PBCITHIM11-LE-2-V01_640510_รวมเล่ม_แบบฝึกหัด วรรณคดีวิจักษ์ ม.1 เทอม 1_PC (CL61)(BW141)(202)

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดีวจิ กั ษ์ ม.๑

น้ องลองทาํ

คําชแี้ จง ตอนท่ี ๑ ใหน กั เรยี นเลอื กคาํ ตอบทถี่ กู ทส่ี ดุ เพยี งขอ เดยี ว

๑. ทั้งองคฐานรานรา วถึงเกา แฉก เผยอแยกยอดทรดุ ก็หลุดหกั

โอเจดยี ท่สี รา งยังรางรกั เสยี ดายนกั นึกนาน้ําตากระเดน็

กระนห้ี รือช่อื เสียงเกยี รติยศ จะมิหมดลวงหนาทนั ตาเห็น

เปนผดู ีมมี ากแลวยากเยน็ คิดกเ็ ปน อนิจจังเสียทั้งนนั้

คาํ ประพนั ธข า งตนสะทอ นถึงสจั ธรรมทางพุทธศาสนาในเรอ่ื งใด

๑. การดับทุกข

๒. ความไมม ตี วั ตน

๓. การเวียนวายตายเกดิ

๔. ความไมเ ทีย่ งแทแนน อน

๒. ขอ ใดตอ ไปน้ีเปนสิ่งท่ีสนุ ทรภูอธษิ ฐานตอ เจดยี ภเู ขาทอง

๑. แมนกําเนิดเกิดชาติใดใด ขอใหไ ดเ ปน ขา ฝา ธลุ ี

๒. อายยุ นื หมืน่ เทาเสาศิลา อยคู ูฟ าดินไดด ังใจปอง

๓. ทง้ั โลโภโทโสและโมหะ ใหช นะใจไดอยา ใหลหลง

๔. ขอเดชะอานุภาพพระทศพล ใหผ องพนภยั พาลสาํ ราญกาย

138 นิราศภเู ขาทอง

๓. จากเร่อื งนริ าศภเู ขาทอง ในตอนขากลับสิ้นสุดการเดินทาง ณ ท่ใี ด
๑. วดั ราชบูรณะ
๒. วดั อรุณราชวราราม
๓. วัดบวรนเิ วศราชวรวหิ าร
๔. วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

139นิราศภเู ขาทอง

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดีวิจกั ษ์ ม.๑

ททบบททววนน

กก่อ่อนนจจาากก....

การเดินทางใน
บทอา่ นนิ ราศภเู ขาทอง ครงั้ ท่ี ๓

เจดยี ภ์ เู ขาทอง มกี ารบรรยาย
บรรยากาศโดยรอบ

มีการบรรยายลกั ษณะ
ขององคเจดีย

การขอพร

สนุ ทรภูขอพรกับองคเจดยี 
เชน ขอใหม ปี ญญา มศี ีลธรรม

การเดนิ ทางกลบั

เดินทางกลับถงึ กรุงเทพฯ
และเปนการจบบทนริ าศ

140 นิราศภเู ขาทอง

จดให้จาํ นํ าไปใช้

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม.๑

บทอา่ นนิราศภเู ขาทอง
ครงั้ ท่ี ๔

คุณค่าดา้ นวรรณศิลป์ของนิ ราศภเู ขาทอง

การเล่นเสี ยงสั มผสั ............................................................
............................................................

แสนวติ กอกเอย มาอา งวาง ในทงุ กวางเห็นแตแ ขมแซมสลอน
จนดึกดาวพราวพรา งกลางอัมพร กระเรยี นรอ นรองกองเมื่อสองยาม

การเล่นคํา

............................................................ กลับกระฉอกฉาดฉัดฉวดั เฉวยี น
ดูน้ําวิ่งกลิ้งเช่ยี วเปนเกลียวกลอก ดเู วียนเวยี นควางควางเปน หวางวน
บางพลุงพลงุ วุงวงเหมอื นกงเกวยี น
ทัง้ พลัดเมืองพลัดสมรมารอนรน
............................................................
ถงึ บางพลดั เหมือนพพ่ี ลดั มาขัดเคือง

142 นิราศภเู ขาทอง

การใชค้ วามเปรยี บลึกซ้งึ

เมอื่ เคราะหร า ยกายเราก็เทา นี้ ไมมที ่ีพสธุ าจะอาศัย
ลวนหนามเหน็บเจบ็ แสบคับแคบใจ เหมือนนกไรรงั เรอยูเอกา

การใชค้ ําสรา้ งจินตภาพ

จนแจม แจงแสงตะวันเห็นพันธผุ กั ดูนา รักบรรจงสงเกสร
เหลาบวั เผอื่ นแลสลางริมทางจร กามกงุ ซอนเสียดสาหรายใตคงคา

รสวรรณคดีท่โี ดดเด่น

............................................................ เปน ที่เลน นาวาคงคาใส
คงคาไหลลอ มรอบเปน ขอบคัน
อยกู ลางทุง รุงโรจนสนั โดษเดน
ทพ่ี ืน้ ลานฐานบัทมถดั บันได

