Informatika_Metodika_10 kl_Kaz

Сабақтың Сабақтың барысы Ресурстар
жоспарланған Уақыт Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері
кезеңдері
1 мин Ұйымдастыру: Сәлемдесу, түгендеу
Сабақтың басы 2 мин Шаттық шеңбері: Оқушылар бір-біріне жақсы тілектер
6 мин айтып, сабаққа көңілді қатысады.
Топқа біріктіру: Оқушылар фигуралар арқылы топтарға Фигуралар
бірігеді:
«Үшбұрыш», «Төртбұрыш», «Шеңбер»

Өткен сабақты пысықтау: «Тұжырымдамалық
карта» әдісі
Оқушылар үлкен парақтың ортасына басты тақырыпты
немесе сұрақты жазады
1. Оқушылар басты ұғымға қатысты түйінді идеяларды
жазып, оларды орталықпен біріктіру үшін меңгерлерді
қолданады. Оқушылар әр түйінді идея үшін әртүрлі
түстерді және маңызды сөздер мен ұғымдарды сызып
көрсету үшін мәтін белгілегішті (маркерді) пайдалана
алады. Сонымен қатар оқушылар өз картасын көрнекі ету
үшін суреттерді қолдана алады.
2. Оқушылар негізгі идеялардан туындайтын идеяларды
көрсету үшін оларды меңгермен байланыстырады.

Фигуралар арқылы бағалау

151

Сабақтың ортасы 2 мин «Миға шабуыл» әдісі
5 мин - Деректерді кесте түрінен форма түріне қалай
7 мин ауыстыруға болады?
- Деректерді форма түрінде ұсынудың қандай
5 мин артықшылығы бар деп ойлайсың?

«Ойлан, жұптас, бөліс» әдісі Оқулық
Оқушылар тақырыпты жұптасып талқылайды.

1-тапсырма.
Дүниежүзі өзендерінің арасынан 10 өзен ұзындығы және
су бассейнінің көлемі бойынша берілген. Осы кестедегі
мәліметтерден деректер базасын құрыңдар. Форма
шеберінің көмегімен деректер базасының формасын
жасаңдар.

№ Дүниежүзі Ұзындығы Су бассейнінің
ндегі (км) көлемі (мың
өзендердің
аттары шаршы км)

1 Еділ 3531 1360
2 Рейн 1320 224
3 Одра 912 119
4 Янцзы 6300 1808
5 Амур 4444 1855
6 Евфрат 3065 673
7 Сырдария 3019 219
8 Әмудария 2540 309
9 Ніл 6671 2870
1 Конго 4370 380

0

Дескриптор:
Көпкестелі деректер базасын жасай алады.

Фигуралар арқылы бағалау

2-тапсырма.
- 10-сынып оқушыларының деректер базасының кестесін
жасап, оны формаға ауыстыр.

Оқушы
коды
Аты -
жөні
Туған
жылы
Е-mail@
Оқитын
сыныбы
ЖСН
Оқушы
суреті

5 мин Дескриптор:
Деректер базасының кестесін формаға ауыстыра алады.

Фигуралар арқылы бағалау

2-тапсырма.
Өздеріңе күнделікті таныс деректерден кесте құрып,
оның формасын жасауды ұсыныңдар.

152

Сабақтың соңы 5 мин Дескриптор:
Деректер базасының кестесін формаға ауыстыруды
өмірде қолданады. А4 парағы
Оқушылардың жұмыстарын бағалау парағына балл қою

арқылы бағалау

«Эссе» әдісі
Деректер базасымен жұмыс жасаудағы деректерді форма
түрінде ұсынудың маңызын бағалаңдар.

Өздерін бағалайды

2 мин Кері байланыс: «БББ кестесі» әдісі

Оқушылар сабақ туралы бұрыннан не білетінін, сабақта

не білгенін және не білгісі келетінін кестеге жазады.

Саралау. Сіз қандай Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін Денсаулық

тәсілмен көбірек қолдау қалай тексеруді жоспарлап отырсыз? және

көрсетпексіз? Сіз қауіпсіздік

басқаларға қарағанда техникасын

қабілетті оқушыларға сақтау

қандай тапсырма бересіз?

Бірлескен жұмыс, жеке Фигуралар арқылы ауызша, жазбаша түрде қалыптастырушы Компьютермен

жұмыс арқылы сабақты бағалауды іске асыру жұмыс кезіндегі

меңгерту. Шаттық шеңбері, қауіпсіздік

Топқа біріктіру: «Фигуралар», ережелерін еске

«Тұжырымдамалық карта» түсіру

әдісі бойынша өткен

тақырыпты пысықтау, «Миға

шабуыл», «Ойлан, жұптас,

бөліс» әдістері. Деңгейлік

тапсырмалар, Эссе, кері

байланыс орнату: «БББ

кестесі»

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1.

2.
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1.

2.
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері\ қиыншылықтары
туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

5-тарау. Ақпараттық жүйелер

Сабақтың тақырыбы § 5.8 КОНСТРУКТОР РЕЖИМІНДЕ ФОРМАЛАР ҚҰРУ.

