หนังสือสุขและพละ ป.2

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

สารเสพติดและสารอันตรายใกล้ตวั ตัวชว้ี ดั

จดุ ประกายความคดิ พ ๕.๑ ป.๒/๓
ภาระงาน/ช้นิ งาน
........................................... แผนภาพความคิด โทษ ผลกระทบและ
วิธีป้องกันตนเองจากอันตรายของบหุ รี่
St
ep 1 ขัน้ สังเกต

รวบรวมข้อมลู

วตั ร วทิ ๑. นักเรียนร่วมกันสนทนา โดยตอบ
ค�ำ ถาม ดังน้ี
เพอ่ื น ๆ คดิ ว่าวตั รพดู อะไรกับวิท
• สารเสพตดิ คอื อะไร
สารเสพติด คือ ส่ิงท่ีเม่ือเข้าสู่ร่างกายแล้วจะทำาให้ติด ต้องการ (ตัวอย่างคำ�ตอบ คือ ส่ิงท่ีเข้าสู่ร่างกาย
ได้รับส่ิงนั้นในปริมาณมากขึ้นเรื่อย ๆ ซ่ึงเป็นอันตรายต่อร่างกาย
และจิตใจอยา่ งรุนแรง แล้วร่างกายต้องการเพิ่มจนขาดไม่ได)้
• นกั เรียนเคยดูข่าวเกีย่ วกับ
๑. สาเหตกุ ารติดสารเสพติด สารเสพติดหรือไม่
๑. ถูกหลอกลวงหรอื ถกู ชักชวนจากผ้อู ื่น (เคย/ไมเ่ คย)
๒. ความอยากรู้ อยากลอง • นักเรียนรจู้ ักสารเสพติด
๓. เลียนแบบพฤติกรรมคนในครอบครัว หรือคนท่ตี นเองชน่ื ชอบ ชนิดใดบ้าง
เชน่ นกั แสดง นักร้อง (ตวั อย่างค�ำ ตอบ สุรา บหุ ร่)ี
• การตดิ สารเสพตดิ เกดิ จากสาเหตใุ ด
สารเสพตดิ และสารอันตรายใกล้ตัว 133 (ตัวอย่างคำ�ตอบ ถูกหลอกหรือถูกบังคับ

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ความอยากรู้ การเลียนแบบพฤตกิ รรม)
• นกั เรียนเคยเห็นบหุ รหี่ รอื ไม่
ขอ้ ใดสรุปเกย่ี วกบั สารเสพติดไดถ้ กู ตอ้ ง (เคย/ไม่เคย)
๑ สง่ิ ทที่ �ำ ให้เกิดผลเสยี ทัง้ ทางร่างกายและจิตใจ • บหุ รี่คืออะไร
๒ สงิ่ ทีท่ ำ�ให้เกิดรายได้และฐานะที่รำ�่ รวย (ตัวอย่างคำ�ตอบ สารเสพติดท่ีทำ�จาก
๓ สิ่งทท่ี ำ�ให้ร่างกายสดชน่ื
(เฉลย ๑ เพราะการเสพสารเสพตดิ ท�ำ ใหเ้ กดิ โทษทงั้ ทางรา่ งกายและท�ำ ใหจ้ ติ ใจ ใบยาสบู น�ำ เข้าสรู่ า่ งกายโดยการสบู )
หมน่ หมอง) • นักเรียนรู้สึกอย่างไรเมื่อเห็นหรือ

อยู่ใกลผ้ ู้สบู บุหรี่
(ตัวอย่างคำ�ตอบ รังเกียจ เหม็น ไม่อยาก

เข้าใกล้)
• ผู้ที่สูบบุหรี่จะมีผลเสียต่อร่างกาย

อยา่ งไรบา้ ง
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ทำ�ให้เป็นมะเร็งปอด

มกี ลิน่ ปากและกลน่ิ ตวั )
• สารพษิ อนั ตรายในบหุ รม่ี อี ะไรบา้ ง
(ตัวอยา่ งค�ำ ตอบ นิโคติน ทาร์ ไซยาไนด์)

133 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

St St บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ep 1 ขัน้ สังเกต ๒. สารเสพตดิ ทเ่ี ปน็ ปญั หาสาำ คัญ

รวบรวมขอ้ มูล

๒. นักเรียนศึกษาเก่ียวกับสาเหตุของการ ๑. บุหรี่ บหุ รีเ่ ป็นอันตรายตอ่ สุขภาพ
ติดสารเสพติดและสารเสพติดท่ีเป็น บุหรี่ ได้จากใบยาสูบ ซึ่งนำามาอบหรือ ทั้งผ้สู ูบและผ้อู ยใู่ กลช้ ดิ
ปัญหาสำ�คัญ (บุหร่ี) จากหนังสือเรียน ตากแหง้ แลว้ หน่ั เปน็ ฝอยมวนกบั กระดาษเพอ่ื ใช้
หรือแหลง่ การเรยี นรทู้ ีห่ ลากหลาย สบู ในบหุ รจี่ ะมสี ารพษิ เชน่ นโิ คตนิ (Nicotine)
ทาร์ (Tar) หรอื นา้ํ มนั ดนิ ไซยาไนด์ (Cyanide)
ep 2 ขน้ั คดิ วเิ คราะห์ แกส๊ คารบ์ อนมอนอกไซด์ (Carbon Monoxide)
ซึง่ เปน็ อันตรายตอ่ ท้งั ผู้สบู และผทู้ ี่อย่ใู กล้ชิด
และสรุปความรู้
มาดูซิว่าในบุหร่ีมีสารพิษอะไรบา้ ง
๓. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น
โดยตอบคำ�ถาม ดังน้ี แกส๊ คาร์บอนมอนอกไซด์
ยาฆา่ แมลง ซึ่งอยู่ในควนั จากทอ่ ไอเสีย
• นักเรียนควรป้องกันตนเองและ
ครอบครัวจากโทษและพิษภัยของบุหร่ี รถยนต์
อยา่ งไรบา้ ง
นโิ คตินเป็นสารที่ ทาร์หรือ
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ไม่อยู่ใกล้ชิดกับผู้ท่ี ใช้ในยาฆ่าแมลง นำา้ มันดนิ
สูบบุหร่ี ไม่ทดลองสูบบุหรี่ หากมีบุคคล ซึ่งใช้ราดปู
ใกล้ชิดสูบบุหร่ี ควรขอร้องบุคคลใกล้ชิด ยาเบ่ือหนู ผวิ ถนน
ให้พยายามเลิกสบู บหุ รีใ่ หไ้ ด้)
ไซยาไนด์ปกติ
• ถ้านักเรียนเห็นเพ่ือนสูบบุหรี่ ใชเ้ ปน็ ยาเบอ่ื หนู
นักเรียนจะปฏบิ ัติอยา่ งไร
สารพิษในบุหร่ี
(ตัวอย่างคำ�ตอบ เข้าไปเตือนเพื่อนถึง 134 สขุ ศึกษาและพลศึกษา ป.๒
ผลกระทบที่ร้ายแรงของบุหรี่ แล้วบอกให้
เพ่อื นเลกิ สบู บุหร)ี่ บุหรี่

๔. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น
เกยี่ วกบั สารเสพตดิ ทเี่ ปน็ ปญั หาส�ำ คญั
(บุหรี่) และสรุปเป็นความคิดรวบยอด
ในรปู แบบแผนภาพความคิด

๕. นักเรียนคิดประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า
โดยตอบคำ�ถาม ดงั นี้

• นักเรียนจะนำ�ความรู้จากสิ่ง
ท่ี เ รี ย น นี้ ไ ป ใ ช้ ใ ห้ เ กิ ด ป ร ะ โ ย ช น์
ได้อย่างไรบ้าง (ตัวอย่างคำ�ตอบ
นําความรู้ไปถ่ายทอดให้กับผู้อื่น และ
นําวิธีการป้องกันตนเองจากสารเสพติด
ไปใช้ในชวี ติ ประจาํ วนั )

สุดยอดคู่มือครู 134

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด ep 3aseanรอบรู้อาเซียนและโลก

โทษและอันตรายของบุหร่ี St St St ขน้ั ปฏิบตั ิ
และสรุปความรู้
หลังการปฏบิ ัติ

๑. มีกล่ินปากและกล่ินตัว ทำาให้ผู้อ่ืน ๖. นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๔ กลุ่ม แต่ละกลุ่ม

รงั เกยี จ ร่ ว ม กั น จั ด ทำ � แ ผ น ภ า พ ค ว า ม คิ ด
๒. ทาำ ให้เปน็ โรค เชน่ มะเรง็ ปอด โทษ ผลกระทบ และวิธีการป้องกัน
ถงุ ลมโป่งพอง หวั ใจ หลอดลมอักเสบ ตนเองจากอันตรายของบุหรี่
๓. หญงิ ตง้ั ครรภห์ ากไดร้ บั ควนั บหุ รเ่ี ปน็ บหุ ร่ที าำ ลายปอด ๗. นักเรียนร่วมกันสรุปส่ิงที่เข้าใจเป็น
ความรูร้ ่วมกนั ดังนี้
เวลานานจะทำาใหม้ โี อกาสแทง้ ลกู ทารกทค่ี ลอดตวั เลก็ กวา่ ปกติ หรอื พกิ าร • บุหร่ีเป็นสารเสพติดท่ีมีอันตราย
ต่ อ สุ ข ภ า พ ทั้ ง ผู้ สู บ แ ล ะ ผู้ ใ ก ล้ ชิ ด
กลน่ิ บหุ ร่ี เหมน็ จังเลย การสูบบหุ รี่ จึงไม่ควรเข้าไปเก่ียวข้องหรือทดลอง
นอกจากจะเกดิ โทษตอ่ ตนเอง และเลยี นแบบพฤติกรรมการสูบบหุ ร่ี
แล้วยังทำาให้อากาศเป็นพิษและ
สรา้ งความรำาคาญใหก้ ับผอู้ ื่น ep 4

อีกด้วยนะครบั

ขน้ั สอ่ื สารและนำ� เสนอ

การป้องกันตนเองจากโทษและอันตรายของบหุ รี่ ไปสบู บุหรี่ ๘. นั ก เ รี ย น แ ต่ ล ะ ก ลุ่ ม ส่ ง ตั ว แ ท น
กันไหม ออกมานำ�เสนอแผนภาพความคิดของ
๑. ไม่อยใู่ กล้ชิดกบั ผ้ทู ี่ ไม่เอาหรอก กลุ่มตนเองหน้าช้ันเรียนทีละกลุ่ม
สบู บุหรี่ มนั เป็นสิง่ ไมด่ ี พร้อมบอกเล่าประสบการณ์ท่ีเคย
พบเหน็ เกยี่ วกบั บหุ รแ่ี ละการปฏบิ ตั ติ น
๒. ไม่ทดลองสูบบุหรี่ เมอ่ื กล่มุ ละ ๑ เหตุการณ์
มีผู้ชักชวนให้สูบ ต้องรีบปฏิเสธ
5ep ขั้นประเมนิ เพ่ือเพ่ิมคณุ ค่า
ด้วยเสยี งท่ีหนกั แน่น บรกิ ารสงั คม
และจติ สาธารณะ
สารเสพติดและสารอันตรายใกลต้ ัว 135
๙. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น ร ะ ด ม ค ว า ม คิ ด
เกี่ยวกับเรื่อง สารเสพติดท่ีเป็นปัญหา
สำ�คัญ (บุหร่ี) จัดทำ�เป็นป้ายรณรงค์
แ ล ะ นำ � ไ ป เ ผ ย แ พ ร่ ใ น โ ร ง เ รี ย น
เพื่อเป็นการชักชวนและเตือนภัยให้
เยาวชนหา่ งไกลจากบุหรี่

135 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ตวั ชีว้ ดั ๓. ขอร้องบุคคล บหุ รเี่ ปน็ อนั ตราย พ่อจะเลกิ
ใกล้ชิดให้เลิกสูบบุหร่ี ต่อสขุ ภาพ พอ่ สบู บหุ รเ่ี พอ่ื ลูก
พ ๕.๑ ป.๒/๓ โดยเฉพาะคนใน เลิกสบู นะครบั
ภาระงาน/ชิ้นงาน
แผนภาพความคดิ โทษ ผลกระทบ และ ครอบครวั หรอื เพ่ือน
วิธีป้องกันตนเองจากอันตรายของ ๔. เข้าร่วมกิจกรรมต่อต้านการ
เคร่อื งดื่มผสมแอลกอฮอล์และยาบ้า สูบบุหรีก่ ับโรงเรยี น หรอื ชมุ ชน

ep 1 ขัน้ สังเกตSt

รวบรวมขอ้ มลู

๑. นักเรียนร่วมกันสนทนา โดยตอบ
ค�ำ ถาม ดงั นี้
• นักเรียนรู้จักเคร่ืองดื่มผสม
แอลกอฮอลช์ นิดใดบา้ ง
(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบ เบยี ร์ สรุ าหรอื เหลา้ ไวน)์
• ครอบครัวของนักเรียนมีคนด่ืม
เครอื่ งดื่มที่มแี อลกอฮอล์หรือไม่
(ม/ี ไมม่ )ี
• คนท่ีด่ืมสุรามีลักษณะอาการ
อย่างไร
(ตัวอย่างคำ�ตอบ เดินตัวไม่ตรง เอะอะ ๒. เครื่องดม่ื ผสมแอลกอฮอล ์ (Alcohol)
เครอ่ื งดม่ื ผสมแอลกอฮอล์ คอื เคร่อื งด่มื
โวยวาย ควบคมุ สติไม่อยู่ พูดจาไม่รเู้ รอื่ ง) ชนดิ ต่าง ๆ ทีม่ ีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ เชน่

• สรุ ามีโทษอยา่ งไรบ้าง
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ทำ�ให้เป็นโรคตับแข็ง สุราหรือเหลา้ เบยี ร์ (Beer) ไวน์ (Wine)
หากด่มื ขณะขบั ข่อี าจทำ�ให้เกดิ อบุ ตั ิเหตไุ ด)้
เครอ่ื งดมื่ ผสมแอลกอฮอล์

• นักเรียนเคยเห็นข่าวเก่ียวกับคน 136 สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา ป.๒
เมายาบ้าหรอื ไม่
(เคย/ไม่เคย)
• นักเรียนรู้สึกอย่างไรเม่ือได้เห็น ๒. นกั เรยี นศกึ ษาและรวบรวมขอ้ มลู เกย่ี วกบั โทษและอนั ตราย และวธิ กี ารปอ้ งกนั ตนเอง
ขา่ วนนั้ จากโทษและอันตรายของเครื่องด่ืมที่มีแอลกอฮอล์และยาบ้า จากหนังสือเรียนหรือ
(ตวั อยา่ งคำ�ตอบ หดหู่ สลดใจ) แหลง่ การเรยี นรทู้ ี่หลากหลาย
• ยาบ้ามโี ทษอยา่ งไรบ้าง
เสริมความรู้ ครูควรสอน
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ทำ�ให้ผู้เสพอ่อนเพลีย

สมองเสื่อม ประสาทหลอน หวาดระแวง ไวน์ คือ เครอ่ื งดมื่ ทมี่ ีแอลกอฮอล์ ผลิตขึน้ จากการหมักผลไม้ไว้เปน็ เวลานาน
คลมุ้ คลง่ั เสยี สติและอาจท�ำ รา้ ยตนเองได)้ ผลไมท้ ี่นิยมใชท้ ำ�ไวน์ คอื อง่นุ

