fullthesis

รายงาน

การติดตามการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์
การพฒั นาการศึกษาระดับภาค
สำนกั งานศึกษาธิการภาค 4

เอกสารลำดบั ท่ี 19 /2562
กลมุ่ ยุทธศาสตรก์ ารศึกษา
สำนักงานศึกษาธิการภาค 4
สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธกิ าร

คำนำ

เอกสารการรายงาน เรื่อง การติดตามการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดบั ภาค
สำนักงานศึกษาธิการภาค 4 ฉบบั นี้ จัดทำตามรฐั ธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มาตรา 65
รัฐพงึ จดั ใหม้ ียทุ ธศาสตร์ชาติเปน็ เป้าหมายการพัฒนาประเทศอย่างย่ังยืนตามหลักธรรมาภิบาล เพ่อื ใช้เป็น
กรอบในการจัดทำแผนต่าง ๆ ให้สอดคล้องและบูรณาการกัน เพื่อให้เกิดเป็นพลังผลักดันร่วมกันไปสู่
เป้าหมายดังกล่าว และมาตรา 54 รัฐมีหน้าที่ดำเนินการกำกับ ส่งเสริม สนับสนุนให้การจัดการศึกษา
ดังกล่าวให้มีคุณภาพได้มาตรฐานสากล การดำเนินการและตรวจสอบการดำเนินการให้เป็นไปตาม
แผนการศึกษาแห่งชาติด้วยการศึกษาทั้งปวงต้องมุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เป็นคนดี มีวินัย ภูมิใจในชาติ
เชี่ยวชาญตามความถนัดของตน และมีความรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม และประเทศชาติ โดย
ประเทศไทยให้ความสำคัญด้านการศึกษาในฐานะกลไกหลักในการพัฒนาประเทศและได้กำหนดกรอบ
แนวทางในการพัฒนาประเทศระยะ 20 ปี (พ.ศ.2561-2580) “ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน
เป็นประเทศพฒั นาแล้ว ด้วยการพฒั นาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” และกำหนดยุทธศาสตร์
ที่เกี่ยวกับภารกิจของสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ 6 ด้าน ได้แก่ 1) พัฒนาการจัดการศึกษาเพื่อ
ความมั่นคง 2) พัฒนากำลังคน การวิจัย เพื่อสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศ 3) พัฒนา
ศักยภาพคนให้มีคุณภาพ 4) สร้างโอกาสและความเสมอภาคทางการศึกษา 5) ส่งเสริมและจัดการศึกษา
เพื่อเสริมสร้างคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และ 6) พัฒนาระบบการบริหารจัดการให้มี
ประสิทธิภาพ

สำนักงานศึกษาธิการภาค 4 จึงจัดทำรายงาน เรื่อง การติดตามการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การ
พัฒนาการศึกษาระดับภาค สำนักงานศึกษาธิการภาค 4 เพ่ือขับเคลื่อนยุทธศาสตร์และบทบาทการ
พัฒนาในระดับภาค โดยใช้แบบติดตาม จำนวน 2 ชุด ชุดที่ 1 แบบสอบถามกระบวนการขับเคลื่อน
ยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ชุดที่ 2 แบบติดตามผลการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนา
การศึกษาในพ้นื ท่ี ของกระทรวงศึกษาธกิ าร

ขอขอบคุณผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการให้ข้อมูล ร่วมแสดงความคิดเห็นและให้ข้อเสนอแนะในการ
ติดตามการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ของสำนักงานศึกษาธิการภาค 4 และ
หวังเป็นอยา่ งยิ่งว่าเอกสารการวิจัยฉบับนี้จะเป็นประโยชน์แก่ทุกภาคส่วนทีเ่ กีย่ วข้องกับการจัดการศกึ ษา
ในระดบั พื้นที่ และใชเ้ ปน็ แนวทางในการพฒั นาการศกึ ษาใหม้ คี ุณภาพย่ิงข้นึ ตอ่ ไป

สำนกั งานศึกษาธิการภาค 4

บทสรุปผบู้ รหิ าร

รายงาน เรื่อง การติดตามการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค สำนักงาน
ศึกษาธิการภาค 4 ใช้กระบวนการดำเนนิ งานเพอื่ จดั ทำรายงานตามแนวทางระเบยี บวธิ ีวจิ ยั แบบผสมผสาน
(Mixed - Methods Research) ระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์
เพื่อศึกษากระบวนการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาสู่การปฏิบัติระดับภาคและเพื่อติดตาม
ผลการดำเนินงานการขับเคลอ่ื นยทุ ธศาสตรก์ ารพัฒนาการศึกษาระดับภาค สำนกั งานศึกษาธิการภาค 4

ประชากรทใ่ี ช้ในการวิจยั คอื ผบู้ ริหารหนว่ ยงานทางการศึกษาในพื้นที่ และผู้มีส่วนเก่ียวข้องใน
การขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค สำนักงานศึกษาธิการภาค 4 จำนวน 50 คน
เครื่องมือท่ีใช้ในการวิจัย ไดแ้ ก่ แบบสอบถาม จำนวน 2 ชดุ ชุดท่ี 1 แบบสอบถามกระบวนการขับเคล่ือน
ยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ชุดท่ี 2 แบบติดตามผลการดำเนินงานการขับเคลื่อน
ยุทธศาสตร์การพัฒนาการศกึ ษาระดบั ภาค ท่ีสอดคล้องตามแผนการศึกษาแห่งชาติ (พ.ศ. 2560 – 2579)

วิเคราะหข์ ้อมูลโดยใช้สถติ ิ ค่ารอ้ ยละ (Percentage) ค่าเฉล่ีย (Mean) สว่ นเบ่ยี งเบนมาตรฐาน
(Standard Deviation)

ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาคใน
ภาพรวม พบวา่ หน่วยงานทางการศึกษาในพน้ื ท่ีรับผิดชอบของสำนักงานศึกษาธิการภาค 4 มีการปฏิบัติ
อยู่ในระดับมาก (µ=3.99 σ=0.95) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่ามีการปฏิบัติอยู่ในระดบั มากทุกด้าน โดย
มีการปฏิบัติด้านการติดตามและรายงานผลการขบั เคลือ่ นยทุ ธศาสตร์การพัฒนาการศึกษา มีค่าเฉลี่ยมาก
ที่สุด (µ= 4.13 σ=0.92) รองลงมา คือด้านกลไกการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษา

(µ =4.05 σ=0.97) รองลงมา คือ ด้านการแปลงแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาสู่การปฏิบัติ
(µ =3.97 σ=0.86) และด้านการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษามีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด

(µ =3.86 σ=0.99)

ผลติดตามการดำเนนิ งานการขับเคลอ่ื นยุทธศาสตร์การพฒั นาการศึกษาระดับภาค ท่สี อดคล้อง
ตามแผนการศึกษาแหง่ ชาติ (พ.ศ. 2560 – 2579)
ยทุ ธศาสตรท์ ี่ 1 การจัดการศึกษาเพอ่ื ความมนั่ คงของสังคมและประเทศชาติ

ประเด็นการส่งเสริมสนับสนุนผู้เรียนให้มีความรักในสถาบันหลักของชาติ และยึดมั่นการ
ปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข พบว่า หน่วยงานทางการศึกษาและ
สถานศึกษาได้ดำเนินการจัดงานชุมนุมลูกเสือสำรองแห่งชาติ ครั้งที่ 1 (ครบรอบ 61 ปี ลูกเสือสำรอง
ประเทศไทย) โดยจัดฝึกอบรมลูกเสือสำรองเตรียมความพร้อมของเยาวชนลูกเสือไทยรองรับการเข้าสู่
ประชาคมอาเซียน ผู้เขา้ ร่วมชุมนมุ มจี ิตสำนึกรกั ชาติ ศาสนา พระมหากษัตรยิ ์ น้อมนำพระบรมราโชบาย
ด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ 10 สู่การปฏิบัติ เพื่อเป็นการส่งเสริมให้บุคลากรในสงั กัดมีเจตคติ
ที่ดีต่อบ้านเมือง มีโอกาสทำหน้าที่เป็นพลเมืองดี และมีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคงและมีคุณธรรมส่งเสริมให้
นักเรียน ครู บุคลากรในสังกัดมีคุณธรรม จริยธรรม ซื่อสัตย์ และจิตอาสาพัฒนาการเรียนรู้ประวัติศาสตร์
ให้สถานศึกษาในสังกัดจัดการเรียนการสอนตามตัวชี้วัด ส.4 ประวัติศาสตร์ (ตามหลักสูตรแกนกลาง
การศึกษาขั้นพื้นฐาน 2551) ส่งเสริม สนับสนุนให้สถานศึกษาในสังกัดพัฒนาการจัดการเรียนรู้
ประวัติศาสตร์ตามแนวทางที่ สพฐ.กำหนด จัดสรรเอกสาร/สื่อ/หนังสือสง่ เสริมการจัดการเรียนการสอน

ค

วิชาประวัติศาสตร์ ส่งเสริมสนับสนุนให้โรงเรียนสามารถจัดกิจกรรมการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ส่งเสริม
สนับสนุนการน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การปฏิบัติในสถานศึกษา โดยส่งเสริม
สนับสนุนให้โรงเรียนเข้ารับการประเมินสถานศึกษาพอเพียง โดยการจัดการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อ
เตรียมความพร้อมในการประเมินสถานศึกษาพอเพียง จัดประชุมเชิงปฏิบัติการการจัดทำแผนการเรยี นรู้
บูรณาการเศรษฐกิจพอเพียงและการศึกษาดูงานโรงเรียนที่เป็นศูนย์การเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงด้าน
การศึกษา นิเทศ กำกับ ติดตามการดำเนินงานของสถานศึกษาจนได้ผ่านการประเมินเป็นสถานศึกษา
พอเพยี ง สง่ เสริม สนบั สนุนให้สถานศึกษาน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกจิ พอเพียงมาบูรณาการในการ
จัดการเรียนการสอนและจัดกิจกรรมต่าง ๆ ศึกษาเพื่อสร้างความเป็นพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย
โดยสง่ เสรมิ สนบั สนนุ การศกึ ษาเพ่อื สร้างความเป็นพลเมืองในระบอบประชาธปิ ไตยในสถานศึกษา จัดการ
เรียนรู้ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2551 โดยเฉพาะในสาระสังคมศึกษา ศาสนาและ
วฒั นธรรม คุณลักษณะอนั พงึ ประสงค์และตามแนวทางการพฒั นาสมรรถนะสำคญั ของผู้เรยี น จัดกิจกรรม
เสริมสร้างความเป็นพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย ทั้งกิจกรรมในหลักสูตรและกิจกรรมเสริมหลักสูตร
ประชมุ เชงิ ปฏิบตั ิการขับเคลื่อนหลักสูตรดา้ นทุจริตทบทวนการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษาพร้อมทั้งการ
ขับเคลื่อนหลักสูตรด้านทุจริตสู่การจัดกิจกรรมการเรียนในสถานศึกษา จัดประชุมผู้บริหารโรงเรียนใน
โครงการโรงเรียนสุจริต เรื่องสถาบันพระมหากษัตริย์กับประเทศไทย โดยวิทยากรจากหลักสูตรจิตอาสา
904 “หลักสูตรหลักประจำ” รุ่นที่ 1 “เป็นเบ้า เป็นแม่พิมพ์” จัดการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน
โดยจัดกิจกรรมการปลกู ฝังและสร้างความตระหนักรู้ถึงความสำคญั ของสถาบันหลักของชาติ สร้างความ
เขม้ แขง็ องค์กรสภานกั เรียน โดยจดั อบรมนักเรียนทเี่ ป็นสมาชิกสภานักเรียนในโรงเรยี นขยายโอกาส ให้มี
ความรู้ความเข้าใจมีทักษะการดำเนินชีวิต ได้รับการพฒั นามีคุณลักษณะท่ีพึงประสงค์และค่านิยมหลัก 12
ประการ ศึกษา เรียนรู้โครงการตามพระราชดำริ โดยการศึกษาดูงานโครงการชั่งหัวมัน ลูกเสือเพ่ือ
ปลูกจิตสำนึกสร้างจิตอาสา โดยการจัดค่ายลูกเสือ ชุมนุมลูกเสือบำเพ็ญประโยชน์เฉลิมพระเกียรติ
เนื่องในมหามงคลพระราชพิธีราชาภิเษก จัดการศึกษาเพื่อพัฒนาสังคมและชุมชน โดยจัดอบรม
ประชาชนดา้ นประชาธปิ ไตย ศึกษาแหลง่ เรียนรู้ประวัตศิ าสตร์ชาตไิ ทยและบญุ คุณของพระมหากษัตริย์
ไทย ให้กับนักศึกษาและบุคลากร กศน. เพื่อให้ได้ศึกษาเรียนรู้ประวัติศาสตร์ชาติไทย มีทัศนคติที่ดีต่อ
สถาบันพระมหากษัตรยิ ์และสามารถเผยแพร่ความรู้ท่ีถูกต้องให้กบั คนในครอบครวั ได้ คนรุ่นใหม่ ร่วมใจ
ต้านภยั ยาเสพติด และอบายมุข โดยอบรมให้ความรู้ นักศึกษา กศน. เพื่อให้มีพฤตกิ รรมที่ไม่ยุ่งเกีย่ วกบั
ยาเสพติด สามารถปฏิบัติตนในแนวทางที่ถูกต้องเหมาะสม มีภูมิคุ้มกันทางด้านร่างกาย จิตใจ ไม่ตกเป็น
ทาสของยาเสพตดิ และอบายมขุ สถานศกึ ษาคุณธรรม โดยดำเนนิ กจิ กรรมตามหลกั ของโรงเรยี นคุณธรรม
นำความสุข เพื่อให้ผู้เรียนและบุคลากรมีคุณภาพชีวิตที่ดีและนำไปในการเรียนการสอนที่มีประสิทธิภาพ
จัดกิจกรรมในวันสำคัญต่าง ๆ เช่นวันปิยมหาราช 23 ตุลาคม ดำเนินการถวายพวงมาลาและถวาย
บังคมเนื่องในวันคล้ายวันสวรรคตพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จุดเทียนเพื่อน้อมรำลึกใน
พระมหากรุณาธิคุณพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว วันที่ 5 ธันวาคม วันคล้ายวันพระราช
สมภพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ 9 โดยดำเนินกิจกรรมทำบุญตักบาตร
ถวายพานพุ่มราชสักการะ ถวายราชสดุดี และถวายบังคม จัดประกวดนิทรรศการโครงการตาม
พระราชดำริ วนั สมเด็จพระมหาธรี ราชเจา้ ดำเนนิ การเดนิ สวนสนามเปน็ การรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ
ของพระองค์ท่าน รณรงค์ เผยแพร่ ประชาสัมพันธ์การเลือกตั้ง โดยจัดกิจกรรมเดินรณรงค์ แจก
สติ๊กเกอร์ อบรมให้ความรู้ ยุวชนประชาธิปไตย รุ่นที่ 2 สานไทยใจหนึ่งเดียว สร้างความสามัคคี

ง

ปรองดอง โดยการจดั อบรมให้ความรู้ ผู้บริหาร ครู บคุ ลากร ผนู้ ำชมุ ชน นกั เรียน นักศึกษา ส่งเสริมการ
ป้องกัน ปราบปรามการทุจริตด้านอาชีวศึกษาด้วยจิตพอเพียง โดยจัดกิจกรรมอบรมให้ความรู้และ
แสดงแนวคิดตา่ ง ๆ ให้นักเรยี น

ประเด็นการส่งเสริมสนับสนุนผู้เรียนให้ได้รับการศึกษา การดูแลและป้องกันจากภัยคุกคามใน
ชีวิตรูปแบบใหม่ พบว่า หน่วยงานทางการศึกษาและสถานศึกษาดำเนินการ ขับเคลื่อนนโยบายสู่การ
ปฏิบัติในพื้นที่ เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดในสถานศึกษา โดยจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ
โครงการขับเคลื่อนสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุขในจังหวัด รายงานผลการดำเนินงาน
สารสนเทศยาเสพติด (NISPA) ระบบดูแลและติดตามการใช้สารเสพติดในสถานศึกษา (CATAS) การ
รายงานผลการดำเนินการปอ้ งกันและแกไ้ ขปญั หายาเสพติด และการดำเนินงานกิจกรรม To Be Number
One สถานศึกษาสีขาว ปลอดยาเสพติด และอบายมุข โดยส่งเสริมให้โรงเรียนในสังกัดขับเคลื่อนการ
ดำเนนิ การโครงการสถานศึกษาสีขาวปลอดยาเสพติดและอบายมุข เพ่อื ปลกู จิตสำนึกร่วมกันไม่ให้เยาวชน
ไปเกี่ยวข้องกับยาเสพติด พร้อมประเมินผลการดำเนินโครงการ ป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดใน
สถานศึกษา (TO BE NUMBER ONE) โดยพัฒนาและเสริมสร้างความเข้มแข็งของเยาวชนที่เป็นสมาชิก
ชมรม TO BE NUMBER ONE ของสถานศึกษา สร้างและพัฒนาเครือข่ายชมรม ของสถานศึกษาให้เกิด
การแลกเปลยี่ นเรียนร้ปู ระสบการณ์ การดำเนนิ งานแบบร่วมมอื รว่ มใจ รว่ มป้องกนั แก้ไขปัญหายาเสพติด
สร้างเครือข่ายในการดูแล เฝ้าระวัง คุ้มครองและช่วยเหลือเด็กนักเรียนครอบคลุมทุกพื้นที่ในจังหวัด
แข่งขันกีฬานักเรียนระดับเขตพื้นที่การศึกษา เพื่อให้นักเรียนมีทักษะในการเล่นกีฬา สามารถนำไปใช้
แข่งขันสร้างความสามัคคี มีสุขภาพร่างกายแข็งแรง สุขภาพจิตดี และใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ การ
จัดการศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน โดยจัดกิจกรรมพัฒนาทักษะชีวิตให้กับผู้เรียนเพื่อให้มีความรู้
ความเข้าใจ มีเจตคติ ค่านิยมที่ถูกต้อง และมีทักษะหรือความสามารถพื้นฐานที่จำเป็นในการเผชิญปัญหา
ที่เกิดขึ้นในชีวิต เช่น ปัญหายาเสพติด การตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ ทะเลาะวิวาท ครอบครัวแตกแยก
ความรุนแรง ความเครียด ภัยพิบตั ิ ส่งเสรมิ การอ่านของ กศน.ตำบล โดยส่งเสริมการอ่านบา้ นหนังสือ
ชุมชน ส่งเสริมการอ่านรถโมบายเคลื่อนที่ อาสาสมัครส่งเสริมการอ่าน ห้องสมุดเคลื่อนที่สำหรับชาว
ตลาด อบรมส่งเสริมสร้างจิตอาสาพัฒนานักศึกษา กศน.ด้านกีฬาต้านภัยยาเสพติด โดยการจัดอบรม
กีฬาต้านภัยยาเสพติด พัฒนาคุณภาพผู้เรียน “เพศวิถีศึกษาและทักษะชีวิต” โดยการให้ความรู้
นักศึกษา กศน.ให้มีความรู้ ความเข้าใจและมีทักษะชีวิตเกี่ยวกับพัฒนาการของมนุษย์ ความหลากหลาย
ทางเพศ การป้องกันตนเองจากความรุนแรงทางเพศและสามารถนำทักษะชีวิตมาปฏิบัติให้ตนเองมีความ
ปลอดภัยจากพฤติกรรมทางเพศทไี่ ม่เหมาะสมและป้องกันตนเองจากโรคติดต่อได้ เยาวชนแกนนำสดใส
ห่างไกลยาเสพติด โดยดำเนินการอบรมแนวทางป้องกันและแก้ไข มุ่งสร้างกลุ่มแกนนำการป้องกันและ
แก้ไขปัญหายาเสพติด เพื่อให้รู้จักวิธีป้องกันตนเองให้พ้นจากยาเสพติด รู้จักหลีกเลี่ยงกลุ่มเสี่ยง และ
สามารถเผยแพร่ความรู้ให้ผู้อื่นได้ รณรงค์ ป้องกันและลดอุบัติเหตุภายในสถานศึกษาช่วงเทศกาล
ปีใหม่ โดยจัดกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับกฎจราจร การป้องกันอุบัติเหตุ กิจกรรมการรณรงค์ในการสวม
หมวกกันน็อคในการขับรถจักรยานยนต์ รณรงค์ป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด โดยการ
ประชาสัมพันธ์ให้ความรเู้ ก่ียวกบั ยาเสพตดิ ใหโ้ ทษ

จ

ยุทธศาสตร์ที่ 2 การผลิตและพัฒนากำลังคน การวิจัย และนวัตกรรมเพื่อสร้างขีดความสามารถ
ในการแข่งขันของประเทศ

ประเด็นการส่งเสริม สนับสนุนการพัฒนาผู้เรียนให้มีสมรรถนะตรงตามความต้องการของ
ตลาดแรงงาน พบว่า หน่วยงานทางการศึกษาและสถานศึกษาได้ดำเนินการ ประชุมปฏิบัติการพัฒนา
ศักยภาพครแู นะแนวในสถานศึกษา เปน็ การสร้างเสริมผู้เรียนให้มีคุณภาพ รู้จักและเขา้ ใจตนเอง รู้ความ
สนใจ ความถนัดของตนเอง มีเจตคติที่ดีต่อการประกอบอาชีพ ซึ่งครูแนะแนวจะเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญ
โดยการพฒั นาครูแนะแนวโรงเรียนขยายโอกาส สร้างความรคู้ วามเขา้ ใจในกระบวนการแนะแนวการศึกษา
ต่อให้กับนักเรียน สร้างความเข้มแข็งของเครือข่ายครูแนะแนว จัดการทดสอบทักษะการใช้
ภาษาอังกฤษตามมาตรฐานความสามารถทางภาษาของครู (CEFR) โดยส่งเสรมิ สนบั สนนุ ให้ครูผู้สอน
ภาษาอังกฤษที่ผ่านการทดสอบ CEFR และที่ยังไม่สอบ เข้ารับการอบรมครูแกนนำภาษาอังกฤษระดับ
ภูมิภาค (Boot Camp) จัดอบรมเชิงปฏิบัติการขยายผลการอบรมครูแกนนำภาษาอังกฤษระดับภูมิภาค
(Boot Camp) โดยครูผู้สอนภาษาอังกฤษที่ผ่านการอบรมในระดับภูมิภาค เป็นวิทยากรแกนนำขยายผล
ให้กับครูที่ยังไม่ผ่านการอบรม สร้างเครือข่ายการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ พัฒนาตนเอง ระหว่างครูผู้สอน
ภาษาอังกฤษ เกี่ยวกับเทคนิควิธีการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนภาษาอังกฤษแบบ Active Learning
นิเทศครูผู้สอนภาษาอังกฤษท่ีผ่านการอบรมพัฒนาครูแกนนำในระดับภูมภิ าค Boot Camp ศูนย์ฝึก
อาชีพชุมชน โดยจัดกิจกรรมฝึกอาชีพ 1 อำเภอ 1 อาชีพ กิจกรรมฝึกอาชีพพัฒนาอาชีพระยะสั้นไม่เกิน
30 ชั่วโมง กิจกรรมฝึกอาชีพชั้นเรียนวิชาชีพ 31 ชั่วโมงขึ้นไป ศูนย์ฝึกอาชีพ โดยการจัดการเรียนการ
สอนอาชีพที่หลากหลายตามความต้องการให้ประชาชนในพื้นที่เพื่อพัฒนาอาชีพ ต่อยอดอาชีพ
ภาษาอังกฤษเพื่อการสื่อสารด้านอาชีพ โดยจัดหลักสตู รภาษาอังกฤษสำหรับผูท้ ำงานในสถานพยาบาล
และสถานประกอบการ หลักสูตรภาษาอังกฤษสำหรับพนักงานขาย หลักสูตรภาษาอังกฤษเพื่ออาชีพ
พนักงานขายสินค้า หลักสูตรภาษาอังกฤษด้านการบริการโรงแรม หลักสูตรภาษาอังกฤษเพื่อการ
ท่องเทีย่ วและบริการ หลกั สูตรภาษาองั กฤษเพือ่ การท่องเท่ยี วและการขายสินคา้ Smart ONIE เพื่อสรา้ ง
Smart Farmer โดยการอบรมให้ความรู้และเรียนรู้สถานที่จริงเพื่อให้เป็น Master Trainer จัดทำ
ฐานข้อมูล Big Data System โดยจัดเก็บข้อมูลอุปสงค์และอุปทานด้านแรงงาน (Demand Side and
Supply Side) เพอื่ เปน็ ฐานข้อมลู ความต้องการกำลงั คนในจงั หวดั แนะนำสถานประกอบการใหน้ กั เรยี น
นักศึกษา ที่กำลังจะออกฝึกงานและฝึกประสบการณ์ทักษะวิชาชีพ โดยให้ครูฝึกในสถานประกอบการ
แนะนำการฝึกงานและฝึกอาชีพให้กับนักเรยี น นักศกึ ษา ตรวจความพร้อมของรถโดยสารและรถประจำ
ทางและพนักงานขับรถช่วงเทศกาลปีใหม่และสงกรานต์ โดยการออกตรวจความพร้อมของรถโดยสาร
ประจำทางร่วมกับกรมการขนส่งทางบก ลงนามบันทึกความตกลง (MOU) ในการจัดอบรมสำหรับ
ผู้ขอรับใบอนุญาตขับรถและผู้ขอต่ออายุใบอนุญาตขับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์ โดยเป็นศูนย์
ในการอบรมสำหรับผู้ขอรับใบอนุญาตขับรถและผู้ขอต่ออายุใบอนุญาตขับรถ ร่วมลงนามกับสถาน
ประกอบการภาครัฐและเอกชนในการขับเคลื่อนสิ่งประดิษฐ์นวัตกรรมอาชีวศึกษาเข้าสู่ระบบ
พาณิชยกรรมและอตุ สาหกรรมระดบั ภาคกลาง โดยการลงนามความรว่ มมือในการนำนวัตกรรมจำหน่าย
เชิงพาณิชย์กับบริษัท กิจกรรมบ่มเพาะนักประดิษฐ์สายอาชีวศึกษาภาคกลางและภาคตะวันออก โดย
การนำเสนอเอกสารเชิงแนวคิด และผลงานสิ่งประดิษฐ์นวัตกรรม ปฐมนิเทศนักเรียน นักศึกษา ก่อน
ออกฝึกประสบการณ์ ทักษะวิชาชีพ ฝึกอาชีพในสถานประกอบการ สัมมนาหลังฝึกประสบการณ์
ทักษะวิชาชีพและฝึกอาชีพของนักเรียน นักศึกษา โดยให้นักเรียน นักศึกษานำเสนอผลการฝึก