............................................................ คิดถงึ บาทบพติ รอดศิ ร
แตป างกอนเคยเฝาทกุ เชาเย็น
ถงึ หนาวังดังหนงึ่ ใจจะขาด
โอผ า นเกลาเจา ประคุณของสนุ ทร

143นิราศภเู ขาทอง

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดีวิจักษ์ ม.๑

น้ องลองทาํ

คําช้แี จง ตอนท่ี ๑ ใหน กั เรยี นเลอื กคาํ ตอบทถี่ กู ทสี่ ดุ เพยี งขอ เดยี ว

๑. ขอใดตอ ไปนไ้ี มปรากฏการเลนเสียงสัมผัสพยัญชนะ

๑. จนแจม แจง แสงตะวันเห็นพันธผุ ัก ดูนา รกั บรรจงสงเกสร

๒. นาวาเอยี งเสียงกุกลุกขนึ้ รอ ง มนั ดําลองนํ้าไปชางไวเหลือ

๓. ดูนํา้ ว่ิงกลิง้ เช่ียวเปนเกลยี วกลอก กลับกระฉอกฉาดฉดั ฉวดั เฉวยี น

๔. ตรงหนาโรงโพงพางเขาวางราย พวกหญิงชายพรอมเพรียงมาเมียงมอง

๒. ขอ ใดมีการเลน คาํ ตางประเภทกบั ขออน่ื มีคนรักรสถอ ยอรอยจติ
๑. ถึงบางพูดพดู ดีเปนศรีศกั ด์ิ ถงึ ตําบลกรุงเกา ยิ่งเศรา ใจ
๒. พอรอนรอนออนแสงพระสุริยน พระพายเฉ่ือยฉวิ ฉิววะหวิวหวาม
๓. ท้ังกบเขียดเกรยี ดกรดี จังหรีดเรอื่ ย ดเู วยี นเวียนควา งควางเปนหวา งวน
๔. บางพลงุ พลงุ วงุ วงเหมือนกงเกวียน

144 นิราศภเู ขาทอง

๓. ถึงหนา แพแลเหน็ เรือทีน่ ั่ง คิดถึงครง้ั กอนมาน้ําตาไหล
เคยหมอบรับกบั พระจมื่นไวย แลวลงในเรอื ท่ีน่ังบลั ลังกทอง
บทประพนั ธข างตนปรากฏรสวรรณคดีใด
๑. เสาวรจนี
๒. นารปี ราโมทย
๓. พิโรธวาทัง
๔. สัลลาปงคพิสัย

145นิราศภเู ขาทอง

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย

วรรณคดีวจิ ักษ์ ม.๑

ทบทวน

ก่อนจาก..

การเลน่ เสียงสัมผสั รสวรรณคดที โ่ี ดดเดน่

สมั ผัสพยญั ชนะ เสาวรจนี
สมั ผัสสระ สลั ลาปงคพสิ ยั

การเลน่ คํา คุณค่าดา้ นวรรณศิลป์ การใชค้ ํา
ของนิ ราศภเู ขาทอง สรา้ งจนิ ตภาพ
การเลน คําซ้ํา
การเลน คาํ พอง

การใชค้ วามเปรยี บ
ลึกซ้งึ กนิ ใจ

146 นิราศภเู ขาทอง

จดให้จาํ นํ าไปใช้

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย

วรรณคดวี ิจักษ์ ม.๑

บทอา่ นนิราศภเู ขาทอง
ครัง้ ท่ี ๕

คุณค่าดา้ นเน้ื อหาของนิ ราศภเู ขาทอง

สะทอ้ นวิถีชวี ิต วัฒนธรรม

การเดินทางทางเรอื

โดยเฉพาะของคนทีอ่ าศยั ริมฝงแมน ํ้าในชวงรตั นโกสินทรตอนตน

การตดิ ต่อค้าขาย

การขายของตามแพรมิ น้ํา มีสินคา หลากหลายชนิด ทั้งเส้อื ผา ผลไม

ชุมชนชาวตา่ งชาติ

การตง้ั บานเรือนของชาวมอญท่ีเกาะเกรด็

การละเล่นและงานมหรสพ

งานฉลองที่วดั หนา พระเมรุ มกี ารประดบั โคมไฟ ขบั เสภา
รองเพลงเรือเกย้ี วกนั

148 นิราศภเู ขาทอง

ตาํ นานสถานท่ี

วัดประโคนปก : บริเวณนี้เปน ทีป่ กเสาประโคนเพื่อปน เขตแดน
สามโคก : ไดรับพระราชทานชื่อใหมเปนปทมุ ธานี เพราะมีบวั มาก

ความเชอ่ื ของคนไทย

หากผิดศีลขอ ๓ คบชู ตายไปตอ งตกนรกและไปปน ตนงิว้
เร่ืองบญุ บาป ภพชาติ

แงค่ ิดเก่ยี วกบั ชวี ติ

ความไมจ่ รี งั การคบคน การรูจ้ ักพูด

เจดียทงี่ ดงามยังมี เปรียบคนทีภ่ ายนอกดูดี คนเราถาพูดดกี จ็ ะ
วันทรุดโทรม ชอ่ื เสียง แตขา งในรายวา เหมอื น มีคนรัก หากพดู ไมด ี
เกียรตยิ ศกเ็ ชน กัน ผลเดอ่ื กจ็ ะไมมใี ครคบ

