47 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % cd/l;+x yfkfn] dnfO{ d g]kfn–cª\u|]h o'4df gfnfkfgLsf] ;a}eGbf pRr :yfgdf kg]{ vnª\uf lsNnfsf] lhDdf lbPsf lyP . d}n] g]kfnL l;kfxL, u|fdL0f dlxnf tyf s]6fs]6L u/L sl/a 5 ;o hgfsf] ;fy o'4sf] df]rf{ ;Dxfn]sf] lyPF . cª\u|]hx¿sf] 7'nf] kmf}h / cfw'lgs xftxltof/lj?4 xfdL jL/tfsf ;fy n8]sf lyof}F . xltof/sf gfddf xfdL;Fu s]xL tf]k, e?jf aGb's, v's'/L, wg'ifjf0f cflb dfq lyP . cª\u|]hx¿sf] klxnf] k|of; xfdLn] c;kmn agfOlbof}F . pgLx¿n] k'gM tof/L u/]/ bf];|f] k6s cfj|md0f u/] . bf];|f] k|of;df cª\u|]h kmf}hsf sdfG8/ hg/n lhn]:kL;d]t dfl/Psf lyP . k6s k6ssf] o'4 k|of; c;kmn ePkl5 cª\u|]hx¿n] xfd|f] lsNnfdf cfpg] kfgLsf] d'xfg g} aGb u/] . kmn:j¿k xfdL lsNnf 5f]8]/ lxF8\of}F . To;kl5 cª\u|]hx¿n] vnª\uf lsNnfdf d]/f] ;Demgfdf :df/s;d]t agfPsf lyP . #= elSt yfkf d]/f] hGd lj= ;+= !*)@ ;fndf ndh'ª lhNnfdf ePsf] lyof] . d]/f lktfsf] gfd cd/l;+x yfkf xf] . d}n] ;'?df uf]/vfsf] ;]gfdf ;]jf u/]sf] lyPF . kl5 g]kfn PsLs/0fsf l;nl;nfdf dnfO{ klZrd g]kfnsf] lhDdf lbOPsf] lyof] . dnfO{ b]zk|]dL, ;fx;L / jL/ k'?ifsf ¿kdf lrG5g\ . d]/f] g]t[Tjdf b]pyn eGg] :yfgdf c8\8f hdfP/ a;]sf] cª\u|]h kmf}hdfly cfj|md0f u¥of}F . Tolta]nf d &# jif{sf] lyPF . pSt n8fOFdf d ;fx;sf ;fy n8]sf] lyPF . s]jn v'F8f, v's'/L, t/af/ / 9'ª\ufd'8fsf ;xfotfn] cª\u|]h kmf}h;Fu xfdLn] o'4 n8]sf lyof}F . o'4s} j|mddf d]/f] 5ftLdf uf]nL nfu]sf] lyof] . klZrd g]kfnsf] l;dfgf lj:tf/ ug{ d]/f] dxŒjk"0f{ e"ldsf /x]sf] 5 . d]/f] ;Ddfgdf cª\u|]hx¿n] Ps :df/s;d]t agfPsf lyP .
48 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % $= eLd;]g yfkf d]/f] hGd lj= ;+= !*#@ df uf]/vfsf] af]nf{ªdf ePsf] lyof] . d #! jif{;Dd g]kfnsf] k|wfgdGqL ePsf] lyPF . d g]kfnsf] klxnf] k|wfgdGqL klg x'F . d}n] ;}lgs, sfg'gL, ;fdflhs tyf cfly{s ;'wf/sf sfo{ u/]sf] lyPF . dnfO{ ;a}n] b"/bzL{ s"6gLlt1sf ¿kdf lrG5g\ . d}n] g]kfnsf] PsLs/0f cleofgnfO{ lg/Gt/tf lbFb} g]kfnsf] ;LdfnfO{ rf/}tkm{ lj:tf/ u/]sf] lyPF . d}n] g]kfnL ;]gfnfO{ cfw'lgsLs/0f ug]{ sfo{sf] ;'?jft u/]sf] lyPF . d}n] w/x/f / ;'gwf/f lgdf{0f u/fPsf] lyPF . To;}n] t dnfO{ g]kfnsf /fli6«o lje"ltsf ¿kdf dfG5g\ . %= efg'eSt cfrfo{ d efg'eSt cfrfo{ . g]kfnL efiff ;flxTosf If]qdf d]/f] gfd lgs} >4fk"j{s lnOG5 . d]/f] hGd lj= ;+= !*&! df xfnsf] u08sL k|b]zsf] tgx'F lhNnfsf] /D3f ufpFdf ePsf] lyof] . tTsfnLg ;dodf d]/f] kl/jf/ lgs} ;DkGg lyof] . d]/f] kl/jf/n] lzIffbLIffsf] Joj:yf 3/}df ul/lbg'ePsf] lyof] . d}n] ;+:s[t efiffsf] /fdfo0fnfO{ g]kfnL efiffdf cg'jfb u/]F . o;n] g]kfnL efiff / ;flxTodf lgs} 7'nf] 6]jf k'¥ofPsf] dflgG5 . pSt cg'jfbkl5 g]kfnLx¿n] 3/ 3/df efsf xfn]/ /fdfo0f ufpg yfn] . kmn:j¿k /fdfo0fn] g]kfnLx¿nfO{ eflifs Pstfsf] ;"qdf afFWg ;kmn ePsf] dflgG5 . d]/f] ;flxlTos of]ubfgnfO{ sb/ ub}{ dnfO{ g]kfnL efiffsf] cflbslj klg elgG5 . /fdfo0fsf] cg'jfbafx]s d]/f aw"lzIff, eStdfnf tyf k|Zgf]Q/ h:tf s[lt k|sflzt 5g\ . d]/} k|of;sf] kmn:j¿k v; efiff g]kfnsf] /fi6«efiffsf ¿kdf /xg uof] . d]/f] d[To' lj= ;+= !(@% df eof] .
49 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ^= df]tL/fd e§ d]/f] hGd lj= ;+= !(@# efb|s[i0f cf}F;Lsf lbg sf7df8f}Fdf ePsf] xf] . d]/f afa'sf] gfd bof/fd / cfdfsf] gfd l/k'dlb{gL xf] . d kfFr jif{sf] x'Fbf d]/f a'af cfºgL dfOnL cfdfsf] :ofxf/ ug{ sfFzL hfg'eof] . a'af g]kfn gkmls{Pkl5 cfdfn] xfdLnfO{ ;d]t lnP/ sfzL hfg'eof] . Tolta]nf d 5 jif{sf] lyPF . alxgL tLg jif{sL lyOg\ . d}n] ToxfF ;+:s[t / kmf/;L efiff k9]F . sfFzLdf kGgfnfn eGg] l;tf/jfbs;Fu d}n] l;tf/ ahfpg / ufpg l;s]F . d]/f] ljjfxsf] s'/f rNg yfn]kl5 xfdL !(#& df g]kfn kmSof}{F . !% jif{sf] pd]/df d]/f] ljjfx ePkl5 d}n] sf7df8f}Fd} ;+:s[t / cª\u|]hL k9]F . la:tf/} d}n] 5Gb sljtfdf rf;f] lbg yfn]F . o;} j|mddf d}n] efg'eSt cfrfo{sf sljtfx¿ ;'Gg] df}sf kfPF / ltgn] dnfO{ cfslif{t ug{ yfn] . kmn:j¿k d}n] efg'eStåf/f lnlvt …afnsf08 /fdfo0fÚ nufot cGo s[lt ef/taf6} 5kfPF . ef/td} /xFbf d}n] Úuf]vf{ ef/t hLjgÚ gfds cvaf/ klg lgsfn]F . o;sf ;fy} uh]Gb| df]If, k~rs k|k~r, :jKg k|sfz, ukmf:6snufot s[lt k|sflzt u/]F . d}n] g} g]kfndf klxnf] k6s >[ª\uf/ /;df sljtf n]Vg ;'? u/]F . o;sf ;fy} efg'eStsf] hLjgL, 5fkfvfgf / k':ts k;nsf] ;'?jft, ;+:s[t gf6sx¿sf] pNyf ug{'sf ;fy} g]kfnLdf uhn n]vg ;'? u/]sf] x'F . d]/f] d[To' lj= ;+= !(%# df eof] . &= lqe'jg jL/ljj|md zfx d g]kfnsf cf7f}F zfxj+zLo /fhf x'F . d]/f lktf k[YjLjL/ljj|md zfxsf] lgwg ePkl5 d kfFr jif{sf] slnnf] pd]/df /fhf ePsf] lyPF . lj= ;+= !(!) b]lv g]kfndf /f0ff zf;g rn]sf] lyof] . hxflgofF /f0ff zf;gdf hgtfn] s'g} lsl;dsf] clwsf/
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 50 kfPsf lyPgg\ . ;|f]t;fwg;d]t pgLx¿ dgkl/ 9ª\un] pkef]u ul//x]sf lyP . of] dnfO{ dg kl//x]sf] lyPg . kmn:j¿k d}n] /f0ff lj/f]wL cfGbf]ngnfO{ leqleq} ;dy{g ul//x]sf] lyPF . g]kfndf /f0ff zf;glj?4 j|mflGt eO/x]sf] ;dodf d}n] /f0ff lj/f]wL cfGbf]ngnfO{ ;xof]u u/]F . lj= ;+= @))& ;fn kmfu'g # ut] d ;kl/jf/ ef/ttkm{ lxF8]F . kl/0ffdtM ef/tsf] lbNnLdf /f0ff, g]kfnL sfª\u|]; / d]/f lardf ;xdlt eof] / d g]kfn kmls{PF . xfdLn] kmfu'g & ut] k|hftGq 3f]if0ff u¥of}F . g]kfndf !)$ a;]{ /f0ff zf;gsf] cGTo eO{ k|hftGqsf] pbo eof] . *= kf;fª Nxfd' z]kf{ d]/f] hGd lj= ;+=@)!* dª\l;/ !^ ut] ;f]n'v'Da'df ePsf] lyof] . d ;u/dfyfsf] cf/f]x0f ug]{ k|yd ;fxl;s g]kfnL dlxnf x'F . d]/f] afNosfn ;f]n'v'Da'd} laTof] . ;u/dfyfsf] sfvd} x'ls{PsL d ;fg}b]lv ;u/dfyfsf] r'r'/f]df k'Ug] ;kgf b]Vy]F . d]/f a'af klg kj{tf/f]x0f Joj;fod} ;+nUg x'g'x'GYof] . d}n] ;u/dfyfsf] cf/f]x0f ug{'k"j{ rf]o', dfpG6 Anfª\s tyf cGo lxdfnsf] ;kmn cf/f]x0f ul/;s]sf] lyPF . lj=;+= @)%) ;fndf d}n] ;u/dfyf cf/f]x0f ;DkGg u/]F . ;u/dfyf cf/f]x0f u/]/ kms{g] j|mddf j}zfv !) ut] lxdklx/f]df k/L d]/f] d[To' ePsf] lyof] . d]/f] ;fx;sf] ;Ddfg ub}{ g]kfn ;/sf/n] dnfO{ g]kfnsf] /fli6«o lje"lt 3f]if0ff u/]sf] xf] . dnfO{ d[To'kl5 g]kfn tf/f cnª\sf/n] ;d]t lje"lift ul/Psf] lyof] . (= kmfNu'gGb lnª\b]g ;]jf/f] . d kmfNu'gGb lnª\b]g . dnfO{ dflg;x¿ ls/fFt wd{sf wd{u'? eg]/ lrG5g\ . d]/f] hGd Onfd lhNnfsf] Oefªsf] r'lS;gfDafdf lj= ;+= !($@ sflt{s @% ut] ePsf] lyof] . d}n] s]xL ;do a]nfotL ;]gfdf ;d]t sfd u/]sf] lyPF . d ;]gfdf /xFbf ;d]t k"hfcfhf uy]{F . k"jL{ g]kfndf ls/fFt wd{sf] pGgog,
51 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % k|rf/k|;f/ / lg/Gt/tfdf d]/f] lgs} 7'nf] of]ubfg /x]sf] 5 . cfºgf] wd{bz{gaf6 ls/fFt ;d'bfonfO{ Jojl:yt agfpg ;dfhdf /x]sf s'/Llt, lj;ª\ult / ljs[ltsf lj?4 d plePsf] lyPF . d}n] ls/fFt ;d'bfodf dlb/f Jojl:yt u/]sf] lyPF . d cfºgf] ;d'bfosf dflg;nfO{ e]nf kf/]/ k|jrg lbGy]F . d}n] lx+;fsf] lj/f]w u/]F . dlb/f / kz'alnaf6 x'g] cgfjZos vr{af6 d}n] g} ls/fFt ;d'bfonfO{ d'St u/]sf] lyPF . d]/f] cd"No of]ubfgnfO{ sb/ ub}{ g]kfn ;/sf/n] dnfO{ ;f]x|f}F /fli6«o lje"ltsf ¿kdf 3f]if0ff u/]sf] xf] . d]/f gfddf x'nfs l6s6 klg hf/L ul/Psf] 5 . d]/f] d[To' lj= ;+= @))% df ePsf] xf] . lj|mofsnfk != g]kfnsf /fli6«o lje"ltsf] lrq ;ª\sng u/L PNad tof/ kfg{'xf];\ . @= lje"ltsf] of]ubfg pNn]v ePsf] uLt jf sljtf tof/ kfg{'xf];\ / sIffdf ;'gfpg'xf];\ . #= xfd|f lje"ltnfO{ xfdL lsg ;w}F ;lDem/xg] 5f}F < ;d"xdf 5nkmn u/L n]Vg'xf];\ . cEof; != pk'o'St hfgsf/L /fvL tnsf vfnL 7fpF eg'{xf];\ M s= cd/l;+x yfkfn] ÒÒÒÒÒÒÒÒ jif{sf] pd]/d} o'4df efu lnPsf lyP . v= elSt yfkfn] zq';Fu ÒÒÒÒÒÒÒÒ eGg] :yfgdf clGtd o'4 n8]sf lyP . u= w/x/f / ;'gwf/fsf] lgdf{0f ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ n] u/]sf x'g\ . 3= efg'eSt cfrfo{sf] s[lt ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ n] g]kfnLnfO{ eflifs Pstfsf] ;"qdf afFw]sf] dflgG5 .
