/fd|f]
gk] fnL
sIff #
nv] g tyf ;Dkfbg
a]u]Gb| ;'Aaf
/fdrGb| vgfn
k':ts k|sfzg ux[ kf| = ln=
sf7df8f}, gk] fn
kmf]gM )!–$$^%*!)
nv] g tyf ;Dkfbg
a]u]Gb| ;A' af
/fdrGb| vgfn
klxnf] ;:+ s/0f M @)^%
bf;] f| ] ;:+ s/0f M @)&!
kg' d'b|0f M @)&@
t;] f| ] ;+:s/0f M @)&%
;jf{lwsf/
k|sfzs tyf n]vsx¿df
u|flkmS;M
jL/]Gb| >]i7
lrqfªs\ g
af;' lIflth
ISBN : 978-9937-8129-2-4
k|sfzs
k':ts k|sfzg u[x k|f= ln=
sf7df8f}“, g]kfn
kmf]gM )!–$$^%*!)
g]kfndf dl' bt|
xfd|f] egfO
/fd|f] gk] fnL g]kfnL efiffnfO{ dft[efiff tyf dfWod efiffsf ¿kdf k|of]u ug]{
ljBfnotxsf ljBfyL{x¿sf nflu g]kfnL efifflzIf0f u/fpg] p2]Zon] tof/
kfl/Psf kf7\ok:' tsx¿sf] ‡f[ª\vnf xf] . oL kf7\ok':tsx¿df /flvPsf
kf7\o;fdu|Lsf] ljifoj:t' / ltgsf] ljGof;²ddf ljBfyL{x¿sf] pd]/, dgf]lj1fg,
jftfj/0f tyf k"j{1fgsf] Vofn ul/Psf] 5 / ltgnfO{ efifflzIf0fsf cfwf/et"
l;4fGtcg';f/ Joj:yfkg ul/Psf] 5 . oxL sf/0fn] ubf{ of] ‡f[ª\vnf
ljBfnotxsf ljBfyL{x¿nfO{ k|efjsf/L 9ª\un] g]kfnL efifflzIf0f u/fpg]
cfwf/e"t lzIf0f;fdu|L aGg] s/' fdf xfdL cfzfjfbL 5f}F .
/fd|f] g]kfnL sIff # cf7b]lv gf} jif{ pd]/;dx" sf afnaflnsfx¿sf nflu
g]kfnL efifflzIf0f u/fpg] p2]Zon] tof/ kfl/Psf] kf7\ok:' ts xf] . o;
kf7\ok':tsdf rf}w cf]6f kf7x¿ 5g\ / x/]s kf7nfO{ kf7 ;?' ug{'cl3b]lv
;'? ul/Psf] 5 / dn" kf7, ljleGg lsl;dsf cEof;, cEof;leqsf] kf7 x'“b},
l;h{gfTds n]vg;Dd cfOk'Ubf b; k[i7df Jojl:yt ul/Psf] 5 . ljBfyL{nfO{
dn" kf7k|lt cled'v u/fpg lrqdo l²ofsnfksf] Joj:yf ul/Psf] 5 . efiffsf
rf/ cf]6} l;knfO{ ;/n 9ª\un] l;sfpg] cEof;x¿ 5g\ / To;/L l;s]sf
s/' fnfO{ lr/:yfoL agfpg x/]s kf7df kg' a{nsf cEof;x¿ /flvPsf 5g\ .
o;sf ;fy} l;sfOnfO{ k|efjsf/L agfpg cfsif{s lnlk tyf /ª;+of]hgdf
kf7fgs' n" sf afndgf]lj1fgnfO{ ljrf/ k¥' ofOPsf afnlk|o tyf /ª\uLg lrqx¿
/flvPsf 5g\ .
cGTodf, o; k:' tssf] n]vg tyf ;Dkfbgsf ²ddf k|ToIf jf k/f]If¿kdf
;xof]u ug'{xg' ] ;Dk"0f{ dxfge' fjk|lt xflb{s s[t1tf 1fkg ub}{ k:' tssf lrqsf/
af;' lIflth, l8hfOg/ jL/]Gb| >]i7 tyf k|sfzg / ljt/0fsf] lhDdf lng] k:' ts
k|sfzg u[xk|lt cfef/ k|s6 ub{5f}“ . o; k':tsnfO{ cem ;/n, ;/;, q'l6xLg /
p2]Zok"0f{ agfpg ;x[boL ljifolj1 tyf lzIfsju{sf] cdN" o ;Nnfx / ;e' mfjsf]
ck]Iff ub{5f}“ .
n]vs tyf ;Dkfbsåo
kmfug' @)^%
ljifo–;"rL
!= d]/f] ;fgf] 3/ -sljtf_ !
@= 6l] nlehg -lgaGw_ !!
#= w"t{ :ofn / rnfv afvf| ] -syf_ @!
$= xtf/ -sljtf_ #!
%= d}n] b]v]sf 6fk] Lx¿ -lgaGw_ $!
^= afh]sf] yfn -syf_ %!
&= 8Nn7] f] -sljtf_ ^!
*= syf ;G' g] lbg -;j+ fb_ &!
(= dn' f/ / cVt/ -syf_ *!
!)= r:df x/fof] -sljtf_ (!
!!= u8“} f -lgaGw_ !)!
!@= lhG6' / a'Rr]sf] af8'nL -syf_ !!!
!#= cfkm" enf] t hut\ enf] -syf_ !@!
!$= uf]ljGbsf] uf]7 -lgaGw_ !#!
!%= ;'gfO kf7sf ;fdu|L !$!
kf7 ;'? ug{c' l3 kf7 !
d]/f] ;fgf] 3/
õ dflysf hgfj/x¿ a:g] 7fpn“ fO{ s] elgG5 < sIffdf 5nkmn u/ .
zAb / cy{
5fgf] – kfgL 5]Sg 5fgfdf /flvPsf] sfDnf] – pmgaf6 ag]sf] a:g] ;fwg
uG' b|L – k/fnaf6 ag]sf] a:g] ;fwg
k/fn jf 3fF; kwF /] f] – kfgL eg]{ 7fpF
kft] ]sf] – leQfdf lnk]sf] jf bn]sf] 6f7f] – af7fÙ rnfv
uf]7 – ufO{a:t' afFlwg] 7fpF
1/fd|f] g]kfnL sIff #
dn" kf7 –ke| f e66\ /fO{
d]/f] ;fgf] 3/
d/] f] ;fgf] 3/ 5
5fgfdfly v/ 5
/ftfd] f6f] kf]t]sf]
af/L ;a} hf]t]sf] .
af/Lel/ k"mn 5
kt' nLsf] x'n 5
;'Gtnfsf] af6] 5
;fgf];fgf] uf]7 5 .
2 /fd|f] g]kfnL sIff #
a:g u'GbL| sfDnf] 5
afS] g 8fs] f] gfDnf] 5
k“w]/fdf kfgL 5
ufuL| afS] g] gfgL 5 .
gfRb} lx8“ \g] kf7f] 5
afR5f] klg 6f7f] 5
7f8f] kR' 5/ nfp5“
d;u“ vN] g cfp“5 .