149นิราศภเู ขาทอง

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย

วรรณคดีวจิ ักษ์ ม.๑

น้ องลองทาํ

คาํ ชแี้ จง ตอนที่ ๑ ใหน กั เรยี นเลอื กคาํ ตอบทถี่ กู ทส่ี ดุ เพยี งขอ เดยี ว

๑. ขอ ใดไมป รากฏวิถีชวี ิตของคนในอดตี ซง่ึ เก่ยี วของกบั แมน ้าํ

๑. รบั กฐนิ ภิญโญโมทนา ชุลีลาลงเรอื เหลอื อาลยั

๒. ถงึ แขวงนนทชลมารคตลาดขวัญ มีพว งแพแพรพรรณเขาคา ขาย

๓. เดยี๋ วน้ีมอญถอนไรจุกเหมือนตกุ ตา ทัง้ ผดั หนา จับเขมา เหมอื นชาวไทย

๔. เหน็ ดมุ ดุม หนมุ สาวเสียงกราวเกรยี ว ลวนเรอื เพรยี วพรอมหนา พวกปลาเลย

๒. คาํ ประพนั ธใ นขอใดแสดงใหเห็นถึงผลของการกระทาํ ทผ่ี ิดศลี

๑. ถงึ บานใหมใ จจติ ก็คดิ อาน จะหาบานใหมมาดเหมือนปรารถนา

๒. เปน ที่อยูผูรา ยไมวายเวน เท่ยี วซอนเรน ตเี รอื เหลอื ระอา

๓. ถงึ สรุ าพารอดไมวอดวาย ไมใกลก รายแกลงเมินกเ็ กนิ ไป

๔. ใครทาํ ชูคทู า นครั้นบรรลยั ก็ตองไปปนตนนา ขนพอง

150 นิราศภเู ขาทอง

๓. ถงึ บางพูดพดู ดเี ปน ศรีศักดิ์ มคี นรักรสถอ ยอรอ ยจติ

แมนพูดชว่ั ตวั ตายทาํ ลายมติ ร จะชอบผดิ ในมนษุ ยเพราะพดู จา

ขอใดตอ ไปนีใ้ หแงคิดตรงกบั บทประพันธข างตนทีส่ ดุ

๑. จะพดู จาปราศรัยกับใครนน้ั อยาตะคั้นตะคอกใหเ คืองหู

๒. เปน มนุษยสุดนยิ มเพียงลมปาก จะไดย ากโหยหิวเพราะชิวหา

๓. แลว สอนวาอยา ไวใจมนุษย มันแสนสดุ ลึกลา้ํ เหลอื กาํ หนด

๔. แมนใครรักรกั มัง่ ชงั ชังตอบ ใหร อบคอบคิดอา นนะหลานหนา

151นิราศภเู ขาทอง

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม.๑

ทบทวน

ก่อนจาก..

สะทอ้ นวถิ ีชวี ติ วฒั นธรรม

การเดนิ ทางทางเรอื
การตดิ ตอคา ขาย
ชุมชนชาวตา งชาติ (มอญ)
งานมหรสพ

ตาํ นานสถานท่ี คุณค่าดา้ นเน้ื อหา ความเชอ่ื ของคนไทย
ของนิ ราศภเู ขาทอง

แงค่ ิดเก่ยี วกบั ชวี ติ

ความไมจรี งั
การคบคน
การรูจักพดู

152 นิราศภเู ขาทอง

จดให้จาํ นํ าไปใช้



สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์
ม. ๑ เทอม ๑

จดให้จาํ นํ าไปใช้

ผงั มโนทัศน์

๑. สมบัตวิ รรณคดีของไทย
๒. นิ ทานพ้ืนบ้าน
๓. สุภาษิตพระรว่ ง
๔. โคลงโลกนิ ติ
๕. นิ ราศภเู ขาทอง

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย

วรรณคดวี ิจักษ์ ม.๑

สมบัตวิ รรณคดขี องไทย

จําแนกตามนิยาม จําแนกตามลักษณะการถา ยทอด
วรรณกรรม วรรณคดีมขุ ปาฐะ
วรรณคดี วรรณคดีลายลกั ษณ
วรรณคดมี รดก
ขอบเขตการแบง วรรณคดี
จําแนกตามแหลงทส่ี รางสรรค

วรรณคดีทองถน่ิ
วรรณคดรี าชสาํ นัก

จําแนกตามเนื้อหา จาํ แนกตามลักษณะคาํ ประพนั ธ

วรรณคดพี ทุ ธศาสนา วรรณคดเี พอ่ื ความบนั เทงิ วรรณคดีรอยกรอง
วรรณคดสี ภุ าษติ คําสอน วรรณคดรี อยแกว
วรรณคดเี กีย่ วกบั
วรรณคดีเก่ียวกับ เหตุการณใ นประวัติศาสตร
ประเพณแี ละพธิ กี รรม
วรรณคดบี นั ทกึ ความรสู กึ
ของผเู ดินทาง

