คู่มือครูวิทย์ ป.5

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

ep 4asean
St St
แบบฝึกหัด ขน้ั สอื่ สารและนำ� เสนอ

๒. ตำาแหน่งและเส้นทางการขึ้นและตกของกลุ่มดาว ๙. นักเรียนนำ�เสนออินโฟกราฟิก (info-
graphic) ลักษณะและตำ�แหน่งดาว
๑. นักเรียนมองเห็นกลุ่มดาวฤกษ์ในภาพเป็นรูปอะไร และคิดว่าเพื่อน ๆ กลมุ่ ดาว และกลมุ่ ดาวจกั รราศที ส่ี นใจ
จะมองเห็นเช่นเดียวกับตนเองหรือไม่ เพราะเหตุใด ประกอบการอธิบายหน้าช้ันเรียน
เพ่อื น ๆ รว่ มกันตรวจสอบและแกไ้ ข
๒. ผู้ชายในภาพกำาลังนอนดูดาวตามทิศทางดังภาพ เขาจะเห็นการเคลื่อนที่ของ ใหถ้ กู ตอ้ ง
กลุ่มดาวบนทรงกลมท้องฟ้าเป็นอย่างไร
๑๐. นกั เรยี นรว่ มกนั อภปิ รายสรปุ เกยี่ วกบั
N วิธีการทำ�งานให้เห็นการคิดเชิงระบบ
และวิธกี ารทำ�งานทม่ี แี บบแผน
133
5ep ขน้ั ประเมินเพื่อเพมิ่ คุณคา่
ตัวชี้วัด บรกิ ารสังคม
และจิตสาธารณะ

๑๑.นักเรียนร่วมกันคัดเลือกผลงาน
ทดี่ เี ดน่ จดั ทำ�เปน็ นทิ รรศการ หรือจัด
แสดงผลงาน หรือเผยแพรใ่ นเวบ็ ไซต์
หรอื เฟซบกุ๊ (facebook) ของโรงเรยี น
เพื่อเป็นแหล่งการเรียนรู้ให้นักเรียน
ชัน้ อ่ืน ๆ

๑๒. นักเรียนนำ�เสนอผลการศึกษาพร้อม
สะท้อนความคิดร่วมกนั

๑๓. นักเรียนตรวจสอบหรือประเมิน
ขั้นตอนต่าง ๆ ท่ีเรียนมาในวันน้ี
มีจุดเด่น จุดบกพร่องอะไรบ้าง
มีความสงสัย ความอยากรู้อยากเห็น
ในเรอ่ื งใด ให้ระบุ

ว ๓.๑ ป.๕/๒

แนวค�ำตอบ 133 สุดยอดคู่มือครู

๑. ตอบ ตวั อยา่ งคำ�ตอบ มองเห็นเปน็ กล่มุ ดาวแมงปอ่ ง โดยเพอ่ื น ๆ อาจจะมองเหน็
เชน่ เดียวกนั หรืออาจแตกต่างกนั ข้นึ อยกู่ บั จนิ ตนาการของเพื่อน ๆ
๒. ตอบ จากภาพผู้ชายนอนหงายหนั หน้าไปทางทศิ ใต้ ทำ�ใหเ้ ขาเห็นการเคลื่อนที่ของ
กลมุ่ ดาวบนทอ้ งฟา้ เคลื่อนท่ีจากทิศตะวันออกซ่ึงอยทู่ างซ้ายมือไปทางทิศตะวนั ตก
ซง่ึ อยู่ทางขวามอื

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
แนวข้อสอบ O-NET

จุด จุดประกายโครงงานน จุดประกายโครงงาน

ประกายโครงงา การระบตุ าำ แหนง่ ของดาว กลมุ่ ดาว กลมุ่ ดาวจกั รราศี และวตั ถตุ า่ ง ๆ บนทรงกลม
ท้องฟา้ จำาเป็นต้องระบมุ มุ ทิศและมมุ เงย ซ่ึงในบทเรยี นท่ีผา่ นมา นกั เรยี นไดฝ้ ึกใชม้ อื
นักเรยี นร่วมกนั ท�ำ กจิ กรรม ช่วยในการประมาณคา่ มมุ เงย ซ่งึ อาจจะมคี วามคลาดเคลอ่ื นได้
จุดประกายโครงงาน
นักเรียนแบ่งกล่มุ แตล่ ะกลุ่มร่วมกนั อยา่ งรวมพลังคิดประดษิ ฐ์เครื่องมอื ทช่ี ่วยใน
รอบรู้อาเซียนและโลก การบอกมุมทศิ และมมุ เงยทีใ่ หค้ ่าเทย่ี งตรง โดยทาำ เปน็ โครงงานประเภทสงิ่ ประดษิ ฐ์

asean กจิ กรรมวทิ ยาศาสตร์สร้างสรรค์สคู่ วามเข้าใจอาเซยี น

นกั เรยี นร่วมกันท�ำ กิจกรรม
วิทยาศาสตร์สร้างสรรคส์ ูค่ วามเข้าใจ
อาเซียน

กลมุ่ ดาวจกั รราศี เปน็ การกาำ หนดขน้ึ จากจนิ ตนาการของมนษุ ย์ และมคี วามเกย่ี วขอ้ ง
กับความเช่ือและวัฒนธรรมของมนุษย์ในแต่ละท้องถ่ินและภูมิภาคต่าง ๆ ท่ัวโลก
นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาและจัดทำารายงานเก่ียวกับความเช่ือ
และวัฒนธรรมท่ีแตกต่างเก่ียวกับกลุ่มดาวจักรราศีของประเทศสมาชิกอาเซียน
เพอื่ สง่ เสรมิ ใหเ้ กดิ การรู้พหวุ ัฒนธรรม

134

สุดยอดคู่มือครู 134

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

สะเต็มสร้างสรรค์ สะเต็มสร้างสรรค์

นกั เรยี นร่วมกนั ท�ำ กจิ กรรม
สะเต็มสร้างสรรค์ นำ�ไปสู่การสร้าง
นวัตกรรม

ภาพท่ี ๖.๑๓ กล้องโทรทรรศน์

การสงั เกตวตั ถตุ า่ ง ๆ บนทอ้ งฟา้ จาำ เปน็ ตอ้ งอาศยั กลอ้ งโทรทรรศน์ ซงึ่ เปน็ อปุ กรณ์
ที่ใช้ขยายภาพวตั ถบุ นทอ้ งฟา้ โดยอาศัยหลกั การรวมแสง เพือ่ ชว่ ยให้เรามองเหน็ วตั ถุ
บนท้องฟ้าที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่าได้ชัดเจนข้ึน และมีขนาดใหญ่ขึ้น
อย่างไรกต็ ามกลอ้ งโทรทรรศนม์ รี าคาสงู และใชง้ านคอ่ นขา้ งยาก

นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาหลักการทำางานของกล้องโทรทรรศน์
แล้วค้นหาวัสดุท่ีหาได้ง่ายในท้องถิ่น และมีราคาถูก เพ่ือนำามาพัฒนาเป็น
กลอ้ งโทรทรรศน์อย่างงา่ ย เพ่ือใช้ในการสงั เกตพ้นื ผิวของดวงจนั ทร์

อาชพี นา่ รู้

นักดาราศาสตร์ เป็นนักวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาค้นคว้าหาข้อเท็จจริงเก่ียวกับ
ปรากฏการณ์ทางธรรมชาตบิ นท้องฟ้า

เว็บไซตแ์ นะนาำ
สมาคมดาราศาสตรไ์ ทย https://thaiastro.nectec.or.th
สถาบันวิจยั ดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) https://www.narit.or.th

135

135 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
แนวข้อสอบ O-NET

เป้าหมายการเรียนรู้ ห ทู้ ่ี๗นว่ยการเรยี นร น้ําในท้องถิ่นของเรา

มาตรฐานการเรียนรู้ แผนผังหวั ขอ้ หน่วยการเรยี นรู้

มาตรฐาน ว ๓.๒ แหลง่ นํ้าในทอ้ งถิน่ ความจาํ เป็นของน้ําต่อชวี ติ
เข้าใจองค์ประกอบและความสัมพันธ์ และการใชป้ ระโยชน์ และการประหยัดนา้ํ
ของระบบโลก กระบวนการเปล่ียนแปลง
ภายในโลกและบนผิวโลก ธรณีพิบัติภัย
กระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟ้าอากาศ
และภูมิอากาศโลก รวมท้ังผลต่อส่ิงมีชีวิต
และสงิ่ แวดลอ้ ม

น้าํ ในท้องถนิ่
ของเรา

ตวั ชี้วัด

๑. เปรียบเทยี บปรมิ าณนํา้ ในแตล่ ะแหลง่ และระบปุ ริมาณน้าํ ทม่ี นุษยส์ ามารถนํามาใช้ประโยชนไ์ ด ้
จากขอ้ มูลท่รี วบรวมได ้ (ว ๓.๒ ป.๕/๑)
๒. ตระหนักถงึ คุณคา่ ของน้าํ โดยนาํ เสนอแนวทางการใช้นา้ํ อยา่ งประหยัดและการอนรุ กั ษน์ ้ํา
(ว ๓.๒ ป.๕/๒)

ศัพท์วิทยาศาสตรน์ า่ รู้ คาํ อา่ น คาํ แปล
เกรานดฺ ฺ วอ′ เทอะ น้าํ บาดาล
คําศพั ท์
groundwater โอ′ เชนิ มหาสมทุ ร
พอนดฺ
ocean บ่อน้ํา
pond

สาระการเรยี นรู้แกนกลาง

โลกมีท้ังนา้ํ จืดและน้าํ เคม็ ซึง่ อยูใ่ นแหล่งนา้ํ ตา่ ง ๆ ที่มีท้ังแหลง่ น้ําผิวดนิ เชน่ ทะเล มหาสมุทร บึง แมน่ าํ้ และแหลง่ นา้ํ ใตด้ นิ
เชน่ นาํ้ ในดนิ และนาํ้ บาดาล นาํ้ ทง้ั หมดของโลกแบง่ เปน็ นาํ้ เคม็ ประมาณรอ้ ยละ ๙๗.๕ ซงึ่ อยใู่ นมหาสมทุ รและแหลง่ นาํ้ อน่ื ๆ และ
ทเี่ หลอื อกี ประมาณรอ้ ยละ ๒.๕ เปน็ นา้ํ จดื ถา้ เรยี งล�ำ ดบั ปรมิ าณนาํ้ จดื จากมากไปนอ้ ยจะอยทู่ ี่ ธารนาํ้ แขง็ และพดื นาํ้ แขง็ นา้ํ ใตด้ นิ
ช้นั ดินเยอื กแขง็ คงตัวและน้ําแข็งใตด้ ิน ทะเลสาบ ความช้นื ในดิน ความช้นื ในบรรยากาศ บึง แมน่ ้ํา และน้ําในส่ิงมชี ีวติ
นํ้าจดื ทีม่ นุษย์นำ�มาใช้ได้มีปริมาณนอ้ ยมาก จงึ ควรใชน้ าํ้ อยา่ งประหยดั และร่วมกนั อนุรกั ษ์น้าํ

สุดยอดคู่มือครู 136

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

สมรรถนะส�ำ คญั ของผ้เู รยี น

แหลง่ นาํ้ ผิวดนิ ๑. ความสามารถในการส่อื สาร
๒. ความสามารถในการคดิ

๓. ความสามารถในการแก้ปัญหา

๔. ความสามารถในการใช้ทกั ษะชวี ิต

๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

แม่นํ้า คณุ ลักษณะอนั พงึ ประสงค์

ทะเล ใฝ่เรยี นรู้
มหาสมทุ ร ตัวชี้วดั ท่ี ๔.๑ ตั้งใจ เพยี รพยายามใน
การเรียนและเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้
แหลง่ นํ้าใตด้ ิน ตัวชว้ี ัดท่ี ๔.๒ แสวงหาความรู้จาก
แหล่งเรยี นรูต้ า่ ง ๆ ทั้งภายในและ
น้ําในดนิ และนํ้าบาดาล ภายนอกโรงเรียน ดว้ ยการเลือกใชส้ ่ือ
อยา่ งเหมาะสม บันทึกความรู้ วเิ คราะห์
สรุปเปน็ องคค์ วามรู้ สามารถน�ำ ไปใช้
ในชีวิตประจ�ำ วนั ได้

มงุ่ มน่ั ในการท�ำ งาน
ตวั ช้ีวดั ที่ ๖.๑ ตง้ั ใจและรับผิดชอบ
ในการปฏิบตั หิ น้าทก่ี ารงาน
ตัวชว้ี ัดที่ ๖.๒ ทำ�งานดว้ ยความเพียร-
พยายามและอดทนเพ่อื ใหง้ านสำ�เร็จ
ตามเป้าหมาย

มจี ติ สาธารณะ
ตวั ช้วี ัดที่ ๘.๒ เข้ารว่ มกิจกรรมท่ีเปน็
ประโยชนต์ ่อโรงเรียน ชุมชน และสงั คม

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 asean

นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันสืบสอบข้อมูลเกี่ยวกับประเพณีต่าง ๆ

ในประเทศสมาชกิ อาเซียนทีเ่ กยี่ วข้องกับนาํ้ เช่ือมโยงสูก่ ารใช้นํ้าอย่างประหยัด

และการอนุรักษ์น้ําร่วมกันในอาเซียน จากนั้นออกแบบวิธีนำ�เสนอให้อยู่ใน

แบบที่น่าสนใจ จัดเป็นมมุ อาเซียนศกึ ษาหน้าชนั้ เรียน

137 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
แนวข้อสอบ O-NET

ตัวชว้ี ัด ๑. แหล่งน้ําในทอ้ งถิ่นและการใชป้ ระโยชน์

ว ๓.๒ ป.๕/๑ นํา้ เปน็ ทรพั ยากรธรรมชาตซิ ึง่ เปน็ ปจั จยั ทีม่ คี วามสาํ คญั กบั การดาํ รงชวี ติ ของ
สิ่งมีชีวิตทุกชนิด นักเรียนทราบหรือไม่ว่า โลกของเรามีนํ้าอยู่ที่ใดบ้าง
ภาระงาน/ชน้ิ งาน
St ทวีปอเมริกาเหนือ
แบบจ�ำ ลอง แหลง่ น้าํ ผิวดินและ
แหล่งนา้ํ ใตด้ นิ ทวีปยุโรป ทวีปเอเชีย

ep 1 ขน้ั สังเกต ทวีปอเมริกาใต ทวีปแอฟริกา ทวีปออสเตรเลีย

รวบรวมข้อมลู ทวีปแอนตารกติกา

๑. นกั เรยี นรว่ มกนั ทบทวนประสบการณ-์ ภาพที่ ๗.๑ แผนที่โลก
เดิมเกี่ยวกับแหล่งน้ํา โดยช่วยกัน
บอกชือ่ แหลง่ นํา้ ที่รูจ้ ัก ผแู้ ทนนักเรียน
เขียนคำ�ตอบบนกระดานในแบบ
แผนภาพความคดิ

(ตัวอย่างแผนภาพความคดิ )

น้าํ บาดาล แม่นํา้

นํา้ ในดิน แหล่งน้ํา คลอง รอบตัวของเรามีแหล่งนํ้าอยู่หลายแหล่ง
มหาสมทุ ร ทร่ี จู้ กั หนอง นักเรียนทราบหรือไม่ว่า โลกของเรามีแหล่งน้ํา
ประเภทใดบ้าง

ทะเล ทะเลสาบ บงึ

แผนภาพความคิด แหล่งนํ้าท่รี จู้ กั 138

๒. นักเรียนสังเกตภาพ แผนท่ีโลกแสดง NET แนวข้อสอบ O-NET
ผนื ดนิ และผนื นาํ้ ทต่ี ดิ บนกระดาน แลว้
ร่วมกันตอบคำ�ถามสำ�คัญกระตุ้น แหล่งน้าํ ขอ้ ใดเป็นน้ําเคม็
ความคิด ดังน้ี
๑ แมน่ ํ้า
๒.๑ รอบตัวของเรามีแหล่งน้ําอยู่
หลายแหล่ง นักเรียนทราบหรือไม่ว่า ๒ คลอง เฉลย ๔ เหตผุ ล มหาสมทุ ร เป็นแหลง่ นํา้ เคม็
โลกของเรามแี หล่งนํ้าประเภทใดบา้ ง
๓ ทะเลสาบ ส ่วน แมน่ ้าํ ค ลอง และทะเลสาบ เป็นแหลง่ น้าํ จดื
(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบ โลกมแี หลง่ นา้ํ ๒ประเภท ๔ มหาสมทุ ร

ได้แก่ แหล่งน้าํ ผิวดินและแหลง่ นํา้ ใต้ดิน)

สุดยอดคู่มือครู 138

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

โลกของเรามีแหล่งนํ้าประเภทใดบ้าง ep 1

ข้ันสังเกต
รวบรวมขอ้ มูล

กิจกรรมที่ ๗.๑ ศึกษาประเภทของแหล่งนํ้าบนโลก คำ�ถ�มสำ�คัญ ๓. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ ๔ คน
คละความสามารถ แต่ละกลุ่มร่วมกนั
วัสดุอปุ กรณ์ อย่างรวมพลังศึกษาวิธีทำ�กิจกรรม
ที่ ๗.๑ เรื่อง ศึกษาประเภทของ
๑. กระบะพลาสติกใส แหล่งนํ้าบนโลก
ขนาด ๒๕ เซนติเมตร × ๑๕ เซนติเมตร × ๑๐ เซนติเมตร ๑ ใบ
๒. ก้อนหินขนาดใหญ่ประมาณ ๓ ใน ๔ ส่วนของกระบะพลาสติก ๔. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปราย
๓. ดินร่วน ก่อนทำ�กิจกรรม ทำ�กิจกรรม และ
๔. ดินเหนียว บันทึกผล
๕. บัวรดนํ้า ๑ ใบ
๖. นํ้าสําหรับรดในกระบะพลาสติกใส ๒,๐๐๐ ลูกบาศก์เซนติเมตร ๕. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอ
ผลการท�ำ กิจกรรมหน้าชน้ั เรียน
วธิ ีทาํ

๑. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันสร้างแบบจําลองแหล่งนํ้า โดยใช้ก้อนหิน
ขนาดใหญ ่ ดินร่วน และดินเหนยี วในกระบะพลาสติกใส สร้างแอง่ โดยใช้ดนิ เหนียว ดังภาพ

ดินเหนยี วทาํ เป็นแอง่

ดินร่วน

ก้อนหินขนาดใหญ่

ภาพที่ ๗.๒ แบบจําลองแหลง่ นํา้ กระบะ
พลาสติก
เฉลยกิจกรรมการทดลอง
บนั ทึกผลการทำ� กจิ กรรม 139

