The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search
Published by Oasis Publication, 2023-10-03 03:28:19

Samajik Adhyan 5 New

Samajik Adhyan 5 New

;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff cf]Pl;; sIff % n]vs dft[sf ;'j]bL cf]Pl;; klAns];g k|f= ln= cgfdgu/, sf7df8f}“ kmf]gM )!–$#!#@)% g]kfn ;/sf/, lzIff lj1fg tyf k|ljlw dGqfno, kf7\oj|md ljsf; s]Gb|, ;fgf]l7dL eStk'/åf/f :jLs[lt k|fKt


n]vs dft[sf ;'j]bL ;jf{lwsf/ n]vs tyf k|sfzsdf k|yd ;+:s/0f M @)*) k|sflzt k|lt M @@)) d"No M @##÷– u|flkmS;M jL/]Gb| >]i7 k|sfzs cf]Pl;; klAns];g k|f= ln= cgfdgu/, sf7df8f}“ kmf]gM )!–$#!#@)% g]kfndf d'lb|t


ljifo;"rL PsfO ! xfdL / xfd|f] ;d'bfo ! kf7 ! d]/f] ;d'bfo / ;fd'bflos sfo{ @ kf7 @ ;fd'bflos sfo{df ;xof]u ^ kf7 # ;d'bfodf ;fdflhs ;DaGw !! kf7 $ xfd|f k];f tyf Joj;fox¿ !$ PsfO @ xfd|f dfgj d"NodfGotf !* kf7 ! xfd|f d"NodfGotf tyf k|rngx¿ !( kf7 @ :yfgLo c;n cEof; / c;n g]t[Tj rog @$ kf7 # xfd|f j]ze"iff / /xg;xg @& kf7 $ xfd|f d]nfkj{ / hfqfx¿ #! kf7 % d]/f] ;d'bfosf k|]/0ffbfoL JolStTj #^ kf7 ^ cg'zfl;t cfr/0f #( kf7 & k'm;{bsf] ;b'kof]u $# kf7 * xfd|f s]xL /fli6«o lje"ltx¿ $^ PsfO # gful/s r]tgf %# kf7 ! :yfgLo ;Dkbfx¿sf] ;+/If0f / ;+jw{g %$ kf7 @ xfd|f k/Dk/fut ;fdflhs lgod %& kf7 # ljjfb / o;sf] ;dfwfg ^) kf7 $ ;8s ;'/Iff / 6«flkms lgod ^# kf7 % xfd|f] ;'/Iffsf ;xof]uLx¿ ^& PsfO $ ;fdflhs ;d:of / ;dfwfg &! kf7 ! c;n ;dfhsf] lgdf{0f &@ kf7 @ nfu' kbfy{ ;]jgsf] c;/ / ;r]tgf &^ kf7 # ;fdflhs ;d:ofM rf]/L8s}tL *) kf7 $ ;fdflhs ;d:of ;dfwfgdf ;xof]uL ;+:yfx¿ *#


PsfO % xfd|f] ljut *& kf7 ! d]/f] ;d'bfosf] ljut / jt{dfg ** kf7 @ xfd|f P]ltxfl;s j:t'x¿ (# kf7 # g]kfn zAbsf] pTklQ (^ PsfO ^ xfd|f cfly{s lj|mofsnfk (* kf7 ! >dsf] ;Ddfg / ;xof]u (( kf7 @ xfd|f :yfgLo cfly{s lj|mofsnfkx¿ !)# kf7 # xfd|f :yfgLo pTkfbgx¿ !)* kf7 $ g]kfnsf cfly{s lj|mofsnfkx¿ !!@ kf7 % :jb]zL j:t' / ltgsf] k|of]u !!& PsfO & xfd|f] k[YjL !@) kf7 ! ;f}o{d08n, u|x / pku|x !@! kf7 @ k[YjLsf] agf]6 !@& kf7 # g]kfnsf] k|fs[lts :j¿k / xfjfkfgL !#) kf7 $ xfd|f] jg;Dkbf !#^ kf7 % g]kfnsf] hg;ª\Vof / ;fdflhs hghLjg !$) kf7 ^ ljkb\af6 arf}F !$$ kf7 & gS;f agfcf}F !$* kf7 * g]kfnsf] gS;f agfcf}F !%!


1 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % PsfO ! xfdL / xfd|f] ;d'bfo l;sfO pknlAw ™ ;d'bfosf] ljsf;sf nflu ;~rflnt ;fd'bflos sfo{x¿ klxrfg u/L ltgLx¿sf] dxŒj atfpg, ™ cfºgf] ;d'bfodf ;~rflnt ljleGg lsl;dsf ;fd'bflos sfo{df ;xof]u ug{ / ;xefuL x'g, ™ ;d'bfodf ;fdflhs ;DaGwsf] cfjZostf atfpg / c;n ;fdflhs ;DaGw ljsf;sf nflu cfjZos pkfo cjnDag ug{, ™ ;d'bfodf k|rlnt ljleGg k];f tyf Joj;fox¿ klxrfg u/L tL k];fsf d'Vo sfo{ pNn]v ug{ / ;Ddfg ug{ .


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 2 kf7 ! d]/f] ;d'bfo / ;fd'bflos sfo{ ldltM @)*)÷)@÷)! Kof/L ;fyL /rgf, oxfF xfdL cf/fd 5f}F . ToxfF ltdL klg cf/fd g} 5\of} xf]nf eGg] cfzf lnPsf] 5' . ltdLn] k7fPsf] kq d}n] lxhf] kfPF . kqdf ltdLn] ;d'bfo / ;fd'bflos sfo{sf af/]df hfGg] OR5f /fv]sL /lx5\of} . d ltdLnfO{ oxL kqdfkm{t a'emfpg] sf]l;; ug]{ 5' . ;j{k|yd ;d'bfo s] xf] eGg]af/] k|:6 kfg{ rfxG5' . Pp6} efiff, ;+:s[lt, wd{ / k/Dk/f ePsf / Pp6} ef}uf]lns If]qleq a;f]af; ug]{ dflg;sf] ;d"x g} ;d'bfo xf] . ;d'bfosf ;b:ox¿ ;dfhsf] ;fd"lxs lxtsf nflu sfd ub{5g\ . o;sf nflu pgLx¿ ;dfhdf k/:k/df ldn]/ a:5g\ / Pscfk;df ;/;xof]u u5{g\ . ca d ltdLnfO{ ;d'bfosf] dxŒjsf af/]df atfpF5' . ;d'bfodf dflg;x¿ ldn]/ a:bf Pscfk;df ;/;xof]u cfbfgk|bfg x'G5 . sfd ;lhn} ;DkGg ug{ ;lsG5 . sfd l56f] / ;flhnf];Fu ;DkGg x'G5 . ;d'bfosf ;a} ;b:osf lardf 3'nldn x'g ;lhnf] x'G5 . ;d'bfosf ;b:ox¿n] ;fd"lxs lxtsf nflu ug]{ sfo{nfO{ ;fd'bflos sfo{ elgG5 . ;d'bfosf ;a} ;b:o ;femf p2]Zosf nflu nfU5g\ . ;d'bfodf ;xeflutf a9\5 . ul/Psf sfdk|lt ;a}n] cfºgf]kg dx;'; u5{g\ . o;sf ;fy} ;d'bfodf ljleGg wd{ dfGg] dflg; a;f]af; u5{g\ . ;d'bfosf x/]s ;b:o tL ;a} wd{ dfGg] dflg;sf wfld{s lj|mofsnfkdf ;fy / ;xof]u u5{g\ . ltdLnfO{ yfxf 5, cfhsfn xfd|f] ;d'bfodf ljleGg ;ª\3;+:yfsf]


3 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ;xof]udf dflyNnf] ufpFaf6 tNnf] ufpF;Dd hf]8\g] df]6/af6f] lgdf{0f sfo{ eOx]sf] 5 < ufpFsf] l;/fgdf kfgLsf] 7'nf] 6\ofª\sL alg/x]sf] 5 . ;fd'bflos :jf:Yo rf}sLsf] b'O{tn] ejg klg algx]sf] 5 . xfd|f] ufpFsf] dflyNnf] efudf /x]sf] v'nf 7fpFdf ;d'bfosf k|To]s ;b:on] Ps Ps cf]6f la?jf /f]Kg] j|md rln/x]sf] 5 . s]xL jif{df g} xfd|f] ufpF xl/ofnLo'St x'g] 5 . ca cfpFbf] jif{df xfd|f] ljBfnosf] rf/sf]7] gofF ejg klg ;d'bfos} ;lj|motfdf lgdf{0f x'g] ePsf] 5 . /rgf, xfdL ljBfyL{x¿n] ;d'bfo, o;sf] dxŒj tyf ;fd'bflos sfo{sf af/]df hfGg' cfjZos x'G5 . o;n] ef]ln xfdLnfO{ c;n ;dfh lgdf{0f ug{ ;xof]u u5{ . cfzf 5, d}n] o; kqdkm{t ltd|f] k|Zgsf] pQ/ lbg ;s]F xf]nf . yk s'g} lh1f;f eP k'gM csf]{ kqdf n]v x} . clxn]nfO{ olt g} . pxL ltd|L ;fyL k'gd lj|mofsnfk != ljleGg lsl;dsf ;fd'bflos lj|mofsnfk emNsfpg] lrq cfkm}Fn] tof/ kf/L jf vf]h]/ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . @= tkfO{F cfkm" k'gd eP/ /rgfnfO{ tkfO{Fsf] ;d'bfodf ePu/]sf lj|mofsnfkaf/] hfgsf/L lbFb} kq n]Vg'xf];\ . #= ;fd'bflos sfo{sf af/]df tnsf] ljj/0f cWoog u/L lbOPsf k|Zgx¿sf] pQ/ lbg'xf];\ . wflbª\ lhNnfsf] w'lgj]zL gu/kflnsf ssgLsf :yfgLo afl;Gbfx¿ k|To]s zlgjf/ ljxfg :yfgLo Snjdf e]nf eO{ 5nkmn ug]{ ub{5g\ . ;bf em}F lxhf] klg pgLx¿n] e]nf eP/ 5nkmn u/] . 5nkmn laxfg * ah] z'¿ ePsf] lyof] . k|To]s xKtf 5nkmnsf] g]t[Tj km/s–km/s


4 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % JolStn] ug]{ cEof; cg';f/ lxhf]sf] 5nkmnsf] g]t[Tj ;fd'bflos Snasf cWoIf ljgf 3n]n] ug{'ePsf] lyof] . ;d'bfodf hDdf @% 3/w'/Lx¿ 5g\ . ;a} 3/sf k|ltlglwx¿ tf]lsPsf] ;dodf g} cfOk'u]sf lyP . lxhf]sf] 5nkmnsf] d'Vo ljifoj:t' :yfgLo sfnLb]jL jgsf] ;+/If0f / j[If/f]k0fsf af/]df /x]sf] lyof] . 5nkmnsf j|mddf ;a}n] jgdf cltj|md0f a9]sf] / kz'rf}kfofn] ;d]t ;–;fgf af]6la¿jf vfP/ gi6 kf/]sf] s'/f /fv]sf lyP . o;sf ;fy} jif]{gL x'g] cfunfuLsf sf/0f jg ljgf; e} /x]sf] tyf jl/kl/sf jfl;GbfnfO{ ;d]t To;n] gsf/fTds k|efj kf/]sf] af/]df ;d]t wf/0ff /fv]sf lyP . nfdf] / uxg 5nkmn kZrft jg If]qleq vfnL /x]sf] :yfgdf of] jif{ gofF lj¿jf /f]Kg] lg0f{o ul/of] . ;fy} ;a}n] jg If]qleq kz'rf}kfof gr/fpg] / s;}n] lgod pNnª\3g u/]sf] kfOPdf s8f sf/jfxL;d]t ug]{ lg0f{o ul/of] . cfunfuL x'g glbg ;d]t kxn ug]{ lg0f{o e]nfn] u/]sf] lyof] . o;sf cltl/St 5nkmndf agaf6 cfPsf] cfDbfgLaf6 ;fd'bflos ljBfnosf 5fq5fqfnfO{ kf7ok':ts tyf ;xof]u /sd klg cfjZostf cg';f/ pknAw u/fpg] ;j{;Ddt lg0f{o ul/of] . k|Zgx¿ s= ssgLsf :yfgLo afl;Gbfx¿ slxn]–slxn] e]nf eO{ ;fd'bflos ljifodf 5nkmn ub{5g\ < v= lxhf]sf] 5nkmnsf] d'Vo ljifo s] /x]sf] lyof] < u= ssgLsf] ;d'bfo s;/L ;dfj]zL rl/qsf] 5 < 3= 5nkmnsf lg0f{o dWo] tkfO{FnfO{ s'g lg0f{o 7Ls nfUof] / lsg < ª= s] tkfO{Fsf] ;d'bfodf klg ssgLdf h:t} ;fdflhs ljifodf 5nkmn u/L lgZsif{ lgsflnG5 <