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 52 ª= /f0ff zf;gsf] cGTo eO{ k|hftGqsf] :yfkgf lj= ;+= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒdf ePsf] lyof] . @= kf7af6 pko'Qm hfgsf/L /fvL tnsf] tflnsf eg{'xf];\ . !*)@ ;fndf hGd ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ sfe|]sf] kfFrvfn ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ uh]G› df]If, k~rs, :jKg k|sfz ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ g]kfnsf] ;Ldfgf sfFu8f ;Dd km}nfpg] ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;u/dfyf cf/f]xL ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ;f]x|f}F /fli6«o lje"lt ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ @)!* dlª\;/ !^ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ #= tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= efg'eSt cfrfo{sf] hGd slxn] / sxfF ePsf] lyof] < v= g]kfnsf] PsLs/0fdf elSt yfkfsf] of]ubfg s] 5 < u= kf;fª Nxfd' z]kf{nfO{ lsg xfdL ;lDemG5f}F < 3= kmfNu'gGb lnª\b]g s:tf JolSt x'g\ < ª= g]kfnsf] PsLs/0fdf cd/l;+x yfkfsf] s] of]ubfg /x]sf] 5 < kl/of]hgf sfo{ dfly kf7df pNn]v ul/P afx]ssf g]kfnsf s'g} Ps /fli6«o lje"ltsf] hLjgL tof/ kf/]/ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .
53 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % PsfO # gul/s r]tgf l;sfO pknlAw ™ k|fs[lts tyf ;f+:s[lts ;Dkbfx¿sf] ;+/If0f / ;+jw{gsf nflu ePsf :yfgLo k|of;x¿ vf]hL ug{, ™ k/Dk/fut ¿kdf rlncfPsf /fd|f ;fdflhs lgodx¿sf] kfngf ug{, ™ ;fyLx¿lar x'g] ;fgfltgf ljjfb ;dfwfg u/L zflGtk"0f{ jftfj/0f sfod ug]{ sfo{df ;xof]u ug{, ™ ;8s ;'/Iff tyf 6«flkms lgodsf] kfngf ug{ / c¿nfO{ klg ;r]t u/fpg, ™ JolStut / kfl/jfl/s ;'/Iffdf ;xof]u k'¥ofpg] lgsfox¿sf] klxrfg ug{ .
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 54 Onfd lhNnf dfO{hf]udfO{ ufpFkflnsf j8f g+= % sf j8fWoIf, /fhgLlts cu'jf, lzIfs tyf ;fdflhs sfo{stf{nufot JolStTjx¿ j8f g+= % sf] j8f sfof{nodf e]nf x'g'ePsf] 5 . cfhsf] 5nkmnsf] d'Vo ljifoj:t' :yfgLo ;Dkbfx¿sf] ;+/If0f / ;+jw{g s;/L ug{ ;lsG5 eGg] /x]sf] 5 . sfo{j|md ;~rfng j8f g+= % sf j8f ;lrjn] ug{'ePsf] 5 . sfo{j|md ;~rfnsM cfb/0fLo j8fWoIf, ljleGg /fhgLlts bnsf g]tfu0f, pkl:yt lzIfsx¿ tyf cGo JolStTjnufot ;a}nfO{ j8f g+= % xflb{s :jfut ub{5 . cfhsf] xfd|f] 5nkmnsf] ljifoj:t'af/] oxfFx¿ ;a}nfO{ hfgsf/L g} 5 . ca d cfb/0fLo j8fWoIfHo"nfO{ e]nfsf] cf}lrTo;lxt cfºgf] dGtJo /flvlbg'x'g xflb{s cg'/f]w ub{5' . j8fWoIfM gd:sf/ . xfd|f] lgdGq0ffnfO{ :jLsf/ u/L sfo{j|mddf pkl:yt x'g'x'g] ;Dk"0f{ dxfg'efjnfO{ d]/f] JolStut tyf j8fsf] tkm{af6 xflb{s :jfut ug{ rfxG5' . d}n] d]/f] sfo{sfnel/ o; j8fleq /x]sf ;Dkbfsf] ;+/If0f / ;+jw{gsf nflu k|oTg ug]{ s'/f cjut u/fpg rfxG5' . sfo{j|mddf oxfFx¿sf] ;lj|mo ;xeflutf /xg] ck]Iff ub{5' . ;j{k|yd xfd|f] j8fleq s] s:tf ;Dkbf s'g–s'g cj:yfdf 5g\ eGg]af/] oxfF pkl:yt ;a}nfO{ hfgsf/L u/fOlbg'x'g d ;/:jtL dfljsf lzIfs >L /Ltf u'?ªnfO{ cg'/f]w ub{5' . /Ltf u'?ªM cfb/0fLo j8fWoIf tyf pkl:yt cGo JolStTjx¿ . xfd|f] j8fdf b'O{ cf]6f dlGb/, tLg cf]6f u'Daf, Pp6f rr{ / b'O{ cf]6f kfs{ /x]sf 5g\ . o;dWo] Pp6f dlGb/ / b'O{ cf]6f u'Dafsf] ;+/If0f :yfgLox¿sf] k|of;df lgs} kf7 !:yfgLo ;Dkbfx¿sf] ;+/If0f / ;+jw{g
55 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % pTs[i6 9ª\un] eO/x]sf] 5 . o;} j|mddf dfofb]jL dlGb/sf] Joj:yfkg s;/L ul/Psf] 5 eGg]af/] hfgsf/L lbg dlGb/ Joj:yfkg ;ldltsf cWoIf >L /fhg vqLnfO{ cg'/f]w ub{5' . /fhg vqLM xfdLn] x/]s lbg dlGb/sf] xftf ;kmf ug]{ u/]sf 5f}F . o;sf nflu kfnf] afFlwPsf] 5 . x/]s lbg k"hf ;dflKtkl5 xfdL ;/;kmfO u5f}{F . kf;fª z]kf{M xfdLn] klg u'Dafsf] x]/rfx / ;kmfOsf nflu JolSt tf]s]sf 5f}F . s'lxg] / gs'lxg] kmf]xf]/ 5'6\ofP/ Joj:yfkg ug]{ u/]sf 5f}F . Tolt dfq xf]Og, u'Daf jl/kl/ xl/ofnL agfPsf 5f}F . x/]s xKtf j[If/f]k0f, jg If]qleq ;/;kmfO, la?jfsf] hu]gf{ cflb h:tf lj|mofsnfk u'Daf ;+/If0f ;ldltdfkm{t ug]{ u/]sf 5f}F . lznf k/fh'nLM ;a}nfO{ gd:sf/ . d ;dfh;]jfsf If]qdf sfd u5{' . xfd|f] j8fleq ;fttn] 5fFuf] klg 5 . of] s'/f ;a}nfO{ hfgsf/L g} x'g'k5{ t/ af6f]sf sf/0f dflg;nfO{ ToxfF;Dd k'Ug sl7gfO 5 . t;y{ j8fn] o;k6s s]xL ah]6 5'6\ofP/ 5fFuf];Dd k'Ug] af6fnfO{ ;xh agfpg] sfddf ;xof]u u/f];\ eGg] d]/f] ck]Iff 5 . hLjg 3tL{M To:t} xfd|f] ufpFsf] l;/fgdf /x]sf] rf}/nfO{ Joj:yfkg ug{;s] pSt 7fpF /fd|f] lkslgs :k6 aGg ;S5 . t;y{ xfdLn] o; jif{ clnslt k|of; u/]/ ;fgf] 6x/f] agfPsf 5f}F . glhs} kfgLsf] ;|f]t gePsfn] k|To]s 3/af6 k};f p7fP/ vfg]kfgLsf] ;d]t Joj:yf u/]sf 5f}F . k/L yfkfM xfdLn] xfd|f ;Dkbfaf/] lj1fkg klg ug{'kg]{ x'G5 . To;f] ug{;s] afXo ko{6s;d]t leq\ofpg ;lsG5 . o;sf nflu xfdL :yfgLo Pkm=Pd= tyf kqklqsfsf] ;d]t k|of]u ug{ ;S5f}F . sfo{j|md ;~rfnsM oxfFx¿sf] cd"No ljrf/sf nflu ;a}nfO{ wGojfb . ca cfºgf] k|lta4tf;lxt cfhsf] sfo{j|md ;dfkg ul/lbg'x'g j8f g+= % sf j8fWoIfHo"nfO{ cg'/f]w ub{5' .
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 56 j8fWoIfM ;lj|mo ;xeflutfsf nflu pkl:yt ;a}nfO{ wGojfb . xfd|f ;Dkbfsf] ;+/If0fdf oxfFx¿n] ul//xg'ePsf] k|of;sf] hlt g} k|z+;f u/] klg sd} xf]nf . cfpFbf lbgdf oxfFx¿sf] k|of; cem a9\b} hfcf];\ . oxfFx¿n] ug{'ePsf] k|of;df j8fn] yf]/ax't ;xfotf ug]{ g} 5 . xfd|f] cfly{s ;|f]t x]/]/ cfjZos ah]6 pknAw u/fpg] k|lta4tf JoSt ug{ rfxG5' . pkl:yltsf nflu ;a}nfO{ xflb{s wGojfb lbFb} cfhsf] sfo{j|md oxLF ;dfKt ePsf] 3f]if0ff ub{5' . lj|mofsnfk != tkfO{Fsf] :yfgLo txdf k|fs[lts tyf ;f+:s[lts ;Dkbfx¿sf] ;+/If0fdf s] s:tf k|of; eO/x]sf 5g\ < To:tf k|of;sf] ;"rL agfpg'xf];\ . @= …xfd|f ;Dkbfx¿ xfd|f klxrfg x'g\Ú eGg] ljifodf jSt[Tjsnf cfof]hgf ug{'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= dfO{hf]udfO{ ufpFkflnsf j8f g+= % df s] s:tf ;Dkbf /x]5g\ < v= s] dfO{hf]udfO{ ufpFkflnsf j8f g+= % sf afl;Gbf ;Dkbf ;+/If0fdf hfu?s x'g'x'G5 < s;/L < u= xfdLn] xfd|f ;Dkbfsf] ;+/If0f lsg ug{'k5{ < 3= ;Dkbfx¿sf] ;+/If0faf6 x'g] kmfObfx¿sf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . ;fd'bflos sfo{ tkfO{Fsf] ;d'bfodf s'g} g s'g} wfld{s, ;f+:s[lts jf k|fs[lts ;Dkbf 5g\ xf]nf . ltgsf] ;+/If0fdf :yfgLon] u/]sf] k|of;af/] vf]hL u/L lgisif{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .
57 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % Kof/f ljBfyL{ efOalxgLx¿, ;dfh ljsf;sf j|mddf ;dfhn] g} cfºgf nflu lglZrt lgod agfPsf] x'G5 . o:tf lgodn] ;fdflhs Jojxf/nfO{ ;~rfng ug{ ;3fpF5g\ . ;dfhsf] :j¿kcg';f/ o:tf lgod klg km/s–km/s x'G5g\ . efOalxgLx¿, ;fdflhs lgodx¿n] ;dfhnfO{ Jojl:yt agfpg Pjd\ ;fdflhs Pstf / ;b\efj a9fpg dbt u5{g\ . o; kf7df ;dfhdf k|rlnt s]xL k/Dk/fut ;fdflhs lgodsf ;DaGwdf cWoog u/f}F x} t . u'7L u'7L k/Dk/f xfd|f] ;dfhdf k|rlnt ;fdflhs k/Dk/f xf] . of] k/Dk/f g]jf/ ;d'bfodf k|rlnt 5 . wfld{s ;DklQsf] Joj:yfkg, /]vb]v, ;+:s[ltsf] ;+/If0fdf u'7Lsf] e"ldsf dxŒjk"0f{ x'G5 . To:t} hfqf, hGd, d[To' ;+:sf/ cflb ;DkGg ug{ ;xof]u / ;xsfo{df u'7Ln] hf]8 lbG5 . u'7Lsf ;b:onfO{ u'l7of/ / u'7Lsf] k|d'vnfO{ ysfnL elgG5 . u'l7of/lardf sfdsf] lhDd]jf/L tf]lsPsf] x'G5 . cfºgf] lhDd]jf/Lcg';f/sf sfd u'l7of/n] k"/f ug{'kg]{ x'G5 . b]jfnL u'7L, l;M u'7L, ;gf u'7L cflb g]jf/ ;d'bfodf k|rlnt u'7L x'g\ . l9s'/ of] k/Dk/f ysfnL ;d'bfodf k|rlnt 5 . g]kfnL ;dfhdf w]/} klxn]b]lv k|rlnt ;fdflhs k/Dk/f l9s'/ xf] . l9s'/sf] ;~rfnsnfO{ 3f]kf elgG5 . o; k/Dk/fdf ;d'bfosf ;b:on] yf]/}–yf]/} /sd hDdf ug]{ u5{g\ . /sd vfFrf] ePsf] ;dodf kfnf] ldnfP/ /sd k|fKt ug]{ / pSt /sd cfºgf] cfjZostfcg'¿k vr{ jf nufgLdf poof]u ul/G5 . l9s'/sf] sf]ifdf hDdf kf7 @xfd|f k/Dk/fut ;fdflhs lgod 5nkmn ub}{ u'l7of/x¿
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 58 ePsf] /sd cfnf]kfnf] u/L cfjZos kbf{ kl/rfng ug]{ ul/G5 . o; k|yfdf ;b:ox¿larsf] ljZjf; / ;xsfo{ dxŒjk"0f{ x'G5 . ;dfhnfO{ Pstfa4 ug]{ of] c;n ;fdflhs lgod klg xf] . lxhf]cfh o;sf] unt cEof; klg x'g] u/]sf] kfOG5 . 9's'6L v]nfpg] / /sd 7uL x'g] u/]sf 36gf cfhsn a9\g yfn]sfn] To;nfO{ ;'wf/ ug{'kg]{ cfjfh p7\g] u/]sf 5g\ . kd{ cfkm" cfkm"df cfnf]kfnf] u/L Psn] csf{sf] sfd ul/lbg] rng g} kd{ xf] . c¿ JolStsf] v]taf/Ldf x'g] sfd jf >ddf lagfHofnf sfd ug]{ / cfºgfdf klg tL kl/jf/sf ;b:o cfP/ sfd ug]{ k/Dk/f g} kd{ xf] . of] xfd|f] g]kfnL ;dfhdf ljBdfg Pp6f c;n ;fdflhs cEof;sf] k/Dk/f xf] . of] ;fdflhs lgod g]kfnsf] u|fdL0f ;d'bfodf cem} klg k|rlnt 5 . o:tf] k/Dk/fn] ;dfhdf ;xof]u / ;xsfo{sf] efjgf j[l4 ub{5 . o;df >dsf] cfbfgk|bfg x'G5 / kfn}kfnf] sfd ul/G5 . h:t} ;ld/n] cfˆgf] af/Ldf kfs]sf] wfg sf6\g /ljgfnfO{ 8fSof] . kl5 /ljgfn] cfˆgf] af/Ldf cfn' /f]Kg] sfdsf nflu ;ld/nfO{ af]nfO{g\ . o; sfo{df b'a}n] Pscsf{sf sfddf ;xfotf u/]sf 5g\ t/ Psn] csf{sf] sfd ;3fPjfkt Hofnf eg] lnPsf 5}gg\ . o;/L kd{÷cd{kd{nfO{ ufpF3/df cemklg lgs} k|efjsf/L dfWodsf ¿kdf lnOG5 . P]Frf]k}+rf] vfFrf] k/]sf a]nfdf jf ;s]sf a]nfdf lkmtf{ ug]{ u/L 5/l5d]saf6 s'g} j:t' jf wgdfn lng] sfd g} k}Frf] xf] . of] g]kfnL ;dfhdf ljBdfg k/Dk/fdWo] lgs} k'/fgf] k/Dk/f klg xf] . o; k/Dk/fdf JolStn] cfkm";Fu gePsf j:t' jf ;fdfg c¿af6 Nofpg] / kl5 Tolt g} kl/0ffddf ;fdfg jf j:t' lkmtf{ ug]{ k|rng 5 . o; sfo{af6 tTsfn cefj ePsf j:t' jf ;fdfgsf] cfjZostf k"/f x'G5 . wfg /f]Kb} dlxnf
59 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ;dfhdf cfk;L ;xof]u / ;xsfo{sf] efjgf j[l4 x'G5 . h:t} lagfosn] cfn' /f]Kgsf nflu o'l/of dn lng glhssf] ahf/df uP . ahf/df dn cefjsf sf/0f pgn] dn kfPgg\ . kmn:j¿k pgn] l5d]sL /hgLsfGtaf6 !) lsnf]u|fd o'l/of NofP . kl5 pgn] ahf/df dn kfP, lsg]/ NofP / !) lsnf]u|fd g} /hgLsfGtnfO{ a'emfP . hlt ;fdfg c¿af6 lnPsf] xf], Tolt g} k'gM lkmtf{ ug{' g} k}Frf] xf] . o;/L k}Frf]af6 dflg;sf tTsfnLg cfjZostf k'/f x'G5 . lj|mofsnfk != s] tkfO{Fsf] ;d'bfodf dflysf dWo] s'g} k/Dk/f cEof;df 5g\ < 5g\ eg] To;sf] cEof; s;/L ul/G5 < sIffdf ;fyLx¿;Fu 5nkmn ug{'xf];\ . @= tkfO{Fsf] ;d'bfodf k|rlnt s'g} Ps ;fdflhs lgod ;f]wvf]h u/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . #= P]Frf]k}Frf]sf] k|rngsf kmfObfaf/] cleefjsnfO{ ;f]wL l6kf]6 ug{'xf];\ / sIffdf ;'gfpg'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= u'7L s'g ;d'bfodf k|rlnt 5 < v= u'7Lsf k|sf/ pNn]v ug{'xf];\ . u= l9s'/sf] ;~rfnsnfO{ s] elgG5 < 3= l9s'/df hDdf ePsf] /sd s;/L vr{ ul/G5 < ª= kd{ sxfF k|rngdf 5 < r= s] P]Frf]k}Frf]af6 3/fo;L ;d:ofx¿ ;dfwfg ug{ ;lsG5 < s;/L < kl/of]hgf sfo{ tkfO{Fsf] kl/jf/ jf ;d'bfosf Ho]i7 ;b:ox¿nfO{ e]6\g'xf];\ / tkfO{Fsf] ;d'bfodf k|rlnt s'g} k/Dk/fsf] ljutsf af/]df hfgsf/L lng'xf];\ . s] pxfFx¿sf kfnfdf / clxn] pSt k/Dk/fdf s'g} kl/jt{g cfPsf] 5 < t'ngf u/L lgisif{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 60 tnsf lrq Wofg lbP/ x]g{'xf];\ / lbOPsf k|Zgsf] pQ/ lbg'xf];\ M s= dflysf lrqdf s] eO/x]sf] 5 < v= s] ljjfb ug{' /fd|f] xf] < u= t];|f] lrqn] s] ;ª\s]t u5{ < ljBfyL{ efOalxgLx¿, tkfO{Fx¿n] ug{'ePsf] cGbfh ;xL xf] . dflysf klxnf] / bf];|f] lrqx¿n] ljjfbnfO{ ;ª\s]t ub{5g\ eg] t];|f] lrqn] ljjfb ;dfwfgdf dWo:ytfsf] e"ldsfnfO{ a'emfpF5 . o; ;DaGwdf d tkfO{Fx¿nfO{ Pp6f sxfgL ;'gfpF5' x} . ;fu/ / lxdfn b'O{ l5d]sL x'g\ . pgLx¿sf 3/ Pscfk;df hf]l8Psf 5g\ . Ps lbg ljBfnoaf6 kmls{Pkl5 ;fu/sf 5f]/f lj|ms]6 v]Ng yfn] . v]Nbfv]Nb} lj|ms]6sf] an alQP/ uof] / lxdfnsf] 3/sf] ‰ofnsf] l;;fdf nfUof] . 7'nf] Iflt geP klg ‰ofnsf] l;;f rls{of] . To;kl5 lxdfnsf] 7'nf] 5f]/f] aflx/ lgl:sP/ ;fu/sf 5f]/fx¿nfO{ lk6\g yfNof] . kl5 ufpFn]n] b]v]/ pgLx¿nfO{ 5'6fP . ;fu/ clkm;af6 3/ kmls{g]lalQs} pgsf 5f]/fn] ;a} s'/f ;'gfP . l5d]sL lxdfnsf] 5f]/fn] s'6]sf] s'/f klg a9fOr9fO u/]/ ?Fb}?Fb} ;'gfP . l/;n] /ftf]lk/f] ePsf ;fu/n] t'?Gt} k|x/LnfO{ kmf]g u/]/ 36gfaf/] hfgsf/L lbP . /ft kg{ nfUbf k|x/L cfOk'Uof] / lxdfnsf 5f]/fnfO{ rf}sLdf lnP/ uof] . lxdfnn] 5f]/fnfO{ gn}hfg k|x/LnfO{ laGtL la;fP . k|x/Ln] lxdfnnfO{ kf7 #ljjfb / o;sf] ;dfwfg
61 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % rf}sLdf cfpg eg] . ptf ;fu/sf] kl/jf/ lxdfnsf] 5f]/fnfO{ k|x/Ldf nu]sf] b]v]/ bª\u k/]sf] lyof] . lxdfnn] t'?Gt} j8fWoIfnfO{ o;af/] hfgsf/L lbP . j8fWoIf / ;dfhsf cGo uGodfGo dflg;;lxt lxdfn k|x/L rf}sL k'u] . k|x/Ln] ;fu/nfO{ klg lemsfof] . b'a}tkm{sf s'/f ;'lg;s]kl5 k|x/Ln] l5d]sdf a;]/ ;;fgf s'/fdf emu8f ug{' gx'g] / ldn]/ a:g] ;t{df b'a} kl/jf/nfO{ ;dfhsf] lhDdf nufof] . ;fu/ / lxdfnn] klg ca cfOGbf emu8f gug]{ ;Demf}tf u/] / kmls{P . ljBfyL{ efOalxgLx¿, s'g} klg ljifodf b'O{ jf ;f]eGbf a9L JolSt / ;d"xlardf Jojxf/ / ljrf/df cfPsf] leGgtfn] lgDTofpg] kl/0ffd g} ljjfb xf] . ljjfbn] åGå lgDTofpF5 . ;dfhsf ;b:on] cfºgf] cfjZostf k"/f ug]{ j|mddf c¿nfO{ kfg]{ c;lhnf] g} ljjfbsf] h8 xf] . ;dfh, ljBfno jf cGo s'g} :yfgdf x'g] ljjfbn] JolSt, ;dfh / ;+:yfnfO{ g/fd|/L k|efljt ub{5 . t;y{, ljjfb pTkGg x'gf;fy ljjfbsf kIf a;]/ To;nfO{ ;dfwfgdf k'¥ofOxfNg'k5{ . olb ljjfbsf b'O{ kIf a:g g;s]df b'j} kIfn] ljZjf; u/]sf] t];|f] kIfnfO{ dWo:ystf{sf ¿kdf lgDTofpg ;lsG5 . dWo:ystf{n] ljjfbsf b'j} kIfsf] s'/f Wofg lbP/ ;'gL b'j} kIfn] lhTg] -win–win_ cj:yfsf] l;h{gf ug{'k5{ . ca d tkfO{Fx¿nfO{ ljjfbn] Nofpg] kl/0ffdaf/] atfpg rfxG5' . ljjfbsf gsf/fTds c;/x¿ cfk;L ;DaGwdf kmf6f] ljsf; lgdf{0fsf sfddf afwf k'Ug] wghgsf] Iflt tgfjsf] ;[hgf l;h{gfTds Ifdtfdf x|f;
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 62 lj|mofsnfk != lzIfssf] ;xfotfdf sIffdf s[lqd ljjfb l;h{gf ug{'xf];\ . kfn}kfnf] pSt ljjfb ;dfwfgsf] k|of; ug{'xf];\ . @= s] tkfO{Fn] clxn];Dd s'g} ljjfbsf] ;fdgf ug{'k/]sf] 5 < tkfO{Fn] To;nfO{ s;/L ;dfwfg ug{'eof] < tkfO{Fsf] cg'ej sIffdf ;fyLx¿nfO{ ;'gfpg'xf];\ . #= ;fyLx¿ lardf ;b}j d]nldnfksf] efjgf sfod ug{ tkfO{F s] ug{ ;Sg'x'G5 < To:tf pkfosf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ lbg'xf];\ M s= ljjfb eg]sf] s] xf] < v= s] sf/0fn] ljjfbsf] l;h{gf x'G5 < u= tkfO{Fsf] sIffdf s] s:tf s'/fdf ljjfb l;h{gf x'G5 < 3= sIffdf x'g] ljjfb ;dfwfgsf s'g} b'O{ pkfo pNn]v ug{'xf];\ . ª= ljjfbsf kl/0ffdx¿ ;"rLa4 ug{'xf];\ . r= dWo:ystf{ eg]sf] s] xf] < kl/of]hgf sfo{ tkfO{Fsf] sIff, ;d'bfo jf 3/kl/jf/df ePsf s'g} ljjfbaf/] tnsf k|Zgdf cfwfl/t eO{ vf]hL u/L lgisif{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . s= ljjfbsf kIfx¿ sf] sf] lyP < v= ljjfb x'gfsf] sf/0f s] lyof] < u= ljjfbaf6 cfPsf] kl/0ffd s] s] lyof] < 3= ljjfb ;dfwfgdf s;sf] e"ldsf /x]sf] lyof] < ª= s] ljjfb ;dfwfgkl5 ljjfbsf kIfx¿sf] ;DaGw ;'dw'/ 5 <
63 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % gful/snfO{ 6«flkms k|x/Lsf] cg'/f]w ™ ;jf/L r9\bf / cf]n{bf c?nfO{ gws]nf}F . ™ ;jf/L ;fwg r9\bf s'g} klg dfgjLo cª\u aflx/ glgsfnf}F . rfnsnfO{ tLj| ultdf ;jf/L rnfpg gpS;fcf}F . ™ ;jf/L ;fwgdf a;L c;Eo Jojxf/ gb]vfcf}F . ™ ;fdfg af]Sg] ;jf/L ;fwgsf] k5f8L efudf a;]/ ofqf gu/f}+ . el/Psf] ;jf/L ;fwgdf gr9f}F . ™ 5tdf a;]/ ofqf gu/f}F . ™ rfnsnfO{ ;'/lIft tl/sfn] ;jf/L ;fwg rnfpg k|]/0ff k|bfg u/f}+ . ™ dfbs kbfy{ ;]jg u/]sf] ;jf/L rfnsnfO{ ;jf/L ;fwg rnfpg glbcf}F . s] tkfO{Fn] slxNo} dflysf] h:tf] cg'/f]w k9\g', b]Vg' jf ;'Gg'ePsf] 5 < xf], of] 6«flkms k|x/Ln] xfdL ;j{;fwf/0fnfO{ u/]sf] cg'/f]w xf] . ;8sdf u'8\g] oftfoftsf ;fwgnfO{ Jojl:yt / ;'/lIft 9ª\un] ;'rf? ug{ vl6Psf] k|x/Lsf] ljz]if PsfO g} 6«flkms k|x/L xf] . ;jf/Lsf] cfjfudg cTolws x'g] ;x/L Onfsfdf 6«flkms k|x/Lx¿ vl6g] u5{g\ . 6«flkms k|x/Lsf] d'Vo sfd ;8s ;'/Iff g} xf] . tkfO{FnfO{ ;8s ;'/Iff s] xf] eGg] lh1f;f nfUg ;S5 . ;8s ;'/Iff eg]sf] ;8sdf lxF8\bf jf ;8s kf/ ubf{ ckgfpg'kg]{ xf]l;of/L jf ;r]tgf xf] . ;8s ;'/Iffn] ofq'nfO{ s;/L ;'/lIft ¿kdf ;8s kf/ ug]{ eGg] hfgsf/L lbG5 . ;jf/Lrfns / k}bnofq' b'j}n] ;8sdf xf]l;of/L ckgfpg'kg]{ s'/fsf] 1fg ;8s ;'/Iffn] lbG5 . To;f] eP ;8s ;'/Iffsf] hfgsf/L ss;n] /fVg'k5{ t < xf], xfdL ;a}n] kf7 $ ;8s ;'/Iff / 6«flkms lgod
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 64 /fVg'k5{ . oxfF d tkfO{Fx¿nfO{ ;8s ;'/Iffsf nflu ckgfOg] tf}/tl/sfaf/] k|:6 kfb{5' . ™ h]a|f j|ml;ªaf6 dfq} ;8s kf/ u/f}F . ™ hyfefaL af6f] sf6\g' b'3{6gf lgDTofpg' xf] . To;}n] ;s];Dd cfsf;] k'nsf] k|of]u u/f}F . ™ ;8s kf/ ubf{ bfofFafofF x]/]/ ;jf/L;fwg gcfPsf] olsg u/]/ dfq af6f] sf6\g] u/f}F . ™ af6fsf] 5]paf6 lxF8\g' xF'b}g . ;8ssf] k]6Laf6 dfq lxF8\g] u/f}F . ™ 6«flkms aQL ePsf 7fpFdf aQL ;ª\s]tcg';f/ dfq} lxF8\g] u/f}F . ™ ;jf/L rfnsn] ;jf/L rnfpFbf df]afOn kmf]gdf s'/f gu/f}F . ™ ;jf/L rnfpFbf s;};Fu cgfjZos ukm÷s'/fsfgL gu/f}F . ™ dfbs kbfy{ ;]jg u/]/ slxNo} ;jf/L gxfFsf}F . ™ ;jf/L rnfpFbf l;6a]N6 k|of]u u/f}F . ™ df]6/;fOsn rnfpFbf x]Nd]6 ;w}F k|of]u u/f}F . ™ tLj| ultdf ;jf/L gxfFsf}F . efOalxgLx¿, lbOPsf] 6«flkms nfO6sf] lrq x]g{';\ . slt cf]6f /ªsf aQL b]vfOPsf] 5 < xf], tLg cf]6fM /ftf], xl/of] / kx]Fnf] . /ftf] aQL an]sf a]nfdf ;jf/L /f]Sg'k5{ . xl/of] aQLsf] ;ª\s]tn] cufl8 hfg kfOG5 eg] kx]Fnf] aQLn] /f]Sg jf cufl8 a9\g tof/ x'g'xf];\ eGg] ;ª\s]t ub{5 . dflysf] h:tf] 6«flkms aQLsf ;fy;fy} cGo ljleGg lsl;dsf 6«flkms ;ª\s]taf/] klg xfdLn] hfGg'k5{ . ca d tkfO{Fx¿nfO{ o:tf ljleGg lsl;dsf 6«flkms ;ª\s]taf/] atfpF5' . o:tf lrGx tLg lsl;dsf x'G5g\Ù cfb]zd"ns, r]tgfd"ns / hfgsf/Ld"ns . oxfF s]xL To:tf ;ª\s]t b]vfOPsf] 5 .