สุดยอดคู่มือครู 136

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

โทษและอันตรายของเครอื่ งดม่ื ผสมแอลกอฮอล์ ep 2 ขนั้ คิดวเิ คราะห์

และสรุปความรู้

๑. ทำาใหเ้ ปน็ โรค เช่น โรคพิษสรุ าเร้ือรงั โรคตับแขง็ ๓. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น
เลอื ดออกในกระเพาะอาหาร โดยตอบคำ�ถาม ดงั นี้
๒. เส่ียงตอ่ การเกิดอุบัติเหตเุ พราะขาดสติ และ
ควบคุมตนเองไมไ่ ด้ • นักเรียนมีวิธีการอย่างไรท่ีจะ
๓. มีกิรยิ าก้าวร้าว พูดจาไม่สุภาพ ทาำ ให้เกิด ป้องกันตนเองไม่ให้ได้รับโทษและ
การทะเลาะวิวาท การเมาสุราทำาให้ อนั ตรายจากเครอ่ื งดมื่ ผสมแอลกอฮอล์
บุคลิกภาพไม่ดี และยาบ้า
๔. ทำาให้หอู ือ้ ตาลาย
๕. ตัวเหมน็ เป็นท่ีรงั เกยี จของผู้อนื่ ไมค่ รับ (ตัวอย่างคำ�ตอบ ไม่ทดลองดื่มหรือเสพ
การปอ้ งกันตนเองจากโทษและอันตราย มันเป็นสิง่ ไมด่ ี
ปฏเิ สธเมอื่ ถกู ผอู้ นื่ ชักชวน ไมอ่ ยู่ใกลห้ รือ
ของเคร่อื งดม่ื ผสมแอลกอฮอล์
เขา้ ไปยงุ่ เก่ียวกับผทู้ ีด่ ม่ื สรุ าหรอื เสพยาบา้ )
๑. ไม่ทดลองดื่มเครื่องด่ืมท่ีมีส่วนผสม ๔. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น ร ะ ด ม ค ว า ม คิ ด
ของแอลกอฮอล์
๒. รบี ปฏิเสธเมือ่ มีคนชกั ชวนใหด้ ื่ม เพ่ือวิเคราะห์และเปรียบเทียบความ
๓. ไม่อยู่ใกล้ชิดผู้ท่ีดื่มเคร่ืองดื่มผสม แ ต ก ต่ า ง ร ะ ห ว่ า ง เ ค รื่ อ ง ด่ื ม ผ ส ม
แอลกอฮอล์ ปฏเิ สธคำาชกั ชวนของผู้ดมื่ สรุ า แอลกอฮอลแ์ ละยาบา้ แลว้ บนั ทกึ ลงใน
แผนภาพความคิด
๔. ขอร้องบคุ คลใกลช้ ดิ ใหเ้ ลิกดมื่ เครื่องด่ืมผสมแอลกอฮอล์ ๕. นักเรียนร่วมกันสรุปความรู้เก่ียวกับ
๕. เข้าร่วมกิจกรรมต่อต้านการด่ืมเคร่ืองด่ืมผสมแอลกอฮอล์กับ เครื่องดื่มผสมแอลกอฮอล์ และยาบ้า
เ ป็ น ค ว า ม คิ ด ร ว บ ย อ ด ใ น รู ป แ บ บ
โรงเรียนหรอื ชุมชน แผนภาพความคิด
๖. นักเรียนคิดประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า
จดุ ประกายความรู้ โดยตอบค�ำ ถาม ดงั น้ี
• ถา้ นกั เรยี นเหน็ บคุ คลในครอบครวั
วันงดดม่ื สุราแหง่ ชาตติ รงกับวนั ใด ของตนเองด่ืมสุรา นักเรียนจะปฏิบัติ
คาำ ตอบ : วนั งดดมื่ สุราแห่งชาติ ตรงกับวันเขา้ พรรษาของทกุ ปี อยา่ งไร เพราะเหตใุ ด
(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบ บอกโทษของการดม่ื สรุ า
สารเสพติดและสารอนั ตรายใกล้ตวั 137 และขอร้องให้เลิกดื่ม)

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ขอ้ ใดเปน็ การปฏบิ ตั ติ นเพอื่ ใหเ้ กดิ ความปลอดภยั จากเครอื่ งดม่ื ผสมแอลกอฮอล์
๑ ทดลองด่มื เพือ่ ให้รูถ้ ึงอนั ตราย
๒ ไมค่ บเพอ่ื นทีด่ ่ืมสุรา
๓ ไปเท่ียวในสถานบันเทงิ ยามคำ�่ คืน

(เฉลย ๒ เพราะท�ำ ให้ไมถ่ ูกชักชวนไปดื่มสุราหรือเคร่ืองดื่มผสมแอลกอฮอล)์

137 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 3 ขัน้ ปฏิบตั ิ
St St St แหลละังสกราุปรปควฏาิบมัตริู้ ยาบ้า เป็นสารเสพติดท่ีผิดกฎหมายและมี
๓. ยาบา้ อนั ตรายรา้ ยแรง มสี ารแอมเฟตามนี (Amphetamine)
เป็นส่วนประกอบ มีลักษณะเป็นเม็ดมีสีต่าง ๆ เช่น
๗. นกั เรยี นแบง่ กลมุ่ ๒ กลมุ่ รว่ มกนั ระดม สสี ม้ สีน้าำ ตาล สีชมพู สเี หลือง
ความคิดเกี่ยวกับสารเสพติดที่เป็น
ปัญหาส�ำ คัญตามกลุ่ม ดงั นี้

กลมุ่ ที่ ๑ เครอ่ื งดม่ื ทผ่ี สมแอลกอฮอล์ ยาบ้าเปน็ สารเสพตดิ ยาบา้ มีฤทธกิ์ ระตุน้ ประสาท เมอื่ เขา้ สู่
กลมุ่ ท่ี ๒ ยาบา้ อันตรายรา้ ยแรง ร่างกายในระยะแรกจะทำาให้ร่างกายตื่นตัว
เพื่อระบุโทษ ผลกระทบและวธิ ปี อ้ งกนั หัวใจเต้นเร็ว ใจสั่น แต่เมื่อหมดฤทธ์ิยา
ยาบา้ จะออกฤทธติ์ อ่ ระบบประสาท จะรูส้ ึกออ่ นเพลยี มากกว่าปกติ ตัดสินใจชา้
ตนเองจากอันตรายของสารเสพติด จนทาำ ใหผ้ ู้เสพมกี ารรับร้ทู บ่ี ิดเบือน ถ้ า ใ ช้ ติ ด ต่ อ กั น เ ป็ น เ ว ล า น า น จ ะ ทำ า ใ ห้
แล้วรวบรวมข้อมูลจัดทำ�เป็นแผนภาพ สมองเสือ่ ม ประสาทหลอน เห็นภาพลวงตา
ความคิด ไปจากความเป็นจริง หวาดระแวง คลุ้มคล่ัง เสียสติ อาจทำาร้าย
๘. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น ส รุ ป สิ่ ง ท่ี เ ข้ า ใ จ ตนเองและผอู้ น่ื หากไดร้ บั ยาในปรมิ าณมาก
เป็นความรูร้ ว่ มกนั ดงั น้ี จะทาำ ใหห้ มดสติ และถึงแกช่ วี ิตได้
• เคร่ืองด่ืมผสมแอลกอฮอล์พบได้
ทั่วไป แต่เป็นส่ิงที่มีผลเสียต่อร่างกาย การป้องกนั ตนเองจากโทษและอนั ตรายของยาบ้า ไมค่ รับ
จึงไม่ควรเข้าไปยุ่งเก่ียวหรือทดลอง ผมไม่ชอบ
เดด็ ขาด ๑. ไม่หลงเช่ือคำาชักชวนหรือรับ
• ยาบ้า เปน็ สารเสพติดทีม่ อี ันตราย ส่ิงของจากคนแปลกหน้า
ร้ายแรงและเปน็ สิ่งผิดกฎหมาย
จึงไม่ควรเข้าไปยงุ่ เกี่ยวเด็ดขาด ๒. คบเพ่ือนที่ดี ไม่คบเพ่ือนท่ี
เสพสารเสพติด
ep 4
๓. ใช้เวลาว่างทำากิจกรรมท่ีเป็น
ขนั้ สอ่ื สารและนำ� เสนอ ประโยชน์ เชน่ เล่นกฬี า เล่นดนตรี

๙. นั ก เ รี ย น แ ต่ ล ะ ก ลุ่ ม อ อ ก ม า นำ � เ ส น อ การปฏิเสธส่งิ ของจากคนแปลกหน้า
แผนภาพความคิดของกลุ่มตนเอง
ทลี ะกลมุ่ 138 สุขศึกษาและพลศกึ ษา ป.๒

5ep ขั้นประเมินเพื่อเพม่ิ คณุ คา่
บรกิ ารสังคม
และจิตสาธารณะ

๑๐. นกั เรยี นรว่ มกนั จดั ท�ำ ใบความรู้เกีย่ วกับสารเสพตดิ ทเี่ ปน็ ปัญหาสำ�คญั ดงั นี้
๑) เครือ่ งดมื่ ผสมแอลกอฮอล์
๒) ยาบา้
น�ำ ไปเผยแพร่ในชุมชนเพ่ือรณรงคใ์ หบ้ ุคคลในสงั คมห่างไกลจากสารเสพติด

สุดยอดคู่มือครู 138

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

๓. สารอนั ตรายใกลต้ ัว ตวั ชี้วดั
๑. คาเฟอนี (Caffeine)
พ ๕.๑ ป.๒/๓
คาเฟอีน เป็นสารอันตรายท่ีอยู่ในเครื่องดื่ม เช่น ชา กาแฟ ภาระงาน/ช้นิ งาน
น้ำาอัดลม โอเล้ยี ง เครอ่ื งดม่ื ชูกำาลงั แผนภาพความคิด โทษ ผลกระทบ และวธิ ี
ปอ้ งกนั ตนเองจากอนั ตรายของสารอนั ตราย
Stใกล้ตวั

ep 1 ข้ันสังเกต

รวบรวมข้อมูล

๑. นักเรยี นสงั เกตภาพเครอ่ื งดม่ื ทวั่ ๆ ไป
ท่ีมีส่วนผสมของคาเฟอีน ผลิตภัณฑ์
ที่มีสารระเหย และสารเคมีต่าง ๆ ท่ีมี
เครือ่ งดม่ื ทมี่ สี ารคาเฟอนี ง่วงนอนจังเลย ใช้ในบ้าน แล้วร่วมกันสนทนา โดย
ตอบคำ�ถาม ดังน้ี
โทษและอนั ตรายของคาเฟอนี • ส่ิงทอ่ี ยู่ในภาพมีอะไรบ้าง
๑. หวั ใจเตน้ เรว็ ใจส่นั มือสัน่ นอนไมห่ ลับ (ตัวอย่างคำ�ตอบ ชา กาแฟ แล็กเกอร์
๒. ทำาให้เปน็ โรคแผลในกระเพาะอาหาร
๓. เมื่อตดิ แล้ว หากไมไ่ ด้ด่มื กระป๋องสี นำ้�มันเคร่ือง ทินเนอร์ น้ำ�ยาล้าง

จะร้สู กึ ออ่ นเพลีย ไม่มแี รง ผู้ทีต่ ดิ เครอื่ งดม่ื ทีม่ ีคาเฟอนี ห้องน้ำ� ผงซกั ฟอก)
ไมก่ ระปร้ีกระเปร่า ถ้าไม่ไดด้ ่ืมจะอ่อนเพลีย ง่วงซมึ • นักเรียนเคยด่ืมหรือใช้ผลิตภัณฑ์
สารเสพตดิ และสารอันตรายใกล้ตัว 139
๔. หญิงต้ังครรภ์ท่ีด่ืม ใดบ้าง
เคร่ืองดื่มที่มีสารคาเฟอีน (ตัวอย่างคำ�ตอบ เคยด่ืมกาแฟ และใช้
จะทำาให้ทารกเจริญเติบโต
ผดิ ปกติ น้�ำ ยาล้างห้องนํ้า)
• นักเรียนคิดว่าเคร่ืองด่ืมเหล่าน้ี

มปี ระโยชน์หรอื ไม่
(ม/ี ไมม่ )ี
• นักเรียนคิดว่าคาเฟอีนมีโทษและ

อนั ตรายอยา่ งไรบา้ ง
(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบ ท�ำ ให้ใจสน่ั นอนไมห่ ลบั
• สารเคมีใกลต้ ัวนักเรียน มโี ทษและอนั ตรายอย่างไรบ้าง
เ มื่ อ ติ ด แ ล้ ว ไ ม่ ไ ด้ รั บ จ ะ ทำ � ใ ห้ รู้ สึ ก
(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบ ท�ำ ใหว้ งิ เวยี นศรี ษะ หากมกี ารสดู ดมและหากสมั ผสั หรอื ถกู ผวิ หนงั อาจเกดิ การแพ้ อ่อนเพลีย)
หรือระคายเคืองได้) • นักเรียนคิดว่าสารระเหยมีโทษ

เสริมความรู้ ครูควรสอน และอนั ตรายอย่างไรบา้ ง
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ทำ�ให้วิงเวียนศีรษะ
การดื่มน�้ำ อดั ลมเปน็ ประจำ�จะท�ำ ให้ฟนั ผแุ ละเกดิ โรคอว้ น เนอื่ งจากมีส่วนผสม
ของน�้ำ ตาลสงู ตาลาย เหม่อลอย เลือดจาง สมองฝ่อ

ไตพิการ)

139 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 1 ข้ันสังเกต
St St รวบรวมข้อมูล การป้องกนั ตนเองจากโทษและอันตรายของคาเฟอนี

๒. นั ก เ รี ย น ศึ ก ษ า แ ล ะ ร ว บ ร ว ม ข้ อ มู ล การปอ้ งกัน ๑. ไมด่ ่ืมเครือ่ งดื่มท่มี สี ว่ นผสมของสารคาเฟอีน
เก่ยี วกบั สารอนั ตรายใกลต้ ัว ดงั น้ี ตนเอง ๒. หลกี เลี่ยงการรับประทานอาหารท่ีมีสว่ นผสม

๑) คาเฟอีน จากโทษและ ของกาแฟ หรือชา เชน่ ไอศกรีม ขนมเค้ก หรือลกู อม
๒) สารระเหย อันตรายของ ๓. ศกึ ษาหาความรู้เก่ียวกับโทษและอนั ตราย
๓) สารเคมีใกลต้ วั
จากหนังสือเรียนหรือแหล่งการเรียนรู้ คาเฟอีน ของสารคาเฟอีน

ท่หี ลากหลาย

ep 2 ขนั้ คดิ วิเคราะห์ ๒. สารระเหย ผลติ ภณั ฑท์ ีม่ ีสารระเหย
สารระเหย เป็นส่วนผสมใน
และสรปุ ความรู้ ผลิตภัณฑ์หลายชนิด เช่น น้ํามันเบนซิน
ทินเนอร์ สีทาบ้าน สีสเปรย์ แล็กเกอร์
๓. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น น้ํายาล้างเล็บ กาวยางนํ้า ในสารระเหย
โดยตอบคำ�ถาม ดังนี้ มีสารพิษทเี่ ปน็ อันตราย คือ สารโทลอู ีน

• นักเรียนควรปฏิบัติตนอย่างไร โทษและอันตรายของสารระเหย
เพ่ือไม่ให้ได้รับอันตรายจากคาเฟอีน การเสพสารระเหย จะทาํ ใหม้ นึ งง เวยี นศรี ษะ
สารระเหย และสารเคมีในผลิตภัณฑ์
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ไม่ดื่มเคร่ืองดื่มที่มี ตาลาย เหม่อลอย ผตู้ ิดสารระเหยเป็นเวลานาน
ส่วนผสมของคาเฟอีน หากจำ�เป็นต้องใช้
สารระเหยหรือผลิตภัณฑ์ที่มีสารเคมี จะทําให้เม็ดเลือดจาง ไตพิการ เย่ือบุจมูกขาด
ต้องมีอุปกรณ์ป้องกันและใช้ด้วยความ
ระมัดระวัง) สมองฝอ่ ความจําเส่ือม ผตู้ ิดสารระเหยจะมอี าการ

