สารนิพนธ์ เรื่อง การบูรณาการหลักสูตรพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน โดย นายอานนท์ พรมเพ็ชร

135 ของทุกคน (x = 4.28) รองลงมา คือ ผู้นำมีการกำหนดวิสัยทัศน์ในการบริหารงาน (x = 4.25) และข้อที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด คือ ผู้นำเป็นผู้ที่ยึดหลักการและบริหารงานอย่างเป็นขั้นตอน (x = 4.25) ซึ่งทุกข้ออยู่ในระดับมาก 2) ด้านวิธูโร (การเป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน) พบว่า บุคลากรมีความคิดเห็นต่อ การบูรณาการหลักปาปณิกธรรม 3 ในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน ด้านวิธูโร การเป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x = 4.16) เมื่อ พิจารณาเป็นรายข้อพบว่า ข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ผู้นำเป็นผู้ที่เข้าใจในกฎระเบียบหรือขั้นตอนในการ ทำงาน (x = 4.22) รองลงมา คือ ผู้นำเป็นตัวอย่างที่ดีในการบริหารเวลาให้เกิดประโยชน์กับองค์กร สูงสุด (x = 4.06) และข้อที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด คือ ผู้นำมีการกำหนด จัดทำนโยบาย หรือโครงการ เหมาะสมกับจังหวะและเวลา และผู้นำสามารถจัดลำดับ ความสำคัญของปัญหาก่อนและหลังได้ดี(x = 4.10) ซึ่งทุกข้ออยู่ในระดับมาก 3) ด้านนิสสยสัมปันโน (การเป็นผู้มีมนุษยสัมพันธ์อันดี) พบว่า บุคลากรมีความคิดเห็น ต่อการบูรณาการหลักปาปณิกธรรม 3 ในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน ด้านนิสสยสัมปันโน การเป็นผู้มีมนุษยสัมพันธ์อันดี โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x = 4.27) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อพบว่า ข้อที่มีค่าเฉลี่ยสูงสุด คือ ผู้นำมีมนุษย์สัมพันธ์ที่ดีกับทุกคนและ ทุกองค์กร (x = 4.36) รองลงมา คือ ผู้นำเป็นผู้ที่เปิดกว้างในการ รับฟังความคิดเห็นและ ข้อเสนอแนะจากผู้ใต้บังคับบัญชา (x = 4.29) และข้อที่มีค่าเฉลี่ยน้อยที่สุด คือ ผู้นำให้โอกาสและ สนับสนุนคนที่มีความรู้ความสามารถให้ดำรงตำแหน่งที่เหมาะสม (x = 4.22) ซึ่งทุกข้ออยู่ในระดับมาก 5.1.2 ความสัมพันธ์ระหว่างหลักปาปณิกธรรม 3 กับการส่งเสริมภาวะผู้นำในการ บริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน 1. ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ หลักปาปณิกธรรม 3 โดยภาพรวม กับการส่งเสริมภาวะผู้นำในการบริหารงานของ นักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน โดยภาพรวม มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับสูง มาก (R=.821**) เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า หลักปาปณิกธรรม 3 ด้านจักขุมา คือ การเป็นผู้มีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล โดยภาพรวม กับ การส่งเสริมภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน โดย ภาพรวม มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับค่อนข้างสูง (R=.723**) หลักปาปณิกธรรม 3 ด้านวิธูโร คือ การเป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน โดยภาพรวม กับการ ส่งเสริมภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน โดย ภาพรวม มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับค่อนข้างสูง (R=.736**) หลักปาปณิกธรรม 3 ด้านนิสสยสัมปันโน คือ การเป็นผู้มีมนุษยสัมพันธ์อันดี โดยภาพรวม กับการส่งเสริมภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน โดยภาพรวม มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับสูงมาก (R=.822**)