ฉ

ประสบการณ์ทักษะวิชาชีพที่ได้ออกฝึกประสบการณ์ ลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU)
ระหว่างวิทยาลัยกับสถานประกอบการและสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษา
ขั้นพื้นฐานเพื่อจัดการเรียนการสอนหลักสูตรระยะสั้นกับโรงเรียนและสถานประกอบการ อบรมครูฝึก
ในสถานประกอบการ เพื่อร่วมการจัดการเรียนการสอนระบบทวิภาคี โดยการจัดอบรมให้ความรู้ครูฝึก
ในสถานประกอบการและจัดทำแผนการฝึกอาชีพ พร้อมจัดกิจกรรมเชิดชูเกียรติสถานประกอบการ
ฝึกอบรมหลักสตู รวชิ าชพี ระยะส้นั ฐานสมรรถนะ Education to Employment : Vocational Boot
Camp (E to E) หลักสูตรสร้างหุ่นยนต์เดินตามเส้นในโรงงานอุตสาหกรรม พัฒนาศักยภาพบุคลากร
เพื่อยกระดับการจัดการสอนระบบทวิภาคี โดยการจัดศึกษาดูงานหน่วยงานที่จัดกิจกรรมการเรียนการ
สอนระบบทวภิ าคี พัฒนาศกั ยภาพครูผูส้ อนด้านวชิ าชพี โดยสง่ เสรมิ ให้ครูพัฒนาองค์ความรู้ในวิชาชีพ
และประสบการณ์จริงในสถานประกอบการ

ประเด็นการส่งเสริม สนับสนุนให้ผู้เรียนมีองค์ความรู้และมีศักยภาพในการสร้างนวัตกรรมเพ่ือ
นำไปใช้พฒั นาพ้นื ท่ี พบวา่ หน่วยงานทางการศึกษาและสถานศึกษาดำเนินการโครงการ Smart Farmer
เส้นทางสู่เกษตรต้นแบบ (Master Trainer) โดยการจัดหลักสูตรจัดอบรมให้ความรู้ ศึกษาดูงาน
แลกเปลี่ยนเรียนรู้ให้ประชาชนในพื้นที่มีความรู้เรื่องเทคโนโลยีในการประกอบอาชพี ทางการเกษตร การ
ประกวดสุดยอดนวัตกรรมอาชีวศึกษา สิ่งประดิษฐ์ของคนรุ่นใหม่ โดยให้ผูเ้ รียนคิดค้นสิ่งประดิษฐต์ าม
เกณฑ์เพื่อส่งผลงานเข้าประกวดสุดยอดนวัตกรรมอาชีวศึกษา การประกวด “หนึ่งอาชีวะ หน่ึง
นวัตกรรม เพื่อใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์” ระดับภูมิภาค ภายใต้โครงการเสริมสร้างศักยภาพ
ผู้ประกอบการ SMEs ด้วยทรัพย์สินทางปัญญา ภาคตะวันตก โดยจัดสร้างนวัตกรรมเครื่องสกัดน้ำมัน
รำข้าวขนาดเล็ก และเครื่องอัดกะปิใส่หลอด แข่งขันฮอนด้าประหยัดน้ำมันเชื้อเพลิง โดยจัดสร้างรถ
ประหยัดน้ำมัน โดยนักเรียน นักศึกษา สาขางานยานยนต์ การประกวดสุดยอดนวัตกรรมอาชีวศึกษา
ระดับอาชีวศึกษาจังหวัด ระดับภาค และระดับชาติ โดยการประกวดสิง่ ประดิษฐ์ นวัตกรรมที่เป็นงาน
ของนกั เรียน นกั ศึกษา ทัง้ ระดับ ปวช.และ ปวส.สง่ ผลงานเข้ารว่ มประกวด

ยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนาศักยภาพคนทุกชว่ งวยั และการสร้างสงั คมแห่งการเรียนรู้

ประเด็นการส่งเสริม สนับสนุนผู้เรียนมีทักษะความรู้ความสามารถและการพัฒนาคุณภาพชีวติ
อย่างเหมาะสม พบว่า หน่วยงานทางการศึกษาและสถานศึกษาได้ดำเนินการ โครงการ TFE เพื่อ
ยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน โดยกำหนดรูปแบบและแนวทางการพัฒนาการเรียนการสอนเพ่ือ
ยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนอย่างน้อย 1 รูปแบบ จัดทำศูนย์ข้อมูลผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน
โดยเฉพาะคะแนน O-NET ของสถานศกึ ษาในจังหวัด โครงการจัดกิจกรรมการสอบคดั เลือกเขา้ โครงการ
พัฒนาอจั ฉรยิ ภาพทางวทิ ยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ โดยจดั สอบคดั เลอื กเข้าโครงการ โครงการแขง่ ขัน
งานมหกรรมความสามารถทางศิลปหัตถกรรมวิชาการ และเทคโนโลยี นักเรียน โครงการยกระดับ
คุณภาพการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต MOU ร่วมกับคณะครุศาสตร์มหาวิทยาลัยบ้านสมเด็จ
เจา้ พระยา โดยจดั กิจกรรมการพฒั นาศักยภาพครูการจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education จัด
กจิ กรรมพฒั นาผลสมั ฤทธทิ์ างการเรียนของนักเรยี นผ่านค่ายวิชาการเชงิ บรู ณาการ จัดกิจกรรมพัฒนาการ
จัดกิจกรรมการสอนเพื่อพัฒนาการอ่าน เขียนภาษาไทย และสร้างสื่อการสอนภาษาไทยให้แก่ครูผู้สอน
ภาษาไทย จัดกิจกรรมการสอนคณิตศาสตร์ด้วยกิจกรรมเชิงรุกให้แกค่ รูผสู้ อนคณิตศาสตร์ โครงการจัด
กิจกรรมศึกษาดูงานอันเนื่องมาจากพระราชดำริและการพัฒนาทักษะภาษาอังกฤษ โครงการ “การ

ช

เสริมสร้างความสามารถการใช้เทคโนโลยีเพื่อการศึกษาสำหรับครู” โครงการ “ค่ายบูรณาการ
วิชาการพัฒนานักเรียนผู้นำ” ให้แก่ครู นักเรียนชั้น ป.6 ในโรงเรียนขนาดเล็กในสังกัด เพื่อเสริมสร้าง
ความรู้ความเข้าใจในการเปน็ ผู้นำทางวิชาการ มีทักษะในการทำงานเป็นทีม มีทักษะในการแก้ปญั หาและ
ทักษะการคิดให้แก่นักเรียน โครงการพัฒนาและยกระดับโรงเรียนมาตรฐานสากล โดยพัฒนาโรงเรียน
ในสังกัดให้มีความรู้ความเข้าใจทางการบริหารจัดการด้วยระบบคุณภาพ การจัดการเรียนการสอนของ
โรงเรียนมาตรฐานสากลและเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่ง สพฐ. พัฒนาและยกระดับคุณภาพของโรงเรียน
มาตรฐานสากล ก้าวสู่คุณภาพตามเกณฑ์รางวลั คุณภาพระดับโรงเรียน (ScQA) และเกณฑ์รางวลั คุณภาพ
แห่ง สพฐ. (OBECQA) เป็นพี่เลี้ยงให้โรงเรียนในสังกัดที่เข้าร่วมโครงการโรงเรียนมาตรฐานสากล
ทุกโรงเรียน โครงการสร้างความเข้มแข็งองค์กรสภานักเรียน วัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาองค์กรนักเรียน/
สภานักเรียนให้เข้มแข็งมีส่วนร่วมและพัฒนาโรงเรียนสร้างสรรค์สังคมในอนาคตให้เ ป็นสังคมที่ยึดมั่นใน
การปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริยท์ รงเป็นประมุข โดยจัดอบรมนักเรียนเป็นสมาชิก
สภานักเรียน ในโรงเรยี นขยายโอกาสในสงั กัด ให้มีความรู้ ความเข้าใจมีทักษะการดำเนนิ ชีวิตรู้เท่าทันการ
เปลี่ยนแปลงของบ้านเมือง การนำเทคโนโลยีมาใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อการดำรงชีวิต ได้รับการพัฒนา
มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์และค่านิยมหลัก 12 ประการ โครงการแข่งขันกีฬานักเรยี นระดับเขตพื้นท่ี
การศึกษา เพื่อให้นักเรียนมีทักษะในการเล่นกีฬาสามารถนำไปใช้แข่งขัน สร้างความสามัคคี มีสุขภาพ
รา่ งกายแข็งแรง สขุ ภาพจติ ดี และใช้เวลาว่างใหเ้ กิดประโยชน์ โดยการฝกึ ฝนทักษะกฬี าต่าง ๆ ให้นักเรียน
สามารถเป็นตัวแทนของเขตพื้นที่ไปแข่งขนั ในระดบั ภาค โครงการเสริมสร้างความตระหนักการน้อมนำ
พระบรมราโชบายดา้ นการศึกษาของในหลวงรัชกาลท่ี 10 ส่กู ารปฏบิ ตั ิ เพื่อเปน็ การสง่ เสรมิ ให้บุคลากร
ในสังกดั มเี จตคติทีด่ ตี อ่ บ้านเมอื ง มโี อกาสทำหนา้ ทีเ่ ปน็ พลเมืองดี และมพี นื้ ฐานชีวิตทมี่ ัน่ คงและมคี ณุ ธรรม
ส่งเสริมให้นักเรียน ครู บุคลากรในสังกัดมีคุณธรรม จริยธรรม ซื่อสัตย์ และจิตอาสา โดยสร้างความ
ตระหนักการน้อมนำพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ 10 สู่การปฏิบัติ โครงการ
ความร่วมมือการผลิตผู้ดูแลผู้สูงอายุระหว่างกระทรวงศึกษาธิการและกระทรวงสาธารณสุข โดยจัด
อบรมให้ความรู้พร้อมภาคปฏิบัติให้กับผู้ดูแลผู้สูงอายุ โครงการส่งเสริมพัฒนาสุขภาวะของประชาชน
ทุกวัย โดยจัดกิจกรรมสุขภาวะอนามัยแม่ กิจกรรมสุขภาวะอนามัยเด็ก อายุระหว่างแรกเกิด- 5 ปี
กิจกรรมปัญหาโรคที่ไม่ติดต่อ NCDs (Non-Communicable Diseases) จัดกิจกรรมสำหรับผู้สูงอายุ
โครงการคุณธรรมนำจิต พัฒนาทักษะชีวิต โดยจัดอบรมให้ความรู้เรื่อง คุณธรรม ทักษะการดำเนินชีวิต
โครงการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะชีวิต โดยอบรมให้ความรู้การส่งเสริมสุขภาวะและสุขอนามัย
เคล็ดลับการดูแลผู้สูงวัยสู่สังคมผู้สูงอายุ รณรงค์ป้องกันไข้เลือดออก ด้วยมาตรฐาน 3 เก็บ 3 โรค การ
ออกกำลังกาย คุณธรรมจริยธรรม โครงการพัฒนาศักยภาพผู้เรียนค่ายวิชาการและโครงงาน STEM
Education สู่การประกอบอาชีพตามแนวทางพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง โดยการอบรมให้ความรู้
นักศึกษา ให้มีความรู้ ความเข้าใจในเรื่องการทำโครงงาน และ STEM Education สู่การประกอบอาชีพ
ตามแนวทางพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงเกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และพัฒนาผลงานการจัดทำ
โครงงาน โครงการอาชีวะอาสาช่วงเทศกาล ปีใหม่ และสงกรานต์ โดยดำเนินการจัดหน่วยให้บริการ
ดูแลยานพาหนะของประชาชนในช่วง 7 วันอันตราย โครงการฝึกอบรมหลักสูตรวิชาชีพระยะสั้นฐาน
สมรรถนะให้กับนักเรียนและประชาชนทั่วไป โดยการจัดอบรมหลักสูตรการติดตั้งเครื่องปรับอากาศ
ระบบ Solar Air โครงการตลาดนดั การสร้างผู้ประกอบการใหม่ โดยการจดั จำหน่ายสนิ ค้าและการฝึก
การดำเนินธุรกิจและการเป็นผู้ประกอบการ โครงการทดสอบมาตรฐานคอมพิวเตอร์ โดยการทดสอบ

ซ

มาตรฐานการใช้คอมพิวเตอร์ให้กับนักเรียน นักศึกษา โครงการอำเภอยิ้มเคลื่อนที่ โดยการจัดบริการ
อบรมอาชีพให้กับประชาชน บริการซ่อมรถยนต์ รถจักรยานยนต์ เครื่องจักรกลทางการเกษตร
เครือ่ งใชไ้ ฟฟ้า อุปกรณอ์ ิเลก็ ทรอนิกส์ โครงการแขง่ ขันทกั ษะวิชาชีพและทกั ษะพืน้ ฐาน โดยการจัดการ
แข่งขันทักษะด้านบัญชี โครงการพัฒนารูปแบบและยกระดับคุณภาพศูนย์ซ่อมสร้างเพื่อชุมชน โดย
การจัดบริการซ่อมรถยนต์ รถจักรยานยนต์ เครื่องจักรกลทางการเกษตร เครื่องใช้ไฟฟ้า อุปกรณ์
อิเล็กทรอนิกส์ สร้างอาชีพโดยการฝึกอบรมให้ประชาชน พร้อมพัฒนานวัตกรรม โครงการพัฒนา
ศักยภาพผู้เรียน สร้างจิตสำนึกในการเป็นผู้ประกอบการ โดยจัดกิจกรรมการศึกษาดูงาน
สถานประกอบการ กิจกรรมการเขียนแผนธุรกิจเพื่อให้นักศึกษามีรายได้ระหว่างเรียน โครงการศึกษา
ดงู านในสถานประกอบการเพอื่ พฒั นาผเู้ รยี นและสามารถนำมาปรับใชต้ ามสาขาท่ีเรยี น

ประเด็นการส่งเสริม สนับสนุนการจัดการศึกษาปฐมวัย พบว่า หน่วยงานทางการศึกษาและ
สถานศึกษาดำเนินการขับเคลื่อนการพัฒนาการจัดการศึกษาปฐมวัยในระดับจังหวัด โดยจัดทำข้อมูล
สารสนเทศเด็กปฐมวัย ปรับปรุงแผนพัฒนาการศึกษาปฐมวัยเชิงบูรณาการ ส่งเสริม สนับสนุนการ
พัฒนาการจัดการศึกษาปฐมวัยในระดับจังหวัดให้มีคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษาปฐมวัยที่กำหนดไว้
ส่งเสริมการใช้มาตรฐานสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติในการพัฒนาเด็กปฐมวัยให้มีการพัฒนาการ
ทุกด้านให้เหมาะสมกับวัย ขยายผลและต่อยอดการดำเนินงานเกี่ยวกับการนำผลงานวิจัย นวัตกรรม
รูปแบบ/แนวปฏบิ ตั ิท่ดี ีเกีย่ วกบั การจดั การศึกษาปฐมวัยไปสู่หน่วยงานและสถานศึกษาให้ครอบคลุม ทัว่ ถึง
สง่ เสรมิ และพัฒนาการจัดการศึกษาระดับปฐมวัยในพนื้ ท่ีจงั หวัด โดยจัดประชุมวางแผนและสนับสนุน
การดำเนินงานโครงการ ทบทวน ตรวจสอบ ข้อมูลสารสนเทศเด็กปฐมวัยและแผนพัฒนาการจัด
การศึกษา คดั เลอื กรปู แบบ/วิธปี ฏบิ ัติทดี่ ีเกี่ยวกับการจัดการศึกษาระดบั ปฐมวัยและนำเสนอผลงานระดับ
ภาค ระดับชาติ พฒั นาองคค์ วามร้ดู า้ นการจดั การศกึ ษาปฐมวัย นิเทศ ติดตามผลการจัดการศึกษาระดับ
ปฐมวยั ในพ้นื ที่ จดั กิจกรรมพัฒนาทักษะการคิดด้วยสือ่ เทคโนโลยีและเตรียมความพร้อมดา้ นการอ่าน
การเขียนระดับปฐมวัย โดยจัดประชุมเชิงปฏิบัตกิ ารจัดทำสื่อเทคโนโลยีและเตรียมความพร้อมด้านการ
อ่าน การเขยี นระดับปฐมวัย พร้อมนิเทศติดตามการใช้ส่ือ อบรมบูรณาการเชงิ ปฏิบัตกิ ารโครงการ “บ้าน
นักวิทยาศาสตร์น้อย ประเทศไทย” โดยจัดกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เพื่อค้นหา The Best Practice
ในโครงการ “บา้ นนักวทิ ยาศาสตร์น้อยประเทศไทย” อบรมเชงิ ปฏบิ ตั กิ ารเฉพาะทาง หลักสตู รของ สพฐ.
เรื่องวิทยาการคอมพิวเตอร์แบบไม่ใช้อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ (Unplugged Computer Science) อบรม
เชิงปฏิบตั ิการขั้นที่ 1 และขั้นที่ 2 หลักสูตรของ สพฐ. พร้อมนิเทศ ติดตาม อบรมผู้บริหารสถานศึกษา
และครูปฐมวัยผ่านระบบทางไกล พัฒนาเด็กปฐมวัย (3-5 ปี) หลักสูตรบูรณาการเทคโนโลยีในระดับ
ปฐมวัย หลักสูตรสะเต็มศึกษาในระดับปฐมวัย พร้อมนิเทศ ติดตาม พัฒนาโรงเรียนต้นแบบการจัด
การศึกษาปฐมวัยตามแนวคิดไฮสโคป (HighScope) โดยผลิตสื่ออุปกรณ์สำหรบั กิจกรรมวางแผนตาม
แนวคิด ไฮสโคป (HighScope) จดั อบรมเชงิ ปฏบิ ตั ิการตามแนวคดิ ไฮสโคป (HighScope) ให้กับโรงเรยี น
ที่เข้าร่วมโครงการ การประเมินพัฒนาการนักเรียนที่จบหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย การส่งเสริม
สนับสนุน ต่อยอดการพัฒนาสนามเด็กเล่นสู่มาตรฐานสากลสำหรับโรงเรียนต้นแบบและเครือข่าย
ต้นแบบตามหลักการพัฒนาสมอง (BBL) : เล่นตามรอยยุคลบาท การนิเทศ ติดตามประเมินผลการจัด
การศึกษา เป็นการนิเทศ ติดตามการจัดการเรียนการสอนของสถานศึกษาในสังกัดทุกระดับชั้น ทุกกลุ่ม
สาระวิชา โดยการจัดเวทีวิชาการ งาน Symposium เผยแพร่ผลงาน/นวัตกรรมดีเด่น วิธีการปฏิบัติที่ดี

ฌ

(Best Practices) ด้านการบริหารจัดการศึกษาของสถานศึกษา การนิเทศภายใน การจัดการเรียนรู้ของ
ครผู สู้ อนและบคุ ลากรทางการศึกษา 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ กิจกรรมพัฒนาผูเ้ รยี น และการศึกษาปฐมวยั

ประเด็นการส่งเสริม สนับสนุนการยกระดบั คุณภาพการศึกษา พบว่า หน่วยงานทางการศึกษา
และสถานศึกษาดำเนนิ การ โครงการ Coaching Teams เพอ่ื ยกระดับคณุ ภาพการศกึ ษา โดย วเิ คราะห์
ข้อมูลผลการทดสอบระดับชาติขั้นพื้นฐาน ( O-NET) ประชุมเชิงปฏิบัติการ Coaching Teams ศึกษา
ความต้องการจำเป็นสำหรบั การนิเทศการศึกษาของผ้บู รหิ ารและครูในสถานศกึ ษาข้ันพ้นื ฐาน ระดมความ
คิดเห็นเกี่ยวกับปัจจัยสู่ความสำเร็จของการดำเนินงานนิเทศ ติดตามและประเมินผลการบริหารการจัด
การศึกษาในจังหวัด แต่งตั้ง Supervisor Teams และ Coaching Teams ระดับจังหวัด ประชุมสร้าง
ความเข้มแข็งให้ Supervisor Teams และ Coaching Teams ดำเนินการนิเทศ ติดตามการดำเนินงาน
ของโรงเรยี นนำร่อง โดย Teams Coaching ประชมุ เชิงปฏบิ ตั กิ ารขบั เคล่ือน PLC ในสถานศึกษา นิเทศ
ติดตาม และประเมินผลกระบวนการ PLC ในสถานศึกษา รวมถึงพัฒนาแนวทางการนิเทศ ติดตามและ
ประเมนิ ผลการบรหิ ารการจัดการศกึ ษาขัน้ พน้ื ฐานในระดบั จังหวดั ที่มคี วามสอดคล้อง เหมาะสมตามบริบท
ของพื้นทพ่ี ร้อมทงั้ สร้างเครอื ข่ายความร่วมมือในการนิเทศ ติดตามและประเมินผลการบริหารจัดการศึกษา
ขั้นพื้นฐานในระดับจังหวัดเพื่อพัฒนาการศึกษาและยกระดับคุณภาพของผู้เรียน โครงการ TFE
(Teams For Education) โดยวิเคราะห์ข้อมูลและจัดทำสารสนเทศผลการทดสอบทางการศึกษา
แห่งชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ในระดับจังหวัด พัฒนารูปแบบ/แนวทางการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ใน
ระดบั จงั หวดั วพิ ากษ์รปู แบบ/แนวทางการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในระดับจังหวัด คัดเลือกสถานศึกษา
นำร่อง พร้อมสนับสนุนงบประมาณให้สถานศึกษานำร่องดำเนินการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ และ
ดำเนินการนิเทศ ติดตามและประเมินผลการดำเนินโครงการ จัดประชุมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และถอด
บทเรียนการพัฒนาการจัดการเรียนรู้ หาวิธีปฏิบัติที่ดี (Best Practice) สรุปผลการดำเนินโครงการ
การจัดการทดสอบทางการศกึ ษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) การเร่งรัดพัฒนาคณุ ภาพผู้เรียนสู่
การยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ โดยจัดอบรมเชิงปฏิบัติการ : เทคนิคการคิดเลขเร็ว
แบบอนิ เดยี (เวทคณิต) ส่งเสรมิ และสนับสนุนการดำเนนิ งานเร่ืองการท่องสูตรคูณ การคดิ เลขในใจ และ
การคิดเลขเร็ว เพ่ือส่งเสรมิ และสนบั สนนุ การดำเนนิ งานเร่ืองการใช้แบบฝกึ การบูรณาการการอ่านการคิด
เลขสู่การแก้โจทย์ปัญหาทางคณิตศาสตร์ การยกระดับคุณภาพการศึกษาและการเรียนรู้ตลอดชีวิต
MOU ร่วมกับคณะครุศาสตร์มหาวิทยาลัยบ้านสมเด็จเจ้าพระยา โดยจัดกิจกรรมการพัฒนาศักยภาพครู
การจัดจัดกิจกรรมการเรียนรู้แบบ STEM Education จัดกิจกรรมพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของ
นักเรียนผ่านค่ายวิชาการเชิงบูรณาการ จัดกิจกรรมพัฒนาการจัดกิจกรรมการสอนเพื่อพัฒนาการอ่าน
เขียนภาษาไทย และสร้างสอื่ การสอนภาษาไทยให้แก่ครูผู้สอนภาษาไทย จัดกจิ กรรมการสอนคณติ ศาสตร์
ด้วยกิจกรรมเชิงรุกให้แก่ครูผู้สอนคณิตศาสตร์ จัดกิจกรรมศึกษาดูงานอันเนื่องมาจากพระราชดำริและ
การพัฒนาทักษะภาษาองั กฤษ จดั กจิ กรรม “การเสรมิ สรา้ งความสามารถการใช้เทคโนโลยี เพ่อื การศึกษา
สำหรับครู” จัดกิจกรรม “ค่ายบูรณาการวิชาการพัฒนานักเรียนผู้นำ” ให้แก่ครู และนักเรียนชั้น ป. 6
โรงเรียนขนาดเล็กในสังกัด เพื่อเสริมสร้างความรู้ ความเข้าใจในการเป็นผู้นำทางวิชาการ มีทักษะในการ
ทำงานเปน็ ทีม ทกั ษะในการแก้ปญั หา และทกั ษะการคดิ ใหแ้ กน่ กั เรียน จัดกจิ กรรมการพัฒนาทกั ษะการ
สอนภาษาอังกฤษ ให้แก่ครูผู้สอนภาษาอังกฤษโรงเรียนในสังกัด จัดกิจกรรมการพัฒนาการจัดกิจกรรม
ลดเวลาเรยี น เพ่ิมเวลารู้ การพฒั นาคุณภาพการเรียนการสอนภาษาไทย กา้ วไกลสู่ยุค Thailand 4.0
โดยประชุมปฏิบัติการจัดทำสื่อ/แบบฝึกการอ่าน คิดวิเคราะห์ และเขียน เผยแพร่ผลงาน (สื่อ/แบบฝึก

ญ

ทักษะการอ่านการเขียน นิเทศ ติดตาม โดยใช้กระบวนการ PLC ตามสหวิทยาเขต สรุปรายงานผล การ
ดำเนินงาน การนิเทศ กำกับ ติดตาม ตรวจสอบการพัฒนาคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อนิเทศ
กำกับ ติดตาม ตรวจสอบการบริหารจัดการศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษา การจัดการเรียนรู้ ครูผู้สอน
และบุคลากรทางการศึกษาของสถานศึกษาทุกแห่งในสังกัด เพื่อพัฒนา ส่งเสริม สนับสนุ นให้ผู้บริหาร
สถานศึกษา ครูผู้สอนให้มีความรู้ความสามารถในการบริหารจัดการศึกษาและการจัดการเรียนรู้ได้อย่าง
มีคุณภาพ และเพ่ือยกระดับผลสัมฤทธ์ิทางการเรียน 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ การจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน
และการจัดการศึกษาปฐมวัยให้ได้คุณภาพ โดยการนิเทศแบบบูรณาการ 100 % โดยใช้พื้นที่เป็นฐาน
เพื่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษา การจัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านและห้องสมุด อาหารกลางวัน อาหาร
เสริม(นม) ครูแกนนำภาษาอังกฤษ โรงเรียนคุณธรรม การส่งเสริมทักษะอาชีพในสถานศึกษา การจัด
กิจกรรมพัฒนาผู้เรียนด้านลูกเสือ การพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายใน ระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต
ความเร็วสูงเพื่อการศึกษา ห้องเรียนภาษาจีน ภาษาเมียนมาร์ การส่งเสริมการรู้หนังสือ โดยจัดการ
เรียนการสอนให้กับผู้ไม่รู้หนังสือและผู้ลืมหนังสือ การจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาทักษะชีวิต โดยจัด
กิจกรรมสขุ ภาพกาย-จิต ยาเสพติด เพศศึกษา คณุ ธรรมและค่านิยมท่ีพึงประสงค์ ความปลอดภัยในชีวิต
และทรัพย์สิน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และประชาธิปไตยในวิถีชีวิต จัดการศึกษาเพื่อ
พัฒนาสังคมและชุมชน โดยการจัดกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้การใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม
ประชาธิปไตย สิ่งแวดล้อม วิสาหกิจชุมชน จัดการเรียนรู้ตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
ในรูปแบบการใช้กระบวนการกลุ่ม การศึกษาจากสภาพจริง การปฏิบัติจริงและการประยุกต์ใช้ใน
ชีวติ ประจำวัน พัฒนาหอ้ งสมดุ ประชาชนใหเ้ ปน็ แหล่งเรียนรู้ตลอดชวี ติ โดยจดั กจิ กรรมสง่ เสรมิ การอ่าน
ในและนอกห้องสมุดประชาชน จดั นิทรรศการในวันสำคัญต่าง ๆ จดั กิจกรรมสง่ เสริมการอ่านเนื่องในวัน
เด็กแห่งชาติ จัดกิจกรรม 2 เมษายน วันรักการอ่าน จัดกิจกรรมส่งเสริมการอ่านเคลื่อนที่ จัดกิจกรรม
ส่งเสริมการอา่ นผ่านโซเชียลมีเดีย พัฒนาบคุ ลากร โดยการจัดหลักสูตรการอบรมพัฒนาครูและบุคลากร
และส่งเสรมิ ให้ครูและบุคลากรเขา้ รบั การอบรม หลกั สตู รวิจัยในชั้นเรียน โปรแกรม Google class room
การเขียน Best Practice การเขียนหลักสูตร ทดสอบการศึกษาระดับชาติด้านอาชีวศึกษา V-NET
โดยดำเนินการจัดสอบเพื่อเตรียมความพร้อมของนักเรียน และยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของ
นักเรยี นให้สูงขนึ้ ทดสอบมาตรฐานฝมี ือแรงงานแห่งชาติ สาขาช่างไฟฟ้าภายในอาคาร ระดบั 1 ให้กบั
นักศึกษา ชั้น ปวส.2 สาขางานไฟฟ้ากำลัง