158 สรุปความรู้วรรณคดีวจิ ักษ์ ม. ๑ เทอม ๑

น้ องลองทาํ

คําชแ้ี จง ตอนท่ี ๑ ใหน กั เรยี นเลอื กคาํ ตอบทถี่ กู ทส่ี ดุ เพยี งขอ เดยี ว
๑. หากคณุ ครตู อ งการใหจ๊ดิ ริดจัดกลุมวรรณคดีเปน สองกลมุ โดยกําหนดรายช่ือ
วรรณคดใี หดังตอไปนี้ ราชาธริ าช พระอภัยมณี สภุ าษติ สอนหญงิ โคลงโลกนิติ
นิราศภเู ขาทอง ไตรภูมพิ ระรวง ซ่งึ คณุ ครกู ําหนดอีกวา ราชาธริ าช และ
โคลงโลกนิติ ตองอยูคนละกลุม ดังน้นั จ๊ิดริดตองแบง จําแนกขอบเขตวรรณคดี
อยางไรจึงจะเหมาะสมที่สดุ ตามขอกําหนดทคี่ ณุ ครูให
๑. จาํ แนกตามเนื้อหา
๒. จาํ แนกตามแหลง ท่สี รางสรรค
๓. จําแนกตามลกั ษณะการถา ยทอด
๔. จําแนกตามลกั ษณะคาํ ประพันธ

159สรุปความรู้วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

จดให้จาํ นํ าไปใช้

จดให้จาํ นํ าไปใช้

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย

วรรณคดีวจิ กั ษ์ ม.๑

นิทานพื้นบา้ น

นิ ทานพ้ืนบา้ นไทยในทอ้ งถ่ินตา่ ง ๆ

นิ ทานภาคเหนื อ นิ ทานภาคตะวันออก
เฉียงเหนื อ
เลา ความเปนมาของสถานที่หรอื
นิทานที่เก่ียวขอ งกบั พระพทุ ธ เลาถึงความแหง แลง และที่มาของ
ศาสนา ประเพณีหรือพธิ ีกรรมของทอ งถ่ิน

นิ ทานภาคตะวนั ออก นิ ทานภาคกลาง
และภาคตะวนั ตก
อธิบายที่มาหรือตาํ นานสถานท่ี
อธิบายเกยี่ วกับความสัมพันธของชอื่ และสง่ิ ตาง ๆ ในทองถิน่
และลกั ษณะภมู ิประเทศชายฝงทะเล

นิ ทานภาคใต้

อธิบายเกยี่ วกบั ท่มี าของภเู ขา เกาะ
และชายหาดตา ง ๆ

162 สรุปความรู้วรรณคดีวิจักษ์ ม. ๑ เทอม ๑

ความส� ำคัญของ ๑. ให้ค้ ำำ�อธิบิ ายเกี่ย่� วกับั ปรากฏการณ์ธ์ รรมชาติิหรืือที่ม่� า
นิ ทานพื้นบ้าน ของสถานที่�แ่ ละสิ่�งต่่าง ๆ ในท้อ้ งถิ่น�่

๒. ให้ก้ ำำ�ลังั ใจในการดำ�ำ เนินิ ชีีวิติ

๓. ให้้ความเพลิิดเพลิิน

๔. ให้ข้ ้อ้ คิดิ และคติใิ นการดำ�ำ เนินิ ชีีวิติ

๕. ให้้ความสำ�ำ คััญแก่่วีีรบุุรุุษประจำ�ำ ถิ่�่นหรือื ประจำำ�ชาติิ

ตัวอย่างนิ ทานพื้นบ้านไทย : นิ ทานไทยเรอ่ื งสังข์ทอง

แนวคิิดสำ�ำ คัญั ของเรื่�่องสัังข์ท์ อง ความแพร่่หลายของเรื่อ�่ ง
ไม่่ควรตััดสินิ คุณุ ค่่าของคนจากเปลือื กนอก
ปรากฏแพร่่หลายในภาคต่า่ ง ๆ
ซึ่่�งมักั จะเชื่่อ� มโยงกัับท้อ้ งถิ่น�่ นั้้น� ๆ เข้า้ ไปด้ว้ ย

ตัวั อย่่างอิทิ ธิิพลของนิิทานเรื่�่องสังั ข์ท์ อง เรื่่�องที่่�มีีความคล้า้ ยคลึงึ กััน

- ปรากฏในสำำ�นวนไทย เรื่อ� งก่ำ�ำ�กาดำ�ำ ซึ่ง�่ แพร่่กระจายมากใน
- ปรากฏเป็น็ ชื่่�อของต้้นไม้้ หรือื สถานที่�่ แถบภาคอีีสาน
- ภาพวาดจิิตรกรรม
- เพลงกล่่อมเด็ก็