5 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ lbg'xf];\ M s= ;d'bfo eg]sf] s] xf] < v= s:tf sfo{nfO{ ;fd'bflos lj|mofsnfk elgG5 < u= tkfO{Fsf] ;d'bfodf eO/x]sf ;fd'bflos lj|mofsnfksf] ;"rL agfpg'xf];\ . 3= ;fd'bflos sfo{sf] s] dxŒj 5 < s'g} b'O{ cf]6f dxŒj n]Vg'xf];\ . ;fd'bflos sfo{ tkfO{F a;]sf] ;d'bfodf ljleGg ;fd'bflos sfo{ eO/x]sf xf]nfg\ . ltgLx¿dWo] s'g} Ps sfo{sf] cjnf]sg u/L lgisif{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 6 aif]{ labfsf] Ps xKtf ;'xfgf cfºgf] ;fyLsf] cfkmGtsf] 3/ dsjfgk'/ 3'Dg uPsL lyOg\ . a;af6 cf]ln{P/ s]xL ;do lxF8]kl5 cfkmGtsf] 3/ k'lug] /x]5 . af6fdf ljleGg :yfgdf …;fd'bflos sfo{df ;xof]u u/f}FÚ eGg] af]8{ 6fFu]sf] b]v]sL ;'xfgfn] kmls{P/ cfPkl5 ljBfnodf lzIfsnfO{ o;af/] lh1f;f /flvg\ . kmn:j¿k lzIfsn] cfh o; ljifodf 5nkmn ug]{ egL ;do 5'6\ofpg'ePsf] 5 . 5nkmnsf nflu ljBfyL{x¿nfO{ ljleGg ;d"xdf ljefhg ul/Psf] 5 . rf/ ;d"xdf afFl8Psf ljBfyL{n] cfºgf cg'ej;d]t ;d]6L lgisif{ k|:t't ug{ elgPsf] 5 . d]rL, sf];L, jfudtL / s0ff{nL u/L rf/ ;d"x /x]sf 5g\ . sfo{j|md ;~rfns ;'hn yklnof 5g\ . sfo{j|md ;~rfnsM d ;j{k|yd cfºgf] ;d"xsf] lgisif{ k|:t't ug{ d]rL ;d"xnfO{ cg'/f]w ub{5' . klxnf] ;d"x – d]rL gd:sf/, d hgd rf}w/L . xfd|f] d]rL ;d"xn] u/]sf] 5nkmn / To;af6 lg:s]sf] lgisif{ k|:t't ug{ rfxfG5' . xfd|f] ;d'bfosf dflg; ldn]/ ut dlxgf j[If/f]k0f sfo{j|md cfof]hgf u/]sf lyof}F . xfd|f] ufpFeGbf k/ /x]sf] vfnL hUufdf ljleGg k|hfltsf nueu rf/ ;o hlt la?jf /f]lkP . la?jf /f]Kg'sf ;fy} ltgsf] ;+/If0fsf nflu ;fdflhs cu'jf /fhg u'?ªsf] g]t[Tjdf Pp6f ;ldlt;d]t agfOof] . xfdL afnaflnsfsf] ;d]t ;lj|mo ;xeflutf b]v]/ ;d'bfosf dflg; v';L x'g'eof] . xfdL klg ;fd'bflos sfo{ ug{ kfpFbf v';Ln] ubub eof}F . wGojfb . kf7 @ ;fd'bflos sfo{df ;xof]u


7 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % sfo{j|md ;~rfnsM wGojfb d]rL ;d"xsf k|ltlglwnfO{ . ca d sf];L ;d"xnfO{ ;do lbG5' . bf];|f] ;d"x – sf];L ;Dk"0f{df clejfbg, d t'nf/fd If]qL . k|To]s z'j|mjf/ xfd|f] ljBfnodf ljleGg lsl;dsf cltl/St lj|mofsnfkx¿ cfof]hgf ul/G5 . cl3Nnf] xKtfsf] z'j|mjf/ xfdLn] ljBfno xftf ;/;kmfO{ sfo{j|md /fv]sf lyof}F . l6lkmg ;do;Dd lgoldt ¿kdf sIff ;~rfng u/L To;kl5sf] ;dodf xdLn] ljBfno xftf ;/;kmfO{ sfo{j|md u/]sf lyof}F . sIff #, $ / % sf ljBfyL{ ;fyLx¿ ldn]/ xfdLn] ;/;kmfO{ uof}{F . ljBfnon] xfdLnfO{ k~hf, xFl;of, s'6f], nufotsf cfjZos ;fdfu|Lx¿ pknAw u/fPsf] lyof] . xfdL ljBfyL{sf ;fydf lzIfs lzlIfsfx¿klg ;/;kmfO{ sfo{df nfUg'ePsf] lyof] . 7fpF7fpFdf cfPsf emf/ / a'6\ofgx¿nfO{ sf6\of}F . ;'Vvf / hNg] k|sf/sf j:t'x¿nfO{ ;'/lIft :yfgdf hnfOlbof}F . afFsL s'lxg] / gs'lxg] kmf]xf]/nfO{ km/s–km/s 9+un] Jojl:yt uof}{F . s'lxg] j:t'x¿ sDkf]i6 dn agfPsf 5f}F eg] gs'lxg] kmf]xf]/ ;'/lIft :yfgdf /fVof}F . ljBfno xftf jl/kl/sf cgfjZos emf8L kmfF8]/ s]xL km"nsf lj¿jf ;d]t /f]Kof}F . /f]lkPsf gofF lj¿jf ;+/If0fsf nflu afnSnanfO{ lhDdf lbOPsf] 5 . sfo{j|md ;~rfnsM wGojfb ldq, t'nf/fd . ca d jfudtL ;d"xsf k|ltlglwnfO{ ;do lbG5' .


8 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % t];|f] ;d"x – jfudtL oxfF pkl:yt cfb/0fLo lzIfs tyf d]/f ;xkf7L ldqx¿, d zf]ef adf{ . ut xKtfsf] zlgjf/ xfdL sIffsf s]xL ;fyLnufot ;d'bfosf ;b:o ;lxb rf]sdf /x]sf] rf}tf/fsf] dd{t;Def/sf nflu h'6]sf lyof}F . ;d'bfosf] ;Dkltsf ¿kdf /x]sf] rf}tf/f] ;+/If0fsf] cefjdf hL0f{ e};s]sf] lyof] . ;a}eGbf klxn] ;dfhsf cu|hx¿ e]nf eP/ rf}tf/f]sf] k'gM lgdf{0fdf nfUg] vr{ nufotsf ljifodf 5nkmn ug{'sf ;fy} sfdsf] afF8kmfF8 ;d]t ug{'ePsf] lyof] . zlgaf/sf lbg xfdLn] 3/ 3/af6 cfjZos ;fdu|L lnP/ uPsf lyof}F . t'?Gt} ;a} hgf cfcfºgf sfddf h'6\of}F . elTsPsf ;+/rgfx¿ x6fO{ gofF xflnof] . 5fgf] r'lxg yfn]sf] lyof] . To;}n] h:tf gofF /flvof] . oL ;a} sfdx¿sf] g]t[Tj /fhg sfsfn] ug{'ePsf] lyof] . xfdL ;fgf ljBfyL{n] ;/;kmfO tyf /ª/f]ugdf ;xof]u u¥of}F . glhs} 3/ ePsf df]xDdb cfndn] xfdL ;a}nfO{ ld7f] vfhf v'jfpg'eof] . dnfO{ o:tf] ;fd'bflos sfo{df ;+nUg x'g kfpFbf v'a /dfOnf] nfUof] . sfo{j|md ;~rfnsM wGojfb, ;xkf7L ldq zf]ef adf{nfO{ . ca d s0ff{nL ;d"xnfO{ lgDTofpF5' . rf}yf] ;d"x – s0ff{nL wGojfb, pb\3f]ifs ldqnfO{ . d kf;fª z]kf{ s0ff{nL ;d"xnfO{ k|ltlglwTj u/]/ xfd|f] 5nkmnsf] lgisif{ k|:t't ug{ cfPsf] 5' . d nufot d]/f s]xL ;fyLx¿ ut dlxgf xfd|L ;fyL hfgsL /fptsf bfOsf] z'eljjfxdf ;l/s eof}F . pxfFsf] lxGb" k/Dk/fcg';f/ ljjfx ePsf] lyof] . pSt ;df/f]xsf


9 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % nflu xfdLn] d08k ;hfj6, vfgf tof/L tyf vfgf afF8\g] sfddf ;d]t xfdLn] ;xof]u u¥of}F . o;sf ;fy} j/jw"nfO{ xfdLn] z'esfdgf / pkxf/ klg lbof}F . wGojfb . lzIfsM wGojfb, d]/f Kof/f ljBfyL{ efOjlxgLx¿ . ltdLx¿sf /dfOnf / k|]/0ffbfoL cg'ejsf s'/fx¿ ;'g]/ dnfO{ lgs} cfgGb nfu]sf] 5 . ltdLx¿nfO{ cem}klg o:tf sfdx¿df nfUg] k|]/0ff ldln/xf];\ . ljBfyL{ efOalxgLx¿ xf], xfdL ;d'bfodf al;;s]kl5 ;d'bfodf cfOkg]{ ljeGg ;fdflhs, wfld{s, tyf ;f+:s[lts sfo{x¿df ;xefuL x'g'k5{ . o;af6 Pscfk;df d]nldnfk x'g], ;xof]usf] efjgf a9\g], sfd ;lhn} ;DkGg x'g] tyf Pscsf{k|lt ;lxi0f'tfsf] efjgf klg j[l4 x'g hfG5 . lj|mofsnfk != tkfO{F cfºgf] ;d'bfodf s'g} ;fd'bflos sfo{df ;xefuL x'g'ePsf] xf]nf . pSt sfo{df ;xefuL x'Fbfsf] cg'ej sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . @= ;dfhsf] ljsf;df ;fd'bflos sfo{sf] dxŒj 5f]6s/Ldf n]Vg'xf];\ . #= tnsf] tflnsfdf tkfO{F / tkfO{Fsf] ;fyLsf] ;fd'bflos sfo{df ;+nUgtf ;DaGwdf cfjZos hfgsf/L eg{'xf];\ . tkfO{Fsf ;fd'bflos sfo{x¿ tkfO{Fsf ;fyLsf ;fd'bflos sfo{x¿ s= v= u= 3= s= v= u= 3=


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 10 cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= ;fd'bflos sfo{ eg]sf] s] xf] < v= ;fd'bflos sfo{ lsg cfjZos 5 < u= s'lxg] kmf]xf]/nfO{ s;/L Joj:yfkg ug{ ;lsG5 < 3= xfdLn] ;fj{hlgs :yfg tyf kf6Lkf}jf cflb lsg ;kmf /fVg'k5{ < ª= ;fd'bflos sfo{af6 s;nfO{ kmfObf k'U5 < kl/of]hgf sfo{ sIffsf ;fyLx¿ ;;fgf ;d"xdf afFl8g'xf];\ . ljleGg lsl;dsf ;fd'bflos sfo{ tyf ltgLx¿af6 x'g] kmfObf;d]tsf] ;"rL agfpg'xf];\ . h:t}M ;fd'bflos sfo{ kmfObf s= j[If/f]k0f xl/ofnL sfod x'g] v= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ u= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 3= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ª= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ r= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ


11 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ;d'bfosf dflg;lar x'g] ;fdflhs ;DaGwsf af/]df tnsf b'O{ cf]6f 36gfsf] cWoog u/f}F x} t M 36gf ! dfgjLsf] kl/jf/ bf]nvf lhNnfsf] Pp6f ufpFdf a:5 . dfgjLsf a'af ;fdflhs sfddf ;lj|mo x'g'x'G5 . ufpFsf x/]s dflg;nfO{ pxfF ;s]sf] ;xof]u ug{'x'G5 . ;d'bfosf ;;fgf ;d:ofb]lv 7'nf ;d:of;Dd pxfF g} ;dfwfg ul/lbg'x'G5 . cfkm"n] hfg]sf] 1fg / l;k ;s];Dd c¿nfO{ l;sfpg'x'G5 . pxfF eGg'x'G5, æxfdL ;a}n] cfºgf v'§fdf pleg k|of; ug{'k5{ .Æ ;fd'bflos sfdn] Jo:t eP klg pxfF cfºgf] kl/jf/nfO{ ;d]t k|z:t ;do lbg'x'G5 . pxfF ;a}nfO{ ;fgfnfO{ dfof / 7'nfnfO{ cfb/ ug{ l;sfpg'x'G5 . ;d'bfosf x/]s dflg; dfgjLsf afafnfO{ cfjZos kbf{ ;s]sf] ;xof]u u5{g\ . utjif{ dfq dfgjLsf a'af / ufpFsf s]xL cu|h ldn]/ gofF Joj;fo ;'? ug{'ePsf] 5 . pgsf] kfl/jfl/s k[i7e"lds} sf/0f dfgjLnfO{ klg ;fyLx¿n] dfof u5{g\ . kf7 # ;d'bfodf ;fdflhs ;DaGw


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 12 36gf @ b}n]v lhNnfsf] b'Nn'sf afl;Gbf k|To]s jif{ b;}Fsf] cj;/ kf/]/ cfºgf] ufpF3/ j/k/ ;/;kmfO ug]{ u5{g\ . 3/ 3/af6 s'6f], sf]bfnf], u}FtL cflb af]s]/ dflg;x? af6f]3f6f] lgdf{0fdf h'6\5g\ . sxLF gofF af6f] lgdf{0f u5{g\ eg] st} k'/fgf] af6f] dd{t u5{g\ . klx/f] uPsf 7fpFdf gofF kvf{n nufpF5g\ . sf]xL 9'ª\uf km'6fpF5g\ eg] sf]xL 9'ª\uf af]S5g\ . afnaflnsfb]lv j[4j[4f;Dd cfkm"n] hfg]sf sfd u5{g\ . x/]sn] cfkm"n] hfg]sf] 1fg / l;k c¿nfO{ klg l;sfpF5g\ . ;a}n] ldn]/ sfd u5{g\ . rf]s / rf}tf/fdf lnª\u]lkª tyf /f]6]lkª xfN5g\ . ljz]if cj;/ kf/]/ pgLx¿n] ljz]if ;f+:s[lts sfo{j|md tyf v]ns'b;d]tsf] cfof]hgf ub{5g\ . j/k/ ufpFsf dflg; oxfFsf dflg;sf] d]nldnfk, ;/;xof]u, ;dembf/L tyf ;xsfo{ b]v]/ rlst x'G5g\ . b;}Fdf ToxfF k'Ug] x/]s kfx'gf tyf cfuGt'sn] b'Nn'jf;Lsf] ;fd'bflos sfo{sf] k|z+;f u5{g\ . ljBfyL{ efOalxgLx¿, xfdLnfO{ dflysf pbfx/0faf6 ;fdflhs ;DaGwsf af/]df w]/} s'/f hfgsf/L eO;s]sf] 5 . ;dfhdf ldn]/ sfd ubf{ Pscfk;df ;xof]u / ;xsfo{ a9\5 . ;fdflhs d]nldnfk sfod x'G5 . ljsf;sf sfdn] ult lnG5 / ;dod} sfd ;DkGg ug{ ;lsG5 . Pscsf{sf rf8kj{df cfpg] tyf hfg] ugf{n] wfld{s ;lxi0f'tfsf] efjgf j[l4 eO{ ;dfhdf zflGt / ;b\efj klg sfod x'G5 . lj|mofsnfk != sIffsf ;fyLx¿ ljleGg ;d"xdf afFl8g'xf];\ . tkfO{Fsf] :yfgLo ;dfhdf ;fdflhs ;DaGw ljsf;sf nflu ePsf ultljlwsf] ;"rL tof/ kf/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .


13 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % @= s] ;dfh ljsf;sf nflu ;'dw'/ ;fdflhs ;DaGw cfjZos x'G5 < lsg < 5nkmn ug{'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= c;n ;dfh lgdf{0fsf nflu d]nldnfk cfjZos x'G5, lsg < v= c;n ;fdflhs ;DaGw ljsf;sf pkfosf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . u= ldn]/ sfd ubf{ x'g] s'g} b'O{ cf]6f kmfObf pNn]v ug{'xf];\ . ;fd'bflos sfo{ tkfO{Fsf] ;d'bfodf klg dfgjLsf a'af h:t} kfq x'g'x'G5 xf]nf . pxfFn] ;fdflhs ;DaGw lj:tf/df s:tf] e"ldsf v]Ng'ePsf] 5 < vf]hL u/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 14 kf7 $xfd|f k];f tyf Joj;fox¿ /fwf sIff kfFrdf k9\l5g\ . a]n'sLsf] vfgf vfO;s]kl5 pgn] cfºgf afaf;Fu k];f tyf Joj;fox¿;Fu ;DalGwt ljifodf u/]sf] s'/fsfgL cWoog u/f}F M /fwfM afaf, Pp6f s'/f ;f]w"F < afafM s] s'/f xf], 5f]/L < ;f]w g . /fwfM of] k];f / Joj;fo eg]sf] s] xf] < afafM s'g} klg JolStn] cfºgf] hLjgofkgsf nflu u/]sf] s'g} klg sfo{ g} p;sf] k];f jf Joj;fo xf] . /fwfM P, eg]kl5 tkfO{Fn] ug]{ v]tL tkfO{Fsf] k];f /x]5, x}g t < afafM xf] lg, 5f]/L . klxn]–klxn] clxn] h:tf] cfw'lgs tl/sfn] v]tL ug]{ rng lyPg . uf]? jf /fFufsf] k|of]u u/]/ v]taf/L hf]Tg'kYof]{ . l;FrfOsf] Joj:yf lyPg . cfsf;]kfgLsf] e/ kg{'kYof{] t/ clxn] hf]Tg 6\ofS6/sf] k|of]u ul/G5 . l;FrfOsf nflu klg cfsf;]kfgLsf] e/ ug{' kb}{g . /fwfM xfd|f] ;d'bfodf s'g s'g k];f ckgfpg] dflg; x'g'x'G5 < afafM xfd|f] ;d'bfodf s[lif k];fcGtu{t df}/Lkfng, kmnkm"n v]tL, ljleGg cGgafnL pTkfbgsf ;fy} df5fkfng klg 5 . xfd|} l5d]sL /fdhgd sfsf ufO{kfng Joj;fo ug{'x'G5 . /fwfM P, s[lif k];fsf cltl/St cGo s'g–s'g Joj;fo 5g\ t, a'af < afafM ltdLnfO{ yfx} 5, xfd|L kNnf3/] dfOnL sfsL l;nfOa'gfOsf] sfd ug{'x'G5 . To:t} eSt sfsfsf] g]kfnL sfuh agfpg] pBf]u 5 . oL Joj;fosf cltl/St xfd|f] ;d'bfosf dflg; 8]/L pBf]u rnfpg], Jofkf/


15 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ug]{, /f8LkfvL agfpg], 8f]sf]8fnf] agfpg], crf/ pTkfbg ug]{ cflb h:tf sfo{df ;d]t ;+nUg 5g\ . /fwfM clg s]xL dflg;sf] t hflu/ 5 lg, x}g / < afafM xf] 5f]/L . v]tLkftL, Jofkf/ Joj;fosf cltl/St oxfFsf dflg; lzIf0f, lghfdtL ;]jfsf ;fy} ljleGg ;+3;+:yfdf sfd u5{g\ . cem s]xL JolSt t cgnfOg Jofkf/ klg u5{g\ . /fwfM afaf, cgnfOg Jofkf/sf af/]df k|:6 kfl/lbg';\ g . afafM sDKo'6/ / OG6/g]6sf ;xfotfaf6 ;/;fdfg lsga]r ug]{ cfw'lgs tl/sf cgnfOg Jofkf/ xf] . o;df ;fdfgsf] lsga]r cgnfOgaf6} ul/G5 . cyf{t lsg]sf] ;fdfgsf] e'StfgL klg OG6/g]6sf dfWodaf6} jf cgnfOgaf6} ul/G5 . /fwfM P . clg o:tf k];f tyf Joj;fosf sf/0f gofF gofF /f]huf/L;d]t l;h{gf x'g] /x]5g\, x}g t < afafM xf] lg . s:tf] uhasf] k|Zg ;f]Wof} . Psftkm{ k];f tyf Joj;fosf sf/0f JolSt :j/f]huf/ x'g ;S5 eg] /f]huf/Lsf gofF cj;/ klg l;h{gf x'G5g\ . /fwfM ljleGg k];f cFufn]/ a;] klg xfd|f] ;d'bfosf dflg;sf lardf ;'dw'/ ;DaGw 5 lg, x}g < afafM xf] t lg . h'g;'s} k];f jf Joj;fodf ;+nUg eP klg oxfFsf dflg; Pscsf{sf k];fnfO{ ;Ddfg ug]{ / cfjZos k/]sf a]nf ;/;xof]u u5{g\ . /fwfM x/]s k];fsf] cfºg} dxŒj x'G5 eg]/ xfdLnfO{ ;fdflhs ljifo k9fpg] u'? eGg'x'G5, xf] t < afafM xf] lg . ljleGg k];f Pscsf{df cGt/;DalGwt 5g\ . sltko t


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 16 Pscsf{sf kl/k"/s klg x'G5g\ . h:t}M ls;fgn] pv' pTkfbg ub{5g\ eg] Tof] pv' k|zf]wg u/L lrgL pTkfbg ug]{ sfo{ lrgL pBf]un] ub{5 . 5f]/L, s'g} klg k];f cfkm}Fdf ;fgf] jf 7'nf] eGg] x'Fb}g . xfdLn] x/]s k];fsf] dxŒj a'em]/ tL sfo{df ;+nUg dflg;nfO{ ;Ddfg / cfjZos ;xof]u ug{'k5{ . /fwfM n, cfh d}n] k];f / Joj;foaf/] k|:6;Fu a'‰g] df}sf kfPF . d oL s'/f d]/f ;fyLx¿nfO{ klg atfpF5' . tkfO{FnfO{ w]/} w]/} wGojfb, afaf . afafM x'G5 5f]/L . ltdLn] ghfg]sf s'/f km]l/ klg dnfO{ ;f]Wg ;S5\of} . lj|mofsnfk != dflysf] jftf{nfk sIffdf ;fyL;Fu clego ug{'xf];\ . @= tkfO{Fsf] ;d'bfosf dflg;n] ug]{ k];f tyf Joj;fosf] ;"rL tof/ kf/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . #= tkfO{Fn] tof/ kf/]sf k];f tyf Joj;fosf] dxŒjsf af/]df ;d"xdf 5nkmn ug{'xf];\ . cEof; != vfnL 7fpFdf kf7af6 pko'St hfgsf/L vf]h]/ eg{'xf];\ . s= dflysf] jftf{nfk ============ / pgsf afafsf lardf ePsf] xf] . v= JolStn] ======================= sf nflu u/]sf] sfo{ g} k];f xf] . u= /fwfsf afafsf] k];f ========================= xf] . 3= /fdhgd zx/af6 ;/;fdfg NofP/ lalj|m ug{'x'G5 . pxfFsf] k];f ================ xf] . ª= cgnfO{g Jofkf/ ug{ ===================== / OG6/g]6 cTofjZos x'G5 . r= ljleGg k];fx¿ Pscsf{df ============================= x'G5g\ . @= l7s / a]l7s 5'6\ofO{ n]Vg'xf];\ M s= JolStn] u/]sf] h'g;'s} sfd k];f jf Joj;fo xf] . v= ;dfhdf Ps} lsl;dsf k];f jf Joj;fo ug]{ dflg; a;f]af; ub{5g\ .