65 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % lj|mofsnfk != ;8s ;'/Iffsf nflu tkfO{F s] s:tf] e"ldsf v]Ng'x'G5 < To:tf e"ldsfsf] ;"rL tof/ kf/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . @= ljleGg 6«flkms ;ª\s]tsf lrx\g agfO{ sIffdf k|bz{g ug{'xf];\ . #= ;8s ;'/Iffaf/] tkfO{Fn] hfg]sf s'/f atfpFb} tkfO{Fsf ;fyLnfO{ lr7L n]Vg'xf];\ . cEof; != tnsf jfSox¿ l7s eP -á_ / a]l7s eP -×_ lrx\g lbg'xf];\ M s= ;8sdf ;jf/L;fwgsf] ;';~rfngsf nflu 6«flkms k|x/L vl6Psf x'G5g\ . v= ;8s kf/ ubf{ xf]l;of/L ckgfpg'k5{ . u= ;jf/L;fwg rnfpFbf ;'/lIft ¿kn] df]afOndf s'/fsfgL ug{ ;lsG5 . 3= 6«flkms nfO6df tLg cf]6f /ª k|of]u ul/G5 . ª= /ftf] aQL an]sf] ;dodf ;jf/L;fwg cufl8 a9fpg ;lsG5 .
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 66 @= tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= ;8s ;'/Iff eg]sf] s] xf] < v= ;8s ;'/Iff ss;sf nflu cfjZos 5 < u= tkfO{Fsf ljrf/df ;8sdf b'3{6gf lsg x'G5 < o;sf sf/0fsf] ;"rL agfpg'xf];\ . 3= af6fdf rf}kfof lnP/ lxFl8/x]sf tkfO{Fsf l5d]sLnfO{ tkfO{F s] ;'emfj lbg'x'G5 < ª= 6«flkms aQLsf k|sf/ pNn]v ug{'xf];\ . r= tn lbOPsf 6«flkms ;ª\s]tx¿ s]sf nflu ul/G5g\ < kl/of]hgf sfo{ ;8s ;'/Iffsf nflu cfjZos aQLsf] Joj:yf ug{'xf];\ . ljBfyL{dWo] Ps hgf 6«flkms k|x/L aGg'xf];\, h]a|f j|ml;ª;d]t agfpg'xf];\ / sIffsf ;fyLx¿ ldn]/ ljBfnosf] rf}/df ;'/lIft ofqfsf] clego ug{'xf];\ .
67 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % /fh' / /hgL ljZjfldq dfWolds ljBfnodf sIff % df cWjoog ub{5g\ . pgLx¿ sIffsf ldNg] ;fyL x'g\ . pgLx¿sf] ufpFaf6 ljBfno;Dd k'Ug Ps 306f nfU5 . t;y{ pgLx¿ k|foM ;Fu} ljBfno hfg]cfpg] u5{g\ . cfh cfOtjf/sf lbg /fh' cln l56f] 3/af6 lgl:sP . /hgL cfpg s]xL l9nf ePsfn] /fh' rf}tf/Ldf a;L cWoog ul//x]sf lyP . /hgLM -:ofF ===== :ofF x'Fb}_ /fh', dnfO{ dfkm u/ x} . x]/ g laxfg 3/df kfx'gf cfPsfn] sfd ubf{ub}{ l9nf x'g k'Uof] . /fh'M l7s} 5 lg, /hgL . slxn]sfxLF o:tf] eOxfN5 lg . /hgLM cF, clg ltdL t v'a} Wofg lbP/ kl9/x]sf lyof} t . s] To:tf] ?lrs/ s'/f lyof] < /fh'M P, vf;} gf}nf] s'/f t s]xL klg xf]Og . d ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIffcGtu{t …xfd|f ;'/Iffsf ;xof]uLx¿Ú eGg] kf7 cWoog ub}{ lyPF . /hgLM …xfd|f ;'/Iffsf ;xof]uLx¿Ú /] < dnfO{ klg a'emfpm g ltdLn] k9]sf s'/f . /fh'M of] kf7 vf; u/L xfdL dfgjnfO{ c;xh kl/l:yltdf ;xfotf ug]{ lgsfo jf ;xof]uL ;fwgsf af/]df 5 . /hgLM To:tf ;xof]uLx¿ s] s] x'g\ t < /fh'M jf?0foGq ;]jf, PDa'n]G; ;]jf, l;l;l6eL, ;fO/g tyf ;'/Iff PK; . /hgLM jf?0foGq eg]sf] bdsn xf]Og / < kf7 %xfd|f] ;'/Iffsf ;xof]uLx¿
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 68 /fh'M xf] lg . o;n] cfuf] lgefpg] sfd u5{ . 3/, sfof{no jf cGo s'g} :yfgdf cfuf] nfluxfn] !)! df kmf]g u/]/ bdsnnfO{ af]nfpg ;lsG5 . bdsnn] kfgLsf] ;xfotfn] cfuf] lgefpg] sfd u5{ . ;fdfGotof 7'nf ;x/ tyf cf}Bf]lus If]qdf cfuf] nfUbf bdsnsf] k|of]u ul/G5 . /hgLM P . clg PDa'n]G; klg xfd|f] ;'/Iffs} ;fwg /x]5 lg < /fh'M xf] lg, /hgL . PDa'n]G;n] b'3{6gfdf k/]sf JolSt jf la/fdLnfO{ l56f] c:ktfn k'¥ofpg] sfddf ;3fpF5 . o:tf PDa'n]G;x¿ /]8j|m;, c:ktfn jf cGo PDa'n]G; ;]jf k|bfos;Fu pknAw x'G5g\ . /hgLM bdsn tyf PDa'n]G;x¿ t ;fO/g ahfpFb} b|'t ultdf s'b\5g\ lg x}g t < /fh'M xf] . o:tf ;fO/g ah]kl5 ;8ssf cGo ;jf/L;fwgn] af6f] 5f]l8lbg'k5{ . sltv]/ s] k5{ s] yfxf < xfdLn] PDa'n]G; / bdsnsf] kmf]g gDa/ cfkm";Fu /flv/fVg'k5{ . s'/f a'‰of} < /hgLM cF a'em]F, /fh' . clg cl3 s] hflt l6eLsf] klg s'/f ul//x]sf lyof} lg < /fh'M P, l;l;l6eL < xf] l;l;l6eL cyf{t closed–circuit television . of] Pp6f ljB'tLo Sofd]/f xf] . o;n] jl/kl/ eO/x]sf ;a} ultljlwsf] b[Zo lvlr/x]sf] x'G5 . cfhsfn a}+s tyf ljQLo ;+:yf, ;fj{hlgs lgsfo, sfof{no cflbdf o;sf] k|of]u ul/G5 . sltko dflg;n] 3/df ;d]t l;l;l6eL /fVg] u/]sf 5g\ . o;af6 rf]/L,
69 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 8s}tL, b'3{6gf cflb lgoGq0f x'g'sf ;fy} ck/fw cg';Gwfgdf ;d]t ;xh ePsf] 5 . /hgLM of] t uhasf] lrh kf] /x]5 t . s'g} klg 36gfsf] jf:tljstf kQf nufO{ bf]ifLnfO{ sf/afxL ug{ ;lhnf] x'gfsf ;fy} lgbf]{if JolSt km:g] ;Defjgf;d]t sd x'G5 xf]nf . x}g t < /fh'M xf] lg . To:t} cfsl:ds ;]jf tyf ;'/Iffdf ;fO/gsf] klg k|of]u ul/G5 . of] Ps lsl;dsf] ;fª\s]lts cfjfh xf] . o;af6 cfsl:ds 36gfsf] hfgsf/L lbOG5 . /hgLM clg ;a} ;fO/g Ps} k|sf/sf x'Fb}gg\ lg, x}g < /fh'M xf] . PDa'n]G; / bdsnsf] ;fO/g km/s–km/s x'G5 . Tolt dfq sxfF xf] /, cfhsn t gbLdf kfgLsf] axfj vt/fsf] txeGbf dfly cfPsf] hfgsf/L tNnf] :yfgdf a:g] dflg;nfO{ ;fO/gs} dfWodaf6 lbOG5 . /hgLM clg d}n] t df]afOn PK; klg k|of]u x'G5g\ eGg] ;'g]sf] lyPF . s] of] ;To xf] < /fh'M ltdLn] ;'g]sf] l7s} xf], /hgL . lxhf]cfh cfsl:ds ;'/Iffsf dfWodsf ¿kdf df]afOn PK; klg k|of]udf 5g\ . vf;u/L lxdfn cf/f]xLx¿nfO{ df};dL vt/fsf] hfgsf/L lbg o:tf PK;sf] k|of]u ul/G5 . -ljBfnosf] 306L ah]sf] ;'lgG5 ._ /hgLM nf} 306L kf] aHof] t Û /fh'M xf] lg . ukm}ukmdf af6f] sf6]sf] kQ} ePg . n, ca sIffsf]7lt/ hfcf}F . /hgLM x'G5 . -b'a} hgf sIffsf]7flt/ nfU5g\ ._ lj|mofsnfk != b'O{ hgf ldn]/ dflysf] jftf{nfk sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . @= tnsf] tflnsfdf cfjZos hfgsf/L eg{'xf];\ M
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 70 36gf ljj/0f ;xof]uL lgsfo jf ;+:yf tkfO{Fn] ug]{ ;xof]u ;d'bfodf rf]/L 8s}tL ePdf ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ cfunfuL ePdf ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ cfsl:ds la/fdL ePdf ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ zª\sf:kb j:t' km]nf kbf{ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ cEof; != pko'Qm hfgsf/Lsf aLrdf hf]8f ldnfpg'xf];\ . s= jf¿0foGq c= rf]/L, 8s}tL, nufotdf lgoGq0f v= PDa'n]G; cf= ;f+s]lts cfjfh u= l;l;l6eL O= /]8qm;, c:ktfn tyf cGo ;+:yf 3= ;fO/g O{= 3/}df a;]/ ljleGg lsl;dsf hfgsf/L lng ª= df]afO{n Pk p= !)! df kmf]g ug]{ @= tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= ;'/Iffdf ;xof]u k'¥ofpg] ;+:yf / lgsfosf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . v= jf?0foGqsf] sfd s] xf] < u= tkfO{Fsf] ;d'bfodf rf]/L8s}tLsf] 36gf ePdf s;nfO{ va/ ug{'x'G5 < 3= PDa'n]G;n] xfdLnfO{ s;/L ;xof]u u5{ < ª= s] l;l;l6eLn] k|x/LnfO{ ck/fw cg';Gwfgdf ;xof]u u5{ < s;/L < r= ;'/Iff PK;sf] k|of]un] s;nfO{ nfe x'G5 < kl/of]hgf sfo{ tkfO{FnfO{ dg k/]sf] ;'/Iffdf ;xof]u k'¥ofpg] ;+:yf / lgsfox¿sf] lrq tof/ kf/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .
71 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % PsfO $ ;fdflhs ;d:of / ;dfwfg l;sfO pknlAw ™ c;n ;dfhsf] lgdf{0fdf ;xof]u ug{, ™ dfbs kbfy{ ;]jgaf6 x'g] c;/ atfpg / ;r]t /xg, ™ ;dfhdf rf]/L, 8s}tL h:tf 36gfaf6 ;'/lIft /xg, ™ ;fdflhs ;d:of ;dfwfg ug]{ sfo{df ;+nUg ;ª\3;+:yfsf] of]ubfg atfpg .
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 72 gjLg cfwf/e"t ljBfnodf ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff cWofkg ug]{ lzIfs gj/fh 9sfn x'g'x'G5 . pxfF cfh sIffdf k|j]z ubf{ Pp6f rf6{k]k/ af]s]/ cfpg'ePsf] x'gfn] ljBfyL{x¿df sf}t'xn hfU5 . lzIfs sIffdf k|j]z ugf{;fy ljBfyL{x¿ Pscsf{;Fu sfg]v';L ug{ yfn] . lzIfsn] rf6{nfO{ leQfdf em'G8\ofpg'eof] . s]xL lrq tyf s]xL egfO Tof] rf6{df lyP . …ljBfyL{ efOalxgLx¿, s] ltdLx¿n] cfhsf] kf7 cGbfh ug{ ;S5f} <Ú pxfFn] eGg'eof] . xl/M ;dfh xf] ;/ < ljlgtfM c;n Jojxf/ xf]nf . lzIfsM ltdLx¿ b'a}sf] cGbfh clncln ldNof] . cfh xfdL …c;n ;dfhsf] lgdf{0fÚ af/] 5nkmn ub}{ 5f}F . æxl/, s] ltdLnfO{ c;n ;dfhsf af/]df yfxf 5 <Æ xl/M yfxf 5}g, u'? . ljlgtfM dnfO{ yfxf 5 . Pscfk;df ;xof]u cfbfgk|bfg x'g] ;dfhnfO{ c;n ;dfh elgG5 . lzIfsM :ofaf;\ . ;dfhdf ldn]/ sfd ug]{, s'/Llt, 5'jf5't, x]nfxf]rf] tyf cGwljZjf;af6 6f9f /x]sf] ;dfh g} c;n ;dfh xf] . xl/M xfd|f] 3/ glhs} ;ld/f ;fsL{sf] 3/ 5 . xfd|f 5/l5d]sL pxfFn] 5f]Psf] vfg' x'Fb}g eG5g\ . s] of] ;fFrf] xf], ;/ < lzIfsM of] t ;/f;/ unt s'/f xf] . csf]{ dflg;n] 5f]Psf] vfg gx'g] eGg] s'/f x'g} ;Sb}g . o:tf] Jojxf/ ug]{ dflg;nfO{ sfg'gn] b08 / ;hfo;d]t ub{5 . kf7 ! c;n ;dfhsf] lgdf{0f
73 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ljlgtfM o:tf] Jojxf/nfO{ 5'jf5't k|yf elgG5, x}g t < lzIfsM xf], ljlgtf . xfdLn] ;dfhdf ePsf o:tf s'/Llt, s';+:sf/ tyf ¿l9jfbL ljrf/nfO{ x6fpFb} n}hfg'k5{ . xl/M ;/, ca c;n ;dfh s;/L lgdf{0f ug{ ;lsG5 eGg]af/] klg 5nkmn u/f}F g t . lzIfsM x'G5, xl/ . ltdLn] ;fx|} /fd|f] s'/f u¥of} . x'g t xfdLn] o;af/] 5nkmn ul/;Sof}F . d ltdLx¿nfO{ a'emfpF5' . oL oxfF x]/ t -rf6{lt/ b]vfpFb}_ d}n] oxfF a'Fbfut ¿kdf pNn]v u/]sf] 5' . s= Pscfk;df ;xof]usf] efjgf sfod ug]{ . v= d]nldnfk sfod ug]{ . u= ;fdflhs s'/Llt, lj;ª\ult, ljs[lt cflbsf lj?4df nfUg] . 3= c¿sf] wd{ tyf ;+:s[ltnfO{ ;Ddfg ug]{ . ª= 7'nfnfO{ cfb/ / ;fgfnfO{ dfof ug]{ . r= ;w}F ;Tosf kIfdf nfUg] . 5= czSt, j[4j[4f, dlxnf tyf ;d:ofdf k/]sf dflg;nfO{ ;w}F ;xof]u ug]{ . ljlgtfM ;fdflhs s'/Llt x6fpg] Ps dfq pkfo lzIff g} xf]nf lg < lzIfsM xf] lg . lzIffsf sf/0f dflg;sf] r]tgfdf j[l4 eO{ km/flsnf] ;f]rfOsf] ljsf; x'G5 . ;dfh ;'wf/sf] kxn ;aeGbf klxnf cfkm}Faf6 ;'? ug{'k5{ . cfkm" pbfx/0fLo JolSt aGg;s] c¿n] To;sf] gSsn ug{ yfN5g\ . xl/M xfdL ljBfnodf c;n ;dfh lgdf{0fsf] cEof; klg ug{ ;S5f}F . x}g / < lzIfsM xf] t/ s;/L <
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 74 xl/M sIffdf a:bf zfGt eP/ a:g], sIffsf]7fdf cfrf/;+lxtf agfP/ /fVg] / ;a}n] To;sf] kfngf ug]{, emu8f gug]{, c¿sf ljrf/sf] ;Ddfg ug]{, ;a};Fu ;dfg Jojxf/ ug]{, u'?u'?dfn] eg]sf] dfGg] cflb h:tf sfo{ u/]/ . ljlgtfM cfxf, slt /fd|f] s'/f u/]sf] xl/ ltdLn] † lzIfsM n ljBfyL{x¿, cfh xfdLn] 5nkmn u/]sf Jojxf/ ltdLx¿sf] hLjgdf sfd nfU5g\ . dnfO{ cfzf 5, ltdLx¿n] cfh}b]lv c;n ;dfh lgdf{0fsf nflu k|oTg ug]{ 5f} . xl/M cjZo u5f}{F, ;/ . lj|mofsnfk != kfFr–kfFr hgfsf] ;d"x agfpg'xf];\ . c;n ;dfh lgdf{0fsf nflu tkfO{Fsf] e"ldsf s] x'g ;Snf eGg]af/] 5nkmn u/L lgisif{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . @= tkfO{Fsf] ;d'bfodf s] s:tf s'/Llt / lj;ª\ultx¿ 5g\ < tL s'/Llt / lj;ª\ult x6fpg s] ug{ ;lsPnf < cEof; != tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= c;n ;dfh eg]sf] s] xf] < v= c;n ;dfhsf b'O{ cf]6f ljz]iftf n]Vg'xf];\ . u= c;n ;dfh lgdf{0fsf nflu tkfO{F s:tf] e"ldsf v]Ng ;Sg'x'G5 < 3= s] ljBfnodf klg c;n ;dfhsf] e"ldsf lgefpg ;lsG5 < s;/L < c;n ;dfhsf tŒjx¿ – ;xof]u / ;b\efj – d]nldnfk – ;fdlfhs ljs[lt / s'/Lltsf] lj/f]w – ;fdlfhs Gofo – zflGtsf] ;+:s[lt
75 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % @= tnsf jfSo l7s jf a]l7s s] 5g\, 5'6\ofpg'xf];\ M s= s'/Llt c;n ;dfhsf] cleGg cª\u xf] . v= s'k|yfsf] pbfx/0f 5'jf5't xf] . u= c;n ;dfh lgdf{0fdf xfdL ;a}sf] e"ldsf x'G5 . 3= x/]s JolStn] cfºgf] 7fpFaf6 c;n ;dfh lgdf{0fdf of]ubfg ug{ ;S5 . ª= lzIffsf] sf/0f c;n ;dfh lgdf{0fdf s'g} of]ubfg k'Ub}g . kl/of]hgf sfo{ rf/ jf kfFr hgf ;fyLsf] ;d"xdf sfd ug{'xf];\ . c;n ;dfh lgdf{0fsf nflu r]tgf km}nfpg] gf/f tof/ kfg{'xf];\ . pTs[i6 gf/fx¿ 5gf]6 u/L ;fj{hlgs :yfgdf 6fF:g'xf];\ .
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 76 z/L/nfO{ n6\7 kf/L dflg;sf] :gfo' k|0ffnLnfO{ Ifl0fs jf bL3{sfnLg c;/ kfg]{ j:t'x¿nfO{ nfu' kbfy{ elgG5 . h:t}M ufFhf, r/];, efª, clkmd cflb o;sf pbfx/0f x'g\ . o:tf kbfy{sf] lgoldt ;]jg cyjf ntnfO{ nfu' kbfy{sf] b'Jo{;g elgG5 . nfu' kbfy{ b'Jo{;g xfn xfd|f] b]zsf] dfq geO{ ljZjs} ;d:ofsf ¿ddf /x]sf] 5 . ljleGg b]zn] o:tf kbfy{sf] pTkfbg, laj|mLljt/0f / k|of]udf s8fO u/] klg o;sf] k|of]u lbgk|ltlbg al9/x]sf] 5 . vf;u/L o'jfju{sf dflg;df of] ;d:of lgs} uDeL/ ¿kdf /x]sf] 5 . nfu' kbfy{sf] ntsf c;/af/] xfdLn] hfGg'k5{ . o;sf nflu tnsf] pbfx/0f x]/f}F M v';L kl/jf/sf Ps dfq ;Gtfg x'g\ . pgsf] kl/jf/ ;DkGg 5 . pgsf x/]s rfxgf / OR5f pgsf cleefjsn] k"/f ul/lbg'x'G5 . sIff !) df k9\bfsf] s'/f xf] . v';Lsf s]xL abdf; ;fyLn] pgsf] ;f]emf]kgsf] kmfObf p7fpg] k|oTg u/] / pgnfO{ ufFhf tfGg nufP . Ps lbg b'O{ lbg ubf{ub}{ v';L nfu' kbfy{sf] ntdf k'u] . pgL afa'sf] uf]hLaf6 k};f lemSg yfn] . k9fOdf cAan pgL k9fOdf dg nufpg 5f]8] . ;fyLefO tyf kl/jf/sf ;b:o;Fu ;w}F /dfpg] pgL PsfGtdf a:g yfn] . vfgfdf c?lr x'g yfNof] . afa'cfdfn] pgsf] ;d:ofaf/] a'‰g vf]Hbf emls{g] ug{ yfn] . xfF;f]v';Lo'St kl/jf/df kL8f / b'Mv cfOnfUof] . 5f]/fsf sf/0f afa'cfdfnfO{ ;d]t ;dfhdf d'v b]vfpg ufx|f] x'g yfNof] . 8fS6/, 3/]n' cf}ifwLnufotn] sfd gu/]kl5 clGtddf afa'cfdfn] v';LnfO{ dgf]lrlsT;ssxfF k'of{P . aNn jf:tljs ;d:of kQf nfUof] . xfn v';L 3/}df cf/fd u/]/ al;/x]sf 5g\ . k9fO 5'6]sf] 5 . :jf:Yo l:ylt lalu|Psf] kf7 @ nfu' kbfy{ ;]jgsf] c;/ / ;r]tgf
77 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 5 . afa'cfdfnfO{ x}/fgL ePsf] 5 . oL ;a} s'/f ;f]r]/ v';LnfO{ b'Mv / g/dfOnf] nfu]sf] 5 . ca pgn] s'ntsf] ;ª\ut 5f]8]/ c;n gful/s x'g] s;d vfPsf 5g\ . efOalxgLx¿, dfly xfdLn] nfu' kbfy{sf] s'ntn] JolStsf] hLjg aaf{b x'G5 eGg] s'/f cWoog u¥of}F . ca xfdL o:tf] s'ntaf6 s;/L aRg ;lsG5 eg]/ 5nkmn u5f}{F x} . s= v/fa JolStx¿sf] ;ª\ut gug]{ . v= s;}n] ufFhf, r/]; jf cGo lsl;dsf nfu' kbfy{ ;]jg ul//x]sf] b]v] jf cfkm"nfO{ ;]jg ug{ ha/h:tL u/] k|x/LnfO{ va/ ug]{ . u= nfu' kbfy{ ;]jg lj?4 ljBfnodf sfo{j|md ug{ ljBfno k|zf;g / lzIfsx¿nfO{ cg'/f]w ug]{ . 3= nfu' kbfy{ b'Jo{;g / o;sf c;/af/] ;dflhs ;~hfn, /]l8of], 6]lnlehg, kqklqsfnufot dfWodåf/f r]tgfd"ns ;fdu|L, gf6s cflb k|;f/0f ug]{ . ª= ;d'bfodf o'jfnlIft sfo{j|md h:t}M v]ns'b, g[To k|ltof]lutf, /rgfTds sfo{, ;8s gf6s cflb ;~rfng ug]{ . r= /]8j|m;, afnSna tyf o'jfSnanufotnfO{ ;lj|mo kfg]{ . 5= :yfgLo ;/sf/sf] ;xof]udf hgr]tgfd"ns sfo{j|md cfof]hgf ug]{ . lj|mofsnfk != nfu' kbfy{ b'Jo;gsf ;DaGwdf tnsf] 36gf cWoog u/L lbOPsf k|Zgsf] pQ/ lbg'xf];\ M ut l8;]Da/df k|x/Ln] ¥ofk/ tyf snfsf/ cflzif /fgf …nfp/]ÚnfO{ nfu' kbfy{ b'Jo{;gsf] cleof]udf kj|mfp u¥of] . pgn] klg cleof]u :jLsf/ u/] . tLg dlxgf k|x/L lx/f;tdf a;]/ pgL %) xhf/ w/f}6Ldf l/xf eP . h]naf6 aflx/ cfPkl5 pgn] cfºgf] hLjgdf kl/jt{g Nofpg] lgwf] u/] .
