maia oTiaSvili irine miqaZe
wyarosTvali
zogadi ganaTlebis erovnuli miznebi
saqarTveloSi zogadi ganaTlebis sistema miznad isaxavs Seqmnas xelsayreli pirobebi
erovnuli da zogadsakacobrio Rirebulebebis matarebeli, Tavisufali pirovnebis Camoya-
libebisaTvis.
amasTan erTad, ganaTlebis sistema uviTarebs mozards gonebriv da fizikur unar-Cvevebs,
aZlevs saWiro codnas, amkvidrebs jansaRi cxovrebis wess, moswavleebs uyalibebs liber-
alur da demokratiul Rirebulebebze damyarebul samoqalaqo cnobierebas da exmareba maT
ojaxis, sazogadoebisa da saxelmwifos winaSe sakuTari ufleba-movaleobebis gacnobier-
ebaSi.
saqarTvelos zogadi ganaTlebis sistemaSi miRebuli gamocdilebis safuZvelze mozard-
ma unda SeZlos:
a) qveynis interesebis, tradiciebisa da Rirebulebebis mimarT sakuTari pasuxismgeblo-
bis gaazreba:
saskolo ganaTlebam unda ganuviTaros mozards unari, rom sworad gansazRvros saku-
Tari qveynis saxelmwifoebrivi, kulturuli, ekonomikuri da politikuri interesebi, da
misces mas sasikeTo gadawyvetilebaTa miRebisa da aqtiuri moqmedebis SesaZlebloba;
b) bunebrivi garemo pirobebis SenarCuneba da dacva:
mozardma unda icodes, ra bunebriv garemoSi cxovrobs, ra ziani SeiZleba miayenos gare-
mos adamianis ama Tu im moqmedebam, rogor SeinarCunos da daicvas bunebrivi garemo;
g) teqnologiuri Tu sxva inteleqtualuri miRwevebis efeqtianad gamoyeneba; infor-
maciis mopoveba, damuSaveba da analizi:
dRes, rodesac adamianisaTvis misawvdomia didi moculobisa da sxvadasxva Sinaarsis in-
formacia, misi efeqtianad gamoyenebis unari sasicocxlo mniSvnelobas iZens. mozards unda
SeeZlos ara mxolod informaciis mopoveba, aramed misi Sefasebac Sinaarsis, daniSnulebisa
da xarisxis mixedviT, dasaxuli miznebisaTvis misi gamoyenebis formebis gansazRvra; te-
qnologiuri miRwevebis efeqtiani gamoyeneba yoveldRiuri cxovrebis, muSaobis, inteleq-
tualuri Tu sulieri moRvaweobis pirobebis gasaumjobeseblad;
d) damoukideblad cxovreba, gadawyvetilebis miReba:
saskolo ganaTlebam unda ganuviTaros mozards pirad, ojaxur da sazogadoebriv cxovre-
baSi damoukidebel gadawyvetilebaTa miRebis unar-Cvevebi;
e) iyos Semoqmedi, Tavad Seqmnas Rirebulebebi da ar icxovros mxolod arsebulis xarjze:
saskolo ganaTlebam unda uzrunvelyos mozardis im unar-Cvevebis ganviTareba, rom-
lebic miscems mas saSualebas, ukve arsebuli gamocdileba da miRwevebi gamoiyenos axali
materialuri, inteleqtualuri Tu sulieri Rirebulebebis Sesaqmnelad;
v) sakuTari SesaZleblobebisa da interesebis uwyveti ganviTareba mTeli cxovrebis
ganmavlobaSi da maTi maqsimaluri realizeba rogorc qveynis SigniT, ise mis sazRvrebs
gareTac;
saskolo ganaTlebam unda Camouyalibos mozards uwyveti ganviTarebis, mTeli cxovrebis
ganmavlobaSi axali codnisa da Cvevebis damoukideblad SeZenis unari, raTa SeZlos saku-
Tari SesaZleblobebisa da sulieri midrekilebebis adekvaturad gansazRvra da amis mixed-
viT sazogadoebriv cxovrebaSi sakuTari adgilis damkvidreba; mozardi mzad unda iyos
arCevani gaakeTos momavali ganaTlebisa da SromiTi saqmianobisaTvis;
z) komunikacia individebTan da jgufebTan:
saskolo ganaTlebam unda uzrunvelyos, rom sazogadoebis momaval wevrebs ganuviTaros
zogadi sakomunikacio unar-Cvevebi (wera, kiTxva, metyveleba, mosmena), saorganizacio da
jgufuri muSaobis Cvevebi, maT Soris imaT, visTvisac saqarTvelos saxelmwifo ena mSobli-
uri ar aris;
T) iyos kanonmorCili, toleranti moqalaqe:
dRevandel dinamikur, eTnikurad da kulturulad mravalferovan samyaroSi sazoga-
doebis
funqcionirebisaTvis gansakuTrebul mniSvnelobas iZens urTierTpativiscemis, urTi-
erTgagebisa da urTierTSemecnebis Cvevebi. skolam unda gamoumuSaos mozards adamianis
uflebebis dacvisa da pirovnebis pativiscemis unari, romelsac igi gamoiyenebs sakuTari da
sxvisi TviTmyofadobis SesanarCuneblad. mozards unda SeeZlos adamianis arsebiTi ufle-
bebis Sesaxeb miRebuli Teoriuli codnis ganxorcieleba da am principebiT cxovreba.
maia oTiaSvili irine miqaZe
maswavleblis wigni
VII klasi
grifminiWebulia saqarTvelos ganaTlebis, mecnierebis,
kulturisa da sportis saministros mier 2019 wels
wyarosTvali
2019
avtorebi
maia oTiaSvili
irine miqaZe
eTnomusikosi
marina xuxunaiSvili
mTavari redaqtori
irine miqaZe
mxatvari
TinaTin mRebriSvili
ydis dizaini:
ia gabunia
kompiuteruli uzrunvelyofa:
rati Tordia
Tamar qituaSvili
lado CaCua
audio da videomasaliT, fonogramebiTa
da musikalur-kompiuterul programa
LMMS-iT uzrunvelyofa:
mixeil vawaZe
`wyarosTvali~
mis: Tbilisi, gare-kaxeTis q. 4
tel: 274 63 69; 227 30 73
599 76 10 39; 599 30 16 84
veb-gverdi: www.tskarostvali.ge
el-fosta: [email protected]
© `wyarosTvali~ 2019
© maia oTiaSvili
© irine miqaZe
ISBN 978-9941-9215-1-3
Maia Otiashvili
Irine Miqadze
MUSIC
2019 © “Tskarostvali“
2
სარჩევი
შესავალი .................................................................................................................................5
მუსიკის სტანდარტი .................................................................................................................6
მუსიკის წლიური პროგრამა ���������������������������������������������������������������������������������������������������14
სტრატეგია და ზოგადი მეთოდური რეკომენდაციები ��������������������������������������������������������������19
თემატური ბლოკების ზოგადი აღწერა ������������������������������������������������������������������������������������21
შეფასება და შეფასების რუბრიკები ����������������������������������������������������������������������������������������23
შინაარსისა და მიზნების რუკა ������������������������������������������������������������������������������������������������26
მუსიკა სამყაროში და სამყარო მუსიკაში. თემა: ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში 29
რატომ უნდა ვისწავლოთ მუსიკა ����������������������������������������������������������������������������������������������30
მექანიკური და ბუნებრივი ხმა-ბგერები – 1 �������������������������������������������������������������������������������31
მუსიკის წარმოშობა..................................................................................................................33
ხმა-ბგერები ............................................................................................................................35
გამოქვაბულის მუსიკა..............................................................................................................38
ქართული ხალხური მუსიკა ������������������������������������������������������������������������������������������������������41
ცნობები ქართული ხალხური მუსიკის შესახებ ��������������������������������������������������������������������������42
ხევსურეთი...............................................................................................................................44
ფშავი......................................................................................................................................47
თანამედროვე ქალაქის მუსიკა ������������������������������������������������������������������������������������������������52
ბუნებრივი და მექანიკური ხმა-ბგერები – 2 �������������������������������������������������������������������������������57
მოუსმინე და განასხვავე ხმა-ბგერები ���������������������������������������������������������������������������������������64
ჰაიდნის მექანიკური საკრავები ������������������������������������������������������������������������������������������������66
ბეთჰოვენის მეტრონომი...........................................................................................................67
მუსიკალური ზარდახშა.............................................................................................................68
მექანიკური საკრავები..............................................................................................................69
მექანიკური თოჯინები...............................................................................................................71
მუსიკალური რიტმი, მელოდია, ტემპი ��������������������������������������������������������������������������������������73
მუსიკალური რიტმი, მელოდია, ჰარმონია ��������������������������������������������������������������������������������79
მუსიკალური რიტმი, მელოდია, ტემბრი �������������������������������������������������������������������������������������81
ბუნებრივი და მექანიკური ხმების შედარება (შემაჯამებელი) �������������������������������������������������������89
ბუნებრივი და მექანიკური საწყისები მუსიკაში (შემაჯამებელი) �����������������������������������������������������90
ქორეოგრაფია და მუსიკა ��������������������������������������������������������������������������������������������������������91
კინო და მუსიკა........................................................................................................................92
თუშეთი....................................................................................................................................97
ხევი. მთიულეთ-გუდამაყარი (შემაჯამებელი) �������������������������������������������������������������������������������99
ელექტრონული მუსიკა. აკუსტიკური და სინთეზური ხმები - 1 105
აკუსტიკური და სინთეზური ხმები - 2 �������������������������������������������������������������������������������������109
სტუდიური და საკონცერტო მუსიკა �����������������������������������������������������������������������������������������110
აკადემიური და პოპულარული ელექტრონული მუსიკა ������������������������������������������������������������112
შტოქჰაუზენის ელექტრომუსიკა (შემაჯამებელი) �������������������������������������������������������������������������114
ისაო ტომიტას ელექტრონული მუსიკა (შემაჯამებელი) ���������������������������������������������������������������116
იანის ქსენაკისის მუსიკალური გრაფიკა ���������������������������������������������������������������������������������117
მუსიკა საზოგადოებაში და საზოგადოება მუსიკაში. თემა: ძველი და ახალი მუსიკაში
პითაგორა. ............................................................................................................................118
შუმერული არფა....................................................................................................................120
ვერდი და ეგვიპტური საყვირები ��������������������������������������������������������������������������������������������121
მუსიკალური გამოფენა - ეგვიპტური საკრავები ����������������������������������������������������������������������122
იერიქონის საყვირი................................................................................................................124
ნაბუქო...................................................................................................................................125
ძველი და ახალი მუსიკის ინტონაციები – 1 ����������������������������������������������������������������������������132
ძველი და ახალი მუსიკის ინტონაციები – 2 ����������������������������������������������������������������������������136
ძველი და ახალი მუსიკის ინტონაციები – 3 ����������������������������������������������������������������������������138
Dies irae...............................................................................................................................140
Dies irae და კინომუსიკა........................................................................................................142
3
“ვალტორნების ოქროს სვლა” ������������������������������������������������������������������������������������������������143
ინტონაციური ფორმულები კინომუსიკაში (შემაჯამებელი) ����������������������������������������������������������145
ინტონაციური ფორმულა - B.A.C.H. ����������������������������������������������������������������������������������������146
ხორუმი..................................................................................................................................147
Piano Roll - ინტერვალები........................................................................................................151
მსგავსება გამოსახულებასა და მუსიკას შორის �����������������������������������������������������������������������154
თემა: ძველი და ახალი ოპერა. რეჩიტატივი და არია �������������������������������������������������������������157
საოპერო ფორმები................................................................................................................159
ოპერა და მიუზიკლი...............................................................................................................167
სამი არია (შემაჯამებელი)..........................................................................................................169
თემა: კლასიკური ინტონაციები პოპმუსიკაში ��������������������������������������������������������������������������176
კლასიკური ინტონაცია პოპმუსიკაში – ციტირება ���������������������������������������������������������������������176
ინდური მუსიკა და “ბითლზი” ��������������������������������������������������������������������������������������������������179
კლასიკური მუსიკის გავლენა პოპმუსიკაზე (შემაჯამებელი) ��������������������������������������������������������180
მე მუსიკაში და მუსიკა ჩემში. სიყვარული და სიძულვილი მუსიკაში 182
ლირიკული სახეები მუსიკაში – 1 �������������������������������������������������������������������������������������������183
ლირიკული სახეები მუსიკაში – 2 �������������������������������������������������������������������������������������������185
“ლეგენდა პიანისტზე”.............................................................................................................188
ლირიკული სახეები მუსიკაში – 3 �������������������������������������������������������������������������������������������189
თემა: სიძულვილის ინტონაციები მუსიკაში �����������������������������������������������������������������������������199
“რომეო და ჯულიეტა“ (შემაჯამებელი) ����������������������������������������������������������������������������������������202
Nessun dorma!.....................................................................................................................203
კალაფის არია.......................................................................................................................205
სიმფონიზმი. “ფანტასტიკური სიმფონია” ��������������������������������������������������������������������������������206
სავარჯიშოები რიტმული მოთელვისათვის .............................................................................217
დამატებითი რიტმული სავარჯიშოები ....................................................................................220
შემაჯამებელი გაკვეთილების შეფასების კრიტერიუმები .........................................................223
ელექტრონული რესურსების სია ��������������������������������������������������������������������������������������������226
მუსიკალური ლექსიკონი........................................................................................................227
რეცენზიები რუბრიკისათვის „გაიმღერე და შეიყვარე ოპერა“ ................................................232
4
Sesavali
VII klasis musikis saxelmZRvanelo Sedgenilia musikis axali standartis mixedviT,
romelic mravalferovan Temebzea dafuZnebuli. saxelmZRvanelo moicavs sam ZiriTad
Tematur bloks: I _ musika samyaroSi da samyaro musikaSi; II _ musika sazogadoebaSi da
sazogadoeba musikaSi; III _ me musikaSi da musika CemSi.
TiToeuli bloki moicavs sam qveTavs da warmodgenilia Semdegi TematikiT:
I blokis Temaa `buneba da teqnika musikaSi~:
1. meqanikuri xmebi;
2. bunebrivi xmebi;
3. eleqtromusika.
II blokis Temaa `Zveli da axali musikaSi~:
1. intonaciuri formulebi sxvadasxva epoqis musikaSi;
2, Zveli da axali opera;
3. klasikuri musika popmusikaSi.
III blokis Temaa `siyvaruli da siZulvili musikaSi~:
1. lirikuli saxeebi;
2. siZulvilis Tema;
3. simfonizmi.
Temebi warmodgenilia mravalferovani SemecnebiTi da saxaliso aqtivobebiT; bavS-
vebi usmenen, gaimRereben, amoicnoben, Seadareben, isaubreben musikis xasiaTsa da ganw-
yobaze, gamosaxvis xerxebsa da saSualebebze (ritmi, metri, melodia, tembri, dinamika,
harmonia), formasa da Janrze, rac exmareba maT, ukeT Cawvdnen musikis Sinaarss da
SeZlon, damoukideblad imsjelon masze, SeimuSavon mkvidri warmodgenebi. amisaTvis,
gTavazobT mravalferovan musikalur masalas, rogorc klasikur-akademiuri, aseve,
popularuli musikidan. musikaluri nawarmoebebi warmodgenilia rogorc audio, aseve
videofragmentebis saxiT. intonaciebis rigi aJRerebulia LMMS programaSi. bavSvebma
am programaSi unda Seqmnan sxvadasxva kompoziciebi. amasTan erTad, bavSvebi gaecno-
bian uZvelesi epoqis musikalur samyaros, rac gaaZlierebs moswavleTa warmosaxvis
unars, fantazias, cnobismoyvareobas, ganaviTarebs asociaciur da kognitur unarebs,
xels Seuwyobs arastereotipuli azrovnebis ganviTarebas. am sakiTxebTan dakavSire-
biT, maswavleblis wignSi mocemuli didZali damatebiTi sainformacio masala pedagogs
saSualebas miscems, Caataros mravalferovani SemoqmedebiTi gakveTilebi, sakuTari
interpretaciiT warmarTos saswavlo procesi.
ganvagrZobT qarTuli xalxuri musikis Seswavlas. amjerad, TanmimdevrobiT moviv
liT saqarTvelos yvela kuTxes. VII klasSi gavecnobiT aRmosavleT saqarTvelos mTis
kuTxeebs, movismenT sakravze dasakravebs, viswavliT simRerebs. garda amisa, Seviswa-
vliT XX saukunis gamoCenili qarTveli da ucxoeli kompozitorebis simRerebs.
VII klasSi Semogvaqvs axali rubrikebi: `solfejio~, `gaimRere da Seiyvare opera~,
`musikaluri gamofena~.
saxelmZRvaneloSi mocemulia sxvadasxva cnebisa da terminis ganmartebebi.
saxelmZRvanelos Tan erTvis LMMS programis moxmarebis instruqcia da musikaluri
leqsikoni. audio da videomasala ganTavsebulia gamomcemlobis veb-gverdze.
veb-gverdi: www.tskarostvali.ge
5
მუსიკა
საბაზო საფეხურის სტანდარტი
შესავალი
მუსიკის სტანდარტი შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
ა) საგნის სწავლა-სწავლების მიზნები;
ბ) სტანდარტის შედეგები და შინაარსი;
გ) მეთოდიკური ორიენტირები;
დ) შეფასება.
საგან „მუსიკის“ ფარგლებში მოსწავლე შეისწავლის მუსიკას, როგორც თვითგამოხატვისა და
კომუნიკაციის საშუალებას; გაეცნობა, თუ როგორ შეიძლება გადმოიცეს სამყაროს აღქმა, ადამიანის
ცხოვრება, მისი შინაგანი მდგომარეობა, ასევე სოციალური და ეპოქალური ცვლილებები მუსიკალური
გამომსახველობითი ხერხებით. მოსწავლეები გააცნობიერებენ სამყაროს, როგორც მრავალფეროვანი
გრძნობებისა და იდეების წყაროს, რომლებიც შეუძლიათ შემოქმედებითად ასახონ ნამუშევრებში.
მოსწავლე გაეცნობა ქართული და მსოფლიო, ძველი და ახალი მუსიკალური ხელოვნების ცნობილ
ნიმუშებს და ხალხურ შემოქმედებას; მათი შექმნისა და შეფასების განსხვავებულ ისტორიულ,
კულტურულ, სოციალურ და სხვა კონტექსტებს; გამოიკვლევს მათ როლს საზოგადოების ცხოვრებაში.
საგნის სწავლა-სწავლებისას მოსწავლე ჩართული იქნება აქტივობებში, რომლებიც მას შეძენილი
ცოდნის პრაქტიკაში გამოყენების საშუალებას მისცემს.