ยทุ ธศาสตรท์ ี่ 4 การสร้างโอกาส ความเสมอภาคและความเท่าเทียมทางการศึกษา

ประเด็น การเพิ่มโอกาสและความเสมอภาคในการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ พบว่า
หน่วยงานทางการศกึ ษาและสถานศกึ ษาได้ดำเนนิ การ โครงการเพิม่ โอกาสเข้าถึงการศกึ ษาของเด็กด้อย
โอกาสเด็กออกกลางคันและเด็กตกหล่น ในรูปแบบที่เหมาะสม โดยแต่งตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อน
โครงการ จัดเก็บ จัดทำข้อมูลเด็กด้อยโอกาส เด็กออกกลางคัน และเด็กตกหล่นในจังหวัด โดยจำแนก
ข้อมูลแต่ละประเภท สนับสนุนการบูรณาการแก้ปัญหาเด็กนอกระบบการศึกษาและเด็กออกกลางคัน
ในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานและได้รับโอกาสเข้าถึงการศึกษาในรูปแบบที่เหมาะสม จัดวิเคราะห์ข้อมูล
และจัดทำร่างรูปแบบการช่วยเหลือเด็กด้อยโอกาส เด็กออกกลางคัน และเด็กตกหล่น เข้าสู่ระบบ
การศึกษาในรูปแบบที่เหมาะสม นำเสนอข้อมูลและกรอบแนวทางการขับเคลื่อนฯ ต่อคณะกรรมการ
ศึกษาธิการจังหวัดเพื่อทราบและให้ความเห็นชอบ แจ้งกรอบแนวทางการขับเคลื่อน การใช้โปรแกรม

ฎ

สำเร็จรูป แก่คณะกรรมการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งกรอบเวลาและขั้นตอนการรายงาน
ดำเนินการช่วยเหลือให้เด็กด้อยโอกาส เด็กออกกลางคัน และเด็กตกหล่น ได้รับโอกาสการเข้าถึง
การศึกษาตามรูปแบบที่เหมาะสม ติดตามและรายงานผลการชว่ ยเหลือเป็นรายเดอื นของทุกเดือนพร้อม
ประชมุ สรปุ ผลเปน็ รายไตรมาส โครงการสง่ เสริมประชากรวัยเรยี นได้รับสิทธิและโอกาสทางการศึกษา
ขั้นพื้นฐาน โดยจัดทำสำมะโนประชากรเพื่อจัดทำแผนการรับนักเรียนและแนวปฏิบัติการรับนักเรียน
ระดับเขตพื้นที่การศึกษา ส่งเสริมเด็กปฐมวัยเข้าศึกษาและการเกณฑ์เด็กที่มีอายุการศึกษาภาคบังคับ
ในเขตพน้ื ที่บริการ ใหไ้ ด้รบั การจัดสรรโอกาสทางการศึกษาและเข้าเรียนครบทุกคน โดยการรณรงค์จัดทำ
ป้ายประชาสัมพันธ์การรับนักเรียนและจัดตั้งศูนย์ประสานงานการรับนักเรียน กำกับติดตามผลการรับ
นักเรียนของโรงเรียนในสังกัด เช่น ออกติดตามดูแลเด็กที่มีแนวโน้มจะออกกลางคันตลอดจนประสาน
สง่ เสริมให้ประชากรวยั เรียนไดร้ บั การศึกษาทั้งในระบบ นอกระบบและตามอัธยาศัย กำกบั ตดิ ตามข้อมูล
การรายงานการรับนักเรียนจากระบบ โครงการพัฒนาฐานข้อมูลจำนวนนักเรียนกลุ่มชาติพันธ์ุ
วัตถุประสงค์เพื่อสำรวจจำนวนประชากรวัยเรียน นักเรียนในสังกัด ที่เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ เป็นการให้
โอกาสทางการศึกษาที่เท่าเทียมกัน โดยพัฒนาการจัดเก็บข้อมูล โดยเพิ่มการจัดเก็บข้อมูลที่เป็นกลุ่ม
ชาติพันธุ์ที่เรียนอยู่ในสถานศึกษา จากเดิมจัดเก็บข้อมูลนักเรียนรายบุคคลแต่มิได้แยกเป็นชาติพันธ์ุ
เนื่องจากเป็นจังหวัดติดชายแดนซึ่งประชากรจากประเทศดังกล่าวเข้ามาทำงานและมีบุตรหลานเข้ารับ
การศึกษา โครงการติดตามนักเรียนที่มีแนวโน้มออกกลางคัน เป็นการลดอัตราการออกกลางคัน โดย
การติดตามและสนับสนุนนักเรียนท่ีมีแนวโน้มออกกลางคันให้มาเรียนตอ่ จนจบการศึกษาภาคบงั คับ โดย
การสำรวจข้อมูลนักเรียนที่มีแนวโน้มจะออกกลางคันนำมาวิเคราะห์เพื่อหาปัญหา จากนั้นจำแนก
ความสำคัญของปัญหาแนวโน้มการออกกลางคันและการออกกลางคันเพื่อวางแผนติดตามนักเรียน
โครงการจัดการศึกษาเพื่อชุมชนในเขตภูเขา (ศศช.) โดยจัดกิจกรรมการศึกษานอกระบบและการศึกษา
ตามอัธยาศัยในพื้นที่ศูนย์การเรียนชมุ ชนชาวไทยภูเขา “แม่ฟ้าหลวง” บ้านโคนมพัฒนา จัดการเรียนการ
สอนภาษาไทย อบรมให้ความรู้เรือ่ งทักษะชีวิต ส่งเสริมความรู้เกษตรธรรมชาติ กิจกรรมประชาธิปไตย
โดยชุมชน ค่านิยม 12 ประการ การอนุรักษ์ประเพณีวัฒนธรรมวิถีชีวิตชาวไทยเชื้อสายกะเหรี่ยง
โครงการเทียบระดับการศึกษา โดยการศึกษานอกระบบระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในรูปแบบการเทียบ
ระดับการศึกษา ในระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษาตอนต้นและมัธยมศึกษาตอนปลาย โครงการจัด
การศึกษาขั้นพ้ืนฐานแบบพบกลุ่ม มีการเทียบระดับการศึกษา เป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมให้ประชาชนได้มี
โอกาสเรียนรหู้ ลากหลาย โครงการอบรมอาสายุวกาชาดหลักสตู รพ้นื ฐานยวุ กาชาด (คา่ ยแบบไป-กลับ)
โดยจัดอบรมให้ความรู้นักศึกษา กศน.ให้มีความรู้ ความเข้าใจในเรื่องหลักสูตรพื้นฐานยุวกาชาด และ
สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันได้ รู้จักเสียสละ มีความอดทน มีระเบียบวินัย พัฒนาจิตใจ
ดา้ นคุณธรรม จริยธรรม และอยรู่ ่วมกบั ผูอ้ น่ื ได้ โครงการแนะแนวสญั จร โดยออกแนะแนวการศึกษาต่อ
ในโรงเรียนมธั ยมศึกษา เพ่ือสรา้ งบคุ คลใหม้ คี ุณภาพทง้ั ดา้ นความรู้ ความคิด ทักษะ และ เจตคติ

ประเดน็ การใช้เทคโนโลยดี จิ ิทัลเพื่อการศกึ ษาสำหรบั ทุกช่วงวัย พบวา่ หน่วยงานทางการศึกษา
และสถานศกึ ษาดำเนนิ การขับเคล่ือนนโยบาย NEW DLTV โดยดำเนนิ การประชมุ วางแผนการปฏิบตั งิ าน
ประชุมการจัดทำฐานข้อมูลโรงเรียนขนาดเล็กที่จัดการเรียนการสอนโดยใช้ DLTV จัดทำฐานข้อมูลและ
ถ่ายทำ VTR ลงพื้นที่ถ่ายทำ VTR นำเสนอ Best Practice DLTV พร้อมจัดทำเอกสารเผยแพร่ โครงการ
จัดการศึกษาทางไกลแบบสื่อสารสองทางสำหรับระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ระหว่างมูลนิธิการศึกษา
ทางไกลผ่านดาวเทียม ในพระบรมราชปู ถัมภ์โดยประชมุ เชิงปฏิบัตกิ ารพัฒนาหลักสตู รการศึกษาทางไกล

ฏ

แบบสื่อสารสองทาง สำหรับระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ประชุมเชิงปฏิบัติการใช้ระบบการจัดการศึกษา
ทางไกลแบบสื่อสารสองทาง ออกภาคสนามเพื่อให้คำปรึกษา แก้ไขปัญหาอุปสรรค และดำเนินการ
จัดการเรียนการสอนทางไกลแบบสื่อสารสองทาง ประชุมผู้บริหารโรงเรียนเพื่อพัฒนาการจัดการศึกษา
ทางไกลแบบสื่อสารสองทางสำหรับโรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการ ประชุมจัดทำรายงานผลการติดตามและ
ประเมินผลโครงการจัดการศึกษาทางไกลแบบสื่อสารสองทาง โครงการพัฒนาคุณภาพการจัด
การศึกษาด้วยเทคโนโลยีทางการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมรุ่น NEW DLTV เพื่อเป็นการสนอง
พระบรมราโชบายในหลวงรัชกาลที่ 10 เพื่อให้ผู้บริหาร ครูผู้สอน มีความรู้ความเข้าใจในการนำระบบ
NEW DLTV มาใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างสูง และตระหนักถึงประโยชน์ ความจำเป็น ในการจัดการเรียน
การสอนโดยการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมรูปแบบใหม่ โดยจัดประชุมศึกษานิเทศก์ และแจ้ง
ประชาสัมพันธ์ให้สถานศึกษาในสังกัดร่วมประชุมรับฟังการดำเนินการจัดการเรียนการสอนทางไกลผ่าน
ดาวเทียมระบบใหม่ NEW DLTV จาก สพฐ. ผ่านระบบ VDO Conference จากนั้นศึกษานิเทศก์ นิเทศ
กำกับ ติดตามการจัดการเรียนการสอนของผู้บริหาร ครูผู้สอน จากนั้นให้คำแนะนำการติดตั้งอุปกรณ์การ
ตรวจสอบคุณภาพของอุปกรณ์ท่ีใช้ถ่ายทอดสญั ญาณการเรยี นการสอนทางไกลผ่านดาวเทยี ม NEW DLTV
ให้พร้อมใช้และมีคุณภาพ โครงการสร้างเครือข่ายดิจิทัลชุมชนระดับตำบล โดยจัดอบรมวิทยากรครู ก
อบรมวทิ ยากรครู ข และ ครู ค ขยายผลอบรมใหก้ บั ประชาชนทว่ั ไป หลักสูตรการตลาด การสรา้ งมลู ค่า
ให้กับสินค้า และหลักสูตรการโปรโมทสินค้า โดยการนำผู้เข้าอบรมหลักสูตรการค้าออนไลน์เข้ากลุ่ม
FB OOCC คัดเลือกผู้ประสบความสำเร็จระดับอำเภอและจังหวัด หลักสูตร Digital Literacy ร้านค้า
ออนไลน์ (E-commerce) โครงการพัฒนาศักยภาพผู้เรยี นด้วยทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โดย
จัดอบรมให้ความรู้นักศึกษา กศน.ให้มีความรู้ ความเข้าใจ มีเจตคติ ค่านิยมที่ถูกต้อง และมีทักษะหรือ
ความสามารถพื้นฐานที่จำเป็นในการเผชิญปัญหาที่เกิดขึ้นในชีวิต พัฒนาศักยภาพและเสริมสร้างทักษะ
การเรียนรู้ของตนเองที่สอดคล้องกับการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 โครงการพัฒนาส่วนขยายระบบ
สารสนเทศ เพ่ือการบริหารจัดการสถานศึกษา RMS 2016 (Rcheewa Management System 2016)
โดยการจัดอบรมครูผู้สอนให้เรียนรู้ระบบการใช้งานเพื่อปรับใช้ในการจัดการเรียนการสอน โครงการ
อบรมเชิงปฏิบัตกิ ารเทคนิคการสอนโดยใช้สื่อออนไลน์ Google Classroom ใหก้ บั ครูผู้สอน

ประเด็นการจัดทำ/การบูรณาการฐานข้อมูลด้านการศึกษา พบว่า หนว่ ยงานทางการศึกษาและ
สถานศึกษาดำเนินการจัดทำแผนพัฒนาการศึกษาจังหวัด โดยจัดทำข้อมูลสารสนเทศทางการศึกษา
สำหรับใช้ในการบริหารจัดการศึกษาของจงั หวัด จัดทำแผนพัฒนาการศึกษาจังหวดั พร้อมจัดทำเอกสาร
เผยแพร่ โครงการจัดทำฐานข้อมูลและโปรแกรมรองรับการปฏิบัตงิ านด้านตา่ ง ๆ เพือ่ ใช้ข้อมูลร่วมกับ
สถานศึกษา สพฐ. และหน่วยงานอื่น ๆ โครงการจัดทำศูนย์ข้อมูลสารสนเทศ เพื่อให้มีข้อมูลครบถ้วน
ถูกต้องเป็นปัจจุบัน จึงได้รวบรวมข้อมูลทุกด้านที่เกี่ยวกับการบริหารจัดการศึกษามาเผยแพร่ โดย
ดำเนินการสำรวจความต้องการใช้ข้อมูลสารสนเทศภายในเขตพื้นที่การศึกษา กำหนดผู้รับผิดชอบข้อมูล
ทีจะนำเผยแพร่ เพื่อปรับปรุงข้อมูลให้เป็นปัจจุบันและถูกต้องอยู่เสมอสามารถใช้งานได้อย่างมี
ประสิทธิภาพ โครงการประชุมเชิงปฏิบัติการจัดทำข้อมูล DMIS โดยจัดทำแผนปฏิบัติการและ
คำรับรองการปฏบิ ัติงานในระบบ DMIS พร้อมรายงานผลการดำเนนิ งานผ่านระบบ DMIS

ฐ

ยุทธศาสตร์ที่ 5 การจดั การศึกษาเพ่อื สร้างเสรมิ คุณภาพชีวิตท่ีเป็นมติ รกบั สิง่ แวดลอ้ ม

ประเด็นการส่งเสริมสนับสนุนการสร้างจิตสำนึกรักษ์สิ่งแวดล้อมและมีคุณธรรม จริยธรรมและ
นำแนวคิดตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง พบว่า หน่วยงานทางการศึกษาและสถานศึกษา
ได้ดำเนินการ โครงการขยะให้ชีวิตเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม โดยพัฒนาคุณธรรม จริยธรรม กิจกรรม
ลูกเสือยุวกาชาดและกิจการนักเรียน ตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของสมเด็จพระเจ้าอยู่ หัวฯ
โครงการส่งเสริมพัฒนาอาชีพ/รายได้ โดยขับเคลื่อนและขยายผลโครงการตามแนวพระราชดำริ
โครงการประชุมเชิงปฏิบัติการขับเคลื่อนหลักสูตรต้านทุจริต ทบทวนการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา
พร้อมทั้งการขับเคลื่อนหลักสูตรต้านทุจริต สู่การจัดกิจกรรมการเรียนในสถานศึกษา โครงการ
เสริมสร้างคุณธรรม จริยธรรมและธรรมาภิบาลในสถานศึกษา “ป้องกันการทุจริต” (โครงการโรงเรียน
สุจริต) โครงการมาตรการลดและคัดแยกขยะในหน่วยงานภาครัฐ “สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาเป็น
มิตรกับสิ่งแวดล้อม” โดยมีการกำหนดหลักสูตรการอบรม สร้างความรู้ จิตสำนึกและความเ ข้าใจแก่
บุคลากรในสำนักงาน ผู้บริหารสถานศึกษา ธุรการโรงเรียน โครงการบริหารจัดการขยะสู่การเป็น
โรงเรียนไร้ถังขยะและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เพื่อให้นักเรียนเห็นความสำคัญและประโยชน์ของการกำจัด
ขยะมลู ฝอยมีการคดั แยกขยะเพ่ือนำกลบั ไปใช้ได้อีก ลดปรมิ าณขยะ ลดภาวะมลพิษ มคี วามคดิ สร้างสรรค์
ในการนำขยะที่ใช้แล้วมาประดิษฐ์เป็นของใช้ ของประดับ สามารถนำไปขยายผลท่ีบ้านของนักเรียนเอง
ให้ผู้ปกครอง ชุมชน เห็นความสำคัญในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ลดการใช้พลังงาน โดยการอบรม
ให้ความรู้เรื่องการบริหารจัดการขยะที่ถูกวิธีกับนักเรียนตัวแทนของโรงเรียนในสังกัดทุกโรงเรียน เพ่ือ
นำไปขยายผลต่อ จัดทำเอกสารการบริหารจัดการขยะที่ถูกวิธี จัดกิจกรรมลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้
โดยการนำขยะที่ใช้แล้วมาทำประโยชน์ เช่น ปุ๋ยหมัก สิ่งประดิษฐ์ เป็นต้น โครงการ กศน.ไร้ถังขยะ
โดยชี้แจงทำความเข้าใจในการดำเนนิ งาน การจดั การขยะตามหลักมติ ิใหมช่ ุมชนไทยไร้ถัง ใหค้ วามรูเ้ รื่อง
การจัดการขยะที่เกิดจากตัวเราและปัญหาในเรื่องขยะที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ทางออกหรือทางแก้ไขปัญหา
ได้แก่การร่วมมือกันของบุคลากร การคัดแยกและเก็บรวบรวมเพื่อรอการจำหน่ายนั้นควรล้างหรือทำ
ความสะอาเพื่อป้องกันมดและแมลง การทำถังหมัก Green Come เป็นการนำขยะเปียกที่เกิดข้ึน
ในครัวเรือน เช่น เศษอาหาร เศษใบไม้ เศษผักและผลไม้มาทำเป็นปุ๋ยหมัก โครงการการเรียนรู้ปลูกฝัง
คุณธรรม สร้างวินัย จิตสาธารณะ ความรับผิดชอบต่อส่วนรวม และการมีจิตอาสา โดยจัดกิจกรรม
คุณธรรมจริยธรรมสำหรับนักศึกษา กศน. กิจกรรมสร้างวินัย จิตสาธารณะ และความรับผิดชอบต่อ
ส่วนรวมสำหรับนักศึกษา กศน. กิจกรรมจิตอาสาสำหรับนักศกึ ษา กศน. กิจกรรมค่ายลูกเสือวสิ ามัญนอก
โรงเรียน กิจกรรมค่ายยุวกาชาดนอกโรงเรียน โครงการศึกษาเพื่อพัฒนาสังคมและชุมชน โดยการจัด
อบรมให้ประชาชนในเรื่อง สิ่งแวดล้อม การคัดแยกขยะ เทคโนโลยีด้านการเกษตร การจัดการชุมชน
ศิลปวัฒนธรรม เพื่อให้ประชาชนมีความรู้ ความเข้าใจ มีจิตสำนึก รักษาสิ่งแวดล้อม การจัดการขยะ นำ
ความรู้ที่ได้รับไปพัฒนาตนเอง สังคมและชุมชน โครงการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพียง โดยจัดอบรมให้ความรู้ ปฏิบัติจริง และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เรื่องเกี่ยวกับปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพยี ง ให้กับประชาชน เพอ่ื นำความรูไ้ ปใชใ้ นการดำเนนิ ชวี ิต มีคุณธรรม จริยธรรม และสามารถใชช้ ีวิต
อย่างพอเพียงได้อยา่ งมคี วามสุข โครงการสง่ เสรมิ คุณธรรม จริยธรรม มารยาทงาม สืบสานวัฒนธรรม
ไทย โดยจัดอบรมให้ความรู้นักศึกษา ให้สามารถปฏิบัติตามระเบียบ หลักธรรมเบื้องต้นของศาสนา
มีมารยาทที่ดีงาม มีความเมตตา กรุณา เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่และเสียสละเพื่อส่วนร่วม โครงการงานชุมนุม
ลูกเสือเนตรนารีวิสามัญระดับชาติ โดยให้นักเรียน นักศึกษาทำกิจกรรมทางด้านวิชาชีพพื้นฐาน

ฑ

นันทนาการ กีฬา โครงการเข้าคา่ ยพักแรมลูกเสือวสิ ามัญ ประจำปี เพื่อส่งเสริมใหผ้ ู้เรยี นมีระเบียบวนิ ัย
มจี ติ อาสา และบริการ โครงการงานชุมนมุ ลกู เสือวิสามัญอาชีวศกึ ษา ครง้ั ท่ี 20 เพอ่ื ฝึกความมีระเบียบ
วินัย มีคุณธรรม จริยธรรม และจิตอาสา การบริการ โครงการสืบสานวัฒนธรรมท้องถิ่น ประเพณี
สงกรานต์ โครงการอบรมการส่งเสริมคณุ ธรรม จรยิ ธรรม นักเรียน นักศกึ ษาใหม่ “คณุ ธรรมทุกพื้นที่
ความดีทั้งวิทยาลัย” โดยจัดกิจกรรมมารยาท วิถีไทย แบบวิถีพุทธ กิจกรรมความเข้าใจเรื่องคุณธรรม
และจริยธรรม กิจกรรมชีวิตวัยรุ่น...วัยรัก สะท้อนปัญหาสังคม กิจกรรมดวงประทีปแห่งรักแท้ กิจกรรม
ธรรมะอารมณ์ดี ส่งเสริมศาสนาและวฒั นธรรม โครงการส่งเสรมิ ศาสนาและวัฒนธรรม “วันวิสาขบูชา”
โดยจดั ครู บคุ ลากร นักเรยี น นกั ศกึ ษาเข้าร่วมฟงั เทศน์ฟงั ธรรมในวนั วสิ าขบชู า โครงการรณรงค์ “ปลูก
ต้นไม้ 1 ล้านต้น” เนื่องในวโรกาสพระราชพธิ บี รมราชาภิเษก โดยจัดให้ครู บุคลากร นักเรียน นักศึกษา
ร่วมปลูกต้นไม้ ประกอบด้วยต้นรวงผ้ึง ต้นมะม่วง ต้นทองอุไร โครงการวันไหว้ครู โดยจัดกิจกรรมให้
นักเรียน นักศึกษาได้แสดงความกตัญญูต่อครู มีกิจกรรมไหว้ครูช่าง ครูสามัญ ประกวดพานไหว้ครู
ประเภทสรา้ งสรรค์และประเภทสวยงาม โครงการเศรษฐกจิ พอเพียง (ผักสวนครัว ...รัว้ กนิ ได)้ โดยการ
จัดกิจกรรมให้นักเรียน นักศึกษาปลูกผักสวนครัวในสถานศึกษา เรียนรู้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
สู่การปฏิบัติ โครงการศึกษาธรรมชาติและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม โดยชมรมวิชาชีพการบัญชี โดยการ
พัฒนาสถานที่ในสถาบันให้สวยงามพร้อมทั้งการปลูกต้นไม้ มีสิ่งแวดล้อมที่น่าอยู่ โครงการแห่เทียน
จำนำพรรษา และการฟังเทศน์ฟังธรรม โดยให้นักเรียน นักศึกษา ร่วมกิจกรรมเพื่อส่งเสริมคุณธรรม
จริยธรรมสำหรบั ผ้เู รียน

ยทุ ธศาสตรท์ ี่ 6 การพฒั นาประสิทธภิ าพของระบบบริหารจัดการศกึ ษา

ประเด็นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ในการจัดการศึกษาที่ตอบสนองความต้องการของ
ประชาชนและพื้นที่ พบว่า หน่วยงานทางการศึกษาและสถานศึกษาได้ดำเนินการ โครงการจัดทำ
แผนปฏิบัตกิ ารประจำปี โดยประชุมปฏิบัติการเตรียมจัดทำแผน โดยการศกึ ษา วิเคราะห์นโยบายการจัด
การศึกษาของหน่วยงานที่เกี่ยวขอ้ ง ศึกษา วิเคราะห์สภาพปัญหาและความต้องการในการพัฒนาการจดั
การศึกษา กำหนดตัวชี้วดั หลกั การจดั การศึกษา ประชุมคณะทำงานพจิ ารณากลั่นกรองโครงการ สรุปผล
การดำเนินงาน โครงการโรงเรียนคุณภาพประจำตำบล และโรงเรียนร่วมพัฒนา เป็นการบริหาร
จัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วมทุกภาคสว่ น โดยการพิจารณาคัดเลือกโรงเรียนในสังกัดตำบลละ 1 โรงเรียน
เป็นโรงเรยี นทม่ี แี หล่งเรียนรูอ้ ยู่ในการคมนาคมสะดวก มีหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชนให้การสนบั สนุนการ
จดั การศึกษา โครงการประชมุ การตรวจราชการของผ้ตู รวจราชการกรณีปกตแิ ละแบบบูรณาการ โดย
ร่วมประชมุ ติดตามผลการดำเนินงานตามนโยบายการตรวจราชการของผู้ตรวจราชการกรณปี กติ และแบบ
บูรณาการและรายงานผลการดำเนินงานแก่ผู้เข้าร่วมประชุมทราบ โครงการประชุมคณะกรรมการ
ส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย โดยประชุมเพื่อรายงานผลการดำเนินงาน
ให้คณะกรรมการรับฟังข้อเสนอแนะ แนวทางการดำเนินงานการจัดการศึกษา โครงการศูนย์ซ่อมสร้าง
เพ่ือชมุ ชน Fix it center โดยดำเนนิ การ บริการซ่อม สรา้ ง และพฒั นาอปุ กรณ์เครื่องใช้ให้กับประชาชน
ในพน้ื ที่