ПРАКТИКАЛЫҚ ЖҰМЫС

Осы сабақта қол 10.3.2.5 Алынған мәліметтерді қолдана отырып, есептерді жасау

жеткізілетін оқу

мақсаттары (оқу

программасына сілтеме)

Сабақтың мақсаты Барлық оқушы: MS Access программасында Форма шеберінің көмегімен

форма жасау жолын анықтайды

Көпшілік оқушы: MS Access программасында деректер базасының

153

Ойлау дағдылары кестесін жасап формаға ауыстырады
Кейбір оқушы: Деректерден кесте құрастырып, формасын жасауды
ұсынады

Білу, түсіну, қолдану, жинақтау, талдау, бағалау

Бағалау критерийі 1. Форма шеберінің көмегімен форма жасау жолын анықтайды.
Тілдік мақсаттар 2. MS Access программасында деректер базасының кестесін жасап, формаға
ауыстыра алады.
Құндылықтарға баулу 3. Деректерден кесте құрастырып, формасын жасауды ұсына алады.

Пәндік лексика және терминология:
форма-форма-form, диспетчер-диспетчер-dispatcher, оператор-оператор-
operator, форма шебері-мастер формы-form master, Ms Access

Диалог /жазбаша жұмысқа қажетті пайдалы фразалар топтамасы
Ms Access программасында Форма шеберінің көмегімен форма жасау
жолдарын жазыңдар.

Топта бірлесіп жұмыс істеу, топ ережесіне бағыну, бір-бірінің пікірін тыңдау

Пәнаралық байланыс Ағылшын, орыс тілдеріндегі сөздер қолданылады.

Алдыңғы білім Деректерді енгізуге арналған форма жасау

Сабақтың барысы

Сабақтың Уақыт Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері Ресурстар
жоспарланған
кезеңдері

Сабақтың басы 1 мин Ұйымдастыру: Сәлемдесу, түгендеу
2 мин Шаттық шеңбері: Оқушылар бір-біріне жақсы тілектер
айтып, сабаққа көңілді қатысады.
Топқа біріктіру: Оқушылар тақ және жұп сандар болып Сандар
екі топқа бірігеді.

10 мин Өткен сабақты пысықтау: «Кір жаю» әдісі
Сабақтың ортасы 20 мин
Оқушылар түрлі түсті қағаздардан киім үлгілерін

қырқады. Әр киімге өткен сабақтар бойынша білетінін

жазып, сымға қыстырып қояды. Топтар жұмыстарын

қорғайды. Киім көп болса, оқушылардың білім дәрежесі

де көп екендігі анықталады.

Оқушылардың жауаптарын ауызша мадақтау, қолдау

көрсету арқылы бағалау

Практикалық жұмыс Оқулық

Access программасын іске қосып, «Емтихан» кестесі

бойынша деректер базасын құру

1. Конструктор режимінде мәліметтер қорын 1-кесте

бойынша құру:

Оқушын Тегі Есімі Сыны 1- 2- 3-

ың п емтих емтих емтих

реттік ан ан ан

нөмірі

Өрістердің қасиеттері:
Білім алушының реттік нөмірі: типі санауыш, өрісі -

№, индекстелген, қайталаусыз.
Тегі: типі мәтіндік, өрістің өлшемі 50, міндетті, бос
жолсыз, индекстелген.
Есімі: типі мәтіндік, өрістің өлшемі 25, міндетті, бос

154

жолсыз, индекстелген.
Сынып: типі мәтіндік, өрістің өлшемі 7, жазу Сынып,
міндетті, бос жолсыз, индекстелген.
Емтихандағы баға: типі сандық, байттық форматы,
өрістердің жазуларын, пәндердің аттарын қойыңыз,
мысалы, тарих, биология, Between 2 and 5 пайдаланыңыз,
ал бағаны «қате енгізіңіз» деген қате мәтінін
пайдаланыңыз.
Білім алушының реттік нөмірі өрісін кілттік етіп
қойыңыз. Кестені Емтихандар деген атпен сақтаңыз да,
кесте шеберін жабыңыз.

2. Емтихандар кестесін толтыру және өзгертуге арналған
шеберді қолдану формасын құрыңыз. Оны Емтихандар
деген атпен сақтаңыз. Құралдар тақтасындағы «Жасау
(создать)» батырмасын шеберді шақыру үшін қолданады.
Осы форманы пайдаланып мәліметтер қорын
толтырыңыз.

3. Конструкторды пайдаланып форманы құрыңыз
(қолдан құрылады). Негізі ретінде кесте немесе сұраныс
болады.

 Құралдар тақтасындағы «Құру» батырмасын
таңдап, Емтихандар кестесін негізі ретінде таңдап
алыңыз. Одан кейін форманың конструктор шеберін
таңдаңыз. Мәліметтер аймағында форманың бос бланкісі
ашылады. Олармен танысып алыңыз. Егер мәліметтер
аймағы ғана болса, онда түр мәзірінде аты/форманың
ескертулері дегенді қосыңыз. Басқару элементтерінен
форма құрылады. Олар құралдар тақтасында орналасады.