17 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % u= sDKo'6/ / OG6/g]6sf ;xfotfn] klg Jofkf/Joj;fo ug{ ;lsG5 . 3= ljleGg k];f / Joj;fo Pscsf{df ;DaGw /fV5g\ . ª= k];f ;fgf] / 7'nf] x'G5 / xfdLn] ;f]xLcg';f/ Jojxf/ ug'{k5{ . #= tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= s] Pp6f k];f ug]{ dflg;n] csf]{ k];f ug]{ dflg;nfO{ ;Ddfg ug{'k5{ < lsg < v= s[lif k];f;Fu ;DalGwt d'Vo sfo{ s] s] x'g\ < u= k];f / Joj;fo Pscsf{df cGt/;DalGwt x'G5g\ . Pp6f pbfx/0f lbg'xf];\ . 3= s:tf] Joj;fonfO{ cgnfO{g Joj;fo elgG5 < ª= k];fsf] s] dxŒj x'G5 < a'Fbut ¿kdf n]Vg'xf];\ . ;fd'bflos sfo{ tkfO{Fsf] ;d'bfosf ljleGg k];f ug]{ dflg;nfO{ e]6\g'xf];\ . pxfFsf] k];f;Fu ;DalGwt /x]/ tnsf] tflnsf eg{'xf];\ M k];fsf] gfd dxŒj r'gf}tL s[lif != vfB kbfy{ pTkfbg @= pBf]usf nflu sRrf kbfy{ pTkfbg #= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ != pTkflbt ;fdfg laj|mLsf nflu ahf/ cefj @= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ #= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ v= != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ #= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ #= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ u= != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ #= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ != ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ #= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 18 PsfO @ xfd|f] dfgj d"NodfGotf l;sfO pknlAw ™ :yfgLo k/Dk/fut ;fdflhs dfGotf tyf k|rngx¿sf] klxrfg ug{, ™ :yfgLo efiff, j]ze"iff, /xg;xg, d]nfkj{ / hfqfx¿sf] kl/ro lbO{ dxŒj klxrfg ug{, ™ cfºgf ;d'bfosf k|]/0ffbfoL JolStTjsf] klxrfg / of]ubfgsf] vf]hL ug{, ™ cg'zf;g tyf c;n cfr/0f kfngf ug{, ™ /fli6«o lje"ltsf] ;fdfGo kl/ro lbg / k|]/0ff k|fKt ug{ .


19 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % eb|sfnL cfwf/e"t ljBfno, sf7df8f}+df sIff kfFrdf cWoog ug]{ ljBfyL{x¿nfO{ ljleGg ;d"xdf ljefhg ul/Psf] lyof] . lzIfs k|sfz /f}lgof/n] lr¶f u/fO{ ljBfyL{nfO{ ljleGg zLif{sx¿ lbg'ePsf] xf] . nfnLu'/fF; ;d"xnfO{ …;d'bfodf ;fd"lxs sfd / ;xeflutfÚ, u'nfa ;d"xnfO{ …:yfgLo ljjfb ;dfwfgsf] :yfgLo cEof;Ú tyf ;okqL ;d"xnfO{ …;fd"lxs rf8kj{df ;xeflutfÚ ljifo k/]sf] 5 . cjnf]sg tyf ;DalGwt JolStx¿;Fu s'/fsfgL u/]/ lgisif{ k|:t't ug{'kg]{ egL ;d"xnfO{ tf]lsPsf] lyof] . ;d"xx¿n] cfºgf] lgisif{ k|:t't ug{ ;d"x g]tf 5gf]6 ul/;s]sf 5g\ . cfh 5fqf clj1f k/fh'nL lgisif{ k|:t't ug]{ sfo{j|mdsf] ;~rfng ug]{ l5g\ . sfo{j|md ;~rfnsM cfb/0fLo lzIfs tyf d]/f Kof/f ljBfyL{ ;fyLx¿df d clj1f k/fh'nLsf] xflb{s gd:sf/ . cfh xfd|f] sIffdf cfof]lht ;d"x sfo{ / To;kZrft\sf] k|:t'tLs/0fsf nflu d ;j{k|yd nfnLu'/fF; ;d"xnfO{ lgDTofpF5' . a|h]z vgfn – nfnLu'/fF; ;d"x cfb/0fLo lzIfs tyf d]/f Kof/f ljBfyL{ ;fyLx¿df d a|h]z vgfnsf] xflb{s gd:sf/ . d xfd|f] nfnLu'/fF; ;d"xnfO{ k/]sf] …;d'bfodf ;fd"lxs sfd / ;xeflutfÚ ;DaGwdf 5nkmnsf] lgisif{ k|:t't ug{ rfxG5' . – ;dfhsf x/]s sfo{ h:t} af6f]3f6f], rf}tf/L, kfs{ cflbsf] lgdf{0f tyf ;/;kmfO h:tf sfo{df ;d'bfosf x/]s ;b:osf] ;lj|mo ;xeflutf /x]sf] kfOof] . – ufpF6f]nsf wfld{s tyf ;f+:s[lts ;Dkbfx¿sf] ;+/If0f tyf ;+jw{gdf ;a}sf] ;xeflutf /x]sf] b]lvof] . – j[If/f]k0f tyf gbLgfnf cflbsf] ;/;kmfOdf ;d'bfosf dflg; hfu?s eP/ nfUg] u/]sf] kfOof] . kf7 !xfd|f d"NodfGotf tyf k|rngx¿


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 20 – ;d'bfosf ;a} ldn]/ ljleGg sfd ubf{ sfd l56f]5l/tf] ¿kdf ;DkGg x'g], ;fd'bflos ;DklQdf ;a}sf] ckgTj x'g] / ljsf; lbuf] x'g] u/]sf] kfOof] . – ;fd"lxs sfo{sf sf/0f ;dfhdf d]nldnfk, efOrf/f, ;xof]u, ;xsfo{ cflbsf] efjgf ljsf; ePsf] kfOof] . Kof/f ;fyLx¿, xfdLn] u/]sf] cjnf]sgaf6 xfdLnfO{ klg o:tf ;fd'bflos sfo{df nfUg] k|]/0ff k|fKt eof] . wGojfb . sfo{j|md ;~rfnsM wGojfb, nfnLu'/fF; ;d"xnfO{ . ca d u'nfa ;d"xnfO{ cfºgf] lgisif{ k|:t't ug{ cfdGq0f ub{5' . dx]z rf}w/L – u'nfa ;d"x wGojfb sfo{j|md ;~rfns ldq . d xfd|f] ;d"xnfO{ k/]sf] …:yfgLo ljjfb ;dfwfgsf] :yfgLo cEof;Ú ;DaGwdf xfdLn] cjnf]sg u/L k|fKt u/]sf] lgisif{ k|:t't ug{ rfxG5'. – ljjfbsf h8sf ¿kdf /x]sf h'jftf; tyf dlb/f lgoGq0fdf ;d'bfodf cfdf ;d"x, r]nLa]6L ;d"x tyf afnSna cflb ;lj|mo ¿kdf nfu]sf] kfof}F . – xfdLn] ;d'bfosf ljleGg hfthfltn] s;/L ljjfb ;dfwfg ug]{ /x]5g\ egL cWoog u/]sf lyof}F . o;cGtu{t g]jf/ ;d'bfodf u'7Ln] ;fgfltgf ljjfb ;dfwfg ug]{ / ljleGg ;fdflhs sfd;d]t ug]{ u/]sf] kfOof] . – g]kfnsf] cflbjf;L /fp6] ;d'bfosf] k|d'vsf ¿kdf d'lvof /xg] / cfOk/]sf ljjfbsf] ;dfwfg klg d'lvofn] g} ug]{ u/]sf] kfOof] . – To:t} lwdfn hfltsf] ;fdflhs ;ª\u7gsf] k|d'v cyf{t dfemLn] ;d'bfodf cfOkg]{ ljjfb ;dfwfg ug]{ u/]sf] kfOof] .


21 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % cGo sltko ;d'bfodf k~renfbdL -;dfhsf kfFr hgf uGodfGo JolStx¿_ /fv]/ ljjfb ;dfwfg ug]{ k|rng;d]t /x]sf] kfOof] . o;/L cfºgf ;d'bfoleq cfOkg]{ ljjfb ;d'bfos} ;b:o Pscfk;df a;]/ ;dfwfg ubf{ cgfjZos sfg'gL emd]nfaf6 aRg'sf ;fy} ;fdflhs ;DaGw;d]t alnof] / ;'dw'/ eO/xg] u/]sf] kfOof] . wGojfb . sfo{j|md ;~rfnsM wGojfb, u'nfa ;d"xnfO{ . ca d ;okqL ;d"xnfO{ cfºgf] ;d"xnfO{ k/]sf] ljifo …;d'bfosf rf8kj{df ;xeflutfÚ ;DaGwdf lgisif{ k|:t't ug{ cfdGq0f ub{5' . kl/gf ;'g'jf/ – ;okqL ;d"x ;a}nfO{ gd:sf/ . d kl/gf ;'g'jf/ . xfdLn] ;d'bfosf ljleGg rf8kj{df ;d'bfosf ;b:osf] s:tf] ;xeflutf /xG5 egL cWoog u/]sf lyof}F . – xfd|f] ;d'bfodf lxGb", af}4, ls/fFt tyf lj|ml:rog wd{ dfGg] dflg;sf] a;f]af; /x]sf] kfOof] . – ljljw wd{ dfGg] dflg;x¿lar klg ulx/f] ;DaGw /x]sf] kOof] . Pp6f wd{ dfGg] dflg; csf]{ wd{ dfGg] dflg;sxfF ljz]if cj;/df cfpg]hfg] u/]sf] kfOof] – ljz]if wfld{s cj;/ kf/]/ d7dlGb/, rr{, r}To tyf u'Daf cflbsf] ;/;kmfO tyf ;hfj6 ug]{ sfo{df ;a}sf] ;xeflutf /x]sf] b]lvof] . – b;}Fsf] clGtd cyf{t bzdLsf lbg dfGohgsf 3/df uO{ cfzLjf{b lng] u/]sf] kfOof] . – rf8kj{x¿df z'esfdgf cfbfgk|bfgsf ;fy} ld7f–ld7f vfg]s'/f;d]t afF8]/ vfg] u/]sf] kfOof] . /fp6] ;d'bfo


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 22 – d';ndfg ;d'bfodf Obsf cj;/df cfºgf] Ifdtfcg';f/ ul/a b'MvLnfO{ bfg lbg}kg]{ rng /x]sf] kfOof] . – rf8kj{df ;d'bfosf ;a} dflg;sf] ;lj|mo ;xeflutfsf sf/0f ;fdflhs ;b\efj sfod ug{ klg ;xh ePsf] kfOof] . o;/L xfd|f] ;d'bfodf ljleGg ;d'bfosf dflg;lar ;dembf/L, ;xsfo{ / Pstf dha't /x]sf] kfOof] . wGojfb . sfo{j|md ;~rfnsM cfh xfdLn] tLg cf]6f ;d"xsf] k|:t'lt ;'Gg] cj;/ kfof}F . afFsL b'O{ cf]6f ;d"xsf] k|:t'lt ef]ln x'g]5 . of] sfo{j|md ;~rfng ug]{ df}sf lbg'ePsf]df cfb/0fLo lzIfsnfO{ xflb{s wGojfb lbFb} labf x'G5' . wGojfb . lj|mofsnfk != ;a}sf] lxt x'g] ljifodf PSn} jf ;fd"lxs lg0f{o ug{' pko'St x'G5 < 5nkmn ug{'xf];\ . @= s] tkfO{Fsf] kl/jf/n] s'g} lsl;dsf] ljjfbsf] ;fdgf ug{'k/]sf] 5 < To;sf] ;dfwfg s;/L ug{'eof] < #= tkfO{Fsf] ;d'bfodf ePsf /fd|f k/Dk/f tyf k|rngx¿sf] ;"rL agfO{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . pSt k/Dk/f tkfO{FnfO{ dg kg{'sf sf/0f klg pNn]v ug{'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= s] tkfO{F km/s wd{ dfGg] dflg;sf wfld{s sfo{df ;xefuL x'g'x'G5 < lsg < v= ljjfb cfpg glbg s] ug{ ;lsG5 < gdfh k9\b} d'l:nd ;d'bfo


