tskarostvali_musika7_maswavlebeli

გაკვეთილი 67

ქm44iვzეœan.თi:ეmმoაsœm:jeœnსiœიlœძfუœrლœaœgვmeიnლœtebიSსiœ იmuნsტœik.ოalნuაrœცjiიTœეeბmიebœiმœsუœdსœaიkœaკœvაSœiშrიœebaœ si˙yvarulisÓa da si-

11 Zulvilis saxeebTan. kontrastul musikalur saxeebze, musikaluri enis Tavisebure-

bd44eabkœzav.eSœimrsœjebeœalj œosx.œbvaœa.dœmaœos.œxsvœmaeœngiœlanœw3fyœorœbaaœg3smaœenœdt.aœebmSœxiaœtjivnrtœue. rlœvaœsl.œaexœbeisœsTœaœanm,œoicœnntoœ3eœbrœav, aœ˙mlaœeT3bœiisœJRgaeœÓmrRœaedœroœebœbias.
popularul melodiebze Seqmnili sxvadasxva interpretaciis mosmena da amocnoba.

11 m44isaœRwœeviœSeœdegœe.bi:.œmuœs. .saœb.4œ.5.œ3mœusœ.sœ3abœ.1œ.2.œ œ 33

œ. œœ. œœ œ œ œ œ œ œ œ œ œœœœœ

44 œ 3 55 მœ უœ სœjი&œკაcშიœbjwwœ . œ w

œœœœ სœიœძœუœლœ ვœი. ლœ œიœსœიœნœტœოœნაœციებœიœ

12 su444444r12r..aerTœœœrsiusittrmmmœœœsauuriœl:3lcmœvio-limsœœœnowetœœabT33ovieœœlsnlaiœœœdcvsaœaisw:uœa5igrxœgaeinkœlivs;eeaœœœaTbvui.aiTdœœrl.œij&ioœœœiiSœcdwoyœa:5ebœvbbwiaœawdvrœœœeSiovœœt33emœbmœœaiusœœœaltl.. iaaœœS.mioTœœœTaœeldœavœiœœœkTjak&œœœ_unzœœiwoTmœœœxajaans4œœœgr/...r4u.Zœœœllewi˙˙wbveonbra:iÓÓ4t5mwuTl.
12

44 œ œ œ œ œ œœœ œ œ. œ œ .& œwœ œ œ œ œ 3 w 5 œ &˙ w w
œ w
œ œœœœœœ

44 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ 3 53 5

13 œ . œ œ œ .œ&œ œwœ .œ œ œ œ œœœ œ œ œ œ œ œ œœœ&œ˙ œwœ œ œ œ w˙ ˙
w w
œj
13 4444 ˙œ œ œ œ˙ œ œ œ œ œœ œ œœ œ œ œ œœ. œ œœ œ œ˙ œ 3 œ&œœ .œcœ5bœwœwœ ˙w ˙

œ

&&4438gaccœ˙ijmbbRwwœewwjreœTjip˙n.2tœejrvaœlreœbriœ œj &w œw ˙ & w œjb ww
œœ œ. w
œr&&œrbwwœr
&œj œr 3r œpr.2œj œr œr œr p.2œ.
w œ bw w

14 &83 œwj œj œj wœj. œr œr œj &œj c œbrwwœ3r œr œj œjr œr œjr&œrww œjr œr œj. œj œj

14 &&&&3838838321d..a œœœœwwwwwwadrrgooiœœnmmeeeTllœjœœœiimdjoii.ww7nncœttejmee.œœœrru.lvvaallmœœœaeergbbœœœaiiœlaajahœœœiRaTrmeamb&&&œvoSaiœœœnl:ibwwwuwi lmiœœmdaarœœr33Tdou.œœ7œmwlwjeœœœlejbiiaTmœdejlœœœa roodœœmiueœlœœœjr&&ii dgœœwawanRlœœœœmjaavgœœaelbiiT?bdœœœ?wwœ...7j œj œj
15 œ œ

15 &&833g.a œiwwxsmeonceeTmkuœolbjnwwisoinnœta.nesrivdalaœdebiiœsokon&nansœsoiwn.ansur1i9a9Twuœjdisonœansuriœ?&

œ œœœ
bw w

& w bw

maswavlebeli sTavazobs bavSvebs, kargad daimaxsovron intervalebis JReradoba da
Sesabamisad, daaxasiaTon isini. imsjelon, ra SegrZnebebs iwvevs es intervalebi maTSi
da miusadagon TavianTi SegrZnebebi svetebSi warmodgenil sityvebs:

1. SiSi 1. simSvide

2. sevda 2. silaRe

3. siZulvili 3. silamaze

4. gangaSi 4. haerovneba

5. sasowarkveTa 5. siyvaruli

moismineT sami nawarmoebis audiofragmenti;

1. s. prokofievi. baleti ,,romeo da julieta~. raindTa cekva;
2. l. van beThoveni. uvertiura ,,egmonti~. Sesavali;
3. o. TaqTaqiSvili. opera ,,mindia~ IV moqmedebis finaluri scena.

mendelsoni. saviolino koncerti. II bloki intonaciurebi

# Allegro Jœ ˙ œœ ˙ œœ œœœœ
&
C œ.

III blokisTvis

# ˙ . œ œ ˙ .prokofievi `romeo da juleta" œ œ œ œ œ #˙ œJo. TaqTaqiSvili n 43
œ œ œ œ œ œ& œ œ œ œ œl.van beThoveni
s. prokofievi
& 43 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ # œ œ œ .bavSvebi usmenen musikas, amoicnoben nacnob intervalebs da msjeloben, ra ganwyo-

F fbasTan SeiZleba iyos dakavSirebuli intervalebi mocemul fragmentebSi: siZulvili,

siyvaruli, sijiute, simkacre, lmobiereba, Civili…

`mindia"

o. TaqTaqiSvili `mindia" sisxlis aRebis adaTis Tema.

& 43# rŒ aibnœdTa œcekvab œ œ œbœ ˙ œ bœ b˙. œ. œ œ˙.. œ œ. œ Œ bœ œ . œœ ˙
& 44 œ .
ƒ œœ . œ œœ . œ œ. œ œ. œ œJ ‰œ œ. œ œ œ bœ œ . œ
œ bœ
& œœ œ. bœ ˙ œbœ b˙. ˙. Œœ œ œ bœ nœ bbbbb c

s. prmotkrofoibeivsi T`reommaeo da julieta~ `mindia" mtrobis Tema

b44bbbbœ- Andante 3 œ œ œ œ nœœ œœ œœœ œœœ œœœ œ œœ œ

& c œ-˙ œ- œœ œœ. œœ œœœ œœ>œœ œœ œœ œ œœ ˙ œ

f 200

III blokisTvis

verdbui.nsebuifsrxmuelbii(gundi scenis miRma)

III blokis II etapi
Sesavlis pirveli Tema
espanel dampyrobTa Tema
l. va`nebgemTohnotvie"niS`eesgamvoanltii~I Tema

& # 23 w ˙ ˙ Œ ‰ œj ˙ ˙ Œ ‰ Jœ #˙ ˙ Œ ‰ #œj œ Œ ŒU

l. vaSnebseaTvhaolvienIiI T`eegmmaonti~ Sesavlis meore Tema

flamandielTa Tema

& ## 23 œ #œ œ œ ˙ ˙ œ ˙ œ

daakvirdi da gansaje, ramdenad Seesabameba mosmenili fragmentebi da Seni Segr-
Znebebi nawarmoebebSi gadmocemul istoriebs:

1. beThovenis uvertiura `egmonti~ espaneli dampyroblebisa da Cagruli fla-
mandielebis brZolis ambavia. gmiri egmonti sicocxles wiravs flamandieli xalxis
Tavisuflebas.

2. TaqTaqiSvilis operis mTavari moqmedi piri mindia, Zveli adaTisa da soflis
moTxovniT, iZulebulia, Seerkinos Calxias da moklas igi. sisxlis aRebis Semdeg, min-
dia kargavs udides niWs - bunebis xmebis gagebis unars.

3. prokofievis baleti `romeo da julieta~, romelic eyrdnoba ingliseli drama-
turgis Seqspiris tragedias siyvarulsa da tragikul sikvdilze, cekvis eniT asaxavs
dapirispirebas – romeosa da julietas siyvarulsa da maTi ojaxebis – montekebisa da
kapuletebis – mtrobas Soris.

maswavlebeli sTavazobs bavSvebs, kvlav gaixsenon intervalebi, romlebic xSirad
sasiyvarulo lirikuli grZnobebis gamoxatvasTan aris dakavSirebuli. Seadaron isini
intervalebs p.2 da d.7 da imsjelon amaze.

p. Caikovski. qoreografiuli dadgma `romeo da julieta~

LMMS: am aqtivobaSi warmodgenilia rvataqtiani melodia, romelic Seqmnilia
LMMS-is Sida sinTezuri semplebiT. II, IV, VI da VII taqtebi gamotovebulia.

mizani: bavSvebma TavianTi fantaziiT, improvizirebulad Seavson gamotovebuli taq­
tebi.

201

შემაჯამებელი გაკვეთილი გაკვეთილი 68
xangrZlivoba: 45 wT.
„რომეო და ჯულიეტა“

resursi: moswavlis wigni; audio da videomasala

uiliam Seqspiris piesa `romeo da julieta~ safuZvlad daedo p. Caikovskis uver-
tiura-fantazias.

bavSvebi ismenen nawarmoebis Temebs da daadgenen, romeli
musikaluri Tema romel mxatvrul saxesTan SeiZleba iyos dakav-
Sirebuli.

es Temebia:

1. Sesavlis bedisweris Tema, romelic siyvarulis ambis

tragikul dasasruls moaswavebs;

2. padre lorencos Tema – qoraluri wyobis, auCqarebeli

tempis, Cafiqrebuli; p. Caikovski
3. ori Seurigebeli gvaris – montekebisa da kapuletebis

mtrobisa da siZulvilis Tema;

4. siyvarulis Tema, romelic lirikul saxes gamoxatavs, uaRresad nazi da

mReradi;

5. finalis Tema.