3/fd|f] g]kfnL sIff #
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAb k9 / sfkLdf nv] M
5fgfd'lg, /ftf]df6f], af/Lel/, uf]7, sfDnf], k“w]/f], afR5f], 6f7f], k'R5/
@= tnsf cy{;“u ldNg] zAb kf7af6 vf]h/] n]v M
s_ kfgL 5]Sg 5fgfdf /flvPsf] k/fn jf 3f“; Ö ÒÒÒÒÒÒ
v_ leQfdf lnk]sf] jf bn]sf] Ö ÒÒÒÒÒÒ
u_ ufO{a:t' af“lwg] 7fp“ Ö ÒÒÒÒÒÒ
3_ pmgaf6 agfPsf] a:g] ;fwg Ö ÒÒÒÒÒÒ
ª_ k/fnaf6 agfPsf] a:g] ;fwg Ö ÒÒÒÒÒÒ
r_ kfgL eg]{ 7fp“ Ö ÒÒÒÒÒÒ
#= pxL cy{ lbg] zAb 5fg/] ;u“ } n]v M x'n
?v
sfDnf] ÒÒÒÒÒÒ 6f7f] ÒÒÒÒÒÒ af7f]
;'sn'
k“w]/f] ÒÒÒÒÒÒ le8 ÒÒÒÒÒÒ /f8L
wf/f
u'Gb|L ÒÒÒÒÒÒ af]6 ÒÒÒÒÒÒ
$= s'g k|f0fL sxf“ a:5g\ < n]v M
dfG5] a:g] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ufO{ a:g] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
af3 a:g] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ;k{ a:g] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
3f]8f a:g] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ xfQL a:g] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
r/f] a:g] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ df}/L a:g] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
uf7] , 3/, tan] f, 3f/, xfQL;f/, u'“8, cf9] f/, bn' f]
4 /fd|f] gk] fnL sIff #
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf–! ;'g / l7s zAb nv] M
s_ la/fnf] ÒÒÒÒÒÒÒÒ u5{ .
v_ afv|f ÒÒÒÒÒÒÒÒ u5{ .
u_ d;' f ÒÒÒÒÒÒÒÒ u5{ .
3_ efn] s'v'/f] ÒÒÒÒÒÒÒÒ u5{ .
ª_ k/]jf ÒÒÒÒÒÒÒÒ u5{ .
@= ;'gfO kf7–! df ;'g]sf 5 cf]6f hgfj/ / 5 cf]6f r/fsf] gfd nv] M
hgfj/ r/f
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= ljleGg kf| 0fLx¿sf] cfjfh gSsn u//] sIffdf ;g' fpm .
$= cl3Nnf] sIffdf k9]sf] s'g} Pp6f afnsljtf no xfn]/ ;'gfpm .
%= ltd|f] 3/ s:tf] 5 < ;fyLx¿nfO{ atfpm .
^= tnsf] zAbx¿ k:| 6;Fu k9M
;G' tnf uG' b|L sfDnf] kFw]/f] ufu|L gfRb}
lxF8\g] afR5f] k'R5/ nfpF5 v]Ng cfpF5
&= d/] f] ;fgf] 3/ sljtf sIffdf no xfn]/ k9 .
5/fd|f] g]kfnL sIff #
*= 5'6s] f zAb e/L sljtf k/" f u/ M
d]/f] ÒÒÒÒÒÒÒÒ 3/ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
5fgfdfly ÒÒÒÒÒÒÒÒ 5
ÒÒÒÒÒÒÒÒ kf]t]sf]
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ;a} ÒÒÒÒÒÒÒÒ .
af/Lel/ ÒÒÒÒÒÒÒÒ 5
ÒÒÒÒÒÒÒÒ xn' ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ af]6 ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ uf]7 ÒÒÒÒÒÒÒÒ .
(= pQ/ bp] m M
s_ 3/ s]n] kf]t]sf] 5 <
v_ km" ndf s]sf] xn' 5 <
u_ a:gnfO{ s] 5 <
3_ gfgL;“u v]Ng s] cfp“5 <
ª_ kf7f] s;/L lx“8\5 <
!)= b'O{tLg jfSodf pQ/ bp] m M
s_ 3/ s:tf] 5 <
v_ af/Ldf s]s] 5g\ <
u_ afR5f] s:tf] 5 / afR5fn] s] u5{ <
!!= a9fP/ nv] M
af/Lel/ k"mn 5
k'tnLsf] x'n 5
;G' tnfsf] af]6 5
;fgf];fgf] uf]7 5 .
6 /fdf| ] gk] fnL sIff #
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= s] elgG5 < n]v M
e}“;Lsf] uf]7 Ö e}“;Luf]7
ufO{sf] uf]7 Ö ÒÒÒÒÒÒÒ e]8fsf] uf]7 Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
@= zAb hf]8]/ nv] M
/ftf] ± df6f] Ö /ftdf6] 7n' f] ± a'af Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
7n' f] ± bfh' Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ld7f] ± dl;gf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
;fgf] ± bfh' Ö ÒÒÒÒÒÒÒ ;fgL ± cfdf Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
#= tnsf zAb hf8] /] nv] M
5fgf ± dfly Ö 5fgfdfly af/L ± el/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
3/ ± dfly Ö ÒÒÒÒÒÒÒ 3/ ± el/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
3/ ± dl' g Ö ÒÒÒÒÒÒÒ 3/ ± k5fl8 Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
3/ ± cufl8 Ö ÒÒÒÒÒÒÒ 3/ ± leq Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
$= zAb hf]8/] ;“u} n]v M
;fgf] ± ;fgf] Ö ;fgf];fgf] tn ± tn Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
df]6f] ± df]6f] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ j/ ± j/ Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
7'nf] ± 7'nf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ dfly ± dfly Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
xf]rf] ± xf]rf] Ö ÒÒÒÒÒÒÒ kl5 ± kl5 Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
%= cfwf cIf/ ko| fu] ePsf zAb kf7af6 vf]h/] n]v .
^= kf7af6 6 / 7 ko| fu] ePsf zAb vf]h]/ n]v .
7/fdf| ] g]kfnL sIff #
cEof;leqsf] kf7
3/sf] 5fgf] ljleGg vfnsf] x'G5 . sg' } 3/sf] 5fgf] k/fn jf v/n] 5fPsf] x'G5 .
s'g} 3/sf] 5fgf] h:tfn] 5fPsf] xG' 5 . k/fn, v/ jf h:tfn] 5fPsf 5fgfsf]
58\s] ;tx xG' 5 . ufp“a:tLsf w]/} h;f] 3/x¿sf] 5fgf] o:t} lsl;dsf] xG' 5 .
w/] } h;f] kSsL 3/sf] 5fgf] a]Un} lsl;dsf] xG' 5 . 58\s] ;tx gePsf o:tf
3/x¿nfO{ d'G8f 3/ elgG5 . dG' 8f 3/sf] 5fgfnfO{ 5t elgG5 . sg' s} 'g} kSsL
3/sf] 58s\ ] ;tx ePsf] 5fgf] klg x'G5 .
lxdfnL es] sf sltko 3/sf] 5fgf] aU] n} vfnsf] xG' 5 . Toxfs“ f w/] h} ;f] 3/sf]
5fgf] df6f] / sf7n] ags] f] xG' 5 .
!= cEof;leqsf] kf7 lzIfsaf6 ;g' . ltd|f] 3/sf] 5fgf] s:tf] 5 < atfpm .
@= cEof;leqsf] kf7 dgdg} k9 .