ประเด็นการเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการศึกษาในพื้นที่ พบว่า หน่วยงานทางการศึกษาและ
สถานศึกษาดำเนินการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาโรงเรียนขนาดเล็ก เพื่อพัฒนาคุณภาพการจัด
การศึกษาโรงเรยี นขนาดเลก็ ใหน้ ักเรียนทุกคนได้รับการศกึ ษาที่มีคุณภาพอย่างท่ัวถึง โดยศึกษาวิเคราะห์

ฒ

สภาพการจดั การศกึ ษาโรงเรียนขนาดเลก็ จดั ทำแผนพฒั นาคณุ ภาพการศกึ ษาโดยการประชมุ คณะทำงาน
กำหนดร่างแนวทางการพัฒนา พร้อมรับฟังความคิดเห็นของผู้บริหารโรงเรียนขนาดเล็กและผู้เกี่ยวข้อง
โรงเรียนดำเนินการจัดการเรียนการสอนตามแผนการพัฒนาคุณภาพ นิเทศ ติดตามให้ความช่วยเหลือ
โรงเรียน ให้นักเรียนทุกคนได้รับการศึกษา ประเมินผลและรายงานผลการดำเนินงานโครงการโรงเรียน
คุณภาพประจำตำบล และโรงเรียนร่วมพัฒนา เป็นการบริหารจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วมทุกภาคส่วน
โดยการพิจารณาคัดเลือกโรงเรียนในสังกัดตำบลละ 1 โรงเรียน เป็นโรงเรียนที่มีแหล่งเรียนรู้อยู่ในการ
คมนาคมสะดวก มีหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชนให้การสนับสนุนการจัดการศึกษา โครงการการนิเทศ
กำกับ ติดตาม ตรวจสอบการพัฒนาคุณภาพการศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อตรวจสอบการบริหาร
จัดการศึกษาของผู้บริหารสถานศึกษา การจัดการเรียนรู้ ครูผู้สอนและบุคลากรทางการศึกษาของ
สถานศึกษาทุกแห่งในสังกัดเพื่อพัฒนา ส่งเสริม สนับสนุนให้ผู้บริหารสถานศึกษา ครูผู้สอนให้มีความรู้
ความสามารถในการบริหารจัดการศึกษาและการจัดการเรียนรู้ได้อย่างมีคุณภาพ และเพื่อยกระดับ
ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน 8 กลุ่มสาระการเรียนรู้ การจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนและการจัดการศึกษา
ปฐมวัยให้ได้คุณภาพโดยการนิเทศแบบบูรณาการ 100% โครงการพัฒนาคุณภาพการศึกษาด้วย
เทคโนโลยีการศึกษาทางไกล DLTV โครงการตามนโยบายรัฐบาล 3 โครงการ 1) โรงเรียนคุณภาพ
ประจำตำบล 2) โรงเรียนประชารัฐ 3) โรงเรียนร่วมพัฒนา Partnership School Project โครงการ
ตามนโยบายกระทรวงศึกษาธิการและสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 12 โครงการ
1) โครงการอ่านออกเขียนได้และคิดเลขเป็น 2) การพัฒนาคุณภาพโรงเรียนขนาดเล็ก 3) การนิเทศ
บูรณาการโดยใชพ้ น้ื ท่ีเปน็ ฐาน เพอื่ การพฒั นาคณุ ภาพการศึกษา 4) การจัดกิจกรรมส่งเสรมิ การอ่านและ
ห้องสมดุ 5) อาหารกลางวัน อาหารเสริม (นม) 6) ครูแกนนำภาษอังกฤษ (Boot camp) 7) โรงเรียน
คุณธรรม สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 8) การส่งเสริมทักษะอาชีพในสถานศึกษา
9) การจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียนด้านลูกเสือ 10) โครงการพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายใน
11) ระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตความเร็วสูงเพื่อการศึกษา 12) โครงการห้องเรียนภาษาจีน ภาษาเมียนมาร์
โครงการอบรมเชิงปฏิบัติการการจัดทำเว็บไซต์ด้วย Google Site โดยการอบรมพัฒนาครูและ
บุคลากรจัดทำเว็บไซต์ด้วย Google Site โครงการพัฒนาบุคลากรครูด้านการพัฒนาทักษะ
ภาษาอังกฤษเพื่อการสื่อสารและเทคนิคในการจัดกระบวนการเรียนรู้ (Boot Camp) โครงการพัฒนา
บุคลากรด้านการประชาสัมพันธ์งานด้านการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย โครงการ
อบรมพัฒนาครูและบุคลากรในการใช้งานเว็บไซต์ E-Book PK Online โครงการส่งเสริมระบบการ
ประกันคณุ ภาพภายในของสถานศกึ ษาเพ่ือรองรับการประเมินคุณภาพภายนอก โดยอบรมพฒั นาครูและ
บุคลากร โครงการประกนั คณุ ภาพสถานศกึ ษา โดยพฒั นาระบบการประกนั คณุ ภาพการศึกษาให้เป็นไป
ตามมาตรฐานการอาชีวศกึ ษาท่กี ำหนด

ปัญหา อุปสรรค และ ข้อเสนอแนะ ในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศกึ ษาระดับ
ภาค พบว่า

1. หน่วยงานทางการศึกษาบางหน่วยงานในพื้นที่ไม่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาการศึกษา
ระดับภาค

2. หน่วยงานทางการศึกษาบางหน่วยงานไม่ให้ความสำคัญกับสำนักงานศึกษาธิการภาค
เนอ่ื งจากไมใ่ ชผ่ ้บู ังคับบัญชา

3. ขาดการเชอื่ มโยงการบรู ณาการการทำงานร่วมกันระหวา่ งหน่วยงานตา่ ง ๆ

ณ

ขอ้ เสนอแนะ

1. กระทรวงศึกษาธิการควรจัดโครงสร้างใหช้ ัดเจน และให้มีสายการบังคับบัญชาที่ชัดเจนและ
ภาระงานไม่ซำ้ ซอ้ น

2. ควรกำหนดแผนพัฒนาการศึกษาไว้ในแผนพัฒนาจงั หวัดเพ่ือการเช่อื มโยงและบูรณาการการ
ทำงานร่วมกัน

3. หน่วยงานสว่ นกลางควรประสานงานเปน็ ลำดับช้นั

สารบัญ หนา้
ก
คำนำ ข
บทสรุปผู้บรหิ าร ต
สารบญั ถ
สารบญั ตาราง ท
สารบัญภาพ
บทที่ 1
1 บทนำ 1
4
ความเป็นมาและความสำคญั 4
วัตถุประสงค์ของการวิจัย 4
ความสำคญั ของการวจิ ยั 5
ขอบเขตการวจิ ัย 5
นิยามศพั ทเ์ ฉพาะ 6
กรอบแนวคิดในการวจิ ยั 7
ประโยชน์ที่จะได้รบั
2 เอกสารและงานวิจยั ทเี่ กี่ยวข้อง 8
33
1. ยทุ ธศาสตร์ 42
2. แผนแม่บทและแผนปฏริ ูป 54
3. นโยบาย 56
4. การตดิ ตามและประเมินผล 57
5. ระบบกลไก 62
6. งานวิจยั ท่เี ก่ียวข้อง 62
3 วธิ ีการดำเนินการวิจัย 62
ตอนท่ี 1 63
ประชากรและกล่มุ ตัวอยา่ ง 64
เคร่ืองมอื ที่ใช้ในการวจิ ยั 64
การเกบ็ รวบรวมข้อมลู 65
การวิเคราะห์ขอ้ มูล 65
ตอนท่ี 2 66
ประชากรและกลุ่มตัวอย่าง 67
เครื่องมอื ท่ีใช้ในการวิจัย 67
การเก็บรวบรวมข้อมลู
การวิเคราะห์ขอ้ มูล

ต

สารบญั (ตอ่ )

บทท่ี หน้า
4 ผลการวิเคราะห์ข้อมูล
5 สรุปผล อภปิ รายและข้อเสนอแนะ 68
บรรณานุกรม 95
ภาคผนวก 99
ก แบบสอบถามกระบวนการขับเคลื่อนยทุ ธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค 101
ข แบบตดิ ตามผลการขับเคลื่อนยทุ ธศาสตรก์ ารพฒั นาการศกึ ษา 102
ค คำชแี้ จงแบบตดิ ตามผลการดำเนนิ งานการขับเคล่ือนยุทธศาสตรก์ ารพัฒนาการศึกษา 107
113
ระดบั ภาคทีส่ อดคล้องตามแผนการศกึ ษาแห่งชาติ (พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒๕๗๙)
117
คณะผ้จู ัดทำ

ถ

สารบญั ตาราง

หน้า

ตารางท่ี

1 แสดงสถานภาพและข้อมูลสว่ นตวั ของผตู้ อบแบบสอบถาม 68

2 แสดงค่าเฉลี่ย สว่ นเบ่ียงเบนมาตรฐาน กระบวนการขับเคล่ือนแผนยุทธศาสตร์

การพฒั นาการศึกษาระดบั ภาค จำแนกเปน็ รายด้านและโดยรวม 70

3 แสดงค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน กระบวนการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์

การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ด้านกลไกการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ จำแนกเป็นราย

ข้อและโดยรวม 70

4 แสดงคา่ เฉลีย่ ส่วนเบีย่ งเบนมาตรฐาน กระบวนการขบั เคล่ือนแผนยทุ ธศาสตร์

การพัฒนาการศึกษาระดบั ภาค ดา้ นการขบั เคลือ่ นแผน จำแนกเป็นรายข้อและ

โดยรวม 71

5 แสดงค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน กระบวนการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์

การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ด้านการแปลงแผนสู่การปฏิบัติ จำแนกเป็นรายข้อ

และโดยรวม 72

6 แสดงค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน กระบวนการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์

การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ด้านการติดตามและรายงานผล จำแนกเป็นรายข้อ

และโดยรวม 72

สารบัญภาพ ท

ภาพที่ หน้า
1 กรอบแนวคิดในการวิจัย 5
2 แผนภมู ิขอบขา่ ยการติดตามและประเมนิ ผล 55

บทท่ี 1

บทนำ

ความเปน็ มาและความสำคัญ

การศึกษาเป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างคน สร้างสังคม และสร้างชาติ เป็นกลไกหลัก
ในการพัฒนากำลังคนให้มีคุณภาพ สามารถดำรงชีวิตอยู่ร่วมกับบุคคลอื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข
ในกระแสการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของโลกศตวรรษที่ 21 รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พ.ศ. 2560 มาตรา 65 รัฐพึงจัดให้มียุทธศาสตร์ชาติเป็นเป้าหมายการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน
ตามหลักธรรมมาภิบาล เพื่อใช้เป็นกรอบในการจัดทำแผนต่าง ๆ ให้สอดคล้องและบูรณาการกัน เพื่อให้
เกิดเป็นพลังผลักดันร่วมกันไปสู่เป้าหมายดังกล่าว และมาตรา 54 รัฐมีหน้าที่ดำเนินการ กำกับ ส่งเสริม
สนับสนุนให้การจัดการศึกษาดังกล่าวมีคุณภาพได้มาตรฐานสากล การดำเนินการและตรวจสอบ
การดำเนินการให้เป็นไปตามแผนการศึกษาแห่งชาตดิ ้วยการศึกษาท้ังปวงต้องมุ่งพฒั นาผู้เรียนให้เป็นคนดี
มีวินัย ภูมิใจในชาติ เชี่ยวชาญตามความถนัดของตน และมีความรับผิดชอบต่อครอบครัว ชุมชน สังคม
และประเทศชาติ1 ประเทศไทยให้ความสำคัญด้านการศึกษาในฐานะกลไกหลักในการพัฒนาประเทศ
และได้กำหนดกรอบแนวทางในการพัฒนาประเทศระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) “ประเทศไทย
มีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจ
พอเพยี ง” และกำหนดยทุ ธศาสตร์ ท่ีเก่ยี วกบั ภารกิจของสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ 6 ด้าน ได้แก่
1) พัฒนาการจัดการศึกษาเพื่อความมั่นคง 2) พัฒนากำลังคน การวิจัย เพื่อสร้างความสามารถในการ
แข่งขันของประเทศ 3) พัฒนาศักยภาพคนให้มีคุณภาพ 4) สร้างโอกาสและความเสมอภาคทางการศึกษา
5) สง่ เสริมและจัดการศึกษาเพื่อเสริมสรา้ งคุณภาพชีวติ ที่เป็นมติ รกับสง่ิ แวดลอ้ ม และ 6) พฒั นาระบบการ
บริหารจดั การใหม้ ีประสิทธิภาพ2

นโยบายและจุดเน้นการจัดการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการในการขับเคลื่อนสู่การปฏิบัติ
กำหนดให้องค์กรหลักนำไปกำหนดนโยบายขององค์กรสกู่ ารพฒั นาท่ยี ่ังยืน และขับเคลอ่ื นสกู่ ารปฏิบัติของ
องค์กร ให้ศึกษาธิการจังหวัดจัดทำแผนและขับเคลื่อนสู่การปฏบิ ัติในการจดั การศึกษาในแต่ละจังหวัดให้
เป็นรูปธรรม3 กระทรวงศึกษาธกิ ารได้นำยุทธศาสตร์ชาติ มาเป็นกรอบความคิดในการจดั ทำแผนการศึกษา
แห่งชาติ (พ.ศ. 2560 - 2579) เพื่อเป็นแนวทางในการจัดการศึกษาและได้กำหนดยุทธศาสตร์ในการ
พฒั นาการศึกษาภายใตย้ ทุ ธศาสตร์ชาติ หลักทีส่ อดคล้องกบั ยุทธศาสตรช์ าติ 20 ปี ประกอบดว้ ย 1) การ
จัดการศึกษาเพื่อความมั่นคงของสังคมและประเทศชาติ 2) การผลิตและพัฒนากำลังคน การวิจัยและ
นวัตกรรมเพื่อสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ 3) การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัยและ
การสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ 4) การสร้างโอกาส ความเสมอภาคและความเท่าเทียมทางการศึกษา
5) การจัดการศึกษาเพื่อสรา้ งเสริมคณุ ภาพชีวติ ทเี่ ปน็ มติ รกับสิง่ แวดล้อม และ 6) การพฒั นาประสิทธิภาพ
ของระบบบริหารจัดการศึกษา4 กระทรวงศึกษาธิการได้ขับเคลื่อนนโยบายและยุทธศาสตร์การจัด

1 ราชกจิ จานุเบกษา, เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก, 6 เมษายน 2560.
2 สำนักนโยบายและยทุ ธศาสตร์, สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ, แผนปฏิบตั ิราชการประจำปงี บประมาณ พ.ศ. 2562
ของสำนักงานปลดั กระทรวงศึกษาธิการ (ฉบับปรบั ปรุง) ตามงบประมาณท่ีไดร้ ับการจัดสรร, กรุงเทพฯ : 2562.
3 ประกาศกระทรวงศกึ ษาธิการ, นโยบายและจุดเนน้ การจดั การศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปงี บประมาณ 2562.
4 สำนักงานเลขาธกิ ารสภาการศกึ ษา, กระทรวงศึกษาธิการ, แผนการศึกษาแหง่ ชาติ พ.ศ. 2560-2679, กรงุ เทพฯ : 2560.

2

การศึกษาไปสู่การปฏิบัติในระดับพื้นท่ีประสานความเชื่อมโยงให้สอดคล้องในการขับเคลื่อน 4 ระดับ
ได้แก่ แผนการบริหารราชการแผ่นดิน นโยบายของรัฐบาลและยุทธศาสตร์ชาติ (Agenda Based)
ยุทธศาสตร์ของกระทรวงศึกษาธิการและองค์กรหลัก (Function Based) ยุทธศาสตร์การพัฒนากลุ่ม
จังหวดั (Cluster Based) และยุทธศาสตร์การพฒั นาจงั หวัด (Area Based) และระดบั หนว่ ยงาน รวมทั้ง
นำสภาพปัญหา ความต้องการและความเร่งด่วนของกลุ่มจังหวัดมาเป็นจุดเน้นของการพัฒนาการศึกษา
โดยมีเป้าหมายสำคัญที่จะต้องขับเคลื่อนนโยบายการปฏิรูปการศึกษา ให้สำเร็จตามวัตถุประสงค์ มีการ
ทบทวนหรือจัดทำแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาของภาค เพื่อใช้เป็นกรอบแนวทางในการพัฒนา
การศึกษาของภาค ในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ในพื้นที่ สำนักงานศึกษาธิการภาค เป็นหน่วยงาน
ทีป่ ฏิบตั ภิ ารกจิ ของกระทรวงศึกษาในพน้ื ท่ี ทำหนา้ ท่ขี ับเคล่อื นการศึกษาในระดับภาคและจงั หวดั กำหนด
ยุทธศาสตร์และบทบาทการพัฒนาภาคต่าง ๆ ให้เชื่อมโยงและสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาประเทศ
ทิศทางการดำเนินงานนโยบายและยุทธศาสตร์ระดับภาคและกลุ่มจังหวัด รวมทั้งการพัฒนาด้านอื่น ๆ
ในพื้นที่รับผิดชอบตามศักยภาพและโอกาสของบุคคลและชุมชนในแต่ละพื้นท่ี โดยเฉพาะอำนาจหน้าที่
ตามข้อ 5 (3) กำกับดูแล ติดตามและประเมินผลการดำเนินงานของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัด
ในพ้นื ทรี่ บั ผดิ ชอบ5

จากรายงานการตรวจราชการ และตดิ ตามประเมินผลการจัดการศกึ ษาของกระทรวงศึกษาธิการ
ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2561 เกี่ยวกับการขับเคลื่อนนโยบายการจัดการศึกษา ในระดับภูมิภาค ใน
ส่วนของการวางแผนบูรณาการเพื่อการขับเคลื่อนนโยบายการจัดการศึกษาระดับจังหวัดและระดับภาค
พบว่า มีปัญหาอุปสรรค หน่วยงานในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ และหน่วยงานอื่นหรือภาคส่วน
ที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ยังขาดความรู้ความเข้าใจ ในทิศทางการพัฒนาภาค ทั้ง 6 ภูมิภาค ที่กำหนดขึ้นเป็น
กรอบในการดำเนินงาน และขาดการบูรณาการและเชื่อมโยงแผนพัฒนาการศึกษาภาค ในพื้นที่ทั้ง 6
ภูมิภาคของหนว่ ยงานในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ และหนว่ ยงานอ่นื หรอื ภาคสว่ นท่ีเกย่ี วขอ้ งในพ้นื ที่ ใน
การประสานงานและพฒั นาเครือข่ายการปฏบิ ตั งิ านในระดับพน้ื ท่ี พบวา่ มปี ญั หาอุปสรรคการประสานงาน
เครือข่ายยังไม่มีความคล่องตัว เนื่องจากมีสังกัดงานแตกต่างกัน มีค่านิยม วัฒนธรรมองค์กร ที่มีความ
เคยชินการปฏิบัติราชการแบบเดิม ทำให้ขาดความร่วมมือกันในรูปเครือข่าย และขาดการบูรณาการการ
ทำงานระหว่างหน่วยงานร่วมกัน อีกทั้งได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานการศึกษาบางส่วนในงานที่
เกี่ยวข้องเท่านั้น ส่วนการจัดระบบและพัฒนาระบบข้อมูลสารสนเทศและเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการศึกษา
เพื่อการวางแผนและการกำกับติดตาม ประเมินผล พบว่ามีปัญหาอุปสรรคความซ้ำซ้อนในการจัดเก็บ
ข้อมูลเนื่องจากแต่ละหน่วยงานที่มีการจัดการศึกษามีการจัดเก็บข้อมูลผ่านระบบการจัดเก็บข้อมูลและ
DATA CENTER ของหน่วยงานอยู่แล้ว จึงไม่สามารถเข้าไปเรียกใช้ข้อมูลหรือรายงานข้อมูลพื้นฐานด้าน
การศึกษาได้ จึงทำให้การจัดเก็บข้อมูลซ้ำซ้อนกัน6 และจากรายงานการตรวจราชการตามนโยบาย
กระทรวงศึกษาธิการรอบที่ 1 ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2562 ของนายชาญ ตันติธรรมถาวร ผู้ตรวจ

5 คำสงั่ หัวหน้าคณะรกั ษาความสงบแห่งชาติ ท่ี 19/2560, การปฏริ ูปการศึกษาในภูมิภาค ของกระทรวงศึกษาธกิ าร, ราชกจิ จานุเบกษา เลม่ 133 ตอนท่ี
พิเศษ 68 ง. 3 เมษายน พ.ศ.2560.

6 สำนกั งานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ, รายงานผลการตรวจราชการและตดิ ตามประเมินผลการจดั การศกึ ษาของกระทรวงศกึ ษาธกิ าร ประจำปีงบประมาณ
พ.ศ.2561, 2561(อัดสำเนา)

3

ราชการกระทรวงศึกษาธิการ รับผิดชอบเขตตรวจราชการที่ 4 ครอบคลุมจังหวัดสมุทรสาคร
สมทุ รสงคราม เพชรบรุ ี และประจวบคีรีขันธ์ ได้ใหห้ ลกั การแนวคิดจากการตรวจราชการในพน้ื ทวี่ ่าควรลด
บทบาทของรัฐในการเป็นผู้จัดการศึกษาและเปลี่ยนบทบาทมาเป็นผู้กำกับนโยบาย แผน มาตรฐาน
ติดตามประเมินผล และส่งเสริมสนับสนุนให้มากขึ้น โดยให้ทุกภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการจัด
การศึกษาตามศักยภาพและความพร้อม ตามหลักการการจัดการศึกษา (Education for All and All for
Education) และรัฐมีหน้าที่ส่งเสริมสนับสนุนกลไกตลาดให้สามารถทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อ
สร้างการรับรู้ของหน่วยให้บริการในการบริหารและจัดการศึกษาที่แสดงความรับผิดชอบต่อผู้รับบริการ
ภายใต้คุณภาพมาตรฐานและราคาของบรกิ ารการศึกษาทก่ี ำหนด และสรา้ งการรบั ร้ขู องผรู้ บั บรกิ ารในการ
ตดั สนิ ใจเลอื กรบั บริการการศกึ ษาทสี่ นองตอบความต้องการของตนเอง7

และจากรายงานผลการดำเนินงานการขับเคลื่อนแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาค ของ
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานศึกษาธิการภาค (ภาคเจ้าภาพ)ที่ได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่หน่วยงาน
หลักในการขับเคลื่อนการบูรณาการพื้นที่ระดับภาค (6 ภาค) ได้รับอนุมัติงบประมาณน้อยมากทำให้ไม่
สามารถทำหน้าที่ขับเคลื่อนการศึกษาในระดับภาคที่ตอบโจทย์ทิศทางการพัฒนาภาค
ได้อย่างมีประสิทธิภาพ8 ในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาในพ้ืนที่ของสำนักงาน
ศึกษาธิการภาค ได้ดำเนินการจัดทำและทบทวนแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษา เพื่อเป็นกรอบ
ในการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์และพัฒนาการศึกษาสู่การปฏิบัติ แต่อย่างไรก็ตาม ยังขาดกระบวนการ
ติดตามผลการดำเนินการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาสู่การปฏิบัติ ว่าหน่วยงานในพื้นที่
ไดด้ ำเนนิ การขับเคลอ่ื นยทุ ธศาสตรด์ ้านการศกึ ษาในพืน้ ที่ ใหม้ คี วามเชอ่ื มโยงและสอดคล้องกับทิศทางการ
พฒั นาประเทศ นโยบายและยทุ ธศาสตร์ของกระทรวงศึกษาธิการ ยทุ ธศาสตร์การพฒั นากลุ่มจังหวัดและ
บรบิ ทอน่ื ๆ ทีเ่ กย่ี วขอ้ ง เพยี งใด

จากสภาพปัญหา และหลักการแนวคิดดังกล่าว สำนักงานศึกษาธิการภาค เป็นหน่วยงานท่ี
ปฏิบัติภารกิจของกระทรวงศึกษาในพืน้ ที่ ทำหน้าที่ขับเคลื่อนการศึกษาในระดับภาคและจังหวดั กำหนด
ยุทธศาสตร์และบทบาทการพัฒนาภาค ให้เชื่อมโยงและสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาประเทศ
ทิศทางการดำเนินงาน นโยบายและยุทธศาสตรร์ ะดับภาคและกลุ่มจังหวัด รวมท้งั การพฒั นาดา้ นอื่น ๆ ใน
พื้นที่รับผิดชอบตามศักยภาพและโอกาสของบุคคลและชุมชนในแต่ละพื้นท่ี ตลอดจนการกำกับดูแล
ติดตาม และประเมินผลการดำเนินงานของสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดในพื้นที่รับผิดชอบ9 สำนักงาน
ศึกษาธิการภาค 4 ได้เล็งเห็นความสำคัญของการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค
จงึ ดำเนินการติดตามการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษา โดยทำการศึกษากระบวนขับเคล่ือน
และผลการดำเนินงานการขับเคลือ่ นยทุ ธศาสตร์การพฒั นาการศึกษาระดับภาค รวมทั้ง ปัญหา อุปสรรค
เพื่อนำไปประกอบการตัดสินใจและทบทวนเชิงนโยบายและยุทธศาสตร์ด้านการศึกษาในพื้นที่ให้มีความ

7 สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ, รายงานการตรวจราชการตามนโยบายกระทรวงศกึ ษาธกิ าร รอบที่ 1 ประจำปงี บประมาณ พ.ศ. 2562, 2562
(อดั สำเนา)

8 กระทรวงศกึ ษาธกิ าร. รายงานผลการดำเนนิ งานการขับเคลือ่ นแผนบรู ณาการด้านการศกึ ษาระดบั ภาคของกระทรวงศึกษาธกิ าร, กรงุ เทพมหานคร:
โรงพิมพ์ชมุ นุมสหกรณก์ ารเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด. 2561.

9 คำส่งั หวั หน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ, ท่ี 19/2560 การปฏิรปู การศึกษาในภมู ิภาค ของกระทรวงศึกษาธิการ, ราชกิจจานเุ บกษา, เลม่ 133 ตอนที่
พเิ ศษ 68 ง. 3 เมษายน พ.ศ.2560.