Temebi daakavSireT siyvarulisa da siZulvilis saxeebTan. imsjeleT kontrastul
musikalur saxeebze, musikaluri enis Taviseburebebze da maT damaxasiaTebel niSneb­
ze; rogoria intonacia, melodia, harmonia, faqtura, dinamika.

miaqcieT yuradReba uvertiuris finals. igi mTavrdeba: a) tragikuli TemiT Tu b) naTe-
li, amaRlebuli himniT, romelic umReris siyvaruls da romelic siZulvilsa da mtrobas
amarcxebs.

uyureT videofragments qoreografiuli speqtaklidan, romelic p. Cai­
kovskis uvertiuris musikazea agebuli. vizualur mxareze dakvirvebiT, daadgineT,
ramdenad sworad amoicaniT mxatvruli saxeebi musikalur TemebSi.

daakvirdiT ori Temis sanoto Canawers. gaanalizeT melodiis intervalebi, ritmi, gr-

Zliobebi da dinamiuri niuansebi. romelia siyvarulis Tema da romeli _ mtrobisa da da-

pirispirerboism?edoadasaajbuuTleiTe,traatom fiqrobT ase? siyvarulis Tema

1 & bI 44 Ó >˙ œ œ œ œ œ œ >˙ ˙ œœ
P

& b #˙ ˙ œ œ œ bœ œ œ b˙ ˙˙
>

Allegro giusto Caikovski. `mrtormeoobdiasja udlaiseitZau" l(mtvriolbissTTeemma)a

2 & #I#I 44 œ œ œ œ ‰ œ œJ œ. œ œ ‰ œ œ œ œ. œ œ ‰ œ œ œ

ƒ œ œ œ œ #œ #œ œ œ œJ ‰
& ## œ œ ≈ œ œ œ nœ #œ œ œ Jœ ‰ nœ

musikaluri leqsikoni:
uvertiura franguli sityvaa da Sesavals, dasawyiss niSnavs.

202

Nessun dorma! გაკვეთილი 69

resursi: moswavlis wigni; audio da videomasala. xangrZlivoba: 45 wT.

siyvarulis kidev erT istorias gviambobs italieli kompozitoris jakomo puCi-
nis opera `turandoti~. operis moqmedeba Zvel CineTSi xdeba, amitom puCinim operis
partituraSi Seitana tradiciuli Cinuri sakravebi da melodiuri intonaciebi. mo-

qmedebis adgilis atmosferos SeqmnisaTvis kompozitorma ita-
liuri musikaluri ena uZvelesi Cinuri musikis xuTbgeriani ga-
miT pentatonikiT gaamdidra.

j. puCini (1858-1924) j. puCinim pirvelad moismina tradiciuli Ci-
nuri melodiebi musikaluri zardaxSis meSveobiT,
romelic mas CineTSi momsaxure italiis elCma
miarTva. maTgan sami melodia puCinim gamoiyena Ta-
vis ukanasknel opera `turandotSi~. erT-erT me-
lodias poeturi saxeli `Jasminis yvavili~ hqvia.

tradiciuli Cinuri melodia `Jasmini~. puCinis

melodia operis ramdenime epizodSi gvxvdeba, Tavdapirvelad mas ba- musikaluri
vSvTa gundi mReris, Semdeg ki princesa turandotis laitmotivad iq- zardaxSa

ceva.

opera mogviTxrobs Zalian lamazi, magram daundobeli princesa turandotis da

princi kalafis istorias... turandotis gadawyvetilebiT, colad mxolod mas gahy-

veba, vinc mis sam gamocanas gamoicnobs.

princesas silamaziT moxiblulma araerTma didebulma scada bedi, magram araswo-

ri pasuxebis gamo, isini sastikad daisajnen. ukve cametma axalgazrdam daasrula ase

sicocxle da miuxedavad amisa, Seyvarebuli kalafi yvelafrisTvis mzadaa. igi ar eri-

deba sasikvdilo xifaTebsac. dabrkolebebis gadalaxvis Semdeg, kalafi turandotis

yvela gamocanas amoxsnis, magram turandoti kvlav uars acxadebs – man xom princis

saxelic ki ar icis! maSin vaJi SesTavazebs – Tu princesa dilamde gaigebs mis saxels,

igi mzadaa mokvdes. turandoti Tanxmdeba. yvela ganTiadis molodinSia...

am dros gaismis kalafis sityebi – Nessun dorma! – aravin ar unda daiZinos! `... Cemi

saxeli ucnobia da gagimxelT, roca gaTendeba! me gag­ an­dob mas, roca inaTebs!...~ princi

marTlac gaamxels Tavis saxels, turan-

doti ki acxadebs, rom ucnobi princis

saxeli.... s i y v a r u l i a !

amgvarad, kalafi SeZlebs sastiki
princesas gulis gaTbobas da masSi siy-
varulis grZnobis gaRvivebas.

kalafis aria `Nessun dorma!~. scena operidan `turandoti~
203

mosmena: aqtivoba. maswavlebeli bavSvebs asmeninebs am fragmentebs sxvadasxva

TanmimdevrobiT;
1. turandotis aria In questa reggia _ `am dedaqalaqSi~. turandotis pirveli gamosvla
-aRwers garegnulad lamazi, amayi da amave dros, mkacri da gulqva, sastiki axal-
gazrda princesas saxes;
2. mandarinebis (ministrebis) _ ping, pangisa da pongis ansambli-trio, mRerian uni-
sonSi, agebulia pentatonikaze
3. lius aria Signore, acosta _ `o, Cemo batono!~_ liu axalgazrda moaxle gogonaa,
romelsac TavdaviwyebiT uyvars kalafi.
4. bavSvTa gundi.
5. kalafis aria Nessun dorma!
6. operis finaluri scena.

bavSvebi moismenen musikaluri nomrebs operidan da miusadageben TiToeul fragments
Semdeg winadadebebs:

1. gundi umReris mSobliur bunebas;
2. aria garegnulad lamaz, qeduxrel da amasTan mbrZaneblur, gulqva da mkacr

saxes qmnis;
3. komikuri xasiaTis trio pentatonikur motivzea agebuli;
4. mgrZnobiare da nazi intonaciebi axalgazrda qalis siyvarulsa da erTgulebas

gamoxatavs;
5. siyvarulis sadidebeli himni SeiZleba vuwodoT arias, romelic aRsavsea imedi-

Ta da rwmeniT, siamayiTa da da sixaruliT. `Cemi saidulo CemSia, vervin gaigebs
Cems saxels~. arias mReris... (daasrule winadadeba);
6. sadResaswaulo xasiaTis gundi umReris sicocxlesa da siyvaruls.

Semdeg maswavlebeli sTxovs bavSvebs, daakvirdnen sanoto magaliTebs da upasuxon kiT­

xvebs:

1. romel fragmentSi vlindeba Cinur tradiciul musikasTan kavSiri da ismis penta-

tonitkua?r(laniduostarisiaa)r; ia
2. SegiZlia, ifnrta∑egrmveanlteebbiz?‰erdoaJœgkovirœJrx.vaesbiœRiaTTsTœqqvman,iaoJœnp.eesriiRœsntreborœJmv.eallemRœboi?qJœm.ed pirebs ekuTvnis

ar&ieb42idan bœR œ œ

turandotis aria

&1 œj&‰24tuœrand∑otJœi.s ar‰iaRœ œJbJœ .Jœ . œR œJœ . œJ. #œRRœ nœJb.Jœ . nœRœR Jœ . œb Rœ œœj œ‰

& œj ‰ œ Jœ. Rœ bœJ. Rœ Jœ. #Rœ nœJ. nœR œ œj ‰

2 b lliiuuss aarriisa œ œ œ œ. œj≈ œrœ œ œ œ ‰œ œJ œœœ œœœœœ œ œ œ œ Jœ ‰ œ œ œ

& 44 Ó ‰ Jœ œ

lius aris 3

&b 44œ Óœ ‰œJœœœœœœ œœ œœ œœ.. œœj≈œœrœ‰ œ œœ œœœ‰ œœ œJœ œœœœ œœ Jœœ œJœ œJœœœjœœJ œ œœ œœœ œJŒ‰ œœœœœ
œ

3

& b œ œ œ œ œ œ œ œ œ . œ œ ‰ œ œ œ20œ4 œ œ œ œ œ Jœ Jœ œJ œj Jœ œ œ Œ œ œ

გაკვეთილი 70

კალაფის არია

resursi: moswavlis wigni; audio da videomasala. xangrZlivoba: 45 wT.

aqtivoba: `Nessun dorma~ saukeTeso nomeria ara marto opera „turandotSi“, igi mso-
flio musikis popularul ariaTa ricxvsac miekuTvneba.

mas, saopero momRerlebis garda, sxva stilisa da mimarTulebis musikosebic asrule-
ben, dawyebuli jazidan, mZime rokmusikis CaTvliT. kalafis aria kinofilmebSic JRers.

maswavlebeli sTavazobs moswavleebs, mousminon Nessun dorma-s gansxvavebul, arakla-
sikur interpretaciebs (soulisa da mZime rokis stilSi):

bavSvebi uyureben videoebs, sadac aria Nessun dorma JRers da mis intonacias amoic-
noben.
1. areta franklini. `Soul- infused~ versia Sesrulebuli gremis dajildovebaze.

2. jgufi Manovar. Warrios of The World. 2002 weli. (Manovar - ansambli, romelic
miekuTvneba mZime rokis mimarTulebas).

3. Serenade `serenada~ mario lancas monawileobiT (aria dakavSirebulia filmis
kadris lirikul-sasiyvarulo gancdasTan).

bavSvebi amoicnoben kalafis ariis Temas. aRniSnaven, rogor TanxvedraSia musika vi-
deofragmentebis sxvadasxva kadrSi mocemul qmedebasa da ganwyobasTan:

1. Tanxvdeba Tu ara musika videofragmentis Sinaarss, Tu masTan kontrasts qmnis?
2. ra grZnobasTan aris dakavSirebuli _ siyvarulisa Tu siZulvilis?
3. rogor fiqrobT, raSi mdgomareobs ariis aseTi popularobis mizezi?