136 2. ผลการทดสอบสมมติฐาน สมมติฐาน : หลักปาปณิกธรรม 3 มีความสัมพันธ์กับการบริหารงานของนักปกครองของ ที่ทำการปกครองอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน จากการทดสอบสมมติฐาน พบว่า หลักปาปณิกธรรม 3 มีความสัมพันธ์กับการบริหารงานของนักปกครองของที่ทำการปกครองอำเภอเชียงกลาง จังหวัด น่าน โดยภาพรวม มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับสูงมาก (R=.821**) และทุกด้านมีความสัมพันธ์ เชิงบวกในระดับค่อนข้างสูง กล่าวคือ เมื่อผู้นำมีการประยุกต์ใช้หลักปาปณิกธรรม 3 ในการบริหาร มากขึ้น ก็จะส่งผลให้การบริหารงานของนักปกครองมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น จึงยอมรับสมมติฐาน ๕.๑.๓ แนวทางการบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการส่งเสริมภาวะผู้นำในการ บริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน แนวทางการบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อการส่งเสริมภาวะผู้นำในการบริหารงานของนัก ปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน มีด้วยกัน 4 ประการ ประกอบด้วย 1) ด้านการมี อิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์2) ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ 3) ด้านการกระตุ้นให้ใช้ปัญญา 4) ด้านการ คำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล การส่งเสริมภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครองโดยการ ประยุกต์หลักพุทธธรรมที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการบริหาร คือ หลักปาปณิกธรรม 3 ประกอบด้วย 1) จักขุมา มีวิสัยทัศน์ 2) วิธูโร มีความสามารถด้านการบริหาร 3) นิสสยสัมปันโน มี มนุษยสัมพันธ์ ดังต่อไปนี้ 1. ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์คือ ผู้นำควรใช้อํานาจในการบริหารกําหนด นโยบายในการบริหารงานและพัฒนาองค์กร มีความมุ่งมั่นอย่างมีอุดมการณ์ในการบริหารควรยึดถือ หลักคุณธรรมและจริยธรรมในการบริหารงานไม่มีอคติในการบริหาร ต้องเป็นคนที่รู้ตน รู้คน รู้งาน ต้องประพฤติตนเป็นแบบอย่างที่ดีเป็นที่น่ายกย่อง เคารพนับถือศรัทธา มีความสามารถในการรับรู้ เข้าใจอารมณ์ตนเองและผู้อื่น สามารถควบคุม อารมณ์และยับยั้งชั่งใจตนเองและแสดงออกอย่าง เหมาะสม 2. ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ คือ ผู้นำควรมีการสร้างแรงจูงใจ สร้างแรงบันดาลใจ กระตุ้นปัญญาให้จัดการกับปัญหาต่างๆ ให้กำลังใจหรือรางวัลเมื่อผู้ใต้บังคับบัญชาทำดี ทำสิ่งที่ถูกต้อง เพื่อสร้างแรงจูงใจในการทำงาน และให้เกียรติให้โอกาส ส่งเสริมความก้าวหน้าในอาชีพของ ผู้ใต้บังคับบัญชา กระตุ้นให้ผู้ใต้บังคับบัญชาเกิดความรักที่จะปฏิบัติงาน กับภารกิจที่มีท้าทายสิ่งใหม่ๆ 3. ด้านการกระตุ้นให้ใช้ปัญญา คือ ผู้นำควรเปิดโอกาสให้ผู้ใต้บังคับบัญชาได้เสนอแนว ทางการปฏิบัติงาน หรือเสนอแนะความคิดเห็นในการแก้ไขปัญหา กระตุ้นให้ผู้ใต้บังคับบัญชา รู้สึกว่า ปัญหาที่เกิดขึ้นเป็นสิ่งที่ท้าทายและเป็นโอกาสที่ดีที่จะแก้ปัญหาร่วมกัน จัดทำโครงการเสริมสร้าง ความรู้เพื่อจะเป็นการกระตุ้นให้มีความรู้ใหม่ๆ ให้ทันต่อเหตุการณ์ปัจจุบัน ส่งเสริมให้มีการอบรม เพิ่มพูนความรู้ ความสามารถเฉพาะด้านให้มีความเชี่ยวชาญและชำนาญมากขึ้น 4. ด้านการคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล คือ ผู้นำควรให้ความเอาใจใส่ ผู้ใต้บังคับบัญชาอย่างเท่าเทียมกัน วางตัวเป็นกลาง มีการติดต่อสื่อสารแบบสองทาง ดึงศักยภาพด้าน บวกของผู้ใต้บังคับบัญชามาทำงาน มอบหมายงานให้ตรงกับความสามารถจนทำให้การปฏิบัติงานมี