23 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % u= k~renfb\dL eg]sf] s] xf] < 3= ;fd'bflos sfo{af6 x'g] s'g} b'O{ cf]6f kmfObf n]Vg'xf];\ . kl/of]hgf sfo{ tkfO{Fsf] ;d'bfodf dgfOg] rf8kj{x¿sf] ;"rL tof/ kf/L pSt rf8kj{df ul/g] d'Vo–d'Vo lj|mofsnfk;d]t pNn]v ug{'xf];\ . rf8kj{sf] gfd wdf{jnDaL d'Vod'Vo lj|mofsnfkx¿ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ – gdfh kf7 ug]{ – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ – ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 24 cl3Nnf] lbg tLg cf]6f ;d"xn] dfq cfºgf] lgisif{ sIffdf k|:t't ug]{ df}sf kfPsf lyP . yk b'O{ cf]6f ;d"xn] cfh cfºgf] k|:t'lt ug]{ 5g\ . sfo{j|md ;~rfnsM lxhf] xfdLn] tLg cf]6f ;d"xn] u/]sf] k|:t'lt ;'Gg] cj;/ kfof}F . cfh afFsL b'O{ cf]6f ;d"xsf k|:t'lt ;'Gg] 5f}F . o;sf nflu klxnf d kfl/hft ;d"xnfO{ cfdGq0f ub{5' . /fhg lj= s= – kfl/hft ;d"x wGojfb, sfo{j|md ;~rfns ldq . xfdLn] :yfgLo ;d'bfodf /fd|f] sfd ug]{ JolStnfO{ ul/g] xf};nf, ;xof]u / ;Ddfgsf af/]df vf]hL u/]sf lyof}F . – ;dfhdf c;n sfd ug]{ JolStx¿nfO{ ;dfhdf k|f]T;fxg / k|z+;f ug]{ /x]5g\ . – ;dfhdf /x]sf ;+3;+:yfn] ljleGg cj;/df ;dfhdf pNn]vgLo sfd ug]{ JolStnfO{ ;Ddfg ug]{ u/]sf] kfOof] . – ;dfhdf c;n sfd ug]{ Ps hgf JolStTjnfO{ xfd|f] gu/kflnsfsf] d]o/sf ¿kdf lgjf{lrt u/]sf 5g\ . – o:tf JolStTjx¿n] ;d'bfodf /x]sf ljleGg ;+3;+:yf, ljsf; lgdf{0fsf sfo{nufot sfdsf] cu'jfO ug]{ df}sf kfpg] /x]5g\ . – ;dfhaf6 k|fKt xf};nf, ;xof]u / k|f]T;fxgsf sf/0f c;n sfd ug]{ JolStnfO{ yk sfd ug]{ xf};nf ldn]sf] kfOof] . o;sf ;fy} ;d'bfosf cGo JolSt;d]t c;n sfdk|lt pT;flxt /x]sf] kfOof] . kf7 @:yfgLo c;n cEof; / c;n g]t[Tj rog


25 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % – cfpFbf lbgx¿df xfdLnfO{ ;d]t c;n sfddf nfUg] k|]/0ff ldn]sf] 5 . sfo{j|md ;~rfnsM kfl/hft ;d"xnfO{ wGojfb lbFb} ca d clGtd dvdnL ;d"xnfO{ lgDTofpF5' . dlxdf /fpt – dvdnL ;d"x wGojfb, pb\3f]ifs ldqnfO{ . d xfd|f] ;d"xnfO{ k/]sf] xfd|f] ;d'bfodf g]t[Tj rogdf c;n JolStsf] 5gf]6 s;/L ul/G5 eGg]af/] k|:t't ug{ ub}{5' . o; cWoogsf l;nl;nfdf xfdLn] ;d'bfodf /x]sf ;F:yfx¿sf] cjnf]sg ug{'sf ;fy} ljleGg dflg;x¿;Fu cGt/jftf{ ;d]t u/]sf lyof}F . xfdLn] k|fKt u/]sf] lgZsif{nfO{ d k|:t't ug]{ cg'dlt rfxfG5' . – xfd|f] ;dfh / ;d'bfodf ;fdflhs sfddf k|z:t ;do lbg ;Sg] JolStnfO{ g} ;fdflhs sfdsf] g]t[Tj lbPsf] b]lvG5 . – g]t[Tj rogdf ;dfj]lztfnfO{ Vofn ug]{ u/]sf] kfOof] . h:t} cWoIf k'¿if eP ;lrjdf clgjfo{ dlxnf rog ul/g] /x]5 . To:t} ;dfhsf hfthlt, efiff, wd{sf dflg;x¿nfO{ ;d]t g]t[Tjsf] lhDd]jf/L lbg] u/]sf] kfOof] . – g]t[Tjsf cfsfª\IfLx¿nfO{ cfºgf] of]hgf k|:t't ug{ nufpg] u/]sf] kfOof] . – ;fd"lxs lg0f{osf cfwf/df lg0f{o ug]{ u/]sf] kfOof] . lg0f{o ubf{ cNkdtsf] ljrf/nfO{ ;d]t Wofg lbg] u/]sf] kfOof] . s'g}klg lg0f{o ug{'cl3 ;dfhsf ;a} ;b:ox¿ e]nf eP/ 5nkmn u/L k|fKt lgrf]8sf cfwf/df lg0f{o lng] u/]sf] kfOof] . o:tf] lg0f{o k|efjsf/L x'gfsf] ;fy} s'g}klg lg0f{o sfof{Gjogdf ;a}sf] ;xeflutf ;d]t x'g] /x]5 . – s'g} klg sfo{df ul/Psf] vr{sf] lx;falstfa kf/bzL{ 9ª\un] /fVg] tyf ;DalGwt JolStx¿nfO{ ;d]t hfgsf/L lbg] u/]sf] kfOof] . sfd ;DkGg eO ;s]kZrft hDdf nfutsf af/]df ;fj{hlgs ug]{ u/]sf] kfOof] . – g]t[TjnfO{ sfd ug{ ;xh agfpg lglZrt lgodx¿ agfP/ sfd u/]sf] kfOof] . o:tf lgodx¿ ;j{ :jLsfo{ x'g] /x]5g\ .


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 26 sfo{j|md ;~rfnsM wGojfb, dlxdf /fptnfO{ . ;a} ;fyLx¿sf] 5nkmnb]lv k|:t'lt;Dd ;lj|mo ;xeflutf /x\of] . o;/L xfdLn] ;a} kfFr cf]6} ;d"xsf k|:t'lt ;'lg;Sof}F . ;a}nfO{ wGojfb . lzIfsM ljBfyL{ efOalxgLx¿, xfdLn] xfd|f] ;dfh / ;d'bfosf /fd|f k/Dk/f tyf k|rngx¿nfO{ sfod /fVb} cfpFbf] k':tfnfO{ ;d]t x:tfGt/0f ug{'k5{ . lj|mofsnfk != tkfO{Fsf] ;d'bfodf ;a}n] dfGg] dflg;sf] kl/ro sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . @= c;n JolStdf s] s:tf u'0f cfjZos x'G5g\ < To:tf u'0fsf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= ;a}n] ldn]/ sfd ubf{ s] kmfObf x'G5 < v= c;n sfd ug]{ dflg;x¿nfO{ lbOg] xf};nfn] s] x'G5 < u= s'g}klg ;fj{hflgs sfddf ul/Psf] vr{sf] lx;falstfa kf/bzL{ 9+un] /fVg' kb{5 < lsg < ;fd'bflos sfo{ tkfO{Fsf] ;d'bfodf /x]sf] s'g} Sna jf ;+:yfsf] e|d0f ug{'xf];\ . tnsf k|Zgsf cfwf/df ljj/0f ;ª\sng u/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . s= ;+:yfsf] gfd s] xf] < v= ;+:yfsf] g]t[Tj s;n] ug{'ePsf] 5 < u= ;+:yfdf g]t[Tj rog s;/L ul/G5 < 3= ;+:yfsf] lx;falstfa s;/L / s;n] /fVg] u/]sf] 5 <


27 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ldltM @)&(÷*÷!% sdnfdfO{ #, l;Gw'nL Kof/L 5f]/L, lalGbtf cf/fd 5' / cf/fdsf] sfdgf ub{5' . ltdLn] k7Psf] kq d}n] ut xKtf kfPF . ltdLn] dfd'sf] kq l5§} cfpnf eg]/ cfzf u/]sL lyof} xf]nf . sfo{Jo:ttfn] ubf{ ;dod} kq n]Vg ;lsgF . o;sf nflu d Ifdf dfU5' . 5f]/L, ltdLn] kqdf g]kfnsf j]ze"iff / /xg;xgaf/] hfGg rfx]sf] s'/f yfxf kfpFbf cToGt} v';L nfu]sf] 5 . d of] kqdfkm{t ltdLnfO{ g]kfnsf] j]ze"iff / /xg;xgaf/] atfpFb} 5' . xfdLn] nufpg] ljljw lsl;dsf klx/g g} xfd|f j]ze"iff x'g\ . o;sf ;fy} /xg;xg eGgfn] ef}uf]lns kl/j]z cg';f/sf] vfglkg, cflgafgL, njfOvjfO tyf a;fO;Fu ;DalGwt Jojxf/ x'g\ . 5f]/L, g]kfn ax'eflifs, ax';f+:s[lts / ax'hftLo d'n's ePsf] s'/f t ltdLnfO{ hfgsf/L g} 5 . o;sf ;fy} g]kfn ef}uf]lns lx;fan] klg tLg leGgfleGg} k|b]zdf ljeflht 5 . oL / o:tf ljljw sf/0fn] ubf{ xfd|f j]ze"iff / /xg;xg klg km/s–km/s 5g\ . ltdLnfO{ yfxf g} 5, xfd|f] pQ/L efudf vf;u/L z]kf{ ;d'bfosf] a;f]af; 5 . oxfF w]/} lr;f] xfjfkfgL kfOG5 . t;y{ oxfF a;f]af; ug]{ dflg;n] jif}{el/ afSnf sk8f nufpF5g\ . aSv', bf]rf, :j]6/ tyf Hofs]6 oxfFsf dflg;sf d'Vo klx/g x'g\ . o;sf ;fy} dlxnfn] ljleGg lsl;dsf u/uxgf klg nufpF5g\ . vf;u/L dlxnfx¿n] a'l6n, l6sl6s, s07f / ;f]t{'s h:tf uxgf kf7 #xfd|f j]ze"iff / /xg;xg


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 28 nufpF5g\ . Gofgf] sk8f nufpg'sf ;fy} dflg;x¿n] tftf] / lk/f] vfg]s'/f vfG5g\ . d'Vo u/L oxfFsf dflg;n] y'Skf, ;'k, y]Gb's tyf l/Nb's h:tf vfgfsf ;fy} dBkfg;d]t ub{5g\ . gfgL, ca d ltdLnfO{ xfdL a;]sf] ef}uf]lns If]q cyf{t kxf8L If]qsf] j]ze"iff / /xg;xgaf/] hfgsf/L lbg rfxG5' . xfd|f] kxf8L k|b]zdf IfqL, afx'g, du/, tfdfª, lnDa", /fO{, g]jf/, cflbsf] a;f]jf; 5 . xfjfkfgL dWodvfnsf] x'g] x'Fbf oxfFsf dflg;n] hf8f] ofdafx]s w]/} afSnf klx/g nufpFb}gg\ . k'?ifn] k|foM bf}/f;'?jfn / 9fsf6f]kL nufpF5g\ eg] dlxnfn] u'Go'rf]nL nufpF5g\ . o;sf ;fy} hfltut klx/g klg 5g\ . h:t} lnDa"x¿n] sldh;'?jfn / g]jf/x¿n] xfs'k6f;L nufpF5g\ . dlxnfn] 9'ª\u|L, a'nfsL, lz/aGbL, kfph', afnf tyf dª\un;"q;d]t nufpF5g\ . kxf8L If]qsf dflg;sf kl/sf/ klg km/s– km/s 5g\ . k|foM dflg;x¿n] bfneft, l9F8f], /f]6L, u'Gb|'s, t/sf/L cflb h:tf g]kfnL kl/sf/ ;]jg ub{5g\ . hghfltx¿n] rf8kj{ tyf wfld{s ;+:sf/df dlb/f;d]t k|of]u ub{5g\ . 5f]/L, ca d ltdLnfO{ xfd|f] t/fO{ k|b]zsf] j]ze"iff tyf /xg;xgaf/] atfpF5' . oxfF d'Vo u/L dw];L / yf¿ hfltsf dflg;sf ;fy} kxf8L ;d'bfosf dflg;sf] ;d]t a;f]af; 5 . xfd|f] b]zsf] t/fO{ If]q lgs} udL{ x'g] If]q xf] To;sf/0f dflg;x¿ kftnf sk8f nufpF5g\ . s'tf{, wf]tL, sldh, n'ËL, kfOhfdf cflb oxfFsf dflg;sf d'Vo klx/g x'g\ . u/uxgfsf ¿kdf dlxnfn] x;'nL, dª\un;"q, sNnL, kfph' cflb nufpF5g\ . vfgfdf k|foM bfneft, t/sf/L, /f]6L, ;j{t