๔. นกั เรยี นรว่ มกนั สรปุ ความคดิ รวบยอด มึนงง เหมอ่ ลอย
เรื่อง สารอันตรายใกล้ตัวในรูปแบบ
แผนภาพความคิด

140 สุขศึกษาและพลศึกษา ป.๒

สุดยอดคู่มือครู 140

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

การปอ้ งกนั ตนเองจากโทษและอนั ตรายของสารระเหย St St ep 2asean

การป้องกันตนเองจากโทษ และอันตรายของสารระเหย สามารถ ข้นั คดิ วเิ คราะห์
ปฏบิ ตั ไิ ด้ ดังนี้ และสรปุ ความรู้

๑. ศึกษาหาความรเู้ ก่ียวกับโทษและพิษภัยของสารระเหย ๕. นักเรียนคิดประเมินเพื่อเพ่ิมคุณค่า
โดยตอบค�ำ ถาม ดงั นี้
๖. ระวังไมใ่ ห้สารระเหย ๒. คบเพ่อื นทด่ี ี ไมช่ กั ชวน
เขา้ สู่รา่ งกาย ท้งั จากการ ไปทำาในส่งิ ที่ผิด • นักเรียนจะสามารถใช้สารเคมี
หายใจหรอื ทางผิวหนัง ใกล้ตัวให้เกิดประโยชน์ โดยไม่มีโทษ
หรือผลกระทบตามมาได้อยา่ งไร
๕. เมือ่ ตอ้ งทำางานท่ี ๓. ใช้เวลาวา่ งให้เกิด
เก่ยี วกับสารระเหย ประโยชน์ เชน่ เล่นกีฬา (ตวั อยา่ งค�ำ ตอบใชใ้ หถ้ กู วธิ แี ละปฏบิ ตั ติ น
ควรสวมหน้ากากหรือใช้ เลน่ ดนตรีกบั เพอื่ น ในการใช้สารเคมีอย่างถกู ต้อง)
ผ้าปดิ ปากและจมูก
๔. เมื่อต้องใชส้ ารระเหย ควรอยู่ ep 3 ขั้นปฏบิ ัติ
เหนือลมในทท่ี ม่ี ีอากาศถา่ ยเทได้สะดวก แหลละังสกราปุรปควฏาิบมตั ริู้

๖. นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๓ กลุ่ม แต่ละกลุ่ม
ร่ ว ม กั น ร ะ ด ม ค ว า ม คิ ด เ กี่ ย ว กั บ
สารอันตรายใกลต้ ัว ตามกล่มุ ดงั นี้

กลมุ่ ที่ ๑ คาเฟอีน
กล่มุ ท่ี ๒ สารระเหย
กลุ่มท่ี ๓ สารเคมใี กล้ตวั
๓. สารเคมีใกล้ตวั

สารเคมี พบในผลติ ภณั ฑท์ ใ่ี ช้ เพื่อระบุโทษ ผลกระทบ และวิธปี ้องกนั
ในบ้าน เช่น ยาฆ่าแมลง ผงซักฟอก ตนเองจากสารอันตรายใกล้ตัว แล้ว
น้ำายาลา้ งหอ้ งนำา้ นา้ำ ยาล้างจาน จัดทำ�เป็นแผนภาพความคดิ

สารเคมีอันตรายในบา้ น

สารเสพติดและสารอันตรายใกลต้ ัว 141

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ข้อใดตอ่ ไปน้ีไม่ใชส่ ารเคมอี นั ตราย
๑ ปุ๋ยหมักชวี ภาพ
๒ ยาฆา่ แมลง
๓ น้�ำ ยาลา้ งห้องน�้ำ
(เฉลย ๑ เพราะป๋ยุ หมักชวี ภาพเกดิ จากการหมักของมูลสัตว์หรอื เศษอาหาร
ซง่ึ เป็นวตั ถดุ บิ ทางธรรมชาต)ิ

141 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 3 ข้นั ปฏิบัติ
St แหลละงั สกราุปรปควฏาบิ มัตริู้

โทษและอนั ตรายของสารเคมใี กลต้ วั

๗. นักเรียนร่วมกันสรุปส่ิงท่ีเข้าใจเป็น การใช้ผลิตภัณฑ์ท่ีมีสารเคมีอย่างไม่ถูกวิธี จะทำาให้เกิดอันตราย เช่น
ความรู้ร่วมกัน ดังน้ี การสูดดมกล่ินของยาฆ่าแมลง ทำาให้เวียนศีรษะ คลื่นไส้อาเจียน การโดน
น้ำายาล้างห้องน้ำา นำ้ายาซักผ้า หกใส่ผิวหนัง
• การเลือกด่ืมเครื่องด่ืมท่ีไม่มี จะทำาให้เกิดรอยแดงไหม้ ผิวหนังแสบร้อน
ส่วนผสมของคาเฟอีนจะทำ�ให้ร่างกาย และหากสารเคมีเข้าสู่ร่างกายอาจทำาให้เกิด
ปลอดภัย การใช้ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ อันตรายถึงชีวติ ได้
ที่มีสารเคมีอันตรายเป็นส่วนผสม
ต้องใช้ด้วยความระมัดระวัง ใช้ อนรุ ักษ์ส่งิ แวดลอ้ ม เมือ่ ผวิ หนงั ถกู สารเคมีจะทำาใหเ้ กิดรอยแดงไหม้
อย่างถูกวัตถุประสงค์ และควร
สวมใสเ่ ครอื่ งปอ้ งกนั ทกุ ครงั้ เพอ่ื ความ ผลติ ภณั ฑท์ ใี่ ชบ้ รรจสุ ารเคมี เมอื่ ใชห้ มดแลว้ หา้ มทงิ้ ลงในแมน่ าำ้ ลาำ คลอง
ปลอดภยั เพราะจะทำาให้นาำ้ เปน็ พษิ ปลาและพืชในนำ้าตายได้

การปอ้ งกันตนเองจากโทษและอันตราย สวมใสถ่ งุ มือยางเม่ือ
ของสารเคมใี กล้ตัว หยิบจับสารเคมีอันตราย

๑. สวมถงุ มือยางเม่ือต้องหยิบจบั
ผลติ ภัณฑ์ทีม่ สี ารเคมี

๒. ลา้ งมือดว้ ยสบู่และนา้ำ สะอาดทุกครง้ั
หลังหยิบจบั ผลติ ภัณฑ์ท่ีมสี ารเคมี

๓. หลีกเลี่ยงการอยู่ในบริเวณท่ีมี
การฉีดพ่นยาฆ่าแมลง แต่หากมีความ
จำาเป็น ต้องสวมหนา้ กากปอ้ งกันไว้

การสวมถงุ มือเมอื่ ใชน้ ้ำายาลา้ งหอ้ งนา้ำ

142 สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.๒

เสริมความรู้ ครูควรสอน

ยาฆา่ แมลง เชน่ ดดี ีที ยาปราบศตั รูพชื

สุดยอดคู่มือครู 142

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

สนุก ep 4aseanSt

กับคาำ ศพั ท์ (คอฟ' ฟ)ี กาแฟ ขนั้ สอ่ื สารและนำ� เสนอ
(ท)ี ชา
coffee ๘. นั ก เ รี ย น แ ต่ ล ะ ก ลุ่ ม ส่ ง ตั ว แ ท น
tea อ อ ก ม า นำ � เ ส น อ ผ ล ง า น แ ผ น ภ า พ

สรุป สารเสพตดิ สารอันตรายและสารเคมีบางชนิดทอ่ี ยู่ใกลต้ ัวเรา ความคิดของกลุ่มตนเองหน้าช้ันเรียน
เปน็ สง่ิ อนั ตรายทใ่ี หโ้ ทษตอ่ รา่ งกายและจติ ใจ ดงั นนั้ ควรรจู้ กั ปอ้ งกนั
และหลีกเลีย่ งสารเสพตดิ รวมทัง้ ใช้สารเคมตี า่ ง ๆ อย่างถกู ต้อง

เว็บไซตแ์ นะนาำ

สาำ นกั งานคณะกรรมการปอ้ งกนั และปราบปรามยาเสพติด
http://www.oncb.go.th

ความร้เู พิ่มเติม

โรงพยาบาลธญั ญารักษ์ อำาเภอธัญบรุ ี จงั หวดั ปทมุ ธานี เป็นสถานที่
บำาบัดรักษาผู้ติดสารเสพติดที่ให้การบำาบัดรักษาท้ังทางร่างกายและฟ้ืนฟู
สภาพจติ ใจ โทร. ๐-๒๕๓๑-๐๐๘๐-๔
สายด่วน ๐-๒๕๓๑-๗๗๗๗, ๐-๒๕๓๑-๙๙๔๓

กจิ กรรมพฒั นาการอา่ น
นักเรียนอา่ นคาำ และความหมายของคาำ ต่อไปน้ี

คําศพั ท์ คําอา่ น ความหมาย
ครรภ์ คัน ทอ้ ง

ปรมิ าณ ปะ-ริ-มาน กำาหนดความมากนอ้ ยของจาำ นวน

สัมผัส สาำ -ผดั ถูกต้อง แตะตอ้ ง กระทบกนั

สารเสพติดและสารอันตรายใกล้ตวั 143

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21

นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกันสืบค้นข้อมูลเก่ียวกับสารเสพติด
จากเวบ็ ไซต์ http://www.oncb.go.th แลว้ สรุปข้อมูลจากเว็บไซต์ จัดทำ�เป็น
แผนภาพความคิดออกมาน�ำ เสนอหนา้ ช้นั เรยี น

143 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

St5ep ข้ันประเมนิ เพ่อื เพ่มิ คณุ ค่า
บริการสังคม
และจติ สาธารณะ ผังสรุปสาระสาำ คญั

๙. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น ร ะ ด ม ค ว า ม คิ ด สาเหตุ สารเสพตดิ : สิ่งทีเ่ มอ่ื รับเขา้ ส่รู ่างกายแลว้ ต้องการไดร้ บั ตอ่ เนอื่ งในปริมาณท่มี ากข้ึน
เก่ียวกับแนวทางป้องกันและการ การติดสารเสพตดิ เร่อื ย ๆ เปน็ อนั ตรายต่อร่างกายและจติ ใจอยา่ งมาก
ป ฏิ บั ติ ต น เ พ่ื อ ใ ห้ ป ล อ ด ภั ย จ า ก ● ถกู หลอกลวง
สารอันตรายใกล้ตัว แล้วรวบรวม ● ความอยากรู้ บหุ รี่ : มสี ารพษิ คอื นโิ คติน ทาร์ ไซยาไนด์ แก๊สคารบ์ อนมอนอกไซด์ เป็นอันตราย
ความคิดจัดทำ�เป็นใบความรู้ นำ�ไป ● การเลยี นแบบ ตอ่ ผูส้ บู และผู้ใกลช้ ดิ
เผยแพร่ในโรงเรียน ครอบครัว และ โทษ : มกี ลน่ิ ปาก กลนิ่ ตวั ทำาใหผ้ ู้อื่นรงั เกียจ เปน็ โรคถงุ ลมโป่งพอง หวั ใจ มะเร็งปอด
ชุมชน เพื่อให้ทุกคนในสังคมดำ�เนิน พฤตกิ รรม หลอดลมอักเสบ หญงิ มคี รรภ์หากรับควนั บุหร่ีมาก ๆ อาจแทง้ ลกู ได้
ชีวติ ไดอ้ ย่างมคี วามสุข สารเสพติด ปอ้ งกันโดย : ไม่เข้าใกล้ผสู้ บู ไม่สูบบุหร่ี ขอให้คนใกล้ชดิ เลกิ สบู บหุ ร่ี เขา้ รว่ ม
ที่เปน็ ปญั หา กจิ กรรมตอ่ ตา้ นการสูบบุหร่ี
สาำ คัญ
เครอ่ื งด่มื ผสมแอลกอฮอล์ : เชน่ เหล้า เบียร์ ไวน์
สารเสพตดิ โทษ : เป็นโรคตบั แขง็ โรคแทรกซ้อนต่าง ๆ ขาดสติ เกดิ อุบตั ิเหตุ เกิดการ
และสารอนั ตราย ทะเลาะวิวาท หอู ้ือ ตาลาย ตวั เหม็น
ป้องกนั โดย : ปฏเิ สธเมอื่ มีคนมาชกั ชวน ไม่เขา้ ใกล้หรอื ขอใหค้ นใกล้ชดิ เลิกดืม่
ใกล้ตวั เข้าร่วมกจิ กรรมตอ่ ตา้ นการดืม่ สรุ า
สารอันตราย
ยาบ้า : มีสารแอมเฟตามีนเปน็ อันตรายร้ายแรงตอ่ รา่ งกาย ทำาใหห้ ัวใจเต้นเร็ว
ใกลต้ ัว ตัดสนิ ใจชา้ สมองเสอ่ื ม หวาดระแวง เสียสติ คล้มุ คลัง่ จนอาจเสียชีวิตได้
ปอ้ งกนั โดย : ไม่หลงเชอ่ื คำาชักชวน คบเพ่ือนทดี่ ี ใช้เวลาว่างทาำ กจิ กรรมทเ่ี ป็น
ประโยชน์

คาเฟอีน : เปน็ สารอันตรายทอี่ ยูใ่ นชา กาแฟ นาำ้ อัดลม โอเล้ียง เคร่ืองดืม่ ชกู ำาลงั
โทษ : ใจสั่น นอนไมห่ ลับ เปน็ แผลในกระเพาะอาหาร หากติดแลว้ ไม่ไดด้ ่มื
จะออ่ นเพลยี ในหญงิ มีครรภจ์ ะทำาให้ทารกพิการได้
ป้องกนั โดย : ไมด่ ่ืม หรือรบั ประทานอาหารทมี่ สี ว่ นผสมของคาเฟอีน พักผ่อน
ใหเ้ พยี งพอ

สารระเหย : ผสมในผลติ ภณั ฑห์ ลายชนดิ เช่น นาำ้ มนั เบนซนิ สี ทนิ เนอร์ กาว
มีสารโทลูอีนผสมอยู่
โทษ : หากไดร้ ับในปรมิ าณมากทำาให้เหม่อลอย ตาลายเวยี นหวั เม็ดเลอื ดจาง
ไตพกิ าร สมองฝ่อ ความจำาเสื่อม
ปอ้ งกนั โดย : คบเพอื่ นท่ีดี ใช้เวลาว่างใหเ้ กดิ ประโยชน์ สวมผ้าปิดจมกู เมอ่ื ต้องทำางาน
เกี่ยวกับสารระเหย

144 สารเคมี : ในผงซกั ฟอก ยาฆ่าแมลง นำา้ ยาล้างจาน
โทษ : การใชอ้ ย่างไม่ถูกตอ้ ง อาจทาำ ใหเ้ กิดการแพ้ เวียนศรี ษะ คล่ืนไส้ อาจเป็น
อันตรายถึงชวี ติ ได้
ปอ้ งกันโดย : สวมถุงมอื ยางเมื่อตอ้ งสัมผัส และล้างมือทุกครงั้ หลีกเล่ยี งอย่าให้
สารเคมเี ขา้ ตา

สขุ ศกึ ษาและพลศึกษา ป.๒

สุดยอดคู่มือครู 144

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ตัวช้ีวัด

กจิ กรรมการเรยี นรู้ พ ๕.๑ ป.๒/๓

๑. นักเรียนเลือกสารเสพติดมา ๑ ชนิด วิเคราะห์สาเหตุการติด โทษและ
อันตราย บนั ทึกลงในแผนภาพความคิด

ตัวอย่างแผนภาพความคิด

สารเสพติด โทษและอันตราย

สาเหตุ
การติด

๒. นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๓-๔ กลุ่ม ร่วมกันเสนอแนวทางการป้องกันตนเอง
จากสารเสพตดิ และสารอนั ตรายใกลต้ วั สรปุ ขอ้ มลู เปน็ แผนภาพความคดิ
แล้วส่งผู้แทนกลุ่มออกมานำาเสนอหน้าชน้ั เรยี น