8 /fd|f] g]kfnL sIff #
#= cEof;leqsf] kf7af6 cfwf cIf/ nfu]sf b; cf]6f zAb n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
$= tnsf zAb / cys{ f] hf]8f ldnfpm M
v/ dflyNnf] efu
h:tf Ps lsl;dsf] 3f“;
;tx O“6f, l;d]G6 / kmnfdn] ag]sf]
kSsL 5fgf] gePsf]
d'G8f ss{6kftfÙ h:tfkftf
%= pQ/ n]v M
s_ s:tf] 3/sf] 5fgfsf] 58\s] ;tx x'G5 <
v_ ufp“a:tLlt/sf w]/}h;f] 3/sf] 5fgf] s]n] 5fPsf] x'G5 <
u_ 5fgf] gePsf] 3/nfO{ s] elgG5 <
3_ 5t eg]sf] s] xf] <
ª_ lxdfnL e]ssf] 3/sf] 5fgf] s]n] ag]sf] x'G5 <
^= cEof;leqsf] kf7 dgdg} k9 .
&= tflnsfdf ldNg] u/L gfd e/ M
dfG5]sf] gfd 7fp“sf] gfd lrhlahsf] gfd hgfj/x¿sf] gfd
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬
9/fd|f] g]kfnL sIff #
;fd"lxs lqmofsnfk
õ ltd|f] sIffsf 5 hgf ;fyLsf] gfd n]v . pgLx¿ s'g 7fp“df a:5g\ < ;f]w]/
Tof] klg n]v M
;fyLsf] gfd ;fyLsf] 3/ ePsf] 7fp“sf] gfd
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬ ¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
l;hg{ fTds n]vg
õ tnsf] sf7] fdf cfÎgf] 3/sf] lrq agfpm cyjf kmf]6f] 6f“; . ca …d]/f] 3/Ú
zLif{sdf rfln; zAb nv] M
d]/f] 3/
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬¬
10 /fd|f] gk] fnL sIff #
kf7 ;?' ug'c{ l3 kf7 @
6]lnlehg
õ dflysf lrqx¿sf] gfd n]v . oL j:t'x¿ s]s] sfdsf nflu k|of]u ul/G5g\ <
5nkmn u/ .
zAb / cy{
;fwf – sfnf] / ;]tf] dfq b]vfpg]Ù afnsfoq{ md – afnaflnsfsf nflu agfOPsf]
ZofdZj]t sfo{qmd
hfgsf/L lbg'– s]xL s'/fsf] yfxf lbg'
11/fd|f] gk] fnL sIff #
dn" kf7
6]lnlehg
d sf] x“' . ltdLn] dnfO{
lrGof} < d/] f] gfd
6]lnlehg xf] . dnfO{
dflg;x¿ l6eL klg
eG5g\ . l6eL egs] }
6]lnlehg xf] . dfG5]x¿
dnfO{ x5] {g\ . d w]/}
sfoq{ md bv] fpg ;S5' .
dfG5]x¿n] dnfO{ 3/df
/fV5g\ . d]/f] cfsf/
;fgf], 7n' f] h:tf] klg
xG' 5 .
d ljleGg vfnsf sfoq{ md bv] fp5“ ' . d ;fgf;fgf
afnaflnsfsf nflu afn sfoq{ md bv] fp5“ ' . afn sfoq{ md
afnaflnsfn] dg k/fp5“ g\ . d ljleGg gf6s b]vfp5“ ' . d
ljleGg uLt / gfrufg klg bv] fp“5' .
12 /fd|f] gk] fnL sIff #
d 7n' f dflg;x¿n] dg k/fpg] ;dfrf/ / s/' fsfgL klg
bv] fp“5' . d slxn]sfxL“ rnlrq klg b]vfp“5' . d slxn]sfxL“
gofg“ of“ 7fps“ f af/]df klg hfgsf/L lbG5' .
d rNgnfO{ lah'nL rflxG5 . dnfO{ sxLs“ xL“ 7'nf7n' f Aof6«L
/fv]/ klg rnfp5“ g\ . w]/}h;f] d lahn' Laf6} rN5' .
s] ltdf| ] 3/df klg d 5' <
13/fd|f] gk] fnL sIff #
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= kf7 x]/L tnsf zAbx¿ z'4 u/ / k9 M
6]lneLhg sf/os/d gfts afnjfnLsf s/' fsflg
aLhn' L Jof6/L laeLGg ;Drf/ rnrLq
@= vfnL 7fp“df l7s zAb kf7af6 vfh] ]/ nv] M
s_ /ª\uLgnfO{ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ klg elgG5 .
v_ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ afnaflnsfsf] sfo{qmd xf] .
u_ s;}sf] h:t} b]vfl;sL ug'{nfO{ ÒÒÒÒÒÒ elgG5 .
3_ ÒÒÒÒÒÒ eg]sf] s]xL s'/fsf] yfxf lbg' xf] .
#= 5f6] f] ¿k n]v M
6]lnlehg Ö 6L= eL= dfWolds ljBfno Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
k|wfg cWofks Ö k|= c= uf]/vfkq Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
k|wfgdGqL Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ cfwf/et" ljBfno Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= 3/ uP/ /]l8of] ;'g jf 6l] nlehg x]/ . ltdLn] Toxf“ ;'gs] f b; cf6] f gof“
zAb n]v .
%= tnsf zAb ko| fu] u/L jfSo agfpm M
sfo{qmd, ;dfrf/, afnsfo{qmd, gf6s, Aof6«L
^= lah'nLaf6 rNg] gf} cf]6f s/' fx¿sf] gfd nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
14 /fdf| ] gk] fnL sIff #
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–@ ;'g / vfnL 7fpF e/ M
s_ of] /]l8of] ÒÒÒÒÒÒÒÒ xf] .
v_ af3sf] 6f]sfOaf6 Ps bh{g ÒÒÒÒÒÒÒÒ lgwg .
u_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ / ÒÒÒÒÒÒÒÒ 3df;fg le8Gt .
3_ a; ;'gsf];Ldf v:bf s}ofF} ÒÒÒÒÒÒÒÒ au]/ a]kQf .
@= l7sal] 7s 56' \ofpm M
s_ tkfO{ ;G' ntL d}ofFaf6 ;dfrf/ ;'Gb} xg' x' G' 5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ xfjfx/' Ldf k/L nfvf}F d';fx¿ 3/af/ljxLg . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ kf}8L k|ltof]lutfdf afFb/x¿ 3fOt] ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ of] /]l8of] g]kfn xf] . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= tnsf] lrqx¿ x/] / tL lrqx¿dWo] ;aeGbf dg kg{] s'g xf] < sIffdf
atfpm M
15/fd|f] gk] fnL sIff #
$= dflysf] kf7 kfnk} fnf] k9 M
%= l7s pQ/ 5fg/] nv] M
s_ 6]lnlehgnfO{ s] elgG5 <
c_ l6eL cf_ /]l8of] O_ Sof;]6
v_ 6]lnlehg rNg s] rflxG5 <
c_ lahn' Lsf] aNa cf_ k|sfz O_ lah'nL jf Aof6«L
u_ 6]lnlehgdf s:tf sfo{qmd cfpF5g\ <
c_ ljljw sfo{qmd cf= ;dfrf/ dfq O_ afnsfo{qmd dfq
^= pQ/ bp] m M
s_ 6]lnlehg s;n] x]5{g\ <
v_ afnaflnsfx¿ s:tf] sfo{qmd dg k/fpF5g\ <
u_ 6]lnlehg rNgnfO{ s] rflxG5 <
3_ lah'nL gePsf 7fpFdf s]af6 6]lnlehg rN5 <
&= nfdf] pQ/ b]pm M
s_ 6]lnlehg s:tf] xG' 5 <
v_ 6]lnlehgdf s:tfs:tf sfo{qmd cfpF5g\ <
u_ 6]lnlehgdf cfpg] kfFr cf]6f sfo{qmdsf] gfd n]v .
*= /]l8ofs] f af/]df krf; zAbsf] Ps cgR' 5b] n]v .