«Жазу» элементі жазбаларды жазуға арналған.
өрісі кестедегі мәліметтерді көрсетеді және санауға
арналған элементі.

 Форманың мәтіметтер аймағына өрістерді сүйретуді
пайдаланып, барлық өрістерді апарыңыз. Сонымен қатар,
форманың мәліметтері сәйкес келетін кестенің
мәндерімен байланысады («Мәліметтер» – өрістің
қасиеті). Мәліметтер аймағындағы әр өріске жазу
қосылады, оның қасиеті өрістің атымен сәйкес келеді.
Оны алып тастаңыз.

 Кестенің бағандарына жазбаларды енгізіңіз.
«Емтиханның ведомосі» деген жазбамен қойыңыз.

 Түгел форманың қасиетін өзгертіңіз. Ол үшін
тышқанның оң жақ батырмасын форманың сол

жағындағы жоғары жағынан шерту керек . Үнсіз
бойынша форма бір бағанды болады. Макеттің «Үнсіз
бойынша» қасиетін «Ленталық формаға» ауыстыру
керек. Онда форманың түрі жазбалардың кестесі болады.

 Ведомость деген атпен форманы сақтаңыз.
Қайтадан конструктор шеберіне кіріп, форманы түзетіп
алыңыз. Өлшемі бойынша барлық элементтерді түзетіңіз.
Дескриптор:
Конструктор режимінде деректер базасын жасайды.

155

Сабақтың соңы 5 мин Фигуралар арқылы бағалау

Тест тапсырмасы А4 парағы
Оқушылар тест сұрақтарына жауап береді.

Өздерін бағалайды

2 мин Кері байланыс: «Бағдаршам» әдісі

Оқушылар сабақтан алған әсерін бағдаршам түстерін бояу

арқылы көрсетеді.

Саралау. Сіз қандай Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін Денсаулық

тәсілмен көбірек қолдау қалай тексеруді жоспарлап отырсыз? және

көрсетпексіз? Сіз қауіпсіздік

басқаларға қарағанда техникасын

қабілетті оқушыларға сақтау

қандай тапсырмалар

бересіз?

Бірлескен жұмыс, жеке Фигуралар арқылы ауызша, жазбаша түрде қалыптастырушы Компьютермен

жұмыс арқылы сабақты бағалауды іске асыру жұмыс кезіндегі

меңгерту. Шаттық шеңбері, қауіпсіздік

Топқа біріктіру: «Сандар», ережелерін еске

«Кір жаю» әдісі бойынша түсіру

өткен тақырыпты пысықтау,

Практикалық жұмыс, Тест,

кері байланыс орнату:

«Бағдаршам»

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1.

2.
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1.

2.
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері\ қиыншылықтары
туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

5-тарау. Ақпараттық жүйелер

Сабақтың тақырыбы § 5.9-5.10 ЕСЕП БЕРУДІ ҚҰРУДЫҢ ҚАРАПАЙЫМ ТӘСІЛІ

Осы сабақта қол 10.3.2.5 Алынған мәліметтерді қолдана отырып, есептерді жасау
жеткізілетін оқу
мақсаттары (оқу
программасына сілтеме)

Сабақтың мақсаты Барлық оқушы: Есеп беруді құруға шеберді пайдаланады
Ойлау дағдылары Көпшілік оқушы: Есеп беруді көру және баспаға шығарады
Кейбір оқушы: Дайын есептерді программаларда экспорттайды

Білу, түсіну, қолдану, жинақтау, талдау, бағалау

Бағалау критерийі 1. Есеп беруді құруда шеберді пайдаланады.
2. Есеп беруді көреді және баспаға шығара алады.
3. Дайын есептерді басқа программаға экспорттай алады.

156

Тілдік мақсаттар Пәндік лексика және терминология:
Құндылықтарға баулу есептер шебері-мастер отчетов-reporting wizard, доступные поля-екпінді
өрістер-available fields, таңдалған өрістер-выбранное поле-selected fields,
топтау-группировка-grouping

Диалог /жазбаша жұмысқа қажетті пайдалы фразалар топтамасы
Есеп беруді құруға шеберді пайдалану жолдарын жазыңдар.
Есеп беруді көру және баспаға шығару жолдарын жазыңдар.

Топта бірлесіп жұмыс істеу, топ ережесіне бағыну, бір-бірінің пікірін тыңдау

Пәнаралық байланыс Ағылшын, орыс тілдеріндегі сөздер қолданылады

Алдыңғы білім Деректерді енгізуге арналған форма жасау

Сабақтың барысы

Сабақтың Уақыт Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері Ресурстар
жоспарланған
кезеңдері 1 мин Ұйымдастыру: Сәлемдесу, түгендеу
2 мин Шаттық шеңбері: Оқушылар бір-біріне жақсы тілектер
Сабақтың басы айтып, сабаққа көңілді қатысады.

Топқа біріктіру: Суреттер
Оқушылар суреттер арқылы топтарға бірігеді.