ა) საგნის სწავლა-სწავლების მიზნები
მუსიკის სწავლება მიზნად ისახავს:
მოსწავლეს დაეხმაროს პირად თუ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მუსიკის როლის გააზრებასა და
საკუთარი ესთეტიკური შეხედულებების ფორმირებაში;
მოსწავლეს დაეხმაროს მუსიკალური ენის სხვადასხვა კონტექსტში გააზრებაში;
მოსწავლეს შესძინოს მუზიცირებისა და დარგობრივი ენით ოპერირების უნარი.
ბ) სტანდარტის შედეგები და შინაარსი
სტანდარტის შედეგები საგნის ცნებებზე დაფუძნებით განსაზღვრავს მიზნობრივ ორიენტირებს და
პასუხობს შეკითხვას, რა უნდა შეეძლოს მოსწავლეს მუსიკის ფარგლებში საბაზო საფეხურის ბოლოს.
ეს შედეგები ჯგუფდება ორ მიმართულებად:
შემოქმედებითობა და პრაქტიკა - გულისხმობს საკუთარი შთაბეჭდილებებისა და გამოცდილების
საფუძველზე შემოქმედებითი ჩანაფიქრის განხორციელებას. მუსიკის საშუალებით საკუთარი
იდეების, ემოციებისა და განწყობების გამოხატვას.
მუსიკის აღქმა კონტექსტში - გულისხმობს სხვადასხვა ეპოქის, ჟანრისა და სტილის მუსიკალური
ხელოვნების ნიმუშების, ავტორისეული ჩანაფიქრის ანალიზსა და შეფასებას.
სტანდარტის შინაარსი განსაზღვრავს, რა უნდა იცოდეს მოსწავლემ. შინაარსი აღიწერება
სავალდებულო ცნებებისა და თემატური ბლოკების სახით.
6
ცნებების სახით განსაზღვრულია ის ცოდნა, რომელსაც მოსწავლე საგნის ფარგლებში უნდა
დაეუფლოს. ცნებები შედეგებთან ერთად უნდა დამუშავდეს მოსწავლისთვის ნაცნობ კონტექსტებში.
ეს კონტექსტები სავალდებულო თემატური ბლოკების სახითაა წარმოდგენილი.
სტანდარტის შედეგების ინდექსების განმარტება
სტანდარტში გაწერილ თითოეულ შედეგს წინ უძღვის ინდექსი, რომელიც მიუთითებს საგანს,
სწავლების საფეხურსა და სტანდარტის შედეგის ნომერს; მაგ.: მუს.საბ.1.:
„მუს.“ - მიუთითებს მუსიკის საგანს;
„საბ.“ - მიუთითებს საბაზო საფეხურს;
„1“ - მიუთითებს სტანდარტის შედეგის ნომერს.
მუსიკის სტანდარტის შედეგები (VII-IX კლასები)
შედეგების 1. მიმართულება: შემოქმედებითობა და პრაქტიკა ცნებები
ინდექსი
მოსწავლემ უნდა შეძლოს: მელოდია
მუს.საბ.1.
მუს.საბ.2. სხვადასხვა რიტმული, ინტონაციური ფორმულებისა და სხვა რიტმი და
მუს.საბ.3. მუსიკალური ელემენტების გამოყენება იმპროვიზაციის დროს; მეტრი
მარტივი მუსიკალური ფორმებით, საკუთარი ან სხვისი მუსიკალური
მასალით მხატვრული იდეის გადმოცემა; ჰარმონია
სხვადასხვა სიმბოლოს გამოყენებით კომპოზიციების ჩაწერა.
2. მიმართულება: მუსიკის აღქმა კონტექსტში ჟანრი
მოსწავლემ უნდა შეძლოს: ფორმა
მუს.საბ.4 ნაწარმოების მოსმენისას მუსიკის გამომსახველობითი ხერხების
მუს.საბ.5. ამოცნობა და მხატვრული სახის შექმნაში მათი როლის განსაზღვრა;
აკადემიური და ხალხური მუსიკის ნიმუშებში მხატვრული
კონცეფციის განსაზღვრა.
სტანდარტის შინაარსი მოიცავს ცნებებსა და თემატურ ბლოკებს.
ეს კონტექსტები სავალდებულო თემატური ბლოკების სახითაა წარმოდგენილი.
ცნებები
საგნის სწავლა-სწავლების პროცესი უნდა წარიმართოს შემდეგი ცნებების დამუშავების საფუძველზე:
1. მელოდია
ინტონაციური ფორმულა, მოტივი, მუსიკალური თემა;
2. რიტმი და მეტრი
რიტმული ნახაზი, ზომა;
3. ჰარმონია
ინტერვალი, აკორდი, ჰარმონიული ფორმულები, ტონალობა, კილო, კონსონანსი, დისონანსი;
7
4. ჟანრი
სიმღერა, რომანსი, სონატა, სიმფონია, ოპერა, ბალეტი, მიუზიკლი; კამერული მუსიკა,
ინსტრუმენტული და ვოკალური მუსიკა, ჯაზი, როკმუსიკა;
5. ფორმა
იმპროვიზაცია, მუსიკალური კომპოზიცია, მუსიკალური კოლაჟი, მუსიკალური ციტატა, მცირე
ფორმები, რონდო, ვარიაციები, კუპლეტური ფორმა.
სავალდებულო თემატური ბლოკები
თემატური ბლოკი: მუსიკა სამყაროში და სამყარო მუსიკაში
სარეკომენდაციო თემები: ბუნება და ტექნიკა, ხილული და უხილავი, მითი და რეალობა მუსიკაში;
თემატური ბლოკი: მუსიკა საზოგადოებაში და საზოგადოება მუსიკაში
სარეკომენდაციო თემები: ძველი და ახალი მუსიკაში, თაობები მუსიკაში, პირადული და
საზოგადოებრივი მუსიკაში;
თემატური ბლოკი: მე მუსიკაში და მუსიკა ჩემში
სარეკომენდაციო თემები: სიყვარული და სიძულვილი, მარტოობა და ერთობა, გმირი და ანტიგმირი
მუსიკაში.
საფეხურებრივი საკვანძო შეკითხვები
საფეხურებრივი საკვანძო შეკითხვები სტანდარტის ცნებებს აკავშირებს შედეგებთან.
რა შეგვიძლია გადმოვცეთ და გავიგოთ მუსიკალური მეშვეობით?
როგორ გვეხმარება მუსიკა საკუთარი განცდისა თუ საზოგადოებაში არსებული განწყობის
გადმოცემაში? როგორ გადმოვცე საკუთარი ემოციები და შთაბეჭდილებები მუსიკის
საშუალებით?
როგორ ზემოქმედებს მუსიკა ადამიანზე და საზოგადოების ცხოვრებაზე?
გ) მეთოდიკური ორიენტირები
საგნის სწავლა-სწავლება უნდა წარიმართოს შემდეგი პრინციპების დაცვით:
ა) სწავლა-სწავლება ხელს უნდა უწყობდეს მოსწავლეთა შინაგანი ძალების გააქტიურებას.
ბ) სწავლა-სწავლება ხელს უნდა უწყობდეს ცოდნის ეტაპობრივად კონსტრუირებას წინარე ცოდნაზე
დაფუძნებით.
გ) სწავლა-სწავლება ხელს უნდა უწყობდეს ცოდნათა ურთიერთდაკავშირებას და ორგანიზებას.
დ) სწავლა-სწავლება უნდა უზრუნველყოფდეს სწავლის სტრატეგიების დაუფლებას (სწავლის
სწავლას).
ე) სწავლა-სწავლება უნდა მოიცავდეს ცოდნის სამივე კატეგორიას: დეკლარატიულს, პროცედურულსა
და პირობისეულს.
საგნობრივი შედეგების გარდა, ეროვნული სასწავლო გეგმის მიზნებიდან სწავლა-სწავლებისა და
შეფასების სამიზნედ ასევე უნდა იქცეს შემდეგი გამჭოლი უნარები და ღირებულებები:
8
კრიტიკული ფაქტების, წარმოდგენების, მოსაზრებების კრიტიკულად განხილვა და
აზროვნება გაანალიზება;
თანამშრომლობა
შეკითხვების ჩამოყალიბება და მათზე პასუხის ძიება;
ეთიკა არგუმენტირებულად მსჯელობა, ანუ საკუთარი მოსაზრებების დასაბუთება
კვლევა
შესაფერისი არგუმენტების, მაგალითების მოყვანით;
სწავლის სწავლა გონივრული არჩევანის გაკეთება და მისი დასაბუთება.
დამოუკიდებლად სამუშაოს თანასწორად განაწილება და შესრულება ჯგუფური/გუნდური მუშაობის
საქმიანობა
დროს;
პასუხისმგებლობა მზაობა ჯგუფში/გუნდში სხვადასხვა ფუნქციის შესასრულებლად(მაგ., ლიდერის);
ინფორმაციული და განსხვავებული იდეების, შეხედულებების კონსტრუქციულად განხილვა;
საკომუნიკაციო რესურსების, მოსაზრებების, ცოდნის გაზიარება პრობლემათა ერთობლივად
გადაჭრის, გადაწყვეტილებათა ერთობლივად მიღების მიზნით.
ეთიკური ნორმების დაცვა;
სოლიდარობის განცდა;
ემპათია;
განსხვავებულობის მიმღებლობა;
საკუთარ აქტივობაზე პასუხისმგებლობის გააზრება.
კვლევითი ამოცანის, კვლევის პროცედურების, მონაცემების მოპოვების გზებისა და
აღრიცხვის ფორმების განსაზღვრა; სათანადო რესურსების შერჩევა;
კვლევის ჩატარება, მონაცემების აღრიცხვა და სხვადასხვა ფორმით წარმოდგენა/
ორგანიზება;
მონაცემების ანალიზი, არგუმენტირებული მსჯელობის საფუძველზე დასკვნების
გამოტანა; კვლევის შედეგების შეფასება;
კვლევითი სამუშაოების ჩატარების დროს ეთიკისა და უსაფრთხოების ნორმების
დაცვა.
აქტივობის/დავალების ღირებულების განსაზღვრა - მოსწავლემ უნდა
დაინახოს, რას შესძენს აქტივობის შესრულება, რა პიროვნულ თუ სოციალურ
სარგებელს მოუტანს მას;
აქტივობის/დავალების დაგეგმვა - მოთხოვნათა გააზრება და მის შესასრულებლად
საჭირო ცოდნის განსაზღვრა; დავალების/აქტივობის მთავარი მიზნის
განსაზღვრა; სამუშაოს წარმატებით შესრულების კრიტერიუმების დადგენა;
განსახორციელებელი სამუშაოს ეტაპების გამოკვეთა; იმის განჭვრეტა, თუ რა
გაუადვილდება, რა გაუძნელდება, რაში დასჭირდება დახმარება; სტრატეგიების
მიზანშეწონილად შერჩევა სამუშაოს თითოეული ეტაპისათვის;
სწავლის პროცესის მონიტორინგი - დაფიქრება სწავლის პროცესზე, იმ პირობების
და ფაქტორების ამოცნობა, რომლებიც ხელს უწყობს ან აფერხებს წინსვლას,
სათანადო ზომების მიღება წინსვლის ხელშესაწყობად; თვითშეფასება ძლიერი და
სუსტი მხარების დასადგენად, სუსტი მხარეების გასაძლიერებლად გზების
დასახვა;
სოციოემოციური მართვა - ნერვიულობის მინიმუმამდე დაყვანა,
საჭიროებისამებრ, დახმარების თხოვნა, საკუთარ თავში სიძნელეთა გადალახვის
რესურსების პოვნა; შეცდომების მიმართ პოზიტიური დამოკიდებულების
ჩამოყალიბება და წინსვლის წყაროდ გამოყენება;
ცალკეული საქმიანობისთვის გამოყოფილი დროის ეფექტურად გამოყენება.
სასკოლო საქმიანობებში (სასკოლო ცხოვრებაში) ნაკისრი ვალდებულების
შესრულება;
სამუშაოს დადგენილ ვადებში დასრულება და ჩაბარება;
საკუთარი ქცევის მართვა, საკუთარ ქცევებზე, სოციალურ აქტივობებზე
პასუხისმგებლობის აღება.
აუდიოფაილების დამუშავება;
მუსიკალური კოლაჟების შექმნა;
ტრეკერების შექმნა;
9
ტექნოლოგიების ლუპების, სემპლების შექმნა.
გამოყენება საკუთარი ნამუშევარის ინტერნეტში ატვირთვა (მაგ.: Sound Cloud);
ვებგვერდის/ბლოგის შექმნა და სასწავლო პროცესის განმავლობაში
წიგნიერება
განხორციელებული სხვადასხვა პროექტის, ვებგვერდზე/ ბლოგზე განთავსება;
ინფორმაციული საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენება (მაგ., Word,
PowerPoint) სასწავლო მასალისა და სხვადასხვა ტიპის ელექტრონული ტექსტების
დასამუშავებლად
ზეპირი და წერითი მეტყველების გზით ინფორმაციის მიღების, დამუშავების,
გააზრების, სისტემაში მოყვანის და წარდგენა-გაზიარების უნარი.
სწავლის უნარების გასაუმჯობესებლად მნიშვნელოვანია ზრუნვა მეტაკოგნიციის უნარების
განვითარებაზე, რისთვისაც მასწავლებელმა პერიოდულად სამი ტიპის აქტივობა უნდა ჩაატაროს.
ეს აქტივობებია:
სტრატეგიების მოდელირება: მასწავლებელი მოსწავლეებთან ერთად ასრულებს დავალებას და მისი
შესრულებისას „ხმამაღლა ფიქრობს“ იმაზე, თუ როგორ შეასრულოს ეს აქტივობა (მაგ., კარგად
გავეცნოთ პირობას და დავაკვირდეთ, რას მოითხოვს იგი; აქვს თუ არა პირობას თანხმლები მასალა
და მისთ).
წინმსწრები მეტაკოგნიტური პაუზა, ანუ დავალების შესრულებამდე დაფიქრება და მსჯელობა
გადასადგმელ ნაბიჯებზე - მას შემდეგ, რაც მოსწავლეები გაეცნობიან დავალების პირობას,
შევასრულებინებთ მეტაკოგნიტური ხასიათის ამგვარ აქტივობას: მათ ჯგუფურად უნდა
განსაზღვრონ ის გზა, რომლითაც დავალებას შეასრულებენ, სახელდობრ: დეტალურად აღწერონ
დავალების შესრულების ეტაპები (რას შეასრულებენ რის შემდეგ და სხვ.), ასევე სტრატეგიები,
რომლებსაც გამოიყენებენ თითოეულ ეტაპზე. ჯგუფებმა უნდა წარმოადგინონ თავიანთი
ნამუშევრები და იმსჯელონ შერჩეული გზებისა თუ სტრატეგიების მიზანშეწონილობაზე.
შემდგომი მეტაკოგნიტური პაუზა, ანუ დავალების შესრულების შემდეგ დაფიქრება და მსჯელობა
გადადგმულ ნაბიჯებზე - მას შემდეგ, რაც მოსწავლეები შეასრულებენ კონკრეტულ დავალებას, მათ
უნდა გაიხსენონ და აღწერონ განვლილი გზა: რა გააკეთეს რის შემდეგ? რა ხერხები გამოიყენეს
მუშაობისას? რა გაუჭირდათ ან რა გაუადვილდათ? შესრულებული მოქმედებების აღწერის
შედეგად მოსწავლეები გააცნობიერებენ იმ ფაქტს, რომ მიზნის მისაღწევად არსებობს სხვადასხვა
გზა და ხერხი, რომლებზეც დავალების შესრულებამდე უნდა დაფიქრდნენ (ოპტიმალური
გადაწყვეტილების მისაღებად). მეტაკოგნიტური პაუზა მოსწავლეებს განუვითარებს სწავლის
უნარებს და აუმაღლებს სწავლის ქმედუნარიანობას.
წლიური პროგრამისა და სასწავლო თემის აგების პრინციპები
სტანდარტზე დაყრდნობით იგეგმება წლიური პროგრამები, რომლებიც გვიჩვენებს სტანდარტის
მოთხოვნათა რეალიზების გზებს. წლიური პროგრამა სარეკომენდაციო ხასიათისაა. სკოლას
შეუძლია გამოიყენოს რეკომენდებული წლიური პროგრამა ან თავად დასახოს სტანდარტის
მიღწევის გზები. წლიური პროგრამები უნდა დაიგეგმოს სასწავლო თემების საშუალებით (შედეგი
არ წარმოადგენს დამოუკიდებელ სასწავლო ერთეულს - თემას).
10
სასწავლო თემის დასაგეგმად გამოიყენება შემდეგი კომპონენტები:
სასწავლო თემა -
სასწავლო თემა წარმოადგენს ფუნქციურ კონტექსტს, რომელიც სტანდარტის შედეგების, ცნებებისა თუ
კონკრეტული საკითხების ინტეგრირებულად და ურთიერთდაკავშირებულად სწავლების საშუალებას
იძლევა. თითოეული თემის ფარგლებში, შეძლებისდაგვარად, უნდა დამუშავდეს სტანდარტის ყველა
შედეგი.
თემის ფარგლებში დასამუშავებელი ცნებები -
ცნებები განსაზღვრავს იმ არსებით ცოდნას, რომელსაც მოსწავლე საგნის ფარგლებში უნდა დაეუფლოს.
თემატური საკვანძო შეკითხვები -
თემატური საკვანძო შეკითხვები გამომდინარეობს საფეხურებრივი საკვანძო შეკითხვებიდან და დაისმის
თემის კონკრეტულ კონტექსტში. მათი ფუნქციაა:
მოსწავლის წინარე ცოდნის გააქტიურება, ცნობისმოყვარეობის გაღვივება, პროვოცირება ახალი ცოდნის
შესაძენად;
სასწავლო თემის შედეგზე ორიენტირებულად სწავლა-სწავლების უზრუნველყოფა;
თემის სწავლა-სწავლების პროცესში შუალედური ბიჯების/ეტაპების განსაზღვრა. საკვანძო შეკითხვა
წარმოადგენს მაორგანიზებელ ელემენტს, რომელიც სასწავლო თემის ფარგლებში ასრულებს
გაკვეთილ(ებ)ის მიზნის როლს.
აქტივობები
მიმდინარე დავალებების ტიპების/ნიმუშების ჩამონათვალი, რომლებიც შეიძლება იყოს გამოყენებული
გაგება-გააზრების პროცესების ხელშესაწყობად, ასევე ცოდნის ათვისების, განმტკიცებისა თუ შეჯამების
მიზნით.