สิง่ ท่ีสังเกตได้ สรุปผลการทำ� กิจกรรม
(เม่อื เทนา้ํ ลงไปทีแ่ บบจ�ำ ลองแหลง่ น้ํา จะพบว่า
นาํ้ ไหลไปยงั ส่วนต่าง ๆ ของแบบจ�ำ ลอง) เม่ือเทนํ้าลงไปที่แบบจำ�ลองแหล่งน้ํา จะพบว่า
นํ้าไหลไปยังส่วนต่าง ๆ ของแบบจำ�ลอง ซ่ึง
เปรียบเทียบกับแหล่งนํ้าในธรรมชาติบนโลก
ได้ว่า โลกมีแหล่งน้ํา ๒ ประเภท ได้แก่
แหล่งน้ําผิวดิน เช่น ทะเล มหาสมุทร บึง แม่น้ํา
และแหล่งนา้ํ ใตด้ ิน เช่น นํ้าในดิน นํา้ บาดาล

139 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET
ep 2 ข้ันคดิ วิเคราะห์
St
และสรปุ ความรู้
๒. รดนา้ํ จากบวั รดนา้ํ ทปี่ ลายดา้ นหนงึ่ ของแบบจาํ ลอง สงั เกตและบนั ทกึ การเปลยี่ นแปลง

๖. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ และ ท่ีเกิดขึ้น
อภปิ รายผลการท�ำ กจิ กรรม โดยตอบค�ำ ถาม ๓. แต่ละกลุ่มนําเสนอเพ่อื แลกเปล่ียนขอ้ มลู กนั

หลงั ทำ�กจิ กรรม ตัวอย่างบันทึกผลการทํากิจกรรม
๗. นกั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ คดิ วเิ คราะหเ์ พม่ิ เตมิ โดย
สังเกตบัตรคำ� ช่ือแหล่งน้ํา แล้วแต่ละกลุ่ม
ร่วมกันจัดจำ�แนกประเภทของแหล่งน้ําให้
ถูกต้อง โดยวางแผน ออกแบบ และเขียน
ในแบบแผนภาพความคิดในกระดาษฟลิป-
ชาร์ต แล้วผู้แทนกลุ่มน�ำ เสนอหน้าชั้นเรียน
เพอื่ น ๆ ร่วมกันตรวจสอบความถกู ต้อง ส่ิงท่สี งั เกตได้

(ตัวอยา่ งบัตรคำ�)

นา้ํ ในดิน ทะเล แมน่ ้ํา
หนอง
มหาสมทุ ร บงึ เมื่อเทนํ้าลงบนแบบจําลองจะเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไร
แมน่ า้ํ แต่ละส่วนของแบบจําลองแทนสิ่งใดในธรรมชาติ
นา้ํ บาดาล ทะเลสาบ
สรุปผลการทดลองได้ว่าอย่างไร
(ตวั อยา่ งแผนภาพความคดิ ) หากต้องการทําแบบจําลองแหล่งนํ้าเอง แต่ไม่มีวัสดุอุปกรณ์

ตามที่กําหนด นักเรียนจะใช้วัสดุอุปกรณ์ใดทดแทนบ้าง

แหล่งน้ํา บึง เม่ือเทนํ้าลงไปที่แบบจําลองแหล่งน้ํา จะพบว่านํ้าไหล
ผวิ ดิน หนอง ไปยังสว่ นต่าง ๆ ของแบบจําลอง ซึ่งเปรียบเทียบกบั แหลง่ น้าํ
ทะเลสาบ ในธรรมชาติบนโลกได้ว่า โลกมีแหล่งน้ํา ๒ ประเภท ได้แก่
ทะเล แหล่งนํ้าผิวดิน เช่น ทะเล มหาสมุทร บึง แม่นํ้า
และแหล่งนาํ้ ใตด้ นิ เช่น น้าํ ในดิน น้ําบาดาล

ประเภทของ มหาสมุทร
แหล่งนาํ้

แหลง่ น้าํ น้าํ ในดนิ 140
ใตด้ นิ นา้ํ บาดาล

แผนภาพความคดิ ประเภทของแหลง่ นา้ํ

๘. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสรุปผลการทำ� แนวค�ำตอบ

กิจกรรมและสรุปสิ่งท่ีเข้าใจเป็นความรู้ ๑. ตอบ น้าํ จะไหลไปยังส่วนตา่ ง ๆ ของแบบจ�ำ ลองจากทส่ี งู ลงสทู่ ี่ตํ่า
ร่วมกันว่า เม่ือเทนํ้าลงไปท่ีแบบจำ�ลอง ๒. ตอบ แหลง่ น้ําท่ีอย่บู นผิวดนิ เหนียว แทนแหล่งนาํ้ ผวิ ดิน เช่น บึง แมน่ ํา้ คลอง
แหล่งนํ้า จะพบว่านํ้าไหลไปยังส่วนต่าง ๆ
ของแบบจ�ำ ลอง ซ่งึ เปรียบเทยี บกบั แหลง่ น้ํา แหลง่ น้ําที่ไหลซมึ ผ่านช้นั ดนิ และชน้ั หิน แทนแหล่งนํา้ ใตด้ นิ เช่น น้ําในดินและนาํ้ บาดาล
ในธรรมชาติบนโลกได้ว่า โลกมีแหล่งนํ้า ๓. ตอบ เมอื่ เทนํ้าลงไปทแี่ บบจำ�ลองแหล่งน้ํา จะพบว่านํา้ ไหลไปยังส่วนต่าง ๆ ของแบบจ�ำ ลอง
๒ ประเภท ไดแ้ ก่ แหลง่ น้าํ ผิวดิน เช่น ทะเล ซ่งึ เปรียบเทยี บกบั แหลง่ น้ําในธรรมชาตบิ นโลกได้วา่ โลกมแี หลง่ นา้ํ ๒ ประเภท ไดแ้ ก่
มหาสมทุ ร บงึ แมน่ าํ้ และแหลง่ นาํ้ ใตด้ นิ เชน่ แหลง่ นา้ํ ผิวดนิ เช่น ทะเล มหาสมุทร บงึ แมน่ า้ํ และแหลง่ น้ําใตด้ ิน เช่น น้ําในดิน นาํ้ บาดาล
นํ้าในดิน น้าํ บาดาล
๔. ตอบ ขวดพลาสติกขนาดใหญ่ ดินนํา้ มนั ขุยมะพรา้ ว กรวดขนาดเล็ก

สุดยอดคู่มือครู 140

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

St asean
St St
ep 3 ข้นั ปฏิบตั ิ
และสรุปความรู้
หลงั การปฏิบตั ิ

แม่นํ้า ทะเลหรอื มหาสมทุ ร ๙. นักเรียนเช่ือมโยงความรู้กับหลัก
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดย
น้ําในดินและน้ําบาดาล นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน
สำ�รวจแหล่งน้ําผิวดินและแหล่งนํ้า
ภาพท่ี ๗.๓ แหล่งน้าํ ตา่ ง ๆ ในธรรมชาติ ใตด้ นิ บรเิ วณโรงเรยี น ชมุ ชน และบา้ น
แลว้ ออกแบบและประดษิ ฐแ์ บบจ�ำ ลอง
แหลง่ นา้ํ ผวิ ดนิ เปน็ แหลง่ นา้ํ ทน่ี า้ํ อยบู่ นผวิ ของพน้ื ดนิ เชน่ นา้ํ จากแหลง่ ตา่ ง ๆ แหล่งนํ้าผิวดินและแหล่งน้ําใต้ดิน
เช่น แม่นาํ้ บงึ ทะเลสาบ ทะเล มหาสมทุ ร ตามที่สำ�รวจพบ โดยใช้วัสดุเหลือใช้
แหล่งนํ้าใต้ดิน เป็นแหล่งนํ้าท่ีเกิดจากการสะสมของนํ้าฝนท่ีซึมผ่านช้ันดิน ในท้องถ่ิน จัดท�ำ เปน็ ชน้ิ งาน
และชน้ั หินลงไปแล้วกักเก็บเอาไว้ใต้ดิน ประกอบดว้ ย น้าํ ในดนิ และนํา้ บาดาล
๑๐. นักเรียนร่วมกันสรุปส่ิงที่เข้าใจเป็น
นํา้ ท่แี ทรกอย่ใู นเน้ือดิน เรียกว่า น้ําในดนิ ความรู้ร่วมกัน ดงั นี้

• โลกมีทั้งนํ้าจืดและนํ้าเค็มซึ่งอยู่
ในแหล่งน้ําต่าง ๆ ที่มีท้ังแหล่งนํ้า
ผิวดนิ และแหลง่ น้ําใต้ดิน

ep 4

นํ้ า ท่ี ถู ก ขั ง อ ยู่ ภ า ย ใ น ช่ อ ง ว่ า ง ข อ ง ช้ั น หิ น ท่ี อ ยู่ ลึ ก ล ง ไ ป ขนั้ สอื่ สารและนำ� เสนอ
เรียกวา่ น้าํ บาดาล
๑๑. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอ

เดก็ ควรรู้ แบบจำ�ลอง แหล่งน้ํา ประกอบการ
อธบิ ายหน้าชั้นเรยี น เพอ่ื น ๆ ร่วมกนั

น้ําในอากาศทพ่ี บเหน็ กันโดยทั่วไป เช่น เมฆ หมอก ฝน ตรวจสอบและแก้ไขให้ถูกต้อง
๑๒. นกั เรยี นรว่ มกนั อภปิ รายสรปุ เกยี่ วกบั

141 วิธีการทำ�งานให้เห็นการคิดเชิงระบบ

5ep ขั้นประเมนิ เพ่ือเพิ่มคณุ คา่ และวธิ กี ารทำ�งานที่มแี บบแผน
บรกิ ารสงั คม
และจติ สาธารณะ

๑๓. นกั เรยี นรว่ มกนั จดั ประกวดแบบจำ�ลอง แหล่งนาํ้ โดยมีการนำ�เสนอแบบชม 141 สุดยอดคู่มือครู
นิทรรศการ ประเมินผล และประกาศผลการประกวด แล้วนำ�แบบจำ�ลอง
มอบใหห้ อ้ งวทิ ยาศาสตรข์ องโรงเรยี น เพอ่ื เผยแพรค่ วามรใู้ หก้ บั นกั เรยี นชนั้ อนื่ ๆ

๑๔. นกั เรยี นนำ�เสนอผลการศึกษา พรอ้ มสะทอ้ นความคดิ รว่ มกัน
๑๕. นักเรียนตรวจสอบหรือประเมินข้ันตอนต่าง ๆ ท่ีเรียนมาในวันนี้มีจุดเด่น

จดุ บกพรอ่ งอะไรบา้ ง มคี วามสงสัย ความอยากรู้อยากเหน็ ในเรื่องใด ใหร้ ะบุ

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
แนวข้อสอบ O-NET

ตวั ชว้ี ัด รอบตัวเรามีแหล่งนํ้าอยู่หลายแหล่ง ซึ่งเราสามารถนํามาใช้ประโยชน์
ในชีวิตประจําวันได้ นักเรียนทราบหรือไม่ว่าโลกของเรามีนํ้าประเภทใดบ้าง
ว ๓.๒ ป.๕/๑ นํ้าในแต่ละประเภทในแหล่งต่าง ๆ มีปริมาณเท่ากันหรือไม่ อย่างไร และนํ้าที่มนุษย์
นํามาใช้ประโยชน์ได้มีปริมาณเท่าใด
ภาระงาน/ชนิ้ งาน
นํ้าแต่ละประเภทในแหล่งต่างๆมีปริมาณเท่ากันหรือไม่ อย่างไร คำ�ถ�มสำ�คัญ
๑. อินโฟกราฟิก ปริมาณนา้ํ ในแต่ละ และนํ้าที่มนุษย์นํามาใช้ประโยชน์ได้มีปริมาณเท่าใด
แหลง่ บนโลก
๒. แผนภาพความคิด แหล่งน้าํ ใน กิจกรรมที่ ๗.๒ ศึกษาปริมาณนํ้าในแต่ละแหล่งบนโลก
ท้องถิ่นและการใช้ประโยชน์ และปริมาณนํ้าที่มนุษย์นํามาใช้ประโยชน์
St วัสดอุ ปุ กรณ์
ep 1 ขนั้ สงั เกต
๑. แผนที่โลกแสดงแหล่งนํ้า ๑ แผ่น
รวบรวมข้อมูล
๒. แบบจําลอง ปริมาณนํ้าในแหล่งต่าง ๆ ของโลก ๑ ชุด
๑. นักเรียนร่วมกันสนทนาเก่ียวกับ ๓. ภาพ ปริมาณนํ้าจากแหล่งต่าง ๆ ๑ ภาพ
ปริมาณนํ้าในแต่ละแหล่ง โดยร่วมกัน ๔. แผนภูมิ แสดงปริมาณนํ้าเค็มและนํ้าจืดในแหล่งนํ้าต่าง ๆ
ตอบค�ำ ถามกระตุ้นความคิด ดังนี้
ตอนที่ ๑ นํ้าเค็ม นํ้าจืด
๑.๑ น้ําแต่ละประเภทในแหล่งต่าง ๆ
มปี รมิ าณเทา่ กนั หรอื ไม่ อยา่ งไร วธิ ีทาํ

(ตัวอย่างค�ำ ตอบ ไม่เท่ากัน โดยโลกของเรา ๑. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันสังเกต เปรียบเทียบระหว่างแผนที่โลกแสดง
มีนํ้าเค็มประมาณร้อยละ ๙๗.๕ ซึ่งอยู่ใน แหลง่ นํ้ากบั แบบจําลอง ปริมาณนาํ้ ในแหลง่ ตา่ ง ๆ ของโลก
มหาสมทุ รและแหล่งนํา้ อืน่ ๆและที่เหลืออีก
ประมาณร้อยละ ๒.๕ เป็นน้ําจดื ) น้ํา ๐.๕ ลูกบาศกเ์ ซนติเมตร กระบะพลาสตกิ ใส
นํา้ แขง็ ๒ ลูกบาศก์เซนติเมตร
๑.๒ นํ้าท่ีมนุษย์นำ�มาใช้ประโยชน์ได้
มปี ริมาณเทา่ ใด นา้ํ แข็ง ๒ ลูกบาศก์เซนตเิ มตร ดนิ เหนียว
น้าํ เกลอื ๙๗๐ ลูกบาศก์เซนติเมตร ดินร่วน
(ตามประสบการณ์การเรียนรู้ของผู้เรียน)
๒. นกั เรยี นแบง่ กลุ่ม กลุม่ ละ ๔ คน คละ ก้อนหิน

ความสามารถ แต่ละกลุ่มร่วมกันอย่าง ภาพ ๗.๔ แบบจาํ ลอง ปริมาณนํ้าในแหลง่ ตา่ ง ๆ ของโลก
รวมพลังศึกษาวิธีทำ�กิจกรรมที่ ๗.๒
เร่ือง ศึกษาปริมาณนํ้าในแต่ละแหล่ง 142
บนโลก และปรมิ าณน้าํ ทีม่ นษุ ย์น�ำ มาใช้
ประโยชน์ (ตอนท่ี ๑-๓) ตอนท่ี ๑ นํ้าเค็ม นาํ้ จดื
๓. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปราย
ก่อนทำ�กิจกรรม ทำ�กิจกรรม และ เฉลยกิจกรรมการทดลอง
บนั ทกึ ผล
๔. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอผล บนั ทกึ ผลการท�ำกิจกรรม
การท�ำ กจิ กรรมหนา้ ช้ันเรยี น
ตาราง ผลการจัดจ�ำ แนกประเภทของนํา้
สุดยอดคู่มือครู 142
นาํ้ จาก ผลการจดั จ�ำ แนกประเภทของน้ํา
แบบจ�ำ ลอง นํ้าเค็ม นา้ํ จืด

๑. นํ้าเกลือ ✓

๒. น้ําแขง็ ✓ ✓

๓. นา้ํ ✓

๔. นา้ํ ใตด้ นิ ✓

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

ปริมาณนํ้า ๒. แตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั อภปิ ราย จดั จาํ แนกประเภทตัวอย่างตารางบันทึกผลการทํากิจกรรม asean
ของนาํ้ ในแหลง่ ต่าง ๆ ของแบบจําลองออกเปน็ นํ้าเคม็
St Stและนาํ้ จืดตารางที่ ๗.๑ ผลการจัดจําแนกประเภทของนํ้า ep 2
๓. แตล่ ะกลุ่มนําเสนอเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมลู กนั
นาํ้ จากแบบจาํ ลอง ผลการจดั จําแนกประเภทของน้าํ ขนั้ คิดวิเคราะห์
ตอนที่ ๒ ปริมาณนํ้าในแต่ละแหล่ง นา้ํ เคม็ นํา้ จืด และสรปุ ความรู้
๑. น้าํ เกลือ
วิธที าํ ๒. นาํ้ แข็ง ๕. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
๓. น้าํ อ ภิ ป ร า ย แ ล ะ แ ส ด ง ค ว า ม คิ ด เ ห็ น
๔. น้ําใตด้ ิน เก่ียวกับผลการทำ�กิจกรรม โดย
ตอบคำ�ถามหลงั ท�ำ กิจกรรม
๑. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันสังเกตภาพ ปริมาณนํ้าจากแหล่งต่าง ๆ
และแผนภูมิ แสดงปริมาณน้ําเค็มและน้ําจืดในแหล่งต่าง ๆ อภิปราย เปรียบเทียบ ๖. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสรุปผล
ปรมิ าณน้าํ ในแต่ละแหล่ง และบันทกึ ผล การทำ�กิจกรรมและสรุปสิ่งท่ีเข้าใจ
เปน็ ความรรู้ ว่ มกนั วา่ นา้ํ ทง้ั หมดของโลก
นํ้าเคม็ นํา้ จืด แบง่ เปน็ นา้ํ เคม็ ประมาณรอ้ ยละ ๙๗.๕
ซ่ึงอยู่ในมหาสมุทรและแหล่งนํ้าอื่น ๆ
มหาสมุทร ธารนํ้าแขง็ ทะเลสาบ ความชนื้ ในดนิ และที่เหลืออีกประมาณร้อยละ ๒.๕
๙๗.๕% และพดื น้าํ แขง็ และบรรยากาศ แม่น้ํา เป็นน้าํ จืด ถา้ เรยี งลำ�ดบั ปรมิ าณน้ําจืด
นาํ้ ใต้ดนิ ๒.๔๘๕% น้ําในส่งิ มีชวี ิต ๐.๐๑๕% จากมากไปนอ้ ยจะอยทู่ ี่ ธารนาํ้ แขง็ และ
๑๐๐ ๙๗.๕ ภาพที่ ๗.๕ ปรมิ าณนาํ้ จากแหลง่ ต่าง ๆ พืดน้ําแข็ง นํ้าใต้ดิน ชั้นดินเยือกแข็ง
๘๐ คงตัวและนํ้าแข็งใต้ดิน ทะเลสาบ
๖๐ นํ้าเค็ม ความชน้ื ในดนิ ความชน้ื ในบรรยากาศ
นํ้าจืด บึง แมน่ าํ้ และนาํ้ ในสิง่ มชี ีวิต