Nessun dorma - Manowar - Gods of Metal a. franklini - ,,Nessun Dorma~

informaciisaTvis: pentatonika (berZn. `xuTi toni~) erT-erTi uZvelesi xuTsafexuriani in-
tervaluri sistemaa. am kilos bgerebi mTeli tonebiTaa ganlagebuli da ar Seicavs naxevar-
tonebs. pentatonika safuZvlad udevs aRmosavleTis xalxebis (CineTis, vietnamis, monRoleTis)
tradiciul musikas. gvxvdeba evropis musikalur folklorSi da qarTul xalxur musikaSic.
pentatonika saqarTveloSi SemorCenilia, ZiriTadad, mTis dialeqtebSi, gansakuTrebiT xevsu-
reTSi, Tumca mTeltoniani saqcevebi mcire diapazonSi TiTqmis yvela kuTxis simRerebSia. xev-
surul dialeqtSi gvxvdeba naxevartonis Semcveli pentatonikac. mag; mi-fa-la-si-re.

akademiuri musikis kompozitorebi, me-19 saukunidan, pentatonikas iyeneben rogorc gansakuTre-
bul elfers _ zogjer, siZvelis, arqaulobis xazgasasmelad, zogjer ki _ musikisaTvis aRmosavlu-
ri ieris misaniWeblad. aseTia, mag; k. debiusis `spilos iavnana~ (`sabavSvo kuTxidan~); e. grigis `di-
laSi~ ki es kilo bunebrivi silamazisa da siwmindis gamomxatvelia. pentatonika gvxvdeba f. Sopenis,
p. Caikovskis, n. rimski-korsakovis, b. bartokis da sxva kompozitorTa SemoqmedebaSi, aseve jazsa da
rok-musikaSi. qarTvel kompozitorTagan ki aRsaniSnavia S. mSveliZe da o. TaqTaqiSvili.

205

გაკვეთილი 71 ქვეთემა: სიმფონიზმი

mizani: programuli simfonizmis, sxvadasxva Janris mcire da didi formis nawarmoe-
bebis gacnoba. musikalur nawarmoebSi musikaluri saxeebis, musikaluri azris ganvi-
Tarebis (ZiriTadi musikaluri Temebis gameoreba da saxecvla) xerxebze msjeloba.

misaRwevi Sedegebi:. mus.sab.4.5.

“ფანტასტიკური სიმფონია” xangrZlivoba: 45 wT.

resursi: moswavlis wigni; audio da videomasala.

frangma kompozitorma heqtor berliozma Tavis pirvel simfonias qvesaTaurad
daurTo „epizodi artistis cxovrebidan“. nawarmoebi avtobiografiuli xasiaTis
aris da dakavSirebulia axalgazrda kompozitoris sasiyvarulo gancdebTan, ingli-
sel msaxiob hariet smitsonis mimarT. berliozma literaturulad aRwera simfoniis
Sinaarsi, raTa ufro TvalsaCinod gamoexata Tavisi grZnobebi.

h. berliozi h. smitsoni - ingliseli msaxiobi
berliozis muza

moismine fragmentebi simfoniis xuTi nawilidan da Seusabame TiToeuli
nawilisaTvis gankuTvnil aRweras:

I nawili. Seyvarebuli ymawvili ocnebasa da tanjvas Seupyria. igi sulier SfoTvas
ganicdis, radgan misi siyvaruli calmxrivia;

II nawili. siyvarulSi imedgacruebuli axalgazrda, satrfos daviwyebas cdilobs
da mejlisze midis. sazeimo ganwyobas qmnis cekva valsi;

III nawili. axalgazrda artisti bunebaSi ganmartovda, raTa simSvide hpovos. igi
netarebiT usmens mwyemsebis salamurebis gadaZaxils;

IV nawili. sasowarkveTil ymawvils eCveneba, rom satrfo mokla da sikvdili mi-
usajes. dolebis dartymis fonze, jariskacebis TanxlebiT, igi eSafotisaken mie-
marTeba;

V nawili. ymawvili aCrdilebisa da kudianebis garemocvaSia. jojoxeTSi moxvedri-
li nazi satrfoc alqajad qceula.

kompozitorma Tavisi akviatebuli idea – satrfos saxe – musikaSi laitmotivad aq-
cia. musikaluri Tema yvela nawilSi JRers da siuJetis mixedviT, xasiaTs icvlis. sa-
trfos melodiuri momxiblavi Tema pirvelad warmodgenilia solo violinos partiiT.

musikaluri leqsikoni:
laitmotivi (germ. leitmotiv – `wamyvani motivi~) – musikaluri motivi, ZiriTadi Tema, rome-
lic dakavSirebulia nawarmoebis konkretul personaJTan, grZnobasa an saganTan da Tan axlavs
mis gamoCenas; igi drodadro meordeba; gvxvdeba operebSi, baletebsa da programul musikaSi.

206

mousmine da daakvirdi Temis sanoto Canawers, melodiis ritmul mxaresa da

intervalebs. aRwere, ra gancdebia mocemuli TemaSi.

berliozi. `fantastikuri simfonia" - satrfos Tema

h. berliozi. „fantastikuri simfonia“. satrfos Tema. I nawili

& c œj w œ œ œ. Jœ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ w

& œ Œ Œ ‰ œj w œ œ œ. œJ ˙ ˙ ˙ #˙ ˙ ˙ ˙ ˙

& ˙ Œ œ b˙. œ ˙. œ ˙. œ ˙ Œ œ ˙. œ ˙. œ
& ww ww ww ww ww ww œ

˙. œ ˙ œ b˙. œ ˙. œ ˙. #œ #˙ œ ˙.
& Œ Œ

BwACH œ œœ œ ˙ ˙ œ Œ œ œœ ˙ ˙ œ Œ œ œœ
&&bw w w nw
3 3

meore sanoto CanawerSi mocemulia satrfos Tema saxeSecvlili saxiT mexu-

& ˙ ˙ œ œ b œ n œ œ #œ ˙ #˙ ˙ ˙ œ œ œ œ œ œ ˙ ÓTe nawilidan. moismineT da daadgineT, ra cvlilebebs ganicdis Tema da ratom?
&&&hbbc.bbbbberœw68Aln œ.ljileonœœgœzjFrœioœJ.´n„œfjaœœJnt.n œajsœ3œœtœikuœ#jœrjcœJ´irœJeœwss3ic.œ.mfœ#oœœœnji.œJa´ “nœœsja˙√tJœŸœrœfj oœœJs´ œŸTema. V nawili h. berliozi
œJ´ 3 3
Jœ´ Ÿœ œ œ œ œ nœj Jœ´
œw. œ œ œ. œŸ Jœ´ œ. œœ. œ ˙
œœ. œ
nœ nœj œ œ œ bœ œ
nJœ œ Jœ œœœ bJœ œ
œj œ

moismineT kidev erTi Tema simfoniidan. amoicaniT intonacia. rogor fi-
qrobT, ratom JRers es Tema simfoniis am nawilSi?

Dies Irae

&˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙

gaixseneT, ra intervalebzea svla am intonaciaSi. daakvirdiT sanoto Canawerebs da

& ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ˙ ..imsjeleT ritmze, zomaze, tembrze da melodiaze (gaSlili, wyvetili).

207

ინფორმაციისათვის წაიკითხეთ და გაიაზრეთ

“ფანტასტიკური სიმფონია”

I nawili ~.„ocnebani. vnebani~. „fantastikuri simfoniis“ dasawyisSive gaiJRerebs in-
tonaciebi, romlebic dakavSirebulia rogorc siyvarulis saocnebo, sasixarulo ganc-
dasTan, aseve calmxrivi siyvaruliT gamowveul wuxilTan, tanjvasa da uimedobasTan.
pirveli gamoxatulia satrfos laitmotiviT da intonaciuri svliT interval seqstaze;
mas „siyvarulis seqsta“ SegviZlia vuwodoT. meore ki _ sekundebis sevdiani daRmavali
svlebia. simfoniis pirvel nawils xom `ocnebani. tanjvani~ daarqva kompozitorma.

II nawili `mejlisi~. siyvarulSi imedgacruebuli axalgazrda, satrfos daviwyebas
cdilobs da mejlisze midis, magram aqac SemTxveviT Sexvdeba mas. sazeimo ganwyobas
qmnis cekva valsi, romelic pirvelad berliozma gamoiyena simfoniis JanrSi. pirvelad
orkestrSi, amave nawilSi Semoitana berliozma arfa. satrfos Tema, valsis ritmisa da
moZraobis Sesabamisad, saxeSecvlilad gaismis. nawilis dasasruls, kodaSi, kvlav meor-
deba siyvarulis Tema. bavSvebma yuradReba miaqcion tembrebs _ Temas xis Casaberebi
asruleben, kodaSi _ klarnetis solo.

III nawili `scena mindvrad~. ymawvili, amjerad, bunebaSi, srul simSvideSi ganmar-
tovda, magram siyvarulis akviatebuli idea mainc Tan sdevs _ satrfos saxe gamudme-
biT masTanaa. orkestris partiaSi, kvlav saxeSecvlilad, ramdenjerme gaismis satrfos
Tema da axalgazrdas suls uforiaqebs. amjerad, satrfos Temas fleita da hoboi as-
rulebs. am nawilSi, bunebis suraTis Sesaqmnelad, berliozma kidev erTi axali Casaberi
sakravi _ inglisuri qaraxsa Semoitana.

IV nawili `svla eSafotze~. sasowarkveTil ymawvils eCveneba, rom igi satrfos
klavs, ris gamoc, Tavadac sikvdiliT dasjian. nawilis bolos, kvlav, wamierad gaiJRe-
rebs `satrfos Tema~, rogorc siyvarulze ukanaskneli gafiqreba. musika wydeba li-
tavrebis, liTonis TefSebisa da dolebis `dartymiT~. ganaCeni sisruleSia moyvanili.