16 /fd|f] gk] fnL sIff #
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= pbfx/0fdf bv] fPh:t} tnsf jfSo kl/jt{g u/ M
s_ d sfd u5'{ . pm dnfO{ sfd u/fpF5 .
v_ d rnlrq x]5'{ . ltdL dnfO{ rnlrq ÒÒÒÒÒÒÒ .
u_ pm dfdf3/ b]V5 . d p;nfO{ dfdf3/ ÒÒÒÒÒÒ .
3_ efO k9\5 . xfdL efOnfO{ ÒÒÒÒÒÒÒÒ .
ª_ 5f]/L ;T' 5] . cfdf 5f]/LnfO{ ÒÒÒÒÒÒÒÒ .
@= tnsf vfnL 7fpd“ f l7s lqmofkb e/ M
s_ d u[xsfo{ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ . -u5{, u5{', u5f}{F_
v_ xfdL g]kfnL ÒÒÒÒÒÒÒÒ . -k9\5, k9\5,' k9\5f“}_
u_ ltdL :s'n ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ . -cfpF5, cfpF5f}, cfpF5f}F_
3_ tkfO{F ljb]z ÒÒÒÒÒÒÒÒ . -hfG5, hfG5f}, hfgx' G' 5_
ª_ pgLx¿ 3/}df ÒÒÒÒÒÒÒÒ . -a:5, a:5f}, a:5g\_
#= vfnL 7fp“df l7s ;jg{ fd /fv M
s_ ÒÒÒÒÒ 3/ hfG5' . v_ ÒÒÒÒÒ 3/ hfG5f}F .
u_ ÒÒÒÒÒ 3/ hfG5;\ . 3_ ÒÒÒÒÒ 3/ hfG5f} .
ª_ ÒÒÒÒÒ 3/ hfgx' G' 5 . r_ ÒÒÒÒÒ 3/ hfG5 .
5_ ÒÒÒÒÒ 3/ hfG5g\ .
$= tnsf zAbnfO{ ax'jrgdf abn / jfSodf k|of]u u/ M
d Ö xfdL – xfdL ljBfno hfG5f}F .
tF, ltdL, of], pm, Tof],
%= kf7af6 rGb|laGb' - “ _ k|ofu] ePsf zAb gbfx] f¥] ofO{ sfkLdf ;f/ .
17/fd|f] g]kfnL sIff #
cEof;leqsf] kf7
ltdLn] 6]lnkmf]g bv] ]sf 5f} . ltd|f] 3/df klg
6]lnkmf]g xf]nf . ltdLn] 6l] nkmf]gdf dflg;x¿n]
s/' f u/]sf] b]v]sf 5f} . ltdLn] klg 6]lnkmf]gaf6
w/] k} 6s s'/fsfgL u/]sf xfp] nf . cfhsfn
t df]afOn kmf]g klg hxf;“ 's} b]lvG5 . o:tf]
pkof]uL ;fwg s;n] cfljisf/ u/s] f xf]nfg\ <
6]lnkmfg] sf] cfljisf/ cn]Sh]G8/ uf| xd an] n]
u/s] f x'g\ . pgsf] hGd :s6NofG8df ;g\ !*$&
sf] dfr{ # df ePsf] lyof] . pgsf] lktfsf] gfd
cn]Sh]G8/ dn] efOn an] xf] . pgsL dftfsf] gfd Pln;f u]|; xf] . pgn] ;g\
!*&^ df 6l] nkmfg] sf] cfljisf/ u/s] f xg' \ .
uf| xd an] sf] dT[ o' ;g\ !(@@ sf] cu:6 @ df eof] .
!= cEof;leqsf] kf7 lzIfsn] k9/] ;'gfpg'x'G5 . ltdL Wofgk"js{ ;'g .
@= tnsf] zAbx¿ z'4;uF pRrf/0f u/
cfljisf/ cn]Sh]G8/ u|fxd a]n :s6NofG8 dfr{
Pl;nf u|]; d[To' cu:6 sDKo6' / 6]lnu|fd
8«fOe/ sfo{qmd k|ltof]lutf ltd|f] d]nefOn
#= tnsf zAbx¿sf] cy{ k9 M
df]afOn kmf]g M hxfF;s' } af]s]/ nfg ldNg] ;fgf] kmf]g
pkof]uL M sfd nfUg]
cfljisf/ M gofF j:t' pTkfbg ug]{ sfd
;g\ M cª\u|]hL jif{
18 /fd|f] gk] fnL sIff #
$= l7s zAb n]v M
s_ 6]lnkmf]gsf] cfljisf/ ug]{ JolSt M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ cn]Sh]G8/ u|fxd a]nsf] hGd:yfg M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ cn]Sh]G8/ u|fxd a]nsf] hGdldlt M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ cn]Sh]G8/ u|fxd a]nsf] lktfsf] gfd M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ cn]Sh]G8/ u|fxd a]nsf] dftfsf] gfd M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
r_ 6]lnkmf]gsf] cfljisf/ ePsf] jif{ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
5_ cn]Sh]G8/ u|fxd a]nsf] d[To' M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= cEof;leqsf] kf7sf] bf;] f| ] cg'R5b] ;kmf cIf/n] ;f/ .
^= tnsf] lrqx¿sf] gfd n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
&= tnsf ;j{gfdx¿ /fvL jfSo agfpm M
d M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
xfdL M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ltdL M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
pm M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
pgL M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
tkfO{F M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
19/fdf| ] gk] fnL sIff #
;fdl" xs lqmofsnfk
õ ;ft hgf ;fyLsf] gfd n]v . ca pgLx¿sf] hGdldlt ;f]w]/ n]v M
;fyLsf] gfd ;fyLsf] hGdldlt
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
l;h{gfTds nv] g
õ ltdLn] 6l] nlehgdf ljleGg sfoq{ md x/] ]sf xfp] nf . ltdLn] x]/]sf sfo{qmddWo]
ltdLnfO{ s'g sfoq{ md ;aeGbf dg k5{ < Tof] sfo{qmd sg' Rofgndf
cfp5“ < Tof] sfoq{ md sg' ;dodf cfp5“ < Tof] sfo{qmd ss] f] af/]df 5 <
krf; zAb;Dddf n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
20 /fdf| ] gk] fnL sIff #
kf7 #
wt" { :ofn / rnfv afvf| ]
kf7 ;'? ug{'cl3
õ dflysf lrqx¿sf cfwf/df Pp6f syf ;'gfpm .
zAb / cy{
wt" { – rnfvÙ af7f] lhlNng' – lx:; kg'{Ù cfkm" 7luPsf] kl5
kfvf] – le/fnf] hUuf
l;sf/ – l;sf/L hgfj/sf] vfg]s'/f yfxf kfpg'
gfª\uf] 8f8F f] – 3fF;, kft, ?v gePsf] 8fF8f] lhNn – lx:;
gSsn – :jfªÙ b]vfl;sL kmT' sg – pDsgÙ efUg
21/fdf| ] gk] fnL sIff #
dn" kf7
wt" { :ofn / rnfv afv|f]
3fd cUnf] kxf8k5fl8 8'Ag} nfus] f] lyof] . kxf8sf] kfvfel/
3fdsf] kxn“] f] ls/0f 5l/Psf] lyof] . ToxL kxn]“ f] 3fd 5l/Psf]
kfvfdf Pp6f afv|f] rb{} lyof] .