29 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % tyf ld7fOsf ;fy} hfltljz]ifsf vfgfsf kl/sf/x¿;d]t k|rngdf 5g\ . 5f]/L, xfd|f oL j]ze"iff, /xg;xg tyf rfnrng xfd|f ljlzi6 klxrfg;d]t x'g\ t/ cfw'lgs k':tfdf klZrdL ;+:s[ltsf] k|efjn] ubf{ xfd|f df}lns k/Dk/f / ;+:s[ltdf gsf/fTds k|efj kl//x]sf] 5 . ltdL h:tf ;r]t ljBfyL{n] xfd|f o:tf df}lns ;Dkbfsf] ;+/If0f / ;+jw{gdf hf]8 lbg'k5{ . c¿ s'g} ljifodf pT;'stf eP csf]{ kqdf n]Vg ge'Ng" . ;do ldnfP/ Ps k6s 3/ cfpm x} . clxn]nfO{ olt g} . ltdLnfO{ dfof ug]{, cfdf lj|mofsnfk s= tkfO{Fn] af]Ng] afx]s tkfO{Fsf] ;d'bfodf af]lng] efiffsf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . v= tkfO{Fsf] ;d'bfosf dflg;n] s] s:tf j]ze"iff nufpF5g\ < ltgLx¿sf] gfd n]Vg'xf];\ . u= tkfO{F a;]sf] ;d'bfodf dgfOg] rf8kj{, hfqf tyf pT;jx¿sf] tflnsf agfO{ dgfpg] tl/sf;d]t n]vL sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . cEof; != pko'St hfgsf/L /fvL tnsf] vfnL 7fpF eg{'xf];\ M s= lalGbtfsf] 3/ ========================== lhNnfdf k5{ . v= lalGbtfn] cfºgL cfdfnfO{ kq n]v]/ ========================= sf af/]df hfGg rfx]sL lyOg\ . u= g]kfnsf] pQ/L efudf ;w}F ========================= x'G5 . 3= kxf8L If]qdf k'?ifx¿n] klx/gsf ¿kdf ========================= nufpF5g\ . ª= sNnL g]kfnsf] ============================ sf dlxnfn] nufpg] uxgfsf] gfd


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 30 xf] . @= tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ lbg'xf];\ M s= /xg;xg eg]sf] s] xf] < v= lxdfnL k|b]zsf dlxnfn] nufpg] u/uxgfsf] gfd n]Vg'xf];\ . u= lsg lxdfnL k|b]zsf dflg;n] tftf] / lk/f] vfg]s'/f vfG5g\ < 3= kxf8L k|b]zsf dflg;sf d'Vo–d'Vo vfg]s'/f s] s] x'g\ < ª= xfd|f j]ze"iff / /xg;xg xfd|f ljlzi6 klxrfg x'g\ . s;/L < ;fd'bflos sfo{ xfd|f] ;dfhsf] cfw'lgs k':tf xfd|f] ljlzi6 df}lns k/Dk/f 5f]8]/ klZrdf ;+:sf/nfO{ cjnDag ug{ nfnflot b]lvG5 . o; ;DaGwdf tkfO{Fsf] ;d'bfosf Ho]i7 ;b:onfO{ e]6\g'xf];\ . pxfFx¿n] xfd|f j]ze"iff / /xg;xgsf ;DaGwdf s] s:tf kl/jt{g b]Vg'ePsf] 5, ;f]wvf]h u/L k|fKt lgisif{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .


31 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % hggf/fo0f dfWolds ljBfnodf sIff % df ;fdflhs ljifo cWofkg u/fpg] lzIfs lxdf tfdfª x'g'x'G5 . xfd|f d]nfkj{ / hfqfx¿sf ;DaGwdf pxfFn] ljBfyL{x¿nfO{ cWoog ug{ nufpg'ePsf] lyof] . cWoogsf nflu lgDgfg';f/ zLif{sx¿ lbOPsf lyP M s= cWoogsf] zLif{s v= cWoogsf] p2]Zo u= cWoogsf] ljlw 3= kQf nufPsf s'/fx¿ ª= lgisif{ ljleGg ;d"xn] cfcfºgf lgisif{ k|:t't u/]sf lyP . ;a}eGbf pTs[i6 ePsf] k|:t'lt ;u/dfyf ;d"xsf] lyof] . ;u/dfyf ;d"xaf6 /hgL lwdfnn] k|:t'tLs/0f u/]sL lyOg\ . pgsf] k|:t'lt cWoog u/f}F x} t . gd:sf/, d /hgL lwdfnsf] tkm{af6 . cfb/0fLo lzIfs tyf d]/f Kof/f ;fyLx¿, d xfd|f] ;d"xn] u/]sf] cWoogaf6 k|fKt lgisif{ k|:t't ug{ cg'dlt rfxG5' . s= cWoogsf] kl/ro xfdL g]kfnL xf}F / g]kfn xfd|f] 3/ xf] . k[YjLgf/fo0f zfxn] eg]sf lyP, …g]kfn rf/ j0f{ / 5lQ; hftsf] ;femf km"naf/LÚ xf] . g]kfnsf] hDdf If]qkmn !,$&,%!^ ju{ lsnf]ld6/ /x]sf] 5 eg] oxfF em08} bz ljleGg k|sf/sf wd{ dfGg] dflg;x¿ a;f]af; ub{5g\ . To:t} ljleGg !#! hfltx¿ klg oxL e"uf]ndf a:b5g\ . t/ oL ;a} hfltsf jL/df cGof]Gofl>t ;DaGw 5 . cyf{t\ ;fgf] e"uf]nleq a:g] xfdL g]kfnLsf lardf wfld{s, ;f+:s[lts tyf eflifs kf7 $xfd|f d]nfkj{ / hfqfx¿


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 32 ljljwtf 5g\ . o;} ;Gbe{df xfdLn] xfd|f d]nfkj{ / hfqfx¿df cfwfl/t eP/ cWoog u/]sf lyof}F . v= cWoogsf] p2]Zo != g]kfnLx¿sf d'Vo–d'Vo d]nfkj{ / hfqfx¿sf] cjnf]sg ug{', @= d]nfkj{ / hfqfx¿sf af/]df kQf nufpg', #= ltgLx¿sf] ;~rfng / lg/Gt/tfdf o'jf ;xeflutfsf] cj:yf kQf nufpg' . u= cWoogsf] ljlw != cjnf]sg @= cGtjf{tf{ #= ;fd"lxs 5nkmn 3= kQf nufPsf s'/fx¿ ;j{k|yd xfdLn] g]jf/L ;d'bfosf d]nfkj{ / hfqfx¿sf af/]df vf]hL u¥of}F . hfqf / d]nfx¿df g]jf/ ;d'bfo lgs} wgL /x]sf] kfOof] . ljleGg cj;/df ;d'bfodf d]nf / hfqfx¿ x'g] /x]5g\ . o;df j[4j[4f, o'jf tyf s]6fs]6Lsf] ;d]t ;lj|mo ;xeflutf x'g] /x]5 . g]jf/ ;d'bfodf la:s]6 hfqf, OGb|hfqf, /ftf] dlR5Gb|gfysf] ef]6f] b]vfpg] hfqf, eStk'/sf g]jf/L ;d'bfodf lha|f] 5]8\g] hfqf tyf 3f]8]hfqf cflb d'Vo ¿kdf /x]sf 5g\ . hfqfx¿df dflg;x¿ k/Dk/fut afhfufhf ahfpFb} 6f]n6f]ndf 3'Dg], nfv] gfRg], df}lns kl/sf/ vfg] / k/Dk/fut j]ze"iffdf ;lhg] ub{5g\ . oL hfqf tyf d]nfkj{df pgLx¿ ld7fld7f kl/sf/ agfP/ ef]hsf] ;d]t cfof]hgf ug]{ ubf{ /x]5g\ . xfdLn] xfd|f] ;d'bfodf k|rlnt lnDa" ;d'bfosf] d]nfkj{ / hfqfsf] ;d]t cjnf]sg u/]sf lyof}F . g]kfnsf] k"jL{ efudf a;f]af; ug]{ lnDa" ;d'bfodf


33 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % wfggfr k|rlnt /x]5 . of] gfr ljleGg xf6ahf/, d]nf tyf rf8kj{df gfRg] ul/G5 . o'jfo'jtLx¿ Pscsf{sf] xft ;dft]/ kfnfd uLt ufpFb} / k/Dk/fut afhfufhf ahfP/ of] gfr gfRg] ub{5g\ . of] gfrdf o'jfo'jtLx¿ uf]nf] 3]/f agfP/ hf]8Ldf gfRg] u5{g\ . cWoogsf j|mddf xfdLn] kmfu'k"l0f{dfsf] klg cjnf]sg u/]sf lyof}F . kmfu' cyf{t xf]nL÷xf]/L g]kfnsf] t/fO{ If]qdf ljz]if ¿kdf dgfpg] ul/P klg xfn x/]s g]kfnLn] plQs} x;f]{Nnf;sf ;fy dgfpg] u/]sf] kfOof] . o; cj;/df g]kfnLx¿n] Pscfk;df ljleGg lsl;dsf /ª bNg], gfrufg ug]{, ehgsLt{g ufpg] tyf ld7f kl/sf/ vfg] ub{5g\ . xfdLn] ;d]t ut jif{ xf]nLdf lgs} /dfOnf] u/]sf lyof}F . g]kfnsf] ;'b"/klZrd k|b]zdf ljz]if ¿kdf dgfOg] kj{ uf}/f xf] . of] kj{ s0ff{nL k|b]zsf s]xL lhNnf / ef/tsf] pQ/fv08df ;d]t dgfpg] ul/Fbf] /x]5 . o; kj{n] wfld{s, ;fdflhs / ;f+:s[lts dxŒj af]s]sf] 5 . efb| s[i0fkIfsf] k~rdLdf ;'? x'g] o; kj{df ljz]if u/L dlxnf e]nf eP/ lzj / kfj{tLsf] k"hf u/L k|;fb;d]t lng]lbg] ub{5g\ . k'?ifx¿n] ;d]t ljleGg wfld{s sfo{df ;lj|mo ;xeflutf hgfpg] u/]sf] kfOof] . k'?if tyf dlxnfn] cfcfºgf ;d"xdf uf]nfsf/ ¿kdf b]p8f ufpg] ub{5g\ . ljleGg wfld{s :yndf uf}/f dgfO;s]kl5 z'elbg kf/L uf}/fnfO{ glhssf] dlGb/df nu]/ lj;h{g ug]{ ub{5g\ .


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 34 ª= lgisif{ g]kfndf k|rlnt d]nfkj{ Pj+ hfqfx¿ w]/} 5g\ . ltgLx¿ xfd|f cd"No ;Dkbf x'g\ . ltgLx¿sf] ;+/If0f / ;+jw{g ug{' xfdL ;a}sf] st{Jo xf] . cWoogsf j|mddf xfdLn] o:tf hfqf tyf kj{df o'jfx¿sf] cfsif{0f / df}lnstf sd x'Fb} uPsf] kfof}F . klZrdL ;Eotfsf] gsf/fTds k|efjsf sf/0f logLx¿ dfl;g] cj:yfdf ;d]t k'u]sf] kQf nufof}F . xfd|f o:tf df}lns ;DklQ hf]ufpg' xfdL ;a}sf] st{Jo x'g cfpF5 . o:t} df}lns hfqf tyf d]nfkj{n] b]zsf] ;fdflhs tyf ;f+:s[lts ljljwtflarsf] PstfnfO{ ;d]t k|ltlalDat ub{5g\ . logLx¿n] xfdL g]kfnLnfO{ Pscsf{df 3'nldn ug{;d]t ;xof]u ub{5g\ . lj|mofsnfk != tkfO{Fsf] ;d'bfosf rf8kj{, hfqf tyf pT;jsf] tflnsf agfO{ dgfpg] tl/sf / ;do;d]t n]Vg'xf];\ . tkfO{Fsf] ;"rL sIffdf k|bz{g ug{'xf];\ . hfqfsf] gfd dgfpg] tl/sf dgfpg] hflt dgfOg] ;do @= tn pbfx/0fdf lbOP h:t} u/L s'g} d]nfkj{ jf hfqfdf cfkm" ;xefuL ePsf] cg'ej sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . gd:sf/, d]/f] gfd ;'efgL rf}w/L xf] . utjif{ eStk'/ uPsf a]nf dnfO{ eStk'/sf] k|l;4 la:s]6 hfqf x]g]{ cj;/ k|fKt ePsf] lyof] . gofF jif{sf] rf/ lbg cl3b]lv of] hfqf ;'? x'g] /x]5 . g]jf/ ;d'bfosf dflg; e]nf eP/ xif{ /