კომპლექსურ/პროექტულ დავალებათა იდეების ჩამონათვალი
კომპლექსური/პროექტული დავალებები წარმოადგენს იმგვარ აქტივობებს, რომელთა შესრულება
მოითხოვს სხვადასხვა ცოდნათა ინტეგრირებულად გამოყენებას ფუნქციურ კონტექსტებში.
შეფასების ინდიკატორები -
შეფასების ინდიკატორები სტანდარტის შედეგებიდან გამომდინარეობს და აჩვენებს, რა უნდა შეძლოს
მოსწავლემ კონკრეტული თემის ფარგლებში. სხვა სიტყვებით, ინდიკატორები წარმოადგენს კონკრეტულ
თემაში რეალიზებულ შედეგებს. ინდიკატორებში დაკონკრეტებულია ცოდნის ის სავალდებულო მინიმუმი,
რომელსაც მოსწავლე თემის ფარგლებში უნდა დაეუფლოს. შეფასების ინდიკატორებზე დაყრდნობით
ყალიბდება კრიტერიუმები შეფასების რუბრიკებისთვის.
მკვიდრი წარმოდგენები -
მკვიდრი წარმოდგენები განისაზღვრება სტანდარტის შედეგებზე დაყრდნობით. ეს არის ზოგადი
წარმოდგენები, რომლებიც თემის შესწავლისას უნდა ჩამოყალიბდეს მოსწავლის ხანგრძლივ მეხსიერებაში
მის (მოსწავლის) წინარე წარმოდგენებზე დაყრდნობით, რათა მას თემის ფარგლებში დასახული მიზნების
მიღწევა გაუადვილდეს. მკვიდრი წარმოდგენები აზროვნების საყრდენია გაგების აქტების
განსახორციელებლად.
11
როგორ აიგება სასწავლო თემა?
სასწავლო თემის ასაგებად უმთავრესი ორიენტირებია სტანდარტის შედეგები. ისინი სტანდარტში
სავალდებულო სახითაა განსაზღვრული. ცნებებსა და შედეგებზე დაყრდნობით განისაზღვრება
მკვიდრი წარმოდგენები, საკვანძო კითხვები და შეფასების ინდიკატორები.
სასწავლო თემის სწავლა-სწავლების მიზნით შემდეგ ეტაპზე უნდა განისაზღვროს საგნობრივი
საკითხები, რესურსები, დავალებების ტიპები/ნიმუშები, გაგების, გააზრების, განმტკიცებისა და
შეჯამების მიზნით. ასევე მნიშვნელოვანია განისაზღვროს იდეები შემაჯამებელი კომპლექსური
დავალებებისთვის, რადგან მხოლოდ კომპლექსური დავალებების საშუალებით შეიძლება
გამოვლინდეს, რამდენად დაეუფლა მოსწავლე თემის ფარგლებში ასათვისებელ ცოდნა-უნართა
ერთობლიობას და რამდენად ახერხებს მათ ფუნქციურად გამოყენებას.
სასწავლო თემის აგების ბიჯები
ნაბიჯი 1. მკვიდრი წარმოდგენების დადგენა.
ნაბიჯი 2. თემატური საკვანძო კითხვების დასმა.
ნაბიჯი 3. შეფასების ინდიკატორების განსაზღვრა.
ნაბიჯი 4. აქტივობებისა და მიმდინარე დავალებების დაგეგმვა და რესურსების შერჩევა.
ნაბიჯი 5. შემაჯამებელი კომპლექსური დავალებების შემუშავება.
დ) შეფასება
საკლასო შეფასება უნდა შეესაბამებოდეს ეროვნული სასწავლო გეგმის პირველი კარის მე-7 თავში
განსაზღვრულ შეფასების პრინციპებს, მიზნებსა და ამოცანებს.
სწავლის ხარისხის გაუმჯობესების ხელშესაწყობად უპირატესი ადგილი უნდა მიენიჭოს
განმავითარებელ შეფასებას, რომელიც მოსწავლეს თავისსავე წინარე შედეგებთან მიმართებით აფასებს,
ზომავს მის ინდივიდუალურ წინსვლას, რითაც მას ცოდნის ეტაპობრივი კონსტრუირების საშუალებას
აძლევს.
მნიშვნელოვანია, მოსწავლე თავად იყოს ჩართული განმავითარებელ შეფასებაში. სწავლის პროცესის
შეფასება მოსწავლეს გამოუმუშავებს დამოუკიდებლად სწავლის უნარ-ჩვევებს, დაეხმარება სწავლის
სტრატეგიების ათვისებაში, საშუალებას მისცემს, გაცნობიერებულად შეუწყოს ხელი საკუთარ
წინსვლასა და წარმატებას. შეფასებაში ჩართვის ძირითად მიზანს წარმოადგენს მოსწავლის
გათვითცნობიერება სწავლის პროცესებში, რაც მას ამ პროცესების გააზრებულად და დამოუკიდებლად
მართვას შეასწავლის. მაგალითად, თუ მოსწავლე კარგად გაიაზრებს აქტივობის მიზანსა და ამ მიზნის
წარმატებით მიღწევის კრიტერიუმებს (მოსწავლისათვის განკუთვნილი კრიტერიუმები ნათლად
ფორმულირებული და შეზღუდული რაოდენობის უნდა იყოს), იგი უკეთ დაინახავს იმ ნაბიჯებს,
რომლებიც უნდა გადადგას სასურველი შედეგის მისაღწევად და უფრო გააზრებულად წარმართავს
12
მიზნისაკენ მიმავალ პროცესებს. თუ აქტივობის დასრულებისას მას ვთხოვთ, გააანალიზოს განვლილი
გზა - რა ნაბიჯები გადადგა, რა შედეგს მიაღწია, რა მიდგომა გამოიყენა, კიდევ რომელი მიდგომის
გამოყენება შეიძლებოდა ან აჯობებდა, რამ შეუქმნა პრობლემა, რა გაუჭირდა ან ვერ გადაჭრა და რატომ,
რა გაუადვილდა, რამ შეუწყო ხელი წარმატებაში და სხვ., ეს ხელს შეუწყობს მისი სწავლის
ქმედუნარიანობის გაზრდას.
შემაჯამებელი (განმავითარებელი და განმსაზღვრელი) შეფასება
შემაჯამებელი შეფასებისათვის გამოიყენება კომპლექსური, კონტექსტის მქონე დავალებები, რომელთა
შესრულება მოითხოვს სტანდარტით განსაზღვრული ცოდნისა და უნარების ინტეგრირებულად და
ფუნქციურად გამოყენებას. ამ დავალებათა შესაფასებლად შეფასების რუბრიკა, ანუ კრიტერიუმების
ბადე გამოიყენება.
მოსწავლეს, თითოეული სასწავლო თემის დამუშავების შემდეგ, ევალება შემაჯამებელი დავალების
წარმოდგენა. მაშასადამე, შემაჯამებელი დავალებების მინიმალური რაოდენობა წლის განმავლობაში
სასწავლო თემების რაოდენობას ემთხვევა.
ქვემოთ გთავაზობთ სტანდარტით გათვალისწინებულ ტიპობრივ შემაჯამებელ დავალებათა ნუსხას.
მოსწავლეზე და/ან მასწავლებელზეა დამოკიდებული, თუ რომელ დავალებას/ დავალებებს შეარჩევს.
შემეცნებითი ხასიათის კონკრეტული მუსიკალური საკითხის გამოკვლევა (მაგ., „რა გავლენა
მოახდინა ინდურმა მუსიკამ როკ-მუსიკაზე?“, რა საერთო აქვთ აკადემიური და პოპულარული
მუსიკის გამომსახველ ხერხებს?“) და ძიების შედეგების წარმოდგენა სასურველი ფორმატით (მაგ.,
ლექცია-კონცერტი; ვიდეორგოლი, მუსიკალური წარმოდგენა);
მოსწავლისთვის საყვარელი მუსიკალური ნაწარმოების ან მისთვის რომელიმე საინტერესო
მუსიკალური მიმდინარეობის წარმოდგენა მოცემული თემის კონკრეტული საკითხის გაშუქების
მიზნით (პრეზენტაცია, მუსიკალური კოლაჟი);
საკუთარი კომპოზიციის შექმნა კონკრეტული მუსიკალურ-გამომსახველობითი ხერხების
გამოყენებით (მაგ., ცვალებად რიტმზე აგებული კომპოზიცია, რაიმე უკვე არსებულ მუსიკალური
თემაზე აგებული კომპოზიცია, კონკრეტულ ჰარმონიულ ფორმულაზე აგებული კომპოზიცია;
კომპოზიცია სხვადასხვა ეპოქისთვის დამახასიათებელი ინტონაციური ფორმულების
გამოყენებით);
უცნობი მუსიკალური ნაწარმოების ირგვლივ დისკუსია თემის გარკვეული საკითხის ჭრილში
(დისკუსიისთვის წინასწარი კითხვარის/საკითხების ჩამოწერა);
ლიტერატურული წარმოდგენის მუსიკალური გაფორმება.
მოთხოვნები, რომლებსაც უნდა აკმაყოფილებდეს შემაჯამებელი განმსაზღვრელი შეფასებისათვის
განკუთვნილი დავალება:
დავალების თითოეულ ტიპს უნდა ახლდეს შეფასების რუბრიკა;
რუბრიკა უნდა დაზუსტდეს კონკრეტული დავალების პირობისა და განვლილი მასალის
გათვალისწინებით;
10 ქულა უნდა გადანაწილდეს რუბრიკაში შემავალ კრიტერიუმებზე.
შეფასების რუბრიკის შესაძლო ფორმა
13
10 ქულა უნდა გადანაწილდეს რუბრიკაში შემავალ კრიტერიუმებზე.
შეფასების რუბრიკის შესაძლო ფორმა
კლასი
მოსწავლის სახელი, გვარი
თემა
დავალების პირობა
შეფასების კრიტერიუმები ქულები კომენტარი
მუსიკა
საბაზო საფეხური
წლიური პროგრამა
საბაზო საფეხურის მუსიკის პროგრამა სარეკომენდაციო ხასიათისაა და აჩვენებს სტანდარტის
მოთხოვნათა რეალიზების შესაძლო გზებს. პროგრამა შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან:
სასწავლო თემა -
სასწავლო თემა წარმოადგენს ფუნქციურ კონტექსტს, რომელიც სტანდარტის შედეგების, ცნებებისა თუ
კონკრეტული საკითხების ინტეგრირებულად და ურთიერთდაკავშირებულად სწავლების საშუალებას
იძლევა. თითოეული თემის ფარგლებში, შეძლებისდაგვარად, უნდა დამუშავდეს სტანდარტის ყველა
შედეგი.
თემის ფარგლებში დასამუშავებელი ცნებები -
ცნებები განსაზღვრავს იმ არსებით ცოდნას, რომელსაც მოსწავლე საგნის ფარგლებში უნდა დაეუფლოს.
თემატური საკვანძო შეკითხვები -
თემატური საკვანძო შეკითხვები გამომდინარეობს საფეხურებრივი საკვანძო შეკითხვებიდან და დაისმის
თემის კონკრეტულ კონტექსტში. მათი ფუნქციაა:
მოსწავლის წინარე ცოდნის გააქტიურება, ცნობისმოყვარეობის გაღვივება, პროვოცირება ახალი ცოდნის
შესაძენად;
სასწავლო თემის შედეგზე ორიენტირებულად სწავლა-სწავლების უზრუნველყოფა;
თემის სწავლა-სწავლების პროცესში შუალედური ბიჯების/ეტაპების განსაზღვრა. საკვანძო შეკითხვა
წარმოადგენს მაორგანიზებელ ელემენტს, რომელიც სასწავლო თემის ფარგლებში ასრულებს
გაკვეთილ(ებ)ის მიზნის როლს.
აქტივობები 14
მიმდინარე დავალებების ტიპების/ნიმუშების ჩამონათვალი, რომლებიც შეიძლება იყოს გამოყენებული
გაგება-გააზრების პროცესების ხელშესაწყობად, ასევე ცოდნის ათვისების, განმტკიცებისა თუ შეჯამების
თემის სწავლა-სწავლების პროცესში შუალედური ბიჯების/ეტაპების განსაზღვრა. საკვანძო შეკითხვა
წარმოადგენს მაორგანიზებელ ელემენტს, რომელიც სასწავლო თემის ფარგლებში ასრულებს
გაკვეთილ(ებ)ის მიზნის როლს.
აქტივობები
მიმდინარე დავალებების ტიპების/ნიმუშების ჩამონათვალი, რომლებიც შეიძლება იყოს გამოყენებული
გაგება-გააზრების პროცესების ხელშესაწყობად, ასევე ცოდნის ათვისების, განმტკიცებისა თუ შეჯამების
მიზნით.
კომპლექსურ/პროექტულ დავალებათა იდეების ჩამონათვალი
კომპლექსური/პროექტული დავალებები წარმოადგენს იმგვარ აქტივობებს, რომელთა შესრულება
მოითხოვს სხვადასხვა ცოდნათა ინტეგრირებულად გამოყენებას ფუნქციურ კონტექსტებში.
შეფასების ინდიკატორები -
შეფასების ინდიკატორები სტანდარტის შედეგებიდან გამომდინარეობს და აჩვენებს, რა უნდა შეძლოს
მოსწავლემ კონკრეტული თემის ფარგლებში. სხვა სიტყვებით, ინდიკატორები წარმოადგენს კონკრეტულ
თემაში რეალიზებულ შედეგებს. ინდიკატორებში დაკონკრეტებულია ცოდნის ის სავალდებულო მინიმუმი,
რომელსაც მოსწავლე თემის ფარგლებში უნდა დაეუფლოს. შეფასების ინდიკატორებზე დაყრდნობით
ყალიბდება კრიტერიუმები შეფასების რუბრიკებისთვის.
მკვიდრი წარმოდგენები -
მკვიდრი წარმოდგენები განისაზღვრება სტანდარტის შედეგებზე დაყრდნობით. ეს არის ზოგადი
წარმოდგენები, რომლებიც თემის შესწავლისას უნდა ჩამოყალიბდეს მოსწავლის ხანგრძლივ მეხსიერებაში
მის (მოსწავლის) წინარე წარმოდგენებზე დაყრდნობით, რათა მას თემის ფარგლებში დასახული მიზნების
მიღწევა გაუადვილდეს. მკვიდრი წარმოდგენები აზროვნების საყრდენია გაგების აქტების
განსახორციელებლად.
თემატური ბლოკი: მუსიკა სამყაროში და სამყარო მუსიკაში
სარეკომენდაციო თემები
VII კლასი: ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში
VIII კლასი: ხილული და უხილავი მუსიკაში
IX კლასი: მითი და რეალობა მუსიკაში
თემატური ბლოკი: მუსიკა საზოგადოებაში და საზოგადოება მუსიკაში
სარეკომენდაციო თემები
VII კლასი: ძველი და ახალი მუსიკაში
VIII კლასი: თაობები და მუსიკა
IX კლასი: პირადული და საზოგადოებრივი მუსიკაში
თემატური ბლოკი: მე მუსიკაში და მუსიკა ჩემში
სარეკომენდაციო თემები
VII კლასი: სიყვარული და სიძულვილი მუსიკაში
VIII კლასი: მარტოობა და ერთობა მუსიკაში
IX კლასი: გმირი და ანტიგმირი მუსიკაში
სარეკომენდაციო თემები 15 საათების სარეზერვო დრო
სავარაუდო რ-ბა
VII კლასი
ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში 18 საათი 4 საათი
სარეკომენდაციო თემები საათების სარეზერვო დრო
სავარაუდო რ-ბა
VII კლასი
ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში 18 საათი 4 საათი
ძველი და ახალი მუსიკაში 20 საათი 4 საათი
სიყვარული და სიძულვილი მუსიკაში 20 საათი 4 საათი
VIII კლასი
ხილული და უხილავი მუსიკაში 12 საათი 3 საათი
თაობები და მუსიკა 15 საათი 5 საათი
მარტოობა და ერთობა მუსიკაში 15 საათი 5 საათი
IX კლასი
მითი და რეალობა მუსიკაში 12 საათი 3 საათი
პირადული და საზოგადოებრივი მუსიკაში 12 საათი 4 საათი
გმირი და ანტიგმირი მუსიკაში 15 საათი 4 საათი
VII კლასი
თემატური ბლოკი: მუსიკა სამყაროში და სამყარო მუსიკაში
თემა: ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში საათების სავარაუდო რაოდენობა - 18 სთ (+ 4)
ცნებები:
მელოდია, რიტმი და მეტრი, ჰარმონია, ჟანრი, ფორმა
საკვანძო შეკითხვები
როგორ გადმოსცემენ კომპოზიტორები ბუნებრივ და მექანიკურ სამყაროს მუსიკის საშუალებით?
როგორ შევარჩიო შესაბამისი რიტმი, ჰარმონია, ფორმა ბუნებრივი ან მექანიკური სამყაროს
გადმოსაცემად?
რა ჟღერადობა გამოვიყენო ბუნებრივი ან მექანიკური სამყაროს გადმოსაცემად?
აქტივობები
იდეები კომპლექსური/პროექტული დავალებებისთვის
შეფასების ინდიკატორები - მოსწავლემ უნდა შეძლოს:
მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და ფორმაზე დაკვირვებით მსჯელობა, როგორ
ახერხებს კომპოზიტორი ბუნებრივი და მექანიკური სამყაროს გადმოცემას (მუს.საბ.4,5);
სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით ბუნებრივი თუ მექანიკური სამყაროს შესახებ
საკუთარი წარმოდგენების გადმოცემა; მიზნის შესაბამისად საკუთარი კომპოზიციისთვის
ფორმის/ჟანრის განსაზღვრა (მუს.საბ.1,2,3).
მკვიდრი წარმოდგენები
მუსიკის საშუალებით ბუნებრივი და მექანიკური სამყაროს გადმოცემა შეიძლება;
მექანიკური და ბუნებრივი სამყაროს ამოცნობა მუსიკაში გამოყენებული რიტმული და ჰარმონიული
ხერხების მიხედვით შეიძლება; 16
მექანიკური და ბუნებრივი სამყაროს გადმომცემ მუსიკას სხვადასხვა ემოციური განწყობის გამოწვევა
შეუძლია;
მექანიკური სამყაროს გადმოსაცემად იგონებდნენ და მუსიკალურ ნაწარმოებებში იყენებდნენ ახალ
სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით ბუნებრივი თუ მექანიკური სამყაროს შესახებ
საკუთარი წარმოდგენების გადმოცემა; მიზნის შესაბამისად საკუთარი კომპოზიციისთვის
ფორმის/ჟანრის განსაზღვრა (მუს.საბ.1,2,3).