ตัวอยา่ งแผนภาพความคดิ

การป้องกนั ตนเอง
จากสารเสพติดและสาร

อนั ตรายใกล้ตวั

๓. นักเรียนวาดภาพกิจกรรมการต่อต้านสารเสพติด แล้วช่วยกันคัดเลือก
ภาพวาดทส่ี วยงามจัดทาำ ปา้ ยนิเทศในชนั้ เรยี น

สารเสพติดและสารอนั ตรายใกลต้ ัว 145

145 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

แนวคำ� ตอบ คาำ ถามพฒั นากระบวนการคิด

๑. ไม่ดีต่อสุขภาพ เพราะชา กาแฟ มีคาเฟอีน ๑. นกั เรียนคดิ อย่างไรกบั การดื่มชาหรอื กาแฟเป็นประจำา
อาจท�ำ ใหใ้ จสนั่ และเกิดอาการติดหากเปน็ ๒. นกั เรียนเคยพบเห็นคนทเี่ มาสรุ าหรอื ไม่ นักเรยี นรูส้ ึกอย่างไร
หญงิ มีครรภก์ ็จะส่งผลเสยี ตอ่ ทารกได้ ๓. นกั เรยี นมวี ิธอี ย่างไรท่จี ะเชิญชวนผปู้ กครองท่ีมกั ดื่มสรุ าหรอื สูบบุหร่ี

๒. เคย รู้สกึ เปน็ อนั ตรายตอ่ ตนเองและสงั คม ใหเ้ ลิกส่ิงเหลา่ น้ี
เพราะเม่ือคนเมาขาดสติ อาจจะก่อเหตุ ๔. ถา้ เพอื่ นของนกั เรยี นถกู ชกั ชวนใหล้ องเสพสารเสพตดิ โดยคนแปลกหนา้
ทะเลาะววิ าทได้
นักเรียนจะปฏิบัตอิ ย่างไร
๓. บอกถึงเหตุผลให้ทราบว่าสุราหรือบุหร่ีน้ัน
เป็นโทษต่อรา่ งกายและคนรอบข้าง

๔. บอกเพื่อนให้อยู่ห่าง ๆ คนแปลกหน้า
พร้อมหาวิธีปฏิเสธที่ไม่เกิดอันตรายทั้งต่อ
ตนเองและเพ่อื น

146 สขุ ศึกษาและพลศกึ ษา ป.๒

สุดยอดคู่มือครู 146

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

เป้าหมายการเรียนรู้

หน่วยการเรียนรู้ที่ การป้องกันอบุ ัตเิ หตุ มาตรฐานการเรียนรู้
และอคั คีภยั มาตรฐาน พ ๕.๑
ป้ อ ง กั น แ ล ะ ห ลี ก เ ล่ี ย ง ปั จ จั ย เ สี่ ย ง
ตัวชวี้ ัด พฤติกรรมเส่ียงต่อสุขภาพ อุบัติเหตุ
การใช้ยา สารเสพติด และความรุนแรง
๑. ปฏบิ ัตติ นในการป้องกันอบุ ตั เิ หตทุ อ่ี าจเกดิ ขึ้นทางนา้ำ และทางบก (พ ๕.๑ ป. ๒/๑)
๒. ปฏิบตั ิตนตามสัญลักษณ์และปา้ ยเตือนของส่งิ ของหรอื สถานทท่ี ่ีเปน็ อนั ตราย (พ ๕.๑ ป. ๒/๔) สมรรถนะสำ�คญั ของผ้เู รียน
๓. อธิบายสาเหตุ อนั ตราย วิธีปอ้ งกนั อคั คีภยั และแสดงการหนีไฟ (พ ๕.๑ ป. ๒/๕) ๑. ความสามารถในการส่อื สาร
๒. ความสามารถในการคิด
ผังสาระการเรียนรู้ ๓. ความสามารถในการแกป้ ัญหา
๔. ความสามารถในการใชท้ ักษะชวี ิต
การเดนิ ทางทางบก อันตรายท่เี กดิ จากอคั คภี ยั ๕. ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยี
สาเหตุของการเกิดอัคคภี ยั
การเดนิ ทางทางนา้ํ การปอ้ งกันอัคคีภยั คณุ ลกั ษณะอันพึงประสงค์
การชว่ ยเหลอื ตนเองเบอ้ื งตน้ มีวินยั
อบุ ัติเหตุใน อัคคีภยั ขณะเกดิ อคั คีภยั : การหนีไฟ ตัวช้ีวัดท่ี ๓.๑ ปฏิบัติตามข้อตกลง
การเดินทาง การหนไี ฟในโรงเรียน กฎเกณฑ์ ระเบยี บ ขอ้ บงั คบั ของครอบครวั
การป้องกนั โรงเรียน และสังคม
อบุ ัตเิ หตแุ ละ
มงุ่ มน่ั ในการท�ำ งาน
อคั คีภัย ตัวชี้วัดท่ี ๖.๑ ต้งั ใจและรับผิดชอบในการ
ปฏิบัติหน้าที่การงาน
สญั ลักษณแ์ ละป้ายเตือน
สิ่งของหรือสถานทีอ่ ันตราย ตัวช้ีวัดท่ี ๖.๒ ทำ�งานด้วยความเพียร
พยายามและอดทนเพื่อให้งานสำ�เร็จตาม
สัญลกั ษณแ์ ละป้ายเตือนอนั ตราย เปา้ หมาย

สาระสำาคัญ

การเดนิ ทางทางบกหรอื ทางนาำ้ ตอ้ งปฏบิ ตั ติ นดว้ ยความระมดั ระวงั และไมป่ ระมาท ปฏบิ ตั ติ ามกฎจราจร
เพอ่ื ใหเ้ กดิ ความปลอดภยั ในการเดนิ ทาง การทาำ กจิ กรรมตา่ ง ๆ ทเ่ี กย่ี วกบั ไฟโดยไมร่ ะมดั ระวงั จะทาำ ใหเ้ กดิ อคั คภี ยั
ซ่ึงทำาให้เกิดความเสียหายแก่ชีวิตและทรัพย์สิน ซ่ึงการมีความรอบคอบไม่ประมาทจะสามารถป้องกันการเกิด
อัคคภี ยั ได้ หากเกดิ ไฟไหมส้ ่ิงท่คี วรตอ้ งทราบและปฏบิ ตั ไิ ด้คือ วธิ ีการหนไี ฟ เพราะจะทำาใหส้ ามารถเอาตวั รอด
จากเหตุไฟไหม้ได้ การเรียนรู้และทำาความเข้าใจเก่ียวกับสัญลักษณ์และป้ายเตือนส่ิงของหรือสถานที่อันตราย
จะทาำ ให้ปลอดภัยจากอุบัติเหตตุ า่ งๆ

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 จุด น

ประกายโครงงา

นักเรียนศึกษาค้นคว้าและหาข่าวเกี่ยวกับอุบัติเหตุจากการเดินทาง
หรือเหตุการณ์ไฟไหม้ คนละ ๑ ข่าว พร้อมเสนอว่ามีวิธีอย่างไรที่จะป้องกัน
ไม่ให้มีเหตุการณ์น้ันเกิดข้ึน แล้วนำ�เสนอด้วยการบอกเล่าหน้าชั้นเรียน
เพื่อแลกเปลย่ี นความรกู้ ับเพอ่ื น

147 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

St ตวั ช้ีวดั อุบตั ิเหตุในการเดินทาง

พ ๕.๑ ป.๒/๑ จดุ ประกายความคิด

ภาระงาน/ชนิ้ งาน จากภาพทาำ ใหเ้ กดิ ความเสียหายอย่างไร และเพ่ือน ๆ
คดิ ว่าจะปอ้ งกนั อบุ ตั เิ หตใุ นภาพได้อยา่ งไร
การแสดงบทบาทสมมุติ สาเหตุ และ
วิธีการป้องกันอุบัติเหตุจากการเดินทาง อุบัติเหตุ หมายถึง เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างฉับพลันโดยไม่รู้
ทางบก ล่วงหน้า ทำาให้เกิดการบาดเจ็บหรือเสียชีวิตและทรัพย์สิน อุบัติเหตุท่ี
เกิดขน้ึ บ่อย คือ อบุ ตั เิ หตใุ นการเดินทาง
ep 1 ข้ันสังเกต
148 สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.๒
รวบรวมขอ้ มลู ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

๑. นกั เรยี นรว่ มกนั สนทนา โดยตอบคำ�ถาม ขอ้ ใดคอื อุบัติเหตุ
ดังน้ี ๑ ลนื่ ลม้ ในห้องน�้ำ
๒ ลืมท�ำ การบา้ น
• การเดินทางคืออะไร ๓ แกลง้ เพอื่ น
(ตัวอย่างคำ�ตอบ การไปในสถานที่ต่าง ๆ (เฉลย ๑ เพราะอุบัติเหตเุ ปน็ ส่ิงทีไ่ มส่ ามารถคาดคิดว่าจะเกิดขนึ้
และเปน็ เหตุการณ์ที่ท�ำ ใหเ้ กิดอันตราย)
ด้วยวธิ ตี ่าง ๆ)
• อบุ ตั ิเหตคุ ืออะไร
(ตัวอย่างคำ�ตอบ เหตุอันตรายท่ีเกิดขึ้น

โดยไมไ่ ด้ตง้ั ใจใหเ้ กิด)
• นกั เรยี นเคยเดนิ ทางดว้ ยวธิ ใี ดบา้ ง

(ตัวอย่างคำ�ตอบ เดิน น่ังรถยนต์ รถไฟ
เรือ เคร่ืองบิน)
• การเดินทางทางบกมีอะไรบ้าง
(ตัวอย่างคำ�ตอบ การเดิน การนั่งรถยนต์
รถไฟ รถไฟฟ้า รถจกั รยานยนต์
รถจักรยาน)
• อุบัติเหตุเกิดขึ้นได้อย่างไรบ้าง
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ความไม่ระมัดระวงั
ความประมาท ขาดสต)ิ
• นักเรียนเคยประสบอุบัติเหตุ
ในการเดนิ ทางหรอื ไม่
(เคย/ไม่เคย)

สุดยอดคู่มือครู 148

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

๑. อบุ ัตเิ หตจุ ากการเดนิ ทางทางบก ep 1

ขั้นสงั เกต
รวบรวมข้อมูล

การเดินทางทางบก หมายถึง ๒. นั ก เ รี ย น ที่ เ ค ย ป ร ะ ส บ อุ บั ติ เ ห ตุ
การเดินทางบนถนนหรือทางเดินโดย ในการเดินทาง ออกมาเล่าเรื่องราว
การใช้พาหนะ เช่น รถยนต์ รถไฟ และประสบการณข์ องตนเองใหเ้ พอ่ื น ๆ
รถจกั รยานยนต์ รถจกั รยาน รถไฟฟา้ ฟัง
อุบัติเหตุจากการเดินทางทางบก
ที่ พ บ ไ ด้ บ่ อ ย เ ช่ น ร ถ ช น กั น ๓. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล
รถพลิกควำ่า รถชนคน เกี่ยวกับอุบัติเหตุจากการเดินทาง
ทางบกดว้ ยวธิ ีต่าง ๆ ดงั น้ี
สาเหตุของอบุ ัตเิ หตจุ ากการเดนิ ทางทางบก
๑. ความประมาทในการใชร้ ถใชถ้ นน เชน่ หยอกลอ้ เลน่ กนั ระหวา่ ง • สาเหตุของอุบตั เิ หตุจาก
ข้ามถนน ยืนรอรถไฟฟา้ ลำ้าเสน้ เตือน การเดินทางทางบก
๒. ทาำ ผดิ กฎจราจร เชน่ ขบั รถฝา่ ไฟแดง ไมข่ า้ มถนนบนทางมา้ ลาย • การป้องกันอุบตั เิ หตจุ าก
หรือสะพานลอย หรือข้ามถนนในขณะที่ไฟทางข้ามยังไม่ การเดินทางทางบกดว้ ยวิธตี า่ ง ๆ
เปน็ สเี ขยี ว • การเดนิ เท้า
๓. พาหนะหรอื ถนนทใ่ี ช้เดินทางชาำ รุดเสยี หาย • การถบี รถจกั รยาน
๔. ผขู้ ับขี่มึนเมา เจ็บปว่ ย หรอื ง่วงนอน • การซ้อนท้ายรถจักรยานยนต์
• การโดยสารรถประจำ�ทาง/รถไฟ
• การโดยสารรถไฟฟา้
จากหนังสือเรียนหรือแหล่งการเรียนรู้

ทห่ี ลากหลาย

๕. สภาพดินฟา้ อากาศ เช่น ฝนตกหนักทำาให้ถนนลื่น
หมอกควนั ทาำ ให้ผ้ขู บั ขม่ี องไมเ่ ห็นทางหรอื ส่งิ กดี ขวาง

การปอ้ งกนั อบุ ตั เิ หตุและอคั คีภัย 149

149 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้ันคิดวิเคราะห์
St
และสรุปความรู้
การปอ้ งกันอบุ ตั เิ หตุจากการ
เดินทางทางบก
๔. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น
โดยตอบค�ำ ถาม ดังนี้ ๑.๑ การปอ้ งกนั อุบัตเิ หตุ
จากการเดนิ เทา้
• การเดินทางทางบกด้วยวิธีต่าง ๆ ๑. เดินบนทางเท้าและเดิน เดินรมิ ถนนต้องเดิน เดินชิดด้านในบนทางเทา้
มี ค ว า ม เ ส่ี ย ง ต่ อ ก า ร เ กิ ด อุ บั ติ เ ห ตุ
แตกตา่ งกันหรอื ไม่ ชิดดา้ นในทางเดิน ชดิ ขวามอื
(แตกต่าง/ไมแ่ ตกต่าง)
• อุบัติเหตุใดเกิดจากการเดินทาง ๒. เดนิ ริมถนนชิดขวามือของตนเอง เพอื่ จะไดม้ องเหน็ รถท่วี ิ่งสวนมา
ทางบกทพี่ บบ่อย ๆ มากท่สี ุด ๓. ไมห่ ยอกล้อหรือเลน่ กันในระหวา่ งเดิน และควรเดินแถวเรยี งเด่ยี ว
(ตวั อยา่ งค�ำ ตอบ รถจกั รยานลม้ ศรี ษะแตก ๔. ข้ามถนนตรงทางม้าลายหรือใช้สะพานลอย การข้ามถนนท่ีไม่มี
ทางมา้ ลายหรอื สะพานลอย ตอ้ งปฏบิ ัติตามข้ันตอนดงั นี้
เน่อื งจากไมส่ วมหมวกนริ ภยั ) ● มองทางขวา
• นักเรียนคิดว่าตนเองอาจมีโอกาส ● มองทางซา้ ย
● มองทางขวาอกี ครงั้
ได้รับอุบัติเหตุจากการเดินทางทางบก ● หากไมม่ รี ถแลว้ จงึ
ด้วยวิธีใดไดม้ ากท่สี ุด เพราะเหตุใด ข้ามถนนได้

(ตัวอย่างคำ�ตอบ การซ้อนท้ายรถ-

จักรยานยนต์ เพราะการเดินทางมาโรงเรียน

ทุ ก วั น ต้ อ ง ม า ด้ ว ย ก า ร ซ้ อ น ท้ า ย การขา้ มถนนต้องรอให้ การขา้ มถนนต้องขา้ มด้วยความระมดั ระวงั
สญั ญาณไฟคนข้ามเป็นสีเขียว และไม่ประมาท
รถจักรยานยนต์ จึงมีโอกาสเกิดอุบัติเหตุ
๕. เม่ือต้องเดินเท้าในเวลากลางคืน
มากทีส่ ุด) ควรใชไ้ ฟฉายและสวมเสอื้ ทมี่ สี สี วา่ งมองเหน็
• นกั เรยี นจะปอ้ งกนั ไมใ่ หอ้ บุ ตั เิ หตนุ น้ั ได้ชัดเจน เชน่ สีขาว สีเหลือง