Pp6f :ofn sta} f6 Tof] kfvfdf cfOkU' of] . To; :ofnn] afv|fnfO{
bV] gl] alQs} dgdg} ;fR] g yfNof,] ælbgel/ l;sf/ el] 6Pg . ca of]
afvf| ] t kmT' sg lbg} ePg .Æ
afvf| n] w"t{ :ofnnfO{ b]lvxfNof] . Tof] afvf| ] kxf8sf] 6'Kkflt/ hfg
yfNof] . afvf| ] rb}{ u/s] f] 7fp;“ Dd :ofn k'Ug} ;sg] .
22 /fd|f] g]kfnL sIff #
æP gfgL † Tof] gfªu\ f] 8f8“ fdf lsg b'Mv u/s] f] < 3f;“ t oxf“ kf]
/fd|f] 5 t . tn cfpm / /fd/| L r/ g †Æ :ofnn] afv|fnfO{ eGof] .
æP xf] / < nn, d tn cfOxfN5' . t/ bfh' † d tn cfp“bf tkfO{“n]
cfv“ f aGb ug{" n † lsgeg] dnfO{ c;fWo} nfh nfU5 .Æ afv|fn]
gSsn kfb}{ eGof] .
xG' 5xG' 5 eGb} :ofnn] cfv“ f aGb u¥of] . afv|f] la:tf/} csf{] af6f]af6
cfºgf] uf]7lt/ nfUof] .
afvf| nfO{ ;dfTg] ;'/n] sx] L l5gkl5 :ofnn] cfv“ f vf]Nof] . t/
Toxf“ jl/kl/ st} klg afv|f] bl] vPg .
To;kl5 dfq :ofnn] cfkm" lhlNnPsf] yfxf kfof] .
23/fdf| ] gk] fnL sIff #
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
8A' g}, kx]“nf], kfvf, l;sf/, kmT' sg, :ofn, c;fWo}, lhlNnPsf]
@= zAb / cy{sf] hf8] f ldnfpm M
kfvf] 3f“;, kft, ?v gePsf] 8f“8f]
l;sf/ le/fnf] hUuf
gfª\uf] 8f“8f] lx:; kg{'Ù cfkm" 7luPsf] kl5 yfxf kfpg'
gSsn l;sf/L hgfj/sf] vfg]s/' f
lhlNng' :jfªÙ b]vfl;sL
#= …sÚ / …vÚaf6 p:t} cy{ lbg] zAb ;“u} nv] M
s_ 3fd, ls/0f, kfvf], kmT' sg, w"t{, c;fWo}, nfh, cf“vf, lhNn
v_ rnfv, lx:;, ;"o{, k|sfz, g]q, le/, pDsg, w]/}, ;/d
$= pN6f] cy{ cfpg] zAb kf7af6 vf]h/] n]v M
kfgL, cufl8, /ft, km]b, t/fO{, g/fd|f], dfly, vN' nf, ;'v
%= lgb]z{ g lbPcg;' f/ zAb n]v M
s_ /]km nfu]sf - { _ rf/ cf]6f zAb
wt" { ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
v_ z/L/sf rf/ cf]6f cª\usf gfd
cf“vf ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
u_ rf/ cf]6f hª\unL hgfj/sf gfd
:ofn ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
3_ rf/ cf]6f 3/kfnj' f hgfj/sf gfd M
afv|f] ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
24 /fdf| ] gk] fnL sIff #
af]w / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–# ;'g / nv] M
s_ a'9f] k/]jfn] c¿ hjfg k/j] fx¿nfO{ s] eGof] <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ hjfg k/j] fx¿n] a'9f] k/]jfsf] ;Nnfx dfg] ls dfg]gg\ <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ hjfg k/]jfx¿ lsg p8g\ ;sg] g\ <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= ;'gfO kf7–# kml] / ;g' . To;kl5 s] eof] xf]nf < cfkm}F ;fr] /] sIffdf ;g' fpm .
#= dflysf] kf7 kfn}kfnf] k9 . To;kl5 kf7sf] klxnf] cg'R5b] /fd|f cIf/n]
sfkLdf ;f/ .
$= l7s pQ/df /]hf - á _ nufpm M
s_ afv|f] slt a]nf kfvfdf rb}{ lyof] <
c_ laxfg cf_ lbp“;f] O_ a]ns' f
v_ 3fdsf] ls/0f s:tf] lyof] <
c_ ;]tf] cf_ kx]“nf] O_ /ftf]
u_ :ofn s] vf]Hb} lx“8]sf] lyof] <
c_ l;sf/ cf_ gfgL O_ ;fyL
3_ :ofnn] afv|fnfO{ s] ug]{ ljrf/ u¥of] <
c_ 3d' fpg] cf_ dfg]{ O_ v]bfpg]
25/fd|f] g]kfnL sIff #
%= pQ/ b]pm M
s_ afv|f] sxf“ rb}{ lyof] <
v_ afv|fnfO{ b]v]/ :ofnn] s] ljrf/ u¥of] <
u_ afv|f] lsg kxf8sf] 6'Kkflt/ hfg yfNof] <
3_ :ofnn] afv|fnfO{ lsg tn af]nfPsf] xf] <
ª_ afv|f] s;/L efUof] <
^= !, @, #=== n]vL tnsf jfSosf] syfqmd ldnfpm M
- _ afv|fn] :ofnsf] rnfvL ae' m\of] . afv|fn] pkfo lgsfNof] .
- _ cf“vf aGb u/]sf] df}sf kf/L afv|f] efUof] .
- _ kxf8sf 6K' kfdf Pp6f afv|f] rb}{ lyof] .
- _ :ofnn] cfkm" lhlNnPsf] kl5 dfq yfxf kfof] .
- _ cf“vf vf]Nbf afv|f] Toxf“ lyPg .
- ! _ a]n'sfsf] ;do lyof] .
- _ Pp6f :ofnn] afv|fnfO{ kxf8sf 6'Kkfdf b]Vof] .
- _ :ofnn] cf“vf aGb u¥of] .
- _ afv|fn] :ofnnfO{ cf“vf aGb ug{ nufof] .
- _ :ofnn] afv|fnfO{ vfg] ljrf/n] tn af]nfof] .
&= ltdLn] qmd ldnfPsf jfSo Ps cgR' 5]bdf nv] . cg'R5]bsf] zLif{s …:ofn
t lhNnf/fdÚ /fv .
26 /fd|f] g]kfnL sIff #
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= pbfx/0f bv] fPh:t} gof“ zAb agfpm M
8'Ng ± g} Ö 8'Ng} 3D' g ± g} Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
hfg ± g} Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ k9\g ± g} Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ug{ ± g} Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ cfpg ± g} Ö ÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= tnsf lrhlahsf cufl8 l7s /ª nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒ ?jf ÒÒÒÒÒÒÒ ?v
ÒÒÒÒÒÒÒ cfsfz ÒÒÒÒÒÒÒ a];f/
ÒÒÒÒÒÒÒ /ut ÒÒÒÒÒÒÒ skfn
#= tnsf lqmofkb k|ofu] ePsf jfSo kf7af6 vf]hL sfkLdf ;f/ M
e]l6Pg, ePg, ;s]g, b]lvPg
$= tnsf lqmofkbaf6 …gÚ x6fP/ kml] / n]v M
s_ pm k|yd ePg . pm k|yd eof] .
v_ Tof] otf cfPg . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ ltdL rf“8} cfPgf} . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ s]6L rnfv lyOg . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ rf]/x¿ efu]gg\ . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
%= pbfx/0fdf lbPh:t} lqmofkbaf6 …gÚ lems M
uPg – uof] k9]g ÒÒÒÒÒÒÒ vfPg ÒÒÒÒÒÒÒ
gunf{ – unf{ gk9\nf ÒÒÒÒÒÒÒ g;'Gnf ÒÒÒÒÒÒÒ
uPg5 – uP5 ;g' ]g5g\ ÒÒÒÒÒÒÒ cfPg5g\ ÒÒÒÒÒÒÒ
27/fd|f] gk] fnL sIff #
cEof;leqsf] kf7
Pp6f Ajf“;f] vf]nfdf kfgL vf“b} lyof] . To;n] cln tn Pp6f du[ zfjsn] kfgL
vfO/x]sf] bV] of] . Tof] d[uzfjsnfO{ ;dfTg lgx'“ vfH] g yfNof] .