მკვიდრი წარმოდგენები
მუსიკის საშუალებით ბუნებრივი და მექანიკური სამყაროს გადმოცემა შეიძლება;
მექანიკური და ბუნებრივი სამყაროს ამოცნობა მუსიკაში გამოყენებული რიტმული და ჰარმონიული
ხერხების მიხედვით შეიძლება;
მექანიკური და ბუნებრივი სამყაროს გადმომცემ მუსიკას სხვადასხვა ემოციური განწყობის გამოწვევა
შეუძლია;
მექანიკური სამყაროს გადმოსაცემად იგონებდნენ და მუსიკალურ ნაწარმოებებში იყენებდნენ ახალ
ინსტრუმენტებს („მარტენის ტალღები“, ელექტრო-ორგანი, სინთეზატორი და სხვ.).
თემატური ბლოკი: მუსიკა საზოგადოებაში და საზოგადოება მუსიკაში
თემა: ძველი და ახალი მუსიკაში საათების სავარაუდო რაოდენობა - 20 სთ (+ 4)
ცნებები:
მელოდია, რიტმი და მეტრი, ჰარმონია, ჟანრი, ფორმა
საკვანძო შეკითხვები
როგორ ამოვიცნოთ ძველი და ახალი დროის ნიშნები მუსიკაში?
როგორ შევარჩიო შესაბამისი რიტმი, ჰარმონია, ფორმა ძველი ან ახალი დროისთვის დამახასიათებელი
მუსიკალური კომპოზიციის შესაქმნელად?
როგორ მივაღწიო ძველი ან ახალი დროის მუსიკისთვის დამახასიათებელ ჟღერადობას?
აქტივობები
იდეები კომპლექსური/პროექტული დავალებებისთვის
შეფასების ინდიკატორები - მოსწავლემ უნდა შეძლოს:
მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და ფორმაზე დაკვირვებით მსჯელობა, ახალ თუ ძველ
დროს მიეკუთვნება ესა თუ ის მუსიკალური ფრაგმენტი (მუს.საბ.4,5);
სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით ძველი ან ახალი დროისთვის დამახასიათებელი
მუსიკალური კოლაჟების შექმნა (მუს.საბ.1,2,3).
მკვიდრი წარმოდგენები
მუსიკაში ძველი და ახალი დროის ნიშნების ამოცნობა შეიძლება;
ძველი და ახალი დროის ნიშნების ამოცნობა მუსიკაში გამოყენებული რიტმული და ჰარმონიული
ხერხებით შეიძლება;
ძველი და ახალი დროის მუსიკას სხვადასხვა დროს შექმნილი მუსიკალური ინსტრუმენტებით
ასრულებენ (კლავესინი, ლირა, ელექტროგიტარა, სინთეზატორი და სხვ.).
17
თემატური ბლოკი: მე მუსიკაში და მუსიკა ჩემში
თემა: სიყვარული და სიძულვილი მუსიკაში საათების სავარაუდო რაოდენობა - 20 სთ (+ 4)
ცნებები:
მელოდია, რიტმი და მეტრი, ჰარმონია, ჟანრი, ფორმა
საკვანძო შეკითხვები
როგორ გადმოსცემენ კომპოზიტორები სიყვარულს ან სიძულვილს მუსიკის საშუალებით?
როგორ შევარჩიო შესაბამისი რიტმი, ჰარმონია, ფორმა სიყვარულის ან სიძულვილის გადმოსაცემად?
აქტივობები
იდეები კომპლექსური/პროექტული დავალებებისთვის
შეფასების ინდიკატორები - მოსწავლემ უნდა შეძლოს:
მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და ფორმაზე დაკვირვებით მსჯელობა იმის შესახებ, თუ
როგორ ახერხებს კომპოზიტორი სიყვარულის თუ სიძულვილის გადმოცემას (მუს.საბ.4);
სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით სიყვარულისა და სიძულვილის შესახებს
საკუთარი წარმოდგენების გადმოცემა (მუს.საბ.1,2,3);
მუსიკალური ხერხებით გადმოცემულ სიყვარულსა და სიძულვილს შორის კონფლიქტის გაანალიზება
შეთავაზებულ მუსიკალურ ფრაგმენტზე დაყრდნობით (მუს.საბ.5).
მკვიდრი წარმოდგენები
მუსიკის საშუალებით სიყვარულის და სიძულვილის გადმოცემა შეიძლება;
სიყვარულის და სიძულვილის გადმოცემა მუსიკაში გამოყენებული რიტმული და ჰარმონიული
ხერხებით შეიძლება;
სიყვარულის და სიძულვილის დაპირისპირების თემა მსხვილი ფორმის მრავალ მუსიკალურ
ნაწარმოებს დაედო საფუძვლად.
18
სტრატეგია და ზოგადი მეთოდური რეკომენდაციები
saxelmZRvanelos strategia da zogadi meTodika.
saxelmZRvanelo efuZneba meSvide klasis musikis standarts. standartis Sedegebi
or mimarTulebad jgufdeba: SemoqmedebiToba da praqtika da musikis aRqma konteqstSi.
standartis Sinaarsi gansazRvravs, ra unda icodes moswavlem. Sinaarsi warmodgenilia
savaldebulo cnebebisa da Tematuri blokebis saxiT.
savaldebulo Tematuri blokebia:
I musika samyaroSi da samyaro musikaSi.
sarekomendacio Tema: `buneba da teqnika~.
qveTemebi: 1. meqanikuri xmebi; 2. bunebrivi xmebi; 3. eleqtronuli musika.
II musika sazogadoebaSi da sazogadoeba musikaSi
sarekomendacio Tema: Zveli da axali musikaSi.
qveTemebi: 1. intonaciuri formulebi; 2. saopero formebi: reCitativi da aria. 3. klasi-
kuri intonacia popmusikaSi.
III me musikaSi da musika CemSi.
sarekomendacio Tema: 1. siyvaruli da siZulvili.
qveTemebi: 1. lirikuli saxeebi musikaSi; 2.siZulvili musikaSi; 3. simfonizmi.
Temis farglebSi dasamuSavebeli cnebebia:
melodia
intonaciuri formula, motivi, musikaluri Tema;
ritmi da metri
ritmuli naxazi, zoma;
harmonia
intervali, akordi, harmoniuli formulebi, tonaloba, kilo, konsonansi, disonansi;
Janri
simRera, romansi, sonata, simfonia, opera, baleti, miuzikli; kameruli musika, ins-
trumentuli da vokaluri musika; jazi, rokmusika;
forma
improvizacia, musikaluri kompozicia, musikaluri kolaJi, musikaluri citata.
saxelmZRvanelos TiToeul Tematur bloks Tan axlavs Tematuri sakvanZo SekiTxve-
bi, moswavlis mkvidri warmodgenebi da Sefasebis indikatorebi, rac cxrilis saxiT aris
mocemuli yoveli Tematuri blokis dasawyisSi da Sesaswavli sakiTxebis aRqmasa da
swavla-swavlebis process amartivebs. ganvmartoT TiToeuli maTgani:
Tematuri sakvanZo SekiTxvebi. Tematuri sakvanZo SekiTxvebi daismis Temis konkre-
tul konteqstSi. maTi funqciaa:
• moswavlis winare codnis gaaqtiureba, cnobismoyvareobis gaRviveba, provocire-
ba axali codnis SesaZenad;
19
• saswavlo Temis Sedegze orientirebulad swavla-swavlebis uzrunvelyofa;
• Temis swavla-swavlebis procesSi Sualeduri bijebis/etapebis gansazRvra. sak-
vanZo SekiTxva warmoadgens maorganizebel elements, romelic saswavlo Temis far-
glebSi asrulebs gakveTil(eb)is miznis rols.
mkvidri warmodgenebi _ mkvidri warmodgenebi ganisazRvreba standartis Sedegebze
dayrdnobiT. es aris zogadi warmodgenebi, romlebic Temis Seswavlisas unda Camoya-
libdes moswavlis xangrZliv mexsierebaSi mis (moswavlis) winare warmodgenebze dayrd-
nobiT, raTa mas Temis farglebSi dasaxuli miznebis miRweva gauadvildes. mkvidri
warmodgenebi azrovnebis sayrdenia gagebis aqtebis gansaxorcieleblad.
Sefasebis indikatorebi _ Sefasebis indikatorebi standartis Sedegebidan gamom-
dinareobs da aCvenebs, ra unda SeZlos moswavlem konkretuli Temis farglebSi. sxva
sityvebiT, indikatorebi warmoadgens konkretul TemaSi realizebul Sedegebs. indika-
torebSi dakonkretebulia codnis is savaldebulo minimumi, romelsac moswavle Temis
farglebSi unda daeuflos. Sefasebis indikatorebze dayrdnobiT yalibdeba krite-
riumebi Sefasebis rubrikebisTvis.
saxelmZRvanelo agebulia Tematur blokebsa da masSi Semaval TemebTan dakavSire-
bul mravalricxovan da mravalferovan aqtivobebze, romlebis swavla-swavlebis inte-
grirebul meTodebs emyareba. saxelmZRvaneloSi gamoyenebuli meTodika xels uwyobs
moswavleTa Sinagani Zalebis gaaqtiurebas, codnis etapobrivad konstruirebas, cod-
naTa urTierTdakavSirebas da organizebas, swavlis strategiebis dauflebas (swavlis
swavlas) da metakogniciis unarebis ganviTarebas (winmswrebi metakognituri pauza, anu
davalebis Sesrulebamde dafiqreba da msjeloba gadasadgmel nabijebze da Semdgomi
metakognituri pauza, anu davalebis Sesrulebis Semdeg dafiqreba da msjeloba gada-
dgmul nabijebze).
saxelmZRvaneloSi mocemuli mravalricxovani aqtivobebi swored am unarebis ganvi-
Tarebas emsaxureba. magaliTad, musikaluri nawarmoebis analizisTvis gamoiyofa ori
etapi:
1. ifiqre, rasTan aris dakavSirebuli mxatvruli saxe da musikaluri intonacia.
2. Seecade gaigo, rogor monawileoben musikaluri metyvelebis sxvadasxva elem enti
musikaluri saxis (xatebis) SeqmnaSi.
saxelmZRvaneloSi mniSvnelovani adgili eTmoba moswavleTa warmosaxviTi da aso-
ciaciuri unarebis ganviTarebas. magaliTad, aqtivobebi: mousmine nawarmoebs, amoicani
meqanikuri da bunebrivi xmebi, moismine sxvadasxva xma-bgera, amoicani da isaubre maT
xasiaTze, ganwyobaze, miusadage Sesabamisi ganmartebebi da a.S.
axali teqnologiebis gamoyeneba da musikalur-kompiuterul programaSi sxvadasxva
aqtivobis Sesruleba sakuTari xedvis, SemoqmedebiTi da interpretirebis unaris ganvi-
Tarebas uwyobs xels, aseTia LMMS aqtivobebi.
saxelmZRvanelos Tematika moicavs iseT sakiTxebs, rac axalia, sainteresoa da
moswavleTa asakobriv Taviseburebebsac iTvaliswinebs, magaliTad, Stoqhauzenis eleq-
tromusika, gamoqvabulis musika, klasikuri musika popmusikaSi, Dies irae da kinomusika,
intonaciuri formula B.A.C.H. da a. S.
saxelmZRvaneloSi mniSvnelovani adgili eTmoba simRerebis Seswavlasa da ritmul-in-
tonaciuri savarjiSoebis Sesrulebas.
saxelmZRvaneloSi mniSvnelovani adgili eTmoba qarTuli folkloris sakiTxebis mi-
moxilvas, rac, vfiqrobT, yvela klasis musikis saxelmZRvanelos erT-erT Semadgenel
Tematikad unda moiazrebodes.
20
თემატური ბლოკების ზოგადი აღწერა
თემატური ბლოკი: მუსიკა სამყაროში და სამყარო მუსიკაში
თემა: ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში
რას ვასწავლით მოსწავლეს ? რა ინფორმაციას იღებს რას ვაფასებთ მოსწავლის ცოდნაში ?
ძირითად თემატიკასთან მოსწავლე ?
დაკავშირებული მოსწავლის შეფასების ინდიკატორები და
საკვანძო შეკითხვები მკვიდრი წარმოდგენები სტანდარტის შედეგები
• როგორ გადმოსცემენ • მუსიკის საშუალებით მოსწავლემ უნდა შეძლოს:
ბუნებრივი და მექანიკური
კომპოზიტორები ბუნებრივ და სამყაროს გადმოცემა • მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე,
შეიძლება;
მექანიკურ სამყაროს მუსიკის მექანიკური და ბუნებრივი რიტმსა და ფორმაზე დაკვირვებით
სამყაროს ამოცნობა
საშუალებით? მუსიკაში გამოყენებული მსჯელობა, როგორ ახერხებს
რიტმული და ჰარმონიული
• როგორ შევარჩიო შესაბამისი რიტმი, • ხერხების მიხედვით კომპოზიტორი ბუნებრივი და
შეიძლება;
ჰარმონია, ფორმა ბუნებრივი ან მექანიკური და ბუნებრივი მექანიკური სამყაროს გადმოცემას
სამყაროს გადმომცემ
მექანიკური სამყაროს გადმოსაცემად? მუსიკას სხვადასხვა (მუს.საბ.4,5);
ემოციური განწყობის
• რა ჟღერადობა გამოვიყენო გამოწვევა შეუძლია; • სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და
• მექანიკური სამყაროს
ბუნებრივი ან მექანიკური ფორმის გამოყენებით ბუნებრივი
გადმოსაცემად
სამყაროს გადმოსაცემად? იგონებდნენ და თუ მექანიკური სამყაროს შესახებ
მუსიკალურ
• ნაწარმოებებში საკუთარი წარმოდგენების
იყენებდნენ ახალ
ინსტრუმენტებს გადმოცემა; მიზნის შესაბამისად
(„მარტენოს ტალღები“,
ელექტრო-ორგანი, საკუთარი კომპოზიციისთვის
სინთეზატორი და სხვ.).
ფორმის/ჟანრის განსაზღვრა
(მუს.საბ.1,2,3).
21
თემატური ბლოკი: მუსიკა საზოგადოებაში და საზოგადოება მუსიკაში
თემა: ძველი და ახალი მუსიკაში
რას ვასწავლით მოსწავლეს რა ინფორმაციას იღებს რას ვაფასებთ მოსწავლის ცოდნაში ?
ძირითად თემატიკასთან მოსწავლე ? შეფასების ინდიკატორები და
დაკავშირებული მოსწავლის სტანდარტის შედეგები
საკვანძო შეკითხვები მკვიდრი წარმოდგენები
• როგორ ამოვიცნოთ ძველი და ახალი • მუსიკაში ძველი და ახალი მოსწავლემ უნდა შეძლოს:
დროის ნიშნები მუსიკაში? დროის ნიშნების ამოცნობა • მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე,
• როგორ შევარჩიო შესაბამისი რიტმი, შეიძლება; რიტმსა და ფორმაზე დაკვირვებით
ჰარმონია, ფორმა ძველი ან ახალი • ძველი და ახალი დროის მსჯელობა, ახალ თუ ძველ დროს
დროისთვის დამახასიათებელი ნიშნების ამოცნობა მუსიკაში მიეკუთვნება ესა თუ ის მუსიკალური
მუსიკალური კომპოზიციის გამოყენებული რიტმული ფრაგმენტი (მუს.საბ.4,5);
შესაქმნელად? და ჰარმონიული ხერხებით • სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და
• როგორ მივაღწიო ძველი ან ახალი შეიძლება; ფორმის გამოყენებით ძველი ან
დროის მუსიკისთვის • ძველი და ახალი დროის ახალი დროისთვის
დამახასიათებელ ჟღერადობას? მუსიკას სხვადასხვა დამახასიათებელი მუსიკალური
დროს შექმნილი კოლაჟების შექმნა (მუს.საბ.1,2,3).
მუსიკალური
ინსტრუმენტებით
ასრულებენ (კლავესინი,
ლირა, ელექტროგიტარა,
სინთეზატორი და სხვ.).
თემატური ბლოკი: მე მუსიკაში და მუსიკა ჩემში
თემა: სიყვარული და სიძულვილი მუსიკაში
რას ვასწავლით მოსწავლეს? რა ინფორმაციას იღებს რას ვაფასებთ მოსწავლის ცოდნაში?
ძირითად თემატიკასთან მოსწავლე? შეფასების ინდიკატორები და
დაკავშირებული მოსწავლის სტანდარტის შედეგები
საკვანძო შეკითხვები მკვიდრი წარმოდგენები
• როგორ გადმოსცემენ • მუსიკის საშუალებით მოსწავლემ უნდა შეძლოს:
კომპოზიტორები სიყვარულს ან
სიძულვილს მუსიკის საშუალებით? სიყვარულის და • მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე,
• როგორ შევარჩიო შესაბამისი რიტმსა და ფორმაზე დაკვირვებით
რიტმი, ჰარმონია, ფორმა
სიყვარულის ან სიძულვილის სიძულვილის გადმოცემა მსჯელობა იმის შესახებ, თუ როგორ
გადმოსაცემად
შეიძლება; ახერხებს კომპოზიტორი სიყვარულის
• სიყვარულის და თუ სიძულვილის გადმოცემას
სიძულვილის გადმოცემა (მუს.საბ.4);
მუსიკაში გამოყენებული • სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და
რიტმული და ჰარმონიული ფორმის გამოყენებით სიყვარულისა და
ხერხებით შეიძლება; სიძულვილის შესახებს საკუთარი
• სიყვარულის და წარმოდგენების გადმოცემა
სიძულვილის (მუს.საბ.1,2,3);
დაპირისპირების თემა • მუსიკალური ხერხებით
მსხვილი ფორმის გადმოცემულ სიყვარულსა და
მრავალ მუსიკალურ სიძულვილს შორის კონფლიქტის
ნაწარმოებს დაედო გაანალიზება შეთავაზებულ
საფუძვლად. მუსიკალურ ფრაგმენტზე
დაყრდნობით (მუს.საბ.5)
22
შეფასება და შეფასების რუბრიკები
Sefaseba musikis standartis mixedviT.
saklaso Sefaseba unda Seesabamebodes erovnuli saswavlo gegmis pirveli karis me-7
TavSi gansazRvrul Sefasebis principebs, miznebsa da amocanebs.
swavlis xarisxis gaumjobesebis xelSesawyobad upiratesi adgili unda mieniWos gan-
maviTarebel Sefasebas, romelic moswavles winare SedegebTan mimarTebiT afasebs, zo-
mavs mis individualur winsvlas, riTac mas codnis etapobrivi konstruirebis saSua-
lebas aZlevs.
mniSvnelovania, moswavle Tavad iyos CarTuli ganmaviTarebel SefasebaSi. swavlis
procesis Sefaseba moswavles gamoumuSavebs damoukideblad swavlis unar-Cvevebs,
daexmareba swavlis strategiebis aTvisebaSi, saSualebas miscems, gacnobierebulad
Seuwyos xeli sakuTar winsvlasa da warmatebas. SefasebaSi CarTvis ZiriTad mizans
warmoadgens moswavlis gaTviTcnobiereba swavlis procesebSi, rac mas am procesebis
gaazrebulad da damoukideblad marTvas Seaswavlis. magaliTad, Tu moswavle kargad
gaiazrebs aqtivobis mizansa da am miznis warmatebiT miRwevis kriteriumebs (moswavli-
saTvis gankuTvnili kriteriumebi naTlad formulirebuli da SezRuduli raodenobis
unda iyos), igi ukeT dainaxavs im nabijebs, romlebic unda gadadgas sasurveli Sedegis
misaRwevad da ufro gaazrebulad warmarTavs miznisaken mimaval procesebs. Tu aqti-
vobis dasrulebisas mas vTxovT, gaaanalizos ganvlili gza _ ra nabijebi gadadga, ra
Sedegs miaRwia, ra midgoma gamoiyena, kidev romeli midgomis gamoyeneba SeiZleboda an
ajobebda, ram Seuqmna problema, ra gauWirda an ver gadaWra da ratom, ra gauadvilda,
ram Seuwyo xeli warmatebaSi da sxv., es xels Seuwyobs misi swavlis qmedunarianobis
gazrdas.