เกดิ ขน้ึ ได้อย่างไร ๖. การข้ามถนนบริเวณทางแยกต้อง
(ตัวอย่างคำ�ตอบ สวมหมวกนิรภัยทุกคร้ัง รอสญั ญาณไฟคนขา้ ม จึงเดนิ ขา้ มไปได้

ท่ีเดินทาง และน่ังซ้อนท้ายด้วยความ

ระมดั ระวงั )

150 สุขศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.๒

การป้องกันอบุ ัตเิ หตุ เสริมความรู้ ครูควรสอน
จากการเดินทางเท้า
ทางม้าลาย คือ พื้นที่ท่ีทำ�ไว้สำ�หรับให้คนเดินข้าม โดยทำ�เคร่ืองหมายเป็นเส้น
หรือแนวหรอื ตอกหมุดไวบ้ นทาง และหมายความรวมถงึ พ้ืนทีท่ ีท่ ำ�ใหค้ นเดนิ ข้าม
ไมว่ า่ ในระดับใต้พนื้ ดนิ หรอื เหนือพน้ื ดนิ

สุดยอดคู่มือครู 150

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

Stasean

๑.๒ การป้องกนั อบุ ัติเหตุจากการถบี รถจักรยาน ep 2

ขั้นคิดวเิ คราะห์
และสรุปความรู้

๑. สวมหมวกนริ ภัย และตดิ แถบสะทอ้ นแสง ๕. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น
หรอื ไฟทีท่ า้ ยรถ และระดมความคิดเกี่ยวกับอุบัติเหตุ
จากการเดินทางทางบก เพ่ือนำ�ความรู้
๒. ถีบรถจกั รยานในชอ่ งเฉพาะสำาหรับรถจักรยาน หรือ ม า ส รุ ป เ ป็ น ค ว า ม คิ ด ร ว บ ย อ ด ใ น
ถีบชดิ ริมถนนดา้ นใน รปู แบบแผนภาพความคดิ

๓. ถบี รถจักรยานดว้ ยความระมดั ระวัง ไมผ่ าดโผน ๖. นักเรียนคิดประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า
และไม่ถีบรถจักรยานดว้ ยความเรว็ โดยตอบค�ำ ถาม ดงั นี้

๔. เมอื่ ถงึ ทางแยกควรหยดุ มองใหแ้ นใ่ จวา่ ไม่มีรถจึงถีบรถจกั รยาน • หากทุกคนมีสติ รู้จักระมัดระวัง
ขา้ มไป ไม่ประมาทในการเดินทาง จะส่งผล
อยา่ งไรต่อสงั คมในปจั จุบนั
๕. จูงรถจักรยานขา้ มทางมา้ ลายในบริเวณท่มี ีการจราจรคับคัง่
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ลดการเกิดอุบัติเหตุที่
๖. นาำ ส่งิ ของใส่ตะกรา้ ให้เรยี บรอ้ ย หรอื ใช้สายรัด อาจเกดิ ขนึ้ ระหวา่ งเดนิ ทางของคนในสงั คม)
กับเบาะท้ายใหเ้ รยี บร้อยกอ่ นถีบรถจกั รยาน

๗. ใหส้ ญั ญาณมือกบั รถทมี่ าข้างหน้าหรอื
ข้างหลงั ทกุ ครั้ง ดังน้ี

เลยี้ วซ้าย เลย้ี วขวา ชะลอ หยุด ใหแ้ ซง

อนุรักษส์ ิ่งแวดลอ้ ม

การเดนิ เทา้ หรือถบี รถจกั รยานไปโรงเรยี นหรอื สถานทีท่ อ่ี ยใู่ กล้ เปน็ การ
ชว่ ยลดควันพิษ ทำาให้อากาศบริสุทธ์ิ และมสี ภาพแวดล้อมทีด่ ี

การปอ้ งกันอบุ ัติเหตแุ ละอคั คีภยั 151

เสริมความรู้ ครูควรสอน

การใช้สัญญาณมือส�ำ หรบั รถจกั รยาน ปฏบิ ตั ไิ ด้ ดังนี้
• การเล้ยี วซา้ ยใหย้ กมือซ้ายแบมือขนานพื้นคา้ งไว้
• การเลีย้ วขวาให้ยกมือขวาแบมือขนานพน้ื ค้างไว้
• การจอดหรือหยดุ รถให้ยกมือซ้ายหรือมือขวา แบมอื ชลี้ ง ๔๕ องศา

151 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 3 ขัน้ ปฏิบัติ
St แหลละงั สกราุปรปควฏาบิ มตั ริู้

๑.๓ การปอ้ งกันอุบัตเิ หตจุ ากการซอ้ นทา้ ยรถจกั รยานยนต์

๗. นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๕ กลุ่ม แต่ละกลุ่ม ๑. สวมหมวกนิรภยั (หมวกกนั น็อก) ทกุ ครัง้
ระดมความคิดเกี่ยวกับสาเหตุของ
อุบัติเหตุ และวิธีการป้องกันอุบัติเหตุ ๒. ไม่ห้วิ กระเปา๋ หรือถอื สิง่ ของไวใ้ นมือ ควรใสต่ ะกร้าใหเ้ รียบร้อย
จากการเดินทางทางบก ตามหัวข้อ
ตอ่ ไปน้ี ๓. จบั เอวผู้ขบั ขีใ่ ห้มน่ั คง ไม่เหม่อลอยหรอื นงั่ หลบั

กล่มุ ที่ ๑ อุบัติเหตุจากการเดินเท้า ๔. วางเทา้ บนที่พักเทา้ หรอื กางเท้าออกด้านขา้ งเพอ่ื ปอ้ งกนั เท้า
กลุม่ ท ่ี ๒ อุบัติเหตุจากการถีบรถ- เขา้ ไปในซล่ี ้อรถ

จักรยาน ๑.๔ การป้องกันอุบัติเหตุจากการเดินทางโดยรถยนต ์ รถประจำาทาง
กลุ่มท่ี ๓ อุบัติเหตุจากการซ้อนท้าย และรถไฟ

รถจักรยานยนต์ ๑. เมื่อนง่ั รถยนต์ตอ้ งคาด ผูข้ ับและผโู้ ดยสารรถยนต์
กล่มุ ท่ี ๔ อุบัติเหตุจากการโดยสาร เข็มขัดนิรภยั ทกุ ครั้ง ต้องคาดเข็มขดั นิรภยั

รถประจ�ำ ทางและรถยนต์ ๒. ขึน้ และลงรถประจำาทางเมื่อ การโดยสารรถประจำาทางตอ้ งนง่ั
กลุ่มที่ ๕ อุบัติเหตุจากการโดยสาร รถจอดสนทิ และไม่แย่งกนั ขนึ้ -ลงรถ ใหเ้ รยี บร้อย

รถไฟฟา้ ๓. เมือ่ ขึ้นรถประจำาทางควรหา
จากนั้นแต่ละกลุ่มคิดและฝึกซ้อม ที่น่งั ใหเ้ รยี บร้อย หากต้องยนื ควรหา
ทย่ี ึดเกาะใหม้ ัน่ คง
ก า ร แ ส ด ง บ ท บ า ท ส ม มุ ติ เ ก่ี ย ว กั บ
เน้ือหาของกลุ่มตนเอง จากนั้นออกมา ๔. ไมย่ ื่นแขน ขา หรือศีรษะออก
แ ส ด ง บ ท บ า ท ส ม มุ ติ ห น้ า ชั้ น เ รี ย น นอกตวั รถประจาำ ทาง
ทีละกลมุ่
๘. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น ส รุ ป สิ่ ง ที่ เ ข้ า ใ จ ๕. ควรนง่ั ใหเ้ รยี บรอ้ ย ไมย่ นื่ แขน
เปน็ ความรู้รว่ มกนั ดังนี้ ออกนอกตัวรถ ไม่ยืนหรือห้อยโหน
• การเดนิ ทางทางบกอยา่ งปลอดภยั บริเวณประตูรถ เพราะจะทำาใหพ้ ลดั ตก
ต้ อ ง ก ร ะ ทำ � ด้ ว ย ค ว า ม ร ะ มั ด ร ะ วั ง จากรถได้
ไม่ประมาท จึงจะช่วยลดการเกิด
อบุ ัติเหตไุ ด้ 152 สุขศึกษาและพลศึกษา ป.๒

เสริมความรู้ ครูควรสอน

เมอ่ื เกิดอบุ ัติเหตุ ผทู้ ไี่ มส่ วมหมวกนิรภัยจะได้รับบาดเจ็บมากกวา่ ผทู้ ี่สวม
หมวกนริ ภยั ๒-๓ เทา่

สุดยอดคู่มือครู 152

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

ep 4asean
St St
๑.๕ การป้องกนั อบุ ตั เิ หตุจากการเดินทางโดยรถไฟฟ้า ขนั้ สอ่ื สารและนำ� เสนอ

๑. ขณะข้ึน-ลงบนั ไดเลอ่ื นบนสถานรี ถไฟฟ้า ตอ้ งจับราวให้มนั่ คง ๙. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น เ ส น อ แ น ะ เ พิ่ ม เ ติ ม
๒. ยืนรอรถไฟฟ้าหลงั เส้นสีเหลือง เ ก่ี ย ว กั บ ก า ร แ ส ด ง บ ท บ า ท ส ม มุ ติ
และไมช่ ะโงกหนา้ มองรถไฟฟา้ หรอื ของเพื่อนในแต่ละกลุ่มเพ่ือขยาย
ความรูใ้ หม้ ากข้ึน
รางรถไฟฟา้
๓. ควรยืนด้านข้างประตู 5ep ข้ันประเมนิ เพ่อื เพ่มิ คณุ คา่
ท า ง เ ข้ า - อ อ ก ร ถ ไ ฟ ฟ้ า แ ล ะ ใ ห้ บรกิ ารสังคม
ผู้โดยสารด้านในรถออกมาก่อน และจติ สาธารณะ

แลว้ จึงเขา้ ไป รถไฟฟ้า ๑๐. นักเรียนนำ�ความรู้เก่ียวกับอุบัติเหตุ
๔. เม่ือได้ยินสัญญาณปิด จากการเดินทางทางบก สาเหตุและ
ประตู ไม่วิ่งเข้าสู่ประตูรถ ให้รอ การป้องกันไปเผยแพร่แก่สมาชิกใน
ขบวนต่อไป เพราะอาจถูกประตู ครอบครัวของตนเองเพื่อเป็นแนวทาง
หนีบได้ ในการปฏิบัติในการดำ�เนินชีวิตอย่าง
๕. หาที่นั่งหรือท่ียึดเกาะให้ ปลอดภัยและมคี วามสขุ
ม่ันคง และไม่วิ่งเล่นบนขบวน
รถไฟฟา้ เขา้ -ออกรถไฟฟ้าอย่างเปน็ ระเบียบ

จุดประกายความรู้

ทราบหรือไมว่ า่ ทางรถไฟสายแรกของ
ประเทศไทยสรา้ งข้นึ เมื่อใด
คำาตอบ : ทางรถไฟสายแรกของประเทศไทย
สรา้ งขน้ึ ในสมัยรัชกาลท่ี ๕ เป็นเส้นทางรถไฟ
จากกรุงเทพฯ ถึงนครราชสีมา

การปอ้ งกนั อุบัติเหตุและอัคคีภัย 153

153 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ตัวช้วี ดั

พ ๕.๑ ป.๒/๑ ๒. อบุ ัติเหตจุ ากการเดนิ ทางทางนํ้า

St Stภาระงาน/ช้ินงาน การเดินทางทางนำ้า หมายถึง
การเดินทางโดยใช้เรือเป็นพาหนะ
การแสดงบทบาทสมมุตเิ รอื่ ง ทั้งในแม่น้ำาลำาคลอง หรือการ
อุบตั เิ หตุทางนาํ้ เดินทางในทะเล อุบัติเหตุจากการ
เดินทางทางนำ้าท่ีพบได้บ่อย เช่น
ep 1 ขนั้ สังเกต เรือล่ม ท่าเทียบเรอื ล่ม เรอื ชนฝัง่

รวบรวมข้อมูล

๑. นักเรียนร่วมกันสนทนา โดยตอบ
คำ�ถาม ดงั น้ี

• นกั เรยี นเคยเดนิ ทางทางน�้ำ หรอื ไม่

(เคย/ไมเ่ คย) สาเหตุของอบุ ัติเหตจุ ากการเดนิ ทางทางน้ํา
• นักเรียนรู้สึกอย่างไรเม่ือเห็นข่าว
อุบตั เิ หตจุ ากการเดนิ ทางทางน�้ำ
(ตวั อย่างคำ�ตอบ หดหู่ เศรา้ ใจ) สาเหตขุ อง ๑. ความประมาทของผู้ขับเรือ เช่น ขบั เรือ
• นกั เรยี นคดิ วา่ อบุ ตั เิ หตจุ ากขา่ วนนั้ อบุ ัติเหตจุ ากการ ดว้ ยความเรว็ ขับเรอื ขณะเมาสรุ า
เดนิ ทางทางน้ํา
เกิดขนึ้ เพราะอะไร ๒. การบรรทุกผูโ้ ดยสารเกินนาำ้ หนัก
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ความประมาทของ ของเรอื หรอื ทา่ เทยี บเรือ

ผู้ขับเรือ และผูโ้ ดยสาร)
• นักเรียนจะปฏิบัติตนอย่างไร
เพื่อให้การเดินทางทางนำ้�เกิดความ ๓. ความประมาทของผ้โู ดยสาร เช่น
ปลอดภัย วง่ิ ขนึ้ -ลงเรอื นั่งบรเิ วณรมิ ขอบเรอื

(ตัวอย่างคำ�ตอบ ขึ้นหรือลงเรือด้วยความ ๔. เรือหรือทา่ เทยี บเรอื ชำารดุ
ไม่ประมาท)
๒. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล
เกี่ยวกับอุบัติเหตุจากการเดินทาง 154 สขุ ศึกษาและพลศึกษา ป.๒
ทางน้ำ� จากหนังสือเรียนหรือแหล่ง
การเรียนรทู้ หี่ ลากหลาย
๔. นักเรยี นคดิ ประเมนิ เพอื่ เพ่มิ คณุ ค่า โดยตอบค�ำ ถาม ดงั น้ี
ep 2 ข้ันคิดวเิ คราะห์ • ถา้ นักเรยี นต้องเดนิ ทางดว้ ยเรอื โดยสาร ก่อนเดินทางนักเรียน
ตอ้ งปฏบิ ตั ิตนอย่างไรบ้าง (ตัวอย่างค�ำ ตอบ ศึกษาการปฏบิ ัตติ นในการโดยสารทางเรือ
และสรุปความรู้ ให้เข้าใจและนาํ ไปปฏบิ ัติ)

๓. นกั เรยี นรว่ มกนั แสดงความคดิ เหน็ และ
ระดมความคิดเร่ือง อุบัติเหตุจากการ
เดินทางทางนำ้� แล้วสรุปเป็นความคิด
รวบยอดในรูปแบบแผนภาพความคดิ