V nawili. finali. `sizmari RamiT. alqajebis Rreoba~. ymawvili micvalebulTa aCr-
dilebis da kudianebis garemocvaSia. kvlav gaismis satrfos Tema, Tumca, sruliad
axleburad. mSvidi, mReradi Tema damcinav, groteskul, uxeS saxed gardaiqmneba, rad­
gan jojoxeTSi moxvedrili nazi satrfo velur alqajad qceula. saxis gardaqmnaSi
didi roli aqvs klarnetis tembrs. gaismis zarebis xma, mas Dies irae-s (`gankiTxvis dRe~)
pirquSi Tema mosdevs. simfonia veluri cekvis grigaliseburi xmovanebiT mTavrdeba.
simfoniis Sinaarsi, siyvarulis ideiTa da satrfos TemiT gaerTianebuli, axalgazrda
musikosis zmaneba yofila.

berliozis nawarmoebis saxelwodebaa „fantastikuri simfonia“, radgan yovelive
aRwerili aris axalgazrda artistis fantazia, misi zmaneba. Tumca SemdgomSi, sinamd-
vileSi, harieT smitsoni heqtor berliozis meuRle gaxda.

208

მუსიკალური გამოფენა - ირაკლი ფარჯიანი

qriste aRsdga genetikuri kodi

jvarcma naTliReba

xareba

aarCie Seni musika. maswavlebeli bavSvebs sTxovs,
daaTvalieron irakli farjianis namuSevrebi da Tavad
SeurCion musika.

irakli farjiani

209

"სალამი ჩვენს მასპინძელსა"

გაიმღერე და შეიყვარე ოპერა

simReris Seswavla: v. doliZis gundi operidan `qeTo da kote~.
bavSvebi uyureben videofragments operidan `qeTo da kote~, gundi `stumrebis Semos-
vla~. Semdeg, bavSvebi usmenen gundis minus fonogramas da mRerian.

salami Cvens maspinZelsa!
salami Cvens maspinZelsa!
salami da dRegrZeloba
inebeT keTili guliTa.
RmerTma mtrebi Segimciros
da keTili gagimravlos!
RmerTma mtrebi Segimciros
da keTili gagimravlos!
mudam iyos is dRegrZeli,
Cveni kargi maspinZeli,
saxeli da gamarjveba
nu moaklos RmerTma.
salami Cvens maspinZelsa!
salami Cvens maspinZelsa!
salami da gamarjveba
Cvens maspinZels - vaSa!

kadrebi filmidan `qeTo da kote~

bavSvebi uyureben or videos _ 1. gundi `salami Cvens maspinZelsa~ _ Tbilisis
sajaro skolis bavSvebis SesrulebiT
2. makaris simRera `fulebi aris Cveni gamxarebeli~ _ kinofilmidan `qeTo da kote~.
bavSvebi usmenen simReras da amoicnoben, ra sakravia gamoyenebuli mis TanxlebaSi.
pasuxoben kiTxvaze, rogori xmebi esmiT: bunebrivi Tu meqanikuri? (simReras Tanxlebas ,
dasawyisSi, meqanikuri saaTis JReradoba uwevs).

210

stumrebis Semosvla

Tempo di marciale n >œœœ œœœ... œœœ ###œœœ... œœœ n>œœœ œœœ Ó

n œœœ... œœœ œœœ œœœ... œœœ # # œœœ... œœœ œœœ n œœœ... œœœ œœœ
n # n
&c Ó

Piano ? c Ïœœœ... œœœ œœœ œœœ... œœœ ##œœœ... œœœ >œœœ >œœœ Ó œœœ... œœœ œœœ œœœ... œœœ # œœœ... œœœ >œœœ >œœœ Ó
#

œœœœ.... œœœœ œœœœ œœœœ.... œœœ œœœ... œœœ œœœ... œœœ œœœ œœœ... œœœ œœœ... œœœ œœœ... œœœ œœœ œœœ... œœœ œœœ... œœœ >œœœœ >œœœœ >œœœ Œ ..
&

? œ. œ œ. œ œ œ #œ œ. œ œ œ #œ œ. œ œ œ œ >œ œ œ œ œ œ ..
œ. œ œ. œ œ. œ >œ >œ œ œ œ œ œ œ
œ. œ. œ

33

& .. œœœ >œœœ œœœ œ œ œ œ. œ œ œœœœ œœœœ œ œ œ œ. œ œ œœœ œ œ œ œ œ œ œ œœœ œœœ œ œ œ œ œ
œ œ œ œ œ œ œ

œ.#œ œ. œ œ 3 #œ >œ. œ œ 3 >œ #œœ. œœ 3 n>œœœ 3 œœœ... #œ œ. œ œ 3 3
œ. œ. œ.
? .. œ >œ

& œœœ >œœœ œœœ œ œ œ œ. œ œ œœœœ œœœœ œ œ œ œ. œ œ œœœ œ œ œ œ œ œ
œ œ œ œ œ œ

#œ œ. œ œ 3 #œ œ. œ œ 3 #œ œ. œ œ 3 n>œœœ 3
? œ. œ.
>œ œ. >œ

œ >œœœ œœœ œ œ >œ >œ >œ œ >œœœœ œœœœ œ œ œ œ. œ œ >œœœ œœœ œ œ œ œ. œ
œ œ œ œ œ œ œ
&
œœj. ‰ œ œ.
? œœœ... #œ œ. œ œ 3 33 œœ 3 #œ œ. œ œ 3

bœœ œ œ >œ œ
œ. œ

211

œ >œœœœ œœœœ œ œ œ œ. œ œ œ œ. œ œ. œ ˙ bœœœ >œœœ œœœ œ œ œ œ. œ
&

#œ œ. œ œ 3 œœ 3

? œ. œ œœœ œœœ œ b œœ 3 œ b œœœ... nœ œ. b œœ
œ. b
œ œ œ

3

œ >œœœ œœœ œ œ œ œ. œ œ >œœœ œœœ œ œ œ œ. œ ˙˙˙˙ ˙˙˙˙
&

? œœœ... #œ œ. œ œ 3 œ #œ œ. œ œ 3 œ 3 >œ b>œ n>œ >œ n >œ >œ >œ >œ >œ
œ. œ œ bœ nœ œ nœ œ œ œ œ
œ #œ
>œ #>œ 333

ƒ œœr œœ œœj.. œœr ##œœj.. œœr œœ œœ Ó œœj.. œœr œœ œœj.. œœr ##œœj.. œœr œœ œœ Ó
œœj..
S. & .. sa - la- mi
A.
œj. œr œ
T. ? .. ƒsœaj.- la- mi Cvens mas - pin - Zel - sa! Cvens mas - pin - Zel - sa!

B. œr œ œj. œr œj. œr œ œ Ó œj. œr œj. œr œ œ Ó

n œœœ... œœœ œœœ œœœ... œœœ # # œœœ... œœœ n>œœœ œœœ n œœœ .. œœœ œœœ œœœ .. œœœ ###œœœ... œœœ n>œœœ œœœ
n # n . .
& .. Ó Ó

Ï œœœ œœœ œœœ... œœœ ##œœœ... œœœ >œœœ >œœœ Ó œœœ... œœœ œœœ œœœ .. œœœ # œœœ... œœœ >œœœ >œœœ Ó
? .. œœœ... . #

& œœj.. œœr œœ œœj.. œœr œœj.. œœr œœj.. œœr œœ œœj.. œœr œœj.. œœr

sa - la - mi --- da dRe - grZe-lo --- ba

? œJ. œR œ œJ. œR œJ. Rœ œj. œr œ œj. œr œj. œr
œœœœ.... œœœœ œœœœ œœœœ.... œœœ œœœ... œœœ .. œœœ... œœœ œœœ... œœœ
œœœ . œœœ œœœ
& œœ œœ œ
œ #œ œ. œ
? œ. œ œ. œ œ.
œ. œ.

212

& œœj.. œœr œœ œœj.. œœr œœj.. œœr œœ œœ œ Œ ..
Π..
i- ne - beT œj. ke - Ti - li gu - li - Ta. Œ ..
œœœ...
? œj. œr œ œœ œr œj. œr œ œ œ

œœœ... œœœ œœœ œœœ œœœ... œœœ >œœœœ >œœœœ >œœœ
&

? œ. #œ œ. œ œ >œ œ œ œ œ œ
œ. œ >œ œ œ œ œ œ œ
œ ..
>œ
3 3

& œœ œœ œœ 3 œœj.. œœr œœ œœ œœ œœ 3 œœ œœj.. œœr

Rmer - Tma œœ œœ œœ œœ

?œ ˙ mtre - bi Se - gim - - ci - ros

œj. œr œ ˙ œj. œr

œœœ >œœœ œœœ œ œ œ œ. œ œ œœœœ œœœœ œ œ œ œ. œ
&

? œ. #œ œ. œœ 3 #œ >œ. œœ 3
œ. œ œ.
>œ

& œœ œœ œœj œœ3j œœj œœj œœ3j œœj œœ ˙˙ Œ

da ke - Ti - li ga - gim - rav - los! ˙ Œ
>œœœ
?œ œ œj œ3j œj œj œ3j œj œ

œ œœœ œ œ œ œ œ œ œ œœœ œ œ œ œ œ
& œ œ œ œ œ œ œ

#œ œ. œœ 3 n>œœœ 3 œœœ... #œ œ. œœ 3 3
? œ.
>œ

213

& œœ œœ œœ œœ 3 œœj.. œœr œœ œœ œœ œœ 3 œœ œœj.. œœr

œœ œœ œœ

Rmer - Tma mtre - bi Se - gim - - ci - ros
œj. œr œ
?œ ˙ ˙ œj. œr

œœœ >œœœ œœœ œ œ œ œ. œ œ œœœœ œœœœ œ œ œ œ. œ
&
#œ œ.
#œ œ. œ œ 3 œ. œœ 3
? œ.
>œ >œ

& œœ œœ œœj œœ3j œœj œœj œœ3j œœj œœ ˙˙ Œ œœ œœ œœ œœ 3 œœ œœj.. œœr

œœ

da ke - Ti - li ga- gim-rav - los! mu - dam i - yos

?œ œ œj œ3j œj œj œ3j œj œ ˙ Œ œ˙ œJ. Rœ

œ œœœ œ œ œ œ œ œ œ >œœœ œœœ œ œ >œ >œ >œ œ >œœœœ œœœœ œ œ œ œ. œ
œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

&

3 3 œœ 3 3 œœj. ‰ œ œ. œ œ 3
3
#œ œ. œ œ n >œœœ œœœ .. #œ œ. >œ
? œ. . bœœœ œ

& œœ œœ œœj œœ 3 œœ œœj.. œœr œœ œœ œœj œœ 3 œœj.. œœr œœ.. œœ œœj.. œœr œœ.. ‰

œœ œœ œœ

is dRe - grZe - li Cve - ni kar - gi mas - pin - Ze - li

?œ ˙ œj. œr œ ˙ œj. œr œ œj. œr œ. ‰

œ >œœœ œœœ œ œ œ œ. œ œ >œœœœ œœœœ œ œ œ œ. œ œ œ œ. œ œ. œ ˙
&

#œ œ. œ œ 3 #œ œ. œ œ 3
? œ. œ. œ
œ œ. œ œœœ œœœ œ œb œœ 3 œ
œ
œ

3

214

& œœ ˙œ œ œ 3 œ bœœj.. œœr œœ œ˙ œ 3 œr

sa - xe - - œ da ga - mar œ œ œ œj.