Semajamebeli (ganmaviTarebeli da ganmsazRvreli) Sefaseba
Semajamebeli SefasebisaTvis gamoiyeneba kompleqsuri, konteqstis mqone davalebebi,
romelTa Sesruleba moiTxovs standartiT gansazRvruli codnisa da unarebis integ
rirebulad da funqciurad gamoyenebas. am davalebaTa Sesafaseblad Sefasebis rubri-
ka, anu kriteriumebis bade gamoiyeneba.
moswavles, TiToeuli saswavlo Temis damuSavebis Semdeg, evaleba Semajamebeli da-
valebis warmodgena. maSasadame, Semajamebeli davalebebis minimaluri raodenoba wlis
ganmavlobaSi saswavlo Temebis raodenobas emTxveva.
qvemoT gTavazobT standartiT gaTvaliswinebul tipobriv Semajamebel davalebaTa
nusxas. moswavleze da/an maswavlebelzea damokidebuli, Tu romel davalebas/ davale-
bebs SearCevs.
• SemecnebiTi xasiaTis konkretuli musikaluri sakiTxis gamokvleva (mag., „ra ga-
vlena moaxdina indurma musikam rok-musikaze?“, ra saerTo aqvs akademiuri da popula-
ruli musikis gamomsaxvel xerxebs?“) da Ziebis Sedegebis warmodgena sasurveli forma-
tiT (mag., leqcia-koncerti; videorgoli, musikaluri warmodgena);
• moswavlisTvis sayvareli musikaluri nawarmoebis an misTvis romelime saintere-
so musikaluri mimdinareobis warmodgena mocemuli Temis konkretuli sakiTxis gaSu-
qebis mizniT (prezentacia, musikaluri kolaJi);
• sakuTari kompoziciis Seqmna konkretuli musikalur-gamomsaxvelobiTi xerxe-
bis gamoyenebiT (mag., cvalebad ritmze agebuli kompozicia, raime ukve arsebul musi-
kaluri Temaze agebuli kompozicia, konkretul harmoniul formulaze agebuli kom-
pozicia; kompozicia sxvadasxva epoqisTvis damaxasiaTebeli intonaciuri formulebis
gamoyenebiT);
• ucnobi musikaluri nawarmoebis irgvliv diskusia Temis garkveuli sakiTxis
WrilSi (diskusiisTvis winaswari kiTxvaris/sakiTxebis Camowera);
• literaturuli warmodgenisa da ferweruli namuSevrebis musikaluri gaformeba.
23
moTxovnebi, romlebsac unda akmayofilebdes Semajamebeli ganmsazRvreli Sefasebisa-
Tvis gankuTvnili davaleba:
• davalebis TiToeul tips unda axldes Sefasebis rubrika;
• rubrika unda dazustdes konkretuli davalebis pirobisa da ganvlili masalis
gaTvaliswinebiT;
• 10 qula unda gadanawildes rubrikaSi Semaval kriteriumebze.
შეფასების რუბრიკის შესაძლო ფორმა
კლასი ქულები კომენტარი
მოსწავლის სახელი, გვარი
თემა
დავალების პირობა
შეფასების კრიტერიუმები
სარეკომენდაციო თემატური რუბრიკები
ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში
შეფასების კრიტერიუმები:
მოსმენილი ბუნებრივი და მექანიკური ბუნებრივი და მექანიკური მოსმენილი ტემბრების, აკადემიური
ხმების ამოცნობა, განსხვავება, ხმების გამოყენებით და პოპულარული ელექტრონული
შედარება. მუსიკალური კომპოზიციების მუსიკის განსხვავება.
შექმნა.
1ამოიცნობს და ანსხვავებს ხმა-ბგერებს; 1 შეუძლია/არშეუძლია 1 ამოიცნობს და ასხვავებს ტემბრებს,
2 მსჯელობს მათ განმასხვავებელ მუსიკალური კომპოზიციის აკადემიურ და პოპულარულ
ნიშან-თვისებებზე, მუსიკალურ- შექმნა; ელექტრონულ მუსიკას;
გამომსახველობით საშუალებებზე. 2. მიზნის მისაღწეევად იყენებს 2 მსჯელობს მათ განმასხვავებელ
მუსიკალური გამომსახველობის ნიშან-თვისებებზე, მუსიკალურ-
სათანადო ხერხებს. გამომსახველობით საშუალებებზე.
ძველი და ახალი მუსიკაში
შეფასების კრიტერიუმები:
სხვადასხვა ეპოქის კომპოზიტორთა სხვადასხვა დროის საოპერო პოპმუსიკაში, კლასიკური
ნაწარმოებებსა და კინო მუსიკაში ფორმების (რეჩიტატივი და ინტონაციების ამოცნობა.
ინტონაციური ფორმულების ამოცნობა. არია) ამოცნობა, განსხვავება
1ამოიცნობს და ასხვავებს 1ამოიცნობს კლასიკურ ინტონაციებს;
1.ამოიცნობს სხვადასხვა ეპოქისათვის საოპერო ფორმებს; 2. მსჯელობს კლასიკური და
დამახასიათებელ ინტონაციურ 2 მსჯელობს მათ პოპმუსიკის საერთო და
ფორმულებს; განმასხვავებელ ნიშან- განმასხვავებელ ნიშნებზე,
2.მსჯელობს მათ საერთო და თვისებებზე, მუსიკალურ- განწყობილებაზე.
განმასხვავებელ ნიშნებზე. გამომსახველობით
საშუალებებზე.
24
ლირიკული და სასიყვარულო სახეების უარყოფითი ემოციების და
ამოცნობა სახეების ამოცნობა
სიყვარული და სიძულვილი მუსიკაში
შეფასების კრიტერიუმები:
მოსმენილ მუსიკალურ ფრაგმენტებში მოსმენილ მუსიკალურ სიმფონიურ მუსიკაში მუსიკალური
სახეების განსაზღვრა
ლირიკული სახეების ამოცნობა ფრაგმენტებში მუსიკალური
1. სიმფონიურ ნაწარმოებებში ამოიცნობს
თემების დაკავშირება მუსიკალურ სახეებს
2.მსჯელობს მუსიკალური აზრის
სიყვარულისა და განვითარების(მუსიკალური თემების
გამეორება და სახეცვლა) ხერხებზე.
სიძულვილის სახეებთან.
1.მუსიკის ხასიათის მიხედვით 1.მუსიკის ხასიათის
ამოიცნობს ლირიკულ სახეებს მიხედვით ამოიცნობს
2.განსაზღვრავს მელოდიის ხასიათს, კონტრასტულ მუსიკალურ
იმტერვალების ინტონაციურ ბუნებსაისმღერსაიხსეეშბსესრულება
2.მსჯელობს მუსიკალური
სიმშღეეფრეანისისესბთშიეასსვირკსრუებილუტრეეებრბაეიბუზმე,ები:
ინტერვალების ინტონაციურ
სიმშღეეფრბაუისნსეებბშიაეზსსერკრუილტეებრაიუმები:
სანოტო და სიტყვიერი ტექსტის შეფიასნტებოინსიკრრებიიტსესრიიზუუმსეტბეი: გამომსახველად სიმღერა
შესრულება (ცდილობს გადმოსცეს ნაწარმოების
სანოტო და სიტყვიერი ტექსტის ინტონირების სიზუსტე მგხამაოტმვსრაუხვლელი შაიდნასაირმსღიე,რა
შესრულება ი(ცთდვიალიოსბწსიგნაედბსმოდსიცნეასმინკაუწარრმოების
სანოტო და სიტყვიერი ტექსტის ინტონირების სიზუსტე მნგხიამაშტონემვბსრსაუ)ხ,ვლელი შაიდნასაირმსღიე,რა
შესრულება ი(სცთადკვუიალთაიორსბწისიიგნნაედტბსემროდპსირცნეატსმიანცკაუწიაირრთმოების
ნშმხიესაშტრნეუვბრლსუ),ელბაი( იშიყენნაეარბსსიმ,ხატვრულ-
გისათამკვოუამლთსაიხრსვწიეილინნეოტბბსეირდთპირსნეაატშმუიაცკაულიირეთბებს)
შნიესშრნეუბლს),ება( იყენებს მხატვრულ-
გსაამკოუმთსახრვიელინოტბეირთპრსეატშუაცალიიეთბებს)
1.უჭირს სანოტო 2.სანოტო და 1.ინტონირებ 2.იცავს შ1ე.მსღრეურლისება( იყენე2ბ.სცმდხიალტვორბუსლ-
და სიტყვიერი სიტყვიერ ისას უშვებს ინტონირების გეარმთოფმსეარხოვევლნაოდბ.ითშესასშრუუალლეობსებს)
ტ1.ეუქჭსიტრისს სანოტო 2ტ.ესქასნტოტს ო და შ1.ეიცნდტოომნეიბრსე. ბ 2სი.იზცუავსსტეს. 1.მღერის 2გ.აცმდომისლახოვბესლად,
დამსაიხტსოყვვირეერბია. სიიოტლყავდიერ ისას უშვებს ინტონირების ერთფეროვნად. სშაეკაუსრთუალრიოს
ტ1.ეუქჭსიტრისს სანოტო იტ2.მესაქახსნსტოოტსვორედბსა. შ1.ეიცნდტოომნეიბრსე. ბ ს2ი.იზცუავსსტეს. 1.მღერის ხგ2.ეაცმდდოვმისლთახ.ოვბესლად,
დამსაიხტსოყვვირეერბია. ისიოტლყავდიერ ისას უშვებს ინტონირების ერთფეროვნად. სშაეკაუსრთუალრიოს
ტექსტის იტმეაქხსსტოსვრებს. შეცდომებს. სიზუსტეს. ხგეამდოვმისთახ. ველად,
დამახmსeოTვoრdებuა.ri immisTjიიiმოeTალlხeსbაoოდanვ: რmmეnuბiსsS.ivknaezleo. vaamnaiSai, mbaaTvSmvaesbwmaavlgaekbvleTisilmieebrzed, amsumsuilkiსხisაეკდkუmiვoTთიsთაxmრv.eიenbiisadsa,
isaubron da
saxelmZRvaneloSi gawerili aqtivobebi exmareba.
musikaluri nawarmoebis Sesaxeb Txrobis gegma:
1. ifiqreT, rasTan aris dakavSirebuli mxatvruli saxe da musikaluri inton acia:
a) moZraoba, moqmedeba, movlena;
b) metyveleba-Txroba, mRera, fiqri;
g) xma-bgerebi;
d) xma-xmaurebi;
2. amis Semdgom, daakvirdiT, rogor monawileoben musikaluri saxe-xatebis Se-
qmnaSi musikaluri metyvelebis elementebi: melodia, ritmi, faqtura, tempi, tembri,
dinamika, kilo, harmonia.
3. gansazRvreT nawarmoebis Janri da forma.
swavla-swavlebis mizania moswavleebi gaecnon musikalur cnebebs da maTi meS-
veobiT isaubron musikaluri nawarmoebis Sesaxeb, ganuviTardeT mxatvrul saxeTa
verbalurad aRweris unar-Cveva.
25
musikaluri ritmi, melodia, musikaluri ritmi, melodia, musikaluri ritmi, melodia, tempi 1 musikaluri zardaxSa beThovenis metronomi haidnis meqanikuri sakravebi 1 X mousmine da ganasxvave xma - bgerebi 2 Tanamedrove qalaqis musika xevsureTi gamoqvabulis musika bunebrivi da meqanikuri paragrafis dasaxeleba
tembri harmonia meqanikuri Tojinebi fSavi xma-bgerebi -1
bunebrivi da meqanikuri
xma-bgerebi -2 musikis warmoSoba
xma-bgerebi
1X 1X X 1X 1X X 2X 1 X X XX 1X 1X მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და ფორმაზე Sinaarsisa da miznebis ruka
1X 1X 2X X X 1X დაკვირვებით მსჯელობა, როგორ ახერხებს კომპოზიტორი
1X ბუნებრივი და მექანიკური სამყაროს გადმოცემას (მუს.
საბ.4,5)
26 X X X X X X X X X X სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით
X X X ბუნებრივი თუ მექანიკური სამყაროს შესახებ საკუთარი
X წარმოდგენების გადმოცემა; მიზნის შესაბამისად საკუთარი
კომპოზიციისთვის ფორმის/ჟანრის განსაზღვრა (მუს.
XX XX XX X O საბ.1,2,3)
მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და ფორმაზე
X დაკვირვებით მსჯელობა, ახალ თუ ძველ დროს მიეკუთვნება
X ესა თუ ის მუსიკალური ფრაგმენტი (მუს.საბ.4,5)
სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით
ძველი ან ახალი დროისთვის დამახასიათებელი მუსიკალური
კოლაჟების შექმნა (მუს.საბ.1,2,3)
მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და ფორმაზე
დაკვირვებით მსჯელობა იმის შესახებ, თუ როგორ ახერხებს
კომპოზიტორი სიყვარულის თუ სიძულვილის გადმოცემას
(მუს.საბ.4)
სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით
სიყვარულისა და სიძულვილის შესახებს საკუთარი
წარმოდგენების გადმოცემა (მუს.საბ.1,2,3)
მუსიკალური ხერხებით გადმოცემულ სიყვარულსა და
სიძულვილს შორის კონფლიქტის გაანალიზება შეთავაზებულ
მუსიკალურ ფრაგმენტზე დაყრდნობით (მუს.საბ.5)
ianis qsenakisis musikaluri grafika isao tomitas eleqtronuli musika Stoqhauzenis eleqtronuli musika akademiuri da popularuli eleqtronuli studiuri da sakoncerto musika akustikuri da sinTezuri xmebi -2 akustikuri da sinTezuri xmebi -1 kino da musika qoreografia da musika bunebrivi da meqanikuri sawyisebi musikaSi bunebrivi da meqanikuri xmebis Sedareba 1 X X X paragrafis dasaxeleba
piTagora musika TuSeTi
Sumeruli arfa xevi. MmTiuleT-gudamayari
verdi da egvipturi sayvirebi
ieriqonis sayviri
Zveli da axali intonaciebi - 1
Zveli da axali intonaciebi - 2
Zveli da axali intonaciebi - 3
Dies irae
DiD es irae da kinomusika
`valtornebis oqros svla”
intonaciuri formulebi kinomusikaSi
intonaciuri formula B.A.C.H.
1X 1 X XX 1X X 1X X 1X X 2 1X X 1X X 2X X 2X X 1X X 1 Sinaarsisa da miznebis ruka
1 X XX 1 X XX
27 1 XX X 2 X XX X მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და
1 X XX ფორმაზე დაკვირვებით მსჯელობა, როგორ ახერხებს
X 1 X XX X X კომპოზიტორი ბუნებრივი და მექანიკური სამყაროს
2 X XX გადმოცემას (მუს.საბ.4,5)
1 X XX X სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით
1 X XX ბუნებრივი თუ მექანიკური სამყაროს შესახებ საკუთარი
1 X XX წარმოდგენების გადმოცემა; მიზნის შესაბამისად საკუთარი
1 X XX კომპოზიციისთვის ფორმის/ჟანრის განსაზღვრა (მუს.
საბ.1,2,3)
1 X XX მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და
ფორმაზე დაკვირვებით მსჯელობა, ახალ თუ ძველ დროს
მიეკუთვნება ესა თუ ის მუსიკალური ფრაგმენტი (მუს.
საბ.4,5)
სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით
ძველი ან ახალი დროისთვის დამახასიათებელი
მუსიკალური კოლაჟების შექმნა (მუს.საბ.1,2,3)
მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და
ფორმაზე დაკვირვებით მსჯელობა იმის შესახებ, თუ როგორ
ახერხებს კომპოზიტორი სიყვარულის თუ სიძულვილის
გადმოცემას (მუს.საბ.4)
სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით
სიყვარულისა და სიძულვილის შესახებს საკუთარი
წარმოდგენების გადმოცემა (მუს.საბ.1,2,3)
მუსიკალური ხერხებით გადმოცემულ სიყვარულსა
და სიძულვილს შორის კონფლიქტის გაანალიზება
შეთავაზებულ მუსიკალურ ფრაგმენტზე დაყრდნობით (მუს.
საბ.5)
„legenda pianistze“ lirikuli saxeebi musikaSi - 2 sami aria opera da miuzikli saopero formebi reCitativi da aria msgavseba gamosaxulebasa da musikas Soris Piano Roll - intervalebi xorumi
lirikuli saxeebi musikaSi - 3
siZulvilis Tema musikaSi klasikuri intonacia popmusikaSi - paragrafis dasaxeleba
„romeo da julieta“ citireba
Nessun dorma!
kalafis aria induri musika da `biTlzi“
„fantastikuri simfonia“ klasikuri musikis gavlena popmusikaze
lirikuli saxeebi musikaSi - 1
1 1 2 2 XX 1 XX 1 XX 2 1X 1 X XX Sinaarsisa da miznebis ruka
1
1 1
1 1
1 1
1 1
1
28 მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და
ფორმაზე დაკვირვებით მსჯელობა, როგორ ახერხებს
XX X კომპოზიტორი ბუნებრივი და მექანიკური სამყაროს
გადმოცემას (მუს.საბ.4,5)
XX სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით
XX ბუნებრივი თუ მექანიკური სამყაროს შესახებ საკუთარი
XX წარმოდგენების გადმოცემა; მიზნის შესაბამისად საკუთარი
კომპოზიციისთვის ფორმის/ჟანრის განსაზღვრა (მუს.