7 мин Өткен сабақты пысықтау: «Баскетбол» әдісі Доп
Сабақтың ортасы 5 мин Оқушылар шеңбер құрып тұрады. Допты ойнап келіп, Оқулық
екінші оқушыға сұрақ қою арқылы лақтырады. Ол оқушы
жауап беріп, жалғастырады.

Медальдар арқылы бағалау

«Миға шабуыл» әдісі
- Деректерді кесте түрінен қалай форма түріне
ауыстыруға болады?
- Деректерді форма түрінде ұсынудың қандай
артықшылығы бар деп ойлайсың?

5 мин «Джигсо» әдісі
Оқушылар тақырыпты оқып, топта талқылайды. Мұғалім

оқушылардың білімдерін толықтырады.

5 мин 1-тапсырма.
- 10-сынып оқушылары туралы жасалған кестелік
деректер бойынша есеп дайындаңдар. Дайындалған есеп
бетін:
- Есеп бетін қағазға басыңдар. Есепті Excel
программасына экспорттаңдар, яғни Excel
программасының файлына айналдырыңдар.

Дескриптор:
- Кестелік деректер бойынша есеп дайындайды.
- Есепті экспорттайды.

5 мин 2-тапсырма.
Телефон стансысы

- Телефон байланысының программалаушысы ретінде
төмендегі өрістерден құрылған деректер базасын
жасаңдар.

157

Деректер базасында болуы керек өрістер: Абонент нөмірі,
аты-жөні, мекен-жайы, стансы коды, орналасқан
ауданның коды, төлем (қарызы). Осы мәліметтер
бойынша МS Access-те төмендегі тапсырмаларды
орындаңдар.

1. Кестесін құру.
2. Формасын жасау.
3. Есебін дайындау.
4. Қағазға басу.
5. Excel программасына экспорттау.

6 мин 3-тапсырма. А4 парағы
Мектеп кітапханасының кітап қоры
Сабақтың соңы 3 мин
- Мектептің программалаушысы ретінде төмендегі
1 мин өрістерден құралған мектеп кітапханасындағы
кітаптардың деректер базасын жасаңдар.
Саралау. Сіз қандай Деректер базасында болуы керек өрістер: кітап авторы,
тәсілмен көбірек қолдау кітап атауы, жылы, баспасы, бағасы, саны, қысқаша
көрсетпексіз? Сіз аннотация. Осы мәліметтер бойынша МS Access-те
басқаларға қарағанда төмендегі тапсырмаларды орындаңдар.
қабілетті оқушыларға
қандай тапсырма бересіз? 1. Кестесін құру.
Бірлескен жұмыс, жеке 2. Формасын жасау.
жұмыс арқылы сабақты 3. Есебін дайындау.
меңгерту. Шаттық шеңбері, 4. Қағазға басу.
Топқа біріктіру: «Суреттер», 5. Excel программасына экспорттау.
«Баскетбол» әдістері
бойынша өткен тақырыпты Дескриптор:
пысықтау, «Миға шабуыл», - Мәліметтер қоры бойынша есеп дайындайды.
«Джигсо», Деңгейлік - Есепті экспорттайды.
тапсырмалар, Тест, кері
байланыс орнату: «Екі Медальдар арқылы бағалау
жұлдыз, бір тілек»
Тест тапсырмасы
Оқушылар тест сұрақтарына жауап береді.

Өздерін бағалайды

Кері байланыс: «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі Денсаулық
Оқушылар түсінген екі анықтамаларын және түсінбеген және
бір сұрақтарын стикерге жазады. қауіпсіздік

Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін техникасын
қалай тексеруді жоспарлап отырсыз? сақтау

Медальдар арқылы ауызша, жазбаша түрде қалыптастырушы Компьютермен
бағалауды іске асыру жұмыс кезіндегі
қауіпсіздік
ережелерін еске
түсіру

158

Жалпы бағалау
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1.

2.
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1.

2.
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері\ қиыншылықтары
туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

5-тарау. Ақпараттық жүйелер

Сабақтың тақырыбы § 5.11 ҚҰРЫЛЫМДАЛҒАН СҰРАНЫСТАР

Осы сабақта қол 10.3.3.1 Конструктордың көмегімен іріктеуге бағытталған сұраныстарды
жеткізілетін оқу жасау
мақсаттары (оқу 10.3.3.2 Кестеден деректерді таңдау үшін құрылымдық сұраныстар тілін
программасына сілтеме) (SQL) қолдану
Сабақтың мақсаты
Барлық оқушы: Қарапайым сұраныс жасау жолымен танысады
Ойлау дағдылары Көпшілік оқушы: Сұраныстар шебері режимінде өрістерді таңдау
мүмкіндігін анықтайды
Кейбір оқушы: Деректер базасында сұраныс жасауды өмірде қолданады

Білу, түсіну, қолдану, жинақтау, талдау, бағалау

Бағалау критерийі 1. Қарапайым сұраныс жасау жолымен танысады.
Тілдік мақсаттар 2. Сұраныстар шебері режимінде өрістерді таңдау мүмкіндігін анықтайды.
3. Күнделікті таныс деректерден кесте жасайды, деректер базасында сұраныс
жасай алады.