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 78 pgn] nfu' kbfy{ k|of]u ug{ 5f]8] . ut xKtf dfq sf:sL k|x/Ln] …nfp/]ÚnfO{ nfu' kbfy{ b'Jo{;g lj?4sf] PsxKt] cleofgdf ;xhstf{sf ¿kdf k|:t't u¥of] . kf]v/fdf hlGdPsf nfp/]sf] a]nfotL ;]gfdf hflu/ vfg] 7'nf] ;kgf lyof] . pgL h:tf ;of}F o'jf nfp/] x'g] ;kgfdf k/LIffdf ;fd]n x'G5g\, sltsf] ;kgf ;fsf/ x'G5 eg] sltn] ;kgfnfO{ ljkgfdf kl/0ft ug{ ;Sb}gg\ . ltg} c;kmndWo]sf Ps x'g\ nfp/] cyf{t\ cflzif /fgf . c;kmntfn] pgsf] ;kgfdf wSsf k'¥ofP klg cWoognfO{ lg/Gt/tf lbg] p2]Zon] nfp/] sn]hdf egf{ eP . sn]hdf pgn] pgL h:t} ;kgf ePsf ;fyL e]6] . ;dfg ;kgf ePsf ;fyL;Fu p7a;sf sf/0f pgn] nfu' kbfy{;d]t ;]jg ug{ ;'? u/] . pgsf cg';f/ o;/L nfu' kbfy{ ;]jg ug{ ;'? ug{' pgsf] hLjgsf] ;a}eGbf 7'nf] e'n lyof] . nfu' kbfy{ ;]jg ug{ ;'? ug{'eGbf cl3 pgL r'/f]6;d]t ;]jg ub}{gy] . pgn] nfu' kbfy{ ;]jg ug{ ;'? u/]kl5 hLjg si6k"0f{ aGof] . nfu' kbfy{ ;]jgs} sf/0f pgn] uLt;ª\uLtnfO{ lg/Gt/tf lbg ;s]gg\ . /fli6«o / cGt/f{li6«o sfo{j|md;d]t 5'6] . pgL eG5g\, æ;s];Dd xfdLn] v/fa ;ª\utaf6 cfkm"nfO{ 6f9f /fVg'k5{ . tkfO{F;Fu olb ;fx; / l;k 5 eg] tkfO{Fn] cGo s'/fdf e/ kg{' kb}{g .Æ nfp/]sf cg';f/ nfu' kbfy{sf] ;]jgaf6 ljleGg ;d:of cfOnfU5g\ . pgL ;a}nfO{ hLjgdf ;sf/fTds pmhf{ lnO{ cfºgf] hLjgnfO{ ;fy{s uGtJodf k'¥ofpg ;a}nfO{ cg'/f]w klg ub{5g\ . k|Zgx¿ s= nfp/] lsg kj|mfp k/] < v= s] sf/0fn] nfp/]n] nfu' kbfy{ ;]jg ug{ ;'? u/] <
79 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % u= nfp/] xfn s:tf] ;fdflhs sfo{ ul//x]sf 5g\ < 3= tkfO{Fn] nfp/]sf] hLjgL k9]/ s] lzIff kfpg'eof] < @= nfu' kbfy{ ;]jgaf6 JolSt / ;dfhnfO{ x'g] xflg / gf]S;fgLsf] ;"rL agfO{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . #= dfbs kbfy{ tyf nfu' kbfy{ b'Jo{;g lj?4sf] r]tgf hufpg] cfsif{s gf/f jf kf]:6/ tof/ kfg{'xf];\ . $= dfbs kbfy{ tyf nfu' kbfy{ ;]jgsf c;/ / /f]syfdsf pkfo ;d]6]/ uLt jf sljtf tof/ kf/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= nfu' kbfy{ eg]sf] s] xf] < v= nfu' kbfy{ ;]jgsf s'g} b'O{ cf]6f c;/ n]Vg'xf];\ . u= nfu' kbfy{df s] s] k5{g\ < 3= nfu' kbfy{sf] b'Jo{;gn] JolSt, kl/jf/ / ;dfhnfO{ x'g] Ps–Ps cf]6f c;/ n]Vg'xf];\ . ª= tkfO{FnfO{ s;}n] nfu' kbfy{ ;]jg ug{ s/ u¥of] eg] s] ug{'x'G5 < kl/of]hgf sfo{ kqklqsf, 6]lnlehg jf /]l8of]df nfu' kbfy{ b'Jo{;gaf/] k|sflzt ;dfrf/ jf nfu' kbfy{ lj?4 r]tgf hufpg] lj1fkg vf]hL u/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .
80 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % rf]/L 8s}tL ;DaGwdf tnsf b'O{ cf]6f ;dfrf/ cWoog u/f}F M ;dfrf/ ! sf7df8f}Fdf lbgbxf8} rf]/L c;f]h !#, sf7df8f}F /f;; – sf7df8f}Fsf] hf]/kf6Ldf zlgjf/ lbpF;f] nfvf}F d"No a/fa/sf] wgdfn rf]/L ePsf] 5 . k|x/Lsf cg';f/ lbpF;f] 3/df sf]xL gePsf] df}sf 5f]kL rf]/L ePsf] xf] . ld/f rf}w/Lsf] Pstn] 3/sf] d"n 9f]sf kmf]8]/ rf]/ 3/leq l5/]sf] kOPsf] 5 . k|x/Lsf cg';f/ rf]/n] 3/df ePsf ;'gsf u/uxgf, rfFbL, Sofd]/fnufot nueu kfFr nfv d"No a/fa/sf] wgdfn nu]sf] 5 . 36gf nuQ} 36gf:yndf k'u] klg k|x/Ln] rf]/sf] s'g} ;'/fs kfpg ;s]sf] 5}g . rf8af8sf] ;do glhlsFb} ubf{ rf]/L8s}tLsf 36gfdf j[l4 x'g] u/]sf] af}4 k|x/L sfof{nodf sfo{/t k|x/L OG:k]S6/ ljzfn /fO{ atfpF5g\ . k|x/Ln] s'g} klg zª\sf:kb JolSt b]lvPdf t'?Gt k|x/LnfO{ hfgsf/L lbg klg ;j{;fwf/0fnfO{ cg'/f]w u/]sf] 5 . ;dfrf/ @ lnº6 dfu]/ rf]/L w/fg, !) efb| km:6 b}lgs – df]6/;fOsn rfns;Fu lnº6 dfu]/ rf]/L u/]sf] cf/f]kdf Onfsf k|x/L sfof{no w/fgaf6 vl6Psf] k|x/L 6f]nLn] w/fg !# df 8]/f u/L a:g] ;'lgtf l;hfkltnfO{ z'j|mjf/ kj|mfp u/]sf] 5 . kf7 # ;fdflhs ;d:ofM rf]/L 8s}tL
81 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ;'lgtfn] O6x/Laf6 w/fgtkm{ hfFb} u/]sf] df]6/;fOsn rfns;Fu lnº6 dfu]/ r9L PsfGtdf cGo ;fyLsf] ;xof]un] rf]/L u/]sf] v'Ng cfPsf] 5 . pgLx¿n] df]6/;fOsn rfnssf ;fydf /x]sf] b'O{ tf]nfsf] ;'gsf] l;j|mL, 38L tyf gub b'O{ nfv lnPsf lyP . k|x/Lsf cg';f/ ;'lgtfn] hª\undf k'u]kl5 lk;fa km]g]{ axgf agfO{ df]6/;fOsn /f]s]sL lyOg\ . of]hgfcg';f/} pgsf ;xof]uLx¿ xltof/;lxt cfP/ df]6/;fOsn rfnsnfO{ b'Jo{jxf/ u/], wgdfn;d]t nu]sf lyP . ;'lgtfsf ;fyaf6 ;'gsf] l;j|mL a/fdb ePsf] 5 . pgsf ;fyaf6 kfFr yfg df]afOn ;]6 klg k|x/Ln] km]nf kf/]sf] 5 . pgL k];]j/ rf]/ ePsf] k|x/Ln] hgfPsf] 5 . ptf ;'lgtfsf ;xof]uLx¿ eg] kj|mfp kg{ ;s]sf 5}gg\ . ljBfyL{ efOalxgLx¿, dflysf b'a} ;dfrf/ rf]/L8s}tL;Fu ;DalGwt 5g\ . xfd|f] ;dfhdf o:tf 36gf af/Daf/ x'g] u/]sf 5g\ . ;dfhdf x'g] o:tf ultljlwaf6 aRg s] ug{ ;lsPnf t < Ps}l5g ;f]Rg';\ t . rf]/L8s}tLaf6 aRg] pkfox¿ s= 3/aflx/ hfg' kbf{ ‰ofn9f]sf /fd|f];Fu nufpg], v= nfdf] ;do 3/aflx/ hfg' jf a:g'k/] ;'/Iff lgsfo tyf 5/l5d]sLnfO{ hfgsf/L lbg], u= dxFuf u/uxgf nufP/ aflx/ glxF8\g] tyf u/uxgfx¿ 3/df g/fVg], 3= cfºgf] 6f]n;d'bfodf zª\sf:kb JolSt b]lvP k|x/LnfO{ va/ ug]{, ª= ;fj{hlgs oftfoftdf ofqf ubf{ ks]6df/b]lv ;fjwfg /xg], r= 3/aflx/ jf sDkfpG8 cflbdf ;fdfg hyfefjL g5f]8\g], 5= rf]/L ePsf] yfxf kfpg]lalQs} k|x/LnfO{ hfgsf/L lbg] .
82 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % lj|mofsnfk != rf]/L8s}tL;Fu ;DalGwt 36gf jf syf agfP/ sIffdf ;fyLx¿nfO{ ;'gfpg'xf];\ . @= rf]/L8s}tL x'Fbf t'?Gt} ug{'kg]{ lj|mofsnfk s] s] x'g ;Snfg\ < sIffdf 5nkmn ug{'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= rf]/L8s}tL x'g] sf/0f s] s] x'g\ < v= xfd|} nfk/afxLsf sf/0f rf]/Lsf 36gf x'g] u/]sf 5g\ . s] tkfO{F of] egfO;Fu ;xdt x'g'x'G5 < u= rf]/Lsf 36gf eOxfn] tkfO{F sxfF ;Dks{ ug{'x'G5 < 3= ;dfhdf x'g] rf]/L8s}tLaf6 aRg tkfO{F s] s:tf pkfo ckgfpg'x'G5 < To:tf pkfosf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . kl/of]hgf sfo{ ;fdflhs ;~hfn, kqklqsf, /]l8of] jf 6]lnlehgsf ;xfotfn] rf]/L8s}tL;Fu ;DalGwt ;dfrf/ vf]h]/ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .
83 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ;dfh ljljwtfn] el/k"0f{ x'G5 . ;dfh ljsf;s} l;nl;nfdf ;dfhdf ;sf/fTds / gsf/fTds kl/jt{g b]vf k5{g\ . gsf/fTds kl/jt{g ;dfhn] g?rfPsf kl/jt{g x'g\ . oL ;fdflhs ;d:ofsf ¿kdf /x]sf x'G5g\ . xfdLn] ;fdflhs ;d:ofaf/] cl3Nnf kf7df 5nkmn ul/;s]sf 5f}F . oxfF xfdL ;dfhdf ljBdfg ljljw ;d:ofsf] ;dfwfgdf d'Vo e"ldsf v]Ng] ;ª\3;+:yfaf/] cWoog ug]{ 5f}F . o:tf ;+:yfnfO{ lgDg rf6{af6 b]vfpg ;lsG5 M != ljBfno 3/aflx/ cf}krfl/s ¿kdf lzIff k|fKt ug]{ ynf] ljBfno xf] . 3/kl5 JolStn] ;a}eGbf a9L ;do latfpg] :yfg ljBfno g} xf] . ljBfnon] 1fgsf] Hof]lt k|bfg u5{ . JolStnfO{ p;sf b}lgs ;d:of ;dfwfgdf ;d]t ;an / ;Ifd agfpF5 . ljBfnon] ljBfyL{nfO{ ;fdflhs ;d:ofsf] klxrfg / o;sf c;/ tyf ;dfwfgsf pkfo klg hfgsf/L u/fpF5 . ljleGg lzIf0f l;sfO lj|mofsnfkdfkm{t $ ;fdflhs ;d:of ;dfwfgdf ;xof]uL ;+:yfx¿ kf7
84 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % Jofjxfl/s ;d:of ;dfwfgdf ;xfotf u5{ . ;xL / unt Jojxf/ 5'6\ofpg l;sfpF5 . cGwljZjf; / s'/Llt lj?4 cfjfh p7fpg l;sfpF5 . b}lgs kf7\oj:t'sf] cWofkgsf ;fy} ljleGg ;ª\3;+:yf, clwsf/sdL{ tyf ;fdflhs hLjgdf Voflt k|fKt JolSt;d]tnfO{ ljBfnodf af]nfO{ ljBfyL{nfO{ ;';"lrt u/fpg ;lsG5 . sfFrf] df6f] ;/xsf afnaflnsfnfO{ plrt jftfj/0f k|bfg u/]/ ljBfnon] lglZrt p2]Zo k|fKt ug{ ;xof]u ub{5 . ljBfnodf ljBfyL{x¿n] cf}krfl/s lzIff k|fKt ub{5g\ h;sf] k|of]u pgLx¿sf] b}lgs hLjgdf x'G5 . cf}krfl/s 1fgsf ;fy;fy} afnaflnsfn] ;fyL;ËL, lzIfs tyf cGo sd{rf/Lx¿sf af]nL, Jojxf/, tyf cfr/0f cflbsf d2tn] ;d]t ljleGg s'/fx¿ l;Sg ;Sb5g\ . lzIfsn] klg cfw'lgs ljlw / k2ltx¿sf] k|of]u u/]/ lzIf0f l;sfO lqmofsnfk ;~rfng ug{' kb{5 . @= :yfgLo Sna ;dfhdf ;fdflhs sfo{ ug]{ p2]Zon] u7g ePsf o'jf tyf afnSnan] klg ;fdflhs ;d:of ;dfwfgdf pNn]vgLo of]ubfg ug{ ;S5g\ . o:tf ;+u7gx¿ :jt:km't{ ¿kdf o'jf tyf afnaflnsfx¿sf] kxndf v'n]sf x'G5g\ . logLx¿sf] gfkmf sdfpg] p2]Zo x'Fb}g . ljz'4 ;fdflhs sfo{ ug]{ nIf o:tf Snax¿n] /fv]sf x'G5g\ . o:tf Snan] s'ntsf lj?4df sfo{ ug]{, afnljjfx /f]syfdnufot ljleGg ;fdflhs ;d:of lj?4 hgr]tgf km}nfpg] sfd u5{g\ . l;kd"ns sfo{j|md, /f]huf/d"ns tflnd tyf v]ns'b sfo{j|md cflb o'jf nlIft sfo{j|md u/]/ klg ;dfhsf] pTyfgdf ;xfotf u5{g\ . #= k|x/L rf}sL ;dfhdf zflGt;'/Iff sfod ug]{ sfo{ k|x/Ln] u5{ . rf]/L, 8s}tL, xTof tyf n'6kf6 h:tf c;fdflhs lj|mofsnfk x'g} glbg] / To:tf lj|mofsnfk eOxfn]
85 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % bf]ifLnfO{ sfg'gadf]lhd ;hfo lbnfpg] sfd k|x/Lsf] xf] . o;afx]s k|x/Ln] ;dfhdf x'g;Sg] ljleGg lsl;dsf ;d:ofaf/] ;r]tgf km}nfpg] sfo{ klg ub{5 . ;dfhsf ;b:o;Fu cGt/lj|mof ug]{ tyf ljBfnodf uO{ ljBfyL{nfO{ hfgsf/L lbg] sfd klg k|x/Ln] ub{5 . k|To]s lhNnfdf lhNnf k|x/L sfof{nosf cltl/Qm cfjZostf cg';f/ k|x/L rf}sL;d]t :yfkgf ul/Psf] x'G5 . o:t} x/]s k|x/L rf}sLdf lglZrt ;+Vofdf k|x/L ;d]t v6fOPsf] x'G5 . æ;To ;]jf ;'/If0fd\Æ eGg] kljq p2]Zo af]s]sf] k|x/L ;+u7g x/bd ;To, ;]jf / ;'/Iffdf tNnLg /x]sf] x'G5 . cfh k|x/LnfO{ hgtfsf] ghLssf] kx/]bf/sf ¿kdf klg lnOG5 o;sf nflu æk|x/L d]/f] ;fyLÆ eGg] gf/f to ul/Psf] 5 . k|x/Ln] ;b}j hgtfsf] ;]jfnfO{ zL/df /fv]/ sfo{ ub{5 . $= u'7L u'7L g]jf/L ;d'bfodf k|rlnt ;+:yf xf] . o;n] ljjfx, ef]het]/ tyf cGo ;fdflhs ;+:sf/df w]/} vr{ ug{ lgoGq0f ug{ ;S5 . ;dfhdf dfbs kbfy{ vfP/ em}emu8f ug]{nfO{ sf/afxL ug{'sf ;fy} h'jftf; v]Ng] s'/fdf klg aGb]h nufpg ;S5 . ;Eo ¿kdf cfºgf] ;+:sf/ / ;+:s[ltnfO{ dfGg / dgfpg nufpg ;S5 . %= 6f]n ;'wf/ ;ldlt ;dfhdf ;dfhs} ;b:ox¿sf] ;lj|motfdf cfºgf] 6f]nsf] ljsf; ug]{ p2]Zon] 6f]n ;'wf/ ;ldlt u7g ul/Psf] x'G5 . o;n] ;dfhdf cfOkg]{ ljjfx, j|taGw, d[To' ;+:sf/ cflb ljleGg ;fdflhs sfo{df x'g] cgfjZos vr{df lgoGq0f ug{ ;S5 . ;dfhdf tf;h'jf lgoGq0f ug]{, hfF8/S;Lsf] laj|mLljt/0fnfO{ lgoldt ug]{, o'jfnfO{ s'ntaf6 6f9f /fVg], dlxnf lx+;f x'g glbg] nufot sfd;d]t ub{5 . o;sf ;fy} 6f]nsf] ljsf;sf nflu :yfgLo lgsfo jf ljsf;] c•fx¿;Fu ;dGjo u/L sfd ;DkGg ug]{ ;d]t sfd 6f]n ;'wf/ ;ldltn] ug{
86 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % ;Sb5 . o;sf ;fy} cfˆgf] 6f]nleq zflGt ;'/Iff sfod ug{ kxn ug]{ sfo{ ;d]t o;n] ug{ ;S5 . lj|mofsnfk != lzIfsnfO{ cg'/f]w u/]/ s'g} Ps ;fdflhs ;ª\3;+:yfsf k|ltlglwnfO{ ljBfnodf cfdGq0f ug{'xf];\ / sIff lng nufpg'xf];\ . @= s] tkfO{Fsf] ;d'bfodf 6f]n ;'wf/ ;ldlt 5 < o;n] s] s:tf sfd ul//x]sf] 5 < vf]hL u/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= ;fdflhs ;ª\3;+:yfsf] ;"rL tof/ kfg{'xf];\ . v= ;fdflhs ;d:of ;dfwfgdf ljBfnon] s] s:tf] e"ldsf v]Ng ;S5 < u= u'7L s'g ;d'bfodf k|rlnt 5 < o;sf sfd n]Vg'xf];\ . 3= ;fdflhs ;d:of ;dfwfgdf k|x/Ln] s;/L ;3fpF5 < ª= :yfgLo Snan] ;fdflhs ;d:of ;dfwfgdf v]Ng ;Sg] e"ldsfnfO{ a'Fbfut ¿kdf n]Vg'xf];\ . kl/of]hgf sfo{ tkfO{Fsf] ;d'bfodf /x]sf s'g} ;ª\3;+:yfsf k|ltlglwnfO{ lzIfs jf cleefjssf ;xfotfn] e]6\g'xf];\ . pSt ;+:yfn] ;fdflhs ;d:of ;dfwfgdf v]n]sf] e"ldsfaf/] kQf nufO{ lgisif{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .
87 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % PsfO % xfd|f] ljut l;sfO pknlAw ™ cfkm" /x]sf] ;d'bfosf] ljut / jt{dfg atfpg, ™ cfºgf] ;d'bfodf ePsf P]ltxfl;s j:t'x¿sf] vf]hL tyf cGj]if0f sfo{df ;xefuL x'g, ™ g]kfn zAbsf] pTklQ;DaGwL ljleGg ls+jbGtL atfpg .
88 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % zlgjf/ cyf{t 5'§Lsf] lbg . ;~h' 5'§Lsf] lbg g'jfOw'jfO ul5{g\ . km';{bdf 3/sf] sfd klg ;3fpFl5g\ . o;afx]s x/]s zlgjf/ lbpF;f] /]l8of] cf7/fO{af6 k|;f/0f x'g] /]l8of] gf6s klg ;'Gg 5'6fpFlbgg\ . l56f]l56f] cfºgf] sfd ;s]/ pgL gf6s ;'Gg al;g\ . of] /]l8of] cf7/fO{ xf] . ca k|:t't x'G5 gf6s – d]/f] ;d'bfosf] ljut . o; gf6sdf kfqx¿ 5g\ M /hgLM sIff % df cWoog ug]{ 5fqf, pgsf xh'/af, /fd]z / xh'/cfdf, lalGbtf -dfG5]x¿ lxF8]sf] cfjfh cfpF5 ._ /fd]zM cf]xf], lxF8\bflxF8\b} yflsof] kf] t Û Psl5g cf/fd u/f}F x} . lalGbtfM xf] lg . d klg yfs]F . nf} g Psl5g cf/fd u/f}F eGg} cfF6]sL y]F, tkfO{Fn] elgxfNg'ef] . /hgLM x'G5 . cf/fd u/f}F g . xtf/ g} kf] s] 5 / xfdLnfO{ . x}g t xh'/cfdf < lalGbtfM xf] lg . klxn] klxn] o:tf ;lhnf af6f3f6f lyPgg\ . xfdL lxF8]/} pM kfl/ ltd|f] afafsf] dfjnL;Dd Ps lbgdf k'UYof}F . ca t tL lbg klg ;kgf h:tf] kf] nfU5 . /hgLM lsg To;a]nf uf8Lsf] ;'ljwf lyPg /, xh'/cfdf < lalGbtfM uf8L /] < s]sf x'g' lg Û /fd]zM af6f]3f6f] s]xL lyPg, gfgL . xfdL lxF8]/} k'UYof}F ;a}lt/ . dfG5]x¿ sf7df8f}Fdf uf8L u'8\5g\ eGy], xfdLnfO{ sxfgL ;'gfP h:t} nfUYof] . lalGbtfM ltd|f afaf / sfsf ;fgf x'Fbf xfdL af]s]/} ;x/;Dd nfg] / Nofpg] uYof}{F . s;} s;}n] ef/L af]sfpg 3f]8f / vRr8sf] k|of]u uy{] . afFsL t cfkm}F . kf7 ! d]/f] ;d'bfosf] ljut / jt{dfg
89 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % /fd]zM ltdLnfO{ s] yfxf, ltd|L xh'/cfdfnfO{ lax] u/]/ NofpFbf 8f]nLdf r9fP/ NofPsf] t xf] . /hgLM 8f]nL /] . s] xf] lg of] 8f]nL eg]sf] rflxF < lalGbtfM ljjfxdf a]x'nL af]Sg k|of]u ul/g] ;fwg g} 8f]nL xf] . o;sf] lardf dfG5] a:g] 7fpF x'G5 eg] b'O{lt/af6 dflg;n] To;nfO{ af]Sg] u5{g\ . /hgLM Toqf 7'nf dfG5]nfO{ s;/L af]Sg' t < /fd]zM sxfF 7'nf x'g' lg Û ltd|L xh'/cfdfnfO{ d}n] ;ft jif{sf] pd]/df ljjfx u/]/ NofPsf] . Tolta]nf d To:t} P3f/ jif{sf] lyPF xf]nf . /hgLM xh'/af, tkfO{Fx¿ lxF8\bf af; a:g'k¥of] eg] sxfF a:g'x'GYof] t < /fd]zM gfgL, clxn] h:tf] xf]6n jf nh s]xL x'Fb}gy] . xfdL t kf6Ldf a:Yof}F lg . lalGbtfM a:g sxfF ;lhnf] lyof] / . vfg] / a:g] ;a} ;fdfg cfkm}F af]s]/ lxF8\g'kYof{] . rf]/, 8fFsf tyf hª\unL hgfj/x¿sf] v'a} 8/ x'GYof] . /hgLM dnfO{ t oL ;a} s'/f ;'Gbf syf ;'g] h:tf] kf] nflu/x]sf] 5 . /fd]zM xf] lg . xfdLn] ef]u]sf ;a} s'/f clxn]sf] k':tfnfO{ syf h:t} nfU5 . vfg]kfgL lng 8f]sf] af]s]/ 306f}F 6f9fsf vf]nf, kFw]/f jf tnfp;Dd k'Ug'kYof]{ . kfgL /fVg df6fsf] £ofDkf] k|of]u ul/GYof] . lalGbtfM xf] lg . clxn] x]/ t . 3/ 3/df wf/f 5g\ . afy¿ddf tftf]lr;f] kfgLsf] Joj:yf 5 . xfd|f kfnfdf lr;f] kfgLn] b}lgs g'xfpg'kYof]{ . l9nf] uP kfnf] kfOFb}gYof] . xfdL t /flt g} wf/fdf k'Ug] uYof}{F . /hgLM cf]xf], s:tf] b'Mv Û clg lg xh'/af, To; a]nf clxn] h:tf] lah'nL aQLsf] Joj:yf lyPg clg s;/L sfd rnfpg'x'GYof] < /fd]zM xf] lg . lah'nL aQL t sxfF x'g' lg xfd|f kfnfdf . xfdL t lbofnf] / 6'sL afNYof}F . cln ;DkGg dflg; nflN6g afNy] . kf6Lsf] lrq