XX X საბ.1,2,3)
მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და
XX X ფორმაზე დაკვირვებით მსჯელობა, ახალ თუ ძველ დროს
მიეკუთვნება ესა თუ ის მუსიკალური ფრაგმენტი (მუს.
XX X საბ.4,5)
XX X სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით
XX X ძველი ან ახალი დროისთვის დამახასიათებელი
XX X მუსიკალური კოლაჟების შექმნა (მუს.საბ.1,2,3)
XX X მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე, რიტმსა და
XX X ფორმაზე დაკვირვებით მსჯელობა იმის შესახებ, თუ როგორ
XX X ახერხებს კომპოზიტორი სიყვარულის თუ სიძულვილის
გადმოცემას (მუს.საბ.4)
სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და ფორმის გამოყენებით
სიყვარულისა და სიძულვილის შესახებს საკუთარი
წარმოდგენების გადმოცემა (მუს.საბ.1,2,3)
მუსიკალური ხერხებით გადმოცემულ სიყვარულსა
და სიძულვილს შორის კონფლიქტის გაანალიზება
შეთავაზებულ მუსიკალურ ფრაგმენტზე დაყრდნობით (მუს.
საბ.5)
1. თემატური ბლოკი
1. თემატური მუსიკა სამყაროში და სამყარო მუსიკაში
ბლოკი: მუსიკა სამყაროში და სამყარო მუსიკაში
თემა: ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში
თემა: ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში
რას ვასწავლით რა ინფორმაციას იღებს რას ვაფასებთ მოსწავლის ცოდნაში ?
მოსწავლეს ? მოსწავლე ?
ძირითად თემატიკასთან მოსწავლის შეფასების ინდიკატორები და
დაკავშირებული მკვიდრი წარმოდგენები სტანდარტის შედეგები
საკვანძო შეკითხვები
• როგორ გადმოსცემენ • მუსიკის საშუალებით ბუნებრივი მოსწავლემ უნდა შეძლოს:
და მექანიკური სამყაროს
კომპოზიტორები ბუნებრივ გადმოცემა შეიძლება; • მუსიკალური ნაწარმოების ჰარმონიაზე,
მექანიკური და ბუნებრივი
და მექანიკურ სამყაროს სამყაროს ამოცნობა მუსიკაში რიტმსა და ფორმაზე დაკვირვებით
გამოყენებული რიტმული და
მუსიკის საშუალებით? • ჰარმონიული ხერხების მიხედვით მსჯელობა, როგორ ახერხებს
შეიძლება;
• როგორ შევარჩიო შესაბამისი მექანიკური და ბუნებრივი კომპოზიტორი ბუნებრივი და
სამყაროს გადმომცემ მუსიკას
რიტმი, ჰარმონია, ფორმა სხვადასხვა ემოციური განწყობის მექანიკური სამყაროს გადმოცემას
გამოწვევა შეუძლია;
ბუნებრივი ან მექანიკური • მექანიკური სამყაროს (მუს.საბ.4,5);
სამყაროს გადმოსაცემად? გადმოსაცემად იგონებდნენ და • სათანადო რიტმის, ჰარმონიის და
მუსიკალურ ნაწარმოებებში
• რა ჟღერადობა გამოვიყენო • იყენებდნენ ახალ ფორმის გამოყენებით ბუნებრივი
ინსტრუმენტებს („მარტენის
ბუნებრივი ან მექანიკური ტალღები“, ელექტრო-ორგანი, თუ მექანიკური სამყაროს შესახებ
სინთეზატორი და სხვ.).
სამყაროს გადმოსაცემად? საკუთარი წარმოდგენების
გადმოცემა; მიზნის შესაბამისად
საკუთარი კომპოზიციისთვის
ფორმის/ჟანრის განსაზღვრა
(მუს.საბ.1,2,3).
ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში – 3 ქვეთემა
1. მექანიკური ხმები
2. ბუნებრივი ხმები
3. ელექტრონული მუსიკა
29
შესავალი რატომ უნდა ვისწავლოთ მუსიკა
ratom unda viswavloT musika, gifiqriaT amaze? musika Cveni sulieri
enaa, kacobriobisTvis saukeTeso universaluri ena.
antikuri xanis berZen filosofosTa azriT, musikas SeuZlia `adamia-
ni aiZulos uyvardes an sZuldes, apatios an moklas~, platoni ambobda:
`musika samyaros aZlevs suls, gonebas _ frTebs, Sens fantaziebs _
frenis saSualebas, cxovrebas ki _ yvelafers~.
musikis udides Zalasa da mniSvnelobas aRiarebdnen uZvelesi civilizaciis sxva
qveynebic: CineTi, egvipte, Sumeri, indoeTi, siria, israeli…
odiTganve gansakuTrebuli iyo musikis roli qarTvelTa yofa-cxovrebaSi; qarTve-
li mReroda Sromisa Tu omis, lxinisa Tu Wiris dros, simRera exmareboda da aZlie-
rebda mas. Sua saukuneebidan eklesia-monastrebTan arsebul saganmanaTleblo kerebSi,
musikis Seswavla savaldebulo iyo sxva sagnebTan erTad.
Tanamedrove samecniero kvlevebi adasturebs musikis udides rols adamianis gan-
viTarebaSi. rogorc cnobilia, Cveni tvini ori, erTmaneTT an dakavSirebuli, marcxena
da marjvena naxevarsferosgan Sedgeba. marcxena naxevarsfero pasuxs agebs Cvens mety-
velebaze, imaxsovrebs cifrebs, saxelebs anu aviTarebs logikur azrovnebas. marjvena
naxevarsfero ki amuSavebs im informacias, romelic ver gadmoicema sityvebiT. aseTia
Cveni mravalferovani emociebi, SegrZnebebi, ganwyobe-
bi. es sfero dakavSirebulia adamianis SemoqmedebiT
unarebTan. adamiani azrovnebs srulyofilad, rodesac
orive naxevarsferoa ganviT arebuli. ganviTareba ki da
mokidebulia tvinSi arsebuli neironebis simravleze.
cnobilia, rom adamianis tvinSi asi miliardi neironia,
romlebsac gafrTxileba da varjiSi sWirdeba. mecnie-
rebma daamtkices, rom amas mniSvnelovnad uwyobs xels musikaluri xelovneba: musikis
mosmena, sanoto anbanis Seswavla, romelime sakravze dakvra, simRera-galoba, musi-
kis SeTxzva. musikis Seswavlisas, amovicnobT da vusmenT calkeul bgerebs, melodias,
ritms, harmonias _ rac gviqmnis garkveul ganwyobasa da emociebs, dagvafiqrebs mis
Sinaarsze.
musikis Seswavlis procesSi adamians erTdroulad uxdeba ramdenime sxvadasxvag-
vari qmedebis Sesruleba. mecnierebma daadgines, rom swored es aviTarebs Zlierad
tvinis naxevarsferoebs Soris neironebis kavSirebs. SeiZleba adamiani ar gamovides
profesiiT musikosi, magram musikasTan urTierToba mas exmareba sxvadasxva unar-Cve-
vebis ganviTarebaSi, sxva saswavlo sagnebis ukeT gagebasa da aTvisebaSi. cnobilia, rom
didi germaneli kompozitoris iohan sebastian baxis musika xels uwyobs maTematikuri
azrovnebis ganviTarebas (albert Sveiceri). 1993 wels nevrologma frank roSem pir-
velma aRmoaCina mocartis musikis uCveulo gavlena adamianis tvinze. misma kvlevebma
daadastura, rom mocartis musikas gansakuTrebulad Zlieri efeqti aqvs adamianis
janmrTelobaze da SeuZlia, sxvadasxva daavadebisgan gankurnebac.
`musika gonebas aerTianebs gulTan da sulTan~ _ ambobda didi germaneli kompozi-
tori l.van beThoveni.
„musikas SeuZlia Secvalos samyaro, radgan mas SeuZlia Secvalos adamianebi“ _ miaC-
nda Tanamedroveobis gamoCenil musikoss, U2- solists bonos.
ifiqre amaze, Seiswavle musika da usmine samyaros gulisyuriT.
bavSvebi uyureben or videos tvinis neironebze da gamoTqvamen azrs.
neironebi
30
თემა: ბუნება და ტექნიკა მუსიკაში
ქვეთემა: მექანიკური ხმები
mizani: mosmenili xma-bgerebis amocnoba, gansxvaveba, Sedareba, maT xasiaTze, ganwyobaze,
musikis gamomsaxvel saSualebebze msjeloba, mosmenil musikalur fragmentebSi xma-bgere-
bis amocnoba, sxvadasxva kompozitorTa nawarmoebSi meqanikuri xmebis an meqanikuri xelsaw-
yoebis (musikaluri saaTebi da zardaxSebi, meqanikuri Tojinebi, metronomi, da sxva) JRe-
radobis amocnoba da ama Tu im mxatvruli saxis Sesatyvisi musikalur- gamomsaxvelobiTi
xerxebis daxasiaTeba.
misaRwevi Sedegebi: mus.sab.4,5
გაკვეთილი 1
მექანიკური და ბუნებრივი ხმა-ბგერები – 1
resursi: moswavlis wigni; audio da videomasala. xangrZlivoba: 45 wT.
1. ritmuli moTelva: yvela gakveTili iwyeba ritmuli moTelviT _ zoma 2/4.
2. meqanikuri da bunebrivi xma-bgerebi: Cven, wina klasebSi, movismineT da gavecaniT
samyaroSi arsebul xmaTa mravalferovnebas _ bunebriv da meqanikur xmebs. gavixsenoT
isini: bunebis movlenebis, qalaqisa da soflis, sxvadasxva sagnisa da Tanamedrove teq
nologiis xmebi.
davasaxeloT bunebaSi arsebuli xmebi da ganvasxvavoT erTmaneTisagan. magaliTad,
wvimis, qaris, zRvis, nakadulis, foTolTa Srialis, frinvelTa da cxovelTa xmebi. ici,
ramdennairi qari arsebobs? _ grigali, qariSxali, niavi, sio da sxv. wvima ki _ Sxapuna,
JuJuna, kokispiruli, Tavsxma... TiToeul maTgans gansakuTrebuli xma aqvs.
yoveldRiur yofaSi gvesmis, agreTve, meqanikuri da teqnikuri xmebic: saaTis, manqa-
nis, mobiluris da sxv.
albaT, gaxsovT, rom am mravalferovan xmebs kompozitorebi TavianT nawarmoebebSi
asaxaven.
usmine samyaros gulisy uriT.
aqtivoba: gaiazre da ganarCie bunebrivi da meqanikuri xmebi.
moismineT sxvadasxva xma-bgera. ganarCieT bunebisa da teqnikis xmebi, daasaxeleT da
daaxasiaTeT isini. (xma-bgerebi ix. el. resursSi).
mousmineT oTx nawarmoebs, amoicaniT meqanikuri da bunebrivi xmebi.
1. l. andersoni. `sinkopirebuli saaTi~
2. i. haidni. simfonia #101 `saaTi~, me-2 nawili
3. p. karmanovi. `gansxvavebuli wvimebi~.
4. s. gubaidulina `tyis xmebi~
bavSvebi pasuxoben kiTxvebs:
1. romel nawarmoebSi gesmis bunebrivi xmebi da romelSi - meqanikuri?
2. daasaxele, bunebis ra xmebi an romeli sagnis xmebi gesmis?
3. romeli sakravebiT baZavs kompozitori bunebis xmebs?
4. amoicani, bunebis ra xma adevs fonad erT-erT nawarmoebs?
5. romeli sakravebis JReradobiT aris miRweuli ama Tu im nawarmoebSi meqanikuri
xmebi?
6. rogor fiqrob, musikis romeli gamomsaxveli saSualebiT aris gadmocemuli meqa-
nikuri moZraoba _ melodiiT Tu ritmiT?
31
meToduri miTiTeba: gakveTilze, Tavdapirvelad, gavixsenebT da erTmaneTisgan gan-
vasxvavebT meqanikur da bunebriv xmebs. amiT vemzadebiT Semdgomi TemebisTvis, sadac
ukve konkretulad, calke meqanikur da calke bunebriv xmebs movismenT da Sesabamis
musikalur nawarmoebebs SeviswavliT. mTavaria, bavSvebma yuradRebiT mousminon Ti-
Toeul nawarmoebs, amoicnon da ganarCion xmebi, imsjelon da isaubron musikaze. aseTi
aqtivobebi xels Seuwyobs bavSvebSi azrovnebis, metyvelebis, mexsierebis da Semoqmede-
biTi unarebis ganviTarebas.
i. haidni l. andersoni s. gubaidulina p. karmanovi
damatebiTi aqtivoba da meToduri miTiTeba: maswavlebels, SeuZlia, ZiriTadi aq
tivobis Catarebis Semdeg, bavSvebs kidev erTxel moasmeninos nawarmoebebi, Txovos,
musikis xasiaTis mixedviT, amoicnon nawarmoebTa avtorebi da miusadagon fotoebs.
moswavlis wignSi kompozitorebis fotoebs minaweri ar eqnebaT.
damatebiT aqtivobas, SegviZlia, `asociaciuri TamaSic~ vuwodoT. aseTi aqtivoba
daexmareba maswavlebels, mobiluri gakveTilis CatarebaSi. es erTgvari eqsperimentia,
Tu rogor SeZleben bavSvebi gaavlon asociaciuri kavSirebi musikasa da vizuals Soris,
daeyrdnon intuicias da SeZlebisdagvarad, Seasrulon davaleba.
saxelmZRvaneloSi mocemuli sxvadasxva aqtivoba bavSvebs uviTarebs kognitur
unarebs, azrovnebas, metyvelebas, fantaziasa da warmosaxvis unars, exmareba maT,
yuradRebiT, gaazrebulad usminon musikas, iyvnen dakvirvebulebi da SeZlon musikaze
saubari, verbalurad gamoxaton azri da STabeWd ilebebi mosmenili musikis Sesaxeb.
meToduri miTiTeba rubrikasTvis `solfejio~. Cven veyrdnobiT swavla-swavlebis
princips da winare codnisa da gamocdilebis safuZvelze vagebT gakveTilebs. bavSvebi
ukve naswavli, nacnobi masalis gaxsenebiT, ufro advilad igeben da iTviseben axals.
bavSvebs, romlebsac ar uswavliaT I-VI klasebSi musikis Teoria, VII klasSi, SeuZliaT,
Seiswavlon es sakiTxebi: grZlioba, zoma, ritmi, metri, alteracia, pentatonika, maJor-
uli, minoruli da qromatuli gamebi, intervalebi da akordebi; gaimReron sxvadasxva
intonaciuri savarjiSo, ritmuli savarjiSoebis daxmarebiT, maT unviTardebaT ritmis
SegrZneba.
maswavlebels, SeuZlia, yvela gakveTilis 5-10 wuTi solfejios sakiTxebs dauTmos,
ritmuli moTelviTa da intonaciuri savarjiSoTi daiwyos.
SeniSvna: nimuSebi ritmuli moTelvisaTvis ix. 217 gv.
damatebiTi ritmul-intonaciuri savarjiSoebi ix. 220 gv.
32
გაკვეთილი 2 მუსიკის წარმოშობა
resursi: moswavlis wigni; audio da videomasala. xangrZlivoba: 45 wT.
1. ritmuli moTelva: yvela gakveTili iwyeba ritmuli moTelviT _ zoma 2/4 (ix.
danarTi gv. 217)
2. ritmul-intonaciuri savarjiSo: taSiT da kakuniT bavSvebi gamoxataven ritmul
suraTs da mRerian or xmaSi gabmuli banis (ostinato) fonze.
მოუყევით ბავშვებს...
3. musikis warmoSoba: rodis da sad warmoiSva musikaluri xelovneba? – adamianebi
am kiTxvaze pasuxs uZvelesi droidan eZeben. SemorCenilia mravali legenda. uZvelesi
drois Cinelebis azriT, musika imperatorebma Seqmnes. Zveli berZnebi ki Tvlidnen, rom
musika RmerTis mier boZebuli udidesi niWia…
musikis warmoSobis Sesaxeb mecnierebaSic sxvadasxva azri arsebobs. magali-
Tad, XIX saukunis ingliseli filosofosi da fsiqologi herbert spenseri am-
bobda, rom musika warmoiSva adamianis aRelvebuli metyvelebis intonaciebis
safuZvelze, sxvadasxva emociisa da grZnobis _ sixarulisa Tu mwuxarebis
gancd is, xmis awev-dawevisa Tu aCqareba-Senelebis proc esSi. misi azriT, musi-
kis upirv elesi da martivi forma simRera iyo. ingliseli bunebismetyveli Carlz dar-
vini ki fiqrobda, rom musika nadir-frinvelTa sasiyvarulo Zaxilis mibaZviT Seiqm-
na. pirvelyofili adamianis primitiuli simRerac ki ufro metad iTvleba musikalur
xelovnebad, vidre frinvelTa simRera-galoba. bulbuli dRemde erTsa da
imave simReras asrulebs, xolo adamianis musikaluri Semoqmedeba cvaleba-
dia da mudmivad viTardeba. mxolod adamians SeuZlia gadmosces musikis meS-
veobiT mravalferovani gancda, emocia, damokidebuleba gare samyarosadmi
da swored es aris xelovnebis mTavari Tavisebureba.
pirvelyofil adamianTa musikaSi mTavari elementi ritmi iyo. simRerisa da cekvis
dros adamianebi ritms gamoxatavdnen taSiT, fexis bakuniT. es iyo erTgvari simRera
`TanxlebiT~, ris funqciasac SemdgomSi asrulebdnen pirveli musikaluri sakravebi:
xis naWrebi, brtyeli qvebi, niJarebi, Cxarunebi. maTi xmarebis ufleba Tavdapirvelad
mxolod tomTa beladebsa da uxucesebs hqondaT. Semdeg adamianma Zvlis da lerwmis
totisgan Seqmna pirveli salamuri da fleita, mSvildis lari Cangisa da qnaris simad
aqcia, xolo gaWimuli tyavisgan doli gaakeTa.
nadirobis scena. afrika Zvlis sastvenebi Zvlis salamuri
i. keWaymaZe `arqaika~
leqsikoni
arqauli (archaios) berZnuli sityvaa da Zvels, Zveleburs niSnavs.