? bœ ˙ œœœ - li œr œ ˙ - jve - ba
>œœœ œ œ >œœœ
b œœœ œj. œj. œr
& œœœ... #œ œ.
œ œ œ œ. œœœ œ œ œ œ. œ

b œœœ... nœ œ. œ œ 3 œœ 3
b
? b œœ œ

& œœ œœ œœ 3 œœr ˙˙ Œ
œ
nu mo - œ œ œ œœj..
Tma!
? œ - - ak - los Rmer -
œ œŒ
œ œj. œr ˙

œ >œœœ œœœ œ œ œ œ. œ ˙˙˙˙˙ œœœœ Œ
& œœ 3
œ 3 >œ b>œ n>œ >œ n >œ >œ >œ >œ >œ
#œ œ. œ œ bœ nœ œ nœ œ œ œ œ
? œ. œ #œ
>œ #>œ
333

& ƒœœj.. - œœr œœ œœj.. œœr ##œœj.. œœr œœ œœ Ó
? ƒsœaj.
la - mi Cvens mas - pin - Zel - sa!

œr œ œj. œr œj. œr œ œ Ó

n œœœ .. œœœ œœœ œœœ .. œœœ # # œœœ... œœœ n>œœœ œœœ Ó
n . . #
&

? Ïœœœ... œœœ œœœ œœœ .. œœœ ##œœœ... œœœ >œœœ >œœœ Ó
.

215

& œœj.. - œœr œœ œœj.. œœr ##œœj.. œœr œœ œœ Ó

sa la - mi Cvens mas - pin - Zel - sa!

? œj. œr œ œj. œr œj. œr œ œ Ó

& n œœœ .. œœœ œœœ œœœ .. œœœ ###œœœ... œœœ n>œœœ œœœ Ó
n . .

? œœœ... œœœ œœœ œœœ .. œœœ # œœœ... œœœ >œœœ >œœœ Ó
. #

& œœj.. œœr œœ œœj.. œœr œœj.. œœr œœj.. œœr œœ œœj.. œœr œœj.. œœr
œj.
sa - la - mi œJ. da ga - mar - jve - ba Cvens œœœ... mas - pin - Zels
œœœœ....
? œJ. œR œ œœ œR œJ. œR œj. œr œ œr œj. œr
œœœœ.... œœœœ œœœœ
œœœ œœœ... œœœ œœœ .. œœœ œœœ œœœ œœœ .. œœœ
& . .
? œ. œ œ.
œ #œ œ. œ œ œ
œ. œ œ
œ.
œ.

& œj. œr œ ˙˙ w œJ ‰ Œ Ó
œj ‰ Œ Ó
sa - la - mi va - Sa! œœœ Ó
J‰Œ Ó
? œJ. œR œ ˙ w œœœJ ‰ Œ

œœœ... œœœ œœœ ˙˙˙˙ www
& æ

?˙ ˙ www
˙ ˙ æ

216

სავარჯიშოები რიტმული მოთელვისთვის
rirtmiutlmi usavlarijisSaov2a/4rzjomiaSSio 2

& 42 œ œ œœ œœ œœ

& 24 œ œ œœ œœ œœ

& 24 œ œ œ œœœ œœœ œœœ

& 42 œ œ œ œœœ œœœ œœœ

& 24 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

& 42 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

& 42 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

& 42 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

217

2 ritmuli savarjiSo 3/4 zomaSi œœœ

& 43 œ œ œ œœœ œœœ

& 43 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

& 43 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

& 43 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
& 43 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
& 43 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
& 43 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

& 43 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

218

ritmuli savarjiSo 4/4 zomaSi

3

& 44 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

& 44 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
& 44 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
& 44 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
& 44 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
& 44 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

219

44 ˙ ˙ œœ œ œ ˙ œ. œj w

დამატებითი რიტმული სავარჯიშოები

83 œj œj œj œj œr œr œj œj œr œ3r œr œj œr œr œr œr œr œr œ.
œj œj œj œj œj œj
14 œj œj. œr œj œ œj

38 œ

38 œ œ œ œ œœœ œ 3 œ œ œ œ œ œ œ.

œœœœ

15 83 œ œj œ. œ œ œ œj œ œ œ œ œ œ

83 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ ‰

16 œ œj œj œ œj œ œ œ œœ œœœ

83 œ.

86 œj œj œj œ œj œr œr œr œr œr œr œj œj œj œj. œr œr œr œ œj œ œr œr œ.

17 68 œ œj œj œj œj œj œj œj œ œj œ œj œj œj œr œr œj œj œj œ.

86 œ. œ. œ. œ œr œr œj œj œj œ. œ. œ.

98 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ.
18 98 œ. œ. œ œj œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œj œ œ œ œ œ ‰

220

an piriqiT

an piriqiT

87 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œjœ œ œ œ œ. œ œ œ œ œ œ œ œ œ.
19 78 œ. œ œ œ œ œ œj œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ.

an piriqiT

85 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ. œ œ œ œ œ. œ œ.

20 œj œ œ œ œj œ œ œ œ œ œœœ œœœœœ

85 œ

12

`43xoœrumœi" œ œ œ œ œ œ œ œ œ ˙ œ œ œ œ. œ œ œ

2 4543 œ œœœœœ œ œ œ œ œ œ œ >œœ œœ œ >œœ œœ œœ œœ œ œ>œ œ œœœ
> ∑> ∑>

1

œ œœœ 3 œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ
>œ œ œ œ œ œ > œ œ œ> œ œ œ œ >œ œ œ œ>œ œ œ œ œ> ˙ Œ

œ˙ œ œ œ œ œ œ œœ œœ œ œœ.œ œœ œœ œœœ œœ œ œœ.œ œœ œœœ œ œœ œ œ˙ œ œ œ Œ œ
>> >> > >
2

œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œj œ œj œ œ œ ˙ ˙.
> A> B> >

44 ˙ ˙ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ ˙ ˙ w

3 44 ∑ ∑ ˙ r˙ itmœulœi œkanœonœiœ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ w

AA B

4442 œ œ∑ œ. œj ∑œ œ œ œ œ œ ∑Œ œ œ œ œ œ ∑œ œ œ˙œ œ œ œ˙ œ œ 3 œœœ œ œ œ œ œœœ œw ˙

œ

1 A

42 ∑ ∑ ∑ ∑ œ œ 2œ2.1 œj œ œ œ œ œ œ Œ œ œ œ œ œ œ œ ˙

ritmuli kanoni

A

42 œ œ œ. œj œ œ œ œ œ œ Œ œ œ œ œ œ œ œ 3

œœ œœœœ œœœœ œ œœœ œ ˙

1 ∑ ∑ ∑ œ œ œ. œj œ œ œ œ œ œ Œ œ œ œ œ œ œœ ˙

42 ∑

A 1

or xmiankiasnaovnairjiSoebi

franguli xalxuri simRera

franguli xalxuri simRera 1-VII gaimRereT or xmaSi

& 42 œ œ œ œ œ œ  œœ œœ œœ  œœ

& 42 ∑ ∑ œœ œœ œœ  œœ œœ œœ

&œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

& œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

&œ œ œ œ  œœ œœ œœ  ∑∑

&œ œ œ œ œ œ œ œ  œœ œœ œœ 

mizaLnMi:MRbiSaR:viSalvreosbembaulunidmaelmooadxiearxSoeqnm2na-imVlImIiIealLoMdMiSi-sissxSviaddaapsrxovagrraimtumluilsiinmTmouenszaixukaarz: imi.TaxnmcegebavidiTsa-.
keTeba-&imp42roœvjizacœija, œj œj œ œ œ œ œj œj
nimuSis mœijxedœvjiT. œ

œ

musi&kal42urŒi leqsikonŒi: erœTi œda igiœve meloœdiisœ œSesruleba œor aœn metœ xmaSi, œrodœesac

kanoni (laT. `wesi~) _ musikaSi

yoveli Semdegi xma 2 an 3 taqtis dagvianebiT imeorebs igive melodias. Œ ∑

& œ œj œj œ œj œj œ œj œj œ

222

&œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ œ

შემაჯამებელი გაკვეთილების შეფასების კრიტერიუმები

მუსიკალური რიტმი, მელოდია, ტემბრი გაკვეთილი 19

განმავითარებელი შეფასება (მასწავლებელი აფასებს სიტყვიერი ან წერილობითი
კომენტარით) :

შეფასების კრიტერიუმები:

მუსიკალური რიტმი, მელოდია, ტემბრი

მუსიკალური ნაწარმოების მოსმენილ მუსიკალურ მუსიკალურ-
მოსმენა და მის ხასიათზე, ნაწარმოებში მელოდიური გამომსახველობითი
განწყობაზე მსჯელობა ხაზის, რიტმისა და ხერხების როლი
ტემბრის დახასიათება მხატვრული სახის
შექმნაში

ბუნებრივი და მექანიკური ხმების შედარება გაკვეთილი 20

განმავითარებელი შეფასება (მასწავლებელი აფასებს სიტყვიერი ან წერილობითი
კომენტარით) :

შეფასების კრიტერიუმები:

ბუნებრივი და მექანიკური ხმების შედარება

მოსმენილ მუსიკალურ მუსიკის ხასიათსა და მუსიკალურ-
ფრაგმენტებში ბუნებრივი განწყობაზე მსჯელობა გამომსახველობითი
და მექანიკური ხმების ხერხების დაკავშირება
ამოცნობა ბუნებრივ და მექანიკურ