163สรุปความรูว้ รรณคดีวจิ ักษ์ ม. ๑ เทอม ๑

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย

วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม.๑

น้ องลองทาํ

คาํ ชแ้ี จง ตอนท่ี ๑ ใหน กั เรยี นเลอื กคาํ ตอบทถี่ กู ทส่ี ดุ เพยี งขอ เดยี ว
๑. ขอ ใดไมใ ชส ่งิ ท่ีนทิ านพนื้ บานมงุ เนนมากที่สุด
๑. ใหค วามรู
๒. ใหค วามเพลดิ เพลิน
๓. ใหข อคิดและคติเตือนใจ
๔. ใหก ําลงั ใจตอ ผูอาน

164 สรุปความรู้วรรณคดีวจิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

จดให้จาํ นํ าไปใช้

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย

วรรณคดีวิจักษ์ ม.๑

สุภาษิตพระร่วง

ผแู้ ตง่ ลักษณะคําประพันธ์

รา ยสุภาพ และจบดว ยโคลงสองสภุ าพ

ความเป็นมา

เปนสภุ าษิตคําสอนที่เกาแกท ่ีสุด สนั นษิ ฐานวาแตงในสมัยสุโขทัย โดยภายหลัง
พระบาทสมเด็จพระนัง่ เกลาเจา อยหู วั โปรดเกลาฯ ใหนาํ ขอ ความมาจารึกบนแผนศลิ า
แลว ฝง ไวที่ผนงั ดา นในหนา พระเจดยี ใ นวดั พระเชตพุ นวมิ ลมงั คลาราม

ตัวอย่างคําสอนท่ปี รากฏ

๑. ความสาํ คัญของความรู ๕. มองการณไ กล

๒. ทาํ ตามประเพณี ๖. อยา ประมาท

๓. ความสาํ คญั ของญาติพี่น อ ง ๗. มีใจหนกั แนน

๔. ทาํ สิง่ ทเ่ี หมาะแกก าลเทศะ

สภุ าษิตพระรว่ ง
สอนอะไรบา้ งเหรอคะ?

166 สรุปความรู้วรรณคดีวิจกั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

การลําดับของเน้ื อหา

๑. เนือ้ ความบอกท่ีมาของเรื่อง

๒. สอนเกยี่ วกบั ความประพฤตทิ างกาย วาจา ใจ
และการวางตนในการอยูร วมกับผูอืน่

๓. สรปุ ความตอนทา ยวาใหนาํ คาํ สอนทัง้ หมดไปคิด
และไปปฏบิ ตั ิตอ เพื่อใหเกิดผลดีตอตนเอง

คุณค่าด้านวรรณศิ ลป์ เรอื่ งน้ี น่ าสนใจ
ยังไงเหรอคะ?
- การใชคาํ นอยแตก ินความมาก
- ใชค าํ ศัพทค ําเดียว
- การเลนสมั ผัสสระ
- การเลนสมั ผัสพยัญชนะ
- เลนคําซาํ้

คุณค่าด้านเนื้ อหา

คาํ สอนในเรอ่ื งสภุ าษิตพระรว งครอบคลุมการ
ประพฤติปฏิบัตทิ ั้งตอ ตนเองและผูอ ่นื เพอื่ ให
ใชช ีวิตรว มกนั ไดอยา งมีความสุขในสงั คม

167สรุปความรู้วรรณคดีวิจกั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม.๑

น้ องลองทาํ

คาํ ชแี้ จง ตอนที่ ๑ ใหน กั เรยี นเลอื กคาํ ตอบทถี่ กู ทส่ี ดุ เพยี งขอ เดยี ว
๑. ขอ ใดตรงกบั สภุ าษิตทีว่ า “อยาเอาพมิ เสนไปแลกกับเกลือ”
๑. คนขาํ อยารวมรัก
๒. อยาตีสนุ ัขหา มเหา
๓. สุวานขบอยาขบตอบ
๔. อยา รกั เหากวา รกั ผม

168 สรุปความรูว้ รรณคดีวิจักษ์ ม. ๑ เทอม ๑

จดให้จาํ นํ าไปใช้

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย

วรรณคดวี ิจกั ษ์ ม.๑

โคลงโลกนิ ติ

ผแู้ ต่ง ลักษณะคําประพันธ์

สมเดจ็ พระเจา บรมวงศเธอ โคลงสี่สุภาพ และ โคลงกระทู
กรมพระยาเดชาดิศร

ความเป็นมา

มาจากคัมภีรทางศาสนาของอินเดีย โดยมกี ารจารึกไวท ่วี ัดพระเชตพุ นวิมลมังคลาราม

คุณค่า
ด้านวรรณศิ ลป์

การเลนสมั ผัสพยญั ชนะ
การเลน สมั ผสั สระ
การเลน คาํ ซํ้า

การใชคําท่กี อ ใหเกิดจินตภาพ

170 สรุปความรูว้ รรณคดีวจิ ักษ์ ม. ๑ เทอม ๑

สอนใหทาํ ความดี ละเวนความชัว่

สอนใหร ูจกั ประมาณตน

สอนใหรูจักพิจารณาคน สอนใหไ มทําตามอยา งผูอ ื่น
และรูจักคบเพื่อน

สอนใหม ีความกตัญู สอนใหเ ปน คนมี
วาจาออนหวาน

คุณค่า สอนใหวางตัวอยางไร สอนใหรูเ ทา ทันวสิ ัยของมนุษย
ด้านเน้ื อหา จึงจะประสบผลดี และธรรมดาของธรรมชาติ