33
ნოტები და გრძლიობები
გაიხსენე და გაიმეორე
sityva solfejio warmodgeba ori notis: sol da fa saxelwodebidan.
ramdeni noti gvaqvs musikaSi? daasaxele da gaimRere isini.
ramd eni xazisgan Sedgeba sanoto sistema? notebi iwereba xazebze, xazebs Soris da
damatebiT xazebze. gaixsene, romeli notebi iwereba xazebze da romeli – xazebs So-
ris?
musikalur nots sxvadasxva xangrZlivoba aqvs. bgeris JReradobis xangrZlivobas
musikaSi sxvad asxva grZliobis notebiT gamovsaxavT.
w h qe
mTeli noti naxevari noti meoTxedi noti mervedi noti
mTeli noti iTvleba oTxze; naxevari noti – orze; meoTxedi – erTz e.
q = e emeoTxedi noti ki ori mervedisgan Sedgeba da viTvliT ase: er - Ti
er - Ti
sanoto xazebi, notebi, taqtis xazebi, taqtis zomebi 2 3 4 , violinos gasaRebi
- yvelaferi es gvexmareba melodiis CaweraSi. 4 4 4
informaciisaTvis: xSirad pirvelyofili adamianebi ritmebs, rogorc garkveul sig-
nalebs, erTmaneTisaTvis sxvadasxva ambebis Sesatyobineblad iyenebdnen. yovel ritmul
naxazs Tavisi mniSvneloba hqonda. dasartyam sakravebze Sesrulebuli es ritmebi Sor
manZilze ismoda, erTi soflidan meoreSi gadadioda. aseTi, Zalze mravalferovani,
maxvilgonivruli da Taviseburi `dolis telegrafi~ dRemde gvxvdeba zogierT af-
rikul tomSi. sxvaTa Soris, es principi gamoiyena Tavis cnobil satelegrafo anbanSi
amerikelma gamomgonebelma semiuel morzem.
34
ხმა-ბგერები გაკვეთილი 3
xangrZlivoba: 45 wT.
resursi: moswavlis wigni; audio da videomasala
1. ritmuli moTelva: yvela gakveTili iwyeba ritmuli moTelviT – zoma 2/4.
2. ritmul-intonaciuri savarjiSo: taSiT da kakuniT bavSvebi gamoxataven ritmul
suraTs. ix. danarTSi.
aqtivoba. mousmine da ganasxvave xma-bgerebi: maswavlebeli bavSvebs asmeninebs
audioCanawers da sTxovs, amoicnon sxvadasxva xma-bgera da miusadagon maT musikaluri
nawarmoebebi; isaubron maT xasiaTze, ganwyobaze. xma-bgerebs SeurCion ganmartebebi:
1. sadResaswaulo, feradi, brwyinvale, xmauriani (feierverki);
2. saSiSi, mZlavri (zarbazani);
3. TqaraTquri, siswrafe, silaRe (cxeni);
4. mZlavri dartymebi, kakuni, braxuni (samuSao iaraRis xmebi);
5. morakrake, molivlive, mowanwkare, sufTa, ankara (wyali).
imsjelon, ratom ifiqres ase?
Semdeg mousminon musikas da miusadagon mosmenili xma-bgerebi nawarmoebebs:
1. m. raveli. safortepiano piesa `wylis TamaSi~;
2. f. Suberti. vokaluri balada `tyis mefe~;
3. p. Caikovski. baleti `maknatuna~. marSi I moqmedebidan.
pasuxoben kiTxvebs:
1. romelia maTgan vokaluri da romeli _ instrumentuli nawarmoebi?
2. daasaxele nacnobi sakravebi.
3. romel nawarmoebSi gvxvdeba ritmuli ostinato? gaixsene, ra aris ostinato.
4. romel nawarmoebSia ufro metad gamokveTili melodiuri xazi da rogor daaxa
siaTebdi TviToeuls: danawevrebuli, gaSlili, mReradi, mxiaruli, sevdiani.
gaimRere es melodiebi.
damatebiTi aqtivoba: maswavlebeli bavSvebs sTxovs, musikis xasiaTis mixedviT Tavad
amoicnon nawarmoebebis avtorebi da miusadagon fotoebs.
gaavle asociaciuri kavSirebi musikasa da vizuals Soris
m. raveli f. Suberti p. Caikovski
meToduri miTiTeba: maswavlebeli informaciuli xasiaTis teqstebs Tavad uyveba
bavSvebs da amiT ganawyobs musikis gakveTilisadmi. is ar avalebs teqstebis dazepirebas
da gakveTilze moyolas. mTavaria, bavSvebma mousminon maswavlebels, gaiazron da
gaiTavison informacia. saxelmZRvaneloSi sxvadasxva Temaze mocemuli mravalferovani
informaciuli masala bavSvebs daexmareba, gaiRrmavon codna da Tvalsawieri, kargad
gaiazron musika, Tavisuflad imsjelon da isaubron musikalur nawarmoebebze. swored
aseT midgomasa da aqtivobas moiTxovs musikis axali standarti.
musikaluri leqsikoni: ostinato (ostinato) italiuri sityvaa da erTi bgeris an melodiis
gabmul JReradobas niSnavs.
35
simReris Seswavla: m. daviTaSvili. `dahkar, dahkar~.
dahkar dahkar
"დაჰკარ, დაჰკარ"
Moderato kompozitori:
meri daviTaSvili
& 42 f j œj œj j j œj œj j j œj œj
j >œ œ >œ œ j j œj œj
>œ œ >œ œ
dah - kar dah - kar dah - kar dah - kar dah - kar dah - kar
dah - kar dah - kar
& 42 ∑ ∑ ∑
∑
? 42 ˙ ˙ #˙ ˙
f>˙ >˙ #>˙ >˙
& .. œj œj œj œj œj œj œj œj œj œ œ œ ˙
dRe da Ra - me luk - ma pu - ris Sov - na - Si,
& .. ‰ bœœœ.œj ‰ œœœ.œj ‰ bœœœ.œj ‰ œœœ.œj ‰ œœœ.œj ‰ œœœ.œj ‰ œœœ.œj ‰ œœœ.œj
? .. œ œ œ œ œ œ œ œ
œ œ œ œ
& œj œj œj œj œj œj œj œj œj œ œ œ ˙
gvi - Ten - de - ba gvi - Ram - de - ba Sro - ma - Si,
& ‰ bœœœ.œj ‰ œœœ.œj ‰ bœœœ.œj ‰ œœœ.œj ‰ œœœ.œj ‰ œœœ.œj œœœ œ œœœ œ
?œ œ œ œ œ œ œ œ
œ œ œ œ
36
œj œj œj œj - #nœajœj cœœxjje - œlœi#jœ- œ # œj ˙œj œ #œ œ ˙
&sa -.. nœa.m aœ, j #œœœ œ œœœ œ
- kaT rki
œœœœj ‰ œœœ.œj ‰ d#‰aœœœ.hœj ‰- œœœ.kœjaœœœ.Tœj ‰sa - # #œœœn. œœœja. mœj ‰rki - œœœ. njœœœ.aœj œœœcxe - lœœiœ - œa,
& œœœ.œj ‰ ‰
œ ?œ # œ
œ
j œj œj .. # ‰ ‰ # œœœ. jœ ‰ œœœ. j
œ œ
ka - cis .. œ œ œ œœ œœ
œ œ
‰ œœœ
. œj 1.
&beœj-
œ œj Zœmjaœj- oœjœj Zœnejœ-j œj œ-j œ œj ˙ 1. œj .. ˙ ..
diœj œj œ
li a, œj
‰mu - œœœ. jSœœœa ‰ ka - œœœ. jcœœœis ‰ be -œœœ. jdœœœ.ij ‰ Z‰maœœœ. j- o œœœ Zne - li b-œ a, ..
‰ ‰ œ ..
& ˙ œœœ. j œ b œœœ ‰ œœœ. j œœœ œ œœœ bœ ..
‰ œ ‰ œœœœ. j
?œ . œ. œ bœ bœ ..
œ œœ œœ œ bœ
œ
œ ˙ 2. ∑ ∑∑
& œj
- a. œj œ ˙ dahkar dah∑kar>˙ ∑ ∑
‰ œœœ. j ?&‰œ&Zœ‰nM42œœœ.ejod-fd>œaeœ‰jlhœœœr.jia- tko-aœœœœ.rjj‰œa. ‰ œœœ. j ‰ ‰ œœœj. jœœœ. j ‰ ‰ œœœ.j ‰ ‰ œœœ. jœœœ. jj‰ ˙ ‰ œœœœj. j kompozit>˙ ori:
œ œjœœœœ. j œj œ œ j œœœœ.œjj œjœ >œ œ >˙˙œœœœj. j œj ‰mejrœœœi.jdjavi˙TœjaSviœlj i
œdah - kar œ>œ œ >˙˙dah - kar dah - kar
dah - kar >œ œœ œdah - kar dah - kar
dah - kar
&e42s qveyana ∑usamarTlod didia, ∑ ∑ ∑mosmena: m. daviTaSvili – `dahkar,
gana yvela muqTaxora flidia,
dahkar~. bavSvebi usmenen simReris `minus~ fono-
Cven ki dahkar rkina cxels qivae, yana usamgarraTmals odda dmRiedriian,. mosmenisas amoicnoben uros
muSa kacis bedi Zmao Zneglaniaa.yvela muqdTaarxtoyrmias fxmlebisdidaa, aRniSnaven, bunebrivia xma Tu
? 2 Cven ki dahkarmreqkaininkaucrxie. lia,
4 ˙ ˙ # ˙ ˙muSa kacis bedi Zmao Znelia.
>˙ >˙ #>˙ >˙meToduri miTiTeba: maswavlebeli sTxovs bavSvebs, gaimReron simReris erT-erTi
motivi. daadginon zoma, bgerebis raodenoba, grZliobebi da taqtebis raodenoba.
fsimReris Sesrulebis dros bavSvebi baZaven uros dartymis xmas da gamoxataven ritmu
lad.
& .. œj œj œj œj œj œj œj œj œj œ œ œ ˙
dRe da Ra - me luk - ma pu - ris Sov - na - Si, œœœj ‰ œœœj ‰ œœœj
& .. ‰ bœœœœj ‰ œœœœj ‰ bœœœœj 37 ‰ œœœj ‰
‰ œœœœj
გაკვეთილი 4
გამოქვაბულის მუსიკა
resursi: moswavlis wigni; audio da videomasala. xangrZlivoba: 45 wT.
1. rriittmm4u2ullœi-imnotToœenlacvai:uyrœvielsœaavagraœkjvieœSToiœ:ltœiaiSwiœyT.ebdaarkiatkmuuœnjliTi mœboavTœ3SevleœbviiœTga_mozxoamtœaav2e/œn4. rœitmul
2.
suraT1s. 42 ˙ œœ œœœ œ œœ ˙
მოუყევით ბავშვებს...
3. gamoqvabulis musika: rogor JRerda pirvelyofil adamianTa musika? mecnierebs
akmedkliTexbvzaez42eSepœmaosruœxCeisnipœloivnnœaaSxiatexeœmb.air, eabœsaevaœer,qdeoRlevoœagnidœuerlœii mvaœeslalœuar,ikœltdoœemeebbiiœssaydœo3afgaœa-cmoxœjoqvvarb‰eublazise
dakvirveba da maTi Seswavla. aRmoCnda, rom uZvelesi musika keTilxmovanebiT ar ga-
madoaimriCa2enoebds42a.mTœu.advmdiavpaidrveeslmoœajdda,Ti˙sbiuynoebdisidximedbiiap_œazveolniuœsrmqcoxnoœeveqlaoTsaurZaixibœlgeir, efbirsinrœvjiegliT.‰Zavgela-
loba, mwerebis bzuili, Weqa-quxilisa da wvimis xmebi. Tavidan isini usmendnen da baZa-
vdnen am xmebs, mogvianebiT ki, uamravi qaosuri bgeridan, ufro keTilxmovani bgerebis
garCevac iswavles.
musika adamianTa yofa-cxovrebaSi uZvelesi droidanve gansakuTrebul rols Ta-
m42awdyaeœmjmisaunrœi smiRmeRreœorjdasa, iSœcroodmœiasd, abtœriZroeœlbai.sm,isœlixmirnœiasvaœlTufœermwoœuvxaœanriesbaicsœejkdvraoœosm.oZmrRaeœorjboedbia
maSobda.
iavnanas,
msxxlvuaedZbva3iesclxveia42syiomaœ.agdiuamriarniiœtoudailTTgaannœvjieyoiœsdwrakaafvvSoirdœjeabugrlœZi.n.ombuesbiikadaTagmaanScodœbjeebbiisgœaaudcmoileceabœemloiZrTaaon--
biT, simReriTa da xatviT da xSirad, mas garkveul ritualebs ukavSirebda. am sakiTxiT
dainteresda da kvlevebi Caatara ingliselma mecnierma musikosma rubert Tilma.
rupert Tili dainteresebulia popularul musikasa da bgeriTi arqeologiis sfe-
42 œ œ raeœRpoomSœoviaCemœkneaicvœlSniiierœripuaœgllaemiooœklq.vvilaTbeuivœsledbiœirsToœ.uinZidœvgeiellaeivssœtanrraœtx3aaletfœieaibqssœta.eerbdiTasœ-egmraemœTSojvqegvoaœambboiuTqlv,aibseœujcblagdSeia-
4 42 œ rrZviilT, irJsoRœsmeaerllaadsmaoucbraTesbaiSv,oœsargziresme. oTaqTvœea,.aRtem.row.iCaetœlnrielibaœdilanaeun_Zœ.vTeslaokœekrszaievisgaagkmraomaœobvjmesubcilœe:mifdlxaiesuiœCtnjvaeeWbuei--,
lo da mistiur bgeriT talRebs, araamqveyniur xmas, romelic albaT,
42 ˙ aZRaladiagninaexsldoasaCaawmearœreasdikuolmpiŒiustameyrarulos-mœxumseibkTalanu.œruZpvreolgers˙asmaakSri advTa amiximReebsi
r. Tili uZvelesi JReradoba. gamoqvabulis naxatebsa da musikas Soris kavSi-
ris dasadgenad, wlebia kvleva mimdinareobs uZveles sakravebze. mec-
nierebi fiqroben, rom sxvadasxva ferTa tonebi dakavSirebuli iyo sxvadasxva sixSiris
mtuusailkails uCar43sabtœgaerreeœbblTaadnœ.. SaemœsaaZdlœg.iola,eœbmizœsetiikurrœiibœexbmœoebdinieœynouœCZvveenlœi ewsiœinaapdrœaembœiiasœnembœuisis˙kx.av,axdealsxovvanerbia-,
sadac xatva da musika erTi da igive mistiuri gancdis nawili iyo. rupert Tilma es
ayvReendaJg.Rea5endrialamd4i3iaonub˙iZa,vTeelirTTeqsmoiasnœJdeRTae,sruaebdmrœsougbnaedvbseiebœbaealsadœewqaytiœersreobTnsui,aluniZvœkemo. lamrpeaosœdiziidœuc.aliTeibaœSnsiaaœmmgeydaamrroœoois-- ˙
Œ
musikas qmnis.
video: maswavlebeli bavSvebs uCvenebs videos `gamoqvabulebis
musika~ _ Songs of the Caves. bavSvebi msjeloben da saubroben am Temaze.
38
gaiazre: uZvelesi adamianisTvis ganuyofeli iyo sityvis, simRerisa da moZraobis ka-
vSiri. mecnierebma aseT formas sinkretuli xelovneba uwodes. sinkretizmi berZnuli
sityvaa da gaerTianebas, daunawevreblobas niSnavs. sinkretuloba xelovnebis sawyisi
etapia, saidanac, droTa ganmavlobaSi, masSi gaerTianebul i formebi xelovnebis damou-
kidebel dargebad iqca: sityva _ poeziad, simRera _ musikalur xelovnebad da cekva _
qoreografiad.
მუსიკალური გამოფენა – გამოქვაბულის მუსიკა
aarCie Seni musika. maswavlebeli bavSvebs sTxovs, daaTvalieron gamoqvabulis
uZvelesi naxatebi. mocemuli musikaluri nawarmoebebidan survilisamebr, aarCion mu-
sika da gaaformon gamofena.
1. s. reixi. `gamoqvabuli~;
2. i. stravinski. baleti `kurTxeuli gazafxuli~. Sesavali;
3. i. keWaymaZe. `arqaika~;
4. f. Sopeni. noqtiurni #2.
39
აქტივობა - ტონები და ნახევარტონები. გაიხსენე და გაიმეორე
manZili santimetrebiT, metrebiTa da kilometrebiT izomeba. musikaSi ki, msgavsi w
`wesrigi~, tonebiTa da naxevartonebiT gamoisaxeba. do-dan do-mde bgeraTa rigSi bge-
rebi erTmaneTTan garkveuli manZiliT arian dakavSirebuli. davxedoT klaviaturas w
erTi oqtavis farglebSi da vnaxavT, rom TeTr klaviSebTan erTad gvaqvs xuTi Savi
? w wklaviSic. do-dan re-mde erTi nabijia, magr am maT Soris erTi Savi klaviSicaa, amitom
w w ?do-dan re-mde gvaqvs ori naxevari nabiji. es naxevari nabiji aris umciresi manZili or
w wuaxloes bgeras Soris. mas musikaSi naxevartons uwod eben, xolo do-dan re-mde manZi-
ls _ erT tons.
?w w? w w
w w
( 1/2-toni 1/2-toni
(
(
(
(
(
1 toni #do re mi fa sol la si do
&
# 11 11 1
&
1 1 1/2 1 1 1 1/2
miviRebT aseT sqemas:
& bTu gvinda do-dan naxevari tonis aReba, dagvWirdeba Savi klaviSi. am SemT xvevaSi
Sav klaviSs gamosaxaven specialuri niSniT, romelsac diezi ewodeba. diezi bgeras
1/2 toniT amaRlebs, bemoli ki bgeras 1/2 toniT adablebs. am niSnebs musikaSi alte
& braciis niSnebi ewodeba. alteracia laTinurad – alterare – Secvlas niSnavs. e.i. al-
#teraciis niSnebi mocemul bgeras 1/2 toniT ucvlian xmovanebas, xan amaRleben, xan
adableben. &
# diezi bemoli
&
&b
gavixsenoT asoiTi sistema.