๔๐ ep 3 ข้ันปฏิบตั ิ
แหลละงั สกราปุรปควฏาบิ มตั ริู้
๒๐
๐ ๑.๙๑๓ ๐.๕๗๒ ๐.๐๐๗ ๐.๐๐๖ ๐.๐๐๑ ๐.๐๐๑

ประเภท มหาสมุทร ธารนํ้าแข็งและ นํ้าใต้ดิน ทะเลสาบ ความชื้นในดิน แม่นํ้า นํ้าในสิ่งมีชีวิต ๗. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน
ของนํ้า พืดนํ้าแข็ง และบรรยากาศ สืบสอบข้อมูล ปริมาณนํ้าในแต่ละ
แหลง่ บนโลกในปจั จบุ นั แลว้ ออกแบบ
แผนภมู ิ แสดงปริมาณนํา้ เค็มและนํ้าจดื ในแหล่งนา้ํ ต่าง ๆ และเขยี นอนิ โฟกราฟกิ (infographic)
เพื่อเปรียบเทียบปริมาณนํ้าในแต่ละ
๒. แต่ละกลุ่มนําเสนอเพือ่ แลกเปลีย่ นข้อมูลกนั แหล่งบนโลก โดยใช้โปรแกรม
คอมพวิ เตอร์ จดั ท�ำ เป็นชน้ิ งาน
143

ตอนที่ ๒ ปรมิ าณนํ้าในแต่ละแหลง่

เฉลยกจิ กรรมการทดลอง

บันทึกผลการท�ำกิจกรรม

ตัวอยา่ งคำ�ตอบ น้าํ ท้งั หมดของโลกแบ่งเป็น น้ําเค็มและน้าํ จืด
น้าํ เค็ม ไดแ้ ก่ นา้ํ ในมหาสมุทร ซ่ึงมมี ากที่สดุ
นํ้าจืด ได้แก่ ธารน้ําแข็งและพืดนํ้าแข็ง น้ําใต้ดิน ทะเลสาบ ความชื้นในดินและ
บรรยากาศ แม่นํ้า และนํ้าในสิง่ มีชวี ติ

143 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET
ep 3 ขน้ั ปฏบิ ัติ
St แหลละังสกราปุรปควฏาบิ มัตริู้

ตอนที่ ๓ แหล่งนํ้าในท้องถิ่นและการใช้ประโยชน์

๘. นั ก เ รี ย น แ ต่ ล ะ ก ลุ่ ม ร่ ว ม กั น คิ ด วิธีทํา
คำ�สำ�คัญเกี่ยวกับแหล่งนํ้าในท้องถ่ิน
และการใช้ประโยชน์ แล้ววางแผน ๑. นักเรียนชวนผู้ปกครองสํารวจแหล่งนํ้า ตัวอย่างตารางบันทึกผลการทํากิจกรรม
ออกแบบ และเขยี นแผนภาพความคดิ
แหลง่ นา้ํ ในทอ้ งถน่ิ และการใชป้ ระโยชน์ ในทอ้ งถนิ่ และการใช้ประโยชนจ์ ากแหลง่ นํา้ ดงั กล่าว ตารางที่ ๗.๒ ประเภทของนํ้าและการใช้ประโยชน์จากแหล่งนํ้าต่าง ๆ ในท้องถิ่น
จัดทำ�เป็นชิ้นงาน แลว้ จดั จาํ แนกประเภทของแหล่งนา้ํ และบนั ทึกผล แหล่งนํ้าในทอ้ งถนิ่ ประเภทของนํา้ การใชป้ ระโยชน์

๙. นักเรียนร่วมกันสรุปส่ิงท่ีเข้าใจเป็น ๒. แตล่ ะกลุม่ นาํ เสนอเพ่ือแลกเปลีย่ นข้อมูลกนั
ความรูร้ ่วมกนั ดังนี้
จากแบบจาํ ลองปรมิ าณนา้ํ ในแหลง่ ตา่ ง ๆ ของโลก นา้ํ อยใู่ นแหลง่ ใดบา้ ง
• นํ้าทั้งหมดของโลกแบ่งเป็นนํา้ เคม็
ประมาณร้อยละ ๙๗.๕ ซ่ึงอยู่ใน นํ้าที่อยู่ในแต่ละแหล่งเป็นนํ้าประเภทใด
มหาสมุทรและแหล่งนํ้าอื่น ๆ และ นํ้าในแต่ละแหล่งมีปริมาณเท่ากันหรือไม่
ที่เหลืออีกประมาณร้อยละ ๒.๕ เป็น จากข้อมูลในแบบจําลอง ภาพและแผนภูมิ สามารถเรียงลําดับปริมาณนํ้า
นํ้าจืด ถ้าเรียงลำ�ดับปริมาณน้ําจืด
จากมากไปน้อยจะอยู่ท่ี ธารนํ้าแข็ง ในแต่ละแหล่งจากมากที่สุดไปน้อยที่สุดได้อย่างไร
และพดื นาํ้ แขง็ นาํ้ ใตด้ นิ ชนั้ ดนิ เยอื กแขง็
คงตัวและน้ําแข็งใต้ดิน ทะเลสาบ ในชุมชนของนักเรียนมีแหล่งนํ้าใดบ้าง และเป็นนํ้าประเภทใด
ความชนื้ ในดนิ ความชน้ื ในบรรยากาศ ในชุมชนของนักเรียนมีการใช้ประโยชน์จากแหล่งนํ้าใดบ้างและใช้ประโยชน์อย่างไร
บงึ แมน่ ํา้ และน้าํ ในส่งิ มชี ีวิต จากขอ้ มลู ในแบบจาํ ลอง ภาพและแผนภมู ิ นา้ํ ทเ่ี ราใชป้ ระโยชนไ์ ดม้ ปี รมิ าณอยเู่ ทา่ ใด
สรุปผลการทํากิจกรรมได้ว่าอย่างไร
ตอนท่ี ๓ แหล่งนํ้าในท้องถิ่นและการใช้
ประโยชน์ น้ําท้ังหมดของโลกแบ่งได้เป็น ๒ ประเภท ได้แก่

เฉลยกิจกรรมการทดลอง นํา้ เค็มและนํา้ จืด ซงึ่ มีปรมิ าณไม่เท่ากนั

บันทกึ ผลการท�ำกิจกรรม นา้ํ ทง้ั หมดของโลกแบง่ เปน็ นา้ํ เคม็ ประมาณรอ้ ยละ ๙๗.๕ ซง่ึ อยใู่ นมหาสมทุ ร
และแหล่งน้ําอ่ืน ๆ และท่ีเหลืออีกประมาณร้อยละ ๒.๕ เป็นน้ําจืด ถ้าเรียงลําดับ
ปริมาณน้ําจืดจากมากไปน้อยจะอยู่ท่ี ธารน้ําแข็งและพืดน้ําแข็ง น้ําใต้ดิน
ชน้ั ดนิ เยอื กแขง็ คงตวั และนา้ํ แขง็ ใตด้ นิ ทะเลสาบ ความชน้ื ในดนิ ความชน้ื ในบรรยากาศ
บงึ แมน่ า้ํ และนา้ํ ในสง่ิ มชี วี ติ

144

ตาราง ประเภทของนาํ้ และการใชป้ ระโยชน์ สรปุ ผลการทำ� กจิ กรรม
จากแหล่งน้ําตา่ ง ๆ ในท้องถนิ่ (ตัวอยา่ งคำ�ตอบ)
น้ําท้ังหมดของโลกแบ่งเป็นนํ้าเค็มประมาณร้อยละ
แหล่งนํ้าในท้องถ่ิน ประเภทของนา้ํ การใชป้ ระโยชน์ ๙๗.๕ ซึ่งอยู่ในมหาสมุทรและแหล่งน้ําอ่ืน ๆ และ
เป็นสถานท่ีพักผ่อนหยอ่ นใจ ท่ีเหลอื อกี ประมาณร้อยละ ๒.๕ เปน็ นํ้าจดื
๑. ลำ�ธาร นาํ้ จืด ถ้าเรียงลำ�ดับปริมาณนํ้าจืดจากมากไปน้อยจะอยู่
ท่ี ธารน้ําแข็งและพืดนํ้าแข็ง น้ําใต้ดิน ช้ันดินเยือกแข็ง
๒. คลอง น้าํ จดื ใช้ในการคมนาคมขนสง่ สินคา้ คงตัวและนํ้าแข็งใต้ดิน ทะเลสาบ ความช้ืนในดิน
ความชน้ื ในบรรยากาศ บงึ แม่น้ํา และน้ําในสง่ิ มีชวี ติ
๓. บึง นาํ้ จดื ใช้เปน็ แหล่งกกั เก็บน้าํ ไวท้ �ำ การเกษตร

๔. ทะเล น้าํ เคม็ เปน็ สถานท่ที อ่ งเที่ยวหรอื ท�ำ การประมง

สุดยอดคู่มือครู 144

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ep 4
St St
แบบฝึกหัด ขน้ั สอื่ สารและนำ� เสนอ

๑. แหล่งนํ้าในท้องถิ่นและการใช้ประโยชน ์ ตัวชี้วัด ๑๐. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอ
อินโฟกราฟิก (infographic) และ
๑. สังเกตภาพ แล้วตอบคําถาม ว ๓.๒ ป.๕/๑ แผนภาพความคิดประกอบการอธิบาย
หนา้ ชนั้ เรยี น เพ่ือน ๆ รว่ มกนั ตรวจสอบ
และแกไ้ ขใหถ้ ูกตอ้ ง

๑๑. นักเรียนร่วมกันอภิปรายสรุปเกี่ยวกับ
วิธีการทำ�งานให้เห็นการคิดเชิงระบบ
และวิธกี ารทำ�งานทีม่ ีแบบแผน

5ep ขัน้ ประเมนิ เพ่ือเพิม่ คุณค่า
บรกิ ารสงั คม
ง และจิตสาธารณะ

กข ๑๒. นักเรียนร่วมกันคัดเลือกผลงานท่ีดีเด่น
จัดทำ�เป็นนิทรรศการ หรือจัดแสดง
ค ผลงาน หรือเผยแพร่ในเว็บไซต์หรือ
เฟซบุ๊ก (facebook) ของโรงเรียน เพื่อ
แนวค�ำตอบ ภาพท่ี ๗.๖ แหลง่ น้ําในธรรมชาติ เปน็ แหลง่ การเรยี นรใู้ หน้ กั เรยี นชนั้ อนื่ ๆ

จากภาพ ข้อความใดกล่าวได้ถูกต้อง เพราะเหตุใด ๑๓. นักเรียนนำ�เสนอผลการศึกษา พร้อม
สะทอ้ นความคดิ รว่ มกนั

๑. บริเวณ ข และ ง คือ แหล่งนํ้าผิวดิน บริเวณ ก และ ค คือ แหล่งนํ้าใต้ดิน

๒. บริเวณ ก และ ง คือ แหล่งนํ้าผิวดิน บริเวณ ข และ ค คือ แหล่งนํ้าใต้ดิน

๓. บริเวณ ก ข และ ง คือ แหล่งนํ้าผิวดิน บริเวณ ค คือ แหล่งนํ้าใต้ดิน

๔. บริเวณ ง คือ แหล่งนํ้าผิวดิน บริเวณ ก ข และ ค คือ แหล่งนํ้าใต้ดิน
เฉลย ๓ เหตุผล บรเิ วณ ก ข และ ง คอื แหลง่ น้ําผวิ ดนิ ซงึ่ เปน็ แหลง่ น้ําที่นํ้าอยู่บนผวิ ของพนื้ ดิน เช่น
นํ้าจากแหล่งตา่ ง ๆ เชน่ แม่นา้ํ บงึ ทะเลสาบ ทะเล มหาสมทุ ร ส่วนบริเวณ ค คอื แหล่งน้ําใตด้ ิน ซึง่ เปน็
แหล่งนํ้าท่ีเกิดจากการสะสมของนํ้าฝนที่ซึมผ่านชั้นดินและช้ันหินลงไปแล้วกักเก็บ 145

ไว้ใตด้ นิ ประกอบด้วย นํ้าในดิน และนา้ํ บาดาล

แนวค�ำตอบ (หน้า ๑๔๔)

๑. ตอบ น้ําอยูบ่ นผวิ ดนิ และอยใู่ ตด้ ิน ๕. ตอบ ตัวอย่างค�ำ ตอบ ล�ำ ธาร บงึ คลอง แม่นํ้า ๘. ตอบ นํ้าทั้งหมดของโลกแบ่งเป็นน้ําเค็ม
๒. ตอบ นํา้ จดื และนาํ้ เค็ม ประมาณรอ้ ยละ๙๗.๕ซงึ่ อยใู่ นมหาสมทุ รและ
เป็นแหล่งนํ้าจืด
๓. ตอบ ไมเ่ ทา่ กัน ๖. ต อ บ ตัวอย่างคำ�ตอบ ลำ�ธาร แม่น้ํา แหล่งน้ําอ่ืน ๆ และที่เหลืออีกประมาณร้อยละ
๔. ตอบ เรยี งล�ำ ดบั ปรมิ าณนาํ้ จากมากไปนอ้ ยดงั น้ี เป็นสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ บึง คลอง ๒.๕เปน็ นา้ํ จดื ถา้ เรยี งล�ำ ดบั ปรมิ าณนา้ํ จดื จาก
มหาสมุทร ธารนํ้าแข็งและพืดนํ้าแข็ง นํ้าใต้ดิน ใชก้ ักเกบ็ น้ําเพ่อื ใชท้ ำ�การเกษตร มากไปน้อยจะอยู่ที่ ธารน้ําแข็งและพืดนํ้าแข็ง
ทะเลสาบ ความชื้นในดนิ และบรรยากาศ ๗. ตอบ ตัวอย่างคำ�ตอบ น้ําที่เราสามารถนำ�มา น้ําใต้ดิน ชั้นดินเยือกแข็งคงตัวและน้ําแข็ง-
ใช้ประโยชน์ได้ คือ นํ้าจืด ซ่ึงมีปริมาณร้อยละ ใต้ดิน ทะเลสาบ ความชื้นในดิน ความชื้นใน
แม่นาํ้ และนํา้ ในสิง่ มชี วี ติ บรรยากาศ บงึ แมน่ า้ํ และนํา้ ในสิ่งมชี ีวติ

๒.๕ ของนํ้าทั้งหมดบนโลก

145 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
แนวข้อสอบ O-NET

แนวค�ำตอบ แนวคำ� ตอบ
๒. เติมคําลงในช่องว่างให้ถูกต้องเกี่ยวกับปริมาณนํ้าในแหล่งต่าง ๆ บนโลก
๓. ตอบ ตัวอย่างคำ�ตอบ จากภาพแม่น้ํา
ซ่ึ ง เ ป็ น แ ห ล่ ง น้ํ า จื ด ส า ม า ร ถ นำ � ม า ใ ช้ ๑) (นํ้าจืด)
ประโยชน์ เช่น ทำ�การประมง การคมนาคม ร้อยละ ๒.๕
ขนส่งสินคา้ อปุ โภคหรอื บรโิ ภคได้

๒) (น้าํ เคม็ )
ร้อยละ ๙๗.๕

แผนภาพ แสดงปรมิ าณนา้ํ ในแหลง่ ต่าง ๆ บนโลก

๓. สังเกตภาพแหล่งนํ้า แล้วระบุประเภทของนํ้าและการใช้ประโยชน์

146

แนวคำ� ตอบ (หนา้ ๑๔๗)

๑. ตอบ มนุษย์ไมส่ ามารถด�ำ รงชวี ิตอย่ไู ด้
๒. ตอบ ๑. ใชน้ ํ้าอยา่ งประหยดั เชน่ ปิดกอ๊ กนํ้าใหส้ นทิ หลงั ใช้งานเสร็จ

๒. สรา้ งโอง่ นา้ํ ขดุ ลอกแหลง่ นา้ํ อ่างนํา้ เพ่ือกกั เก็บนาํ้ ไว้ใชใ้ นฤดแู ลง้

๓. ไมท่ ้ิงขยะและส่งิ ปฏิกูลลงสแู่ หล่งนา้ํ
๓. ตอบ นํ้าจืดท่ีมนุษย์น�ำ มาใช้ไดม้ ปี รมิ าณน้อยมาก เม่ือเทยี บกบั ปรมิ าณน้ําทั้งหมด
บนโลก เราจึงควรใช้นา้ํ อย่างประหยดั และรว่ มกันอนรุ ักษ์นา้ํ

สุดยอดคู่มือครู 146

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

๒. ความจาํ เปน็ ของนา้ํ ตอ่ ชวี ติ และการประหยดั นา้ํ St Stasean

ep 1 ขั้นสงั เกต

รวบรวมข้อมูล

นักเรียนได้ศึกษาถึงปริมาณนํ้าบนโลกและปริมาณนํ้าที่มนุษย์นํามาใช้ ๑. นักเรียนดูวีดิทัศน์เก่ียวกับความจำ�เป็นของ
ประโยชนไ์ ดม้ าแลว้ ซงึ่ ปรมิ าณนาํ้ ทม่ี นษุ ยส์ ามารถนาํ มาใชป้ ระโยชนไ์ ดม้ อี ยนู่ อ้ ยมาก นา้ํ ตอ่ ชีวิตและการประหยัดน้ํา แลว้ รว่ มกัน
นักเรียนจะมีแนวทางในการอนุรักษ์นํ้าอย่างไร สนทนาเกี่ยวกับการอนรุ กั ษน์ า้ํ โดยรว่ มกนั
ตอบค�ำ ถามส�ำ คญั กระตุ้นความคิด ดังน้ี
การอนุรักษ์นํ้ามีแนวทางอย่างไร
๑.๑ การอนรุ กั ษน์ าํ้ มีแนวทางอย่างไร
กิจกรรมที่ ๗.๓ การอนุรักษ์นํ้า คำ�ถ�มสำ�คัญ (ตัวอย่างคำ�ตอบ ใช้น้ําอย่างประหยัด สงวนนํ้า

วธิ ีทํา ตวั ชวี้ ดั ไว้ใช้ สร้างอ่างเก็บนํ้า ไม่ท้ิงขยะลงแหล่งนํ้า
ว ๓.๒ ป.๕/๒
ภาระงาน/ชิ้นงาน นำ�นํ้าเสยี กลบั มาใช)้
๑. แผนภาพความคดิ ความจ�ำ เปน็ ของนํา้ ตอ่ ชีวติ และการประหยดั น้าํ ๒. นกั เรียนแบง่ กล่มุ กลมุ่ ละ ๔ คน คละความ
๒. โครงการประหยัดนาํ้ ในโรงเรียนหรอื การอนุรกั ษ์แหล่งน้าํ
สามารถ แต่ละกลุ่มร่วมกันอย่างรวมพลัง
๑. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายถึงปริมาณนํ้าที่มนุษย์สามารถนํามา ศึกษาวิธีทำ�กิจกรรมท่ี ๗.๓ เรื่อง การ
ใช้ประโยชน์ได้จากแผนภูมิ กิจกรรมที่ ๗.๒ แล้วตอบคําถามต่อไปนี้ อนุรักษน์ ํ้า
๓. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปราย
๑.๑ ปริมาณนํ้าที่มนุษย์นํามาใช้ประโยชน์ได้มีเพียงพอหรือไม่ อย่างไร กอ่ นท�ำ กจิ กรรม ท�ำ กิจกรรม และบนั ทึกผล
๔. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอผลการ
๑.๒ หากไม่มีนํ้าใช้ในการอุปโภคบริโภคจะเป็นอย่างไร ทำ�กิจกรรมหน้าชนั้ เรียน