171สรุปความรูว้ รรณคดีวิจกั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

แบบฝึกหัด รายวิชาภาษาไทย

วรรณคดวี ิจักษ์ ม.๑

น้ องลองทาํ

คําช้ีแจง ตอนท่ี ๑ ใหน กั เรยี นเลอื กคาํ ตอบทถี่ กู ทส่ี ดุ เพยี งขอ เดยี ว

๑. ขอใดไมป รากฏการใชค วามเปรียบ

๑. โทษตนเทา ภูผา หนักยัง

๒. โทษทานผูอ น่ื เพ้ียง เมลด็ งา

๓. ความรดู ยู ง่ิ ลํ้า สินทรัพย

๔. ปกปด คดิ ซอ นเรน เร่อื งรา ยหายสญู

172 สรุปความรู้วรรณคดีวิจกั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

จดให้จาํ นํ าไปใช้

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดีวิจกั ษ์ ม.๑

นิราศภเู ขาทอง

ผแู้ ตง่ ท่มี า

พระสนุ ทรโวหาร (ภู) สนุ ทรภไู ดเ ดนิ ทางไปนมสั การพระเจดยี 
ภเู ขาทอง พรอ มทัง้ แตงนิราศภเู ขาทองไวในครง้ั
ลักษณะคําประพันธ์ นั้น

กลอนนิราศ จุดมุง่ หมายในการแตง่

เพื่อเลาการเดินทางจากวดั ราชบูรณะ
ไปนมสั การเจดยี ภ เู ขาทอง

เนื้ อเรอ่ื งย่อ

สุนทรภเู รม่ิ ตนเลา การเดินทางทางเรือจากวัดราชบรู ณะโดยสุนทรภูเดนิ ทาง
พรอ มกับบุตรชายอีกหนึ่งคนชือ่ วา หนูพัด ระหวา งทีเ่ ดนิ ทางผา นไปในสถานทต่ี าง ๆ
สนุ ทรภูก็จะราํ พงึ รําพนั สอดแทรกความรูส ึกลงไปโดยเช่ือมเขากบั ลักษณะหรือ
สภาพแวดลอ มของส่งิ ที่สุนทรภไู ดพบเจอ จนเม่ือสุดทา ยสนุ ทรภเู ดินทางไปถงึ
พระเจดียภ ูเขาทอง ก็บรรยายภาพบรรยากาศของวดั และเลาวา ไดขอพรตาง ๆ
เชน ขอใหม ีปญ ญา มีศีลธรรม และจิตใจทบ่ี ริสุทธิ์ สามารถชนะความโลภ โกรธ
หลงได ไมไ ปคบหาคนไมดตี าง ๆ

174 สรุปความรูว้ รรณคดีวจิ ักษ์ ม. ๑ เทอม ๑

สถานท่ที ่ถี ูกกล่าวถึงในเรอ่ื งนิ ราศภเู ขาทอง

วดั ราชบูรณะ บางพลู ตลาดแกว บานใหม เขตพระนครศรีอยุธยา
พระบรมมหาราชวัง บางพลัด ตลาดขวัญ บางเดือ่ วดั พระเมรุ
วดั ประโคนปก บางโพ บางธรณี บางหลวง พระเจดียภ ูเขาทอง
โรงเหลา บานญวน บา นมอญ สามโคก
บางจาก วัดเขมาภริ ตาราม บางพดู บานงิว้

คุณค่าดา้ นวรรณศิลป์ การใช การใชรสวรรณคดี
ความเปรียบ ท่โี ดดเดน
การเลน เสียง การใชคาํ - เสาวรจนี
สมั ผัส ทเ่ี กิดจนิ ตภาพ - สลั ลาปง คพสิ ยั

การเลนคํา

คุณค่าด้านเน้ื อหา ความเช่ือของคนไทย

สะทอ นวิถชี ีวิต วัฒนธรรม

ตาํ นานสถานท่ี แงคดิ เกยี่ วกับชวี ติ

175สรุปความรูว้ รรณคดีวิจักษ์ ม. ๑ เทอม ๑

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม.๑

น้ องลองทาํ

คําชแ้ี จง ตอนที่ ๑ ใหน กั เรยี นเลอื กคาํ ตอบทถี่ กู ทส่ี ดุ เพยี งขอ เดยี ว
๑. “โอบาปกรรมน้ํานรกเจียวอกเรา ใหมวั เมาเหมือนหน่ึงบาเปน นาอาย”
จากคําประพนั ธขางตนแสดงใหเหน็ วามีความเก่ียวเน่อื งกับศลี ในขอใด
๑. ศีลขอ ที่ ๒
๒. ศลี ขอท่ี ๓
๓. ศลี ขอ ท่ี ๔
๔. ศีลขอ ท่ี ๕