สุดยอดคู่มือครู 154

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

การปอ้ งกันอุบตั เิ หตุจากการเดนิ ทางทางนาํ้ St St Stasean

ep 3 ข้ันปฏบิ ัติ
และสรปุ ความรู้
หลังการปฏิบัติ

๑. ไม่ลงเรอื ทีม่ ีผู้โดยสารเตม็ หรอื ลน้ ลำาแล้ว ๕. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกัน
๒. ยืนเข้าคิวรอเรือบนท่าเทียบเรืออย่างเป็นระเบียบ หากมีผู้โดยสาร คดิ และฝกึ ซอ้ มการแสดงบทบาทสมมตุ ิ
ยืนรอเป็นจำานวนมาก ควรยนื รออยบู่ นฝัง่ ก่อน เกี่ยวกับอุบัติเหตุจากการเดินทาง
๓. เมอื่ ลงเรอื หาทนี่ งั่ ใหเ้ รยี บรอ้ ย หรอื หาทยี่ ดึ เกาะใหม้ น่ั คง และไมว่ ง่ิ เลน่ ทางน�ำ้ ซง่ึ ประกอบดว้ ยสาเหตุ อบุ ตั เิ หตุ
บนเรอื และการป้องกัน จากนั้นออกมา
๔. สวมเสื้อชูชีพหรือน่ังและยืนบริเวณท่ีใกล้เส้ือชูชีพหรือห่วงยางบนเรือ แ ส ด ง บ ท บ า ท ส ม มุ ติ ห น้ า ช้ั น เ รี ย น
เพราะหากเกดิ เหตกุ ารณ์ฉุกเฉนิ จะได้หยิบใช้ได้ทนั ที ทีละกลุ่ม
๕. ขึ้นหรอื ลงเรือเมอื่ เรอื จอดเทียบทา่ เรียบร้อยแลว้
๖. นักเรียนร่วมกันสรุปสิ่งท่ีเข้าใจ
การรอเรือบนท่าเทียบเรอื เมอ่ื ลงเรือควรสวมเส้อื ชชู พี เป็นความร้รู ่วมกัน ดังน้ี

ปลอดภัยไว้กอ่ น • การเดินทางทางนำ้�อย่างปลอดภัย
ต้ อ ง ก ร ะ ทำ � ด้ ว ย ค ว า ม ร ะ มั ด ร ะ วั ง
การโดยสารเรอื ขา้ มแมน่ า้ำ หรอื เดนิ ทางสน้ั ๆ โดยปกตจิ ะไมส่ วมเสอ้ื ชชู พี ไม่ประมาท จึงจะช่วยลดความเสี่ยง
ผู้เดินทางจึงควรสังเกตและนั่งหรือยืนบริเวณใกล้เสื้อชูชีพ หรือห่วงยาง ตอ่ การเกิดอันตรายจากอบุ ัตเิ หตุได้
และต้องหัดวา่ ยนาำ้ ให้เป็น
ep 4
อาชพี น่ารู้
ขนั้ สอื่ สารและนำ� เสนอ
ตำารวจจราจร คอื ผทู้ ำาหนา้ ที่อำานวยความสะดวกในการ
เดินทางบนท้องถนน คอยให้คำาแนะนำา ตักเตือนและจับกุม ๗. นักเรียนร่วมกันเสนอแนะเพ่ิมเติม
ผูท้ ่ีกระทาำ ผิดกฎหมายจราจร เ ก่ี ย ว กั บ ก า ร แ ส ด ง บ ท บ า ท ส ม มุ ติ
ของเพ่ือนแต่ละกลุ่มเพ่ือขยายความรู้
การปอ้ งกนั อุบตั เิ หตแุ ละอัคคีภยั 155 ใหม้ ากยิ่งข้ึน

เสริมความรู้ ครูควรสอน 5ep ขน้ั ประเมินเพื่อเพม่ิ คณุ ค่า
บรกิ ารสงั คม
เสอ้ื ชชู พี เปน็ อปุ กรณท์ ใี่ ชส้ วมใสท่ บั เสอ้ื เพอื่ ปอ้ งกนั การจมน�้ำ ซง่ึ เกดิ จากอบุ ตั เิ หตุ และจิตสาธารณะ
ทางนำ�้ เป็นอุปกรณ์ท่ชี ่วยใหส้ ามารถลอยน้ำ�ได้
๘. นักเรียนร่วมกันระดมความคิดและ
นำ�ความรู้จากบทเรียนเรื่อง อุบัติเหตุ
จากการเดินทางทางบกและทางน้ําท่ีได้
เ รี ย น ม า ร ว บ ร ว ม แ ล ะ จั ด ทำ � เ ป็ น
ป้ายนิเทศ แล้วนำ�ไปเผยแพร่ในชุมชน
โรงเรียน และครอบครัว เพ่ือเป็น
แนวทางการปฏิบัติตนในการเดินทาง
ท่ีปลอดภัยตอ่ ไป

155 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

St ตวั ชว้ี ดั อคั คีภัย

พ ๕.๑ ป.๒/๕ จุดประกายความคดิ
ภาระงาน/ชนิ้ งาน
แผนภาพความคดิ เกีย่ วกบั อัคคีภยั เสยี บปลัก๊ ไฟ
หลายอนั ในเต้ารับ
ep 1 ขนั้ สังเกต
เปดิ เตารดี ทงิ้ ไว้
รวบรวมขอ้ มลู
สายไฟฟา้ ชาำ รุด
๑. นักเรียนร่วมกันสังเกตภาพ และอ่าน
ข่าวเก่ียวกับการเกิดอัคคีภัย แล้ว ลองดูภาพ เพือ่ น ๆ คดิ วา่ อาจทำาให้เกดิ เหตุการณ์อะไรขน้ึ
ร่วมกันสนทนา โดยตอบค�ำ ถาม ดงั นี้
อั ค คี ภั ย (อ่านว่า
• ภาพหรือข่าวท่ีนักเรียนดูเป็น อัก-คี-ไพ) หมายถึง อันตราย
เหตกุ ารณเ์ กี่ยวกับอะไร ท่ี เ กิ ด จ า ก ไ ฟ ลุ ก ล า ม แ ล ะ
ลุกไหม้อย่างต่อเนื่อง หรือ
(ตัวอยา่ งค�ำ ตอบ เหตุการณไ์ ฟไหม)้ ทเี่ รยี กวา่ ไฟไหม้
• นักเรียนรู้สึกอย่างไรเมื่อเห็น

ภาพเหตกุ ารณ์น้ี
(ตวั อย่างคำ�ตอบ กลัว เศร้า หดห)ู่
• นกั เรยี นเคยเหน็ เหตกุ ารณไ์ ฟไหม้

มากอ่ นหรือไม่
(นักเรียนตอบตามประสบการณ์)

การเกิดอัคคภี ยั

156 สุขศึกษาและพลศกึ ษา ป.๒

เสริมความรู้ ครูควรสอน

ไฟ เปน็ สงิ่ ทเ่ี กดิ จากความรอ้ นทเ่ี ผาไหมว้ ตั ถุ ซงึ่ มปี ระโยชนม์ ากมายหากน�ำ ไปใช้
ให้ถูกทาง

สุดยอดคู่มือครู 156

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

ep 1aseanSt

๑. อันตรายที่เกดิ จากอัคคภี ยั ข้ันสังเกต
อัคคภี ยั หรอื ไฟไหม้ ทำาใหเ้ กิดการบาดเจ็บ เสยี ชวี ิตและทรัพยส์ ิน รวบรวมข้อมลู

ทพ่ี กั อาศยั และอาคารบา้ นเรอื นเกดิ ความเสยี หาย ทำาใหค้ นไรท้ อ่ี ยอู่ าศยั ๒. นกั เรยี นสงั เกตภาพจดุ ประกายความคดิ
แล้วร่วมกันสนทนา โดยตอบคำ�ถาม
๒. สาเหตขุ องการเกิดอคั คภี ัย ดังน้ี

• จากภาพ อาจเกิดเหตุการณ์ใด
ขน้ึ ไดบ้ า้ ง
๑. สายไฟฟ้าภายในบ้านเก่าชำารุด และไฟฟ้าลัดวงจร (ตวั อยา่ งค�ำ ตอบไฟฟา้ ลดั วงจร เกดิ ไฟไหม)้
(อ่านวา่ ลัด-วง-จอน) • จากภาพจุดประกายความคดิ
นกั เรยี นคดิ วา่ อะไรบา้ งทอ่ี าจเปน็ สาเหตุ
๒. เสียบปลกั๊ เครือ่ งใช้ไฟฟา้ หลายชนดิ ในเตา้ รับอนั เดยี ว

๓. ความประมาทในการใชอ้ ปุ กรณแ์ ละเครอื่ งใชไ้ ฟฟ้า ของการเกดิ อคั คีภัย
๔. แกส๊ หงุ ตม้ ระเบดิ (ตัวอย่างคำ�ตอบ เปิดเตารีดทิ้งไว้บนผ้า

ที่กำ�ลังรีด ในขณะท่ีไปคุยโทรศัพท์ เสียบ

๕. เผาขยะ และหญา้ แหง้ ในบรเิ วณบ้าน โดยไม่เฝา้ ระวงั ปลั๊กไฟในเต้ารับพร้อม ๆ กันหลายอัน
๖. จุดธูปเทียนท้งิ ไว้ ไม่ดับให้สนทิ กอ่ นออกจากบ้านหรือ
สายไฟฟ้าเกิดการช�ำ รดุ มีความประมาท)
กอ่ นเขา้ นอน • ถ้านักเรียนพบเหตุการณ์ในภาพ

ท่ีบ้านของตนเอง นักเรียนจะปฏิบัติ
อย่างไร
๗. การเลน่ สิง่ ของท่เี กี่ยวกบั ไฟหรอื วตั ถไุ วไฟของเด็ก (ตัวอย่างคำ�ตอบ ปิดเคร่ืองใช้ไฟฟ้า
เช่น ดอกไมไ้ ฟ
บอกให้ผู้ใหญ่ทราบทันทีหากพบความ

คาํ ถามทา้ ทาย ผิดปกติเกิดข้นึ เช่น เคร่ืองใช้ไฟฟ้าชำ�รุด

นกั เรยี นมีความคิดเห็นอยา่ งไรกับคำากล่าวที่ว่า มีประกายไฟ)
“โจรปล้น ๑๐ คร้ัง ยงั ไม่เทา่ ไฟไหมค้ รง้ั เดยี ว” • ถ้านักเรียนตกอยู่ในเหตุการณ์

ไฟไหม้ นักเรียนจะปฏิบัติตนอย่างไร
เพ่อื ใหร้ อดจากสถานการณ์นัน้
(ตัวอย่างคำ�ตอบ รีบหาทางออกจาก
การปอ้ งกนั อบุ ัตเิ หตุและอคั คีภยั 157 สถานทนี่ นั้ อยา่ งปลอดภัยใหเ้ ร็วที่สดุ )

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ ๓. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล
เกย่ี วกับอัคคภี ยั ดังนี้
พฤติกรรมในขอ้ ใดเสีย่ งต่อการเกิดอัคคภี ยั
๑ จุดธูปเทียนบชู าพระทง้ิ ไว้ที่บ้าน ๑) อันตรายทเ่ี กดิ จากอัคคภี ัย
๒ ดบั กองไฟใหส้ นทิ หลงั จากเผาขยะมูลฝอย ๒) สาเหตุของการเกดิ อัคคภี ัย
๓ ถอดปลั๊กกระติกน้�ำ รอ้ นไฟฟ้าทกุ ครั้งเมอ่ื ไมไ่ ดใ้ ชง้ าน ๓) การปอ้ งกันอัคคภี ยั
(เฉลย ๑ เพราะประกายไฟหรอื เศษไมข้ องธปู เทยี นอาจตดิ วสั ดทุ ี่ทำ�ใหเ้ กดิ ไฟไหม้ ๔) การชว่ ยเหลอื ตนเองเบอ้ื งตน้ ขณะ
ลกุ ลามได้)
เกดิ อคั คีภยั
จากหนังสือเรียนหรือแหล่งการเรียนรู้
ที่หลากหลาย
157 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษที่ 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 2 ข้ันคดิ วิเคราะห์
St

และสรุปความรู้ ๓. การป้องกันอคั คภี ัย

๔. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น ๑. เม่ือใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าเสร็จแล้ว
โดยตอบค�ำ ถาม ดังนี้
• การเกดิ อคั คภี ยั ท�ำ ใหเ้ กดิ อนั ตราย ควรถอดปล๊กั ไฟทุกครงั้

และความเสยี หายอย่างไร ๒. ไม่เสียบปลั๊กเคร่ืองใช้ไฟฟ้า
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ทำ�ให้ได้รับบาดเจ็บ
หลาย ๆ อนั ในเต้ารบั อันเดียว
เสียชีวติ และเสยี ทรพั ยส์ นิ )
• เหตุการณ์ใดเป็นสาเหตุของการ ๓. เมือ่ ใชแ้ ก๊สหงุ ต้มเสรจ็ แล้ว

เกิดอัคคีภยั ควรปดิ หวั แก๊สให้สนิท วิธีจบั ตัวปลั๊กเคร่อื งใชไ้ ฟฟา้
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ไฟฟ้าลัดวงจร เกิดการ
๔. ไมว่ างวตั ถไุ วไฟใกลก้ ับเปลวเพลิง ท่ีถูกตอ้ ง
ระเบิดของแก๊สหุงต้ม ฟ้าผ่า อากาศร้อน
๕. เตรียมภาชนะใส่นํ้าไว้ในบ้าน เพื่อป้องกันการลุกลามของไฟ
ภัยธรรมชาติต่าง ๆ ความประมาทของ
๖. ตรวจสอบสภาพสายไฟฟ้าและเครือ่ งใชไ้ ฟฟา้ อยูเ่ สมอ
มนษุ ย์)
• นักเรียนมีวิธีการอย่างไรท่ีจะ ๗. ติดต้ังเคร่ืองดับเพลิงเบ้ืองต้นไว้ภายในอาคาร

ป้องกนั ไมใ่ ห้เกดิ อคั คภี ยั บา้ นเรือน
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ไม่ประมาท คอย
๘. ไม่ควรจดุ ธปู เทยี น ยากันยงุ หรอื ตะเกียงท้งิ ไว ้
ตรวจสอบส่ิงของ เคร่ืองใช้ไฟฟ้าว่ายังมี
ควรดบั ให้สนทิ กอ่ นออกจากบา้ น หรอื กอ่ นเขา้ นอน

๙. ไม่เล่นไม้ขีดไฟ ไฟแช็ก ดอกไม้ไฟ โคมลอย

หรอื อปุ กรณ์ใด ๆ ท่ีอาจทาํ ใหเ้ กดิ ไฟไหม้

สภาพพร้อมใช้งานอยู่หรือไม่ ระมัดระวัง

ในการใช้แก๊สหุงต้ม ไม่วางวัตถุไวไฟ ๔. การชว่ ยเหลือตนเองเบอื้ งต้นขณะเกดิ อัคคภี ยั : การหนีไฟ
๑. เมอ่ื เกิดไฟไหม้ ไมต่ ืน่ ตกใจ ควรควบคุมสติใหด้ ี
ไวใ้ กลเ้ ปลวไฟ) ๒. ใชเ้ ครอ่ื งดบั เพลงิ เบอ้ื งตน้ ดบั ไฟกอ่ น
• หากนกั เรยี นพบไฟไหมใ้ นโรงเรยี น ๓. ตดั สวิตช์ก่อนจึงใช้นาํ้ ดบั ไฟ เพราะอาจทําใหถ้ กู ไฟฟา้ ดูดได้

สิ่ ง ท่ี นั ก เ รี ย น ค ว ร ป ฏิ บั ติ ก่ อ น เ ป็ น 158 สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.๒
อย่างแรกคืออะไร
(ตัวอย่างคำ�ตอบ ควบคุมสติของตนเอง

ให้ดี แล้วใช้สัญญาณเตือนภัยเพ่ือแจ้ง

ให้ผูอ้ ่นื ทราบ)

๕. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น ๖. นกั เรยี นคดิ ประเมินเพ่ือเพิม่ คุณคา่ โดยตอบค�ำ ถาม ดังนี้
เกยี่ วกบั อคั คภี ยั จากนนั้ รวบรวมขอ้ มลู • หากนกั เรยี นไม่มีความร้เู รอ่ื ง อัคคีภยั เมอื่ เกดิ เหตไุ ฟไหม้จะส่งผลอยา่ งไรบ้าง
นำ � ม า ส รุ ป เ ป็ น ค ว า ม คิ ด ร ว บ ย อ ด (ตัวอยา่ งค�ำ ตอบ อาจทาํ ใหเ้ กดิ การสูญเสียชวี ิตและทรพั ย์สินได้)
ในรูปแบบแผนภาพความคดิ