Ajf“;f] M P km'Rr] † t}“n] d}n] vfO/x]sf] kfgL lsg wldNofPsf] x“ <
d[uzfjs M d tnlt/ vf“b} 5' . tkfO{“ deGbf dfly xg' 'x'G5 . d}n] kfgL s;/L
wldNofP“ / <
Ajf“;f] M t}“n] Ps jif{cl3 dnfO{“ 8f“sf eg]/ ufnL u/]sf] xf]Og <
d[uzfjs M d hGd]sf] t ev{/ ^ dlxgf dfq x“'b} 5 .
Ajf“;f] M To;f] eP t]/f] afa'n] xf]nf .
d[uzfjs M d]/f] aa' fn] xf] eg] pxf“nfO{ g} eGg'xf]nf . d t uPF x} dfdf †
d[uzfjs a's{;L dfb}{ efUof] . Ajf“;fn] d[uzfjssf] /f}“ klg e]6]g .
!= cEof;leqsf] kf7 leqsf ;+jfbnfO{ bO' { hgf ldn]/ jfrg u/ .
@= tnsf zAb / cy{ k9 M
Ajf“;f] M hª\unL s's'/
d[uzfjs M d[usf] aRrf]
wldNofpg' M wldnf] kfg{'
8f“sf M c¿sf] wgdfn cflb ha/h:tL n'6]/ lng] JolStÙ n6' fxf
a's{';L dfg{' M pk|mLpk|mL bf}8g'
28 /fd|f] gk] fnL sIff #
#= vfnL 7fpdF f kGw| cf6] f hgfj/sf gfd n]Vgx' f];\ M
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
$= tnsf] ;+jfbnfO{ Pskl5 csf]{ qmddf ldnfpm M
- _ t}“n] Ps jif{cl3 dnfO{ 8f“sf eg]/ ufnL u/]sf] xf]Og <
- _ d]/f a'afn] xf] eg] pxf“nfO{ g} eGg'xf]nf .
- ! _ P kmR' r] † t}“n] d}n] vfO/x]sf] kfgL lsg wldNofPsf] x“ <
- _ To;f] eP t]/f afan' ] xf]nf .
- _ d tnlt/ vf“b} 5' . tkfO{“ deGbf dfly xg' x' 'G5 .
- _ d hGd]sf] t ev{/ ^ dlxgf dfq x'“b} 5 .
%= vfnL 7fp“df l7s ljz]if0f e/ M
s_ d[uzfjsn] ÒÒÒÒÒÒÒÒ AjfF;fsf] s'/f ;'Gof] . ;fgf]
v_ AjfF;fn] ÒÒÒÒÒÒÒÒ d[uzfjsnfO{ ;dfTg ;s]g . w"t{
u_ vf]nfdf ÒÒÒÒÒÒÒÒ kfgL alu/x]sf] lyof] . ;kmf
3_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ 3/ d}n] agfPsf] x'F . Tof]
ª_ ÒÒÒÒÒÒÒÒ efOn] /fd|f] lrq agfPsf] 5 . Pp6f
^= tnsf] ;j{gfd /fvL jfSo agfpm
d M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
xfdL M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
tF M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ltdL M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
tkfOF{ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
pgLx¿ M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
29/fd|f] g]kfnL sIff #
;fd"lxs lqmofsnfk
õ kf“rkf“r hgfsf] ;dx" ag . ca x/]s ;d"xn] sDtLdf !@ cf6] f gftf;DaGw
ae' mfpg] zAb ;ª\sng u/ . tL zAbn] a'emfpg] gftf;DaGwsf af/d] f klg
5nkmn u/ . To;kl5 x/]s ;d"xaf6 Ps hgfn] tL zAbx¿ sIffsf c¿
;fyLnfO{ ;'gfpm . ;fyLx¿n] tL zAbsf cy{ ae' mg] g\ eg] :ki6 kfl/bp] m M
gftf;DaGw a'emfpg] zAbx¿
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒ
l;hg{ fTds n]vg
õ vfnL 7fpdF f s'g} hgfj/sf] lrq 6f“; . ca To; hgfj/sf af/d] f krf;
zAbdf j0f{g u/ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
30 /fdf| ] gk] fnL sIff #
kf7 $
xtf/
kf7 ;?' ug'c{ l3
õ dflysf] lrqdf ss] ] bV] 5f} < sIffdf 5nkmn u/ .
zAb / cy{
afbn – sl' x/f] cxf| Psf] – sfd nufPsf]
jg – hª\unÙ w]/} ?vla?jf ePsf] lnF8] kR' 5/ – 5f]6f] k'R5/
7fpF ;3fpg – ;xof]u ug{
a]nfdf – ;dodf nfd – kª\lSt
km';b{ – vfnL ePsf] ;do
31/fd|f] g]kfnL sIff #
d"n kf7 –ljjz kfv] /n]
xtf/
afbnsf] nfd 5
cfO] lnPsf] 3fd 5 .
cfh d vl] Nbg“
3/df w/] } sfd 5 .
afvf| kf7f jgdf
afafcfdf dn] fdf .
:s'naf6 3/
kU' g'k5{ an] fdf .
32 /fdf| ] g]kfnL sIff #
ufOa{ fR5f af“Wg' 5
afvf| –kf7f xg] {' 5
km;' {bdf afcfdfn]
cxf| Psf] 6g] {' 5 .
slxn] ;'Gg' dgn] ]
DofD“ of“ ub{} afn] fÚsf]
n'6kl' 6b“ } kfª\un]| ]
ln8“ ] kR' 5/ 8fn] fÚsf] .
kfª\u|] d/] f] 7'nf] 5
dg] d]/f] ;fg' 5 .
afafcfdfnfO{ ;3fpg
d}n] 3/ hfg' 5 .