137 ประสิทธิภาพ เกิดความภูมิใจจนทำให้ผู้ใต้บังคับบัญชารู้สึกว่าตนมีคุณค่าและมีความสำคัญ รวมถึงนำ หลักธรรมคำสั่งสอนของพระพุทธศาสนามาประยุกต์ใช้ในการบริหารงานกับองค์กร เพื่อสร้างคุณธรรม และจริยธรรมให้บุคลากรเกิดวัฒนธรรมที่ดีในองค์กร ๕.๒ อภิปรายผลการวิจัย จากการสรุปผลการวิจัยเรื่อง “การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมภาวะผู้นำในการ บริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน” สามารถนำมาอภิปรายผลได้ดังนี้ ๕.๒.๑ ระดับภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน พบว่า ระดับภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง โดยนำหลักปาปณิกธรรม 3 ใน การบริหารงาน 4 ด้าน เมื่อพิจารณาผลโดยภาพรวมและรายด้านสามารถนำมาอภิปราย ได้ดังนี้ 1. ภาวะผู้นำในการบริหารงาน 4 ด้าน 1) ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ ภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับ มาก เมื่อพิจารณารายข้อพบว่าอยู่ในระดับมากทุกข้อ ซึ่งหมายความว่า ผู้นำได้ยึดถือหลักคุณธรรม และจริยธรรมในการบริหารงาน สามารถควบคุมอารมณ์ในสถานการณ์ต่างๆ ได้อย่างเหมาะสม มีการ โน้มน้าวจิตใจผู้ใต้บังคับบัญชาให้เกิดการยอมรับเชื่อถือศรัทธา แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นที่จะพัฒนา อำเภออย่างจริงจังจนผู้ใต้บังคับบัญชาเกิดความภาคผู้ใจและไว้วางใจในความสามารถ สอดคล้อง กับงานวิจัยของ พระปัญญา โชติธมฺโม (แก้วหาวงค์) ได้ทำการวิจัยเรื่อง ภาวะผู้นําตามหลักปาป ณิกธรรมของผู้บริหารเทศบาลเมืองท่าเรือพระแท่น อําเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรีผลการวิจัย พบว่า ระดับภาวะผู้นําโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ด้านการมี อิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ คือ ผู้บริหารจําเป็นต้องโน้มน้าวจิตใจของบุคลากรให้เชื่อถือศรัทธาสามารถ ควบคุมอารมณ์ในสถานการณ์ต่างๆ และมุ่งมั่นที่จะพัฒนาท้องถิ่นอย่างจริงจังยึดถือหลักคุณธรรมและ จริยธรรมในการบริหารงานแผนพัฒนาที่มาจากมีส่วนร่วมของประชาชนวิสัยทัศน์ส่งเสริมการพัฒนา ท้องถิ่นในทุกด้านช่วยให้ความต้องของภาคประชาชนด้วย ส่วนความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยเกี่ยวกับ หลักปาปณิกธรรมกับภาวะผู้นําของผู้บริหารเทศบาลเมืองท่าเรือพระแท่น จังหวัดกาญจนบุรี พบว่า ปัจจัยเกี่ยวกับหลักปาปณิกธรรมมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับภาวะผู้นําของผู้บริหารเทศบาล โดย ภาพรวม อยู่ในระดับสูง (R=.๘๘๕**)๑ 2) ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ ภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการ อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณา รายข้อพบว่าอยู่ในระดับมากทุกข้อ ซึ่งหมายความว่า ผู้นำให้ความสำคัญกับขวัญและกำลังใจในการ ปฏิบัติงานของผู้ใต้บังคับบัญชา เป็นผู้ที่มองโลกในแง่ดี โดยใช้คำพูดและการกระทำที่เป็นการให้ ๑ พระปัญญา โชติธมฺโม (แก้วหาวงค์), “ภาวะผู้นําตามหลักปาปณิกธรรมของผู้บริหารเทศบาลเมือง ท่าเรือพระแท่น อําเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี”, วิทยานิพนธ์หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๖๑).