๑.๓ นักเรียนจะป้องกันปัญหาการขาดแคลนนํ้าได้หรือไม่ ep 2 ข้นั คิดวเิ คราะห์

๒. แตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั แสดงความคดิ เหน็ วา่ นาํ้ แลง้ หรอื นา้ํ ทว่ มทส่ี ง่ ผลกระทบมากกวา่ กนั และสรุปความรู้
และจะมีวิธีการป้องกันอย่างไร
๓. สืบค้นแนวทางในการอนุรักษ์นํ้าจากแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ นํามาจัดทําป้ายนิเทศ
หรือโปสเตอร์ แล้วนําไปประชาสัมพันธ์ในโรงเรียนหรือชุมชน

ถ้านํ้าที่มนุษย์ใช้ประโยชน์ได้หมดไปจะเกิดอะไรขึ้น ๕. นกั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั วเิ คราะห์อภปิ ราย
และแสดงความคิดเห็นเก่ียวกับผลการทำ�
แนวทางในการอนุรักษ์นํ้ามีอะไรบ้าง กจิ กรรม โดยตอบค�ำ ถามหลังท�ำ กจิ กรรม
สรุปผลการทํากิจกรรมได้ว่าอย่างไร
๖. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสรุปผลการทำ�
เฉลยกิจกรรมการทดลอง 147 กิจกรรมและสรุปส่ิงที่เข้าใจเป็นความรู้
ร่วมกันว่า น้ําจืดที่มนุษย์นำ�มาใช้ได้มี
บันทึกผลการท�ำกิจกรรม (ตวั อย่างค�ำ ตอบ) ปริมาณน้อยมาก เม่ือเทียบกับปริมาณนํ้า
ท้ังหมดบนโลก เราจึงควรใช้นํ้าอย่าง
๑. ปรมิ าณนาํ้ ทีม่ นุษย์น�ำ มาใช้ประโยชนไ์ ดม้ เี พียงพอหรอื ไม่ อยา่ งไร ประหยดั และร่วมกันอนรุ ักษ์นํา้
มเี พยี งพอ ซ่ึงนํา้ ทม่ี นษุ ยน์ �ำ มาใชป้ ระโยชนเ์ ป็นนํา้ จืด คอื นํ้าผวิ ดิน เช่น ล�ำ ธาร แมน่ า้ํ คลอง บึง
๒. หากไมม่ ีน้าํ ใช้ในการอปุ โภคบรโิ ภคจะเปน็ อย่างไร ๗. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพิ่มคุณค่าเกี่ยวกับ
พืชเจรญิ เติบโตชา้ มนษุ ย์และสัตว์จะไมส่ ามารถดำ�รงชีวิตอยไู่ ด้ การตระหนกั ถงึ ความจ�ำ เปน็ ทท่ี กุ คนจะตอ้ ง
๓. นกั เรยี นจะปอ้ งกนั ปัญหาการขาดแคลนน้าํ ไดห้ รอื ไม่ ช่วยกันอนุรักษน์ าํ้
ได้ โดยใชน้ ํ้าอย่างประหยดั และชว่ ยกนั อนรุ ักษแ์ หล่งนาํ้ หรืออาจกักเก็บนาํ้ ไว้ใชใ้ นฤดแู ล้ง เชน่ ทำ�อา่ งเก็บน้ํา
๔. รว่ มกนั แสดงความคดิ เหน็ ว่า นํ้าแล้งหรอื นา้ํ ทว่ มท่ีสง่ ผลกระทบมากกวา่ กัน และจะมวี ธิ กี ารป้องกนั สรปุ ผลการทำ� กิจกรรม
อยา่ งไร
นํ้าแลง้ เพราะจะทำ�ให้เราไมม่ ีน้าํ อปุ โภคบริโภคอาจท�ำ ให้ไมส่ ามารถด�ำ รงชวี ติ อยไู่ ด้ มีวิธกี ารปอ้ งกัน นํ้าจืดที่มนุษย์นำ�มาใช้ได้มีปริมาณน้อยมาก เมื่อเทียบ
คือ กักเกบ็ น้ําไว้ใชใ้ นฤดูแล้ง เชน่ สร้างฝายชะลอนํ้า เข่ือน สระนํ้า อา่ งนาํ้ กับปริมาณน้ําท้ังหมดบนโลก เราจึงควรใช้นํ้าอย่าง
ประหยดั และรว่ มกนั อนรุ กั ษ์นํ้า

147 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET

ep 3 ขั้นปฏิบัติ
แหลละังสกราุปรปควฏาบิ มตั ริู้
St St น้ําจืดทมี่ นษุ ย์นํามาใช้ไดม้ ปี รมิ าณนอ้ ยมาก
St๘. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน สืบสอบเราจงึ ควรใชน้ ํา้ อยา่ งประหยัดและร่วมกนั อนรุ กั ษน์ ํา้
เก่ียวกับความจำ�เป็นของน้ําต่อชีวิตและการ
ประหยัดนาํ้ แลว้ ออกแบบ และเขยี นแผนภาพ
ความคิด ความจำ�เป็นของน้ําต่อชีวิตและ
การประหยัดนํ้า จดั ท�ำ เป็นชิ้นงาน

(ตวั อย่างแผนภาพความคดิ )

ดืม่ กิน ซกั ล้างสงิ่ ของ น�้ำ ในท้องถิ่น
ชำ�ระลา้ งรา่ งกาย ปรุงอาหาร เครือ่ งใช้ ของเรา

ความจ�ำ เปน็ ในการใชน้ ้าํ แนวทางใน
การอนุรักษ์นํ้า

ความจำ�เปน็ ของ
นา้ํ ตอ่ ชีวติ และ
การประหยัดนํ้า

๑. การใชน้ าํ้ อยา่ งประหยดั

การประหยัดน้าํ ๒. การสงวนนํ้าไว้ใช้ การทํา

ไม่เปิดกอ๊ กนํ้าทิง้ ไว้ ไม่ลา้ งจานจาก บ่อเก็บนํ้า การสร้างโอ่งนํ้า
เมอื่ ไม่ใชน้ ํา้ ก๊อกนํ้าโดยตรง ขดุ ลอกแหลง่ นํา้ รวมทัง้ การสรา้ ง
๓. การป้องกันนํ้าเสีย การไม่ทิ้ง อา่ งเก็บนํา้ และระบบชลประทาน
แผนภาพความคิด ความจ�ำ เปน็ ของน้าํ ขยะและสิ่งปฏิกูลและสารพิษลงใน
ต่อชวี ติ และการประหยัดน้าํ

๙. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน ออกแบบ แหล่งนํ้า นํ้าเสียที่เกิดจากโรงงาน-
เลือกและลงมือปฏิบัติทำ�โครงการ ดังหัวข้อ อุตสาหกรรม โรงพยาบาล ควรมี

เรื่องนี้ การบําบัดและขจัดสารพิษก่อนที่จะ
๙.๑ การประหยัดนํ้าในโรงเรยี น
๙.๒ การอนุรกั ษแ์ หลง่ น้ํา ปล่อยลงสู่แหล่งนํ้า ๔. การบําบัดนํ้าเสียกลับมา
๑๐. นักเรียนร่วมกันสรุปส่ิงที่เข้าใจเป็นความรู้ ใช้ประโยชน์

รว่ มกนั ดงั นี้ 148
• นาํ้ จดื ทมี่ นษุ ยน์ �ำ มาใชไ้ ดม้ ปี รมิ าณนอ้ ยมาก

จึ ง ค ว ร ใ ช้ น้ํ า อ ย่ า ง ป ร ะ ห ยั ด แ ล ะ ร่ ว ม กั น ๑๒. นกั เรยี นรว่ มกนั อภปิ รายสรปุ เกยี่ วกบั วธิ กี ารท�ำ งาน ๑๔. นักเรียนร่วมกันจัดประกวดโครงการประหยัดน้ํา

อนรุ ักษ์นํา้ ให้เห็นการคิดเชิงระบบและวิธีการทำ�งานที่มี ในโรงเรียนหรือการอนุรักษ์แหล่งน้ํา โดยมีการ
แบบแผน นำ�เสนอแบบเดนิ ชมนิทรรศการ ประเมนิ ผล และ
ep 4

ขนั้ สอ่ื สารและนำ� เสนอ 5ep ข้นั ประเมินเพ่อื เพิ่มคุณค่า ประกาศผลการประกวด เพื่อเผยแพร่ความรู้
ให้กบั นักเรียนชนั้ อื่น ๆ
๑๑. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอแผนภาพ บรกิ ารสังคม ๑๕. นักเรียนตรวจสอบหรือประเมินขั้นตอนต่าง ๆ
ความคิด ความจำ�เป็นของน้ําต่อชีวิตและการ และจิตสาธารณะ ท่ีเรียนมาในวันน้ีมีจุดเด่น จุดบกพร่องอะไรบ้าง

ประหยัดนํ้า และโครงการประหยัดนํ้าใน ๑๓. นักเรียนร่วมกันคัดเลือกผลงานที่ดีเด่นจัดทำ� มีความสงสัย ความอยากรู้อยากเห็นในเรื่องใด
โรงเรยี นหรือการอนุรักษแ์ หล่งนํา้ ประกอบการ เปน็ นทิ รรศการ หรอื จดั แสดงผลงาน หรอื เผยแพร่ ให้ระบุ
อธบิ ายหนา้ ชน้ั เรยี น เพอ่ื น ๆ รว่ มกนั ตรวจสอบ ในเวบ็ ไซต์หรอื เฟซบกุ๊ (facebook) ของโรงเรยี น
และแก้ไขให้ถูกตอ้ ง เพือ่ เป็นแหล่งการเรยี นร้ใู ห้นักเรียนชัน้ อ่ืน ๆ

สุดยอดคู่มือครู 148

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ตัวช้ีวัด

แบบฝึกหัด ว ๓.๒ ป.๕/๒

๒. ความจําเป็นของนํ้าต่อชีวิตและการประหยัดนํ้า แนวคำ� ตอบ

พิจารณาการกระทําต่อไปนี้ว่าเหมาะสมหรือไม่ เพราะเหตุใด ๑. ตอบ ตัวอย่างคำ�ตอบ เหมาะสม เพราะ
๑. นํานํ้าล้างปลามารดนํ้าต้นไม้ เป็นการนำ�นํ้าที่ใช้แล้วกลับมาใช้ประโยชน์
๒. ปล่อยให้นํ้าล้างคอกสัตว์ไหลลงสู่แม่นํ้า ไดใ้ หมอ่ กี ครัง้ ซง่ึ เปน็ วธิ ที ่ชี ว่ ยประหยัดน้ํา
๓. ล้างถังที่ใช้ฉีดพ่นยาฆ่าแมลงในแหล่งนํ้า ได้

จดุ ประกายโครงงาน ๒. ตอบ ไม่เหมาะสม เพราะจะทำ�ให้เกิดน้ํา
เน่าเสีย เกิดกลิ่นเหม็น ซ่ึงทำ�ให้เกิดความ
นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันทําโครงงานสํารวจการอนุรักษ์น้ํา เดอื ดร้อนในชมุ ชนได้
ในท้องถิ่น แล้วนําเสนอแบบแผงโครงงานให้เพ่ือนเดินชม
๓. ตอบ ไม่เหมาะสม เพราะจะทำ�ให้สารเคมี
กิจกรรมวทิ ยาศาสตรส์ ร้างสรรค์ส่คู วามเข้าใจอาเซียน ปนเป้ือนลงสู่แหล่งนํ้า ส่งผลกระทบต่อ
นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันสืบสอบข้อมูลประเทศในกลุ่มสมาชิก สัตว์น้ํา และอาจทำ�ให้แหล่งนํ้าเกิดการ
อาเซยี นทเ่ี ปน็ เกาะหรอื ประเทศทม่ี แี หลง่ นาํ้ จดื จาํ กดั จากแหลง่ การเรยี นรทู้ หี่ ลากหลาย เนา่ เสยี ได้
เก่ียวกับการใช้ประโยชน์จากแหล่งนํ้า และวิธีการนําน้ํามาใช้ประโยชน์ บันทึกข้อมูล
แลกเปลี่ยนเรียนรู้ อภิปรายและสรุป แล้วนาํ เสนอผลการศึกษาหนา้ ชั้นเรยี น

สะเต็มสรา้ งสรรค์

นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันสํารวจแหล่งนํ้าผิวดินและแหล่งนํ้าใต้ดิน
บริเวณโรงเรียน ชุมชน และบ้าน แล้วร่วมกันออกแบบและสร้างแบบจําลอง
แหลง่ นา้ํ ผิวดนิ และแหล่งน้ําใตด้ ินท่ีสาํ รวจพบจากวสั ดุเหลอื ใช้

149

จุด จุดประกายโครงงานน รอบรู้อาเซียนและโลก สะเต็มสร้างสรรค์

ประกายโครงงา asean นกั เรียนรว่ มกันท�ำ กจิ กรรม
สะเต็มสร้างสรรค์ นำ�ไปสู่การสร้าง
นกั เรยี นรว่ มกนั ท�ำ กิจกรรม นกั เรยี นรว่ มกนั ท�ำ กจิ กรรม นวตั กรรม
จุดประกายโครงงาน วิทยาศาสตร์สร้างสรรค์สู่ความเข้าใจ
อาเซียน

149 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
แนวข้อสอบ O-NET

เปา้ หมายการเรียนรู้ ห๘นว่ ยการเรยี นรทู้ ่ี ปรากฏการณ์ธรรมชาติ
ที่เกย่ี วข้องกบั วัฏจกั รนา้ํ
มาตรฐานการเรียนรู้
แผนผงั หวั ขอ้ หนว่ ยการเรียนรู้
มาตรฐาน ว ๓.๒
เข้าใจองค์ประกอบและความสัมพันธ์ วฏั จักรนาำ้ เมฆ หมอก นาำ้ ค้าง
ของระบบโลก กระบวนการเปลี่ยนแปลง และนำา้ ค้างแขง็
ภายในโลกและบนผิวโลก ธรณีพิบัติภัย
กระบวนการเปลย่ี นแปลงลมฟา้ อากาศและ ปรากฏการณ์
ภมู อิ ากาศโลก รวมทง้ั ผลต่อสิ่งมชี ีวติ และ ธรรมชาติ
สิง่ แวดลอ้ ม ที่เกยี่ วขอ้ ง
กับวฏั จกั รนาํ้

ฝน หิมะ และลูกเห็บ

ตัวชว้ี ัด

สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง ๑. สร้างแบบจาำ ลองทีอ่ ธบิ ายการหมนุ เวียนของนำา้ ในวัฏจกั รนำ้า (ว ๓.๒ ป.๕/๓)
วัฏจักรนํ้า เป็นการหมุนเวียนของน้ํา ๒. เปรยี บเทยี บกระบวนการเกิดเมฆ หมอก นำา้ ค้าง และน้าำ ค้างแขง็ จากแบบจาำ ลอง (ว ๓.๒ ป.๕/๔)
๓. เปรียบเทียบกระบวนการเกดิ ฝน หมิ ะ และลกู เห็บ จากขอ้ มลู ที่รวบรวมได้ (ว ๓.๒ ป.๕/๕)

ทมี่ แี บบรูปซ้ําเดมิ และตอ่ เนื่องระหว่างนา้ํ ศพั ทว์ ิทยาศาสตรน์ ่ารู้ คาํ อ่าน คาํ แปล
ในบรรยากาศ นาํ้ ผวิ ดนิ และนา้ํ ใตด้ นิ โดย เคลาดฺ เมฆ
พฤติกรรมการดำ�รงชีวิตของพืชและสัตว์ คาํ ศพั ท์ ดวิ นาำ้ คา้ ง
สง่ ผลตอ่ วฏั จักรนํ้า cloud ฟอก หมอก
ไอนํ้าในอากาศจะควบแน่นเป็น dew เฮล ลกู เหบ็
ละอองน้ําเล็ก ๆ โดยมีละอองลอย เช่น fog
เกลือ ฝุ่นละออง ละอองเรณูของดอกไม้ hail

เป็นอนุภาคแกนกลาง เมื่อละอองน้ํา

จำ�นวนมากเกาะกลุ่มรวมกันลอยอยู่สูง ฝน หิมะ ลูกเห็บ เป็นหยาดน้ําฟ้าซ่ึงเป็นน้ําที่มีสถานะต่าง ๆ ที่ตกจากฟ้า

จากพืน้ ดนิ มาก เรียกว่า เมฆ แตล่ ะอองนํ้า ถึงพ้ืนดิน ฝนเกิดจากละอองนํ้าในเมฆที่รวมตัวกันจนอากาศไม่สามารถพยุงไว้ได้

ท่ีเกาะกลุ่มรวมกันอยู่ใกล้พ้ืนดิน เรียกว่า จงึ ตกลงมา หมิ ะเกิดจากไอน้าํ ในอากาศระเหดิ กลบั เป็นผลึกน้ําแข็ง รวมตวั กันจนมี

หมอก ส่วนไอนํ้าทคี่ วบแน่นเปน็ ละอองน้ํา น้ําหนักมากขึ้นจนเกินกว่าอากาศจะพยุงไว้จึงตกลงมา ลูกเห็บเกิดจากหยดน้ําท่ี

เกาะอยบู่ นพ้นื ผิววัตถุใกล้พนื้ ดนิ เรยี กว่า เปลี่ยนสถานะเป็นนํ้าแข็ง แล้วถูกพายุพัดวนซํ้าไปซ้ํามาในเมฆฝนฟ้าคะนองท่ีมี

นํ้าค้าง ถ้าอุณหภูมิใกล้พ้ืนดินตํ่ากว่า ขนาดใหญแ่ ละอยู่ในระดับสงู จนเปน็ ก้อนน้ําแข็งขนาดใหญข่ ึ้นแลว้ ตกลงมา

จุดเยือกแข็ง นํ้าค้างก็จะกลายเป็น

น้าํ ค้างแข็ง

สุดยอดคู่มือครู 150

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

สมรรถนะสำ�คญั ของผู้เรยี น

เมฆ ฝน ๑. ความสามารถในการสอ่ื สาร
๒. ความสามารถในการคิด
๓. ความสามารถในการแกป้ ญั หา
๔. ความสามารถในการใชท้ กั ษะชวี ติ
๕. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