4

เชื่อมโยงและสอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาประเทศ นโยบายและยุทธศาสตร์ของกระทรวงศึกษาธิการ
ยุทธศาสตรก์ ารพัฒนากลุ่มจังหวัด และบรบิ ทอ่ืน ๆ ท่ีเกี่ยวขอ้ ง

วตั ถุประสงคข์ องการวิจยั
1. เพื่อศึกษากระบวนการขับเคลื่อนแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค
2. เพือ่ ตดิ ตามผลการดำเนนิ งานการขับเคล่อื นแผนยุทธศาสตรก์ ารพฒั นาการศึกษาระดบั ภาค

ความสำคญั ของการวิจัย
1. สามารถนำข้อค้นพบมาปรับปรุงกระบวนการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษา

ระดบั ภาค
2. ทราบผลการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ในพื้นที่รับผิดชอบของ

สำนักงานศึกษาธกิ ารภาค 4 ตามประเดน็ ยุทธศาสตร์ ท้ัง 6 ยทุ ธศาสตร์
3. สามารถนำข้อค้นพบจากการติดตามผลการขับเคล่ือนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับ

ภาค ในพื้นที่รับผิดชอบของสำนักงานศึกษาธิการภาค 4 ตามประเด็นยุทธศาสตร์ ทั้ง 6 ยุทธศาสตร์
มาเป็นข้อมลู ประกอบการวางแผนการจดั การศึกษาในพนื้ ที่รับผิดชอบของสำนักงานศึกษาธกิ ารภาค 4

ขอบเขตการวจิ ัย

การติดตามการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ได้กำหนดขอบเขตของ
การศกึ ษา ดงั น้ี

1. ขอบเขตด้านพื้นที่ การติดตามการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค
ในพ้นื ท่ีรับผดิ ชอบของสำนักงานศกึ ษาธกิ ารภาค 4 ประกอบดว้ ยจงั หวดั สมุทรสาคร จงั หวัดสมทุ รสงคราม
จงั หวัดเพชรบรุ ี และจังหวดั ประจวบคีรีขันธ์

2. ขอบเขตดา้ นเน้ือหา
การศกึ ษาคร้ังน้ี มุ่งศกึ ษา
2.1 กระบวนการขับเคล่ือนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ประจำปีงบประมาณ

2562 ประกอบด้วย กลไกการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ การขับเคล่ือนแผน การแปลงแผน
สูก่ ารปฏบิ ัติและการตดิ ตามและรายงานผล

2.2 ผลการดำเนินงานการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ประจำปี
งบประมาณ 2562 ประกอบด้วย

1) ยุทธศาสตร์การจดั การศึกษาเพ่อื ความม่ันคงของสงั คมและประเทศชาติ
2) ยุทธศาสตร์การผลิตและพัฒนากำลังคน การวิจัย และนวัตกรรม เพื่อสร้างขีด
ความสามารถในการแข่งขันของประเทศ
3) ยทุ ธศาสตร์การพัฒนาศักยภาพคนทกุ ชว่ งวัยและการสรา้ งสงั คมแห่งการเรยี นรู้
4) ยทุ ธศาสตร์การสรา้ งโอกาสความเสมอภาคและความเทา่ เทยี มทางการศึกษา
5) ยทุ ธศาสตร์การจัดการศกึ ษาเพอื่ สรา้ งเสริมคุณภาพชวี ิตทเ่ี ป็นมิตรกบั สงิ่ แวดลอ้ ม
6) ยทุ ธศาสตร์การพัฒนาประสทิ ธภิ าพของระบบบริหารจัดการศกึ ษา

5

3. ขอบเขตด้านประชากร
ประชากรที่ใช้ในการวิจัย คือ ผู้บริหารการศึกษา ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการขับเคลื่อน

ยุทธศาสตรก์ ารพัฒนาการศกึ ษาระดับ ในพืน้ ทร่ี บั ผิดชอบของสำนักงานศกึ ษาธกิ ารภาค 4 จำนวน 46 คน

4. ขอบเขตด้านเวลา
1 ตุลาคม 2561 - 30 กันยายน 2562

นยิ ามศัพทเ์ ฉพาะ

การติดตาม หมายถึง การติดตามผลการดำเนินงานตามแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษา
ในพืน้ ที่รับผิดชอบของสำนกั งานศึกษาธิการภาค 4

การขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค หมายถึง กระบวนการนำ
การจัดทำแผนยุทธศาสตร์พัฒนาการศึกษา ประจำปีงบประมาณ 2562 – 2565 ประกอบด้วย
6 ยุทธศาสตร์ ดังน้ี 1. ยุทธศาสตร์การจัดการศึกษาเพื่อความมั่นคงของสังคมและประเทศชาติ
2. ยุทธศาสตร์การผลิตและพัฒนากำลังคน การวิจัย และนวัตกรรม เพื่อสร้างขีดความสามารถในการ
แข่งขันของประเทศ 3. ยุทธศาสตร์การพัฒนาศักยภาพคนทุกช่วงวัยและการสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้
4. ยุทธศาสตร์การสร้างโอกาสความเสมอภาคและความเท่าเทียมทางการศึกษา 5. ยุทธศาสตร์การจัด
การศึกษาเพื่อสร้างเสริมคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และ 6. ยุทธศาสตร์การพัฒนา
ประสิทธิภาพของระบบบรหิ ารจัดการศกึ ษา

กรอบแนวคิดในการวิจัย

กระบวนการขับเคลื่อนยุทธศาสตรก์ าร ผลการขับเคลือ่ นยุทธศาสตร์การพฒั นาการศึกษา
พฒั นาการศกึ ษาสูก่ ารปฏบิ ตั ิระดับ ระดบั ภาค ในพื้นที่รับผิดชอบของสำนักงาน
- กลไกการขับเคลภื่อานคยทุ ธศาสตร์ ศกึ ษาธิการภาค 4
- การขับเคล่ือนแผน
- การแปลงแผนสู่การปฏิบตั ิ
- การตดิ ตามและรายงานผล

ติดตามผลการดำเนนิ งานการขบั เคล่ือน
ยุทธศาสตรก์ ารพฒั นาการศกึ ษา
6 ประเดน็ ยุทธศาสตร์

ภาพที่ 1 กรอบแนวคดิ ในการวจิ ยั

6

ประโยชน์ทจ่ี ะได้รับ
1. มีเครอ่ื งมือที่ใชใ้ นการตดิ ตามการขับเคล่ือนยุทธศาสตร์การพฒั นาการศกึ ษาระดบั ภาค
2. ได้กระบวนการขับเคลื่อนยุทธศาสตรก์ ารพัฒนาการศกึ ษาระดบั ภาค
3. มขี อ้ มูลประกอบการวางแผนการพัฒนาการศึกษาของหน่วยงานในระดับภาค
4. ทราบผลการดำเนินงานการขับเคลื่อนยุทธศาสตรก์ ารพัฒนาการศกึ ษาของสำนักงาน

ศึกษาธิการภาค

บทท่ี 2

เอกสารและงานวจิ ัยท่ีเกีย่ วขอ้ ง

การติดตามการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาสู่การปฏิบัติระดับภาค ในครั้งนี้
เป็นการตดิ ตามเกย่ี วกบั กระบวนการและผลการดำเนนิ งานการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพฒั นาการศึกษา
ระดับภาค ของหนว่ ยงานการศกึ ษาในพนื้ ทีร่ บั ผดิ ชอบของสำนักงานศึกษาธกิ ารภาค 4 ในประเดน็ กลไก
การขับเคล่ือนยุทธศาสตร์ การขับเคลอื่ นแผน การแปลงแผนสกู่ ารปฏบิ ัตแิ ละการติดตามและรายงานผล
และติดตามผลการดำเนินงานการขับเคลื่อนยุทธศาสตร์การพัฒนาการศึกษาระดับภาค ประจำปี
งบประมาณ 2562 ตามประเด็นยุทธศาสตร์ 6 ยุทธศาสตร์ ประกอบด้วย ยุทธศาสตร์การจัดการศึกษา
เพ่ือความมั่นคงของสังคมและประเทศชาติ ยุทธศาสตร์การผลิตและพัฒนากำลังคน การวิจัยและ
นวัตกรรม เพื่อสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ยุทธศาสตร์การพัฒนาศักยภาพคน
ทุกช่วงวัย ยุทธศาสตร์การสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้การสร้างโอกาสความเสมอภาคและความเท่าเทียม
ทางการศึกษา ยุทธศาสตร์การจัดการศึกษาเพื่อสร้างเสริมคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และ
ยุทธศาสตร์การพัฒนาประสิทธิภาพของระบบบริหารจัดการศึกษา ผู้วิจัยได้ศึกษา ค้นคว้าหลักการ
แนวคิด และงานวิจัยทเี่ กย่ี วข้อง นำมาประยุกตใ์ ชเ้ ปน็ แนวทางในการศกึ ษา ดังนี้

1. ยุทธศาสตร์
1.1 ยุทธศาสตรช์ าติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 - 2580)
1.2 ยทุ ธศาสตร์การพฒั นาประเทศ
1.3 ยุทธศาสตรก์ ารพัฒนาภาค
1.4 ยุทธศาสตรต์ ามแผนการศึกษาแหง่ ชาติ พ.ศ. 2560-2579

2. แผนแมบ่ ทและแผนปฏริ ูป
2.1 แผนแมบ่ ทภายใตย้ ุทธศาสตร์ชาติ
2.2 แผนการปฏริ ปู ประเทศ
2.3 แผนพฒั นาเศรษฐกิจและสงั คมแหง่ ชาติ ฉบบั ที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564)
2.4 แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2560-2579

3. นโยบาย
3.1 นโยบายรัฐบาล
3.2 นโยบายของรัฐมนตรวี า่ การกระทรวงศกึ ษาธิการ
3.3 นโยบายและจุดเน้นการจัดการศึกษาของกระทรวงศกึ ษาธิการงบประมาณ 2562

4. การตดิ ตามและประเมนิ ผล
5. ระบบกลไก
6. งานวิจยั ท่ีเกย่ี วข้อง

8

1. ยุทธศาสตร์
ยุทธศาสตร์ เป็นกรอบแนวทางในการพัฒนา เพ่ือใหก้ ารดำเนนิ งานบรรลุวสิ ัยทัศน์และเปา้ หมาย

ที่กำหนดไว้ การพัฒนาประเทศมียุทธศาสตร์ในการพัฒนาหลายยุทธศาสตร์ เช่น ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี
(พ.ศ. 2561 - 2580) ยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศ ยุทธศาสตร์การพัฒนาภาค ยุทธศาสตร์แผนการ
ศึกษาแหง่ ชาติ พ.ศ. 2560-2579 มรี ายละเอยี ด ดังน้ี

1.1 ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561 - 2580)
คณะกรรมการจ ั ดทำย ุ ทธศาสตร ์ ชาต ิ ได ้ ดำเน ิ นการจ ั ดทำย ุ ทธศาสตร ์ ช าติ

(พ.ศ. 2561 -2580) เพื่อใช้เป็นกรอบแนวทางการพัฒนาประเทศในระยะ 20 ปี โดยกำหนดวิสัยทัศน์
เป้าหมายและยุทธศาสตร์ ดังนี้10

วสิ ยั ทัศน์
“ประเทศไทยมีความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศพัฒนาแล้ว ด้วยการพัฒนาตามหลัก
ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง” หรอื เป็นคตพิ จนป์ ระจำชาตวิ า่ “ม่ันคง มง่ั ค่ัง ย่ังยนื ”
ความมั่นคง หมายถึง การมีความม่ันคงปลอดภัยจากภัยและการเปลี่ยนแปลง
ทงั้ ภายในประเทศ และภายนอกประเทศในทุกระดบั ทั้งระดับประเทศ สังคม ชมุ ชน ครัวเรอื น และปัจเจก
บุคคล และมีความมั่นคงในทุกมิติ ทั้งมิติทางการทหาร เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการเมือง เช่น
ประเทศมีความมั่นคงในเอกราชและอธิปไตยมีการปกครองระบบประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริย์ทรง
เป็นพระประมุข สถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์มีความเข้มแข็งเป็นศูนย์กลางและเป็นที่ยึดเหนี่ยว
จิตใจ ของประชาชน มรี ะบบการเมืองท่ีมน่ั คงเป็นกลไกท่ีนำไปสู่การบรหิ ารประเทศที่ต่อเน่ืองและโปร่งใส
ตามหลักธรรมาภิบาล สังคม มีความปรองดองและความสามัคคี สามารถผนึกกำลังเพื่อพัฒนาประเทศ ชุมชน
มีความเขม้ แขง็ ครอบครวั มคี วามอบอนุ่ ประชาชนมคี วามม่ันคงในชีวติ มงี านและรายได้ที่มั่นคง พอเพยี งกบั การ
ดำรงชีวิต มีการออมสำหรับวัยเกษียณ ความมั่นคงของอาหาร พลังงาน และน้ำ มีที่อยู่อาศัย และความ
ปลอดภัยในชีวิตทรัพยส์ นิ
ความมั่งคั่ง หมายถึง ประเทศไทยมีการขยายตัวของเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องและมีความยั่งยืน
จนเข้าสู่กลุ่มประเทศรายได้สูง ความเหลื่อมล้ำของการพัฒนาลดลง ประชากรมีความอยู่ดีมีสุข ได้รับ
ผลประโยชน์จากการพัฒนาอย่างเท่าเทียมกันมากขึ้น และมีการพัฒนาอย่างทั่วถึงทุกภาคส่วน
มีคุณภาพชีวิตตามมาตรฐานขององค์การสหประชาชาติ ไม่มีประชาชนที่อยู่ในภาวะความยากจน
เศรษฐกิจในประเทศมีความเข้มแข็ง ขณะเดียวกันต้องมีความสามารถในการแข่งขันกับประเทศต่าง ๆ
ทั้งในตลาดโลกและตลาดภายในประเทศเพื่อให้สามารถสร้างรายได้ทั้งจากภายในและภายนอกประเทศ
ตลอดจนมีการสร้างฐานเศรษฐกิจและสังคมแห่งอนาคตเพือ่ ให้สอดรับกับบริบทการพัฒนาทีเ่ ปลี่ยนแปลง
ไป และประเทศไทยมีบทบาทที่สำคัญในเวทีโลกและมีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและการค้ากับประเทศ
ในภูมิภาคเอเชีย เป็นจุดสำคัญของการเช่ือมโยงในภูมิภาคทั้งการคมนาคมขนส่ง การผลิต การค้า
การลงทุนและการทำธุรกิจ เพื่อให้เป็นพลังในการพัฒนา นอกจากนั้น ยังมีความสมบูรณ์ในทุน
ที่จะสามารถสร้างการพัฒนาต่อเนื่องไปได้ ได้แก่ ทุนมนุษย์ ทุนทางปัญญา ทุนทางการเงิน ทุนที่เป็น
เครอ่ื งมอื เคร่ืองจักรทนุ ทางสงั คม และทนุ ทรัพยากรธรรมชาติและส่งิ แวดล้อม

10 สำนกั งานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสงั คมแห่งชาติ. ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ.2561-2580. พมิ พค์ ร้ังท่ี 2 กรุงเทพฯ: มกราคม 2562.

9

ความยั่งยืน หมายถึง การพัฒนาที่สามารถสร้างความเจริญ รายได้ และคุณภาพชีวิตของ
ประชาชนให้เพมิ่ ขึ้นอย่างตอ่ เน่ือง ซึง่ เปน็ การเจรญิ เติบโตของเศรษฐกจิ ที่อยู่บนหลักการใช้ การรกั ษา และ
การฟื้นฟูฐานทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน ไม่ใช้ทรัพยากรธรรมชาติจนเกินพอดี ไม่สร้างมลภาวะ ต่อ
สิ่งแวดล้อมจนเกินความสามารถในการรองรับและเยียวยาของระบบนเิ วศ การผลิตและการบริโภค เป็น
มิตรกับสิ่งแวดล้อม และสอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ทรัพยากรธรรมชาติมีความอุดม
สมบูรณ์มากขึ้นและสิ่งแวดล้อมมีคุณภาพดีขึ้น คนมีความรับผิดชอบต่อสังคม มีความเอ้ืออาทร เสียสละ
เพื่อผลประโยชน์ส่วนรวม รัฐบาลมีนโยบายที่มุ่งประโยชนส์ ่วนรวมอยา่ งยงั่ ยนื และใหค้ วามสำคญั กับการมี
ส่วนร่วมของประชาชน และทุกภาคส่วนในสงั คมยึดถอื และปฏิบัติตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
เพ่อื การพัฒนาอยา่ งสมดุล มีเสถยี รภาพและยั่งยืน

โดยมีเป้าหมายการพัฒนาประเทศ คือ “ประเทศชาติมั่นคง ประชาชนมีความสขุ เศรษฐกิจ
พัฒนาอย่างต่อเนื่อง สังคมเป็นธรรม ฐานทรัพยากรธรรมชาติยั่งยืน” โดยยกระดับศักยภาพของประเทศ
ในหลากหลายมิติ พัฒนาคนในทุกมิติและในทุกช่วงวัยให้เป็นคนดี เก่ง และมีคุณภาพ สร้างโอกาสและ
ความเสมอภาคทางสังคม สร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และมีภาครัฐของ
ประชาชนเพื่อประชาชนและประโยชน์ส่วนรวม โดยการประเมินผลการพัฒนาตามยุทธศาสตร์ชาติ
ประกอบดว้ ย

1) ความอยูด่ ีมีสขุ ของคนไทยและสงั คมไทย
2) ขดี ความสามารถในการแขง่ ขัน การพัฒนาเศรษฐกิจ และการกระจายรายได้
3) การพัฒนาทรัพยากรมนุษยข์ องประเทศ
4) ความเทา่ เทียมและความเสมอภาคของสังคม
5) ความหลากหลายทางชีวภาพ คณุ ภาพส่งิ แวดลอ้ ม และความย่งั ยนื ของทรัพยากรธรรมชาติ
6) ประสิทธภิ าพการบรหิ ารจัดการและการเขา้ ถงึ การใหบ้ ริการของภาครัฐ
ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ.2561 - 2580) 6 ยุทธศาสตร์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับภารกิจของสำนักงาน
ปลดั กระทรวงศกึ ษาธิการ ดังนี้11
1) ยุทธศาสตร์ชาติด้านความมั่นคง มีเป้าหมายการพัฒนาที่สำคัญ คือ ประเทศชาติมั่นคง
ประชาชนมีความสุข เน้นการบริหารจัดการสภาวะแวดล้อมของประเทศให้มีความมั่นคง ปลอดภัย
เอกราช อธปิ ไตย และมีความสงบเรยี บร้อยในทุกระดับตัง้ แตร่ ะดบั ชาติ สังคม ชมุ ชน มุ่งเนน้ การพฒั นาคน
เครื่องมือ เทคโนโลยี และระบบฐานข้อมูลขนาดใหญ่ ให้มีความพร้อมสามารถรับมือกับภัยคุกคามและ
ภยั พิบัตไิ ด้ทุกรูปแบบ และทุกระดับความรุนแรง ควบคู่ไปกบั การป้องกันและแก้ไขปัญหาด้านความม่ันคง
ที่มีอยู่ในปัจจุบัน และที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต ใช้กลไกการแก้ไขปัญหาแบบบูรณาการทั้งกับส่วน
ราชการ ภาคเอกชนประชาสังคม และองค์กรท่ีไม่ใช่รัฐ รวมถึงประเทศเพื่อนบ้านและมิตรประเทศ ทั่วโลก
บนพ้ืนฐานของหลักธรรมาภบิ าล เพื่อเอื้ออำนวยประโยชน์ต่อการดำเนินการของยุทธศาสตร์ชาติ ด้านอื่น ๆ
ให้สามารถขบั เคลอื่ นไปได้ตามทิศทางและเป้าหมายที่กำหนด

11สำนกั นโยบายและยทุ ธศาสตร์, สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธกิ าร. แผนปฏิบัติราชการประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2562. (ฉบบั ปรบั ปรุงตาม
งบประมาณท่ไี ด้รับจัดสรร). เอกสารอัดสำเนา. 2562.

10

2) ยุทธศาสตร์ชาตดิ า้ นการสรา้ งความสามารถในการแข่งขัน มีเปา้ หมายการพฒั นา ที่มุ่งเน้น
การยกระดับศกั ยภาพของประเทศในหลากหลายมติ ิ บนพ้นื ฐานแนวคดิ 3 ประการ ไดแ้ ก่

2.1) “ต่อยอดอดีต” โดยมองกลับไปที่รากเหง้าทางเศรษฐกิจ อัตลักษณ์ วัฒนธรรม
ประเพณี วิถีชีวิต และจุดเด่นทางทรัพยากรธรรมชาติที่หลากหลาย รวมทั้งความได้เปรียบ
เชิงเปรียบเทียบของประเทศในด้านอื่น ๆ นำมาประยุกต์ผสมผสานกับเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อให้
สอดรบั กับบริบทของเศรษฐกิจ และสังคมโลกสมยั ใหม่

2.2) “ปรับปัจจุบัน” เพื่อปูทางสู่อนาคต ผ่านการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ
ในมิติต่าง ๆ ทั้งโครงข่ายระบบคมนาคมและขนส่ง โครงสร้างพื้นฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และดิจิทัล
และการปรับสภาพแวดล้อมใหเ้ อ้ือตอ่ การพฒั นาอตุ สาหกรรมและบรกิ ารอนาคต

2.3) “สร้างคุณค่าใหม่ในอนาคต” ด้วยการเพิ่มศักยภาพของผู้ประกอบการ พัฒนาคน
รุ่นใหม่ รวมถึง ปรับรูปแบบธุรกิจ เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของตลาด ผสมผสานกับยุทธศาสตร์
ที่รองรับอนาคต บนพื้นฐานของการต่อยอดอดีตและปรับปัจจุบัน พร้อมทั้งการส่งเสริมและสนับสนุน
จากภาครัฐ ให้ประเทศไทยสามารถสร้างฐานรายได้และการจ้างงานใหม่ ขยายโอกาสทางการค้าและการ
ลงทุนในเวทโี ลก ควบค่ไู ปกับการยกระดบั รายไดแ้ ละการกนิ ดีอยู่ดี รวมถงึ การเพิ่มขน้ึ ของคนช้ันกลางและ
ลดความเหล่อื มลำ้ ของคนในประเทศได้ในคราวเดียวกนั

3) ยุทธศาสตร์ชาติด้านการพัฒนาและเสริมสรา้ งศักยภาพทรัพยากรมนุษย์ มีเป้าหมายการ
พัฒนาที่สำคัญเพื่อพัฒนาคนในทุกมิตแิ ละในทกุ ช่วงวัยใหเ้ ป็นคนดี เก่ง และมีคุณภาพ โดยคนไทยมีความ
พร้อมทั้งกาย ใจ สติปัญญา มีพัฒนาการที่ดีรอบด้านและมีสุขภาวะที่ดีในทุกช่วงวัย มีจิตสาธารณะ
รับผิดชอบต่อสังคมและผู้อื่น มัธยัสถ์ อดออม โอบอ้อมอารี มีวินัย รักษาศีลธรรม และเป็นพลเมืองดีของ
ชาติ มีหลักคดิ ท่ีถูกต้อง มที ักษะที่จำเปน็ ในศตวรรษท่ี 21 มที ักษะสื่อสารภาษาอังกฤษและภาษาท่ี 3 และ
อนุรักษ์ภาษาท้องถิ่น มีนิสัยรักการเรียนรู้และการพัฒนาตนเองอย่างต่อเนื่องตลอดชีวิตสู่การเป็นคนไทย
ที่มีทักษะสูง เป็นนวัตกร นักคิด ผู้ประกอบการ เกษตรกรยุคใหม่และอื่น ๆ โดยมีสัมมาชีพตามความถนัด
ของตนเอง

4) ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางสังคม มีเป้ าหมาย
การพฒั นาท่ีสำคัญที่ให้ความสำคัญการดงึ เอาพลังของภาคส่วนต่าง ๆ ทัง้ ภาคเอกชน ประชาสังคม ชุมชน
ท้องถิ่น มาร่วมขับเคลื่อน โดยการสนับสนุนการรวมตัวของประชาชน ในการร่วมคิดร่วมทำเพื่อส่วนรวม
การกระจายอำนาจและความรับผิดชอบไปสู่กลไกบริหารราชการแผ่นดินในระดับท้องถิ่น การเสริมสร้าง
ความเข้มแข็งของชุมชนในการจัดการตนเอง และการเตรียมความพร้อมของประชากรไทยทั้งในมิติ
สุขภาพ เศรษฐกิจ สังคม และสภาพแวดล้อมให้เป็นประชากรที่มีคุณภาพ สามารถพึ่งตนเองและทำ
ประโยชน์แก่ครอบครัว ชุมชน และสังคมให้นานที่สุด โดยรัฐให้หลักประกันการเข้าถึงบริการและ
สวัสดิการทีม่ ีคุณภาพอย่างเป็นธรรมและทัว่ ถึง

5) ยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างการเติบโตบนคุณภาพชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
มีเป้าหมายการพัฒนาที่สำคัญเพื่อนำไปสูก่ ารบรรลุเปา้ หมายการพัฒนาที่ยัง่ ยนื ในทุกมติ ิ ทั้งมิติด้านสังคม
เศรษฐกจิ สง่ิ แวดล้อม ธรรมาภิบาล และความเป็นหุ้นสว่ นความรว่ มมือระหวา่ งกนั ท้ังภายในและภายนอก

11

ประเทศอย่างบูรณาการ ใช้พื้นที่เป็นตัวตั้งในการกำหนดกลยุทธ์และแผนงาน และการให้ทุกฝ่าย
ที่เกี่ยวข้องได้เข้ามามีส่วนร่วมในแบบทางตรงให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้โดยเป็นการดำเนิ นการ
บนพืน้ ฐานการเติบโตรว่ มกัน ไมว่ ่าจะเปน็ ทางเศรษฐกจิ ส่ิงแวดล้อม และคณุ ภาพชวี ิต โดยให้ความสำคัญ
กับการสร้างสมดุลทั้ง 3 ดา้ น อนั จะนำไปส่คู วามยัง่ ยืนเพื่อคนร่นุ ต่อไปอย่างแทจ้ ริง

6) ยุทธศาสตร์ชาติด้านการปรับสมดุลและพัฒนาระบบการบริหารจัดการ ภาครัฐ
มเี ปา้ หมายการพัฒนาท่สี ำคญั เพ่ือปรบั เปลี่ยนภาครฐั ที่ยึดหลกั “ภาครฐั ของประชาชนเพ่ือประชาชน และ
ประโยชนส์ ่วนรวม” โดยภาครฐั ตอ้ งมีขนาดท่เี หมาะสมกบั บทบาทภารกจิ แยกแยะบทบาท หน่วยงานของ
รัฐทีท่ ำหน้าที่ในการกำกับหรือในการให้บริการในระบบเศรษฐกิจที่มกี ารแข่งขันมีขีดสมรรถนะสูง ยึดหลัก
ธรรมาภิบาล ปรับวัฒนธรรมการทำงานให้มุ่งผลสัมฤทธิ์และผลประโยชน์ส่วนรวมมีความทันสมัยและ
พร้อม ที่จะปรับตัวให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกอยู่ตลอดเวลา โดยเฉพาะอย่างยิ่งการนำนวัตกรรม
เทคโนโลยีข้อมูลขนาดใหญ่ ระบบการทำงานที่เป็นดิจิทัลเข้ามาประยุกต์ใช้อย่างคุ้มค่า และปฏิบัติงาน
เทียบได้กบั มาตรฐานสากล รวมทง้ั มลี กั ษณะเปิดกว้าง เช่ือมโยงถึงกนั และเปิดโอกาสให้ทุกภาคส่วนเข้ามา
มีส่วนร่วม เพื่อตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างสะดวก รวดเร็ว และโปร่งใส โดยทุกภาค
ส่วนในสังคมต้องร่วมกันปลูกฝังค่านยิ มความซื่อสัตย์สุจริต ความมัธยัสถ์ และสร้างจิตสำนึกในการปฏิเสธ
ไม่ยอมรับการทุจริตประพฤติมิชอบอย่างสิ้นเชิง นอกจากน้ัน กฎหมายต้องมีความชัดเจน มีเพียงเท่าที่
จำเป็นมีความทันสมัย มีความเป็นสากล มีประสิทธิภาพ และ นำไปสู่การลดความเหลื่อมล้ำและเอื้อต่อ
การพัฒนา โดยกระบวนการยุติธรรมมีการบริหารที่มีประสิทธิภาพ เป็นธรรม ไม่เลือกปฏิบัติและการ
อำนวยความยุติธรรมตามหลกั นิติธรรม

1.2 ยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศ
ยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศ ประกอบด้วย 10 ยุทธศาสตร์ ซึ่งเกี่ยวข้องกับภารกิจของ

สำนกั งานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ 9 ยุทธศาสตร์ ดังน้ี12
1 . 2 . 1 การเสริมสร้างและพัฒนาศักยภาพทุนมนุษย์ ให้ความสำคัญกับการวางรากฐาน

การพัฒนาคนให้มีความสมบูรณ์ เริ่มตั้งแต่กลุ่มเด็กปฐมวัยที่ต้องพัฒนาให้มีสุขภาพกายและใจ
ที่ดี มที ักษะทางสมอง ทักษะการเรียนรู้ และทกั ษะชวี ิต เพ่อื ใหเ้ ตบิ โตอย่างมคี ุณภาพ ควบคู่กับการพัฒนา
คนไทยใน ทุกช่วงวัยให้เป็นคนดี มีสุขภาวะที่ดี มีคุณธรรมจริยธรรม มีระเบียบวินัย มีจิตสำนึกที่ดีต่อ
สังคมส่วนรวม มีทักษะความรู้ และความสามารถปรับตัวเท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงรอบตัวที่รวดเร็ว
บนพื้นฐานของการมีสถาบันทางสังคมที่เข้มแข็งทั้งสถาบันครอบครัว สถาบันการศึกษา สถาบันศาสนา
สถาบันชุมชน และภาคเอกชนที่ร่วมกันพัฒนาทุนมนุษย์ให้มีคุณภาพสูง อีกทั้งยังเป็นทุนทางสังคมสำคัญ
ในการขบั เคลื่อนการพัฒนาประเทศ

1.2.2 การสร้างความเป็นธรรมลดความเหลื่อมล้ำในสังคม ให้ความสำคัญกับการดำเนินการ
ยกระดับคุณภาพบริการทางสังคมให้ทั่วถึงโดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านการศึกษาและสาธารณสุข รวมทั้งการ

12 สำนกั นโยบายและยุทธศาสตร,์ สำนักงานปลดั กระทรวงศกึ ษาธกิ าร. แผนปฏบิ ัติราชการประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2562. (ฉบับปรบั ปรุงตาม
งบประมาณท่ไี ด้รับจัดสรร). เอกสารอัดสำเนา. 2562.