33/fd|f] gk] fnL sIff #
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAb pRrf/0f u/ / sfkLdf ;f/ M
afbn, kf7f, :sn' , an] fdf, km;' b{ , cxf| Psf,] DofDF of,F kfªu\ ,]| ln8F ,] kR' 5/
@= l7s cyd{ f uf]nf] 3/] f - _ nufpm M
s_ afbn cfsfz s'lx/f]
v_ jg hª\un 3/
u_ a]nfdf ;dodf d]nfdf
3_ km';{b vfnL ;do Jo:t ;do
ª_ cx|fPsf] s/fPsf] nufPsf]
r_ lnF8] kR' 5/ nfdf] k'R5/ 5f]6f] kR' 5/
5_ ;3fpg ;xof]u ug{ ;xof]u gug{
h_ nfd vfd kª\lSt
#= l7s pQ/df l7s lrgf] b]pm M
s_ cf]OlnPsf] 3fd s:tf] x'G5 <
c_ s8f cf_ c:tfpg nfu]sf] O_ eml' Nsg nfu]sf]
v_ d]nfdf eg]sf] sxfF xf] <
c_ ahf/df cf_ ;x/df O_ sfd ug]{ 7fpFdf
u_ n6' k'l6Fb} eg]sf] s] xf] <
c_ glhs cfP/ n'6k'6 ub}{ cf_ ?Fb} O_ eS' t}e'St}
$= aRrfaRrLsf gfd nv] M
afv|f ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ s's/' ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
e}F;L ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ la/fnf] ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ufO{ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ r/f ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
-ª\ofp/fª\ofp/L, kf7fkf7L, 5fp/f5fp/L, kf8fkf8L, afR5fafR5L, ar/f_
34 /fd|f] g]kfnL sIff #
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;'gfO kf7–$ ;'g / pQ/ n]v M
s_ 3/ slt tn] 5 <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ dflyNnf] tnfdf slt cf]6f sf]7f 5g\ <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ dflyNnf] tnfsf] sg' lbzfdf /x]sf] sf]7f a'afcfdfsf] xf] <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ kfx'gfx¿ cfpFbf s'g sf]7fdf a:g'x'G5 <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ s/];faf/L sxfF 5 <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= ;'gfO kf7–$ km]l/ ;'g / tnsf] tflnsf e/M
e08f/ < < dgf]hsf]
sf]7f ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ sf]7f
<< < <
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒ
e'O{F tnf klxnf] tnf
#= xtf/ sljtf sIffdf no xfn]/ k9 .
35/fdf| ] g]kfnL sIff #
$= sljtf k"/f u/ M
afbnsf] ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 5
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ 3fd ÒÒÒÒÒÒÒ
cfh ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ v]lNbgF
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ w]/} ÒÒÒÒÒÒÒ 5 .
%= Ps zAbdf pQ/ b]pm M
s_ s]sf] nfd 5 <
v_ jgdf s] 5g\ <
u_ afcfdf sxfF x'gx' G' 5 <
3_ afcfdfn] cx|fPsf] s] ug'{k5{ <
ª_ o; sljtfsf /rlotf sf] x'g\ <
r_ kfª\u|] eg]sf] s] xf] <
5_ dg] eg]sf] s] xf] <
^= pQ/ bp] m M
s_ 3fd s:tf] 5 < v_ afv|fkf7f sxfF 5g\ <
u_ d]nfdf sf] xg' 'x'G5 < 3_ kfª\u|] sqf] 5 <
ª_ dg] sqf] 5 < r_ 3/ lsg hfg' 5 <
&= sljtf a9fP/ nv] M
afv|fkf7f jgdf
afafcfdf d]nfdf
:sn' af6 3/
kU' g'k5{ a]nfdf .
*= sljtfsf] rf}yf] x/km ;'g/] nv] .
36 /fdf| ] gk] fnL sIff #
Jofs/0f;DaGwL cEof;
!= pbfx/0fdf lbPh:t} u/L …x¿Ú nufpm M
afv|f] – afv|fx¿
afR5f] – ÒÒÒÒÒÒ
la/fnf] – ÒÒÒÒÒÒ
d';f] – ÒÒÒÒÒÒ
r/f] – ÒÒÒÒÒÒ
kf8f] – ÒÒÒÒÒÒ
@= Pp6f a'emfpg] jfSonfO{ w]/} a'emfpg] agfpm M
s_ afv|f] r5{ . afv|fx¿ r5{g\ .
v_ afR5f] s/fpF5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ la/fnf] cfpF5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ d;' f] n'S5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ r/f] p8\5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
r_ kf8f] plk|mG5 . ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= w/] } a'emfpg] zAb agfpm M
;fgf] – ;fgf 7n' f] – ÒÒÒÒÒÒÒ
/fd|f] – ÒÒÒÒÒÒÒ sfnf] – ÒÒÒÒÒÒÒ
xf]rf] – ÒÒÒÒÒÒÒ ;]tf] – ÒÒÒÒÒÒÒ
5R' rf] – ÒÒÒÒÒÒÒ d]/f] – ÒÒÒÒÒÒÒ
$= pbfx/0fdf lbPh:t} u/L n]v M
af]nfÚsf] – af]nfPsf] b]vfÚsf] – ÒÒÒÒÒÒÒ
;g' fÚsf] – ÒÒÒÒÒÒÒ lrtfÚsf] – ÒÒÒÒÒÒÒ
k9fÚsf] – ÒÒÒÒÒÒÒ n]vfÚsf] – ÒÒÒÒÒÒÒ
37/fdf| ] g]kfnL sIff #
cEof;leqsf] kf7
fL
sn L k s] f/df
fn
f gf ]nf / k n
]gk / k| /
k g f g] /] f gL L
f fs/ k|sf / f] k g
f f g d / dg k g
f f gf dn]/ ] f
/df nf] g
kk
!= cEof;leqsf] kf7 Wofgk"js{ ;g' / cf7 hgfsf] gfd n]v M
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
@= cEof;leqsf] kf7df tnsf cy{ lbg] b'Ob{ O' { cf6] f zAb 5g\ . vfh] /] vfnL
7fpd“ f ;f/ M
3fd M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
b]jtf M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
lht M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ls/0f M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
km" n M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
rGb|df M ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
38 /fd|f] g]kfnL sIff #
#= Ps zAbdf pQ/ n]v M
s_ dflysf] lr7L s;n] n]v]sf] xf] < ÒÒÒÒÒÒÒÒ
v_ dflysf] lr7L s;nfO{ n]lvPsf] xf] < ÒÒÒÒÒÒÒÒ
u_ dflysf] lr7Ldf slt hgfsf] gfd 5 < ÒÒÒÒÒÒÒÒ
3_ k'ikn] honfO{ sxfF af]nfPsf] 5 < ÒÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ pgLx¿ s] v]Ng] s'/f ub}{ 5g\ < ÒÒÒÒÒÒÒÒ
$= cEof;leqsf] kf7 ;kmf;u“ sfkLdf ;f/ .
%= tnsf] vfnL 7fpdF f ltdLnfO{ s07 ePsf] sg' } sljtf jf uLtsf] 5 kª\lQm
-nfOg_ nv] M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
^= pbfx/0fdf bv] fPh:t} u/L lqmofkb agfpm M
k9\ M k9\of] k9\5 k9\g]5
n]v\ M ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
af]n\ M ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
lxF8\ M ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
vf M ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
hf M ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒ
39/fd|f] g]kfnL sIff #
;fdl" xs lqmofsnfk
õ b'Ob{ O' { hgfsf] ;dx" ag . ca x/s] ;d"xn] p:t} cy{ lbg] hf8] L zAb
;s;] Dd w/] } nv] . kfr“ ldg]6df ;aeGbf a9L hf]8L zAb s'g ;d"xn]
nV] of] < cfºgf] ;d"xn] nv] ]sf hf8] L zAbx¿ sIffsf ;a} ;fyLx¿nfO{
;'gfpm M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
l;hg{ fTds nv] g
õ o; kf7sf] sljtf Wofgkj" s{ k9 . To;kl5 ltdLn] cEof;leqsf]
kf7sf] lr7L nV] g] ki' knfO{ hafkm nv] . lr7Lsf] hafkmdf ltdL
km6' an vN] g cfpg g;Sg] s'/f pNnv] x'g'k5{ . sljtfdf elgPsf
s/' fx¿ g} ltdL v]Ng cfpg g;Sg] sf/0f x'gk' 5{ M
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
40 /fdf| ] gk] fnL sIff #
kf7 %
d}n] bv] ]sf 6fk] Lx¿
kf7 ;'? ug'{cl3
õ dflysf dWo] ltdLn] sg' sg' vfn] 6f]kL bv] s] f 5f} <
õ dflysf 6fk] Lx¿sf] gfd s]s] xf]nf < 5nkmn u/ .