คุณลกั ษณะอันพึงประสงค์

หมอก ใฝ่เรยี นรู้
หมิ ะ ตัวชี้วดั ท่ี ๔.๑ ต้งั ใจ เพียรพยายามใน
การเรียนและเข้าร่วมกิจกรรมการเรยี นรู้
น้ําคา้ ง ตวั ชี้วดั ที่ ๔.๒ แสวงหาความรู้จาก
แหล่งเรียนร้ตู ่าง ๆ ทง้ั ภายในและ
น้ําคา้ งแข็ง ลูกเห็บ ภายนอกโรงเรยี น ดว้ ยการเลอื กใชส้ ื่อ
อยา่ งเหมาะสม บันทึกความรู้ วเิ คราะห์
คําศพั ท์ คาํ อา่ น คาํ แปล สรุปเป็นองค์ความรู้ สามารถน�ำ ไปใช้
rain เรน ฝน ในชวี ติ ประจำ�วนั ได้

snow สโน หมิ ะ มุง่ มน่ั ในการท�ำ งาน
ตัวช้วี ัดท่ี ๖.๑ ตั้งใจและรับผิดชอบ
water cycle วอ′ เทอะ ไซ′ เคิล วฏั จักรน้าำ ในการปฏบิ ัติหน้าทกี่ ารงาน
ตวั ชี้วัดที่ ๖.๒ ทำ�งานด้วยความเพยี ร-
พยายามและอดทนเพอื่ ให้งานสำ�เร็จ
ตามเป้าหมาย

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 จุดประกายโครงงาน

นกั เรยี นแบง่ กลมุ่ แตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั วางแผน ออกแบบ และประดษิ ฐแ์ บบจ�ำ ลอง

ท่ีอธิบายการหมุนเวียนของวัฏจักรน้ํา จากวัสดุเหลือใช้ในท้องถ่ิน แล้วนำ�มา

จดั ประกวดในแบบแผงโครงงานส่งิ ประดิษฐ์

151 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
แนวข้อสอบ O-NET

St ตัวชี้วดั ๑. วฏั จกั รนํ้า

ว ๓.๒ ป.๕/๓ นั ก เ รี ย น เ ค ย สั ง เ ก ต เ ห็ น แ อ่ ง นำ้ า ขั ง บ น พื้ น ถ น น ห ลั ง จ า ก ที่ มี ฝ น ต ก
เมื่อเวลาผ่านไป นำ้าในแอ่งนั้นหายไปหรือไม่ นักเรียนสงสัยหรือไม่ว่านำ้าในแอ่งนั้น
ภาระงาน/ชิน้ งาน มาจากที่ใด แล้วหายไปที่ใดและหายไปได้อย่างไร

แบบจ�ำ ลองวฏั จักรน้าํ การหมุนเวียนของนํ้าในวัฏจักรนํ้าเป็นอย่างไร

ep 1 ขั้นสงั เกต

รวบรวมข้อมลู

๑. นักเรียนสังเกตภาพ วัฏจักรของนํ้า กิจกรรมที่ ๘.๑ แบบจําลองวัฏจักรนํ้า คำ�ถ�มสำ�คัญ
ที่ติดบนกระดาน ร่วมกันสนทนา โดย
ตั้งประเด็นปัญหา เพ่ือนักเรียนเกิด วสั ดุอปุ กรณ์ ๑ ใบ
ความสงสัยและต้องการหาคำ�ตอบ ๑. บีกเกอร์ขนาด ๒๕๐ ลูกบาศก์เซนติเมตร ๑ ชุด
ด้วยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ ๒. ตะเกียงแอลกอฮอล์พร้อมที่กั้นลม ๑ กลัก
โดยตอบคำ�ถามสำ�คญั ดงั น้ี ๓. ไม้ขีดไฟ ๑ แผ่น
๔. แผ่นพลาสติกใส ๑ เส้น
การควบแนน่ ๕. ยางรัด ๑ อัน
๖. คีมคีบ ๖๐ ลูกบาศก์เซนติเมตร
ฝน การคายนํา้ ของพืช ๗. นำ้า ๑ แก้ว
การกลายเปน็ ไอ ๘. ก้อนนำ้าแข็ง

วิธที ํา

การไหลซมึ นา้ํ ใตด้ นิ ๑. นักเรียนแบ่งกล่มุ แต่ละกลุม่ ร่วมกันเติมนา้ำ ปรมิ าตร ๖๐ ลกู บาศก์เซนติเมตร
ของนา้ํ ลงดนิ วัฏจักรของน้ํา ลงในบีกเกอร์

๒. วางแผ่นพลาสตกิ ใสบนปากบีกเกอร์ แล้วใช้ยางรดั แผน่ พลาสติกใสกับปากบกี เกอร์
ไม่ตอ้ งดงึ แผ่นพลาสติกใสจนตงึ แต่วางใหห้ ยอ่ น ๆ เพือ่ วางก้อนนา้ำ แข็ง

๓. วางก้อนน้ำาแข็ง ๓ ก้อนบนแผ่นพลาสติกใส จุดตะเกียงแอลกอฮอล์ให้ความร้อน
เปน็ เวลา ๕ นาที คบี กอ้ นน้ำาแข็งออก สงั เกตและบันทึกสิ่งทเ่ี กิดขน้ึ บนแผน่ พลาสติกใส

๑.๑ น้าํ มาจากทีใ่ ด แล้วหายไปทใ่ี ด 152 สรุปผลการท�ำกจิ กรรม
และหายไปได้อย่างไร
(นํ้ามาจากฝน เมื่อได้รับความร้อน เฉลยกจิ กรรมการทดลอง น้ําเม่ือได้รับความร้อนจะกลายเป็นไอนํ้า
บันทึกผลการทำ� กจิ กรรม ในอากาศ และเม่ือไอน้ําได้รับความเย็น
จากดวงอาทิตย์ นาํ้ จะระเหยไปในอากาศ) จากอากาศกจ็ ะรวมตวั กนั กลายเปน็ หยดนาํ้
๑.๒ การหมนุ เวยี นของนา้ํ ในวฏั จกั รนา้ํ ตาราง สิง่ ที่สังเกตไดบ้ นแผ่นพลาสตกิ ใส ตกกลบั ลงมาหมนุ เวยี นเช่นนี้เสมอเรียกว่า
เปน็ อยา่ งไร ในเวลาต่าง ๆ วัฏจกั รของนา้ํ

(น้ําเม่ือได้รับความร้อนจะกลายเป็นไอน้ํา เวลา ส่ิงที่สังเกตได้
ในอากาศและเมอ่ื ไอนา้ํ ไดร้ บั ความเยน็ จาก บนแผ่นพลาสตกิ ใส
เมือ่ เวลาผา่ นไป มหี ยดน้ําเกาะทแี่ ผน่ พลาสติกใส
อากาศก็จะรวมตัวกันกลายเป็นหยดน้ํา ๕ นาที ทัง้ ดา้ นบน และด้านลา่ ง
ตกกลับลงมาหมุนเวยี นเชน่ น้เี สมอ)
เมื่อเวลาผา่ นไป มีหยดนํ้าเกาะท่ีแผ่นพลาสติกใส ท้ังด้าน
๑๐ นาที บน และด้านลา่ งมากข้นึ และอาจมหี ยดนาํ้
สุดยอดคู่มือครู 152 ตกลงในบกี เกอร์

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

๔. วางก้อนน้ำาแข็ง ๓ ก้อนบนแผ่นพลาสติกใสอีกคร้ัง เป็นเวลา ๑๐ นาที St Step 1asean
คบี ก้อนนาำ้ แขง็ ออก สงั เกตและบันทกึ ส่ิงที่เกิดขน้ึ บนแผ่นพลาสตกิ ใสอีกครง้ั
ข้ันสังเกต
รวบรวมขอ้ มลู

๒. นักเรียนแบ่งกล่มุ กล่มุ ละ ๔ คน คละ

ความสามารถ แตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั อยา่ ง

รวมพลังศึกษาวิธีทำ�กิจกรรมท่ี ๘.๑

ตัวอย่างตารางบันทึกผลการทดลอง เร่อื ง แบบจำ�ลองวัฏจกั รน้าํ
ตารางที่ ๘.๑ สิ่งที่สังเกตได้บนแผ่นพลาสติกใสในเวลาต่าง ๆ ๓. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปราย

เวลา สิ่งทีส่ ังเกตไดบ้ นแผน่ พลาสตกิ ใส ก่อนทำ�กิจกรรม ทำ�กิจกรรม และ
เมือ่ เวลาผา่ นไป ๕ นาที บันทึกผล

เม่ือเวลาผ่านไป ๑๐ นาที

๔. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอ

ภาพท่ี ๘.๑ การทดลอง แบบจําลองวฏั จักรนํ้า ผลการท�ำ กิจกรรมหนา้ ชัน้ เรียน

เมอ่ื เวลาผา่ นไป ๕ นาที เกดิ อะไรขนึ้ บนแผน่ พลาสตกิ ใส เพราะเหตใุ ดจงึ เปน็ เชน่ นน้ั ep 2 ขัน้ คดิ วิเคราะห์
เมอ่ื เวลาผา่ นไป ๑๐ นาที เกดิ อะไรขน้ึ บนแผน่ พลาสตกิ ใส เพราะเหตใุ ดจงึ เปน็ เชน่ นน้ั
การที่นำ้าเดือดแล้วกลายเป็นไอ เรียกว่าอะไร และสรุปความรู้
การที่ไอนำ้ากลายเป็นหยดนำ้า เรียกว่าอะไร
การวางก้อนนำ้าแข็งบนแผ่นพลาสติกใสมีผลกับอากาศร้อน ๕. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์
ภายในขวดแก้วปากกว้างอย่างไร และอภิปรายผลการทำ�กิจกรรม โดย
สรุปผลการทดลองได้ว่าอย่างไร ตอบค�ำ ถามหลงั ท�ำ กิจกรรม
เขยี นแผนภาพ แสดงวฏั จกั รของนาำ้ จากการทดลองน้ี
๖. นกั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั สรปุ ผลการ

วฏั จกั รนํา้ มที ้งั การกลายเปน็ ไอและควบแน่น ทำ�กิจกรรมและสรุปสิ่งท่ีเข้าใจเป็น
ความรรู้ ว่ มกนั วา่ นาํ้ เมอ่ื ไดร้ บั ความรอ้ น

จะกลายเป็นไอนํ้าในอากาศ และเม่ือ

นำ้าเมื่อได้รับความร้อนจะกลายเป็นไอน้ำาในอากาศ และเมื่อไอน้ำาได้รับ ไ อ นํ้ า ไ ด้ รั บ ค ว า ม เ ย็ น จ า ก อ า ก า ศ
ความเย็นจากอากาศก็จะรวมตัวกันกลายเป็นหยดน้ำา ตกกลับลงมาหมุนเวียน ก็จะรวมตัวกันกลายเป็นหยดน้ํา
เชน่ นี้เสมอ เรียกว่า วัฏจกั รของนา้ํ ตกกลับลงมาหมุนเวียนเช่นน้ีเสมอ

แนวค�ำตอบ 153 เรยี กวา่ วฏั จกั รของนํ้า

๑. ตอบ มหี ยดนาํ้ เกาะท่แี ผน่ พลาสติกใส ท้ังด้านบน และด้านล่าง เพราะน้ําที่กอ้ นนาํ้ แข็งหลอมเหลว ๗. ตอบ ควบแนน่
และน้าํ ในบีกเกอร์ได้รบั ความร้อนจึงกลายเปน็ ไอขน้ึ มาชนกบั ความเยน็ จากก้อนน้ําแขง็ จงึ ควบแนน่ เปน็ เมฆ ไอนํ้า
หยดนํ้าท่แี ผน่ พลาสติกใส
๒. ตอบ มหี ยดนา้ํ เกาะท่ีแผน่ พลาสติกใส ท้ังด้านบน และด้านลา่ งมากขน้ึ และอาจมหี ยดน้ําตกลงมา ฝน
ในบกี เกอร์ ท้ังนีเ้ พราะนา้ํ ในบีกเกอร์ไดร้ ับความรอ้ นจงึ กลายเป็นไอขน้ึ มาชนกับความเยน็ จากก้อนน้าํ แขง็
จงึ ควบแนน่ เป็นหยดน้ําที่แผน่ พลาสติกใสมากขึ้น การกลาย
๓. ตอบ การกลายเปน็ ไอ แหลง่ นาํ้ เป็นไอ
๔. ตอบ การควบแนน่ แผนภาพ แสดงวัฏจักรของนํ้า
๕. ตอบ กอ้ นนํ้าแขง็ ท�ำ ใหอ้ ณุ หภมู ขิ องอากาศไอนาํ้ ในบีกเกอร์และนอกบีกเกอรต์ าํ่ ลง
๖. ตอบ นา้ํ เมื่อได้รับความร้อนจะกลายเป็นไอนํา้ ในอากาศ และเมื่อไอนํ้าได้รับความเยน็ จากอากาศ 153 สุดยอดคู่มือครู
ก็จะรวมตวั กนั กลายเปน็ หยดนา้ํ ตกกลบั ลงมาหมุนเวียนเชน่ นเ้ี สมอ เรียกว่า วฏั จกั รของน้ํา

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET
ep 3 ข้นั ปฏิบตั ิ
และสรปุ ความรู้
หลังการปฏิบัติ
St St วฏั จกั รนา้ำ เปน็ การหมนุ เวยี นของนาำ้ ทมี่ แี บบรปู ซา้ำ เดมิ และตอ่ เนอ่ื ง ระหวา่ งนาำ้
St
๗. นักเรียนเชื่อมโยงความรู้กับหลัก ในบรรยากาศ นา้ำ ผิวดนิ และน้ำาใตด้ นิ โดยพฤติกรรมการดำารงชวี ิตของพชื และสัตว์
ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดย ส่งผลตอ่ วฏั จกั รน้าำ

นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน

ออกแบบ และประดิษฐ์แบบจำ�ลอง เมฆฝน

วัฏจักรนํ้า โดยใช้วัสดุเหลือใช้ใน

ทอ้ งถิน่ จดั ท�ำ เปน็ ชิ้นงาน หยาดน้าํ ฟ้า
๘. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสรุปส่ิงท่ี
เมฆ การควบแน่นของไอนา้ํ
เข้าใจเป็นความรรู้ ว่ มกนั ดงั นี้ และรวมตวั เปน็ เมฆ

• วัฏจักรน้ํา เป็นการหมุนเวียนของ ไอน้ํา

นํ้าที่มีแบบรูปซ้ําเดิม และต่อเน่ือง ไอนํา้

ระหว่างน้ําในบรรยากาศ น้ําผิวดิน นํานํ้าไปใช้ในการอปุ โภคบริโภค แม่นา้ํ การกลายเป็นไอ
และนํ้าใต้ดิน โดยพฤติกรรมการ ของน้ํา
ดำ�รงชีวิตของพืชและสัตว์ส่งผลต่อ

วัฏจักรนา้ํ พืชดดู ซึมนํ้าไปใช้ ทะเล

ep 4 การไหลซึมของนํ้าลงดนิ นํา้ จากแมน่ ํา้ ไหลออกสทู่ ะเล
ในระดบั ลึกลงไป
ขน้ั สอ่ื สารและนำ� เสนอ

๙. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาพูด ชัน้ นํ้าบาดาล ภาพท่ี ๘.๒ วัฏจักรของนํา้
และนำ�เสนอแบบจำ�ลองวัฏจักรนํ้า ช้นั ดนิ ดาน/ชน้ั หินพืน้
หนา้ ชนั้ เรยี น เพอื่ แลกเปลยี่ นเรยี นรกู้ นั
เพ่ือน ๆ ร่วมกันตรวจสอบและแก้ไข 154
ใหถ้ ูกตอ้ ง
5ep ขน้ั ประเมินเพ่ือเพิม่ คุณค่า
๑๐. นักเรียนร่วมกันอภิปรายและสรุป บริการสงั คม
เก่ียวกับวิธีการทำ�งานให้เห็นการคิด และจติ สาธารณะ
เ ชิ ง ร ะ บ บ แ ล ะ วิ ธี ก า ร ทำ � ง า น ที่ มี
แบบแผน

วฏั จกั รของนำ้� ๑๑. นักเรียนร่วมกันจัดประกวดแบบจำ�ลองวัฏจักรน้ํา โดยมีการนำ�เสนอแบบ
เดนิ ชมนทิ รรศการ ประเมนิ ผลและประกาศผลการประกวด แลว้ น�ำ แบบจ�ำ ลอง
สุดยอดคู่มือครู 154 มอบใหห้ อ้ งวทิ ยาศาสตรข์ องโรงเรยี น เพอ่ื เผยแพรค่ วามรใู้ หก้ บั นกั เรยี นชน้ั อนื่ ๆ

๑๒. นกั เรียนน�ำ เสนอผลการศกึ ษา พรอ้ มสะทอ้ นความคิดร่วมกัน
๑๓. นักเรียนตรวจสอบหรือประเมินขั้นตอนต่าง ๆ ท่ีเรียนมาในวันนี้มีจุดเด่น

จุดบกพร่องอะไรบ้าง มีความสงสัย ความอยากรอู้ ยากเหน็ ในเรอ่ื งใด ให้ระบุ

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ตัวช้ีวัด

แบบฝึกหัด ว ๓.๒ ป.๕/๓

๑. วัฏจักรนํ้า แนวคำ� ตอบ

อ่านสถานการณ์ต่อไปนี้ แล้วตอบคำาถาม ๑. ตอบ ตวั อย่างค�ำ ตอบ ฝนตก
นา้ํ ไหลมาจากที่อ่นื
ตอนเช้า แดงมองขึ้นไปบนท้องฟ้าเห็นก้อนเมฆสีดำาก้อนใหญ่ลอยอยู่บนท้องฟ้า ๒. ตอบ เกดิ จากละอองนา้ํ ในเมฆทร่ี วมตวั กนั
ไม่นานก็มีฝนตกลงมา หลังจากฝนหยุด แดงออกมาที่หน้าบ้านสังเกตเห็นแอ่งนำ้าขัง
มากมายที่พื้นถนน จากนั้นแดงกลับเข้าไปในบ้านเพราะนอกบ้านแดดออกแรงมาก จนอากาศไมส่ ามารถพยงุ ไวไ้ ด้จงึ ตกลงมา
และอากาศภายนอกเริ่มร้อนขึ้น ช่วงบ่ายแดงออกมานอกบ้านอีกครั้ง พบว่า ๓. ตอบ นํ้าได้รับความร้อนจากดวงอาทิตย์
แอ่งนำ้าขังที่พื้นถนนหายไปหมดแล้ว
จงึ กลายเป็นไอน้าํ ขน้ึ สูอ่ ากาศ

ภาพที่ ๘.๓ ถนนตอนเชา้ ภาพท่ี ๘.๔ ถนนตอนบา่ ย

๑. นาำ้ ในแอ่งมาจากไหน
๒. ฝนเกดิ ขึน้ ได้อย่างไร
๓. นา้ำ ในแอ่งหายไปได้อย่างไร

155

NET แนวข้อสอบ O-NET

ความร้อนจากดวงอาทติ ยม์ ีผลตอ่ การเกดิ วัฏจกั รของนํา้ ตามขอ้ ใด
๑ ช่วยท�ำให้น้าํ ไหลจากที่สูงลงสู่ที่ต่ํา
๒ ชว่ ยท�ำให้หยดน้าํ ไหลกลับสแู่ หลง่ นํ้า
๓ ชว่ ยท�ำให้ไอนา้ํ ในอากาศควบแนน่ กลายเป็นหยดน้ํา
๔ ช่วยท�ำให้น้ําจากแหล่งน้ํากลายเปน็ ไอน้ําขึน้ ส่บู รรยากาศ
เฉลย ๔ เหตุผล ความรอ้ นจากดวงอาทิตยช์ ่วยท�ำใหน้ ้าํ จากแหล่งน้าํ
กลายเปน็ ไอนาํ้ ข้ึนสูบ่ รรยากาศ