ჟღერადობებთან

ბუნებრივი და მექანიკური საწყისები მუსიკაში გაკვეთილი 21

განმსაზღვრელი შეფასება

შეფასების კრიტერიუმები:

ბუნებრივი და მექანიკური ხმების საწყისები მუსიკაში

მოსმენილ მუსიკალურ მუსიკის ხასიათისა და მუსიკალური

ფრაგმენტებში ბუნებრივი განწყობილების ნაწარმოებების შედარება

და მექანიკური ხმების მიხედვით, მოსმენილი და მსჯელობა მათ

ამოცნობა და აზრის ფრაგმენტების მისადაგება დამახასიათებელ

დასაბუთება მოცემულ განმარტებებთან ნიშანთვისებებზე

და წინადადებებთან

3 ქულა 3 ქულა 4 ქულა

223

ხევი. მთიულეთ-გუდამაყარი გაკვეთილი 26-27

განმსაზღვრელი შეფასება

შეფასების კრიტერიუმები:

აღმოსავლეთ საქართველოს მთის სიმღერები

მოსმენილ სიმღერებში მოსმენილ სიმღერებში მოსმენილ სიმღერებში

ხმათა რაოდენომის და მელოდიის საერთო და

ჟანრის განსაზღვრა თავისებურებებზე განმასხვავებელი ნიშნების

მსჯელობა ამოცნობა

3 ქულა 3 ქულა 4 ქულა

შტოქჰაუზენის ელექტრომუსიკა გაკვეთილი 34

განმავითარებელი შეფასება (მასწავლებელი აფასებს სიტყვიერი ან წერილობითი

კომენტარით)

შეფასების კრიტერიუმები:

შტოქჰაუზენის ელექტრო მუსიკა

მოსმენილ ფრაგმენტებში მოსმენილ ფრაგმენტებში მოსმენილ ფრაგმენტებში

მუსიკის მიმართულებისა შესრულების ფორმების ელექტრონული მუსიკის

და ეპოქის განსაზღვრა (სოლო, საანსამბლო, მიმართულების

საორკესტრო) განსაზღვრა (აკადემიური,პოპულარული)

განსაზღვრა

ისაო ტომიტას ელექტრონული მუსიკა გაკვეთილი 35

განმავითარებელი შეფასება (მასწავლებელი აფასებს სიტყვიერი ან წერილობითი

კომენტარით)

შეფასების კრიტერიუმები:

ისაო ტომიტას ელექტრონული მუსიკა

მოსმენილ ფრაგმენტებში მოსმენილ ფრაგმენტებში მოსმენილ ფრაგმენტებში
მუსიკის მიმართულებისა
და ეპოქის განსაზღვრა შესრულების ფორმების ელექტრონული მუსიკის

(სოლო, საანსამბლო, მიმართულების

საორკესტრო) განსაზღვრა (აკადემიური,პოპულარული)

განსაზღვრა

224

ინტონაციური ფორმულები კინომუსიკაში გაკვეთილი 48

განმავითარებელი შეფასება (მასწავლებელი აფასებს სიტყვიერი ან წერილობითი
კომენტარით)

შეფასების კრიტერიუმები:

ინტონაციური ფორმულები კინომუსიკაში

კინოფრაგმენტებიდან ნაცნობი ინტონაციური მოსმენილი კინომუსიკის
ნაცნობი ინტონაციური
ფორმულების ამოცნობა ფორმულების მისადაგება მისადაგება მოცემულ

მოცემულ განმარტებებსა ფოტოებთან

და წინადადებებთან

სამი არია გაკვეთილი 58-59

განმსაზღვრელი შეფასება

შეფასების კრიტერიუმები:

საოპერო არიების მოსმენა სამი არია საოპერო არიების საერთო
და მათ ხასიათზე საოპერო არიების უხმო და განმასხვავებელ
მსჯელობა ვიდეოფრაგმენტებთან ნიშნებზე მსჯელობა
მისადაგება
3 ქულა 4 ქულა
3 ქულა

კლასიკური მუსიკის გავლენა პოპმუსიკაზე გაკვეთილი 62

განმსაზღვრელი შეფასება

შეფასების კრიტერიუმები:

კლასიკური მუსიკის გავლენა პოპმუსიკაზე

კლასიკური მუსიკის პოპმუსიკის კლასიკური და
ნიმუშების ამოცნობა და
მათ ხასიათზე, განწყობაზე კომპოზიციების მოსმენა პოპმუსიკის
მსჯელობა
და მათ ხასიათზე, კომპოზიციების
3 ქულა
განწყობაზე მსჯელობა დაკავშირება

3 ქულა 4 ქულა

225

„რომეო და ჯულიეტა“ გაკვეთილი 68

განმავითარებელი შეფასება (მასწავლებელი აფასებს სიტყვიერი ან წერილობითი
კომენტარით)

შეფასების კრიტერიუმები:

პ. ჩაიკოვსკის „რომეო და ჯულიეტა“

მუსიკალური ნაწარმოების მოსმენილ ნაწარმოებში მოსმენილ ნაწარმოებში

მოსმენა და მის ხასიათზე, სიყვარულისა და მუსიკალური თემების

განწყობაზე მსჯელობა სიძულვილის დაკავშირება ამა თუ იმ

გამომხატველი სახეების მხატვრულ სახესთან

ამოცნობა

audiomasala: eleqtronuli resursebis sia

1.1. profesiuli musika;

1.2. profesiuli musika;

2. audio - sxvadasxva TemebisTvis:

2.1. xma-bgerebi (bunebrivi da meqanikuri);

2.2. sakravTa tembrebi (akustikuri da sinTezuri);

2.3. uZvelesi da tradiciuli musika;

2.4. qarTuli folklori;

2.5. gaimRere da Seiyvare opera;

2.6. + - fonogramebi;

2.7. simRerebi klasis koncertisaTvis

LMMS aqtivobebi

videomasala:
1. bunebrivi xmebi;
2.1. meqanikuri xmebi;
2.2. meqanikuri xmebi. meqanikuri Tojinebi;
2.3. meqanikuri xmebi;
3.1. eleqtronuli musika;
3.2. eleqtronuli musika;
3.3. eleqtronuli musika;
4. opera;
5. gaimRere da Seiyvare opera;
6.1. kinomusika;
6.2. kinomusika.
7. video - sxvadasxva TemebisTvis:
7.1. intonaciuri formulebi;
7.2. klasika da popi;
7.3. msgavseba gamosaxulebasa da musikas Soris;
7.4. uZvelesi da tradiciuli musika;
7.5. saqarTvelos mTis kuTxeebi;
7.6. p. Caikovski. `romeo da julieta~;
7.7. patara virtuozebi.

P.S. eleqtronuli resursebis CamonaTvali miTiTebulia gakveTilebSi, saqaRaldeeb-
Si ki ganTavsebulia Tematurad.

226

musikaluri leqsikoni

a

adajio (ital. adagio _ `nela~, `dinjad~) _ nawarmoebis mSvid, nel tempSi Sesruleba.
avlosi _ salamuris tipis uZvelesi Casaberi sakravi.
akompanementi (frang. accompagnato `Tanxleba~) _ musikaluri nawarmoebis, melodiis instrumen-
tuli Tanxleba.
akompaniatori _ musikosi, romelic instrumentul Tanxlebas uwevs solists.
akordi (ital. `SeTanxmeba~) _ sxvadasxva simaRlis sami an meti bgerebis erTdrouli TanaJRera-
doba, xmaTa SeTanxmeba, Sewyoba.
alegreto (ital. allegretto) _ musikaluri nawarmoebis Sesrulebis zomierad Cqari, magram ale-
groze neli tempi.
alegro (ital.) _ swrafad, Cqara Sesrulebas niSnavs.
alteracia (laT. alterare _ `Secvla~) _ musikaSi bgeris 1/2 an 1 toniT amaRleba an dadableba.
alteraciis niSnebia diezi, dubldiezi, bemoli, dub­ lbemoli, bekari.
alti _ qalis an bavSvis dabali sasimRero xma.
andante (ital. andante) _ zomier tempSi Sesrulebas niSnavs.
ansambli (frang. `erTad~) _ erTad, SeTanxmebu­lad dakvra da simRera.
antifoni (berZn. anti sapirispiro da phone xma, bgera) _ ori gundis mier simReris monacvleobiT
Sesruleba.
antraqti (frang. entre `Soris~, acte `aqti~, `moqmedeba~) _ speqtaklSi moqmedebebs Soris Sesveneba.
aria (ital. `haeri~, `qari~) _ operaSi _ solo simRera.

b

baleti (ital. ballo `cekva~) _ musikalur-Teatraluri warmodgena, sadac Sinaarsi gadmocemulia
cekviTa da moZraobiT, musikis TanxlebiT.
bani _ mamakacis yvelaze dabali sasimRero xma.
baritoni _ mamakacis saSualo sasimRero xma.
bekari _ alteraciis niSani, romelic abaTilebs alteraciis niSnebs, diezsa da bemols.
bemoli _ alteraciis niSani, romelic adablebs bgeris simaRles naxevari toniT.

g

gama _ erTi an ramodenime oqtavis farglebSi bgeraTa aRmavali an daRmavali Tanmimdevroba.
gastroli (germ. `stumris rolSi yofna~) _ sxva qalaqidan an qveynidan Camosuli msaxiobis an
msaxiobTa koleqtivis (Teatraluri dasis, musikaluri ansamblis, orkestris da a.S.) gamosvla.
glisando (ital. glissando _ `sriali~) _ adamianis xmiT an musikaluri sakraviT bgeris Sesru-
lebis xerxi, romelic iZleva feradovan, `dacurebul~ gadasv­las bgeridan bgeraze. sanoto
CanawerSi aRiniSneba talR­ iseburi xaziT ganapira bgerebs Soris.
gundi _ vokalistTa didi jgufi (aranakleb 12 Semsruleblisa).

d

diapazoni (berZ. dia pason chordon `yvela simis gavliT~) _ adamianis xmis an musikaluri sakravis
bgeriTi moculoba. sxvadasxva simaRlis bgerebis erToblioba, romelic misawvdomia ama Tu im
sakravis an xmisaTvis. diapazonis aRsaniSnavad sakmarisia yvelaze dabali da yvelaze maRali bge-
rebis dasaxeleba, romlebic mocemul sakravs an adamianis xmas aqvs.
diezi _ alteraciis niSani, romelic bgeras amaRlebs naxevari toniT.
diriJori (frang.) _ orkestris an gundis xelmZRvaneli.
diskanti _ bavSvis maRali sasimRero xma.