176 สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

จดให้จาํ นํ าไปใช้

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม.๑

ตะลยุ โจทย์
คําช้แี จง ใหน กั เรยี นเลอื กคาํ ตอบทถ่ี กู ทส่ี ดุ เพยี งขอ เดยี ว

๑. วรรณคดมี รดกตา งจากวรรณคดีทวั่ ไปอยางไร
๑. ตองมีเวลาที่นานมากกวา
๒. ตองเปน งานท่ที รงคุณคามากกวา
๓. ตองเปนงานทส่ี รา งสรรคโดยพระมหากษัตรยิ 
๔. ตอ งเปน งานท่ีบรรพบรุ ุษไทยเปน คนสรางสรรคแ ละสืบทอดตอมา

178 สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

๒. เมื่อคุณครสู งั่ การบานใหนักเรยี นไปคนหาวรรณคดีทีเ่ สนอและชแ้ี นะแนวทาง
ในการปฏบิ ตั ติ น นกั เรยี นควรไปคน หาขอ มลู จากวรรณคดที แ่ี บง ตามเนอ้ื หาใด
เพ่ือใหตรงกับคําสั่งของคุณครู
๑. วรรณคดพี ุทธศาสนา
๒. วรรณคดีสภุ าษิตคําสอน
๓. วรรณคดีเพือ่ ความบันเทงิ
๔. วรรณคดีเกยี่ วกับเหตกุ ารณใ นประวตั ศิ าสตร

๓. ขอใดเปนวรรณคดรี อยแกว
๑. อเิ หนา
๒. ราชาธริ าช
๓. ลิลิตพระลอ
๔. นิราศภเู ขาทอง

179สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม.๑

๔. ขอใดจับควู รรณคดโี ดยการจําแนกตามนยิ ามไดอ ยา งเหมาะสม
๑. ไกรทอง-วรรณคดมี รดก
๒. นิทานพันดาว-วรรณคดมี รดก
๓. พญากง พญาพาน-วรรณคดีมรดก
๔. กฤษณาสอนนอ งคําฉันท-วรรณคดีมรดก

๕. ขอ ใดไมใชค วามสําคญั ของนิทานพนื้ บา น
๑. ใหข อ เทจ็ จรงิ
๒. ใหข อคดิ และคติเตือนใจ
๓. ใหก าํ ลงั ใจในการดําเนนิ ชวี ิต
๔. ใหความสาํ คัญแกวรี บุรุษประจําถิ่น

180 สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

๖. นิทานภาคเหนอื มักเก่ียวของกบั เรือ่ งใด
๑. วิถชี วี ิต
๒. พระพทุ ธเจา
๓. ความแหงแลง
๔. ทีม่ าของเกาะ

๗. บคุ คลในขอใดนาํ นทิ านพืน้ บา นไปใชไ ดอยางเหมาะสมท่ีสุด
๑. นิดนํานิทานพื้นบานไปเลาใหเด็ก ๆ ในบา นเดก็ กําพรา ฟง
๒. นัทนาํ นิทานที่ตนอานมาเขียนลงเว็บแลวใสวาตนเปน ผูแตงเพื่อหารายได
๓. นอยนํานิทานพื้นบา นทค่ี นบริจาคมาขายตอเพ่ือนําเงินไปใชจายสว นตัว
๔. นํ้านํานทิ านพ้นื บานท่พี ดู เกยี่ วกบั ลูกเปด ขี้เหรมาใชล อเพอื่ นใหรสู กึ วาตนแปลกแยก

181สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม.๑
๘. เนื้อหานิทานตอไปนี้แสดงใหเห็นถึงความสําคัญของนิทานในเรื่องใดชัดที่สุด

“เดิมทีเตาและกระรอกเปนเพื่อนกัน วันหนึ่งเมียของกระรอกปวดทอง จะ
ออกลกู กระรอกไดไ ปขอใหเ ตา มาชว ยดแู ล เตา ขนึ้ ตน ไมไ มไ ด ตอ งใชป ากกดั หาง
กระรอกไว แลว ใหก ระรอกปน ขนึ้ ไป เมอื่ กระรอกปน ขน้ึ ตน ไมเ กอื บจะถงึ รงั เมยี
ของกระรอกเหน็ เตา กร็ อ งทกั เตา ไดย นิ กอ็ า ปากจะพดู ตอบ จงึ ตกลงไปยงั พน้ื ดนิ
ตวั แตกเปนชิ้น ๆ กลายเปนสง่ิ ตาง ๆ เชน เนอ้ื สว นหน่งึ กไ็ ปติดอยกู ับทา ยทอย
ของคนเรยี กกนั วา กน เตา หรอื หางเตา อกี สว นหนง่ึ ตกลงไปในนา้ํ กลายเปน ผกั ตบั
เตา พระอนิ ทรร สู กึ สงสารเตา จงึ ชว ยหยบิ เตา ตวั ทแ่ี ตกแลว มาตอ กนั ใหม ตงั้ แต
นัน้ มากระดองเตา จึงมลี วดลายดังเชน ทุกวันน”้ี