155 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
แนวข้อสอบ O-NET

ตวั ช้วี ัด

ว ๓.๒ ป.๕/๔ ๒. เมฆ หมอก นา้ํ คา้ ง และนา้ํ คา้ งแขง็

Stภาระงาน/ช้ินงาน เมื่อนำ้าได้รับความร้อนจะกลายเป็นไอ แล้วไอนำ้าในอากาศควบแน่นเป็น
ละอองนำ้าเล็ก ๆ ทำาให้เกิดเป็นเมฆ หมอก แล้วนักเรียนสงสัยหรือไม่ว่านำ้าค้าง
๑. แผนภาพความคิดแบบเปรียบเทียบ และน้ำาค้างแข็งเกิดข้ึนได้อย่างไร และการเกิดเมฆ หมอก นำ้าค้าง และนำ้าค้างแข็ง
เมฆกบั หมอก เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร
๒. แผนภาพความคดิ แบบเปรยี บเทียบ
น้ําค้างกับน้ําคา้ งแขง็ การเกิดเมฆ หมอก นํ้าค้าง และนํ้าค้างแข็ง เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร

ep 1 ขนั้ สงั เกต คำ�ถ�มสำ�คัญ

รวบรวมข้อมูล กิจกรรมที่ ๘.๒ ศึกษาการเกิดเมฆ หมอก นํ้าค้าง และนํ้าค้างแข็ง

๑. นักเรียนดูวีดิทัศน์ เมฆ หมอก นํ้าค้าง วสั ดอุ ปุ กรณ์
และนํ้าค้างแข็ง แล้วตั้งประเด็นปัญหา ตัวอย่างภาพ เมฆ หมอก นำ้าค้าง และนำ้าค้างแข็ง
เ พ่ื อ นั ก เ รี ย น เ กิ ด ค ว า ม ส ง สั ย แ ล ะ
ตอ้ งการหาค�ำ ตอบดว้ ยกระบวนการทาง วธิ ีทํา
วิทยาศาสตร์ โดยตอบคำ�ถามสำ�คัญ ๑. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันสังเกตภาพ แล้วตอบคำาถาม
ดงั น้ี
ภาพ ก ภาพ ข ภาพ ค ภาพ ง
๑.๑ การเกิดเมฆ หมอก นํ้าค้าง และ
น้ําค้างแข็ง เหมือนหรือแตกต่างกัน ๑.๑ ปรากฏการณ์ธรรมชาติแต่ละภาพคืออะไร
อยา่ งไร ๑.๒ ปรากฏการณ์ธรรมชาติแต่ละภาพเกิดขึ้นบริเวณใด

(ตวั อย่างคำ�ตอบ มที งั้ เหมือนและตา่ งกนั
เมฆ เกิดจากไอนํ้าในอากาศจะควบแน่น
เป็นละอองน้ําเล็ก ๆ โดยมีละอองลอย เช่น

เกลอื ฝนุ่ ละอองละอองเรณขู องดอกไม้เปน็

อนุภาคแกนกลาง เมื่อละอองนํ้าจำ�นวนมาก

เกาะกลุ่มรวมกันลอยอยู่สูงจากพื้นดนิ มาก 156
หมอก เกิดจากไอนํ้าในอากาศควบแน่น

เป็นละอองน้ําเล็ก ๆ จำ�นวนมาก เกาะกลุ่ม

ลอยอยู่ในระดับใกล้พ้ืนดิน หมอกมักเกิด เฉลยกิจกรรมการทดลอง
ในฤดหู นาว บันทึกผลการทำ� กิจกรรม
น้ําค้าง เกิดจากไอน้ําท่ีควบแน่นเป็น
ละอองนาํ้ ทเี่ กาะบนใบไม้ ใบหญา้ หรอื สง่ิ ตา่ งๆ ๑.๑ ตอบ ภาพ ก คือ เมฆ ภาพ ข คอื หมอก ภาพ ค คือ นา้ํ ค้าง ภาพ ง คอื นาํ้ ค้างแข็ง
ใกลพ้ นื้ ดนิ ซึ่งอย่กู ลางแจ้งในตอนเช้า ๑.๒ ตอบ เมฆ เกิดขน้ึ บนท้องฟา้ ที่อยสู่ ูงจากพน้ื ดินมาก หมอก เกิดบรเิ วณใกล้พื้นดนิ
น้ําค้างแข็ง เกิดจากไอน้ําท่ีควบแน่น นํ้าคา้ ง และนา้ํ ค้างแข็ง เกิดขึ้นบนพ้นื ผวิ วัตถใุ กลพ้ น้ื ดิน

เป็นละอองนํ้าแล้วอุณหภูมิใกล้พ้ืนดิน

ต่ํากว่าจุดเยือกแข็ง น้ําค้างก็จะกลายเป็น

นํ้าคา้ งแข็ง)

สุดยอดคู่มือครู 156

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

๒. แต่ละกลุ่มร่วมกันสังเกตแผนภาพ แล้วอธิบายความเหมือนและความแตกต่างของ ep 1
การเกิดเมฆ หมอก นำ้าค้าง และนำ้าค้างแข็ง
ข้ันสังเกต
รวบรวมข้อมูล

๒. นักเรียนแบ่งกลมุ่ กลุ่มละ ๔ คน คละ

เมฆ ความสามารถ แตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั อยา่ ง
ดวงอาทติ ย์ รวมพลังศึกษาวิธีทำ�กิจกรรมท่ี ๘.๒
เรื่อง ศกึ ษาการเกิดเมฆ หมอก นํ้าค้าง
การกลายเป็นไอ และนํ้าค้างแข็ง
๓. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปราย
ผลการทำ�กิจกรรม ทำ�กิจกรรม และ

บันทึกผล

๔. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มนำ�เสนอ
แหลง่ น้าํ ผลการทำ�กิจกรรมหนา้ ชั้นเรียน

ภาพที่ ๘.๕ กระบวนการเกิดเมฆ

อากาศอ่นุ อากาศเย็น หมอก

ความเยน็ ทีพ่ นื้
ภาพที่ ๘.๖ กระบวนการเกดิ หมอก

157

NET แนวข้อสอบ O-NET

ข้อใดอธิบายปรากฏการณ์การเกิดน้าํ ค้างได้ถกู ตอ้ ง
๑ ไอนํ้าเกาะกลุ่มรวมกันอยู่ใกลพ้ ้นื ดิน
๒ ไอน้ําจ�ำนวนมากเกาะกลมุ่ รวมกันลอยอย่สู ูงจากพ้นื ดินมาก
๓ อากาศเยน็ ตวั ลง ไอนาํ้ ควบแนน่ เป็นของแข็ง
๔ ไอนาํ้ ควบแนน่ เป็นละอองนํา้ เกาะอยบู่ นพนื้ ผิววตั ถใุ กล้พืน้ ดิน
เฉลย ๔ เหตุผล เมื่อไอนํ้าควบแน่นเป็นละอองน้ําเกาะอยบู่ นพื้นผิววัตถุ

ใกลพ้ นื้ ดิน เรยี กว่า น้าํ ค้าง

157 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET
ep 2 ข้นั คดิ วเิ คราะห์
St
และสรุปความรู้
50 50
40
40 30
20
๕. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ 30 10
อภิปราย และแสดงความคิดเห็น 20 0
เกี่ยวกับผลการทำ�กิจกรรม โดย 10 -10
0 -20
-10 -30
-20
-30 ภาพท่ี ๘.๗ กระบวนการเกิดน้าํ คา้ ง

ตอบคำ�ถามหลงั ทำ�กิจกรรม

๖. นกั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั สรปุ ผลการ

ทำ�กิจกรรมและสรุปสิ่งท่ีเข้าใจเป็น

ความรู้ร่วมกันเก่ียวกับการเกิดเมฆ

หมอก นํา้ ค้าง และน้ําค้างแขง็ ว่า เมฆ

หมอก นํ้าค้าง และน้ําค้างแข็ง เป็น 50 50 50 50
40 40 40
ปรากฏการณ์ธรรมชาติท่ีเกิดจากการ 40 30 30 30
ควบแนน่ ของไอนา้ํ ในอากาศเหมอื นกนั 30 20 20 20
แตม่ คี วามตา่ งกนั ในเรอื่ ง ความสงู จาก 20 10 10 10
พ้ืนดินของบริเวณท่ีเกิดการเกาะบน 10 0 00
0 -10 -10 -10
-10 -20 -20 -20
-20 -30 -30 -30
-30

พน้ื ผวิ วตั ถุ รวมถงึ อณุ หภมู ขิ องบรเิ วณ

ทเ่ี กิด

กจิ กรรมท่ี ๘.๒ ศกึ ษาการเกิดเมฆ หมอก ภาพท่ี ๘.๘ กระบวนการเกดิ นา้ํ คา้ งแขง็
นํา้ ค้าง และนาํ้ คา้ งแขง็ (ตอ่ )
158
เฉลยกิจกรรมการทดลอง

บนั ทกึ ผลการท�ำกจิ กรรม

ตาราง กระบวนการเกดิ เมฆ หมอก นํ้าคา้ ง และนํ้าคา้ งแข็ง สรปุ ผลการท�ำกิจกรรม

ปรากฏการณธ์ รรมชาติ กระบวนการเกดิ เมฆ หมอก นํ้าค้าง และนํ้าค้างแข็ง เป็น
ปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกิดจากการควบแน่น
๑. เมฆ เกิดจากไอนาํ้ ในอากาศควบแนน่ เปน็ ละอองนํ้าเลก็ ๆ จำ�นวนมากเกาะกลุ่มรวมกันลอยอยสู่ ูง ของไอนาํ้ ในอากาศเหมอื นกนั แตม่ คี วามตา่ งกนั
๒. หมอก จากพนื้ ดนิ ในเร่ือง ความสูงจากพ้ืนดินของบริเวณท่ีเกิด
เกดิ จากไอนาํ้ ในอากาศควบแนน่ เปน็ ละอองนาํ้ เลก็ ๆจ�ำ นวนมากเกาะกลมุ่ รวมกนั ลอยอยใู่ นระดบั การเกาะบนพ้ืนผิววัตถุ รวมถึงอุณหภูมิของ
ใกลพ้ ืน้ ดนิ บริเวณท่ีเกดิ

๓. นํา้ ค้าง เกดิ จากไอนาํ้ ท่คี วบแน่นเปน็ ละอองนํา้ ที่เกาะอยบู่ นพื้นผวิ วัตถใุ กลพ้ ืน้ ดิน

๔. นา้ํ ค้างแขง็ เกดิ จากไอน้าํ ที่ควบแนน่ เปน็ ละอองนา้ํ ที่เกาะอยบู่ นพื้นผิววตั ถใุ กลพ้ นื้ ดินในบริเวณท่อี ุณหภูมิ
ตํา่ กว่าจุดเยอื กแข็ง

สุดยอดคู่มือครู 158

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

ตัวอย่างตารางบันทึกผลการทํากิจกรรม ep 3 ข้นั ปฏิบัติ
และสรปุ ความรู้
หลังการปฏบิ ัติ

ตารางที่ ๘.๒ กระบวนการเกิดเมฆ หมอก นำ้าค้าง และนำ้าค้างแข็ง ๗. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน
ออกแบบ และเขียนแผนภาพความคิด
ปรากฏการณ์ธรรมชาติ กระบวนการเกดิ แบบเปรียบเทียบ เมฆกับหมอกและ
๑. เมฆ แผนภาพความคิดแบบเปรียบเทียบ
๒. หมอก นาํ้ คา้ งกับนํ้าค้างแขง็ จดั ท�ำ เป็นชน้ิ งาน
๓. นา้ำ ค้าง
๔. นำ้าคา้ งแขง็ (ตวั อยา่ งแผนภาพความคดิ
แบบเปรยี บเทยี บ)
เมฆเกดิ ขึน้ ไดอ้ ยา่ งไร
หมอกเกิดขึน้ ไดอ้ ย่างไร เมฆ หมอก
นำา้ ค้างและนาำ้ ค้างแข็งเกดิ ขึน้ ไดอ้ ยา่ งไร
การเกิดเมฆ หมอกมีอะไรทเี่ หมอื นและแตกต่างกนั บ้าง เกาะกลุ่มรวมกันลอย เกิดจากไอน้าํ เกาะกลุ่มรวมกัน
การเกิดนำ้าคา้ ง และนำา้ คา้ งแข็งมอี ะไรท่ีเหมือน อยูส่ งู จากพน้ื ดนิ ในอากาศ ลอยอยใู่ นระดับใกล้
และแตกตา่ งกันบ้าง ควบแนน่ เป็น
สรุปผลการทาำ กิจกรรมได้ว่าอย่างไร ละอองนา้ํ เล็ก ๆ พ้นื ดิน

จ�ำ นวนมาก

การเกิดเมฆ หมอก นํ้าค้าง และนํ้าค้างแข็ง แผนภาพความคิดแบบเปรยี บเทียบ
มีสิ่งท่ีเหมือนกัน คือ ทั้งหมดเกิดจากไอนํ้าใน เมฆกบั หมอก
อากาศควบแนน่ เปน็ ละอองนํา้ เล็ก ๆ
นา้ํ คา้ ง นํา้ ค้างแขง็

เกาะอย่บู นพืน้ ผิว เกดิ จากไอน ํ้า เกาะอยบู่ นพนื้ ผิววตั ถุ
วัตถใุ กล้พ้นื ดนิ ที่ควบแน่น ใกล้พ้นื ดินในบรเิ วณ
เป็นละอองนํา้ ที่อุณหภมู ติ า่ํ กว่า

จดุ เยือกแขง็

แนวคำ� ตอบ แผนภาพความคดิ แบบเปรยี บเทียบ
159 น้าํ คา้ งกบั น้ําคา้ งแขง็

๑. ตอบ เมฆ เกิดจากไอนา้ํ ในอากาศควบแนน่ เป็นละอองนา้ํ เล็ก ๆ จำ�นวนมากเกาะกลุม่ รวมกันลอยอยสู่ ูงจากพื้นดนิ 159 สุดยอดคู่มือครู
โดยมลี ะอองลอย เชน่ ฝ่นุ ละออง เป็นอนุภาคแกนกลาง
๒. ตอบ หมอก เกิดจากไอนํ้าในอากาศควบแนน่ เปน็ ละอองนา้ํ เล็ก ๆ จำ�นวนมากเกาะอยู่รวมกันลอยอย่ใู นระดบั ใกลก้ บั พนื้ ดนิ
โดยมลี ะอองลอย เช่น ฝนุ่ ละออง ละอองเรณูดอกไม้ เป็นอนภุ าคแกนกลาง
๓. ตอบ น้าํ คา้ ง เกดิ จากไอน้ําท่คี วบแนน่ เป็นละอองนํา้ ท่ีเกาะอย่บู นพนื้ ผิววตั ถุใกล้พ้นื ดิน เช่น ใบไม้ ยอดไม้ ก้อนหิน
นํ้าคา้ งแข็ง เกดิ จากไอนํ้าท่ีควบแนน่ เปน็ ละอองนา้ํ ที่เกาะอยบู่ นพน้ื ผิววตั ถใุ กล้พื้นดินในบริเวณทอ่ี ณุ หภมู ิตํ่ากวา่ จุดเยอื กแข็ง
เช่น ใบไม้ ยอดไม้ ก้อนหนิ จึงเกิดเปน็ ผลึกนํ้าแข็งบนพ้ืนผิววัตถุน้ัน
๔. ตอบ การเกดิ เมฆและหมอกมสี ิง่ ที่เหมือนกนั คือ เกดิ จากไอน้ําในอากาศควบแน่นเป็นละอองนํา้ เลก็ ๆ
สว่ นส่ิงท่ีแตกต่างกนั คอื ความสูงจากพื้นดินของบรเิ วณทีเ่ กดิ คอื เมฆเกดิ ทร่ี ะดบั ความสูงจากพ้นื ดินมาก
ส่วนหมอกเกดิ ระดับใกล้พน้ื ดิน
๕. ตอบ การเกดิ นาํ้ ค้าง และนา้ํ ค้างแขง็ มีสง่ิ ทเ่ี หมอื นกัน คือ เกิดจากไอน้ําในอากาศควบแน่นเปน็ ละอองน้าํ เล็ก ๆ
ส่วนสิ่งทแ่ี ตกตา่ งกัน คือ อุณหภูมิของแหล่งทีเ่ กดิ โดยน้าํ คา้ งแขง็ เกดิ ท่อี ุณหภูมติ าํ่ กวา่ นา้ํ คา้ ง
๖. ตอบ เมฆ หมอก นํ้าค้าง และนาํ้ ค้างแขง็ เปน็ ปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เกดิ จากการควบแน่นของไอน้าํ ในอากาศเหมอื นกัน
แต่มีความต่างกันในเรือ่ ง ความสูงจากพ้ืนดินของบรเิ วณที่เกดิ การเกาะบนพื้นผิววตั ถุ รวมถึงอุณหภมู ิของบริเวณท่ีเกิด

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 แนวข้อสอบ O-NET

Step 3 ข้นั ปฏบิ ัติ
แหลละังสกราปุรปควฏาิบมตั ริู้
ไอนำ้าในอากาศจะควบแน่นเป็นละอองนำ้าเล็ก ๆ โดยมีละอองลอย เช่น เกลือ

๘. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งท่ีเข้าใจเป็น ฝุ่นละออง เรณูของดอกไม้ เป็นอนุภาคแกนกลาง เมื่อละอองนำ้าจำานวนมาก
ความรรู้ ่วมกัน ดงั น้ี เกาะกลุ่มรวมกันลอยอยู่สูงจากพื้นดินมาก เรียกว่า เมฆ แต่ละอองนำ้าที่เกาะกลุ่ม
รวมกันอยู่ใกล้พื้นดิน เรียกว่า หมอก ส่วนไอนำ้าที่ควบแน่นเป็นละอองนำ้าเกาะอยู่
• ไอน้ําในอากาศจะควบแน่นเป็น บนพืน้ ผิววัตถใุ กล้พื้นดิน เรียกวา่ นํา้ คา้ ง ถา้ อณุ หภูมิใกล้พืน้ ดินตำา่ กวา่ จุดเยือกแข็ง
นำ้าค้างก็จะกลายเป็น นํ้าค้างแข็ง
ละอองนาํ้ เลก็ ๆ โดยมลี ะอองลอย เชน่