35 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % pNnf;sf ;fy of] hfqf dgfpg] ubf{ /x]5g\ . b]jLb]ptfsf k|ltdfo'St /ynfO{ 8f]/Ln] tfg]/ lxF8fOFbf] /x]5 . pSt /ynfO{ e}/j dlGb/df k'¥ofOFbf] /x]5 . xfdLn] Ps lbg dfq hfqf cjnf]sg ug]{ cj;/ kfof}F . w]/} dflg;sf] ;xeflutfn] dnfO{ rlst t'Nofof] . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= tkfO{Fsf] ;d'bfodf dgfOg] hfqf, pT;j jf d]nfsf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . v= xfd|f hfqf tyf d]nfx¿sf] ;+/If0f s;n] ug{'kb{5 < u= g]jf/ ;d'bfodf k|rlnt hfqfx¿sf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . 3= uf}/f kj{ sxfF dgfOG5 < ª= wfggfrsf] 5f]6f] kl/ro lbg'xf];\ . ;fd'bflos sfo{ tkfO{Fsf] ;d'bfodf k|rlnt d]nfkj{ / hfqfx¿sf] ;+/If0fdf :yfgLo txn] s] s] k|of; ul//x]sf] 5 < ufpF÷gu/kflnsfsf kbflwsf/Lx¿nfO{ e]6]/ :yfgLo d]nfkj{ / hfqfx¿sf] ;+/If0fdf kflnsfn] v]n]sf] e"ldsf kQf nufO{ lgisif{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 36 cd/ dfWolds ljBfnodf sIff % df cWoog/t ljBfyL{x¿nfO{ cfºgf ;d'bfosf k|]/0ffbfoL JolStTjx¿sf af/]df vf]hL u/L sIffdf k|:t't ug{ elgPsf] lyof] . sIffsf lt; hgf ljBfyL{dWo] tLg hgf ljBfyL{sf] pTs[i6 k|:t'ltnfO{ oxfF /flvPsf] 5 . sNkgf wdnf gd:t], d]/f] gfd sNkgf wdnf xf] . d]/f] 3/ cf]vn9'Ëf lhNnfsf] rDkfb]jLdf kb{5 . d]/f] ;d'bfosf k|]/0ffbfoL JolStTj /hgL sfsL{ x'g'x'G5 . pxfF /fhgLlt, ;dfh;]jf tyf lzIff;]jLsf ¿kdf ;d]t kl/lrt x'g'x'G5 . sfsL{n] cfºgf] ;a} hUuf ljBfnosf gfddf bfg ug{'ePsf] 5 . ufpFdf x'g] x/]s ;fdflhs, wfld{s tyf ;f+:s[lts sfo{df pxfFsf] ;lj|mo ;xeflutf /xg] u/]sf] 5 . ufpFdf ev{/} lgdf{0f ;DkGg ePsf] l;FrfO cfof]hgfsf] cWoIf pxfF g} x'g'x'GYof] . pxfFs} g]t[Tjdf ufpFdf Pp6f dlGb/ / kf6Lsf] ;d]t lgdf{0f ePsf] 5 . ;dfhsf ;a}n] pxfFsf] k|]/0ffbfoL sfo{sf] k|z+;f ub{5g\ . wGojfb . ;latf yfdL pd]z /fO{ d]/f] ;d'bfosf k|]/0ffbfoL / cfb/0fLo JolStTj x'g'x'G5 . pxfF cfkm" ;fIf/ dfq x'g'x'G5 t/ pxfFsf] lzIffk|ltsf] nufa ulx/f] 5 . ljutdf xfd|f] ufpFaf6 glhs}sf] ljBfno;Dd k'Ug emG8} rf/ 306f nfUg] uYof{] /] . To;}n] xfd|f] ;d'bfosf d]/f afafnufot dflg; ljBfno hfg kfpg'ePg . pd]z /fO{ ufpF k~rfotsf] k|d'v x'Fbf ljBfno vf]Ng kxn ug{'eP5 . ljBfno kf7 % d]/f] ;d'bfosf k|]/0ffbfoL JolStTj


37 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % :yfkgf ug{ pxfFn] g} cfºgf] hUuf;d]t bfg lbg'eP5 . xfn pSt ljBfnodf dfWolds tx;Ddsf sIff ;~rfng eO/x]sf 5g\ . pd]zn] ;dfhdf JofKt cGwljZjf;, s'/Llt, nfu' kbfy{ b'Jo;g cflbsf lj?4 ;d]t o'jfnfO{ ;r]t agfpg] sfd ug{'ePsf] 5 . o'jfnfO{ ;dfhsf] enfO x'g] sfd dfq ug{ k|]/0ff lbg'x'G5 . pxfFs} kxndf xfd|f] ;d'bfodf lah'nL aQL;d]t h8fg ul/Psf] 5 . pxfFs} k|]/0ffsf sf/0f d}n] klg eljiodf ;dfh;]jf ug]{ ;f]r agfPsL 5' . wGojfb . lbSkfn nfdf xs{sfsf d]/f] ;d'bfosf cToGt} cfb/0fLo JolStTjdf kg{'x'G5 . pxfF ljBfyL{sfndf cWoogdf lgs} nugzLn / ldlxg]tL x'g'x'GYof] /] . To;sf/0f ufpFsf] ;fd'bflos ljBfnoaf6} pxfFn] P;Pn;Ldf lhNnfd} ;jf]{Ts[i6 glthf k|fKt ug{'eof] /] . To;kl5 pxfFn] lj/f6gu/df uP/ s[lif ljifodf :gfts;Dd cWoog ug{'eP5 . Tolta]nf cWoog k"/f ug]{lalQs} pxfFnfO{ hflu/sf k|z:t} cj;/ cfP t/ pxfF cfºg} ufpF kmls{P/ s[lifsd{df nfUg'eP5 . pxfFn] g]kfn / ef/tsf ljleGg 7fpFaf6 pGgt hftsf ufO{ NofP/ kfNg ;'? ug{'eP5 . pxfFn] pGgt hftsf csa/] v';f{gL, lrof, cn}FrLnufot afnL;d]t nufpg yfNg'eP5 . xfn pxfF xfd|f] ;d'bfo / lhNnfdf clg k|b]zs} cu'jf ls;fg / lj1;d]t x'g'x'G5 . pxfFn] lhNnfsf] ko{6g ljsf;df ;d]t pNn]vgLo of]ubfg ug{'ePsf] 5 . lhNnfsf ko{6g If]q klxrfg, k"jf{wf/ ljsf; tyf ko{6sLo If]qsf] hfgsf/L km}nfpg] sfddf pxfFsf] of]ubfg /x]sf] 5 . pxfFsf] ;dfh;]jfsf] kxn / pbfx/0fLo sfo{k|lt d]/f] klg pRr ;Ddfg 5 . dnfO{ klg pxfFn] h:t} cfºg} ufpF7fpFsf] pGglt / k|ultsf nflu s]xL ug{'k5{ eGg] k|]/0ff ldn]sf] 5 . wGojfb .


cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 38 lj|mofsnfk != tkfO{FnfO{ k9\g, n]Vg / ljBfnodf egf{ x'g s;n] k|]/0ff lbg'eof] < pxfFsf af/]df kfn}kfnf] sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . @= tkfO{Fsf cleefjsnfO{ ;f]Wg'xf];\ / tkfO{Fsf] ;dfh÷;d'bfodf pbfx/0fLo sfo{ ul//xg'ePsf JolStTjsf af/]df kQf nufpg'xf];\ . pxfFx¿n] u/]sf sfo{sf] ;"rL agfO{ kfn}kfnf] sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ lbg'xf];\ M s= tkfO{Fn] dflysf k|]/0ffbfoL JolStTjx¿af6 s] k|]/0ff kfpg'eof] < v= c;n sfd ug]{ JolStnfO{ ;dfh / ;d'bfon] s'g ¿kdf lnG5 < u= xs{n] u/]sf /fd|f sfdsf] ;"rL agfpg'xf];\ . 3= tkfO{F ;dfhsf nflu enfO x'g] s] sfd ug]{ ;f]rdf x'g'x'G5 < kl/of]hgf sfo{ tkfO{Fsf] ;dfh÷;d'bfodf ;fdflhs of]ubfg lbPsf s'g} Ps JolStsf af/]df vf]hL u/L 5f]6f] hLjgL tof/ kfg{'xf];\ . ;Dej ePdf pxfFsf] kmf]6f] klg 6fF:g'xf];\ .


39 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ljBfyL{ efOalxgLx¿, dflg;sf] hLjgdf cg'zf;gsf] 7'nf] dxŒj x'G5 . cem ljBfyL{ hLjgdf t o;sf] dxŒj emg\ w]/} x'G5 . c;n cfr/0f / cg'zf;g c;n dflg;sf uxgf x'g\ . c;n cfr/0f ePsf dflg; cGo JolStsf nflu klg cg's/0fLo JolStsf ¿kdf /xG5g\ . cg'zf;g / c;n cfr/0fsf ;DaGwdf tnsf b'O{ cf]6f 36gf cWoog u/f}F M 36gf ! hLjg sIff % df cWoog u5{g\ . pgsf a'af lghfdtL ;]jfdf clws[t x'g'x'G5 . cfdf g;{ x'g'x'G5 . To;sf/0f hLjgnfO{ cfly{s ;d:of 5}g . x/]s ;fFem kl/jf/sf ;b:o lbgel/sf cfºgf cg'ej ;f6f;f6 u5{g\ . nfdf] labfsf ;dodf pgLx¿ ;kl/jf/ 3'Dg hfG5g\ . k|foM zlgjf/ pgLx¿ l;g]df x]g{ jf kfs{lt/ hfG5g\ . hLjg k9fOdf cAan 5g\ . pgL cg'zfl;t tyf nugzLn eP/ cWoog u5{g\ . x/]s lbg a]n'sL ;dod} ;'Tg] / laxfg rfF8} p7\g] u5{g\ . k9fOsf ;fy} pgL ljBfno tyf cGo ;+:yfn] cfof]hgf u/]sf ljljw lj|mofsnfkdf efu lnG5g\ / k|foM k|yd :yfg xfl;n u5{g\ . x/]s lbg ljBfnoaf6 kmls{g] lalQs} u[xsfo{ u5{g\ . ga'em]sf s'/f lzIfs tyf cu|h bfOlbbL;Fu ;f]W5g\ . pgsf] ldlxg]tsf] kmn:j¿k hLjg sIffdf ;w}F k|yd x'G5g\ . s;}nfO{ b'Mv k/]sf] ;'g]df pgL ;3fpg tof/ x'G5g\ . cg'zf;g c;n ljBfyL{sf] uxgf xf] eGg] s'/f pgn] a'em]sf 5g\ . hLjgsf afaf hLjgsf] cWoogsf af/]df a'‰g ;do–;dodf ljBfnodf kf7 ^ cg'zfl;t cfr/0f


40 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % hfg'x'G5 . cfkm" lgoldt ljBfnodf k'Ug gEofPdf pgsf afafn] ljBfnodf lzIfsx¿nfO{ kmf]g u/]/ klg hfgsf/L lng'x'G5 . hLjgsf] cg';flzt cfr/0fsf] ljBfnodf lzIfs tyf cGo ljBfyL{x¿n] ;d]t tfl/km ub{5g\ . 36gf @ l/s]z ufpFsf] Pp6f ljBfnodf sIff % df k9\5g\ . pgL cWoogdf /fd|f 5}gg\ . pgsf afaf /S;L ;]jg ug]{, tf;h'jf v]Ng] tyf 3/df sfd ;d]t ;3fpg'x'Gg . To;sf/0f l/s]zsf afa'cfdf k|foM ;+wF} emu8f ug{'x'G5 . l/s]z ljBfno t hfG5g\, t/ pgL;Fu kf7\ok':ts / sfkLsnd 5}gg\ . pgsf] ;do v]n]/ laT5 . afFsL ;do pgL l6eL x]/]/ latfpF5g\ . k9fOdf pgL Wofg lbFb}gg\ . u[xsfo{ klg gug]{ x'gfn] pgnfO{ lzIfsx¿n] klg dg k/fpg'x'Gg . sIff $ df pgL b'O{ k6s c;kmn eP . pgL slxn] ljBfno hfG5g\ t slxn] hfFb}gg\ . ljBfnodf ;fyL;Fu emu8f ul//xg] ePsfn] lzIfsx¿n] pgnfO{ Ps k6s ljBfnoaf6 lgsflnlbg'ePsf] lyof] . l/s]zsf] ;fyLx¿klg v/fa cfr/0f ePsf 5g\ . k|foM ljBfno hfg 5f8]sf, ljBfnon] ljleGg sf/0fn] lgsflnlbPsf / kfl/jfl/s jftfj/0f /fd|f] gePsf s]6fx¿;Fu l/s]zsf] p7a; 5 . Pslbg l/s]z ;fyLx¿;Fu nfu'kbfy{ ;]jg ub}{ubf{ pgsf afafn] e]6]sf lyP . afan] l/s]znfO{ o:tf v/fa cfr/0fdf gnfUg ;r]t u/fPsf lyP . t/ l/s]zn] afafnfO{ klg v/fa cfr/0f b]vfPsf], hfF8/S;L ;]jg ug]{ u/]sf], 3/df em}emu8f ug]{ u/]sf] cflb s'/f ;DemfO lbPkl5 l/s]zsf afaf l/;n] /ftf]lk/f] eP / l/s]znfO{ lk6\g yfn] . glhs} /x]sL l/s]zsL cfdfn] afafnfO{ emlD6Og\ . ljBfyL{ efOalxgLx¿, dflysf] klxnf] 36gfdf cg'zfl;t Jojxf/sf sf/0f JolSt ;kmn ePsf], c¿af6 dfof / ;Ddfg kfPsf] b]Vg ;S5f}F . bf];|f] pbfx/0fdf cg'zf;gsf] cefjdf JolSt c;kmn ePsf] b]Vg ;S5f}F .