Пәндік лексика және терминология:
QBE, сұраныс-запрос-demand, сұраныстар шебері-запросить мастер-request
master, қарапайым сұраныс-простой запрос-simple demand, айқасқан
сұраныс-крассворд-crossword demand, жазбалар-учет-recording

Диалог /жазбаша жұмысқа қажетті пайдалы фразалар топтамасы
Қарапайым сұраныс құру жолын жазыңдар
Айқасқан сұраныс құру жолдарын жазыңдар
Қарапайым сұраныс пен Айқасқан сұраныс жасауды салыстырыңдар

Құндылықтарға баулу Топта бірлесіп жұмыс істеу, топ ережесіне бағыну, бір-бірінің пікірін тыңдау

Пәнаралық байланыс Ағылшын, орыс тілдеріндегі сөздер қолданылады

Алдыңғы білім Есеп беруді құрудың қарапайым тәсілі

Сабақтың барысы

Сабақтың Уақыт Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері Ресурстар
жоспарланған
кезеңдері 1 мин Ұйымдастыру: Сәлемдесу, түгендеу
2 мин Шаттық шеңбері: Оқушылар бір-біріне жақсы тілектер
Сабақтың басы айтып, сабаққа көңілді қатысады.

Топқа біріктіру: «Жұбыңды тап» Суреттер
Оқушылар қолғапшалардың қиындыларын құрастыру
арқылы топтарға бірігеді.

7 мин Өткен сабақты пысықтау: «Ішкі, сыртқы шеңбер»
159

Сабақтың ортасы 3 мин әдісі
5 мин Оқушылар ішкі және сыртқы шеңбер болып отырады.
5 мин Алдымен ішкі шеңбер сыртқы шеңберге сұрақтар қояды,
шеңбердегі оқушылар қарама-қарсы қарай жылжиды да,
сыртқы шеңбер ішкі шеңберге сұрақтар қояды.

Фигуралар арқылы бағалау

«Миға шабуыл» әдісі
- Құрастырылған деректер базасынан керекті ақпаратты
қалай табуға болады?

«Ойлан, жұптас, бөліс» әдісі Оқулық
Оқушылар тақырыпты оқып, жұптасып талқылайды.

1-тапсырма.
Дүниежүзі өзендерінің арасынан 10 өзен ұзындығы және
су бассейнінің көлемі бойынша берілген. Осы кестедегі
мәліметтерден деректер базасын құрыңдар. Сұраныстар
шеберін пайдаланып, өзендердің атауы мен ұзыңдығы
бойынша сұраныс жасаңдар.

№ Дүниежүзі Орналасқан Ұзындығ Су бассейнінің
ндегі өзен материктері ы (км) көлемі (мың
аттары шаршы км)
Еуразия 3531
1 Еділ Солтүстік 5971 1360
2 Миссисип Америка
Оңтүстік 3268
и Америка
3 Колумбия Еуразия 1953 669

4 Янцзы Еуразия 6300 1808
5 Амур Оңтүстік 4444 1855
6 Амазонка Америка 3065 673
Еуразия
7 Сырдария Еуразия 6437 7180
8 Әмудария Африка 2540 309
9 Ніл 6671 2870
1 Конго Африка 430 3820

Дескриптор:
Сұраныстар шеберін қолданып, қарапайым сұраныс

жасай алады.

5 мин 2-тапсырма.
Көтерме қоры

Сипаттамалардың тізімі: тауардың коды, өнімнің атауы,
қордағы саны, өлшем бірлігі, бірлік бағасы, өнімнің
сипаттамасы.
Тапсырма: Жоғарыда берілген өрістер бойынша:

1. Кестесін құру.
2. Формасын жасау.
3. Есебін дайындау.
4. Тауардың атауы мен бірлік бағасы бойынша

160

5 мин сұраныс кестесін дайындау.
Дескриптор:
- Өрістер бойынша кесте құрады.
- Форма жасап, есебін дайындайды.
- Сұраныс кестесін дайындайды.

3-тапсырма.
Өздеріңе күнделікті таныс деректер бойынша кесте
құрастырып, деректер базасын жасаңдар. Жасалған дерек
қоры бойынша маңызды деп тапқан екі өріс бойынша
сұраныс жасап, қағазға басып шығарыңдар.
Дескриптор:
- Күнделікті өмірден дерек қорын жасайды.
- Өрістер бойынша сұраныс жасайды, баспаға береді.
Оқушылардың жұмыстарын аты-жөні жазылған кесте
ұяшықтарын бояу арқылы бағалау

№ Аты-жөні 1- 2- 3-
тапсырма тапсырма тапсырма

Сабақтың соңы 6 мин «Эссе» стратегиясы
Деректер базасымен жұмыс жасаудағы сұраныстар жасай
білудің маңызын анықтаңдар. А4 парағы

Бірін-бірі бағалайды

1 мин Кері байланыс: «Басбармақ» әдісі

Оқушылар сабақтан алған әсерін басбармақтарын көрсету

арқылы көрсетеді.