สุดยอดคู่มือครู 158

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด ep 3aseanรอบรู้อาเซียนและโลก

St ขัน้ ปฏบิ ตั ิ
และสรุปความรู้
หลังการปฏบิ ัติ
๔. เมื่อดับไฟเบื้องต้นไม่ได้ ให้รีบปิดประตู หน้าต่าง เพ่ือไม่ให้

ลมพัด ทาำ ให้ไฟลุกลามเรว็ ๗. นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๓ กลุ่ม แต่ละกลุ่ม
๕. รีบแจ้งข่าวเพลิงไหม้ที่หมายเลข ๑๙๙ หรือสถานีดับเพลิงที่ ร่วมกันคิดและฝึกซ้อมบทบาทสมมุติ
เกี่ยวกับเหตุการณ์ไฟไหม้ โดย
ใกล้ท่ีสดุ แสดงทกั ษะการหนไี ฟร่วมดว้ ย
๖. หนีออกจากบริเวณท่ีเกิดไฟไหม้ให้เร็วที่สุดโดยการใช้ผ้าห่ม ๘. นั ก เ รี ย น แ ต่ ล ะ ก ลุ่ ม ร่ ว ม กั น ร ะ ด ม
ความคิดเกี่ยวกับการเกิดอัคคีภัย
หนา ๆ ชุบนำ้าคลุมตัวแล้วก้มตัว เพอ่ื จดั ท�ำ แผนภาพความคิด
ให้ตำ่าหรือคลานไปสู่ทางออก
โดยเร็ว

๗. ใชผ้ ้าชุบนำา้ ปิดจมูก เพือ่

ป้องกันไม่ใหส้ าำ ลักควันไฟ

๘. หากไฟลุกติดเสื้อผ้า

ให้ล้มตัวนอนกลิ้งกับพื้น ใช้ตัว สถานดี บั เพลิง
ทับดับไฟ

อาชีพนา่ รู้

นกั ดบั เพลงิ คอื ผทู้ าำ หนา้ ทดี่ บั ไฟ
เม่ือเกิดอัคคีภัย พร้อมทั้งให้ความ
ช่วยเหลือผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์อย่าง
ถูกวธิ ี

การปอ้ งกันอุบตั เิ หตุและอัคคภี ยั 159

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ถา้ เกิดเหตไุ ฟไหม้ในห้องซ่ึงมีควันไฟมาก นักเรียนควรปฏิบตั อิ ยา่ งไร
๑ เปดิ หน้าตา่ งให้ลมพัดระบายควัน
๒ พยายามอยใู่ นทส่ี ูงเพ่อื หายใจ
๓ ก้มตวั ให้ต่ำ�แล้วคลานหนีออกไป
(เฉลย ๓ เพราะอากาศจะลอยตวั ในทต่ี ่�ำ ทำ�ใหส้ ามารถหายใจได้)

159 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ
ep 3 ขน้ั ปฏบิ ตั ิ
St St St แหลละังสกราปุรปควฏาบิ มัตริู้
๕. การหนไี ฟในโรงเรียน

๙. นักเรียนร่วมกันสรุปส่ิงที่เข้าใจเป็น ตามปกตใิ นโรงเรยี นควรมกี ารจัดฝึกอพยพหนีไฟ ปีละ ๑ คร้ัง เพ่อื ให้
ความรู้ร่วมกัน ดงั นี้ นกั เรยี นเตรยี มความพรอ้ ม หากมเี หตไุ ฟไหม้ วธิ กี ารหนไี ฟในโรงเรยี นปฏบิ ตั ิ
ได้ดังน้ี
• อัคคีภัยเป็นภัยท่ีทำ�ให้เกิดความ ๑. ควบคุมสติให้ดี ไม่ตื่นตกใจจนเกินไปเมื่อเกดิ เหตไุ ฟไหม้
เ สี ย ห า ย ต่ อ ชี วิ ต แ ล ะ ท รั พ ย์ สิ น ๒. หากมีอุปกรณ์แจ้งเตือนในบริเวณใกล้เคียงให้ใช้ เพ่ือส่งสัญญาณ
จึ ง จำ � เ ป็ น ต้ อ ง ฝึ ก ก า ร รั บ มื อ กั บ ให้ผอู้ ื่นรูท้ นั ที
เ ห ตุ ก า ร ณ์ ที่ จ ะ เ กิ ด ข้ึ น เ พ่ื อ ค ว า ม ๓. ใชเ้ สน้ ทางมงุ่ ไปทบ่ี นั ไดหนไี ฟไมแ่ ยง่ กนั ใหเ้ กดิ ความวนุ่ วายไปอยา่ ง
ปลอดภยั ของตนเอง เป็นระเบียบ หลีกเล่ียงทางที่เกิดไฟไหม้ หรือมีควันไฟมากเพ่ือไม่ให้สำาลัก
ควนั ไฟ
ep 4 ๔. อย่าใชล้ ฟิ ต์เดด็ ขาด เพราะถา้ ไฟฟา้ ดับจะเป็นอนั ตรายได้
๕. ถ้าเส้นทางหนีไฟมีควันไฟมาก ให้ใช้ผ้าชุบนำ้าปิดจมูก แล้วก้มลง
ขน้ั สอ่ื สารและนำ� เสนอ คลานตำ่า ๆ ไปยังทางออกให้เร็วท่ีสุด
๖. หากมีไฟลุกติดเสอื้ ผา้ ใหล้ ม้ ตวั กล้งิ ลงกบั พ้ืน เพ่ือใช้ตัวดบั ไฟ
๑๐. นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำ�เสนอ
แผนภาพความคิดของกลุ่มตนเอง ๗. หากติดอยู่ใน
หน้าชน้ั เรียนทลี ะกลุ่ม ห้องให้หาผ้าชุบนำ้าอุด
ขอบรปู ระตูให้หมด เพื่อ
5ep ขัน้ ประเมนิ เพอ่ื เพมิ่ คุณคา่ ไม่ให้ควันไฟเข้ามาได้
บริการสงั คม ห า ห น้ า ต่ า ง ใ ช้ ผ้ า โ บ ก
และจิตสาธารณะ ส่ ง สั ญ ญ า ณ ข อ ค ว า ม
ช่วยเหลือเพ่ือให้ผู้อื่น
๑๑. นักเรียนสำ�รวจพฤติกรรมเส่ียงท่ีอาจ ทราบจดุ ทตี่ นเองอยู่ และ
กอ่ ใหเ้ กดิ อคั คภี ยั ของครอบครวั ตนเอง สามารถช่วยเหลอื ได้
แล้วนําผลการสำ�รวจไปหาแนวทาง การซ้อมหนีไฟในโรงเรียน อปุ กรณเ์ กย่ี วกับอัคคภี ัย
แก้ไข แล้วนําไปเผยแพร่ความรู้ให้กับ
ผอู้ น่ื ดังตวั อยา่ ง

160 สขุ ศกึ ษาและพลศกึ ษา ป.๒

ลําดับที่ พฤตกิ รรมเส่ยี ง ผลการส�ำรวจ แนวทางแกไ้ ข
เคย ไมเ่ คย
๑ ใชส้ ายไฟฟ้าท่เี กา่ และช�ำรดุ
๒ ลมื ปิดแกส๊ หงุ ต้มหรือปิดแตไ่ มส่ นิท ✓
๓ เผาขยะและหญ้าแหง้ ท้ิงไว้โดยไมเ่ ฝา้ ระวัง ✓
๔ จุดธปู เทียนท้ิงไว้แลว้ ออกจากบ้าน ✓
๕ เดก็ ๆ ท่บี ้านชอบเลน่ สงิ่ ของหรือวัตถุไวไฟ ✓
๖ ใชอ้ ุปกรณ์ไฟฟ้าอย่างประมาท ✓
๗ เสยี บเครือ่ งใช้ไฟฟ้าหลายชนิดในเต้ารบั อนั เดยี ว ✓
✓
สุดยอดคู่มือครู 160

A ข้ันปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

สญั ลกั ษณแ์ ละปา้ ยเตอื นสง่ิ ของหรอื สถานทอ่ี นั ตราย ตัวชี้วัด

Stพ ๕.๑ ป.๒/๔
ภาระงาน/ช้ินงาน
แผนภาพความคิด สัญลักษณ์และ
ปา้ ยเตอื นส่งิ ของหรือสถานทอี่ นั ตราย

ep 1 ข้นั สังเกต

รวบรวมข้อมลู

เพื่อน ๆ คิดวา่ ทำาไมแม่นำ้านี้จงึ มปี า้ ยเตอื นไว้ ๑. นักเรียนสังเกตภาพสัญลักษณ์และ
ปา้ ยเตอื นต่าง ๆ โดยตอบคำ�ถาม ดงั น้ี
สัญลกั ษณ์และป้ายเตือนอันตราย
สญั ลกั ษณแ์ ละป้ายเตือนอนั ตรายทีพ่ บเหน็ ไดท้ ่ัวไป มีดังนี้ • นักเรียนรู้จักสัญลักษณ์แบบน้ี
หรอื ไม่ (รจู้ กั /ไม่รจู้ กั )
๑. เครื่องหมายรูปเปลวเพลิง หมายถึง
วัสดุหรือวัตถุชนิดนั้นติดไฟได้ง่ายหรืออาจ • นกั เรยี นเคยเหน็ สญั ลกั ษณแ์ บบนี้
ทำาให้เกิดเพลิงไหม้ไดง้ า่ ย ทใี่ ดบา้ ง

เครือ่ งหมายเตือนภยั วตั ถไุ วไฟ (ตวั อยา่ งค�ำ ตอบ โรงงาน แมน่ �้ำ คลอง ถนน

การปอ้ งกนั อุบัติเหตแุ ละอัคคีภัย 161 ถงั แกส๊ ผลติ ภณั ฑต์ า่ ง ๆ เครือ่ งใช้ไฟฟา้ )
• สัญลกั ษณแ์ บบนค้ี อื อะไร
(สัญลักษณ์ป้ายเตือนส่ิงของหรือสถานที่

อันตราย)
• เมอื่ นกั เรยี นเหน็ สญั ลกั ษณแ์ บบนี้

นกั เรยี นรู้สกึ อย่างไร
(ตวั อยา่ งคำ�ตอบ ตืน่ ตวั ระมัดระวงั ตัว)
๒. นักเรียนศึกษาและรวบรวมข้อมูล

เก่ียวกับสัญลักษณ์และป้ายเตือน
อันตราย จากหนังสือเรียนหรือ
แหลง่ การเรียนรูท้ ่ีหลากหลาย

ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

การปฏบิ ตั ิตามเครื่องหมายวตั ถไุ วไฟจะช่วยป้องกันอุบตั ิเหตุในขอ้ ใด
๑ รถคว�่ำ
๒ ไฟไหม้
๓ จมน�้ำ
(เฉลย ๒ เพราะวตั ถุไวไฟสามารถติดไฟได้งา่ ย การปฏิบตั ิตามปา้ ยเตอื น
วตั ถไุ วไฟ จงึ ชว่ ยปอ้ งกนั การเกิดไฟไหมไ้ ด้)

161 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

St บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ep 2 ขั้นคดิ วเิ คราะห์ ๒. เครอ่ื งหมายรปู กากบาทไขวบ้ นหวั กะโหลก

และสรุปความรู้

๓. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น เคร่อื งหมายอนั ตราย หมายถึง ผลิตภัณฑ์ชนิดนั้นมี สารเคมีอันตราย เมื่อ
โดยตอบค�ำ ถาม ดงั นี้ บนผลติ ภณั ฑส์ ารเคมี เขา้ สรู่ า่ งกายอาจทาำ ใหเ้ สยี ชวี ติ ได้ พบอยบู่ นผลติ ภณั ฑ์
เชน่ ยาฆา่ แมลง นาำ้ ยาลา้ งห้องน้ำา
• การทำ�สัญลักษณ์และป้ายเตือน
สิ่ ง ข อ ง ห รื อ ส ถ า น ท่ี อั น ต ร า ย ๓. ข้อความเตอื นภยั ส่วนใหญจ่ ะเป็นขอ้ ความ
มีจุดประสงคเ์ พอื่ อะไร ท่ีเขียนบนปา้ ยซ่ึงมองเห็นได้ชดั เจน เช่น ห้ามเข้าเขต
ก่อสร้าง ระวังพื้นลื่นกำาลังทำาความสะอาด อันตราย
(ตัวอย่างคำ�ตอบ เพื่อเตือนอันตราย ไฟฟ้าแรงสงู ห้ามลงเล่นนำ้าบรเิ วณน้ี

และให้ปฏบิ ัติตามเพอ่ื ความปลอดภัยในชวี ิต)

• ถ้าไม่มีสัญลักษณ์และป้ายเตือน

ส่ิงของหรือสถานท่ีอันตรายจะเกิดผล

อยา่ งไรบา้ ง

(ตวั อย่างคำ�ตอบ ผ้คู นไมท่ ราบถึงอันตราย ระวังพน้ื ลืน่ อันตรายไฟฟา้ แรงสูง ห้ามลงเล่นนา้ํ บริเวณนี้ ป้ายเตือนภยั สึนามิ

ของส่ิงของหรือสถานที่ ซ่ึงอาจทำ�ให้เกิด

อันตรายตอ่ ชวี ติ และทรัพยส์ นิ ได)้ ๔. ปา้ ยจราจร เปน็ เครอ่ื งหมายทใี่ ชก้ าำ หนดใหป้ ฏบิ ตั ิ หา้ มเขา้ เขตกอ่ สร้าง
หรือห้ามปฏิบัติ เพื่อให้เกิดความปลอดภัยในการเดินทาง
๔. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น เครอื่ งหมายจราจรที่สาำ คญั มดี ังนี้
เก่ียวกับสัญลักษณ์และป้ายเตือน
ส่ิงของหรือสถานท่ีอันตราย และ

รวบรวมข้อมูล สรุปเป็นความคิด

รวบยอดในรปู แบบแผนภาพความคิด
๕. นักเรียนคิดประเมินเพ่ือเพ่ิมคุณค่า
ใหร้ ถทุกชนดิ หยุด ห้ามเขา้ หา้ มกลบั รถ หา้ มเลย้ี วขวา ห้ามเลย้ี วซา้ ย

โดยตอบคำ�ถาม ดงั นี้
• ถ้ า นั ก เ รี ย น ไ ม่ ป ฏิ บั ติ ต า ม
สัญลักษณ์และป้ายเตือนส่ิงของหรือ ห้ามแซง ห้ามใชเ้ สยี ง หา้ มจอดรถ ใหเ้ ลี้ยวซ้ายหรือเลีย้ วขวา

วตั ถอุ นั ตรายจะเกิดผลกระทบ 162 สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.๒
อยา่ งไรบ้าง
(ตัวอย่างคำ�ตอบ อาจทําให้เกิดอันตราย
ถงึ ชีวิตได้)
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

ของใช้ในข้อใดควรมีเครื่องหมายรูปกากบาทไขว้บนหวั กะโหลก
๑ ขวดน้ำ�ปลา
๒ ยาสระผม
๓ ยาฆ่าแมลง
(เฉลย ๓ เพราะยาฆา่ แมลงมีสารเคมที ่เี ป็นอนั ตรายตอ่ ชีวติ หากเขา้ สรู่ า่ งกาย)

สุดยอดคู่มือครู 162

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขin้ันgสื่อthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ข้ันSปeรlะfเม-Rินeเพg่ือuเพlaิ่มtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวช้ีวัด ep 3aseanรอบรู้อาเซียนและโลก