12

ปิดช่องว่างการคุ้มครองทางสังคมในประเทศไทยซึ่งเป็นการดำเนินงานต่อเนื่องจากที่ได้ขับเคลื่อนและ
ผลักดันในช่วงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 11 และมุ่งเน้นมากขึ้นในเรื่องการเพิ่มทักษะแรงงานและการใช้
นโยบายแรงงานที่สนบั สนุนการเพ่ิมผลิตภาพแรงงานและเสริมสร้างรายได้สูงขึ้น และการสร้างโอกาสทาง
เศรษฐกิจและสังคมโดยเฉพาะอย่างยิ่งการสนับสนุนในเรื่องการสร้างอาชีพ รายได้ และให้ความช่วยเหลือท่ี
เชื่อมโยง การเพิ่มผลิตภาพสำหรบั ประชากรกลุ่มร้อยละ 40 รายได้ต่ำสุด ผู้ด้อยโอกาสสตรี และผู้สูงอายุ
อาทิ การสนับสนุนธุรกิจขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดย่อม วิสาหกิจชุมชนและวิสาหกิจเพื่อสังคมการ
พฒั นาองค์กรการเงนิ ฐานรากและการเข้าถึงเงินทุนเพอื่ สรา้ งอาชีพ และการสนับสนุนการเขา้ ถงึ ปัจจยั การผลิต
คุณภาพดที ่ีราคาเป็นธรรม เป็นต้น และในขณะเดียวกันกต็ ้องเพิ่มประสิทธิภาพการใช้งบประมาณเชิงพืน้ ท่ี
และบูรณาการเพอ่ื การลดความเหลื่อมล้ำ

1.2.3 การสร้างความเข้มแข็งทางเศรษฐกิจและแข่งขันได้อย่างยั่งยืนเน้นให้เศรษฐกิจเติบโตได้
ตามศักยภาพและมีเสถียรภาพ ภาคส่งออกมีการพัฒนาจนสามารถขยายตัวและเป็นกลไกสำคัญในการ
ขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย ผลติ ภาพการผลติ ของประเทศเพิ่มข้ึน การลงทุนภาครฐั และเอกชนมีการขยายตัว
อย่างต่อเนื่องและมาจากความร่วมมือกันมากขึ้น ประชาชนและผู้ประกอบการเข้าสู่ระบบภาษีมากขึ้น และ
ประเทศไทยมีขีดความสามารถในการแขง่ ขันทางเศรษฐกิจสูงขน้ึ นอกจากนี้ ยงั เนน้ ใหเ้ ศรษฐกิจรายสาขา
มีการเติบโตอย่างเข้มแข็ง ภาคการเกษตรเน้นเกษตรกรรมยั่งยืนและให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้น มีการ
พัฒนาเมืองอุตสาหกรรมนิเวศ การท่องเที่ยวสามารถทำรายได้และแข่งขันได้มากข้ึน วิสาหกิจขนาดกลาง
และขนาดย่อมมีบทบาทตอ่ ระบบเศรษฐกิจมากขนึ้ ภาคการเงินมีประสทิ ธิภาพเพิม่ ข้นึ และใชว้ ทิ ยาศาสตร์
เทคโนโลยีและนวัตกรรมขน้ั ก้าวหนา้ ทเ่ี ข้มข้นมากข้ึน การพฒั นาเศรษฐกิจดิจิทัล การพัฒนาและยกระดับ
คุณภาพของกำลังคน และความคิดสร้างสรรค์ในการขยายฐานเศรษฐกิจ การพัฒนาพื้นที่เศรษฐกิจใหม่
และการพัฒนาตามแนวระเบียงเศรษฐกิจ การผสมผสานภาคบริการเข้ากับการค้าและการเตรียมความ
พรอ้ มของภาคบรกิ าร ให้สามารถรองรับการแขง่ ขันทเี่ สรีข้ึน

1.2.4 การเติบโตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเพื่อการพัฒนาอย่างย่ังยืน ประเด็นท้าทาย
ที่ต้องเร่งดำเนินการในช่วงแผนพัฒนาฯ ฉบับที่ 12 ได้แก่ การสร้างความมั่นคงของฐานทรัพยากร
ธรรมชาติและยกระดบั คุณภาพสิ่งแวดล้อม เพอื่ สนบั สนุนการเติบโตท่เี ป็นมิตรกบั ส่ิงแวดล้อมและคุณภาพ
ชีวิตของประชาชน เร่งแก้ไขปัญหาวิกฤติสิ่งแวดล้อมเพื่อลดมลพิษที่เกิดจากการผลิต และการบริโภค
พัฒนาระบบบริหารจัดการท่โี ปร่งใสเปน็ ธรรม สง่ เสรมิ การผลิตและการบริโภคท่ีเปน็ มิตรกับสิ่งแวดล้อมเป็นวงกว้าง
มากขึ้นต้องเร่งเตรียมความพร้อมในลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและเพิ่มขีดความสามารถ ในการปรับตัว
ต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมทั้งบริหารจดั การเพ่ือลดความเสีย่ งด้านภยั พบิ ตั ิทางธรรมชาติ

1.2.5 การเสริมสร้างความมนั่ คงแห่งชาติเพ่ือการพัฒนาประเทศสู่ความมนั่ ค่ังและย่ังยืน ให้
ความสำคัญต่อการฟื้นฟูพื้นฐานด้านความมั่นคงที่เป็นปัจจัยสำคัญต่อการพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคม
ของประเทศ โดยเฉพาะการอยรู่ ่วมกนั ในสงั คมอย่างสันติของผ้มู ีความเห็นต่างทางความคิดและอุดมการณ์
บนพื้นฐานของการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตรยิ ์เป็นประมุขและการเตรียมการรับมือกับ
ภัยคุกคามข้ามชาติซึ่งจะส่งผลกระทบอย่างมีนัยยะสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ
ในระยะ 20 ปีขา้ งหน้า

13

1.2.6 การบริหารจัดการในภาครัฐ การป้องกันการทุจริตประพฤติมิชอบและธรรมาภิบาล
ในสังคมไทย เป็นช่วงเวลาสำคัญที่ต้องเร่งปฏิรูปการบริหารจัดการภาครัฐให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างจริงจัง
เพื่อให้เป็นปัจจัยสนับสนุนสำคัญที่จะช่วยส่งเสริมการพัฒนาประเทศในทุกด้านให้ประสบผลสำเร็จบรรลุ
เป้าหมาย ทั้งการบริหารจัดการภาครัฐใหโ้ ปร่งใส มีประสิทธิภาพ รับผิดชอบ ตรวจสอบได้อย่างเป็นธรรม
และประชาชนมีส่วนร่วม มีการกระจายอำนาจ และแบ่งภารกิจรับผิดชอบที่เหมาะสม ระหว่างส่วนกลาง
ภูมภิ าค และทอ้ งถ่ิน และวางพื้นฐานเพ่ือให้บรรลตุ ามกรอบเป้าหมายอนาคตในปี 2579

1.2.7 การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและระบบโลจิสติกส์ มุ่งเน้นการขยายขีดความสามารถ
และพัฒนาคุณภาพการให้บริการ เพื่อรองรับการขยายตัวของเมืองและพื้นที่เศรษฐกิจหลัก และส่งเสริมการ
พัฒนาคุณภาพชีวิตของทุกกลุ่มในสังคม สนับสนุนให้เกิดความเชื่อมโยงในอนุภูมิภาคและในอาเซียนอย่างเป็น
ระบบ โดยมีโครงข่ายเชื่อมโยงภายในประเทศที่สนับสนุนการพัฒนาพื้นที่ตามแนวระเบียงเศรษฐกิจต่าง ๆ การ
พัฒนาระบบการบริหารจัดการและการกำกับดูแลให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลเพื่อเพิ่มประสิทฺธิภาพ การ
ดำเนินการสร้างความเป็นธรรมในการเข้าถึงบริการพื้นฐาน และการคุ้มครองผู้บริโภค การพัฒนา
อุตสาหกรรมต่อเนื่องเพื่อสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้กับประเทศ และการพัฒนาผู้ประกอบการ ใน
สาขาโลจสิ ตกิ สแ์ ละหน่วยงานที่มีศักยภาพเพือ่ ไปทำธรุ กิจในต่างประเทศ

1.2.8 การพัฒนาวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิจัย และนวัตกรรม ให้ความสำคัญกับการใช้องค์ความรู้
ทางวิทยาศาสตร์ ผลงานวิจัยและพัฒนา ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี นวัตกรรมและความคิดสรา้ งสรรค์
อย่างเข้มข้นทั้งในภาคธุรกิจ ภาครัฐ และภาคประชาสังคม รวมทั้งให้ความสำคัญกับการพัฒนาสภาวะ
แวดล้อมหรือปัจจัยพื้นฐานที่เอื้ออำนวยทั้งการลงทุนด้านการวิจัยและพัฒนา การพัฒนาบุคลากรวิจัย
โครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และการบริหารจัดการ เพื่อช่วยขับเคลื่อนการพัฒนา
ประเทศใหก้ ้าวสู่เป้าหมาย

1.2.9 การพฒั นาภาค เมือง และพื้นทีเ่ ศรษฐกจิ ประเทศไทยต้องใช้ประโยชนจ์ ากศกั ยภาพ
และภูมิสังคมเฉพาะของพื้นที่ และการดำเนินยุทธศาสตร์เชิงรุกเพื่อเสริมจุดเด่นในระดับภาคและจังหวัด
ในการเป็นฐานการผลิตและบริการที่สำคัญ ประกอบกับการขยายตัวของประชากรในเขตเมืองจะเป็น
โอกาสในการกระจายความเจริญและยกระดับรายได้ของประชาชนโดยการพัฒนาเมืองให้เป็นเมืองน่าอยู่
และมีศักยภาพในการรองรับการค้าการลงทุน รวมทั้งลดแรงกดดันจากการกระจุกตัวของการพัฒนา
ในกรุงเทพฯ และภาคกลางไปสู่ภูมิภาค นอกจากนี้ การเป็นส่วนหนึ่งของประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนยัง
เป็นโอกาสในการเปิดพื้นที่เศรษฐกิจใหม่บริเวณชายแดนเชื่อมโยงการค้าการลงทุนในภูมิภาคของไทยกับ
ประเทศเพอื่ นบา้ นอกี ดว้ ย

1.3 ยุทธศาสตร์การพัฒนาภาค
ยุทธศาสตร์การพัฒนาภาค สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

ได้กำหนดทิศทางการพัฒนาภาคออกเป็น 6 ภาค เพื่อใช้เป็นกรอบในการพัฒนาพื้นที่ระดบั ภาค ให้บรรลุ
เป้าประสงค์ตามยุทธศาสตร์ชาติ โดยในภาคกลางและพื้นที่กรุงเทพมหานคร สำนักงานสภาพัฒนาการ

14

เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้กำหนดยุทธศาสตร์การพัฒนา ภาคกลางและพื้นท่ีกรุงเทพมหานคร
เป็น 6 ยทุ ธศาสตร์13 ประกอบด้วย

1.3.1 พัฒนากรุงเทพฯ เป็นมหานครทันสมัยระดับโลกควบคู่กับการพัฒนาคุณภาพชีวิต
และแก้ไขปัญหาสงิ่ แวดลอ้ มเมอื ง

1.3.2 พัฒนาคุณภาพแหล่งท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงระดับนานาชาติและสร้างความเชื่อมโยง
เพอื่ กระจายการท่องเทย่ี วท่วั ท้งั ภาค

1.3.3 ยกระดับการผลิตสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรมโดยใช้นวัตกรรมเทคโนโลยี และ
ความคดิ สร้างสรรค์ เพอื่ ใหส้ ามารถแขง่ ขันไดอ้ ย่างยั่งยนื

1.3.4 บริหารจัดการน้ำและทรัพยากรธรรมชาติเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำท่วมภัยแล้ง และคง
ความสมดลุ ของระบบนิเวศอยา่ งยงั่ ยืน

1.3.5 เปดิ ประตกู ารคา้ การลงทนุ และการท่องเทยี่ ว เชอื่ มโยงเขตเศรษฐกจิ พิเศษทวาย-
ภาคกลาง-ระเบยี งเศรษฐกจิ พิเศษภาคตะวนั ออก

1.3.6 พฒั นาความเชื่อมโยงเศรษฐกิจและสังคมกบั ทุกภาคเพอื่ เสริมสร้างเสถียรภาพและ
ลดความเหลื่อมลำ้ ภายในประเทศ

และกำหนดเป้าหมายตามแผนพัฒนาภาคให้ภาคกลางมีบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงกับ
ทกุ ภาคภายในประเทศ เนื่องจากเป็นทต่ี ้ังของกรงุ เทพมหานคร สถาบนั การศึกษาและวิจัยช้ันนำทุกระดับ
สถาบันการรักษาพยาบาลที่ดีที่สุด นอกจากนี้ ภาคกลางยังมีแหล่งท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียง สภาพพื้นที่และ
ระบบชลประทานที่อุดมสมบูรณ์ เป็นฐานเศรษฐกิจ อุตสาหกรรมที่สำคัญของประเทศ และเป็นพื้นท่ีแนว
ระเบียงเศรษฐกิจตอนใตข้ องอนภุ ูมิภาคลุ่มนำ้ โขง (Southern Economic Corridor) ทเ่ี ชอื่ มโยง เมยี นมา-
ไทย-กัมพูชา-เวียดนาม ซึ่งเป็นเส้นทางลัดโลจิสติกส์ (Landbridge) เชื่อมโยงภูมิภาคอาเซียนกับโลก
ตะวันตกและโลกตะวันออก ภาคกลางจึงมีเป้าหมายท่ีจะ “พัฒนากรุงเทพฯ สู่มหานครทันสมัยและภาค
กลางเป็นฐานการผลิตสินค้าและบริการที่มีมูลค่าสูง” โดยมีรายละเอียดตามทิศทางการพัฒนาภาคกลาง
และพืน้ ที่กรุงเทพมหานคร ดังนี้

ยุทธศาสตร์ที่ 1 พัฒนากรุงเทพฯ เป็นมหานครทันสมัยระดับโลกควบคู่กับการพัฒนา
คุณภาพชวี ติ และแกไ้ ขปญั หาสิง่ แวดล้อมเมอื ง

แนวทางการพฒั นา
1) เรง่ พฒั นาระบบขนส่งมวลชนและระบบขนส่งสาธารณะ อาทิรถไฟฟา้ รถเมล์ ฯลฯ เพ่ือ
บรรเทาปัญหาจราจรและให้ประชาชนเข้าถึงบริการระบบขนส่งสาธารณะที่สะด วกสบายและปลอดภัย
ในการเดนิ ทาง
2) ก่อสร้างถนนวงแหวน ถนนเชื่อมต่อ (Missing link) สะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา ฯลฯ
เพอ่ื ลดปญั หาความแออัดและคับคั่งของปริมาณการจราจรในเขตเมือง ลดปญั หาคอขวด เป็นการเช่ือมต่อ
โครงข่ายการเดินทางเพื่ออำนวยความสะดวกในการเข้าถึงและลดเวลาการเดินทาง รวมทั้งสร้างความ
เชอ่ื มโยง ระหว่างเมืองและชนบท

13 สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกจิ และสังคมแห่งชาติ, แผนพฒั นาภาค ในชว่ งแผนพัฒนาฯ ฉบบั ท่ี 12 (ไดร้ ับความเห็นชอบจากทป่ี ระชุม ก.บ.ภ. ครงั้ ที่
1/2561 วันที่ 26 ม.ี ค.61), แผนพัฒนาภาคกลางและพ้ืนทกี่ รงุ เทพมหานคร ในชว่ งแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสงั คมแห่งชาติ ฉบับท่ี 12 (พ.ศ. 2560 – 2564), 2561.

15

3) จัดระเบียบการใช้ประโยชน์ที่ดินโดยใช้มาตรการผังเมืองควบคุมการใช้พื้นที่รวมท้ัง
คุ้มครองแหล่งอนุรกั ษ์และทัศนียภาพเมือง ตลอดจนการจัดทัศนียภาพของเมืองให้สวยงาม มีพื้นที่สเี ขยี ว
และสวนสาธารณะ

4) พัฒนาระบบดแู ลผู้สงู อายุ และออกแบบโครงสร้างพน้ื ฐานและบรกิ ารต่าง ๆ ใหส้ ามารถ
รองรับคนทุกกลุ่มในสังคมได้อย่างเท่าเทียมกัน (Universal Design) เพื่อรองรับสังคมผู้สูงอายุ และ
ส่งเสริมให้คนทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จากการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและบริการ ต่าง ๆ
อย่างเสมอภาคและเท่าเทียมกนั

5) แก้ไขปัญหาขยะ น้ำเสีย น้ำท่วม และมลภาวะทางอากาศ อันเนื่องมาจากการขยายตัว
ของชุมชนเมอื ง

6) ป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วมกรุงเทพฯ เนื่องจากเป็นพื้นที่ที่มีปัญหาความรุนแรง
และความเสยี หายเป็นมูลคา่ สูง

7) วางระบบปอ้ งกันภัยอาชญากรรมและภัยก่อการร้ายในเขตกรุงเทพฯ และพ้ืนท่ีต่อเนื่อง
เพอ่ื ดูแลรักษาความปลอดภยั ในชีวติ และทรพั ย์สนิ ของประชาชน

8) พฒั นาเมอื งปรมิ ณฑล (สมทุ รปราการ นนทบรุ ี ปทมุ ธานี นครปฐม และสมทุ รสาคร) ให้
เป็นเมืองศูนย์กลางการบริการธุรกิจและการพาณิชย์ ศูนย์กลางการขนส่งและโลจิสติกส์ ศูนย์บริการด้าน
สุขภาพและการศึกษาและเมืองที่อยู่อาศัย โดยประสานการวางระบบโครงข่ายโครงสร้างพื้นฐาน ระบบ
ขนส่งมวลชนสาธารณะ และบริการทางสังคม กับมาตรการทางผังเมือง ในการชี้นำให้การขยายตัวของ
เมืองเป็นไปอย่างมีแบบแผนและเหมาะสม รวมทั้งการจัดการส่ิงแวดล้อมเมืองให้เอ้ือต่อการอยู่อาศัย การ
เดนิ ทางและการ ขนส่งโดยสะดวกและปลอดภัย โดยเฉพาะการป้องกันน้ำท่วม-น้ำเสีย พรอ้ มท้ังการจัดให้
มีพื้นที่สีเขียวเพื่อเป็น ปอดและสถานที่พักผ่อนหย่อนใจของชุมชนเพิ่มขึ้น รองรับการขยายตัวทาง
เศรษฐกิจและกิจกรรมต่าง ๆ ทั้งการท่องเที่ยว อุตสาหกรรม ธุรกิจการค้า การคมนาคมขนส่ง และการ
เพมิ่ ขน้ึ ของประชากรเมอื ง

ยุทธศาสตร์ท่ี 2 พฒั นาคณุ ภาพแหลง่ ท่องเทยี่ วที่มีชื่อเสยี งระดับนานาชาตแิ ละ สร้างความ
เชือ่ มโยงเพื่อกระจายการท่องเที่ยวทัว่ ทัง้ ภาค

แนวทางการพัฒนา
1) พัฒนาคุณภาพแหล่งท่องเที่ยวระดับนานาชาติ อาทิ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
ชะอำ-หัวหิน สนามกอล์ฟระดับโลกท่เี พชรบุรี กาญจนบุรี และพระนครศรีอยุธยา ใหเ้ ปน็ ฐานการกระจาย
รายได้และการสร้างงาน โดยยกระดับคุณภาพของธุรกิจบริการด้านการท่องเที่ยวให้ได้มาตรฐานระดับ
นานาชาตแิ ละเปน็ ท่ีประทบั ใจของนกั ทอ่ งเท่ยี ว
2) พัฒนาแหล่งท่องเที่ยวมรดกโลกพระนครศรีอยุธยาอย่างยั่งยืน โดยฟื้นฟู บูรณะ
โบราณสถาน และเตรียมความพร้อมของเมืองให้สามารถรองรับภัยพิบัติ โดยเฉพาะอุทกภัยได้อย่างมี
ประสิทธิภาพ
3) เพิ่มมาตรฐานแหลง่ ทอ่ งเท่ียวท้องถิน่ และแหล่งท่องเทีย่ วโดยชุมชน เช่น ตลาด สามชกุ
ตลาดน้ำอัมพวา ตลาดน้ำดำเนินสะดวก เกาะเกร็ด ท่องเที่ยวธรรมชาติสวนผึ้ง อุทยานแห่งชาติ
แก่งกระจาน ฯลฯ โดยปรับปรุงสิ่งอำนวยความสะดวก กิจกรรมการท่องเที่ยว สินค้าและบริการด้านการ
ท่องเท่ยี วใหไ้ ดม้ าตรฐานสากล

16

4) พัฒนาแหล่งท่องเที่ยวที่มีศักยภาพ เช่น กลุ่มประวัติศาสตร์และศาสนา กาญจนบุรี-
สุพรรณบุรี-พระนครศรีอยุธยา-อ่างทอง-สิงห์บุรี-ชัยนาท-ลพบุรี-สระบุรี-นครปฐม-ราชบุรี-เพชรบุรี กลุ่ม
ดูแลสุขภาพด้วยแพทย์แผนไทย อาทิ นนทบุรี-สมุทรสาคร-นครปฐม-เพชรบุรี และกลุ่มท่องเที่ยวทางน้ำ
อาทิ พระนครศรีอยุธยา-นนทบุรี-ปทุมธานี-อ่างทอง-สิงห์บุรี โดยปรับปรุงและพัฒนาแหล่งท่องเทีย่ วและ
กิจกรรมการท่องเที่ยวให้มีคุณค่าและมูลค่าเพิ่ม มีความหลากหลาย และเชื่อมโยงการท่องเที่ยวระหว่าง
จังหวดั อยา่ งยง่ั ยนื

5) พัฒนาการเข้าถึงแหล่งท่องเที่ยวชุมชน แหล่งผลิตสินค้า OTOP และแหล่งท่องเที่ยว
เชิงเกษตร เพื่อให้มีเส้นทางหรือเครอื ข่ายการคมนาคมที่สามารถเดินทางเข้าไปยังแหล่งท่องเที่ยวได้อย่าง
สะดวกและปลอดภยั เปน็ การขยายเส้นทางการท่องเท่ียวและกระจายรายไดส้ ู่ชมุ ชน

ยุทธศาสตร์ที่ 3 ยกระดับการผลิตสินค้าเกษตรและอุตสาหกรรมโดยใช้นวัตกรรม
เทคโนโลยี และความคิดสรา้ งสรรค์ เพ่อื ใหส้ ามารถแข่งขันได้อย่างย่ังยืน