เกลือ ฝุ่นละออง ละอองเรณูของ

ดอกไม้ เป็นอนุภาคแกนกลาง เม่ือ

ละอองนาํ้ จ�ำ นวนมากเกาะกลมุ่ รวมกนั

ลอยอยู่สูงจากพื้นดินมาก เรียกว่า ภาพท่ี ๘.๙ เมฆ ภาพที่ ๘.๑๐ หมอก
เมฆ แต่ละอองน้ําท่ีเกาะกลุ่มรวมกัน
อยู่ใกล้พื้นดิน เรียกว่า หมอก ส่วน
ไอนาํ้ ทคี่ วบแนน่ เปน็ ละอองนา้ํ เกาะอยู่
บนพ้ืนผิววัตถุใกล้พื้นดิน เรียกว่า
น้ําค้าง ถ้าอุณหภูมิใกล้พื้นดินตํ่ากว่า
จุดเยือกแข็ง น้ําค้างก็จะกลายเป็น
นํา้ ค้างแขง็

ภาพท่ี ๘.๑๑ นํ้าค้าง ภาพที่ ๘.๑๒ น้ําค้างแขง็

160

NET แนวข้อสอบ O-NET

ไอนาํ้ ทค่ี วบแน่นเป็นละอองนํา้ ในระดบั ใกลพ้ นื้ โลกเรยี กวา่ อะไร
๑ เมฆ
๒ หมิ ะ
๓ หมอก
๔ นาํ้ ค้างแขง็
เฉลย ๓ เหตุผล หมอก คือ ไอน้ําทีค่ วบแนน่ เป็นละอองนาํ้ ในระดบั ใกลพ้ ืน้ โลก

สุดยอดคู่มือครู 160

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ep 4
St St
เกดิ ในระยะสูงจากพืน้ โลก ๖,๐๐๐ เมตรข้นึ ไป เซอร์รัส ขน้ั สอ่ื สารและนำ� เสนอ

มีลกั ษณะเป็นขนนกหรือเกลยี วควัน ประกอบดว้ ย ๙. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มออกมาพูด
ละอองนำ้าที่เย็นจัดจนแข็งตัวเป็นเกล็ดน้ำาแข็ง และนำ�เสนอแผนภาพความคิดแบบ
ละเอยี ด สว่ นใหญป่ รากฏให้เห็นเป็นสีขาว ถ้ามเี มฆ เปรียบเทียบ เมฆกับหมอก และ
เซอร์รัสในท้องฟา้ หมายความว่า วนั นั้นมีอากาศดี แผนภาพความคิดแบบเปรียบเทียบ
น้ําค้างกับน้ําค้างแข็ง หน้าช้ันเรียน
ควิ มโู ลนิมบัส เมฆแนวดงิ่ ฐานเมฆตำา่ สดุ เพดานเมฆสงู สดุ เพื่อแลกเปล่ียนเรียนรู้กัน เพ่ือน ๆ
มีขนาดใหญ่ แผ่นหนาสีดำามืด ภายในเต็มไปด้วย รว่ มกนั ตรวจสอบและแกไ้ ขใหถ้ กู ตอ้ ง
หยดนำ้าทอ่ี ัดตวั แน่น ถ้ามเี มฆควิ มูโลนิมบัส
ในท้องฟา้ หมายความว่า วันนัน้ จะเกิดฝนและพายุ ๑๐. นักเรียนร่วมกันอภิปรายและสรุป
ฝนฟา้ คะนอง เกี่ยวกับวิธีการทำ�งานให้เห็นการคิด
เ ชิ ง ร ะ บ บ แ ล ะ วิ ธี ก า ร ทำ � ง า น ที่ มี
เมฆก้อนใหญ่ ฐานแบน อยใู่ กล้โลก แตย่ อด คิวมลู ัส แบบแผน

อาจเปน็ ทรงกลมหรอื รูปโดม ถา้ มเี มฆควิ มลู สั 5ep ข้นั ประเมนิ เพอ่ื เพ่มิ คุณคา่
ในท้องฟา้ หมายความวา่ วนั นัน้ เป็นวนั ท่ี บรกิ ารสังคม
อากาศแหง้ และแดดจัด และจิตสาธารณะ

สเตรตัส เมฆระดบั ตำ่ากวา่ ๒,๐๐๐ เมตรลงมา ๑๑. นักเรียนร่วมกันคัดเลือกผลงาน
มลี ักษณะการกอ่ ตวั เป็นชัน้ หรือแผน่ พาดบนท้องฟ้า ท่ีดีเด่นจัดทำ�เป็นนิทรรศการ หรือ
เมฆน้จี ะหนกั เพราะมลี ะอองนา้ำ อยูม่ าก จัดแสดงผลงาน หรือเผยแพร่ใน
และตกลงมาเปน็ ฝนปรอยและฝนละออง เว็บไซต์หรือเฟซบุ๊ก (facebook)
ของโรงเรยี น เพอ่ื เปน็ แหลง่ การเรยี นรู้
161 ให้นกั เรียนชนั้ อน่ื ๆ

NET แนวข้อสอบ O-NET C เมฆควิ มูลสั ๑๒. นกั เรยี นนำ�เสนอผลการศกึ ษา พร้อม
สะท้อนความคิดรว่ มกัน
เมฆในขอ้ ใดจัดเป็นเมฆฝน
๑๓. นักเรียนตรวจสอบหรือประเมิน
A เมฆเซอรร์ สั B เมฆควิ มโู ลนมิ บสั ขั้นตอนต่าง ๆ ท่ีเรียนมาในวันนี้
มีจุดเด่น จุดบกพร่องอะไรบ้าง
มีความสงสัย ความอยากรู้อยากเห็น
ในเรื่องใด ใหร้ ะบุ

๑ ข้อ A เฉลย ๒ เหตผุ ล เมฆคิวมโู ลนิมบสั หรอื เรยี กว่า เมฆฝน
๒ ข้อ B เปน็ เมฆในแนวดิง่ ฐานเมฆตา่ํ สุด เพดานเมฆสงู สุด มีขนาดใหญ่
๓ ขอ้ C แผ่นหนาสดี �ำมืด ภายในเตม็ ไปด้วยหยดน้าํ ที่อดั ตวั แนน่
๔ ข้อ A B และ C ส่วนเมฆเซอรร์ ัส เป็นเมฆในระดบั สงู ลักษณะเหมือนขนนก
หรือเกลยี วควัน
และเมฆควิ มลู ัส พบในระดับความสงู ต่าง ๆ เป็นเมฆก้อนกลม ๆ 161 สุดยอดคู่มือครู
ท่ีมีฐานคอ่ นข้างราบ มกั จะเห็นในวันทีอ่ ากาศแห้งและแดดจัด

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
แนวข้อสอบ O-NET

ตัวชี้วัด

ว ๓.๒ ป.๕/๔ แบบฝึกหัด

แนวค�ำตอบ ๒. เมฆ หมอก นํ้าค้าง และนํ้าค้างแข็ง

ตอบ สังเกตภาพและอธิบายกระบวนการเกิดเมฆ หมอก นำ้าค้าง และนำ้าค้างแข็ง
เมฆ เกิดจากไอน้ําในอากาศควบแน่นเป็น เมฆ
ละอองน้ําเล็ก ๆ เกาะกลุ่มรวมกัน
หมอก
ลอยอยู่สงู จากพ้นื ดนิ มาก
หมอก เกิดจากไอนํ้าในอากาศควบแน่นเป็น
ละอองน้ําเล็ก ๆ เกาะกลุ่มรวมกัน

ลอยอย่ใู นระดบั ใกล้พืน้ ดนิ
นา้ํ คา้ ง เกดิ จากไอนา้ํ ทคี่ วบแนน่ เปน็ ละอองนาํ้
ทเี่ กาะอยู่บนพืน้ ผวิ วตั ถุใกล้พนื้ ดนิ
นํ้าคา้ งแข็ง เกิดจากไอน้ําที่ควบแน่นเป็น
ละอองนํ้าท่ีเกาะอยู่บนพื้นผิววัตถุ

ใกล้พื้นดิน บริเวณท่ีมีอุณหภูมิ

ตาํ่ กวา่ จดุ เยือกแขง็

นำ้าค้างแข็ง นำ้าค้าง

162

สุดยอดคู่มือครู 162

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ตวั ช้วี ัด

๓. ฝน หมิ ะ และลกู เหบ็ ว ๓.๒ ป.๕/๕

วัฏจักรนำ้า ทำาให้ทราบแล้วว่า ฝนเกิดขึ้นได้อย่างไร แล้วนักเรียนสงสัย Stภาระงาน/ชิ้นงาน
หรือไม่ว่า ปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่คล้ายกับฝน ได้แก่ หิมะ และลูกเห็บ
เกิดขึ้นได้อย่างไร การเกิดฝน หิมะ และลูกเห็บ เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร อนิ โฟกราฟกิ ฝน หิมะ และลกู เห็บ

การเกิดฝน หิมะ และลูกเห็บ เหมือนหรือแตกต่างกันอย่างไร ep 1 ขั้นสังเกต

รวบรวมข้อมลู

กิจกรรมที่ ๘.๓ ศึกษาการเกิดฝน หิมะ และลูกเห็บ คำ�ถ�มสำ�คัญ ๑. นักเรียนดูวีดิทัศน์ฝน หิมะ และลูกเห็บ
แล้วต้ังประเด็นปัญหาเพ่ือนักเรียนเกิดความสงสัย
และต้องการหาคำ�ตอบด้วยกระบวนการทาง
วสั ดอุ ุปกรณ์ ตัวอย่างภาพ การเกิดฝน หิมะ และลูกเห็บ วทิ ยาศาสตร์ โดยตอบค�ำ ถามส�ำ คญั ดังน้ี
๑.๑ การเกิดฝน หิมะ และลูกเห็บเหมือนหรือ
ลูกเหบ็ ขนาดใหญ่ขึ้น ลูกเหบ็ ถกู พัดวนซา้ํ ไปมา แตกต่างกนั อยา่ งไร
และตกลงมาบนโลก ในเมฆฝนฟ้าคะนอง
(ตวั อย่างคำ�ตอบฝนหิมะและลูกเหบ็ เป็นหยาดนํ้าฟา้

ที่เกดิ ขน้ึ ในวฏั จกั รของนํ้าเหมือนกนั โดยมกี ระบวนการ

ฝน การกลายเปน็ ไอ จุดเยอื กแขง็ (๐ องศาเซลเซียส) เกิดจากน้ํากลายเป็นไอน้ํา แล้วควบแน่นเป็นเมฆ
จากน้นั จะเกดิ ความเปล่ียนแปลงต่างกนั โดย
ฝน เกิดจากละอองนํ้าในเมฆท่ีรวมตัวกันจนอากาศ
อากาศรอ้ นลอยตวั สูงข้ึน
ไมส่ ามารถพยุงไว้ได้จึงตกลงมาในรปู หยดน้าํ
หิมะ เกิดจากไอน้ําในอากาศระเหิดกลับเป็นผลึก-
มหาสมุทร อากาศเยน็ เคลอื่ นที่ตํา่ ลง นา้ํ แขง็ รวมตวั กนั จนมนี า้ํ หนกั มากขน้ึ จนเกนิ กวา่ อากาศ
หยดน้าํ ถกู พดั วนข้นึ เปลีย่ นสภาพเป็นลกู เหบ็
ภาพท่ี ๘.๑๓ การเกิดฝน จะพยงุ ไว้ จึงตกลงมาในรปู ผลกึ น้ําแขง็
ภาพท่ี ๘.๑๔ การเกิดลูกเหบ็

อุณหภูมิของอากาศ กิโลเมตร ลูกเห็บ เกิดจากหยดน้ําท่ีเปลี่ยนสถานะเป็นน้ําแข็ง

แล้วถูกพายุพัดวนซ้ําไปซ้ํามาในเมฆฝนฟ้าคะนองที่มี
๓ ขนาดใหญ่และอยู่ในระดับสูงจนเป็นก้อนน้ําแข็ง

๒ ขนาดใหญ่ขนึ้ แล้วตกลงมาในรปู ก้อนน้ําแขง็ )
๒. นกั เรยี นแบง่ กลมุ่ กลมุ่ ละ ๔ คน คละความสามารถ
๑ แต่ละกลุ่มร่วมกันอย่างรวมพลังศึกษาวิธีทำ�
กิจกรรมที่ ๘.๓ เรื่อง ศึกษาการเกิดฝน หิมะ และ
ลกู เหบ็
อณุ หภมู ิ < ๐ องศาเซลเซยี ส ๐ องศาเซลเซยี ส อุณหภมู ิ > ๐ องศาเซลเซียส

เฉลยกจิ กรรมการทดลอง ภาพที่ ๘.๑๕ การเกิดหิมะ ๓. นกั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ รว่ มกนั อภปิ รายกอ่ นท�ำ กจิ กรรม
บันทกึ ผลการทำ� กิจกรรม 163 ท�ำ กิจกรรม และบันทึกผล

๔. ผแู้ ทนนกั เรยี นแตล่ ะกลมุ่ น�ำ เสนอผลการท�ำ กจิ กรรม
หนา้ ชั้นเรียน
ตาราง ลักษณะความเหมอื นและความแตกตา่ งของกระบวนการเกิดฝน หมิ ะ และลูกเหบ็
๑. ฝน มลี ักษณะ (เปน็ หยดน้าํ ) สรุปผลการทำ� กจิ กรรม
๒. หมิ ะ มีลกั ษณะ (เป็นผลกึ น้ําแขง็ )
๓. ลูกเห็บ มีลักษณะ (เป็นกอ้ นนา้ํ แข็ง) ฝน หิมะ และลูกเห็บเป็นหยาดน้ําฟ้าท่ีเกิดขึ้นในวัฏจักรของนํ้าเหมือนกัน โดยมี

ความเหมอื นของกระบวนการเกดิ ความแตกต่างของกระบวนการเกดิ ฝน หิมะ และลูกเหบ็ กระบวนการเกิดจากนํ้ากลายเป็นไอนํ้า แล้วควบแน่นเป็นเมฆ จากนั้นจะเกิดความ
ฝน หิมะ และลูกเหบ็
เปล่ียนแปลงตา่ งกนั โดย
ฝน เกิดจากละอองนํ้าในเมฆที่รวมตัวกันจนอากาศไม่สามารถพยุงไว้ได้จึงตกลงมา
(เกิดในวัฏจักรของนํ้า จากนํ้ากลายเป็น (กระบวนการที่ไอนํา้ ในเมฆเปล่ียนแปลงเป็นฝน หิมะ และลูกเห็บ โดย
ไอน้ํา ควบแน่นเป็นเมฆ และตกลงมาเป็น ฝน เกดิ จากละอองน้ําในเมฆที่รวมตัวกันจนอากาศไมส่ ามารถพยุงไวไ้ ด้ ในรปู หยดนา้ํ
ฝน หมิ ะ หรือลูกเหบ็ ) จึงตกลงมาในรปู หยดนํ้า หมิ ะเกดิ จากไอนา้ํ ในอากาศระเหดิ กลบั เปน็ ผลกึ นา้ํ แขง็ รวมตวั กนั จนมนี าํ้ หนกั มากขน้ึ
หิมะ เกิดจากไอน้ําในอากาศระเหิดกลับเป็นผลึกน้ําแข็ง รวมตัวกันจนมีน้ําหนัก
มากขึ้นจนเกนิ กวา่ อากาศจะพยงุ ไว้ จงึ ตกลงมาในรปู ผลกึ นํา้ แข็ง จนเกินกว่าอากาศจะพยุงไว้ จงึ ตกลงมาในรปู ผลึกนา้ํ แขง็
ลูกเหบ็ เกดิ จากหยดนํ้าที่เปล่ียนสถานะเป็นนาํ้ แข็ง แล้วถกู พายุพัดวนซํา้ ไปซา้ํ มา ลกู เหบ็ เกดิ จากหยดนาํ้ ทเี่ ปลย่ี นสถานะเปน็ นาํ้ แขง็ แลว้ ถกู พายพุ ดั วนซาํ้ ไปซาํ้ มาในเมฆ
ในเมฆฝนฟ้าคะนองที่มีขนาดใหญ่และอยู่ในระดับสูงจนเป็นก้อนน้ําแข็งขนาด
ใหญ่ขึ้นแล้วตกลงมาในรปู กอ้ นนา้ํ แขง็ ) ฝนฟ้าคะนองที่มีขนาดใหญ่และอยู่ในระดับสูงจนเป็นก้อนน้ําแข็งขนาดใหญ่ขึ้นแล้ว

ตกลงมาในรปู ก้อนนํ้าแข็ง 163 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 แนวข้อสอบ O-NET
ep 2 ขัน้ คิดวิเคราะห์
St

และสรปุ ความรู้ วธิ ที าํ

๕. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ นกั เรยี นแบง่ กลุ่ม แตล่ ะกล่มุ รว่ มกนั ศึกษาภาพ การเกิดฝน หิมะ และลกู เหบ็
อภิปรายและแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับ แลว้ ร่วมกนั อภิปราย และบนั ทึกผล
ผลการทำ�กิจกรรม โดยตอบคำ�ถามหลังทำ�

กจิ กรรม ตัวอย่างตารางบันทึกผลการทํากิจกรรม

๖. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันสรุปผลการทำ� ตารางที่ ๘.๓ ลักษณะความเหมือนและความแตกต่างของกระบวนการเกิดฝน หิมะ และลูกเห็บ
กิจกรรมและสรุปสิ่งที่เข้าใจเป็นความรู้ ๑. ฝนมีลักษณะ
รว่ มกนั เกยี่ วกบั การเกดิ ฝน หมิ ะ และลกู เหบ็ ๒. หิมะมีลักษณะ
๓. ลูกเห็บมีลักษณะ

ว่า ฝน หิมะ และลูกเห็บ เป็นหยาดนํ้าฟ้า ความเหมอื นของกระบวนการเกดิ ฝน หิมะ และลกู เหบ็ ความแตกต่างของกระบวนการเกิดฝน หิมะ และลกู เห็บ

ท่ีเกิดขึ้นในวัฏจักรของนํ้าเหมือนกัน โดยมี

กระบวนการเกดิ จากนา้ํ กลายเปน็ ไอนาํ้ แลว้

ควบแน่นเป็นเมฆ จากน้ันจะเกิดความ

เปลีย่ นแปลงตา่ งกัน โดย ฝนเกิดขนึ้ ไดอ้ ยา่ งไร

ฝน เกิดจากละอองนํ้าในเมฆที่รวมตัวกัน หมิ ะเกดิ ขน้ึ ได้อยา่ งไร
จนอากาศไม่สามารถพยุงไว้ได้จึงตกลงมา ลูกเหบ็ เกิดขึ้นได้อย่างไร
การเกิดฝน หมิ ะ และลูกเห็บ เหมือนหรอื แตกตา่ งกันอย่างไร
ในรูปหยดนํ้า สรุปผลการทำากิจกรรมได้ว่าอย่างไร
หมิ ะ เกดิ จากไอนาํ้ ในอากาศระเหดิ กลบั เปน็
ผลึกนํ้าแข็ง รวมตัวกันจนมีนํ้าหนักมากข้ึน