St St ขั้นปฏบิ ตั ิ
และสรุปความรู้
หลงั การปฏิบัติ
สรุป อุบัติเหตุและอัคคีภัย สามารถเกิดข้ึนได้ตลอดเวลา ทั้ง
ในการเดินทาง ในบ้าน ในโรงเรียน หรือสถานที่ต่าง ๆ ดังนั้น การ ๖. นักเรียนแบ่งกลุ่ม แต่ละกลุ่มร่วมกัน
ปฏบิ ตั ติ นดว้ ยความระมดั ระวงั ไมป่ ระมาท ไมไ่ ปในสถานทท่ี อ่ี าจเกดิ สำ�รวจสญั ลักษณแ์ ละป้ายเตือนสงิ่ ของ
อุบัติเหตุ รู้จักวิธีการป้องกัน วิธีรับมือ และปฏิบัติตามป้ายเตือน หรอื สถานทอี่ นั ตรายในบรเิ วณโรงเรยี น
หรอื คำาแนะนำาตา่ ง ๆ จึงจะทาำ ใหเ้ กิดความปลอดภยั ในชีวิต ว่ามีอะไรและพบที่ใดบ้าง โดยมีผู้ดูแล
อย่างใกล้ชิด โดยจดบันทึกและสรุป
เว็บไซตแ์ นะนาำ ผลการส�ำ รวจลงในแผนภาพความคดิ

กรมการขนส่งทางบก (ป้ายเตือนจราจร) ๗. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น ส รุ ป สิ่ ง ที่ เ ข้ า ใ จ
www.dit.go.th/th (เมนหู ลกั -สาระน่ารู-้ เครอ่ื งหมายจราจร) เปน็ ความรรู้ ่วมกัน ดังน้ี

กจิ กรรมพัฒนาการอ่าน • การรู้จักสัญลักษณ์และป้ายเตือน
นักเรยี นอา่ นคำาและความหมายของคาำ ตอ่ ไปนี้ ส่ิงของหรือสถานที่อันตรายต่าง ๆ
ทำ�ให้เกิดความปลอดภัยในการใช้ชีวิต
ประจ�ำ วนั

คำาศัพท ์ คาำ อา่ น ความหมาย ep 4
นริ ภัย น-ิ ระ-ไพ ไม่มภี ัย แคล้วคลาดจากภัยอันตราย

ประมาท ประ-หมาด ขาดความรอบคอบ ขน้ั สอื่ สารและนำ� เสนอ
สัญญาณ สนั -ยาน ขาดความระมดั ระวัง
เพราะทะนงตวั ความเลนิ เล่อ ๘. นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำ�เสนอ
เครอื่ งหมายหรอื เครอ่ื งแสดงไวใ้ หเ้ หน็ แผนภาพความคิดของกลุ่มตนเอง
หรือให้ได้ยินแม้อยู่ในระยะไกล หน้าชน้ั เรียนทีละกลุ่ม
เพ่ือให้รู้ล่วงหน้า จะได้ระวังอันตราย
หรือกระทำาตามทบ่ี อกหรอื แนะไว้

การป้องกันอบุ ตั เิ หตุและอคั คีภยั 163

163 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ขั้นสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ข้ันคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้

บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21 ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

St5ep ขั้นประเมินเพือ่ เพมิ่ คุณคา่ ผงั สรปุ สาระสาํ คญั
บรกิ ารสงั คม
และจติ สาธารณะ อบุ ตั เิ หตุ : อบุ ัติเหตใุ นการเดนิ ทาง
เหตุการณท์ เ่ี กดิ ขนึ้
๙. นั ก เ รี ย น ร่ ว ม กั น สำ � ร ว จ ส่ิ ง ข อ ง ห รื อ โดยไม่รลู้ ว่ งหน้า เดินทางทางบก : การเดนิ หรอื การใช้พาหนะต่าง ๆ ในการเดนิ ทาง อาจเกดิ เหตรุ ถชนกนั
สถานที่ท่ีมีอันตรายในโรงเรียนของ ทําใหบ้ าดเจบ็ รถพลกิ คว่าำ หรอื ขับรถชนคนขน้ึ ได้
ตนเองท่ีควรมีป้ายเตือน และรวบรวม เสียทรพั ย์สินหรอื สาเหตุ : ความประมาท การไม่เคารพกฎจราจร ความมนึ เมา พาหนะ หรือทางชาำ รุด และ
ขอ้ มลู ระดมความคดิ จัดทำ�ปา้ ยสง่ิ ของ เสียชีวติ ได้ สภาพดนิ ฟ้าอากาศที่ไม่อำานวยในการขับข่ี
อนั ตรายมาตดิ ไวใ้ นโรงเรยี นของตนเอง การป้องกนั :
เ พื่ อ ร่ ว ม กั น ส ร้ า ง เ ส ริ ม ใ ห้ เ กิ ด การป้องกัน ● การเดนิ เทา้ ไมป่ ระมาท ไม่หยอกลอ้ กัน ทำาตามกฎจราจร
ความปลอดภยั ในชีวติ อุบัตเิ หตุและ ● การถบี รถจกั รยานใส่อุปกรณป์ ้องกัน ไฟสัญญาณ ถบี อยา่ งระมัดระวงั ปฏิบัตติ าม
กฎจราจร
อัคคีภยั ● การซอ้ นท้ายรถจักรยานยนต์ ควรสวมหมวกนิรภยั ทุกคร้ัง มีสติ ไม่ประมาท
● การโดยสารรถต่าง ๆ คาดเข็มขดั นิรภยั ทกุ คร้งั ไม่หยอกล้อกนั ไมป่ ระมาท ปฏิบตั ิ
ตามคำาแนะนำาในการโดยสาร

เดินทางทางนำา้ : การเดินทางท่ีใชเ้ รอื เปน็ พาหนะทง้ั ในทะเล และแม่น้ำาลาำ คลอง
อาจเกิดเหตุเรือลม่ ทา่ เทยี บเรือล่มขึน้ ได้
สาเหต ุ : ความประมาทของคนขับเรอื การบรรทกุ นา้ำ หนักเกนิ ความประมาทของ
ผโู้ ดยสารเรอื หรอื ท่าเทยี บเรอื ชำารุด
การป้องกนั :
● ไมล่ งเรอื ทีม่ ีคนโดยสารเตม็ ไมเ่ ล่นหยอกล้อกนั สวมชชู พี เมอ่ื ขนึ้ เรือ ไม่ขึน้ หรอื ลง
ก่อนเรอื จอดเทียบทา่ สนิท

อคั คีภยั อนั ตรายทเ่ี กดิ จากไฟลุกลามหรือไหม้อยา่ งตอ่ เนอ่ื ง ทำาให้เกดิ ความเสยี หายต่อทรัพยส์ นิ
สญั ลกั ษณ์ อาคาร บ้านเรือน หรืออาจรวมถงึ ชวี ติ ด้วย
และปา้ ยเตอื น สาเหตุ : อาจเกดิ จากความประมาท เป็นเหตุให้ไฟฟ้าลดั วงจร แก๊สระเบิด หรือ
สง่ิ ของหรอื ภยั ธรรมชาติ เช่น ฟา้ ผา่ หรอื อากาศร้อน
สถานทอี่ นั ตราย การปอ้ งกนั :
● ถอดปล๊กั ไฟทุกครั้งเมอื่ ใช้เสร็จ ไม่จุดไฟหรอื เปิดแกส๊ ทิง้ ไว้ ตรวจสอบเคร่ืองใช้ไฟฟ้า
ใหอ้ ยใู่ นสภาพสมบูรณ์
● การหนไี ฟ : ควบคุมสติไม่ตกใจ ใชเ้ ครือ่ งดบั เพลิงเบ้อื งตน้ หากทำาได้ ไม่แย่งกัน
ว่ิงหนไี ปท่ที างหนไี ฟใหเ้ ร็วท่ีสุด ไม่ใช้ลิฟต์ หลกี เลีย่ งทางท่ีมคี วันไฟมาก หากพบ
ควันไฟมากให้ใช้ผ้าชุบนำา้ ปดิ จมูกแลว้ ก้มต่าำ ๆ รีบไปยังทางออกทันที
เครอ่ื งหมายรูปเปลวเพลงิ : วัตถทุ ต่ี ดิ ไฟง่ายหรอื เป็นเชื้อเพลิง

เครอ่ื งหมายรูปกากบาทไขวบ้ นหัวกะโหลก : วตั ถุทมี่ สี ารเคมอี ันตรายผสม
อาจเสยี ชวี ิตไดเ้ มื่อรบั เขา้ สรู่ ่างกาย

ข้อความเตือนภยั : มีขอ้ ความบ่งบอกถึงสถานท่อี ันตราย ใหร้ ะวงั อันตรายหรอื
พฤติกรรมทม่ี คี วามเสี่ยงต่ออนั ตรายทีจ่ ะเกิด

ป้ายจราจร : เป็นเครอ่ื งหมายกาำ หนดใหป้ ฏบิ ตั หิ รอื หา้ มให้ปฏบิ ตั ิเพ่ือความปลอดภัย
ในการเดนิ ทาง ตามกฎจราจร

164 สุขศกึ ษาและพลศึกษา ป.๒

สุดยอดคู่มือครู 164

A ขั้นปฏิบัติและสรุปความรู้หลังการปฏิบัติ Applyขinั้นgส่ือthสeารCแoลmะนm�ำuเnสiนcaอtion Skill ขั้นSปeรlะfเม-Rินeเพgื่อuเพla่ิมtคinุณgค่า

pplying and Constructing the Knowledge

เสริมความรู้ ครูควรสอน ตัวชี้วัด รอบรู้อาเซียนและโลก

asean

ตัวช้ีวัด

กิจกรรมการเรียนรู้ พ ๕.๑ ป.๒/๑
พ ๕.๑ ป.๒/๕
๑. นักเรียนแบ่งกลุ่มและให้สมาชิกในกลุ่มผลัดกันเล่าวิธีการเดินทางมา พ ๕.๑ ป.๒/๔
โรงเรยี น และอบุ ตั เิ หตทุ เี่ คยพบเหน็ หรอื ประสบดว้ ยตนเองจากการเดนิ ทาง
ใหเ้ พือ่ น ๆ ฟงั แลว้ รว่ มกันเสนอวิธกี ารเดนิ ทางมาโรงเรยี นอยา่ งปลอดภยั
บันทึกลงในกระดาษ แต่ละกลุ่มส่งตวั แทนออกมานาำ เสนอหนา้ ชัน้ เรียน

๒. นักเรียนร่วมกันอภิปรายแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการขึ้นเรือโดยสาร
ข้ามฟากว่าควรสวมเสื้อชูชีพหรือไม่ เพราะเหตุใดแล้วนักเรียนคิดว่า
ควรปฏิบตั อิ ย่างไร

๓. นกั เรยี นแบง่ กลมุ่ รว่ มกนั อภปิ รายเกย่ี วกบั สาเหตขุ องอคั คภี ยั และนาำ ขอ้ มลู
บนั ทกึ เป็นแผนภาพความคดิ จากน้นั ออกมานาำ เสนอผลงานหนา้ ชั้นเรียน
ทลี ะกลุม่

ตวั อยา่ งแผนภาพความคิด

สาเหตุ อคั คีภัย

๔. นกั เรียนฝึกซอ้ มการปฏบิ ัตติ น เมื่อเกิดไฟไหมต้ ามข้นั ตอนที่ถกู ต้อง

๕. นักเรียนวาดภาพระบายสีสัญลักษณ์หรือป้ายเตือนอันตรายท่ีตนเอง
เคยพบเห็น คนละ ๑ ภาพ ลงในกระดาษ พรอ้ มเขียนชอ่ื และความหมาย
ของสัญลักษณ์หรือป้ายเตือนอันตราย จากนั้นนำาภาพท่ีนักเรียนทุกคน
วาดมารวมกัน แล้วสุ่มเลือกภาพ ให้เจ้าของภาพบอกการปฏิบัติตนตาม
ป้ายเตอื นหรือสัญลกั ษณน์ ้ันทีละคน

การปอ้ งกนั อบุ ัตเิ หตุและอคั คีภยั 165

165 สุดยอดคู่มือครู

GPAS 5 Steps ข้ันสังGเกตatรhวeบrรiวnมgข้อมูล ขั้นคิดวิPเคrรoาcะหe์แsลsะiสnรgุปความรู้
บูรณาการทักษะศตวรรษท่ี 21
ข้อสอบเน้นสมรรถนะ

แนวคำ� ตอบ คาำ ถามพฒั นากระบวนการคิด

๑. เป็นการทำ�ลายบรรยากาศ ทำ�ใหไ้ ด้รับแก๊ส ๑. นกั เรียนมคี วามคิดเหน็ อยา่ งไรกับการกาำ จดั ขยะดว้ ยวิธีการเผาในทโี่ ลง่
คาร์บอนไดออกไซด์ที่เกิดผลเสียต่อ ๒. นักเรียนเคยนัง่ รถไฟฟา้ หรือรถขนส่งสาธารณะทมี่ ผี ู้โดยสารจาำ นวนมาก
สุขภาพได้
หรอื ไม่ แลว้ นกั เรยี นมีวธิ ีปฏบิ ัตติ ัวอย่างไร
๒. เคย ต้องระมัดระวังตนเองในการนั่งรถ ๓. หากนักเรียนไปเที่ยวทะเลกับครอบครัว แล้วพบว่ามีคนกำาลังลงว่ายนำ้า
ไปสถานทต่ี า่ งๆหาทนี่ งั่ หรอื ทย่ี ดึ จบั ทมี่ นั่ คง
มสี ตติ ลอดเวลา ไมป่ ระมาท ในบริเวณที่มีป้ายเขียนว่า “ห้ามลงว่ายน้ำาในบริเวณนี้” นักเรียนควร
จะปฏบิ ตั ิอยา่ งไร เพราะเหตุใดจงึ เลอื กวธิ ีนนั้
๓. เตือนบุคคลน้ันให้ระมัดระวังในการ
ลงเลน่ นา้ํ เพอ่ื ปอ้ งกนั อบุ ตั เิ หตทุ ไี่ มค่ าดคดิ
และเพือ่ ความปลอดภยั

166 สุขศึกษาและพลศกึ ษา ป.๒

สุดยอดคู่มือครู 166







๑๒สครา่ น้างยิ เมสหริมลัก ประการ

เสริมขอ้ สอบ จัดบรรยากาศ
เน้นสมรรถนะ เชงิ บวก BBL
เพ่ิมผลสัมฤทธิ์ทางการเรยี น เน้นการคิด
และทกั ษะการคดิ สรา้ งองคค์ วามรู้
สู่การปฏบิ ตั ิ

รอบรู้ กจิ กรรม
อาเซียน พัฒนาผเู้ รียน
และโลก เพือ่ เพ่มิ ความรู้
และทกั ษะ
ศตวรรษที่ ๒๑

GPAS ๓๖๐ ํแนวทางพฒั นา จดุ ประกาย
ครอบคลุม โครงงาน
สง่ เสรมิ การสร้าง
K-P-A นวตั กรรม
เก่ง ดี มีสุข

สู่โรงเรียนมาตรฐานสากล

สถาบันพัฒนาคุณภาพวิชาการ (พว.) ISBN : 978-616-05-4753-1
บริษทั พัฒนาคุณภาพวชิ าการ (พว.) จ�ำ กัด
๑๒๕๖/๙ ถนนนครไชยศรี แขวงถนนนครไชยศรี เขตดุสิต กรุงเทพฯ ๑๐๓๐๐
โทร. ๐-๒๒๔๓-๘๐๐๐ (อตั โนมัติ ๑๕ สาย), ๐-๒๒๔๑-๘๙๙๙
แฟกซ์ : ทุกหมายเลข, แฟกซอ์ ตั โนมัติ : ๐-๒๒๔๑-๔๑๓๑, ๐-๒๒๔๓-๗๖๖๖
สงวนลิขสทิ ธิ์ หนงั สือเล่มนไี้ ด้จดทะเบยี นลิขสทิ ธ์ิถูกตอ้ งตามกฎหมาย website : 9 786160 547531

www.iadth.com