227

disonansi (laT. dissono) _ ori an meti bgeris daZabuli, arakeTilxmovani JRerado­ba. aseTi in-
tervalebia: sekundebi, septimebi, nona da tritonebi.
dueti _ musikaluri nawarmoebis Sesruleba ori musikosis mier an ori SemsruleblisTvis dawe-
rili nawarmoebi.

e

eTnomusikologia _ eTnikur-musikaluri tradiciebis Semswavleli mecniereba.
etiudi (frang.) _ musikaSi instrumentze dakvris teqnikis gasaumjobesebeli piesa.

v

valsi (germ. `rweva~, `qanaoba~) _ me-19 saukunis germanul-avstriuli samejliso cekva.
variacia (laT. variatio `cvlileba~) _ musikaSi melodiis sxvadasxva saxis cvlileba.
vokali (ital. vocale) _ xma, xmiani

i

imitacia (laT. `mibaZva~) _ musikaSi mimsgavsebas, mibaZvas niSnavs.
instrumentuli musika _ musikaluri sakravebiT Sesrulebuli musika.
intervali (laT. Intervallum `manZili~, `Sualedi~) _ musikaSi manZili or bgeras Soris. intervals axa-
siaTebs tonobrivi da safexurebrivi Semadgenloba. tonobrivi gansazRvravs intervalSi Semavali
tonebis raodenobas, xolo safexurebrivi Semavali safexurebis raodenobas.
intonacia _ musikaluri azris umciresi nawilaki, romelic ramdenime bgerisagan Sedgeba da
nawarmoebis Sinaarss gansazRvravs.

k

kameruli musika _ (ital. camera `oTaxi~) _ instrumentuli an vokaluri musika, romelic mcire
raodenobis SemsruleblebisTvis aris Seqmnili da sruldeba mcire zomis salonebsa Tu darba-
zebSi.
kanoni (laT. `wesi~) _ musikaSi erTi da igive melodiis Sesruleba or an met xmaSi, rodesac yo-
veli Semdegi xma 2 an 3 taqtis dagvianebiT imeorebs igive melodias.
kvarteti (laT. quartus oTxi) _ oTxi musikosisagan Semdgari ansambli an aseTi ansamblisaTvis
Seqmnili nawarmoebi.
kvinteti (laT. quinta xuTi) _ xuTi musikosisagan Semdgari ansambli an aseTi ansamblisaTvis Se-
qmnili nawarmoebi.
klavesini _ simebian-klaviSebiani sakravi, garegnobiT hgavs pianinos da yvela klaviSiani sakra-
vebis winaparia.
klaviatura (germ.) _ fortepianos klaviSTa erToblioba.
klavikordi (laT. clavis `gasaRebi~, chorde `simi~) _ fortepianos winamorbedi oTxoqtaviani kla-
viSebiani sakravi.
klavirStuki (germ. klavierstuck) _ safortepiano piesa.
kompozicia (laT. compositio `nawarmoebis Sedgena, SeTxzva~) _ musikaluri nawarmoebis Seqmna.
kolaJi (frang. collage `Sewebeba~) _ musikaSi sxvadasxva damoukidebeli motivebisgan Sedgenili
axali musikaluri nawarmoebi.
konservatoria _ (ital. `TavSesafari~) _ umaRlesi musikaluri saswavlebeli.
konsonansi (laT. consono) _ ori an meti bgeris Serwymuli xmovaneba. keTilxmovani intervalebia:
wminda prima, kvarta, kvinta da oqtava, didi da patara terciebi da seqstebi, aseve, akordebi,
romlebic am intervalebisgan Sedgeba.
kontrapunqti _ (laT. punctum contra punctum `wertili wertilis winaaRmdeg~) _ musikaSi ramdenime
damoukidebeli xmis an melodiis erTdrouli, harmoniuli Sewyoba.

228

l

laitmotivi (germ. leitmotiv - `wamyvani motivi~) _ musikaluri motivi, ZiriTadi Tema, romelic dakav-
Sirebulia nawarmoebis konkretul personaJTan, grZnobasa an saganTan da Tan axlavs mis gamoCenas,
drodadro meordeba. gvxvdeba operebSi, baletebSi da programul musikaSi.
legato (ital. legato) _ bgerebis gadabmulad simRera an dakvra.
lendleri _ avstriul-germanuli xalxuri cekva.
lotbari _ momReralTa ansamblis an gundis xelmZRvaneli.
libreto (ital. libretto `patara wigni~) _ operis sityvieri teqsti, romelSic gadmocemulia
operis Sinaarsi.

m

maJori (frang. majeur `didi~, `mtkice~) _ musikaluri kilo.
marSi (frang. marche `siaruli~, `svla~) _ musikaluri nawarmoebi mkafio, mwyobri ritmiT, zoma
_ 2/4 an 4/4.
melizmi (berZn. melisma) _ mcire melodiuri samkauli, ZiriTadi melodiis Semamkobeli figure-
bi.
melodia (berZn. melodia `mRera~, `hangi~) _ bgerebis Tanmimdevroba, romelic garkveul dasrule­
bul musikalur azrs gamoxatavs.
mesa _ saeklesio musikaluri Janri, sagaloblebis cikli, romelic kaTolikur eklesiaSi srul-
deba wirvis dros, mravalnawiliani nawarmoebi solisti momRerlebis, gundisa da orkestris-
Tvis.
mecopiano (ital. mp) _ zomierad xmadabla Sesruleba.
mecoforte (ital. mf) _ zomierad xmamaRla Sesruleba.
miniatura (ital. miniatura `mcire~) _ patara musikaluri piesa.
minori (frang. mineur `mcire~, `patara~) _ musikaluri kilo.
monoqordi (berZn. monos `erTi~, chorde `simi~) – erTsimiani sakravi.
motivi (ital. motivo `safuZveli~, `mamoZravebeli Zala~) _ musikaluri nawarmoebis an simReris
umcires nawili, romelic gansazRvravs melodiis xasiaTsa da ganwyobas.
musika (berZn. musike, musikea `muziseuli~, `muzebisaTvis gankuTvnili~) _ xelovnebis dargi,
romelic sinamdviles asaxavs musikaluri mxatvruli formebiTa da gansazRvruli wesiT orga-
nizebuli musikaluri bgerebis meSveobiT.

n

nevmebi (berZn. `sunTqva~) _ musikaluri damwerlobis Suasaukunovani sistema.
noti (laT. nota `niSani~) _ musikaluri bgeris pirobiTi grafikuli niSani.

o

opera (ital. opera `nawarmoebi~, `namuSevari~) _ musikalur-Teatraluri warmodgena, romelSic
erTmaneTs exameba vokaluri (solo, gundi, ansambli) da instrumen­tuli musika, cekva, mxatvro-
ba, scenografia.
orkestri _ musikosTa didi jgufi, romlebic erTdroulad ukraven sxvadasxva sakravze.
ostinato (ital. ostinato `daJinebiT~, `jiutad~) _ erTi bgeris, melodiuri frazis an ritmuli figuris
mravalgzis daJinebuli ganmeoreba.

p

pa-de-de (frang. pa de deux `oris nabiji~) _ baletSi _ wyvilis cekva.
pantomima (berZn. pantomimos `raimes mibaZviT gansaxiereba~) _ usit­yvo Teatraluri warmodgena,
romlis moqmedi pirebi azrebsa da grZnobebs JestebiT, mimikiT gadmoscemen.
partia _ calkeuli instrumentis an xmisaTvis dawerili musika.

229

partitura (ital. `ganawileba~, `dayofa~) _ mravalxmiani musikaluri nawarmoebis yvela (vokalu-
ri da instrumentuli) partiis erToblioba; notebis wigni, romelic Seicavs nawarmoebis yvela
partiis Canawers.
pasioni (laT. passion `wameba~, `vneba~) _ musikaSi vokalur-instrumentuli nawarmoebi, agebuli
saxarebiseul teqstze.
pauza (laT. `Sewyveta~, `gaCereba~, `Sesveneba~) _ musikaluri JReradobis SeCereba garkveuli
xniT, aseTi SeCerebis aRniSvna.
pentatonika _ xuTi bgerisagan Semdgari Cinuri kilo.
pianisimo (ital. pp) _ Zalian Cumad simRera an dakvra.
piano (ital. piano) _ Cumad simRera an dakvra.
piesa (frang. `nawarmoebi~) _ mcire formis musikaluri nawarmoebi.
picikato (ital. pizzicato) _ simebian-xemiani sakravebis simebze TiTis gamokvriT dakvra.
popmusika _ Tanamedrove popularuli saestrado musikis gavrcelebuli saxeoba.
popuri (frang. `Sereuli kerZi~) _ musik­aluri piesa, romelic sxvadasxva nawarm­oebebidan amo-
Rebuli musikaluri nawyvet­ ebisagan Sedgeba.
preambula (frang. préambule `Sesavali~) _ musikaluri nawarmoebis Sesavali.
programuli musika _ instrumentuli musika, sadac kompozitori nawarmoebis Sinaarss winawar
gansazRvravs, zogjer saTauriT, zogjer ki literaturuli winasityvaobiT.