Саралау. Сіз қандай Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін Денсаулық
және
тәсілмен көбірек қолдау қалай тексеруді жоспарлап отырсыз? қауіпсіздік
техникасын
көрсетпексіз? Сіз сақтау
басқаларға қарағанда
қабілетті оқушыларға Компьютермен
қандай тапсырма бересіз? жұмыс кезіндегі
қауіпсіздік
Бірлескен жұмыс, жеке Фигуралар арқылы ауызша, жазбаша түрде қалыптастырушы ережелерін еске
түсіру
жұмыс арқылы сабақты бағалауды іске асыру
меңгерту. Шаттық шеңбері,
Топқа біріктіру: «Жұбыңды
тап», «Ішкі, сыртқы шеңбер»
әдісі бойынша өткен
тақырыпты пысықтау, «Миға
шабуыл», «Ойлан, жұптас,
бөліс», Деңгейлік

тапсырмалар, Эссе, кері

байланыс орнату:

«Басбармақ»

Жалпы бағалау
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1.

2.
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

161

1.

2.
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері\ қиыншылықтары
туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

5-тарау. Ақпараттық жүйелер

Сабақтың тақырыбы § 5.12 - 5.13 ДЕРЕКТЕРДІ ТАҢДАУ ҮШІН ҚҰРЫЛЫМДЫҚ
СҰРАНЫСТАР ТІЛІН (SQL) ҚОЛДАНУ
Осы сабақта қол 10.3.3.2 Кестеден деректерді таңдау үшін құрылымдық сұраныстар тілін
жеткізілетін оқу (SQL) қолдану
мақсаттары (оқу
программасына сілтеме) Барлық оқушы: SQL тілі ұғымын анықтайды
Сабақтың мақсаты Көпшілік оқушы: SQL тілінің операторларын салыстырады
Кейбір оқушылар: SQL тілінің деректер базасына қол жеткізуді басқаратын
операторын қолданады

Ойлау дағдылары Білу, түсіну, қолдану, жинақтау, талдау, бағалау

Бағалау критерийі 1. Кесте бойынша сұраныс жасау жолын анықтайды.
Тілдік мақсаттар 2. SQL тілімен және дайын конструктор көмегімен сұраныс жасау жолдарын
салыстырады.
3. Деректер базасын құру жобасын ұсынады, SQL тілінде сұраныс жасайды.

Пәндік лексика және терминология:

Sql, select from, select, insert, update, delete, from, group by, having, where,

Құндылықтарға баулу between, order by

Диалог /жазбаша жұмысқа қажетті пайдалы фразалар топтамасы
SQL тілінің құрамын жазыңдар.
SELECT, INSERT, DELETE, UPDATE операторларының қызметтерін
жазыңдар.

Топта бірлесіп жұмыс істеу, топ ережесіне бағыну, бір-бірінің пікірін тыңдау

Пәнаралық байланыс Ағылшын, орыс тілдеріндегі сөздер қолданылады

Алдыңғы білім Құрылымдалған сұраныстар

Сабақтың барысы

Сабақтың Уақыт Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері Ресурстар
жоспарланған
кезеңдері 1 мин Ұйымдастыру: Сәлемдесу, түгендеу
2 мин Шаттық шеңбері: Оқушылар бір-біріне жақсы тілектер
Сабақтың басы айтып, сабаққа көңілді қатысады.
Топқа біріктіру: «Тұрғын және үй» ойыны
Оқушылар жұптасып, қолдарын көтеріп ұстасады, үйдің
шатырын жасайды. Шатырдың астына бір оқушы кіріп,
тұрғын болады. Сәлден соң мұғалімнің нұсқауымен
тұрғын екеу болады. Осылай төрт оқушыдан шағын
топтар құралады.

7 мин Өткен сабақты пысықтау: «Ғажайып алаң» әдісі Интербелсенді
Плакатқа үлкен шеңбер бірнеше бөліктерге бөлініп, тақта
сызылады. Әр бөлікке сұрақтар жазылады. Түйреуішті
қаламның ұшына қойып, шеңбердің ортасына қадап,
түйреуішті айналдырады. Түйреуіш тоқтаған сұрақ

162

Сабақтың ортасы 5 мин түйреуіш бағытталып тұрған оқушыға қойылады. Оқулық,
5 мин Оқушылардың жауаптарын ауызша мадақтау, қолдау компьютер
5 мин көрсету
«Миға шабуыл» әдісі
- Деректер базасын құруда программалау әдісін

қолдануға бола ма?

«Көршіңе әңгімелеп бер» әдісі
Оқушылар тақырыпты оқып, жұптасып талқылайды.

1-тапсырма.
- «Авто» кестесі бойынша автокөліктердің маркасы мен
шыққан жылдары бойынша сұраныс жаса.

Дескриптор:
Кесте бойынша сұраныс жасауды біледі.

Фигуралар арқылы бағалау

5 мин 2-тапсырма.
6 мин - Деректер базасымен жұмыс жасауда сұраныстар беруде
SQL тілімен және дайын конструктор көмегімен сұраныс
жасау жолдарын Венн диаграммасы арқылы
салыстырыңдар.