138 กำลังใจ ส่งเสริมความก้าวหน้าในอาชีพของผู้ใต้บังคับบัญชา และมีการยกย่องผู้ใต้บังคับบัญชาที่มีผล การปฏิบัติงานดีเด่น สอดคล้องกับงานวิจัยของ พระมหาสมหมาย สมกิจฺโจ (เสียงดีเพ็ง) ได้ทำการ วิจัยเรื่อง ภาวะผู้นําตามหลักพุทธธรรมของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในอําเภอดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรีผลการวิจัยพบว่า ภาวะผู้นําของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในอําเภอดอน เจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรีโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า ด้านการสร้าง แรงบันดาลใจ คือ การที่ผู้บริหารจูงใจให้ผู้ใต้บังคับบัญชา เกิดแรงบันดาลใจในการปฏิบัติงาน โดยการ แสดงออกถึงการอุทิศตัวเพื่อปฏิบัติงานเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย และมีความกระตือรือร้น มีความเชื่อมั่น และความตั้งใจอย่างแน่วแน่ว่าจะสามารถบรรลุเป้าหมายได้และมีการแสดงออกซึ่งความมีเจตคติการ คิดแง่บวก๒ 3) ด้านการกระตุ้นให้ใช้ปัญญา ภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการ อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน ด้านการกระตุ้นให้ใช้ปัญญา โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณา รายข้อพบว่าอยู่ในระดับมากทุกข้อ ซึ่งหมายความว่า ผู้นำเป็นผู้ที่กระตุ้นให้ผู้ใต้บังคับบัญชามีความ ริเริ่มสร้างสรรค์ให้ความสำคัญกับการพัฒนาตนเองของผู้ใต้บังคับบัญชา พัฒนาวิธีการทำงานด้วย แนวทางใหม่ๆ ส่งเสริมและพัฒนาหน่วยงานให้เป็นองค์การแห่งการเรียนรู้และก้าวทันต่อการ เปลี่ยนแปลง สอดคล้องกับงานวิจัยของ จุฑาทิพย์ สุจริตกุล ได้ศึกษาวิจัยเรื่อง “ภาวะผู้นำการ เปลี่ยนแปลงของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในยุคประเทศไทย ๔.๐ กรณีศึกษา: องค์กร ปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดภูเก็ต” ผลการวิเคราะห์คุณลักษณะภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงฯ โดยรวม อยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ส่วนใหญ่มีความคิดเห็นอยู่ในระดับมาก โดยเรียง ตามลำดับ ดังนี้ ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ ด้านการกระตุ้นเชาว์ ปัญญา และด้านการคำนึงถึงปัจเจกชน และพบว่า ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงฯ กับด้านมีขีด สมรรถนะสูงและทันสมัยมีความสัมพันธ์ในทิศทางเดียวกันในระดับสูง ในด้านการกระตุ้นเชาวน์ ปัญญา และมีความสัมพันธ์ในทิศทางเดียวกันในระดับปานกลางกับด้านการมีอิทธิพลอย่าง มี อุดมการณ์ ด้านการสร้างแรงบันดาลใจ ด้านการคำนึงถึงปัจเจกบุคคล (r=0.67)๓ 4) ด้านการคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล ภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน ด้านการคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล โดยภาพรวมอยู่ใน ระดับมาก เมื่อพิจารณารายข้อพบว่าอยู่ในระดับมากทุกข้อ ซึ่งหมายความว่า ผู้นำเป็นผู้ที่สนใจและ เอาใจใส่ผู้ใต้บังคับบัญชาเป็นรายบุคคลอย่างเท่าเทียมกัน ยอมรับความแตกต่างในความสามารถที่ แตกต่างกัน ยอมรับฟังความคิดเห็น ให้คำปรึกษาผู้ใต้บังคับบัญชาด้วยความเป็นกันเอง ส่งเสริมให้ ๒ พระมหาสมหมาย สมกิจฺโจ (เสียงดีเพ็ง), “ภาวะผู้นําตามหลักพุทธธรรมของผู้บริหารองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นในอําเภอดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี”,สารนิพนธ์หลักสูตรรัฐระศาสนศาสตรมหาบัณฑิต, (บัณฑิต วิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๖๔). ๓ จุฑาทิพย์ สุจริตกุล, “ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในยุค ประเทศไทย ๔.๐ กรณีศึกษา: องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดภูเก็ต”, วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๑๐ (ธันวาคม ๒๕๖๒) : ๔๙๓๐-๔๙๔๓.