zAb / cy{
9fsf 6f]kL – 9fsfsf] sk8faf6 agfPsf] tg' ] 6fk] L – tg' f afFWg ldNg] 6f]kL
km' s{] 6fk] L – lardf km'sf]{ ePsf] 6f]kL
6f]kL ej' fbf/L 6fk] L – e'j}e'jf ePsf] 6f]kL
efbufpnF ] 6f]kL – efbufpFsf dfG5]n] nufpg] hfn] 6fk] L – hfnLsf] 6f]kL
r'Rr] 6fk] L – cufl8 r'Rrf] k/]sf] 6f]kL
u/]sf] 6f]kL las{] 6fk] L – efF8fsf] lasf]{h:tf] 6f]kL
dfsn 6f]kL – cgx' f/ dfq b]lvg] 6f]kL
5q] 6fk] L – 5ftfh:tf] 6f]kL
41/fd|f] g]kfnL sIff #
d"n kf7
d}n] b]v]sf 6f]kLx¿
d/] f afaf ;w}“ 9fsf 6f]kL nufpgx' 'G5 . sfsfnfO{ rflx“ efbufpn“ ]
6f]kL dg k5{ . pxf“ clkm; hf“bf efbufp“n] 6f]kL nufP/ hfgx' G' 5 .
xh'/af rflx“ cs}{ vfn] 6fk] L nfpg'xG' 5 . pxf“n] nfpg] 6f]kLnfO{
dfsn 6fk] L eGbf /x]5g\ .
d]/f l5d]ssf nfx'/] sfsfsf] leGg} vfn] 6f]kL 5 . pxf“n] Tof] 6fk] L
nfx'/af6} Nofpge' Psf] /] . To:tf] vfn] 6f]kLnfO{ 5q] 6fk] L eGbf
/x5] g\ . nfx'/] sfsfsf] 5f]/f snh] df k9g\ x' 'G5 . pxf“ ;w“} Sofk
-6fk] L_ nfpg'xG' 5 .
d hf8f] ofddf pmgL 6fk] L nufp“5' . d}n] nfpg] 6fk] LnfO{ km's]{ 6fk] L
eg] klg xG' 5 . d]/f] ;fgf] efOn] klg tg' ] 6fk] L nfp5“ . dn} ] lxdfn
r9\g] zk] f{ bfOsf] ej' fbf/L 6fk] L klg b]v]sf] 5' .
42 /fd|f] g]kfnL sIff #
d]/f afafsf] Ps hgf ;fyL xg' 'xG' 5 . pxfs“ f] gfd cgj/ cnL xf] .
pxf“ slxns] fxL“ xfdf| ] 3/df cfpgx' 'G5 . pxfs“ f] t emg\ cs}{ vfn]
hfn] 6fk] L 5 . afafsf hgsk'/lt/sf Ps hgf ;fyLn] ;w}“ rR' r]
6fk] L nufPsf] b]v]sf] 5' .
d d/] f ;flx“nf sfsf;“u w/fg ahf/ 3'Dg uPsf] lyP“ . w/fg
ahf/sf] dV' o a;la;fg} LnfO{ efgr' fs] eGbf /x5] g\ . efgr' f]sdf
cflbslj efg'eStsf] dl" t{ /flvPsf]
/x5] . efge' Stn] nufPsf] 6f]kL aU] n}
vfn] /x]5 . To:tf] vfn] 6f]kLnfO{
las]{ 6fk] L eGbf /x]5g\ .
ltdLn] klg d}n] h:t} w/] } vfn]
6fk] Lx¿ bv] s] f xfp] nf . ltdLnfO{
s:tf] vfn] 6f]kL dg k5{ <
dnfO{ t ;a} vfn] 6fk] L dg k5{ .
43/fdf| ] gk] fnL sIff #
zAbe08f/;DaGwL cEof;
!= tnsf zAbx¿ ;'g]/ n]v M
9fsf, efbufp“n], dfsn, 5q], ofd, t'g], hfn], las]{
@= tnsf cy;{ “u ldNg] 6f]kLsf] gfd kf7af6 vfh] ]/ n]v M
s_ 9fsfsf] sk8faf6 agfPsf] a'6\6]bf/ 6f]kL Ö 9fsf 6f]kL
v_ efbufp“sf] rngdf /x]sf] sfnf] 6f]kL Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
u_ lardf d'v b]lvg] pmgLsf] tftf], Gofgf] 6f]kL Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
3_ jl/kl/ 5ftfh:tf] ePsf] uf]nf] 6f]kL Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
ª_ cufl8k6\l6 3fd dv' df kg{af6 5]Sg]h:tf] 6f]kL Ö ÒÒÒÒÒÒÒ
#= l7s pQ/df lrgf] nufpm M
s_ hf8f]df nufOg] tg' f afFWg] 6f]kLnfO{ s] elgG5 <
c_ km's]{ 6f]kL cf_ t'g] 6f]kL O_ aRrf 6f]kL
v_ lxdfndf a:g] dflg;x¿n] nufpg] ej' e} j' f ePsf] 6fk] L ÒÒÒÒÒÒ xf] .
c_ pmgL 6f]kL cf_ dfsn 6f]kL O_ ej' fbf/L 6f]kL
u_ hfnLhfnL k/]sf] ;fgf] 6f]kLnfO{ s] elgG5 <
c_ hfn] 6f]kL cf_ 9fsf 6f]kL O_ efbufp“n] 6f]kL
3_ cufl8k5fl8 rR' rf] k/s] f] kf| oM u/L ;t] f] /ªsf] 6fk] L ÒÒÒÒÒÒÒ xf] .
c_ hfn] 6f]kL cf_ efbufp“n] 6f]kL O_ rR' r] 6f]kL
ª_ lardf 8Nnf] ePsf] lasf]{h:tf] 6f]kLnfO{ s] elgG5 <
c_ hfn] 6f]kL cf_ las]{ 6f]kL O_ rR' r] 6f]kL
$= cy;{ “u hf]8f ldnfpm M
l5d]s klxnf slj
nfx/' ] SofDk;
sn]h nfx/' , kN6g hfg] dfG5]
cflbslj cfºgf] 3/5]psf]
44 /fd|f] g]kfnL sIff #
afw] / cleJolSt;DaGwL cEof;
!= ;g' fO kf7–% ;g' / vfnL 7fpF e/ M
s_ s5f8 sDd/b]lv ÒÒÒÒÒÒÒÒ nufOG5 .
v_ wf]tL w]/}h;f] ÒÒÒÒÒÒÒÒ afl;Gbfn] nufpF5g\ .
u_ kh" fkf7 ubf{ ÒÒÒÒÒÒÒÒ wf]tL nufpg] rng 5 .
3_ s5f8 ÒÒÒÒÒÒÒÒ nufpg] sk8f xf] .
@= ;g' fO kf7–% kml] / ;'g / s5f8 / wft] Llarsf bO' b{ O' { cf6] f ldNg] / gldNg]
s'/f nv] M
s5f8 / wf]tLsf ;dfgtfx¿
!= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
s5f8 / wf]tLsf leGgtfx¿
!= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
@= ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
ÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒÒ
#= x/]s hflt / ;+:s[ltcg';f/ leGgleGg kf;] fs xg' ;S5 . ltd|f] kl/jf/sf]
;f:+ sl[ ts kf;] fs s:tf] 5 < atfpm .
45/fd|f] gk] fnL sIff #