& bC c do & w wdidi asoebiT aRiniSneba maJoruli
re wtonalobebi
D d
E e mi patara asoebiT aRiniSneba minoruli
tonalobebi
& w wdur – maJori w ww
F f fa w
G g w w moll – minori
A a &solw
is – diezi es – bemoli
la
H h si w &w bw w
&w w w w w
40
&
თემა: ქართული ხალხური მუსიკა
mizani: sxvadasxva kuTxis xalxuri simRerebisa da sakravebis gacnoba,saerTo da gan-
masxvavebel niSnebze msjeloba, xalxuri simRerebis Sesruleba, xalxuri intonacie-
bis amocnoba profesiuli musikaluri xelovnebis nimuSebSi. arqauli intonaciebis
damuSaveba da axleburad aJRereba musikalur-kompiuterul programaSi.
misaRwevi Sedegebi: mus.sab.4.5.
ქართული ხალხური მუსიკა
meToduri miTiTeba: musikis saxelmZRvaneloSi, erT-erTi mniSvnelovani adgili qar-
Tuli xalxuri musikis gacnobasa da Seswavlas eTmoba.
TiToeul Temas Tan erTvis saqarTvelos ruka. bavSvebma pirveli klasidanve ician
da gaferadebuli aqvT ruka, Seswavlili aqvT sxvadasxva kuTxis simRerebi, sakravebi...
meSvide klasis saxelmZRvaneloSi saqarTvelos ruka dayofilia kuTxeebad da sxvadasx-
va feriTaa gamoyofili is kuTxe, romlis simRerebsac SevaswavliT. es xerxi bavSvebs
samSoblos rukaze ukeT orientarebaSi exmareba. qarTuli xalxuri simReris Seswavlas
yvelaze martiviT (1 xmianobiT) _ aRmosavleTis mTis simRerebiT _ xevsuruliT, fSavu-
riT, TuSuriT, mTiuluriT, moxevuriT viwyebT.
meSvide klasSi vecnobiT aRmosavleT saqarTvelos mTis TiToeuli kuTxis adgil-
mdebareobas, eTnografias, wes-Cveulebebs, adaTebs, xalxur musikasa da sakravebs _
fandurs, salamurs, dols, garmons. yvelaze martivi erTxmiani simRerebia xevsureT-
Si, fSavSi, TuSeTSi. ufro ganviTarebul 2-3-xmian simRerebs fandurisa da garmonis
TanxlebiT, vxvdebiT xevsa da mTiuleTSi. xalxuri musikis gakveTilebze bavSvebi us-
menen ama Tu im kuTxis simReras, ixseneben, swavloben da erTad mRerian asakis Sesa-
feris simRerebs. gakveTilebze vecnobiT, agreTve, gamoCenili adamianebis Semoqmede-
bas, romlebic dakavSirebulni arian am kuTxeebTan: vaJa-fSavela, aleqsandre yazbegi,
vaxuSti kotetiSvili, goderZi Coxeli, eTer TaTaraiZe, lela TaTaraiZe da sxv. es
daexmareba bavSvebs, ufro ukeT dainaxon da gaiTavison ama Tu im kuTxis Semoqmedeba.
xalxur simRerebs vswavlobT audioCanawerebis meSveobiT. maT teqstebs ki moswavlee-
bi sakuTar saxelmZRvaneloebSi ecnobian. gakeTilis bolos, erTad ismenen sacekvao
musikas.
SeniSvna: Tema qarTuli xalxuri musika miesadageba VII klasis wliuri programis meo-
re bloks _ Zveli da axali musikaSi da asaxavs sabazo safexuris standartis erT-erT
moTxovnas (ix. gv 6 II abzaci).
leqsikoni
piqtograma (laT. pictus `daxatuli~ da berZn. grapho `vwer~) _ `grafikuli naxati~, `piqtografia~,
raime cnobis, Sinaarsis gadmocema naxatis, an Tanmimdevruli naxatebis saSualebiT.
41
ცნობები ქართული ხალხური
მუსიკის შესახებ
მოუყევით ბავშვებს...
qarTuli xalxuri musika mdidari da mraval-
ferovania. misi fesvebi saTaves Soreul warsulSi
iRebs. amas adasturebs mecnierebisa da xelovnebis
sxvadasxva dargi: istoria, arqeologia, mxatvroba,
literatura, eTnografia. sainteresoa uZvelesi
arqeologiuri gaTxrebis dros napovni nivTebi.
1930 wels mcxeTaSi samTavros dedaTa monastris
teritoriaze Catarebuli gaTxrebis dros, erT-erT
samarxSi aRmoaCines gedis wvivis Zvlisgan damzade-
buli patara ueno salamuri. masze 3 Tvalia amoWri-
li da Cabervisas 4 bgera JRers. salamur i, savarau-
dod, patara mwyemsi biWis saflavSi iyo damarxuli.
igi Zv.w. XV-XIII s.s.-iT daTariRda da amJamad simon
TrialeTis vercxlis Tasi janaSias saxelobis erovnul muzeumSi inaxeba.
sainteresoa yazbegSi aRmoCenili uZvelesi simebiani sakravebis _ qnaris,
Cangis gamosaxulebebi (Zv.w. XI-X s.s.), aseve `yazbegis ganZad” wodebuli brin-
jaos patara qandakebebi, kacunebi, romelTac xelSi musikaluri sakravebi
uWiravT (Zv.w. VII-VI s.s.).
arqeologebma TrialeTis gaTxrebis dros aRmoaCines vercxlis Tasi
(Zv.w. II aTaswleulis Sua periodi), romelzec gamosaxulni arian ferxulSi
Cabmuli adamianebi. msgavsi saferxulo wyoba ramdenime simReraSia SemorCe-
nili. saf erxulo cekvaa aseve gamosaxuli samTavros brinjaos sartyelze
(Zv.w. VIII-VII s.s.).
brinjaos sartyeli. nadirobis scena – samTavro
yvelaze Zveli werilobiTi cnoba qarTuli simReris Sesaxeb asureTis mefe
sargons ekuTvnis (Zv.w. 714 w.). igi wers, rom qarTveluri tomebi Sromis dros
`mxiarul simRerebs~ mRerian. ai, ras gviambobs berZeni istorikosi qsenofonte
(Zv.w. VI-V s.s.) qarTvelTa Soreuli winaprebis, mosinikebis Sesaxeb: `saocari
xalxia mosinikebi, brZolisa da laSqrobis win jer mRerian da cekvaven. mas Sem-
deg ki rac gamwkrivdebian, erTi maTgani iwyebs, xolo yvela danarCeni mReriT
ritmulad miabijebs~. brZolis dasasruls ki mosinikebi, istorikosis daxasia-
TebiT, `gansakuTrebuli yaidis cekva-simRerebs~ asrulebdnen.
brinjaos patara qandakebebi. yazbegi
42
mesakrave. musikosi CangiT.
Tixis qandakeba. brinjaos qandakeba.
ufliscixe. yazbegi.
Zv.w. VI s. Zv.w. VII-VI s.s.
ueno salamuri – samTavro yazbeguri saritualo zari
musikosebiT
istoriuli da literaturuli nawarmoebebidan irkveva, rom qarTvelebs musika Tan
axlda nadirobisa da Sromis dros, omsa Tu qorwilSi, glovasa Tu saxalxo dResaswau-
lebze. SemorCenilia adamianis xmebisa da sakravTa aRmniSvneli bevri termini, rac qar-
Tuli musikaluri azrovnebis ganviTarebis maRali donis maniSnebelia. aseTi cnobebi
gvxvdeba SoTa rusTavelis `vefxistyaosanSi”. magaliTisaTvis, SegviZlia moviyvanoT
erT-erTi strofi:
`avTandil jda marto sawols, `SoTa mRers, mefe Teimuraz,
ecva oden marT perangi, arCil mosZaxis Zmureba,
imRerda da ixarebda, mefe vaxtang da iakob
wina edga erTi Cangi.~ maRla zils mietkbureba.
begTabeg, nodar, oTari,
onana bans eubneba.~
XVII da XVIII s.s.-is qarTveli poeti-mefeebis arCil II-is, vaxtang VI-is, Teimuraz II-is
literaturul nawarmoebebSi Semonaxulia im periodis musikalur kulturasTan dakav-
Sirebuli araerTi saintereso ambavi Tu wes-Cveuleba.
cnobili qarTveli poeti daviT guramiSvili `qarTvel mefeTa gvartomobis ambavSi~,
xatovnad, musikaluri terminebis gamoyenebiT aRwers mefe-poetTa Sesrulebul mRe-
ras.
musikaluri terminebi mravlad gvxvdeba sulxan-saba orbelianis leqs ikonSic. musi-
kas qarTulad saxioba hqvia. saxioba _ `ese ars musika mwyobri ZalTa da sakravTani da
xmoaneba tkbili, galoba Tu simRera~ _ ganmartavs sulxan-saba.
mcxeTaSi, sveticxovlis taZris samxreT kedlis freskaze gamosaxulia 21 mocekvave
qali, momReralTa da mesakraveTa mwyobri, romlebic saferxulo sanaxaobaSi iReben
monawileobas.
2001 wels iuneskom qarTuli tradiciuli mravalxmianoba msoflios aramaterial-
uri kulturis Sedevrad aRiara. kosmosSi gagzavnil musikalur SedevrTa Soris ki
erT-erTi, qarTuli simRera `Cakruloa~.
43
გაკვეთილი 5 ხევსურეთი
resursi: moswavlis wigni; audio da videomasala. xangrZlivoba: 45 wT.
1. ritmuli moTelva: gakveTili iwyeba ritmuli moTelviT _ zoma 2/4.
uZvelesi adamianis mier Sesrulebuli naxatebi, sadac
gadmocemulia maTi yofa-cxovrebis amsaxveli yoveldRi-
uri suraTebi, arqeologebma saqarTveloSic aRmoaCines.
kerZod, aRmosavleT saqarTvelos mTianeTSi: xevsureTSi,
fSavsa da TuSeTSi. mecnierebma dRemde ver axsnes naxatis
mniSvneloba. isini piqtogramebis saxiT gamoxatulia qvebsa
da kldeebze.
xevsuruli piqtogramebisgan daibada idea axali aqtivobis Seqmnisa. Tu aqamde bavS-
vebi usmendnen musikas da STabeWdilebebs piqtogramebiT gamoxatavdnen, amjerad, gae-
canobian piqtogramebs da miRebul ganwyobasa da STabeWdilebas aqceven musikalur
intonaciad.
xevsuruli piqtogramebi
aqcie piqtograma intonaciad
LMMS axali intonacia CawereAudacity-Si, gadaaqcie semplad, Seitane LMMS progra-
maSi da sxvadasxva xmis TanxlebiT Seqmeni axali kompozicia. SeurCie namuSevars saxelwodeba.
xevsureTis soflebi mdinare aragvis xeobaSi, kavkasionis mTis kalTebzea Sefenili.
mkacri da xangrZlivi zamTris gamo gzebi iketeba da mimosvla Wirs. karCaketilma cxo-
vrebam ganapiroba, rom xevsurebma bolo dromde Semoinaxes uZvelesi tradiciebi, maT
Soris, musikaluric.
xevsureTSi gavrcelebulia sakulto, saweso, sagmiro, Sromis simRere-
bi, akvnis nanebi, tirilebi _ samgloviaro simRerebi. gayofilia mamakacTa
da qalTa simRera. qalTa repertuarSi, ZiriTadad, nanebi da samgloviaro
simRerebi Sedis. isini ufro melodiuri da daxvewilia, vidre mamakacTa
simRera.
moismine ori simRera da imsjele.
1. CamoTvlil JanrTagan, romels miekuTvneba TiToeuli?
2. ra TvisebebiT miakuTvne ama Tu im Janrs? romeli gamomsaxveli xerxi ga-
nasxvavebs simRerebs Janrobrivad?
3. rogoria simRerebis xasiaTi, Sesrulebis manera, tempi da melodia?
4. ramdenxmiania simRerebi?
5. romeli simReraa ufro melodiuri?
xevsuruli
fanduri
44
xevsuruli saweso ferxulebi istoriul gmirebsa an RvTaebebze mogviTxroben. fer-
xuli erTi an ori gundis monacvleobiT sruldeba. xevsuri mamakaci mReris xmamaRla,
TiTqmis yviriliT. simRera metyvelebas hgavs, anu xevsuri laparakiT amRerebs leqss
da simReras Tqmas uwodebs – `simReras vityvio”. melodia iwyeba maRali bgeridan da
dacurebiT Camodis dabla.
xevsurebSi gavrcelebulia `TiToobiT mRera”, anu solo Sesruleba. aris orxmiano-
bac. simRerebi xSirad xevsuruli fanduris TanxlebiT imRereba, mas mxolod ori simi
aqvs.
simReris Seswavla: xevsuruli `nana~.
ნანა
mosmena: xevsuruli `nana~; `ferxisuli~ xevsurebi
xevsuruli piqtograma
45
ფერხისული
xelSi eWirao maTraxi, Svidkeci Svidi mxaria,
visac gadahkrao, gadawvda, gadahyva cecxlis alia,
visac Samcodeso, maigdebs nabdebura gamasTelavsa.
musikaluri leqsikoni:
reCitativi (ital. recitativo) _ melodia, simRera, romelic uaxlovdeba Cveulebriv metyve
lebas.
glisando _ glissando italiuri sityvaa da niSnavs `srials~. adamianis xmiT da musikaluri
sakraviT bgeris Sesrulebis xerxi, romelic iZleva feradovan, `da-
curebul~ gadasvlas bgeridan bgeraze. sanoto CanawerSi aRiniSneba
talR iseburi xaziT ganapira bgerebs Soris.
antifoni (berZ. anti `sapirispiro~ da phone `xma~, `bgera~) _ ori gun-
dis mier simReris monacvleobiT Sesruleba.
46
42 œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œj 3 œœœ
1 42 ˙ œœ œ ფœშავœი œœœœ œ ˙ გაკვეთილი 6-7
œœ xangrZlivoba: 90 wT.
resursi: moswavlis wigni; audio da videomasala.
1. ritmuli moTelva: gakveTili iwyeba ritmuli moTelviT _ zoma 2/4
da 2b.a42rvSitvœembuilœi-mienoœtroenbaœecn.iurœi. savœarjœ iSo: 3 rœijtmu‰l suraTs
maœswaœvlœebeœliœtaSiœT œgamoœxatœavsœ
2 œj ˙ œœœ œ œj ‰
42 œ.
xevsureTis mezoblad mdebareobs fSavi. uZveles wyaroebSi œj œ œj
fSavi da xevsureTi `fxovad~ moixsenieba, XII s-dan ki _ `fSa- œœ
pvpaoodee~tt42uidrlaœiuj`xxkeaavlœrsxuaizrai.ekTgaaaSœsdvjai~kl.xveiirv,œsiiugarirveœebaivrsaiJœmsas,-fgarSvœaosvamedlg, aef,œnisSawaloveruœlerediœbifqcaSœraZTvaeœvlleiliœaani.
l`3SeefqmsRS42saevreeœntleybevabi~ise.wdoamœdexteebovasq.ueecrreœTbsjiiimlRmœeeelqrsiesTqsg,eaamnmRœuejeorSreeebmsiœRT. eSreaumnbemobRibeTernegbdasas,caTemmœaajssn
pasuxs. es grZledeba manamde, sanam erTi sityvas ar `mou-
Wris~. gamarjveba imas rCeba, vinc ufro moswrebulad, gone
bamaxvilurad gascems pasuxs.
Ti, e42sTmœio, fuœsamrœitneeœnoarœo~f.œSaœurœsimœR.erasœ: `œjvœarœi winaœsaœ~3 dœa `œe.s- œ œj œ œjvaJa-fSavela 1861-1915
qg4monrSiesi42aadxmaaœesrlieaoTsdsi:imaRrea_mrdmeœoebniqxnJmiilaaninr,iiamsRasiedmrœRaaedxriaesTbiiau?Tœm.iresotmgyiovxereœldievsbiœaaTxsi.Tsiaœmbnsamjniieaœalx_le,ograebbamuuglœlajmiio? mœTsuaxmvoelZœrjiavxie?rxreobi-
valgia42Tvimi˙RwyeerboaTesfbSgaeurraiTsaimrRiegri.eœbisaTvisŒ damaxasiaTebeli kilo da amovicnoT, ra inter-
œ œ ˙
& ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ # ˙ ˙ ˙frigiuli kilo
mTiXsX43sk-uiœsTqxaereœbTiv, eSœlemaœagrkp.oo2 mœvp.aoxzœailtœxourrmia œSaœlœva mSœvelœiZeœm moœiarœa aœRœmoœsav˙l. eT saqarTvelos
simRerebi, Seiswavla fSauri musikaluri kilo,
r5omelic safuZvlad daudo Tavis musikas.
43 mo˙ usmine prœ ofesiœuli Jaœnriœs oœr nawarœmo. ebsœ dœa. amoœicœani,œrome˙lSia gamŒoyenebuli
fSauri kilo. Tavisufali aqtivoba. aamRere fSaur
1. melodia aRmavalia Tu daRmavali? kiloze vaJa-fSavelas leqsi:
2. ra registrSi sruldeba?
3. ra sakravebi asrulebs? `ias uTxariT turfasa,
4. rogoria tempi? mova da SegWams Wiao.
5. rogori mxatvruli saxea mocemuli? magre moxdeniT, lamazo,
a. mTis pirquSi buneba; Tavi rom agiRiao~
b. gariJraJi;
g. mxiaruli glexuri yofa.
mosmena: S. mSveliZe. `zviadauri~. I nawili; n. svaniZe. `rondo~.
amoicani, romel nawarmoebSia fSauri kilo.
video: maswavlebeli bavSvebs uCvenebs videos fSavur bunebasa da folklorze.
47
simReris Seswavla:
"ესთი, ესთი ფარტენაო"
I mTqmeli: esTi, esTi fartenao, I mTqmeli: esTi, esTi fartenao,
daexvie tarzedao.
daexvie tarzedao. II mTqmeli: Cemi gulis nanaduri
SiraqSia cxvarzedao.
II mTqmeli: Cemi qmari Sin ar aris, I mTqmeli: gadmomxeda, mivagebe,
davewvie msxalzedao.
kaxeTSia cxvarzedao. II mTqmeli: mzevinaric enacvleba,
gavgordebi mklavzedao.
I mTqmeli: gavxede da mogogavda I mTqmeli: esTi, esTi fartenao,
daexvie tarzedao.
TeTri cxeniT narzedao.
II mTqmeli: mzevinari enacvleba
SaSvenebuls tanzedao.
48
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
tskarostvali_musika7_maswavlebeli
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search