แนวทางการพฒั นา
1) นำผลการวิจัยและพัฒนาของสถาบันวิทยาศาสตร์ข้าวแห่งชาตมิ าใช้ในการ พัฒนาการ
ผลิตข้าวในพ้นื ที่ เพอ่ื เพ่มิ ผลผลติ ตอ่ ไร่ เพ่มิ ศกั ยภาพและยกระดบั คุณภาพขา้ วซึ่งเป็นสินคา้ ส่งออกท่ีสำคัญ
ของประเทศให้มีคณุ ภาพตรงตามความต้องการของตลาด
2) พัฒนามาตรฐานฟาร์มเพื่อผลิตอาหารปลอดภัย (Food safety) จากสินค้าเกษตรหลัก
ของภาค ได้แก่ ข้าว พืชผัก มะพร้าว โคนม โคเนื้อ สุกร ไก่ เป็ด กุ้ง ปลา โดยเฉพาะในพื้นที่ที่เป็นแหล่ง
ผลิตสำคญั ไดแ้ ก่ ชัยนาท สงิ ห์บรุ ี อ่างทอง ลพบรุ ี สระบุรี พระนครศรีอยุธยา สพุ รรณบรุ ี ราชบรุ ี นครปฐม
และประจวบคีรีขันธ์ เพื่อการส่งออกสินค้าเกษตรคุณภาพสูง ที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค
ในตลาดเฉพาะและตลาดระดับบน
3) ส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีการเกษตรเพื่อยกระดับสู่ Smart Farmer และSmart
Farming โดยส่งเสริมให้เกษตรกรมีความรู้ความสามารถในการใช้เทคโนโลยีการผลิตที่ทันสมัยและพันธุ์
ทีเ่ หมาะสม รวมทั้งปรับปรงุ ระบบการบริหารจดั การตลาดใหม้ ีประสิทธภิ าพ
4) ฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ทรัพยากรประมงทะเล โดยเร่งรัดการอนุรักษ์ ฟื้นฟู และ การ
จัดการใช้ประโยชน์ทรัพยากรประมงและสิ่งแวดล้อมให้เป็นระบบเหมาะสม ควบคู่ไปกับการส่งเสริมและ
พัฒนาอาชีพ เช่น การส่งเสรมิ การวิจัยและถา่ ยทอดเทคโนโลยีการจัดการและวธิ กี ารเพาะเลย้ี งสัตว์น้ำเพี่อ
เพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและสร้างมูลค่าเพิ่มการส่งเสริมและพัฒนาการประมงพื้นบ้าน รวมทั้งการ
ส่งเสริมและ พัฒนาธุรกิจการประมง เป็นต้น ในพื้นที่ที่มีศักยภาพด้านการประมงและเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
บรเิ วณชายฝั่งรอบ อ่าวไทย ไดแ้ ก่ ประจวบคีรีขันธ์ เพชรบุรี สมทุ รสงคราม สมทุ รสาคร และสมทุ รปราการ
5) เพิ่มความสามารถการแข่งขันอุตสาหกรรมประมง (สมุทรสาคร) อุตสาหกรรม ก่อสร้าง
(สระบรุ )ี อตุ สาหกรรมยานยนต์และอเิ ล็กทรอนิกส์ (พระนครศรีอยุธยา ปทมุ ธานี สมุทรปราการ) สู่การใช้
เทคโนโลยีท่ีสูงขนึ้ และเป็นมติ รกบั สงิ่ แวดลอ้ ม
6) พฒั นากาญจนบรุ ี-ราชบรุ ี-เพชรบุรีตอนบนให้เปน็ แหล่งอุตสาหกรรมแปรรปู ผลผลิตทาง
การเกษตรและปศุสัตว์ และกลุ่มอุตสาหกรรมส่ิงทอและเครื่องนุ่งห่มเชื่อมโยงกับแหล่งผลิต
ในเมียนมา โดยเพ่ิมประสิทธภิ าพระบบโลจิสตกิ สเ์ พอื่ ลดตน้ ทนุ ในการขนสง่ สินค้า รวมท้งั ยกระดบั คณุ ภาพ
สนิ คา้ อุตสาหกรรมในพื้นท่ีใหม้ คี วามทนั สมยั และให้ได้มาตรฐานสากลไปสู่ตลาดอาเซียน

17

7) สง่ เสรมิ และสนับสนุนธุรกิจ SMEs และ Start Up โดยใหค้ วามสำคัญกับการ เสริมสรา้ ง
องค์ความรู้ให้แก่ผู้ประกอบการในการดำเนินธุรกิจ อาทิ การนำงานวิจัยนวัตกรรมและเทคโนโลยี มาใช้
ในการเพิม่ ประสทิ ธภิ าพการผลติ และการใช้กลยุทธก์ ารตลาด ฯลฯ เพือ่ ให้สามารถเร่ิมต้นธุรกิจและเติบโต
ได้อย่างมปี ระสิทธภิ าพ

ยุทธศาสตร์ที่ 4 บริหารจัดการน้ำและทรัพยากรธรรมชาติเพื่อแก้ไขปัญหาน้ำท่วม
ภยั แล้ง และคงความสมดลุ ของระบบนิเวศอยา่ งย่งั ยืน

แนวทางการพฒั นา
1) พัฒนาแหล่งน้ำ และระบบกระจายน้ำ ในพื้นที่แล้งซ้ำซาก อาทิ กาญจนบุรี
ประจวบคีรีขันธ์ ราชบรุ ี และลพบรุ ี เพม่ิ ประสทิ ธิภาพระบบบริหารจดั การน้ำ โดยปรับปรงุ และบำรุงรักษา
แหล่งน้ำเดิม วางแผนจัดสรรน้ำเพื่อรองรับความต้องการใช้น้ำที่เพิ่มขึ้นจากการขยายตัวของกิจกรรม
ทางเศรษฐกิจและชุมชนได้อย่างพอเพียงและมเี สถียรภาพ รวมทัง้ จดั ทำแหล่งเก็บกักน้ำขนาดเล็กกระจาย
ในพืน้ ทกี่ ารเกษตรเพื่อบรรเทาและแกไ้ ขปญั หาขาดแคลนน้ำในช่วงฤดแู ลง้
2) ป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ำท่วมพื้นที่เศรษฐกิจ ชุมชน แหล่งประวัติศาสตร์
โบราณสถาน และพื้นที่น้ำท่วมซ้ำซาก อาทิ ชัยนาท อ่างทอง สิงห์บุรี พระนครศรีอยุธยา สมุทรสาคร
นนทบุรี ปทุมธานี และสมุทรปราการ โดยเพิ่มแหล่งเก็บกักน้ำที่เป็นแก้มลิง ส่งเสริมและสนับสนุนให้
ประชาชนในพน้ื ท่ีเสี่ยงจดั ตงั้ กล่มุ เฝา้ ระวงั ภัยน้ำทว่ ม
3) ป้องกนั การบุกรุกทำลายป่าและฟื้นฟูป่าเส่ือมโทรม ในพน้ื ที่จังหวัดกาญจนบุรี เพชรบุรี
และราชบุรี โดยการปลูกป่าเพิ่มเติม และเพิ่มมาตรการเฝ้าระวังติดตามการบุกรุกป่า สนับสนุนสิทธิ และ
บทบาทของชมุ ชนใหเ้ ข้ามามสี ว่ นรว่ มในการบรหิ ารจัดการพนื้ ท่ปี า่ ของชมุ ชนไมใ่ หเ้ ส่ือมโทรมลง
4) ขุดลอกลำน้ำเพื่อเพิ่มปริมาณการกักเก็บน้ำและใช้ในการขนส่ง อาทิ แม่น้ำเจ้าพระยา
แม่น้ำท่าจีน ฯลฯ รวมทั้งฟื้นฟูคุณภาพน้ำแม่น้ำเจ้าพระยาและท่าจีนตอนล่างในพื้นที่พระนครศรีอยุธยา
ปทมุ ธานี นนทบรุ ี สมทุ รปราการ นครปฐม และสมุทรสาคร
5) ป้องกันและแก้ไขปัญหาการกัดเซาะชายฝั่งทะเล อาทิ สมุทรปราการ สมุทรสาคร
สมุทรสงคราม เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ โดยการจัดทำแนวป้องกันการกัดเซาะชายฝั่งด้วยวิธีการ
ทเี่ หมาะสม เชน่ ปลูกปา่ ชายเลน และการทำแนวไมไ้ ผก่ นั คลื่น
ยุทธศาสตร์ที่ 5 เปิดประตูการค้า การลงทุน และการท่องเที่ยว เชื่อมโยง เขตเศรษฐกิจ
พิเศษทวาย-ภาคกลาง-ระเบยี งเศรษฐกจิ พิเศษภาคตะวนั ออก
แนวทางการพัฒนา
1) พัฒนาทางหลวงพิเศษระหว่างเมือง และรถไฟ เชือ่ มกรงุ เทพ–กาญจนบุรี เพ่ือเชื่อมโยง
พื้นที่เศรษฐกิจชายแดนของภาคกับพื้นที่เศรษฐกิจหลักของประเทศให้สามารถเกื้อหนุนและติดต่อ
ทางการพัฒนาระหว่างพื้นที่ไดโ้ ดยสะดวกและรวดเร็ว
2) เร่งพัฒนาพื้นที่เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษชายแดนบ้านพุน้ำร้อน อำเภอเมือง จังหวัด
กาญจนบุรี ให้เป็นประตูเชื่อม Southern Economic Corridor จากท่าเรือทวาย-ท่าเรือแหลมฉบัง
ท่าเรือสีหนุวิลล์ ประเทศกัมพูชา-ท่าเรือวังเตา ประเทศเวียดนาม โดยพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและ
ส่ิงอำนวยความสะดวกดา้ นการเดนิ ทางและขนสง่ เชื่อมโยงกับประเทศเพ่ือนบ้าน
3) พัฒนามาตรฐานด่านชายแดนไทย-เมียนมา บ้านพุน้ำร้อน ด่านเจดีย์สามองค์ และ
ดา่ นสงิ ขร เพอื่ เชือ่ มโยงการค้า การลงทนุ และการท่องเที่ยว กับเมียนมา โดยจัดระเบียบการใช้ประโยชน์

18

ที่ดิน ให้สอดคล้องกับการพัฒนาในอนาคต พร้อมทั้งปรับปรุงและพัฒนาระบบโลจิสติกส์ ระบบ
สาธารณูปโภคและสาธารณูปการ จุดบริการและสิ่งอำนวยความสะดวกบริเวณจุดผ่านแดน ตลอดจน
ระเบยี บและกฎเกณฑท์ ่ี เก่ยี วขอ้ ง

4) พัฒนาเมืองและพื้นที่เศรษฐกิจของภาคกลางตามแนวแกนหลักการเชื่อมโยง เขต
เศรษฐกิจพิเศษทวายกับ EEC โดยจัดเตรียมระบบสาธารณูปโภคและสาธารณูปการรองรับการพัฒนา
กิจกรรมทางเศรษฐกิจ เพือ่ ใหเ้ อื้อต่อการพัฒนาการค้า การลงทุน และการท่องเทยี่ วเช่ือมโยงระหว่างไทย
กับ เมยี นมา

ยุทธศาสตร์ที่ 6 พัฒนาความเชื่อมโยงเศรษฐกิจและสังคมกับทุกภาคเพื่อเสริมสร้าง
เสถยี รภาพและลดความเหล่อื มล้ำภายในประเทศ

แนวทางการพฒั นา
1) เร่งดำเนินการแผนพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานการคมนาคมขนส่งที่เชื่อมโยงภาคกลางกบั
ภาคอื่น ๆ ของประเทศ เพื่อกระจายประโยชน์และโอกาสจากจุดความเจริญหลักของประเทศ
ใหเ้ ชอื่ มโยงไปยงั พ้ืนท่ีภาคอ่นื ๆ ซง่ึ จะทำให้เกิดการกระตนุ้ การพฒั นาและลดความเหลื่อมล้ำระหว่างภาค
อาทิ (1) เชื่อมโยงภาคเหนือ ด้วยรถไฟความเร็วสงู กรุงเทพฯ-พิษณุโลก และรถไฟทางคู่ ลพบุรี-ปากน้ำโพ
(2) เชื่อมโยงภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ด้วยรถไฟความเร็วสูงกรุงเทพฯ-นครราชสมี า และทางหลวงพิเศษ
ระหวา่ งเมอื งบางปะอิน-นครราชสีมา (3) เชือ่ มโยงภาคตะวนั ออก ดว้ ยรถไฟความเรว็ สงู กรงุ เทพฯ-ระยอง
ทางหลวงพิเศษ พัทยา-มาบตาพุด และรถไฟทางคู่ฉะเชิงเทรา-คลองสิบเก้า-แกง่ คอย (4) เชื่อมโยงภาคใต้
และภาคใต้ชายแดน ดว้ ยรถไฟความเรว็ สูงกรงุ เทพฯ–หวั หนิ และรถไฟทางคู่ประจวบคีรขี ันธ์-ชุมพร
2) พัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งระบบรางในเมืองที่มีศักยภาพท่ีสำคัญ อาทิ เมืองอยุธยา
และบริเวณเมืองชายแดนที่มีศักยภาพ รวมทั้งบริเวณใกล้พื้นที่เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษชายแดน อาทิ
เมืองพุน้ำร้อน โดยสนับสนนุ ให้มีการจัดทำโครงการนำร่องที่ใช้แนวทางการจัดรูปท่ีดิน การผังเมืองควบคู่
กบั การพฒั นาเมอื งแบบประหยัดพลงั งาน

1.4 ยทุ ธศาสตรต์ ามแผนการศึกษาแหง่ ชาติ พ.ศ. 2560-2579
แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579 ได้กำหนดยุทธศาสตร์ไว้ 6 ยุทธศาสตร์ ซ่ึง

เกย่ี วขอ้ งกับภารกิจของสำนกั งานปลดั กระทรวงศึกษาธิการทง้ั 6 ยุทธศาสตร์ ดงั น้ี14
1.4.1 การจดั การศกึ ษาเพ่อื ความมัน่ คงของสังคมและประเทศชาติ
1.4.1.1 เปา้ หมายและตัวช้วี ดั
1) คนทุกช่วงวัยมีความรักในสถาบันหลักของชาติ และยึดมั่นการปกครอง

ระบอบประชาธปิ ไตยอันมีพระมหากษัตริยท์ รงเปน็ ประมขุ
ตวั ชว้ี ัด
1.1) ร้อยละของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานท่ีจัดกิจกรรมส่งเสรมิ การเรียนรู้

ที่สะท้อนความรักและการธำรงรักษาสถาบันหลักของชาติและการยึดมั่นในการปกครองระบอบ
ประชาธปิ ไตยอนั มีพระมหากษัตรยิ ์ทรงเปน็ ประมุขเพิม่ ข้นึ

14 สำนกั งานเลขาธกิ ารสภาการศกึ ษา, กระทรวงศกึ ษาธกิ าร. แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2560-2579. พิมพค์ รั้งที่ 1. กรุงเทพฯ: บริษทั พรกิ หวาน
กราฟฟิค จำกดั . 2560.

19

1.2) ร้อยละของนักเรยี นทผ่ี ่านการอบรมลูกเสอื เนตรนารเี พิ่มขนึ้
1.3) ร้อยละของสถานศึกษาที่มีการจัดการเรียนการสอน/กิจกรรมเพื่อ
เสริมสรา้ งความเปน็ พลเมือง (Civic Education) เพ่ิมข้นึ
1.4) ร้อยละของสถานศึกษาที่มีการจัดการเรียนการสอน/กิจกรรมที่
สรา้ งภมู ิคมุ้ กนั หรอื ป้องปรามการทจุ ริตคอรร์ ปั ชัน่ เพมิ่ ข้ึน
1.5) ร้อยละของสถานศึกษาที่มีการจัดการเรียนการสอน/กิจกรรมเพื่อ
สง่ เสรมิ การอย่รู ่วมกนั ในสังคมพหวุ ัฒนธรรมเพิ่มขึ้น
2) คนทุกช่วงวัยในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้และ
พื้นท่ีพิเศษไดร้ บั การศึกษาและเรียนรู้อย่างมคี ุณภาพ
ตวั ชี้วดั
2.1) ร้อยละของนักเรียนในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดน
ภาคใตแ้ ละพื้นที่พิเศษทีม่ คี ะแนนผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาตขิ ั้นพื้นฐาน (O-NET) แต่ละวิชา
ผ่านเกณฑค์ ะแนนรอ้ ยละ 50 ขนึ้ ไปเพมิ่ ข้ึน
2.2) ร้อยละของผู้เรียน เยาวชนและประชาชนในเขตพัฒนาพิเศษ
เฉพาะกิจจังหวดั ชายแดนภาคใต้และพืน้ ทพี่ เิ ศษท่ีไดร้ ับการพฒั นาศักยภาพหรือทกั ษะด้านอาชีพ สามารถ
มีงานทำหรอื นำไปประกอบอาชีพในทอ้ งถ่ินเพ่มิ ขน้ึ
2.3) ร้อยละของสถานศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัด
ชายแดนภาคใต้และพื้นท่ีพิเศษที่จัดการเรียนการสอนโดยบูรณาการหลักสูตรให้สอดคล้องกับสังคม
วฒั นธรรมและภาษาถนิ่ เพ่มิ ขึ้น
2.4) ร้อยละของผู้เรียนในเขตพัฒนาพิเศษเฉพาะกิจจังหวัดชายแดน
ภาคใต้และพื้นที่พิเศษที่เข้าร่วมโครงการด้านการพัฒนาศักยภาพหรือความสามารถพิเศษเฉพาะด้าน
เพมิ่ ขน้ึ
2.5) จำนวนสถานศึกษาที่จัดการศึกษาสำหรับกลุ่มชนต่างเชื้อชาติ
ศาสนา ภาษาและวัฒนธรรม กลุ่มชนชายขอบ และแรงงานต่างดา้ วเพมิ่ ขนึ้
2.6) จำนวนสถานศึกษาในพื้นที่พเิ ศษทจี่ ัดอยใู่ นมาตรการจูงใจ มีระบบ
เงินเดือนค่าตอบแทนที่สงู กว่าระบบปกติเพม่ิ ขึ้น
3) คนทกุ ชว่ งวยั ได้รับการศึกษา การดแู ลและป้องกันจากภัยคุกคามในชีวิต
รปู แบบใหม่
ตวั ชี้วัด
3.1) ร้อยละของสถานศึกษาที่จัดกระบวนการเรียนรู้และปลูกฝัง
แนวทางการจัดการความขดั แย้งโดยแนวทางสันติวิธีเพ่มิ ข้นึ
3.2) ร้อยละของสถานศึกษาที่มีการจดั การเรยี นการสอน/กจิ กรรม เพื่อ
เสริมสรา้ งความรู้ความเขา้ ใจที่ถกู ต้องเก่ียวกบั ภัยคกุ คามในรปู แบบใหม่เพ่ิมข้ึน

20

3.3) มีระบบ กลไก และมาตรการที่เข้มแขง็ ในการป้องกนั และแกไ้ ขภยั
คกุ คามในรปู แบบใหม่

3.4) ร้อยละของสถานศึกษาทีป่ ลอดยาเสพตดิ เพ่มิ ข้ึน
3.5) สัดส่วนผูเ้ รียนในสถานศึกษาท่ีมคี ดีทะเลาะวิวาทลดลง
1.4.1.2 แนวทางการพัฒนา
1) พัฒนาการจัดการศกึ ษาเพอ่ื เสรมิ สรา้ งความมัน่ คงของสถาบันหลักของ
ชาตแิ ละการปกครองระบอบประชาธปิ ไตยอนั มพี ระมหากษตั ริย์ทรงเป็นประมุข
2) ยกระดับคุณภาพและส่งเสริมโอกาสในการเข้าถึงการศึกษาในเขต
พฒั นาพเิ ศษเฉพาะกิจจงั หวัดชายแดนภาคใต้
3) ยกระดับคุณภาพและส่งเสริมโอกาสในการเข้าถึงการศึกษาในพื้นที่
พิเศษ (พื้นที่สูงพื้นที่ตามแนวตะเข็บชายแดน และพื้นที่เกาะแก่ง ชายฝั่งทะเล ทั้งกลุ่มชนต่างเชื้อชาติ
ศาสนา และวัฒนธรรม กลมุ่ ชน-ชายขอบ และแรงงานตา่ งดา้ ว)
4) พัฒนาการจัดการศึกษาเพื่อการจัดระบบการดูแลและป้องกันภัย
คุกคามในรูปแบบใหม่ อาทิ อาชญากรรมและความรุนแรงในรูปแบบต่าง ๆ ยาเสพติด ภัยพิบัติจาก
ธรรมชาติ ภัยจากโรคอบุ ัตใิ หม่ภยั จากไซเบอร์ เป็นต้น
1.4.2 การผลิตและพัฒนากำลังคน การวิจัย และนวัตกรรมเพื่อสร้างขีดความสามารถใน
การแข่งขันของประเทศ
1.4..2.1 เปา้ หมายและตัวชีว้ ัด
1) กำลังคนมที ักษะท่ีสำคัญจำเป็นและมีสมรรถนะตรงตามความต้องการ
ของตลาดงานและการพฒั นาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ
ตัวช้ีวดั
1.1) มฐี านขอ้ มลู ความต้องการกำลังคน (Demand) จำแนกตามกล่มุ
อตุ สาหกรรมอยา่ งครบถ้วน
1.2) สัดส่วนผเู้ รียนอาชวี ศึกษาสงู ข้ึน เม่ือเทียบกบั ผู้เรยี นสามญั ศึกษา
1.3) สดั ส่วนผ้เู รียนวิทยาศาสตรส์ ขุ ภาพ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
สูงข้นึ เมอื่ เทียบกับผู้เรยี นสังคมศาสตร์
1.4) ร้อยละของผู้เรียนที่เรียนในระบบทวิภาคี/สหกิจศึกษาในสถาน
ประกอบการทม่ี ีมาตรฐานเพ่มิ ขน้ึ
1.5) ร้อยละของผู้ได้รับเงินกู้ยืมเพื่อการศึกษาในสาขาที่สอดคล้องกับ
ความต้องการของประเทศเพิ่มข้ึน
1.6) ร้อยละของผู้สำเร็จการศึกษามีสมรรถนะที่ตรงกับความต้องการ
ของตลาดงานและการพฒั นาประเทศเพิม่ ข้ึน
1.7) ระดับความสามารถด้านการใช้ภาษาอังกฤษเฉลี่ยของผู้สำเร็จ
การศึกษาในแต่ละระดับ เมื่อทดสอบตามมาตรฐานความสามารถทางภาษาอังกฤษ (CEFR) สูงขึ้น (ระดับ
มัธยมศึกษา ตอนตน้ /ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย/ระดับปริญญาตรี)

21

1.8) จำนวนผู้สำเร็จการศึกษาในสาขาตามกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมาย
ทีต่ รงตามข้อมลู ความตอ้ งการกำลงั คน (Demand) ในกล่มุ อุตสาหกรรมต่าง ๆ เพิม่ ข้ึน

1.9) ประชากรวัยแรงงาน (15 – 59 ปี) มีจำนวนปีการศึกษาเฉลี่ย
เพิ่มขนึ้

1.10) ร้อยละของประชากรวัยแรงงาน (15 - 59 ปี) ทมี่ ีการศกึ ษาระดับ
มธั ยมศกึ ษาตอนปลายหรอื เทยี บเทา่ ขึ้นไปเพ่มิ ข้ึน

1.11) ร้อยละของกำลังแรงงานในสาขาอาชีพต่าง ๆ ที่ได้รับการ
ยกระดบั คุณวุฒวิ ิชาชพี เพิ่มขึ้น

1.12) อัตราการได้งานทำ/ประกอบอาชีพอิสระของผู้สำเร็จการศึกษา
ระดบั อาชวี ศกึ ษา (ไมน่ บั ศึกษาตอ่ ) ภายในระยะเวลา 1 ปีเพมิ่ ขึน้

1.13) อัตราการได้งานทำ/ประกอบอาชีพอิสระของผู้สำเร็จการศึกษา
ระดับอุดมศึกษาภายในระยะเวลา 1 ปีเพ่มิ ขน้ึ

1.14) ร้อยละของผู้สำเร็จการศึกษาที่ผ่านการประเมินสมรรถนะตาม
มาตรฐานอาชพี เพิ่มขน้ึ

1.15) ร้อยละของผู้สำเร็จการศึกษาระดับอาชีวศึกษาและอุดมศึกษา มี
สมรรถนะเปน็ ทพี่ อใจของสถานประกอบการเพ่ิมขึ้น

1.16) อันดับความพงึ พอใจของผู้ประกอบการต่อผู้จบอดุ มศึกษาเพ่ิมข้ึน
(IMD)

2) สถาบันการศึกษาและหน่วยงานที่จัดการศึกษาผลิตบัณฑิตที่มีความ
เชี่ยวชาญและเป็นเลิศเฉพาะดา้ น

ตัวช้วี ดั
2.1) ร้อยละของสถาบันอุดมศึกษาที่มีการผลิตบัณฑิตและวิจัยตาม

ความเชยี่ วชาญและความเป็นเลศิ เฉพาะด้านเพ่มิ ขึน้
2.2) สัดส่วนการผลิตกำลังคนระดับกลางและระดับสูงจำแนกตาม

ระดับ/ประเภทการศึกษาในสาขาวิชาที่สอดคล้องกับความต้องการของตลาดงานและกา รพัฒนาประเทศ
เพม่ิ ขนึ้

2.3) ร้อยละของสถาบันการศกึ ษาที่จัดการศึกษารูปแบบทวิภาคี/สหกิจ
ศกึ ษา/หลักสูตรโรงเรยี นในโรงงานตามมาตรฐานทกี่ ำหนดเพ่ิมข้นึ

2.4) จำนวนหลักสูตรของสถานศึกษาที่จัดการศึกษาทวิวุฒิ (Dual
Degree) ร่วมกบั ต่างประเทศเพิ่มขน้ึ

2.5) จำนวนหลักสตู รฐานสมรรถนะในสาขาที่ตรงกับความต้องการของ
ตลาดงานและการพัฒนาประเทศเพิ่มขน้ึ

2.6) ร้อยละของสถานศึกษาที่จัดการศึกษาเน้นด้านวิทยาศาสตร์
เทคโนโลยีและการวิจยั เพิ่มข้ึน

2.7) ร้อยละของสถานศึกษาที่จัดการเรียนรู้แบบบูรณาการองค์ความรู้
ดา้ นวิทยาศาสตรเ์ ทคโนโลยีวศิ วกรรม และคณติ ศาสตร์หรอื สะเตม็ ศึกษาเพิ่มขึ้น

22

2.8) จำนวนหลกั สูตรหรือสาขาวชิ าที่ผู้เรียนสามารถโอนย้ายหรือศึกษา
ตอ่ เนอื่ งเพมิ่ ขนึ้

2.9) จำนวนสถาบนั อาชีวศึกษาและอุดมศึกษาท่ีจัดหลกั สตู รสำหรับผูม้ ี
ความสามารถพิเศษเพ่มิ ข้ึน

2.10) จำนวนสถานศึกษา/สถาบันการศึกษาที่มีชุมชนแห่งการเรียนรู้
ทางวชิ าชีพเพมิ่ ขน้ึ

2.11) ร้อยละของครูอาชีวศึกษาที่ผ่านการประเมินสมรรถนะตาม
มาตรฐานอาชีพเพม่ิ ขน้ึ

2.12) ร้อยละของสถานประกอบการที่จัดการศึกษา เพื่อพัฒนา
กำลังคนตามความต้องการของตลาดงานเพ่ิมข้ึน

2.13) ร้อยละของภาคีเครือข่ายความร่วมมือระหว่างรัฐ เอกชน สถาน
ประกอบการสมาคมวิชาชีพและหนว่ ยงานที่จัดการศกึ ษาเพม่ิ ขน้ึ

3) การวิจัยและพัฒนาเพื่อสร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมที่สร้างผลผลิต
และมลู คา่ เพ่ิมทางเศรษฐกิจ

ตัวชี้วัด
3.1) สัดส่วนเงินลงทุนวิจัยและพัฒนาของภาคเอกชนเมื่อเทียบกับ

ภาครฐั เพิ่มขนึ้
3.2) สัดส่วนค่าใช้จ่ายการลงทุนเพื่อการวิจัยและพัฒนาเมื่อเทียบกับ