Дескриптор:
SQL тілімен және дайын конструктор көмегімен сұраныс
жасау жолдарын салыстырады.

3-тапсырма. Плакаттар,
Сынып оқушылары жайлы мәліметтерден деректер маркер, стикер
базасын құру жобасын қағазға дайындап, ұсыныңдар.
Access-те қағаздағы жоба бойынша деректер базасын
құрыңдар. Жасалған дерек қорында маңызды деп тапқан
екі өріс бойынша SQL тілінде сұраныс жасаңдар.

Дескриптор:
Деректер базасын құрастыру жобасын ұсынады, SQL
тілінде сұраныс жасайды.
Оқушылардың жұмыстарын «Температура» әдісі
бойынша бағалау. Термометр шәкіліне оқушылардың
аттары жазылады.

163

Сабақтың соңы 3 мин Тест тапсырмасы
Оқушылар тест сұрақтарына жауап береді.
А4 парағы
Бірін-бірі бағалайды

1 мин Кері байланыс: «БББ кестесі» әдісі

Оқушылар сабақ туралы бұрыннан не білетінін, сабақта

не білгенін және не білгісі келетінін кестеге жазады.

Саралау. Сіз қандай тәсілмен Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай Денсаулық және

көбірек қолдау көрсетпексіз? тексеруді жоспарлап отырсыз? қауіпсіздік

Сіз басқаларға қарағанда техникасын

қабілетті оқушыларға қандай сақтау

тапсырма бересіз?

Бірлескен жұмыс, жеке «Температура» әдісі арқылы ауызша, жазбаша түрде Компьютермен
жұмыс арқылы сабақты қалыптастырушы бағалауды іске асыру жұмыс кезіндегі
меңгерту. Шаттық шеңбері, қауіпсіздік

Топқа біріктіру: «Тұрғын ережелерін еске

және үй», «Ғажайып алаң» түсіру

әдісі бойынша өткен

тақырыпты пысықтау, «Миға

шабуыл», «Көршіңе әңгімелеп

бер» әдістері. Деңгейлік

тапсырмалар, Венн

диаграммасы, Тест, кері

байланыс орнату: «БББ

кестесі»

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1.

2.
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1.

2.
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері\ қиыншылықтары
туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

5-тарау. Ақпараттық жүйелер

Сабақтың тақырыбы § 5.14 SQL-ДЕ СҰРАНЫСТАР ЖАСАУ БОЙЫНША
ПРАКТИКАЛЫҚ ЖҰМЫС

Осы сабақта қол 10.3.3.2 Кестеден деректерді таңдау үшін құрылымдық сұраныстар тілін
жеткізілетін оқу (SQL) қолдану

мақсаттары (оқу

программасына сілтеме)

Сабақтың мақсаты Барлық оқушы: SQL тілі туралы біледі
Көпшілік оқушы: SQL тілінің деректер базасына қол жеткізуді
басқаратын операторын қолданады

Ойлау дағдылары Кейбір оқушы: SQL тілінің операторларын салыстырады
Білу, түсіну, қолдану, жинақтау, талдау, бағалау

Бағалау критерийі 1. Кестеде деректер базасын жасайды.
2. Кестедегі деректер бойынша SQL тілінде сұраныс жасайтын программа

құрады.

164

3. SQL тілінде жазылған программаның нәтижесін анықтайды.

Тілдік мақсаттар Пәндік лексика және терминология:

Sql, select from, select, insert, update, delete, from, group by, having, where,

Құндылықтарға баулу between, order by

Диалог /жазбаша жұмысқа қажетті пайдалы фразалар топтамасы
SQL тілінің құрамын жазыңдар
SELECT, INSERT,DELETE, UPDATE операторларының қызметтерін
жазыңдар

Топта бірлесіп жұмыс істеу, топ ережесіне бағыну, бір-бірінің пікірін тыңдау

Пәнаралық байланыс Ағылшын, орыс тілдеріндегі сөздер қолданылады

Алдыңғы білім Деректерді таңдау үшін құрылымдық сұраныстар тілін (sql) қолдану

Сабақтың барысы

Сабақтың Уақыт Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері Ресурстар
жоспарланған
кезеңдері 1 мин Ұйымдастыру: Сәлемдесу, түгендеу
2 мин Шаттық шеңбері: Оқушылар бір-біріне жақсы тілектер
Сабақтың басы айтып, сабаққа көңілді қатысады.
Топқа біріктіру: Гүл құрастыру арқылы бөліну
Гүл күлтешелерін таратып, олардан гүлдер құрастырады. Гүл
Әр күлтешесіне оқушы өз атын жазып, бір топ болады.
Гүлдер бір формада, түстері ғана ажыратады.

7 мин Өткен сабақты пысықтау: «Өрмекші торы» әдісі Жіп
Оқушылар шеңбер құрып тұрады. Жіптің ұшын Оқулық
Сабақтың ортасы 5 мин саусағына орап, сұрақ қойып, келесі оқушыға лақтырады.
21 мин Ол оқушы жауап беріп, келесі оқушыға лақтырады.
Соңында өрмекші торы құрылады.