J

Janri (frang. `saxeoba~) _ musikaluri nawarmoebebis nairsaxeoba.

r

raga (sanskr. `feri~ an `Janri~) _ Zveli induri tradiciuli musikis safuZveli.
regenti (laT. regent `mmarTveli~) _ mgalobelTa gundis lotbari.
registri (laT. registrum `sia~) _ musikaluri sakravis an momRerlis xmis bgeriTi diapazonis mo-
nakveTi. musikalur bgerebs vajgufebT dabal, saSualo da maRal registrebad.
rekviemi (laT. requiem `ganisvene~) _ samgloviaro mesa; samgloviaro xasiaTis didi formis nawar-
moebi solisti vokalistebis, gundisa da orkestrisTvis.
reCitativi (ital. recitativo `deklamireba~) _ melodia, simRera, romelic Cveulebriv metyvelebas
uaxlovdeba.
ritmi (berZn. rhytmos `Tanazomiereba~, `simwyobr­ e~) _ sxvadasxva grZliobis notebis Tanmimde-
vroba, musikaluri moZraobis safuZveli.

s

sekvencia (laT. `mimdevroba~) _ melodiis mcire monakveTis, motivis gameoreba gamis sxvadasx-
va safexuridan aRmavali an daRmavali mimarTulebiT. motivs, romelic meordeba sekvenciis
rgols uwodeben.
sempli (ing. sample) – kompiuterul programaSi bunebrivi xmis cifrul xmovan signalad gaday-
vana anu cifruli xmovani signali, xma.
simfonia (berZn. `TanaJReradoba~) _ didi formis nawarmoebi simfoniuri orkestris SesrulebiT.
siuita (frang. suite `Tanamimdevroba~) _ didi formis nawarmoebi, romelic saerTo SinaarsiT
gaerTianebul ramdenime kontrastul nawils an piesas moicavs.
solisti _ musikosi an momRerali, romelic marto ukravs an mReris.
solo (ital. `marto~, `erTaderTi~) _ erTi vokalistis an instrumentalistis Sesruleba.
sonata (ital. sonare `JReradoba~) _ erTi an ori sakravisTvis dawerili didi formis nawarmoebi.
sonatina _ mcire formis sonata.
stakato (ital. staccato) _ bgerebis mowyvetiT Sesrulebas niSnavs.

230

t

tempi (laT. tempus `dro~) _ nawarmoebis Sesrulebis siCqare.
tonika (ital.) _ tonalobis pirveli safexuri.
trio (laT. trio `sami~) _ sami musikosisagan Semdgari ansambli, an aseTi ansamblisaTvis Seqmnili
nawarmoebi.
treki (ingl. track `nakvalevi~, `biliki~) _ musikaluri, xmovani biliki. kompiuterul programaSi
trekebzea ganlagebuli adamianis, sakravis da nebismieri sxva xma.

u

uvertiura (frang. ouverture `dasawyisi~, `gaxsna~, `Sesavali~) _ operis, baletis, operetis Sesava­
li; me-19 s-Si erTnawiliani, damoukidebeli saorkestro nawarmoebi.
unisoni (ital. unis `erTi~, sonus `bgera~, `xma~) – erTi da imave melodiis erT xmaSi an oqtavaSi
Sesruleba ramdenime momRerlis, gundis an sakravis mier.

f

fanfara (ital. fanfara) _ Zveleburi sasignalo Casaberi sakravi, sayviris nairsaxeoba. igi isea
mowyobili, rom, umetesad, samxmovanebis bgerebs iRebs. aseTi intonacia-signalebi TiTqmis yve-
la samxedro marSSi gvxvdeb­ a.
ferxuli _ wreSi cekva-simRera.
finali _ italiuri sityvaa da dasasruls niSnavs, musikaSi ki musikaluri nawarmoebebis (simfo-
nia, koncerti, kvarteti da a.S.) dasasruls _ daskvniT nawils.
folklori (ingl. `xalxuri sibrZne~) _ musikaluri folklori xalxur musikas niSnavs.
folkloristi _ mecnieri, romelic swavlobs xalxur Semoqmedebas.
forte (ital.f) _ xmamaRla Sesruleba.
fortisimo (ital. ff) _ Zalian xmamaRla Sesruleba.
fraza (berZ. phrasis gamoTqma) _ 1. dasrulebuli azris mqone sit­ yvaTa wyoba. 2. musikaluri Temis
patara, SedarebiT dasrulebuli nawili. fraza SeiZ­leba Sedgebodes ori an sami motivisagan.

q

qorali (germ. Choral) _ erTi an mravalxmiani saeklesio sagalobeli.

c

cekva _ musikaluri Janri, romelSic sxeulis moZraoba musikis TanxlebiT garkveul Sinaarss
gadmoscems.
cikli (berZn. kyklos `wre~) _ mravalnawiliani musikaluri nawarmoebi, sadac nawilebi garkveuli
TanmimdevrobiT, kontrastis principiT aris warmodgenili.

x

xemi _ xis joxi, romelzec gaWimulia cxenis Zua. xemiT ukraven violinoze, Celosa da zogierT
sxva simebian sakravze.

j

jaz-bendi (ingl.) _ jaz-ansambli.

h

himni (berZn.) _ sadidebeli simRera.

231

მასწავლებელთა რეცენზიები რუბრიკისთვის „გაიმღერე და შეიყვარე ოპერა“

1. axali saswavlo standartis mixedviT, axali saxelmZRvanelos avtorebma SemogvTa-
vazes, monawileoba migveRo axal eqsperimentSi _ „gaimRere da Seiyvare opera“. vidre Se-
vudgebodi konkretuli davalebis Sesrulebas, moswavleebs gavacani kompozitor JorJ
bizes biografia. movuyevi misi cxovrebisa da Semoqmedebis mniSvnelovani detalebi, Sem-
deg, opera „karmenis“ mokle siuJeti, ramac moswavleebSi Zalian didi interesi gamoiwvia.
vaCvene agreTve, nawyvetebi operidan. amis Semdeg, yuradReba SevaCere konkretulad Sesas-
wavl masalaze _ „biWunaTa gundze“. movismineT gundis saorketro varianti. moswavleebis
nawilma Tavidanve sworad SeZlo ritmuli naxazis Sesruleba. yoveli gameorebis Semdeg,
TandaTan mTeli klasi CaerTo. yuradReba gavamaxvileT sakravTa JReradobaze da dag-
vebada idea, simfoniuri orkestris roli mogvergo. klasi gaiyo or nawilad _ gogonebi
asrulebdnen maRali registris sakravebis imitacias, vaJebi ki _ sayvirebisa da dabali
registris sakravebis.

vfiqrobT, moswavleebisaTvis Zalian saxaliso aqtivoba iyo. amave dros, saopero Janris
mimarT ufro metad gauRvivdaT interesi. mniSvnelovania, rom TviT iseTi moswavleebic ki
CaerTvnen aqtivobaSi, romlebsac Tavidan gulgrili damokidebuleba hqondaT.

lali beriZe, manana cxomeliZe
baTumis i. WavWavaZis saxelobis I sajaro skola

2. siamovnebiT CaverTeT axali saxelmZRvanelos avtorebis mier SemoTavazebul eqsperi-
mentSi _ „gaimRere da Seiyvare opera“. axali Tematika da saintereso aqtivobebi ufro
xalisians da SemoqmedebiTs, srulyofils xdis musikis gakveTilebs. msoflio musikalur
monapovarTan, am SemTxvevaSi, saopero musikasTan, ziarebam udidesi interesi gamoiwvia
moswavleebSi. isini dainteresdnen j. verdisa da J. bizes SemoqmedebiTa da biografiiT,
agreTve, daviT winaswarmetyvelis fsalmunebiT, gansakuTrebiT 136-e fsalmuniT, romelic
safuZvlad udevs verdis opera „nabuqos“ ebraelTa gunds „Va, pensiero” da italiis araofi-
cialur himnad iTvleba. bavSvebi mas siamovnebiT asruleben. isini dampirdnen, rom, roca
gaizrdebian da „la skalaSi“ imRereben, mec aucileblad dampatiJeben da momasmenineben
sakuTari SesrulebiT am Sedevrs.

J. bizes opera „karmenidan“ biWunaTa gundi sruldeba iseTi xalisiT, rom mTel skolas
gadaedo sazeimo ganwyoba. Cemi mizania, gemovnebiani da ganaTlebuli Taobis aRzrda da
axali standartiT, namdvilad SesaZlebelia miznis miRweva.

saopero fragmentebis gamRereba sajaro skolaSi, aris is inovaciuri Ziebis gza, romli-
Tac moswavleebi, SegviZlia, davaaxlovoT operas, rogorc yvelaze rTul da TiTqosda
,,ganyenebulad“ mdgar Janrs skolis sivrcisTvis. arasdros damaviwydeba moswavleebis ope-
rasTan Sexvedris surviliT savse werilebi, Tu rogor elodebodnen isini im dReebs, roca
erTad vimRerebdiT fragmentebs z. faliaSvilis operebidan `abesalom da eTeri“ _ „wa-
mwamsa da wamwams Sua“, „daisi“ _ „Rvinov, kaxuro“ da v. doliZis operidan „qeTo da kote“ _
„salami maspinZelsa“.

moswavleebis mier saopero nomrebisadmi aseTma damokidebulebam gamaxsena qarTuli mu-
sikis istoriis is periodi, rodesac TbilisSi italiuri operebi idgmeboda da qarTvelebi
mas myisierad, qarTul enaze, xalisiTa da siyvaruliT asrulebdnen. es movlena mafiqre-
binebs imas, rom qarTvelis azrovnebaSi TavisTavad devs es RvTiuri marcvali _ simReris,
gamRerebis unari. davnergoT es siaxle saskolo sivrceSi, vaswavloT moswavleebs gemovne-
biani, akademiuri, maRalesTetikuri mniSvnelobis musika, romelic zustad im unarebis gan-
viTarebas Seuwyobs xels, romelsac SemoqmedebiToba da interpretacia iTvaliswinebs.

specialurad gadamuSavebuli saopero nomrebis minus fonogramebi iolad aRsaqmeli da
saxaliso aRmoCnda moswavleebisaTvis. saopero fragmentebze muSaobis procesi daemTxva
z. faliaSvilis operis „abesalom da eTeris“ erTsaukunovan iubiles, romelsac Ria gakve-
Tili mivuZRveni. moswavleebma warmoadgines prezentaciebi „abesalom da eTeris“ Temaze,
amis Semdeg, erTad movismineT operis Canaweri. darwmunebuli var, Cemi moswavleebi di-
dxans imRereben ukvdav fragmentebs Cveni erovnuli saopero musikis saganZuridan.

nana WavWaniZe
Tbilisis 58-e sajaro skola, kerZo skola „iveroni“

232



maia oTiaSvili irine miqaZe maia oTiaSvili irine miqaZe

wyarosTvali wyarosTvali