41 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % lj|mofsnfk != cg'zf;g / c;n cfr/0fsf ;DaGwdf tnsf] syf cWoog ug{'xf];\ / lbOPsf k|Zgsf] pQ/ lbg'xf];\ M sfn' / v/fa cfr/0f s'g} Ps ;dodf sfn' eGg] Pp6f s]6f] lyof] . pm ;w}F afv|f r/fpg hËn hfGYof] . hËndf Ps lbg p;nfO{ lbSs nfUof] / p;n] ufpFn];Fu dhfs ug]{ ;f]r agfof] . cs:dft\ pm s/fpg yfNof], æarfpm, arfpm Û af3 cfP/ afv|f vfg yfNof] .Æ v]tdf sfd ul//x]sf ls;fg sfd 5f]8]/ n¶L, efnfnufot xltof/ af]s]/ bu'b}{ hËndf cfOk'u] . pgLx¿n] af3 vf]O{ eg]/ ;f]w] . sfn'n] xfF:b} eGof], æoxfF t s]xL ePs} 5}g . d}n] tkfO{Fx¿nfO{ em'SofPsf] dfq xf] .Æ ls;fgx¿ l/;fpFb} ToxfFaf6 kmls{P . sfn'n] k'gM To;/L g} ls;fgx¿nfO{ slxn] af3 / slxn] efn' cfof] eg]/ b'Mv lbO/Xof] . ls;fgx¿n] sfn'nfO{ To;f] gug{ eg]/ ;DemfP . sltkon] t km]l/ b'Mv lbPdf l7s gx'g] eg]/ wDSofP t/ sfn' /f]lsPg . ls;fgx¿ klg lbSs eO;s]sf lyP . crfgs Ps lbg ;fFRr} af3 cfof] . af3n] afv|f vfg yfNof] . sfn' cflQP/ km]l/ klg klxn] h:t} u'xf/ dfUg yfNof] . ls;fgx¿n] ;'g] klg sfn'n] km]l/ klg em'SofPsf] xf] eg]/ jf:tf u/]gg\ . kmn:j¿k af3n] Ps Ps ub}{ ;a} afv|f vfOlbof] . sfn' k5'tf]df k¥of] / ?Fb}?Fb} 3/ kmSof]{ .


42 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % k|Zgx¿M s= sfn'n] lsg af3 cfof] eg]/ dflg;nfO{ af]nfof] < v= s] af3 ;fFlRrs} cfPsf] lyof] < u= sfn' s:tf] cfr/0f ePsf] s]6f xf] < 3= v/fa cfr/0fn] lgDTofpg] kl/0ffd s:tf] x'g] /x]5 < ª= syf k9]/ tkfO{Fn] s] lzIff kfpg'eof] < @= tnsf] tflnsfsf cfwf/df tkfO{Fsf] cfºgf] d"Nofª\sg ug{'xf];\ . Jojxf/ u5{' ulb{gF s= sIffdf ;fyLx¿;Fu ldn]/ a:g] √ v= ;fyLx¿;Fu em}emu8f ug]{ u= lgoldt u[xsfo{ ug]{ 3= sfd ubf{ cflQg] ª= c¿sf] b'MvnfO{ cfºg} b'Mv h:t} 7fGg] r= cfkm"eGbf 7'nfnfO{ cfb/;Ddfg / ;fgfnfO{ dfof ug]{ 5= l/;nfO{ lgoGq0f ug]{ #= dfGohgsf] cf1fkfng ubf{ x'g] kmfObfx¿sf] ;"rL agfpg'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= s:tf Jojxf/nfO{ c;n Jojxf/ elgG5 < v= b'Mvdf k/]sf] dflg; b]Vbf tkfO{FnfO{ s:tf] dx;'; x'G5 < u= s:tf] cfr/0f ePsf dflg;nfO{ ;a}n] dg k/fpF5g\ < 3= s] cg'zf;gn] ljBfyL{ hLjgdf ;xof]u ub{5 < kl/of]hgf sfo{ sIffsf ;fyLx¿sf] Jojxf/ s]xL lbg;Dd cjnf]sg ug{'xf];\ . pgLx¿sf c;n / v/fa afgLJojxf/sf] leGgfleGg} ;"rL agfO{ cfºgf Jojxf/;Fu t'ngf ug{'xf];\ . v/fa cfr/0f ;'wf/sf nflu ;'emfj klg lbg'xf];\ .


43 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % k|To]s z'j|mjf/ zflGt cfwf/e"t ljBfnodf sIff % df ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff ljifo k9fpg] lzIfs /fd]Zr/ r]kfª ljBfyL{nfO{ cltl/St lj|mofsnfk u/fpg'x'G5 . cfh ;'dg k|wfgn] sljtfjfrg u/]sf lyP . pgn] ;'gfPsf] …km';{bsf] ;b'kof]uÚ zLif{ssf] sljtf pTs[i6 ePsf] lyof] . pgsf] sljtf k9f}F M 7'nf] dfG5] aGg'k5{, k9Lu'gL x]/, km';{bdf v]n dfq}, v]Ng' x'Gg w]/ . 3'Dg'k5{ ljleGg 7fpF, ha ldN5 df}sf, 3/sf] sfd lg l;Sg'k5{, u/L r'nf]rf}sf . j[If/f]k0f, ;/;kmfO, ;fdflhs sfd, ;dfh;]jf u/] a9\5 k|lti7f / gfd . z/L/ :j:y /flv/fVg, kl/>d 5 /], :jR5, ;:tf] vfg kfOG5, v]ltkftL u/] . ;fyL;ËL e]nf eO{, hfpm lkslgs, ufpm uLt, e/ ;ËLt, dfbn, lutf/ lems . sDKo'6/ / df]afOndf slxn]sfxLF v]n, v]n v]Nbf slxNo} klg ug{' x'Gg em]n . xKtf lbgsf sfd afFsL, l;Wofpm zlgjf/, slxn] hfpm, kf}8L v]n, slxn] df5f df/ . slxn] /]8j|m;, slxn] :sfp6, slxn] cGo ;+:yf, gofF s'/f l;lsG5 g}, ;d"xdf a:bf . gofF s'/f l;lsG5 g}, ;d"xdf a:bf . kf7 &km';{bsf] ;b'kof]u


44 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % lj|mofsnfk != ;d"xdf ldn]/ dflysf] sljtf ufpg'xf];\ . @= nfdf] labfsf ;dodf ug{ ;lsg] sfdsf] of]hgf agfpg'xf];\ . tkfO{Fsf] of]hgf ;fyL;Fu t'ngf ug{'xf];\ . #= lzIfssf] cg'kl:yltdf tkfO{F s] s:tf lj|mofsnfk u/]/ latfpg'x'G5 < $= tnsf] lrqdf x]g{'xf];\ . xfdLn] km';{bsf] ;dodf ug{ ;Sg] lqmofsnfkx¿ lbOPsf] 5 . tkfO{FnfO{ tnsf dWo] s'g s'g sfd km';{bsf] ;dodf ug{ dgk5{, / lsg <


45 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= km';{bsf] ;dodf tkfO{F s] sfd ug{'x'G5 < s]xL lj|mofsnfksf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . v= /]8j|m;, :sfp6 tyf cGo ;+:yfdf a:bf s] kmfObf x'G5 < u= s] tkfO{F km';{bsf] ;dodf 3/kl/jf/sf sfddf ;xof]u ug{'x'G5 < tkfO{Fn] ug]{ ;xof]usf] ;"rL agfpg'xf];\ . 3= km';{bsf] ;dodf PSn} ug{ ;lsg] / ;d"xdf ug{ ;lsg] sfdsf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . kl/of]hgf sfo{ sIffsf s'g} kfFr hgf ;fyLnfO{ pgLx¿n] km';{bdf ug]{ lj|mofsnfkaf/] ;f]Wg'xf];\ / tnsf] tflnsfdf eg{'xf];\ M ;fyLsf] gfd km';{bsf] lj|mofsnfk ! km';{bsf] lj|mofsnfk @ km';{bsf] lj|mofsnfk # != /ht zdf{ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ


46 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % /ljg sIff % df k9\5g\ . pgsf ;fdflhs lzIfsn] sIffdf g]kfnsf /fli6«o lje"ltsf af/]df k9fpg'eof] . ljBfnoaf6 3/ kmls{P/ pgn] u[xsfo{ u/] / ;'t] . ltg} JolStTjx¿ Ps Ps u/L /ljgsf] ;kgfdf cfP . != cd/l;+x yfkf gd:sf/, d]/f] gfd cd/l;+x yfkf xf] . d]/f] hGd lj= ;+= !*)* df uf]/vfdf ePsf] lyof] . d]/f lktfsf] gfd eLdl;+x yfkf / dftfsf] gfd pdfb]jL xf] . d ;fg}b]lv k/fj|mdL :jefjsf] lyPF . t;y{ d}n] ;]gfdf /x]/ b]z / hgtfsf] ;]jf ug]{ nIo lnPsf] lyPF . d}n] !! jif{sf] slnnf] pd]/d} dsjfgk'/sf] o'4df efu lnPsf] lyPF . d g]kfn–cª\u|]h o'4df g]kfnsf] klZrd l;dfgf sfFu8fsf] sdfG8/ lyPF . dnfO{ g]kfnsf] ;'b"/klZrdL e"efusf] /Iff ug]{ lhDdf lbOPsf] lyof] . yfxf 5, Tolta]nf d ^# jif{sf] lyPF < a]nfotLx¿sf] emG8} ;ft xhf/ hgfsf] cfw'lgs xftxltof/n] ;';lHht ;}lgs;Fu xfdL v'F8f, v's'/L ;lxtsf k'/fgf xltof/ ;lxtsf] rf/ xhf/sf] ;fgf] kmf}h n8\of}F . ;ª\Vof ;fgf] eP klg xfd|f] dgf]an pRr lyof] . xfd|f] jL/tf b]v]/ cª\u|]hx¿n] xfdLnfO{ nf]e / k|nf]eg b]vfPsf lyP t/ d To:tf] k|nf]egdf kl/gF . /fli6«o lxtnfO{ 7'nf] 7fgL jL/tf;fy cª\u|]hx¿;Fu o'4 u/]F . d}n] g]kfnsf] PsLs/0f cleofgnfO{ lg/Gt/tf lbFb} g]kfnsf] l;dfgf sfFu8f;Dd k'¥ofPsf] lyPF . b]zk|ltsf] d]/f] oxL jL/tfk"0f{ of]ubfgn] dnfO{ /fli6«o lje"ltsf ¿kdf lrgfPsf] 5 . @= aneb| s'Fj/ d]/f] hGd sfe|]knfGrf]s lhNnfsf] kfFrvfn ed/sf]6df lj= ;+= !*$% df3 !& ut] ePsf] lyof] . d g]kfnL ;]gfsf] sKtfg;Dd ePsf] lyPF . tTsfnLg ;]gfklt kf7 *xfd|f s]xL /fli6«o lje"ltx¿


Click to View FlipBook Version