ผลติ ภัณฑม์ วลรวมภายในประเทศ (GDP) เพิ่มขน้ึ
3.3) จำนวนโครงการ/งานวิจัยเพื่อสร้างองค์ความรู้/นวัตกรรมท่ี

นำไปใชป้ ระโยชน์ในการพฒั นาประเทศเพม่ิ ขึน้
3.4) จำนวนบุคลากรด้านการวิจัยและพัฒนาต่อประชากร 10,000 คน

เพมิ่ ข้นึ
3.5) จำนวนนวัตกรรม/สิ่งประดิษฐ์ ที่ได้จดสิทธิบัตรและทรัพย์สินทาง

ปัญญาเพิม่ ขนึ้
3.6) รอ้ ยละของผลงานวจิ ัยท่ีไดร้ ับการตีพิมพใ์ นระดบั นานาชาตเิ พม่ิ ขนึ้

1.4.2.2 แนวทางการพัฒนา
1) ผลิตและพัฒนากำลังคนให้มีสมรรถนะในสาขาทีต่ รงตามความต้องการ

ของตลาดงานและการพัฒนาเศรษฐกิจและสงั คมของประเทศ
2) ส่งเสริมการผลติ และพัฒนากำลงั คนที่มคี วามเชีย่ วชาญและเป็นเลิศเฉพาะ

ดา้ น
3) ส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาเพื่อสร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมที่สร้าง

ผลผลิตและมูลคา่ เพม่ิ ทางเศรษฐกิจ
1.4.3 การพัฒนาศกั ยภาพคนทุกชว่ งวยั และการสร้างสงั คมแหง่ การเรียนรู้

23

1.4.3.1 เปา้ หมายและตวั ชวี้ ัด
1) ผู้เรียนมีทักษะและคุณลักษณะพื้นฐานของพลเมืองไทย และทักษะ

และคณุ ลกั ษณะท่จี ำเป็นในศตวรรษท่ี 21
ตัวชวี้ ดั
1.1) ร้อยละของผู้เรียนท่ีมีคุณลักษณะและทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษ

ที่ 21 เพม่ิ ขน้ึ
1.2) ร้อยละของผู้เรียนทุกระดับการศึกษามีพฤติกรรมที่แสดงออกถึง

ความมีวนิ ยั และมีจติ สาธารณะเพ่ิมขน้ึ
- ร้อยละของจำนวนนักเรียนที่เข้าร่วมกิจกรรมเพื่อประโยชน์

สาธารณะและช่วยเหลือสังคมเพิ่มขึ้น
- ร้อยละของจำนวนนกั เรียนที่เข้ารว่ มกิจกรรมท่ีส่งเสริมการมีวินัย

เพิ่มข้นึ
1.3) ร้อยละของสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนต้นหรือเทียบเท่าขึ้น

ไป ทจ่ี ดั กจิ กรรมสะท้อนการสร้างวนิ ยั จติ สาธารณะ และคุณลกั ษณะที่พึงประสงค์เพ่มิ ขน้ึ
2) คนทุกช่วงวัยมีทักษะ ความรู้ความสามารถ และสมรรถนะตาม

มาตรฐานการศึกษาและมาตรฐานวิชาชีพ และพฒั นาคณุ ภาพชวี ติ ได้ตามศกั ยภาพ
ตวั ชวี้ ดั
2.1) รอ้ ยละของเดก็ แรกเกิด – 5 ปีมพี ฒั นาการสมวยั เพ่มิ ขึ้น
2.2) ครู/ผู้ดูแลเด็กมีความรู้และทักษะในการดูแลเด็กที่ถูกต้อง จัดการ

เรียนรทู้ ีส่ อดคล้องกับหลักการพัฒนาเดก็ ปฐมวัยอยา่ งรอบดา้ นตามวัยเพ่มิ ขึ้น
2.3) ร้อยละการอ่านของคนไทย (อายตุ ั้งแต่ 6 ปีขึ้นไป) เพิ่มข้ึน
2.4) ร้อยละของนักเรียนที่มีคะแนนผลการทดสอบทางการศึกษา

ระดับชาติข้นั พน้ื ฐาน (O-NET) แต่ละวชิ าผา่ นเกณฑค์ ะแนนรอ้ ยละ 50 ข้นึ ไปเพมิ่ ข้ึน
2.5) จำนวนผู้เรียนในสาขาเฉพาะที่ต้องใช้ความรู้ความเชี่ยวชาญ

ระดบั สงู ในศาสตร/์ สาขาตา่ ง ๆ เพิ่มขน้ึ
2.6) ประชากรวัยแรงงาน (15 - 59 ปี) มีจำนวนปีการศึกษาเฉล่ีย

เพ่ิมขึ้น
2.7) ร้อยละของแรงงานที่ขอเทียบโอนความรู้และประสบการณ์เพื่อ

ยกระดบั คณุ วุฒิการศึกษาเพิ่มขนึ้
2.8) จำนวนผสู้ งู วัยที่ไดร้ บั บริการการศกึ ษาเพื่อพัฒนาทักษะอาชีพและ

ทักษะชีวิตเพ่ิมข้นึ
2.9) จำนวนสาขาและวชิ าชพี ที่เปิดโอกาสใหผ้ ูส้ งู วยั ไดร้ บั การส่งเสริมให้

ทำงานและถ่ายทอดความรู้/ประสบการณ์เพม่ิ ขึน้
3) สถานศกึ ษาทุกระดับการศกึ ษาสามารถจัดกิจกรรม/กระบวนการเรียนรู้

ตามหลักสูตรได้อย่างมีคณุ ภาพและมาตรฐาน

24

ตัวช้ีวดั
3.1) ร้อยละของศูนย์เด็กเล็ก/สถานศึกษาระดับปฐมวัยที่จัดกิจกรรม

การเรยี นรู้ได้คุณภาพและมาตรฐานเพ่มิ ข้นึ
3.2) จำนวนสถานศึกษา/สถานพัฒนาเด็กปฐมวัยจัดกิจกรรมที่

สอดคล้องกับหลักสูตรปฐมวัย และสมรรถนะของเด็กที่เชื่อมโยงกับมาตรฐานคุณภาพเด็กปฐมวัยข อง
อาเซยี นเพ่ิมขนึ้

3.3) จำนวนสถานศึกษาในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานที่จัดการศึกษา
ตามหลักสตู รทีม่ ่งุ พฒั นาผเู้ รยี นให้มคี ณุ ลกั ษณะและทักษะการเรยี นรใู้ นศตวรรษที่ 21 เพ่มิ ขนึ้

3.4) จำนวนสถาบันการศึกษาในระดับอาชีวศึกษาและอุดมศึกษาที่จัด
การศึกษาตามหลักสูตรที่มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้มีสมรรถนะที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ประเทศไทย 4.0
เพิม่ ขึน้

3.5) จำนวนสถานศกึ ษา/สถาบนั การศึกษาทีจ่ ัดการเรยี นการสอนภาษา
ของประเทศสมาชิกอาเซยี น (+3) เพมิ่ ขน้ึ

3.6) ร้อยละของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานท่ีจัดกระบวนการเรียนรู้
เชิงบูรณาการเพอ่ื พัฒนาทกั ษะการคดิ วิเคราะหแ์ ละความคิดสรา้ งสรรคเ์ พม่ิ ขึ้น

4) แหลง่ เรยี นรู้ สื่อตำราเรยี น นวตั กรรม และสอื่ การเรียนรู้ มีคุณภาพและ
มาตรฐาน และประชาชนสามารถเข้าถงึ ได้โดยไม่จำกัดเวลาและสถานท่ี

ตวั ชี้วัด
4.1) จำนวนแหล่งเรียนรู้ท่ีได้รบั การพัฒนาให้สามารถจัดการศกึ ษา/จดั

กจิ กรรมการเรยี นรูต้ ลอดชีวติ ท่มี ีคุณภาพเพิม่ ขึน้
4.2) จำนวนแหล่งเรียนรู้ห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ที่ได้รับการสนับสนุนจาก

ภาคเอกชน สถานประกอบการ สถาบันศาสนา มูลนธิ สิ ถาบนั /องคก์ รตา่ ง ๆ ในสังคมเพิ่มขน้ึ
4.3) จำนวนสื่อสารมวลชนที่เผยแพร่องค์ความรู้หรือจัดรายการเพื่อ

การศกึ ษาเพ่ิมขน้ึ
4.4) ร้อยละของชุมชนทมี่ กี ารจดั การแหล่งเรียนรู้ท่มี ีคุณภาพเพิ่มขึน้
4.5) มีระบบเครือข่ายเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการศึกษาที่ทันสมัย

สนองตอบความตอ้ งการของผู้ใช้บริการอย่างมปี ระสิทธภิ าพ
4.6) จำนวนส่อื ตำราเรียน และสื่อการเรียนรู้ทผ่ี ่านการรบั รองมาตรฐาน

คณุ ภาพจากหน่วยงานที่รบั ผดิ ชอบเพิ่มข้ึน
4.7) จำนวนส่อื ตำราเรียน และส่ือการเรียนรูท้ ี่ไดร้ ับการพฒั นา โดยการ

มีสว่ นรว่ มจากภาครฐั และเอกชนเพม่ิ ขึน้

25

4.8) จำนวนรายการ/ประเภทสื่อที่ผ่านการรับรองมาตรฐานคุณภาพ
จากหน่วยงานที่รับผิดชอบ เผยแพร่ผ่านระบบเทคโนโลยีดิจิทัล จำแนกตามระดับ/ประเภทการศึกษา
เพิม่ ขึ้น

4.9) มีระบบคลังข้อมูลเกี่ยวกับสื่อ และนวัตกรรมการเรียนรู้ที่มี
คณุ ภาพมาตรฐานสามารถใหบ้ ริการคนทกุ ชว่ งวัยและใชป้ ระโยชนร์ ่วมกันระหว่างหนว่ ยงานได้

5) ระบบและกลไกการวดั การติดตามและประเมินผลมปี ระสิทธิภาพ
ตัวช้ีวดั

5.1) มีระบบและกลไกการทดสอบ การวัดและประเมินความรู้ทักษะ
และสมรรถนะของผ้เู รียนทกุ ระดบั การศึกษา และทกุ กล่มุ เป้าหมายทมี่ ปี ระสทิ ธิภาพ

5.2) มีระบบติดตามประชากรวัยเรียนที่ขาดโอกาสหรือไม่ได้รับ
การศกึ ษา และผู้เรียนที่มีแนวโน้มจะออกกลางคนั

5.3) จำนวนการเข้าใช้บริการคลังข้อสอบเพื่อการวัดผลการเรียนรู้ตาม
มาตรฐานหลกั สตู รและมาตรฐานวชิ าชพี จำแนกตามหลกั สตู รและระดบั ช้ันเรยี นเพ่มิ ขึ้น

5.4) จำนวนผู้เรียนที่ศึกษา/เรียนรู้/อบรมทั้งด้านวิชาการและด้าน
อาชีพตามหลกั สตู รและเขา้ รับการทดสอบและประเมนิ ผลผา่ นระบบเทคโนโลยีดจิ ิทลั เพ่มิ ขน้ึ

6) ระบบการผลิตครู อาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษาได้มาตรฐาน
ระดับสากล

ตวั ชี้วัด
6.1) มีฐานข้อมูลความต้องการใช้ครูแผนการผลิตครูอาจารย์และ

บุคลากรทางการศึกษาในระยะ 10 ปี(พ.ศ. 2560 – 2569) จำแนกตามสาขาวิชา ขนาดสถานศึกษาและ
จงั หวัด

6.2) สัดสว่ นของการบรรจคุ รทู ่ีมาจากการผลติ ครใู นระบบปิดเพ่ิมขึน้
6.3) มีหลักเกณฑ์และเงื่อนไขที่เอื้อให้ผู้สำเร็จการศึกษาจากสาขาวิชา
อืน่ และพฒั นาเพิ่มเติมเพ่อื เขา้ ส่วู ชิ าชีพครู
7) ครู อาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษาได้รับการพัฒนาสมรรถนะตาม
มาตรฐาน
ตวั ชีว้ ดั
7.1) ร้อยละของครูอาจารย์และบุคลากรทางการศึกษาทุกระดับ/
ประเภทการศึกษาได้รับการพัฒนาตามมาตรฐานวิชาชีพ และสามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เพ่มิ ขน้ึ
7.2) ร้อยละของครูอาจารย์และบุคลากรทางการศึกษาที่ได้รับการ
พัฒนาให้สอดคลอ้ งกบั ความต้องการและยทุ ธศาสตร์ของหนว่ ยงานเพ่มิ ขน้ึ
7.3) ระดบั ความพงึ พอใจของครูอาจารย์และบุคลากรทางการศึกษาที่มี
ตอ่ การพัฒนาสมรรถนะและการใชป้ ระโยชน์จากการพัฒนาเพ่ิมขึน้

26

7.4) มีระบบการคัดเลือกบุคคลเพื่อเป็นอาจารย์ในสถาบันผลิตครูและ
การพัฒนาให้มคี วามเช่ยี วชาญในสาขาวิชาและเทคนคิ การสอน

1.4.3.2 แนวทางการพัฒนา
1) ส่งเสริม สนับสนุนให้คนทุกช่วงวัยมีทักษะ ความรู้ความสามารถ และ

การพัฒนาคุณภาพชีวิตอยา่ งเหมาะสม เต็มตามศักยภาพในแตล่ ะช่วงวัย
2) ส่งเสริมและพัฒนาแหล่งเรียนรู้ สื่อตำราเรียน และสื่อการเรียนรู้ต่าง ๆ

ให้มีคณุ ภาพมาตรฐาน และประชาชนสามารถเข้าถงึ แหลง่ เรยี นรู้ได้โดยไม่จำกัดเวลาและสถานท่ี
3) สร้างเสริมและปรับเปลี่ยนค่านิยมของคนไทยให้มีวินัย จิตสาธารณะ

และพฤตกิ รรมทีพ่ ึงประสงค์
4) พัฒนาระบบและกลไกการติดตาม การวัดและประเมินผลผู้เรียนให้มี

ประสทิ ธภิ าพ
5) พัฒนาคลังข้อมูล สื่อ และนวัตกรรมการเรียนรู้ ที่มีคุณภาพและ

มาตรฐาน
6) พฒั นาคุณภาพและมาตรฐานการผลติ ครู อาจารย์ และบคุ ลากรทางการ

ศึกษา
7) พฒั นาคุณภาพครู อาจารย์ และบคุ ลากรทางการศึกษา

1.4.4 การสร้างโอกาส ความเสมอภาคและความเท่าเทียมทางการศึกษา
1.4.4.1 เป้าหมายและตัวชีว้ ัด
1) ผู้เรียนทุกคนได้รับโอกาสและความเสมอภาคในการเข้าถึงการศึกษาที่มี

คณุ ภาพ
ตวั ช้วี ัด
1.1) สดั สว่ นนกั เรียนปฐมวัย (3 – 5 ป)ี ตอ่ ประชากรกลุ่มอายุ 3 – 5 ปี

เพิ่มข้ึน
1.2) ประชากรอายุ 6 – 11 ปีได้เขา้ เรยี นระดบั ประถมศึกษาทกุ คน
1.3) ประชากรอายุ 12 – 14 ปีได้เข้าเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

หรอื เทยี บเท่าทกุ คน
1.4) สดั สว่ นนกั เรียนมัธยมศึกษาตอนปลายหรือเทยี บเท่า (15 – 17 ปี)

ตอ่ ประชากรกลมุ่ อายุ 15 – 17 ปเี พิ่มข้นึ
1.5) ประชากรวัยแรงงาน (15 – 59 ปี) มีจำนวนปีการศึกษาเฉลี่ย

เพิ่มข้นึ
1.6) ร้อยละของเด็กในวัยเรียนที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ ได้รับ

การศกึ ษาเตม็ ตามศักยภาพเพิ่มขึ้น (จำแนกตามกลุ่ม ประเภทของความจำเป็นพิเศษ)

27

1.7) อัตราการเข้าเรียนระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษา อาชีวศึกษา
และอดุ มศกึ ษาสูงข้ึน

1.8) ร้อยละของผู้เรียนพิการได้รับการพัฒนาสมรรถภาพหรือบริการ
ทางการศกึ ษาทเ่ี หมาะสม

1.9) อตั ราการออกกลางคนั ของผเู้ รยี นระดับการศึกษาข้นั พ้ืนฐานลดลง
1.10) ผู้เรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานทุกคนได้รับการสนับสนุน
ค่าใช้จา่ ยในการศึกษา 15 ปี
1.11) จำนวนสถานศึกษา/สถาบันการศึกษา/องค์กรที่จัดการศึกษา
แบบเรียนร่วมตามรูปแบบ/หลักสูตร สำหรับผู้ที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ (ผู้พิการ ผู้ด้อยโอกาส ผู้มี
ความสามารถพเิ ศษ) เพิ่มข้นึ
1.12) จำนวนสถานศกึ ษา/สถาบนั การศกึ ษา/องค์กรทจ่ี ดั การศึกษาตาม
รปู แบบ/หลกั สูตรสำหรับผ้ทู ีม่ ีความต้องการจำเปน็ พิเศษเพม่ิ ขึ้น
1.13) มีหลักสูตรการศึกษาในการจัดการศึกษากลุ่มการศึกษาเฉพาะ
ด้านเฉพาะทาง กลมุ่ ทม่ี คี วามต้องการจำเป็นพิเศษในทกุ ระดับการศกึ ษา ท้ังการศึกษาในระบบ นอกระบบ
และตามอัธยาศยั ทีม่ ีคุณภาพและมาตรฐาน
1.14) ดัชนีความเสมอภาคของอัตราการเข้าเรียนระดับการศึกษา
ข้ันพื้นฐานตามฐานะทางเศรษฐกจิ และพน้ื ทลี่ ดลง
1.15) ความแตกต่างระหว่างคะแนนเฉลยี่ ผลการทดสอบทางการศึกษา
ระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ของนักเรียนระหว่างพื้นที่/ภาคการศึกษา ในวิชาคณิตศาสตร์และ
ภาษาองั กฤษลดลง
1.16) จำนวนสถานศึกษาที่ต้องการความช่วยเหลือและพัฒนาเป็น
พิเศษอยา่ งเรง่ ดว่ น (ICU) ลดลง
2) การเพิ่มโอกาสทางการศึกษาผ่านเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการศึกษาสำหรับ
คนทุกชว่ งวยั
ตวั ชวี้ ดั
2.1) มีระบบเครือข่ายเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการศึกษาที่ทันสมัย
สนองตอบความตอ้ งการของผู้เรยี นและผ้ใู ชบ้ ริการอย่างท่ัวถงึ และมีประสิทธิภาพ
2.2) มีสถาบันเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา และกองทุนพัฒนาเทคโนโลยี
เพ่อื การศึกษา
2.3) มกี ารจัดตั้งสถานีโทรทศั น์และการผลิตรายการเพือ่ การศึกษา
2.4) ร้อยละของสถานศึกษาได้รับบริการอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง
ครอบคลมุ ทกุ พน้ื ที่ข้นั ต่ำ 30 Mbps ใน 5 ปแี รก และ 100 Mbps ภายใน 20 ปีเพิ่มข้ึน

28

2.5) ร้อยละของสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่มีการจัดการเรียนการสอน
ทางไกลด้วยระบบ DLIT, DLTV, ETV และผู้เรียนมีค่าเฉลี่ยผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติ
ข้นั พ้ืนฐาน (O-NET) เพิ่มข้นึ

2.6) รอ้ ยละของผูใ้ ช้อนิ เทอร์เนต็ เพ่ือการคน้ ควา้ หาความร้เู พิ่มขนึ้
2.7) มีสื่อดิจิทัลเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจ ชุมชน และการส่งเสริมการมี
อาชีพเพิม่ ขึน้
2.8) สถานศกึ ษาทุกแหง่ มอี นิ เทอร์เนต็ ความเร็วสูงและมีคุณภาพ
3) ระบบข้อมูลรายบุคคลและสารสนเทศทางการศึกษาที่ครอบคลุม
ถูกตอ้ ง เป็นปัจจบุ นั เพ่ือการวางแผน การบริหารจัดการศึกษา การติดตาม ประเมนิ และรายงานผล
ตัวช้ีวดั
3.1) มีระบบฐานข้อมูลรายบุคคลที่อ้างอิงจากเลขที่บัตรประจำตัว
ประชาชน 13 หลัก ที่สามารถเชื่อมโยง และแลกเปลี่ยนฐานข้อมูล รวมทั้งใช้ประโยชน์ร่วมกันระหว่าง
กระทรวงศึกษาธกิ ารและหนว่ ยงานอนื่ ด้านสาธารณสขุ สังคม ภูมิสารสนเทศ แรงงาน และการศึกษา
3.2) มีระบบสารสนเทศด้านการศึกษาและด้านอื่นที่เกี่ยวข้อง ที่เป็น
ระบบเดียวกันทั้งประเทศ ครอบคลุม ถูกต้อง และเป็นปัจจุบัน สามารถอ้างอิงได้เพื่อใช้ประโยชน์ในการ
วางแผน การบรหิ ารจัดการศกึ ษา การตดิ ตาม ประเมนิ และรายงานผล
3.3) มรี ะบบคลังข้อมูลเกี่ยวกบั สื่อและนวัตกรรมการเรียนรู้ท่ีมีคุณภาพ
มาตรฐานสามารถให้บริการและใช้ประโยชนร์ ่วมกันระหวา่ งหน่วยงานได้
3.4) ระดับความพึงพอใจของบุคคลและหน่วยงานในการเข้าถึงและใช้
ประโยชน์จากขอ้ มลู และสารสนเทศทางการศกึ ษาสงู ขึน้
3.5) มีกฎหมาย กฎ และระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการ
ข้อมลู สารสนเทศทางการศึกษาทไี่ ด้รับการปรับปรงุ และมผี ลบงั คบั ใช้
1.4.4.2 แนวทางการพฒั นา
1) เพ่ิมโอกาสและความเสมอภาคในการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ
2) พฒั นาระบบเทคโนโลยีดิจิทัลเพือ่ การศึกษาสำหรบั คนทุกชว่ งวัย
3) พฒั นาฐานขอ้ มูลด้านการศึกษาท่มี ีมาตรฐาน เช่อื มโยงและเขา้ ถึงได้
1.4.5 การจดั การศึกษาเพ่ือสร้างเสรมิ คณุ ภาพชวี ติ ทเี่ ป็นมิตรกับสง่ิ แวดล้อม
1.4.5.1 เปา้ หมายและตัวช้วี ดั
1) คนทุกช่วงวยั มีจิตสำนึกรักษ์สิ่งแวดล้อม มคี ุณธรรม จริยธรรม และนำ
แนวคิดตามหลกั ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การปฏิบตั ิ
ตวั ช้วี ดั
1.1) ร้อยละของศูนย์เด็กเล็กและสถานศกึ ษาระดับปฐมวัยทจี่ ัดกิจกรรม
ทสี่ รา้ งความตระหนกั ในความสำคญั ของการดำรงชีวิตท่เี ปน็ มติ รกบั สงิ่ แวดลอ้ มเพิม่ ข้นึ

29

1.2) ร้อยละของผู้เรียนทุกระดับการศึกษามีพฤติกรรมที่แสดงออกถึง
ความตระหนักในความสำคัญของการดำรงชีวิตที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ความมีคุณธรรมจริยธรรม และ
การประยุกต์ใชห้ ลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงในการดำเนนิ ชีวติ เพิ่มขึน้

- ร้อยละของจำนวนนักเรียนที่เข้าร่วมกิจกรรม/โครงงานท่ี
เก่ยี วข้องกับการสร้างเสริมคุณภาพชีวติ ที่เปน็ มติ รกับส่งิ แวดลอ้ มเพ่ิมขน้ึ

- ร้อยละของจำนวนโรงเรียนที่ใช้กระบวนการเรียนรู้เพื่อสร้าง
เสรมิ คณุ ธรรม จรยิ ธรรมเพิ่มขนึ้

- ร้อยละของจำนวนนักเรียนที่เข้าร่วมกิจกรรมตามโครงการน้อม
นำแนวคดิ ตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การปฏิบัตเิ พ่ิมขึ้น

1.3) ร้อยละของคร/ู บุคลากรทางการศึกษาท่ีได้รับการอบรม/พัฒนาใน
เร่ืองการสร้างเสรมิ คณุ ภาพชวี ติ ทเี่ ปน็ มิตรกับสิ่งแวดล้อมเพมิ่ ขน้ึ

1.4) จำนวนสถานศึกษาในโครงการโรงเรยี นสเี ขยี วและห้องเรียนสีเขียว
เพิม่ ขนึ้

1.5) จำนวนสถานศกึ ษาในโครงการโรงเรยี นคุณธรรมเพ่ิมข้นึ
1.6) จำนวนสถาบันอุดมศึกษาที่ติดอันดับมหาวิทยาลัยสีเขียวโลก
เพม่ิ ขน้ึ
2) หลักสูตร แหล่งเรียนรู้ และสื่อการเรียนรู้ ที่ส่งเสริมคุณภาพชีวิต
ที่เป็นมิตรกับสง่ิ แวดล้อม คุณธรรม จรยิ ธรรม และการนำแนวคิดตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่
การปฏิบตั ิ
ตัวช้วี ดั
2.1) จำนวนสถานศึกษา/สถาบันการศึกษาที่จัดการเรียนการสอนและ
กจิ กรรมที่เกย่ี วขอ้ งกับการสรา้ งเสริมคณุ ภาพชีวติ ทเ่ี ป็นมิตรกบั สงิ่ แวดล้อมเพม่ิ ขน้ึ
2.2) จำนวนสถานศึกษา/สถาบันการศึกษาที่จัดการเรียนการสอนและ
กิจกรรมเพื่อปลูกฝังคุณธรรม จริยธรรม และการนำแนวคิดตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การ
ปฏิบัติเพิ่มขนึ้
2.3) จำนวนแหล่งเรียนรูท้ ีไ่ ด้รับการพัฒนาให้สามารถจัดการศกึ ษา/จัด
กิจกรรมการเรยี นรู้ท่ีสง่ เสรมิ ในเร่อื งการสร้างเสรมิ คุณภาพชวี ติ ท่ีเป็นมติ รกบั ส่งิ แวดล้อมเพิ่มข้นึ
2.4) จำนวนสื่อการเรียนรู้ในสื่อสารมวลชนที่เผยแพร่หรือให้ความรู้
เกี่ยวกบั การสรา้ งเสริมคณุ ภาพชีวติ ท่เี ป็นมิตรกับส่ิงแวดล้อมเพม่ิ ข้นึ
3) การวิจยั เพือ่ พัฒนาองค์ความรแู้ ละนวัตกรรมดา้ นการสร้างเสริมคุณภาพ
ชีวติ ท่ีเปน็ มติ รกบั สิง่ แวดลอ้ ม
ตวั ชี้วัด
3.1) จำนวนงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมคุณภาพชีวิตที่เป็น
มิตรกับสิง่ แวดล้อมเพม่ิ ขน้ึ