จนเกินกว่าอากาศจะพยุงไว้ จึงตกลงมา ฝน หิมะ และลูกเห็บ เป็นหยาดน้ําฟ้า
เช่นเดียวกนั ซ่ึงเป็นนํ้าทีม่ สี ถานะต่าง ๆ ทีต่ กจาก
ในรปู ผลกึ นํา้ แข็ง ฟ้าถึงพืน้ ดิน
ลกู เหบ็ เกดิ จากหยดนาํ้ ทเ่ี ปลย่ี นสถานะเปน็
นํ้าแข็ง แล้วถูกพายุพัดวนซ้ําไปซํ้ามา

ในเมฆฝนฟ้าคะนองท่ีมีขนาดใหญ่และอยู่ หยาดนํ้าฟ้า เป็นชื่อเรียกรวมของหยดน้ํา และน้ําแข็ง
ที่เกิดจากการควบแน่นของไอน้ําแล้วตกลงมาสู่พ้ืน เช่น ฝน
ในระดบั สงู จนเปน็ กอ้ นนาํ้ แขง็ ขนาดใหญข่ น้ึ ลกู เห็บ หมิ ะ
แลว้ ตกลงมาในรปู ก้อนนา้ํ แขง็

แนวค�ำตอบ

๑. ตอบ ฝนเกดิ จากนาํ้ กลายเปน็ ไอนาํ้ แลว้ ควบแนน่ 164

เป็นเมฆ และเม่ือละอองน้ําในเมฆท่ีรวมตัวกัน

จนอากาศไมส่ ามารถพยงุ ไวไ้ ดจ้ งึ ตกลงมาเปน็ ฝน
๒. ตอบ หมิ ะ เกิดจากไอนํา้ ในอากาศระเหดิ กลบั เปน็ ผลกึ นาํ้ แขง็ รวมตัวกนั จนมนี ้าํ หนกั มากขน้ึ จนเกินกวา่ อากาศจะพยุงไว้จึงตกลงมาในรปู ผลกึ นํา้ แข็ง
๓. ตอบ ลกู เหบ็ เกดิ จากหยดน้ําทเ่ี ปลี่ยนสถานะเปน็ นํา้ แขง็ แล้วถกู พายุพัดวนซาํ้ ไปซ้ํามาในเมฆฝนฟ้าคะนองท่มี ขี นาดใหญแ่ ละอยใู่ นระดับสงู
จนเป็นกอ้ นนาํ้ แขง็ ขนาดใหญ่ขึ้นแล้วตกลงมาในรปู กอ้ นนํ้าแข็ง
๔. ตอบ ฝน หมิ ะ และลกู เห็บ เป็นหยาดนา้ํ ฟ้าเหมือนกนั แตกต่างกันท่ฝี นมลี ักษณะเป็นหยดนํ้า หิมะมีลักษณะเป็นผลึกนํา้ แขง็ และลกู เห็บมลี ักษณะเป็นก้อนนํ้าแข็ง
๕. ตอบ ฝน หิมะ และลูกเห็บ เป็นหยาดนา้ํ ฟ้าทเี่ กิดข้นึ ในวัฏจักรของน้าํ เหมอื นกัน โดยมีกระบวนการเกิดจากนํ้ากลายเป็นไอน้ํา แลว้ ควบแน่นเปน็ เมฆ
จากนน้ั จะเกดิ ความเปล่ียนแปลงต่างกัน โดย
ฝน เกดิ จากละอองนํ้าในเมฆท่ีรวมตวั กนั จนอากาศไม่สามารถพยงุ ไวไ้ ด้จงึ ตกลงมาในรปู หยดนา้ํ
หิมะ เกิดจากไอนา้ํ ในอากาศระเหดิ กลับเปน็ ผลึกน้าํ แขง็ รวมตวั กนั จนมนี ํา้ หนักมากขน้ึ จนเกนิ กวา่ อากาศจะพยงุ ไว้ จึงตกลงมาในรูปผลึกนํ้าแข็ง
ลูกเหบ็ เกดิ จากหยดนาํ้ ท่ีเปลีย่ นสถานะเป็นนํา้ แขง็ แล้วถกู พายพุ ดั วนซํา้ ไปซํ้ามาในเมฆฝนฟา้ คะนองทม่ี ขี นาดใหญ่และอยู่ในระดับสงู
จนเป็นกอ้ นนํา้ แข็งขนาดใหญข่ ้ึนแลว้ ตกลงมาในรูปก้อนนํ้าแข็ง

สุดยอดคู่มือครู 164

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก
ep 3asean
St ข้นั ปฏบิ ตั ิ
St St และสรปุ ความรู้
ฝนเกดิ จากละอองนา้ํ ในเมฆทร่ี วมตวั กนั จนอากาศไมส่ ามารถพยงุ ไว้ไดจ้ งึ ตกลงมา หลังการปฏิบตั ิ
หิมะเกิดจากไอนํ้าในอากาศระเหิดกลับเป็นผลึกนํ้าแข็ง รวมตัวกันจนมีนํ้าหนัก
มากขึ้นจนเกินกว่าอากาศจะพยุงไว้จึงตกลงมา ลูกเห็บเกิดจากหยดนํ้าที่ ๗. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวางแผน
เปลี่ยนสถานะเป็นนํ้าแข็ง แล้วถูกพายุพัดวนซํ้าไปซํ้ามาในเมฆฝนฟ้าคะนองที่มี ออกแบบ และเขียนอินโฟกราฟิก
ขนาดใหญ่และอยู่ในระดับสูงจนเป็นก้อนนํ้าแข็งขนาดใหญ่ขึ้นแล้วตกลงมา (infographic) ฝน หิมะ และลูกเห็บ
โดยใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ จัดทำ�
ภาพท่ี ๘.๑๖ ฝน ภาพที่ ๘.๑๗ หมิ ะ เปน็ ช้นิ งาน

๘. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งท่ีเข้าใจเป็น
ความรรู้ ่วมกนั ดงั นี้

• ฝน หมิ ะ และลกู เหบ็ เปน็ หยาดนา้ํ ฟา้
ซง่ึ เปน็ นา้ํ ทมี่ สี ถานะตา่ ง ๆ ทต่ี กจากฟา้
ถงึ พน้ื ดนิ ฝนเกดิ จากละอองนาํ้ ในเมฆ
ที่รวมตัวกันจนอากาศไม่สามารถพยุง
ไว้ได้จึงตกลงมา หิมะเกิดจากไอน้ํา
ในอากาศระเหิดกลับเป็นผลึกนํ้าแข็ง
รวมตัวกันจนมีน้ําหนักมากขึ้นจน
เกินกว่าอากาศจะพยุงไว้จึงตกลงมา
ลกู เหบ็ เกดิ จากหยดนา้ํ ทเ่ี ปลยี่ นสถานะ
เป็นนํ้าแข็ง แล้วถูกพายุพัดวนซํ้าไป
ซํ้ามาในเมฆฝนฟ้าคะนองที่มีขนาด
ใหญ่ และอยู่ในระดับสูงจนเป็น
กอ้ นนา้ํ แขง็ ขนาดใหญข่ น้ึ แลว้ ตกลงมา

ภาพท่ี ๘.๑๘ ลูกเหบ็ ep 4

165 ขนั้ สอื่ สารและนำ� เสนอ

5ep ขน้ั ประเมินเพือ่ เพมิ่ คณุ ค่า ๙. ผู้แทนนักเรียนแต่ละกลุ่มออกมา
บรกิ ารสงั คม พู ด แ ล ะ นำ � เ ส น อ อิ น โ ฟ ก ร า ฟิ ก
และจิตสาธารณะ (infographic) ฝน หิมะ และลูกเห็บ
หนา้ ชนั้ เรยี น เพอ่ื แลกเปลย่ี นเรยี นรกู้ นั

๑๑. นักเรียนร่วมกันคัดเลือกผลงานที่ดีเด่นจัดทำ�เป็นนิทรรศการ หรือจัดแสดง เพ่ือน ๆ ร่วมกันตรวจสอบและแก้ไข
ผลงาน หรือเผยแพร่ในเว็บไซต์หรอื เฟซบกุ๊ (facebook) ของโรงเรยี น เพ่อื เป็น ใหถ้ กู ตอ้ ง
๑๐. นักเรียนร่วมกันอภิปรายและสรุป
แหล่งการเรยี นรู้ให้นักเรยี นชั้นอ่นื ๆ
เกี่ยวกับวิธีการทำ�งานให้เห็นการคิด
๑๒. นกั เรยี นนำ�เสนอผลการศกึ ษา พรอ้ มสะท้อนความคดิ ร่วมกัน
๑๓. นักเรียนตรวจสอบหรือประเมินข้ันตอนต่าง ๆ ที่เรียนมาในวันน้ีมีจุดเด่น เชงิ ระบบและวธิ กี ารท�ำ งานทมี่ แี บบแผน

จดุ บกพร่องอะไรบา้ ง มคี วามสงสยั ความอยากรอู้ ยากเหน็ ในเรื่องใด ใหร้ ะบุ 165 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
แนวข้อสอบ O-NET

ตัวช้ีวัด แบบฝึกหัด

ว ๓.๒ ป.๕/๕

แนวคำ� ตอบ ๓. ฝน หิมะ และลูกเห็บ

โยงเส้นจับคู่ข้อความที่สัมพันธ์กัน

ลูกเห็บ ละอองนา้ำ ในเมฆทร่ี วมตวั กนั จนอากาศ
ไมส่ ามารถพยงุ ไวไ้ ดจ้ งึ ตกลงมา

ไ อ นำ้ า ใ น อ า ก า ศ ร ะ เ หิ ด ก ลั บ เ ป็ น
ฝน ผลึกนำ้าแข็งรวมตัวกันจนอากาศ

ไม่สามารถพยุงไว้จึงตกลงมา

หยดนำ้าที่เปลี่ยนสถานะเป็นนำ้าแข็ง

หิมะ แลว้ ถกู พายพุ ดั วนซำา้ ไปซำา้ มาในเมฆฝน
จ น เ ป็ น ก้ อ น นำ้ า แ ข็ ง ข น า ด ใ ห ญ่ ขึ้ น

แล้วตกลงมา

166

NET แนวข้อสอบ O-NET

ข้อใดเป็นน้าํ ที่เกิดจากเมด็ ฝนในอากาศถูกพายพุ ดั กลับขนึ้ ไปสู่ท่สี ูงจนได้รบั
ความเยน็ จดั แลว้ ตกลงสู่พ้นื โลก

๑ น้าํ ค้างเกาะท่ียอดหญา้ ในดอยอินทนนท์

๒ ฝนตกทกี่ รุงเทพมหานคร เฉลย ๓ เหตุผลลูกเหบ็ เป็นน้ําที่เกิดจากเมด็ ฝน
๓ ลูกเหบ็ ตกที่แม่ฮ่องสอน ใน อาก าศ ถูกพ าย ุพัดกลับขึ้นไปสู่ที่สูงจนได้รับ

๔ นํ้าทว่ มทเ่ี พชรบรุ ี ความเย็นจดั แลว้ ตกลงสูพ่ นื้ โลก

สุดยอดคู่มือครู 166

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

จุดประกายโครงงาน จุด จุดประกายโครงงานน

นกั เรียนแบง่ กลุ่ม แตล่ ะกล่มุ รว่ มกนั ศึกษา การหมนุ เวยี นของน้ําในวัฏจกั รนํา้ ประกายโครงงา
จากแหล่งการเรียนรตู้ า่ ง ๆ จากน้ันรว่ มกันวางแผน ออกแบบ และสร้างแบบจาํ ลอง
วฏั จกั รนาํ้ จากวสั ดุเหลือใช้ในทอ้ งถนิ่ แล้วนําเสนอผลงานหนา้ ช้ันเรียน นกั เรยี นร่วมกนั ท�ำ กจิ กรรม
จุดประกายโครงงาน
กจิ กรรมวทิ ยาศาสตรส์ รา้ งสรรค์สูค่ วามเขา้ ใจอาเซียน
รอบรู้อาเซียนและโลก
นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันสํารวจข้อมูลปริมาณหยาดนํ้าฟ้า
(ฝน ลกู เหบ็ และหมิ ะ) โดยเฉลยี่ ตอ่ ปขี องประเทศตา่ ง ๆ ในกลมุ่ ประเทศสมาชกิ อาเซยี น asean
แล้วนํามาสร้างแผนภูมิเปรียบเทียบปริมาณหยาดน้ําฟ้าของกลุ่มประเทศสมาชิก
อาเซียน และคาดคะเนปริมาณหยาดน้ําฟ้าที่เกิดข้ึนในอนาคตว่า น่าจะเพิ่มข้ึน นกั เรยี นรว่ มกนั ท�ำ กจิ กรรม
หรอื ลดลงเพราะเหตุใด วิทยาศาสตร์สร้างสรรค์สู่ความเข้าใจ
อาเซียน
สะเตม็ สรา้ งสรรค์
สะเต็มสร้างสรรค์
บนถนนท่ีมีหมอกมากจะส่งผลให้ผู้ที่ขับข่ียานพาหนะต่าง ๆ มองทางได้
ไม่สะดวก นักเรียนจะวางแผน ออกแบบ และประดิษฐ์อุปกรณ์ท่ีจะช่วยให้ผู้ขับข่ี นกั เรียนร่วมกนั ท�ำ กจิ กรรม
ยานพาหนะตา่ ง ๆ สามารถมองเหน็ ทางหรือส่งิ ท่ีกีดขวางทางไดส้ ะดวกขึ้นอยา่ งไร สะเต็มสร้างสรรค์ นำ�ไปสู่การสร้าง
นวัตกรรม

SCIENCE

เวบ็ ไซตแ์ นะนาํ
กรมอตุ นุ ิยมวทิ ยา http://www.tmd.go.th

167

167 สุดยอดคู่มือครู

ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
GPAS 5 Steps

บรรณานุกรมบูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
แนวข้อสอบ O-NET

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดลอ้ ม. โลกนี.้ ..เสยี งดัง คู่มอื ประชาชนเรอื่ งมลพษิ ทางเสยี ง.
กรงุ เทพฯ : บริษทั กรงั คป์ รีซ์ อนิ เตอรเ์ นชันแนลจาำ กัด, ๒๕๕๕.

กระทรวงศึกษาธิการ. ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
(ฉบับปรับปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช
๒๕๕๑. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชมุ นุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย, ๒๕๖๐.

มาตรฐานการเรยี นร้แู ละตัวชี้วัด กลุ่มสาระการเรียนร้คู ณิตศาสตร์ วทิ ยาศาสตร์ และสาระ
ภูมิศาสตร์ ในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม (ฉบับปรับปรุง
พ.ศ. ๒๕๖๐) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพ้ืนฐาน พุทธศักราช ๒๕๕๑.
กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณก์ ารเกษตรแหง่ ประเทศไทย, ๒๕๖๐.
ลิซา่ ไมลส์ และ อลาสแตร์ สมธิ . ดาราศาสตรแ์ ละอวกาศ ฉบับสมบรู ณ์. พิมพค์ ร้งั ที่ ๑๖. กรงุ เทพฯ :
บรษิ ทั นานมีบุ๊คสพ์ ับลเิ คช่นั จำากัด, ๒๕๕๑.
วรวฒุ ิ จฬุ าลกั ษณานกุ ลู . พนั ธศุ าสตร.์ พมิ พค์ รง้ั ที่ ๒. กรงุ เทพฯ : สาำ นกั พมิ พแ์ หง่ จฬุ าลงกรณม์ หาวทิ ยาลยั ,
๒๕๕๔.
Fiona Baxter, et al. Cambridge Primary Science Learner’s Book 4. Cambridge: Cambridge
University Press, 2014.
Kwa Siew Hwa, et al. My Pals are Here! Science 4A. Singapore: Marshall Cavendish
Education, 2016.
My Pals are Here! Science 6A. Singapore: Marshall Cavendish Education,
2016.
Teo-Gwan Wai Lan. My Pals are Here! Science 5B. Singapore: Marshall Cavendish
Education, 2016.

168

สุดยอดคู่มือครู 168



หลกั สูตรใหม่ กลุ่มสาระการเรียนรู้

(ฉบบั ปรบั ปรุง พ.ศ. ๒๕๖๐) วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ตามหลักสตู รแกนกลางการศึกษา • จดั กล่มุ สาระการเรยี นรใู้ หม่
ขั้นพื้นฐาน พทุ ธศักราช ๒๕๕๑ • เปลย่ี นชอ่ื สาระการเรียนรใู้ หม่
• เพ่ิมเติมเนือ้ หาดา้ นต่างๆ ท่มี คี วามทนั สมัย
สอดคลอ้ งต่อการด�ำ รงชีวติ ในปจั จบุ นั และอนาคต
• เลือ่ นไหลบางเนือ้ หาใหม้ คี วามเหมาะสม
• เพ่มิ เตมิ สาระที่ ๔ เทคโนโลยี

กลุ่มสาระการเรยี นรู้

คณติ ศาสตร์

• จัดกลุ่มสาระและมาตรฐานการเรยี นรใู้ หม่
• ปรับโครงสรา้ งรายวิชาใหม่
• เพิ่มสาระการเรยี นร้ทู ี่มคี วามจำ�เป็น
• เล่ือนไหลเน้อื หาใหม้ ีความเหมาะสม
• ตัดเนอ้ื หาทีม่ คี วามซ้�ำ ซ้อนกับเนอ้ื หา
กล่มุ สาระการเรยี นร้อู ืน่

กลุม่ สาระการเรยี นรู้

สงั คมศกึ ษา ศาสนา
และวฒั นธรรม สาระภูมิศาสตร์

• การเรียนร้ภู มู ิศาสตร์​ (Geo-literacy)
โดยมีองคป์ ระกอบ ๓ ส่วน คอื ความสามารถ
ทางภมู ศิ าสตร์ กระบวนการทางภูมิศาสตร์
และทักษะทางภูมศิ าสตร์
• ปรับตวั ช้ีวดั และสาระการเรียนรู้
แกนกลางสาระภมู ศิ าสตร์

สถาบนั พฒั นาคุณภาพวิชาการ (พว.) ISBN : 978-616-05-4787-6
บริษทั พฒั นาคุณภาพวิชาการ (พว.) จ�ำ กดั
๑๒๕๖/๙ ถนนนครไชยศรี แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพฯ ๑๐๓๐๐
โทร. ๐-๒๒๔๓-๘๐๐๐ (อตั โนมตั ิ ๑๕ สาย), ๐-๒๒๔๑-๘๙๙๙
แฟกซ์ : ทกุ หมายเลข, แฟกซอ์ ัตโนมตั ิ : ๐-๒๒๔๑-๔๑๓๑, ๐-๒๒๔๓-๗๖๖๖
สงวนลิขสทิ ธ์ิ หนังสอื เล่มนี้ไดจ้ ดทะเบียนลขิ สิทธถ์ิ ูกตอ้ งตามกฎหมาย website : 9 786160 547876

www.iadth.com