(สารานกุ รมไทย)
๑. ใหก ําลังใจในการดาํ เนินชีวิต
๒. ใหข อคดิ และคติในการดําเนนิ ชวี ิต
๓. ใหค วามสาํ คัญแกวรี บุรษุ ประจาํ ทอ งถ่ิน
๔. ใหค ําอธบิ ายของเหตุการณ สถานที่ หรือบางสิ่ง

182 สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

๙. ข้อ้ ใดกล่่าวไม่ถ่ ูกู ต้อ้ ง
๑. สุภุ าษิติ พระร่่วงมีลี ักั ษณะเป็น็ คำ�ำ สอน
๒. สุุภาษิิตพระร่่วงแต่่งด้ว้ ยร่า่ ยและโคลง
๓. สุภุ าษิติ พระร่่วงแต่่งด้ว้ ยโคลงมากกว่า่ ร่า่ ย
๔. สุภุ าษิิตพระร่่วงใช้ส้ ำำ�นวนเป็็นคำ�ำ พื้้�น ๆ ไม่่ซัับซ้้อน

๑๐. สุภุ าษิิตในข้อ้ ใดมีคี วามหมายแตกต่่างจากข้้ออื่�น
๑. อย่่านั่่�งชิดิ ผู้้ใ� หญ่่
๒. นอบตนต่่อผู้�้เฒ่่า
๓. จงนบนอบผู้้ใ� หญ่่
๔. อย่า่ ใฝ่่สูงู ให้้พ้น้ ศัักดิ์�

183สรุุปความรู้้ว� รรณคดีวี ิจิ ักั ษ์์ ม. ๑ เทอม ๑

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม.๑

๑๑. สุภาษิตในขอ ใดท่ีไมไ ดสอนเกี่ยวกับการรักษามติ รภาพ
๑. อยา ผูกมติ รคนจร
๒. ยอมติ รเม่ือลบั หลัง
๓. ที่ผดิ ชว ยเตอื นตอบ ทช่ี อบชวยยกยอ
๔. อยาขอของรักมิตร ชอบชดิ มักจางจาก

๑๒. “นิไดรับการเสนอใหเขาทําใหบริษัทหนึ่งที่ใหตําแหนงสูงกวาที่เกา แตนิได
ปฏิเสธเพราะงานท่เี ธอทาํ ประจาํ น้นั และเหมาะกับเธอมากกวาที่อีกบริษัทมา
เสนอ” จากเรื่องราวขางตนนักเรียนคิดวา นิ ปฏิบัติสอดคลองกับคาํ สอนใด
๑. เม่อื พาทพี ึงตอบ
๒. อยารักเหากวา ผม
๓. เปน คนอยา ทําใหญ
๔. คิดตรองตรึกทกุ เมือ่

184 สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

๑๓. ลักษณะพิเศษของโคลงส่ีสภุ าพประการหน่ึงคอื มกี ารบังคบั สิง่ ใด
๑. บังคบั รูปวรรณยุกตเ อก-โท
๒. บังคับเสยี งวรรณยุกตโ ท-ตรี
๓. บังคับสัมผัสสระภายในวรรค
๔. บังคับสัมผัสพยัญชนะภายในวรรค

๑๔. เน้ือหาในโคลงโลกนติ ติ รงกบั หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาในเรอ่ื งใด
๑. อตั ตา
๒. อนตั ตา
๓. อนจิ จัง
๔. สัมมาสติ

185สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

แบบฝึกหัด รายวชิ าภาษาไทย

วรรณคดวี จิ กั ษ์ ม.๑

๑๕. โคลงโลกนิตใิ นบทใดมีความหมายตรงกบั สํานวนทว่ี า “สาํ เนยี งสอ ภาษา

กิรยิ าสอ สกุล”

๑. คุณแมห นาหนักเพี้ยง พสธุ า

คณุ บิดรดุจอา- กาศกวา ง

๒. กา นบัวบอกลกึ ตื้น ชลธาร

มารยาทสอสันดาน ชาติเชื้อ

๓. งาสารหอนเหี้ยน หดคนื

คาํ กลา วสาธชุ นยืน อยางนน้ั

๔. นาคมี ีพิษเพ้ยี ง สุริโย

เล้ือยบท าํ เดโช แชม ชา

186 สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑

๑๖. คาํ ประพนั ธตอไปน้ีไมสอดคลองกับขอ ใด

เสยี สินสงวนศกั ดิ์ไว วงศห งส

เสยี ศักดิ์สปู ระสงค สิ่งรู

เสียรูเรงดํารง ความสตั ย ไวน า

เสียสัตยอยา เสยี สู ชพี มวยมรณา

๑. ยอมเสียศักด์ิศรีดีกวา เสียความรู

๒. ยอมเสียศักดิ์ศรีดกี วาเสยี เงินทอง

๓. ยอมเสียชีวติ ดีกวาเสียความซอื่ สตั ย

๔. ยอมเสยี ความรดู ีกวา เสียความซ่อื สตั ย

187สรุปความรูว้ รรณคดวี จิ กั ษ์ ม. ๑ เทอม ๑