Оқушылардың жауаптарын ауызша мадақтау, қолдау
көрсету арқылы бағалау

«Миға шабуыл» әдісі
- Деректер базасын құруда программалау әдісін қолдануға
бола ма?

Тапсырмалар:
1) 1-кестедегі деректер бойынша SQL тілінде төмендегі

сұраныс жасайтын программа жаз.

2) 1-кестедегі деректер бойынша SQL тілінде төмендегі
сұраныс жасайтын программа жаз.

165

1-кестедегі деректер бойынша SQL тілінде жазылған
мына сұраныс программасы қандай сұраныс кестесін
нәтиже ретінде беретінін анықта.

SELECT Авто.[Автокөлік

маркасы],Авто.[Жүрген жолы(км)],

3)FАRвм1Oт-ыMок.нес[АатБвесатдұғоер;агаісндыые(сртепекрңтоеггрер)бамо]ймыаснышақаSндQаLй тілінде жазылған
сұраныс кестесін

Сабақтың соңы 3 мин SELECT Авто.[Автокөлік маркасы], А4 парағы

Авто.[Бағасы(теңге)]

FROM Авто

WHERE Авто.[Бағасы(теңге)]BETWEEN 2000000

ДAеNскDр4и0п0т0ор0:00
Дескриптор:
- Кестеде деректер базасын жасайды.
- Деректер бойынша SQLтілінде сұраныс жасайтын
программа құрады.
- SQL-тілінде жазылған программаның нәтижесін
анықтайды.
Оқушылардың жұмыстарын бағалау парағына балл қою

арқылы бағалау

Тест тапсырмасы
Оқушылар тест сұрақтарына жауап береді.

Бірін-бірі бағалайды

1 мин Кері байланыс: «Смайлдер» әдісі Денсаулық
Оқушылар сабақтан алған әсерлерін смайлдер арқылы және
Саралау. Сіз қандай көрсетеді. қауіпсіздік
тәсілмен көбірек қолдау Бағалау. Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін техникасын
көрсетпексіз? Сіз қалай тексеруді жоспарлап отырсыз? сақтау
басқаларға қарағанда
қабілетті оқушыларға Фигуралар арқылы ауызша, жазбаша түрде қалыптастырушы Компьютермен
қандай тапсырма бересіз? бағалауды іске асыру жұмыс кезіндегі
Бірлескен жұмыс, жеке қауіпсіздік
жұмыс арқылы сабақты ережелерін еске
меңгерту. Шаттық шеңбері, түсіру
Топқа біріктіру: «Гүл
құрастыру», «Өрмекші торы»
әдістері бойынша өткен
тақырыпты пысықтау, «Миға
шабуыл» әдісі, Деңгейлік

166

тапсырмалар, Тест, кері
байланыс орнату: «Смайлдер»
Жалпы бағалау
Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?
1.
2.
Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?
1.
2.
Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері\ қиыншылықтары
туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?

Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Босова Л.Л., Босова А.Ю. Информатика. 10 класс. Базовый уровень. (2017)
2. Босова Л.Л., Босова А.Ю. и др. Информатика. 10 класс. Самостоятельные и
контрольные работы. Базовый уровень. (2018)
3. Босова Л.Л., Босова А.Ю. Информатика. 11 класс. Базовый уровень. (2017)
4. Босова Л.Л., Босова А.Ю. и др. Информатика. 11 класс. Самостоятельные и
контрольные работы. Базовый уровень. (2018)
5. Гейн А.Г. и др. Информатика и ИКТ. 10 класс. Базовый и профильный уровни. (2012)
6. Гейн А.Г., Юнерман Н.А. Информатика и ИКТ. Тематические тесты. 10 класс. (2010)
7. Назарбаев Зияткерлік мектептері мұғалімдерінің Кіріктірілген білім беру
бағдарламасын жүзеге асыру бойынша іс-тәжірибесі. «Назарбаев Зияткерлік мектептері»
ДББҰ «Білім беру бағдарламалары орталығы» филиалы, 2014.

167

Кадиркулов Роман Алауович
Гаипбаева Умида Аппазовна

ИНФОРМАТИКА ИНФОРМАТИКА

Әдістемелік нұсқау Методическое руководство

Жаратылыстану-математика бағытындағы для учителей 10 класса
жалпы білім беретін мектептің общеобразовательной школы

10-сынып мұғалімдеріне арналған естественно-математического направления

Әдіскер Ф.С. Лекерова Методист Ф.С. Лекерова
Редакторы Ә.Б Орынбаева Редактор Ә.Б Орынбаева
Корректоры Б.М. Жампеисова Корректор Б.М. Джампеисова

Қазақстан Республикасы, Республика Казахстан,
«Алматыкiтап баспасы» ЖШС, ТОО «Алматыкiтап баспасы»
050012, Алматы қаласы, Жамбыл көшесi, 111-үй, 050012, г. Алматы, ул. Жамбыла, 111,
тел. (727) 250 29 58, факс: (727) 292 81 10. тел. (727) 250 29 58; факс: (727) 292 81 10.
е-mail: [email protected]
e-mail: [email protected]

168