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 90 lalGbtfM ltdLn] lbofnf], 6'sL / nflN6g b]v]sL 5\of} t < /hgLM 5 lg xh'/cfdf . kf]xf]/ ;ª\u|xfnodf b]v]sf] d}n] . /fd]zM ltdLnfO{ yfxf 5, dflg;x¿lar s'/fsfgL ug{ clxn] df]afOn kmf]g 5 . xfd|f kfnfdf t ;dfrf/ lnglbg dfG5] g} k'Ug'kYof{] . k9]n]v]sf dflg; yf]/} x'Gy] . lr7L s;n] n]vf];\ . lalGbtfM Ps k6s ltd|f xh'/a'af lgs} nfdf] ;do ef/tlt/ a:g'ef] . pxfFn] d]/f gfddf lr7L k7fpg'ePsf] /x]5 . ufpFdf sf]xL k9]n]v]sf dflg; lyPgg\ . emG8} b'O{ dlxgfkl5 ufpFdf l8¶f;fa cfpg'eof] / lr7L k9\g nufPF . /hgLM clg xh'/afnfO{ lr7L n]Vg nufpg'eof] t < /fd]zM sxfF lr7L n]Vg nufpg' lg Û ef]lnkN6} t d 3/}df cfOxfn]F lg . lalGbtfM Tof] sxfgL ;'g]/ ltd|f xh'/af v'a xfF:g'ef] . /hgLM slt ufx|f] xlu . clxn] t ;"rgf k|ljlwsf slt ;fwg pknAw 5g\ . df]afOn kmf]g, /]l8of], l6eL, OG6/g]6, kqklqsfnufotn] xfdLnfO{ ;"rgf lnglbg v'a ;lhnf] ePsf] 5 lg . /fd]zM xf] t lg . clxn] t ltd|f sfG5f sfsf;Fu 3/}df a;]/ Toqf] 6f9f cd]l/sfdf laxfga]n'sf g} s'/f ug{ kfPsf 5f}F . /hgLM clg lg xh'/af, tkfO{Fx¿sf kfnfdf v]taf/L rflxF s;/L hf]Tg'x'GYof] < s] clxn] h:tf] 6\ofS6/ k|of]u x'GYof] / < /fd]zM sxfF 6\ofS6/ x'g' lg < xfdL t uf]? / /fFufn] v]taf/L hf]Tg] uYof}{F . afFsL t xftkfv'/fs} e/ t xf] . lalGbtfM clg pTkfbg ePsf j:t' cfkm}Fn] pkef]u ug]{ dfq xf] To; a]nf . laj|mL x'Fb}gYof] . w]/ ePsf ;fu;AhL cflb ufO{j:t'nfO{ v'jfpFYof}F . clxn] t 3/af6} t/sf/Lnufot
91 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % cGo afnL laj|mL x'G5g\ . o;af6 dflg;n] cfkm"n] rfx] h:tf] j:t' pkef]u ug{ kfPsf 5g\ . /fd]zM Tolt dfq xf] / < dfG5]n] cfkm"n] pkef]u ul/g;s]sf j:t' a]r]/ cfDbfgL;d]t ug{ ;s]sf 5g\ . /hgLM cf]xf], s:tf] b'u{Gw -gfs y'lG5g\_ . s] uGxfPsf] xh'/af oxfF < /fd]zM kmf]xf]/sf] b'u{Gw lg . pm k/ vf]N;fdf ahf/sf] kmf]xf]/ ºofFS5g\ . ;]jf;'ljwf a9L x'g] x'gfn] dflg; ;x/lt/ a;fOF ;g]{ j|md a9]sf] 5 . o;n] ubf{ k|b"if0f, kmf]xf]/ tyf cGo ck/fw;d]t a9]sf 5g\ . lalGbtfM ;x/df dfq x}g, clxn] t ufpFdf ;d]t af6f], ;~rf/, ljB't\, lzIff, tyf dgf]/~hg k'u]sf] 5 . o;n] dflg;sf] hLjgz}nL;d]t kl/jt{g ePsf] 5, x}g t < /hgLM xf] lg, xh'/cfdf . o:tf ;]jf;'ljwfs} sf/0f t dflg;sf] cf};t cfo'df ;d]t j[l4 eO/x]sf] 5 . /fd]zM xfdL j[4j[4fnfO{ t ;/sf/n] eQfsf] Joj:yf u/]sf] 5 . To:t} :jf:Yo tyf oftfoftdf ;d]t 5'6sf] Joj:yf u/]sf] 5 lg . /hgLM d}n] cfh tkfO{Fx¿af6 w]/} s'/f l;Sg] df}sf kfPF . d oL s'/f ;fyLx¿nfO{ ;d]t atfpg] 5' . /fd]zM x'G5 . cfkm"n] hfg]sf s'/f c¿nfO{ atfpg'k5{ . lalGbtfM x}g, ukm dfq ug]{ ls ca cl3 klg a9\g] t < /fd]zM xf] t . ca ysfO klg d¥of] . ca rflxF p7f}F . -;a} hgf af6f] nfU5g\ ._ lj|mofsnfk != ljutdf cfkm" a;]sf] 7fpFsf] ofb ub}{ Ps cg'R5]b n]Vg'xf];\ . @= cfkm" a;]sf] 7fpFsf] ljut / jt{dfg emNspg] lrq agfpg'xf];\ / sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 92 cEof; tnsf k|Zgsf] 5f]6f] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= tkfO{F a;]sf] 7fpFsf] ljut / jt{dfgsf s'g} b'O{6f leGgtf n]Vg'xf];\ . v= 8f]nL eg]sf] s] xf] < u= ljutdf dflg;x¿ s] s;/L ;"rgf cfbfgk|bfg uy]{ < 3= s] s'/fn] kmf]xf]/ a9fpF5 < ª= dflg;x¿ lsg a;fOF ;5{g\ < ;fd'bflos sfo{ tkfO{Fsf 3/df jf 5/l5d]sdf j[4j[4f x'g'xf]nf . pxfFx¿dWo] s]xLnfO{ e]6]/ ;d'bfodf ;8s, ljB't\, lzIff, :jf:Yo / ;~rf/sf If]qdf ljutsf] cj:yf / jt{dfgdf ePsf kl/jt{g ;DaGwdf vf]hL u/L sIffdf k|:t't ug{'xf];\ .
93 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % l/dfsf afa'cfdfn] labfsf] lbg kf/]/ pgnfO{ P]ltxfl;s j:t'x¿sf] hfgsf/L u/fpg ljleGg :yfgsf] e|d0fdf n}hfg'eof] . laxfg vfgf l5§} vfgf vfP/ pgLx¿ e|d0fdf lgl:sP . ;aeGbf klxnf pgLx¿ k|frLg b/af/ 3'Dg uP . b/af/nfO{ xfn ;ª\u|xfnodf kl/0ft ul/Psf] /x]5 . pgLx¿n] u]6df k|j]z z"Ns lt/]/ l6s6 lnP . !* cf}F ztfAbLdf ag]sf] b/af/ lgs} snfTds 9ª\un] lgdf{0f ul/Psf] b]v]/ l/df bª\u kl/g\ . pgn] pSt snfaf/] afafnfO{ ;f]lwg\ . afafn] ljutdf dflg;x¿ xftn] s'Fb]/ To:tf cfsif{s j:t' agfpFy] eGg] s'/f atfpg'eof] . dflg;x¿sf] 3'OFrf] lyof] . ;s];Dd a9L hfgsf/L lng] p2]Zon] l/dfn] cfºgf afaf tyf ;ª\u|xfnosf sdf{rf/L;Fu ;d]t hfgsf/L lnOg\ . b/af/ ;ª\u|xfnosf ;a} efu 3'ld;s]/ pgLx¿n] aflx/ lgl:sP/ kmf]6f] klg lvr] . pgLx¿sf] bf];|f] uGtJo 8fF8fdfly /x]sf] u9L lyof] . lgs} psfnf] af6f] lxF8]/ k'lug] pSt u9Ldf k'Ubf l/dfnfO{ lgs} cfgGb nfUof] . rf/}lt/ 7'N7'nf 9'ª\ufn] 3]/]/ u9L agfOPsf] /x]5 . 8fF8fsf] s]xL efu ;Dd kf/]/ u9L lgdf{0f ul/Psf] /x]5 . lardf Pp6f tf]k /flvPsf] lyof] . tf]ksf ;fy;fy} g]kfn–cª\u|]h o'4sf ;dodf k|of]u ePsf cGo xltof/ klg ToxfF lyP . ;Dd k/]sf] efusf lardf sfnLsf] Pp6f dlGb/ klg /x]5 . dlGb/leq k;]/ pgLx¿n] sfnLdftfsf] bz{g u/] . afafn] l/dfnfO{ kf7 @xfd|f P]ltxfl;s j:t'x¿ kf6g b/af/ tf]k
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 94 g]kfnL jL/ k'vf{n] ;fdfGo xftxltof/, uf]nLuÝfsf ;fy o'4 u/]/ g]kfnsf] e"efu k/fO{sf xftdf kg{ glbPsf] s'/f atfpg'eof] . l/dfnfO{ xfdL jL/ k'vf{sf ;Gtfg xf}F eGg] yfxf kfpFbf v';L nfUof] . To;kl5 pgLx¿ k[YjLgf/fo0f zfxsf] ;flns ePsf] :yfgdf uP . g]kfnsf] PsLs/0fsf dxfgfos k[YjLgf/fo0f zfxsf] ;flnscl3 k'Ubf >4fn] pgsf] lz/ lgx'l/of] . ;;fgf 6'j|mfdf ljeflht ljleGg /fHonfO{ PsLs/0f u/]/ cfhsf] g]kfn ag]sf] s'/f l/dfn] k9]sL lyOg\ . k[YjLgf/fo0fsf] ;flns glhs} g]kfnL jL/x¿ elSt yfkf tyf aneb| s'Fj/sf] klg ;flns lgdf{0f ul/Psf] /x]5 . tL ;flns;Fu klg pgLx¿n] kmf]6f] lvr] . af6fdf kmls{+bf l/dfsf afafn] pgnfO{ xfd|f jl/kl/ b/af/, d7dlGb/, kf6Lkf}jf, wf/f, rf}tf/f, clen]v, ;Qn h:tf ljleGg P]ltxfl;s j:t' /x]sf / ltgLx¿sf] ;+/If0f ug{' xfdL ;a}sf] st{Jo ePsf] s'/f atfpg'eof] . o;sf nflu gofF k':tfnfO{ o:tf j:t'sf] dxŒjsf af/]df klg hfgsf/L lbg'kg]{ s'/f atfpg'eof] . ufpF jf gu/kflnsf, :yfgLo ;ª\3;+:yf, Sna, /fhgLlts bnnufot ;a}n] cfºgf If]qdf ePsf o:tf j:t' klxrfg u/L ;+/If0fdf ;xof]u k'¥ofpg'kg]{ s'/f klg atfpg'eof] . gofF 7fpF 3'd]/ gofF cg'ej ;FufNg kfPsfdf l/df lgs} v';L eOg\ . lj|mofsnfk != tkfO{Fsf] ;d'bfodf /x]sf P]ltxfl;s j:t'x¿sf] ;"rL agfpg'xf];\ / sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . @= tkfO{F cfkm" a;]sf] :yfgsf P]ltxfl;s j:t' ;+/If0f ug]{ pkfox¿ s] s] x'g ;Snfg\ < To:tf pkfox¿sf] ;"rL agfpg'xf];\ . k[YjLgf/fo0f zfx
95 cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % cEof; tnsf k|Zgsf] pQ/ n]Vg'xf];\ M s= l/dfn] 3'd]/ b]v]sf P]ltxfl;s j:t'sf] ;"rL agfpg'xf];\ . v= s:tf j:t'nfO{ P]ltxfl;s j:t' elgG5 < u= P]ltxfl;s j:t'x¿sf] ;+/If0f lsg ug{'k5{ < 3= s;/L xfdL jL/ k'vf{sf ;Gtfg xf}F < kl/of]hgf sfo{ tkfO{Fsf] 3/ jf ;d'bfosf dflg;;Fu s'g s'g P]ltxfl;s j:t' 5g\, ;f]w]/ kQf nufpg'xf];\ . tkfO{Fsf] lgisif{ sIffdf k|:t't ug{'xf];\ . kQf nfu]sf s'/fsf cfwf/df lgDg zLif{sdf /xL Pp6f k|ltj]bg tof/ kfg'{xf];\ . s= kl/ro v= cWoogsf] p2]Zo u= cWoogsf] ljlw 3= kQf nfu]sf s'/f ª= lgisif{
cf]Pl;; ;fdflhs cWoog tyf dfgjd"No lzIff – % 96 ljBfnosf] k':tsfnodf /]lhgf / k|j]z g]kfnsf] Oltxf;;Fu ;DalGwt ljleGg k':tsx¿ cWoog u/]/ al;/x]sf lyP . Tolts}df lzIfs jL0ff a'9fyf]sL cfOk'Ug'eof] . lzIfsM P, ltdLx¿ t oxfF kf] /x]5f} t Û k|j]zM xf] lg, u'?df . xfdL km';{bsf] ;dodf s]xL s'/f l;sf}F eg]/ oxfF cfPsf . /]lhgfM Dofd, d g]kfnsf] Oltxf;af/] k9\b} lyPF . dgdf Pp6f k|Zg plAhof] . vf;df xfd|f] b]z g]kfnsf] gfd s;/L /xg uof] xf]nf < lzIfsM o;af/] ljleGg ls+jbGtL 5g\ . ;'g x} t . klxnf] ls+jbGtLcg';f/ lrlgofFx¿n] o;nfO{ lgkf]nf] eGbf eGb} g]kfn gfd /xg uPsf] dflgG5 . To:t} …g]Ú d'lgn] b]jLsf] tk:of u/]kl5 tL b]jLsf] cf1fcg';f/ pgn] o; b]zsf] zf;g u/]sfn] pgs} gfdaf6 g]kfn /xg uPsf] dflgG5 . /]lhgfM P . lzIfsM To:t} k|frLgsfndf ls/fFtx¿sf] …g]kf/Ú elgg] Ps zfvf oxfF a;f]af; ug]{ u/]sf / oxL …g]kf/Ú zAb cke|+z eO{ la:tf/} g]kfn gfd /xg uPsf] dflgG5 . csf]{ rflxF k|frLgsfndf pkTosfdf …gLkÚ hfltx¿sf] a;f]af; lyof] . la:tf/} logLx¿nfO{ …g]kÚ elgg yflnof] . log} …g]kÚ hfltdf ÚcfnÚ k|Too nfu]/ g]kfn zAbsf] pTklQ ePsf] dflgG5 . k|j]zM clg d}n] t ltAatL efiffaf6 kf] g]kfn gfd /xg uPsf] eGg] kf] ;'g]sf] lyPF t . s] of] ;To xf] < lzIfsM xf] lg Û ltAatL efiffdf …g]Ú sf] cy{ …3/Ú / …kfnÚ sf] cy{ …pgÚ x'G5 . k|frLg ;dodf g]kfn pgsf lglDt k|l;4 ePsfn] o;}sf gfdaf6 g]kfn gfd /xg uPsf] dflgG5 . kf7 #g]kfn zAbsf] pTklQ