139 ผู้ใต้บังคับบัญชาให้มีศักยภาพในการทำงานมากขึ้น สอดคล้องกับงานวิจัยของ ปาณิสรา ตรัสศรีได้ ศึกษาวิจัยเรื่อง “ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์” ผลการวิจัยพบว่า ระดับภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นในเขตอำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์ พบว่า โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก เมื่อพิจารณา เป็นรายด้านพบว่า อยู่ในระดับมากทุกด้าน โดยเรียงลำดับความสำคัญค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อย ดังนี้ ด้านการมีอิทธิพลอย่างมีอุดมการณ์ ด้านการคำนึงถึงความเป็นปัจเจกบุคคล ด้านการกระตุ้นทาง ปัญญา และด้านการสร้างแรงบันดาลใจ ตามลำดับ ๔ ๕.๒.2 ความสัมพันธ์ระหว่างหลักปาปณิกธรรมกับการส่งเสริมภาวะผู้นำในการ บริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน หลักปาปณิกธรรม 3 กับการส่งเสริมภาวะผู้นำในการบริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการ อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน โดยภาพรวม มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับสูงมาก (R=.821**) เมื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านจักขุมา (การเป็นผู้มีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล) และด้านวิธูโร (การเป็น ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน) โดยภาพรวม มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับค่อนข้างสูง ส่วนด้านนิสสยสัม ปันโน คือ การเป็นผู้มีมนุษยสัมพันธ์อันดีโดยภาพรวม มีความสัมพันธ์เชิงบวกในระดับสูงมาก๕ สอดคล้องกับงานวิจัยของ พระครูปริยัติกิจจาภิวัฒน์(แก้วจินดา) ได้ทำการวิจัยเรื่อง รูปแบบการ พัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารกลุ่มโรงเรียนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนา ในภาคเหนือ ผลการวิจัยพบว่า ๑) หลักพุทธธรรมที่เหมาะสมเพื่อการบูรณาการในการพัฒนาภาวะผู้นำ ได้แก่ คุณลักษณะ ๓ ประการของนักบริหารตามหลักพุทธธรรม คือ ๑) จักขุมา หมายถึงมองการไกล เป็น ลักษณะของผู้บริหารที่มีวิสัยทัศน์ รู้ถึงสถานการณ์ ที่จะเกิดขึ้นและวางแผนงานเตรียมการล่วงหน้า ทั้งการกำหนดเป้าหมายสร้างทีมงานสร้างมาตรฐานในการทำงาน เป็นลักษณะของผู้นำที่ดี ๒) วิธูโร หมายถึงการจัดการธุระได้อย่างมืออาชีพ มีความเชี่ยวชาญ รู้จักวางคนให้ถูกกับงาน รู้จักใช้อิทธิพลใน การทำงาน สร้างการยอมรับ ทำตนให้เป็นตัวอย่าง ทำงานเป็นทีม สร้างขวัญกำลังใจ มีกติกาและมี มาตรฐานเดียวกัน ๓) นิสสยสัมปันโน สามารถเป็นที่พึ่งพาอาศัยของผู้อื่นได้ มีมนุษย์สัมพันธ์ที่ดี มี ความซื่อตรงสามารถทำให้ทุกคนรักองค์กร สนุกกับการทำงาน มีความสามารถในการสื่อสาร และ ประสานงานให้ทุกฝุายทำงานในแนวที่องค์กรต้องการ และทำด้วยความเต็มใจ ภูมิใจ๖ สอดคล้องกับ งานวิจัยของ ธงชัย สิงอุดม ได้ทำการวิจัยเรื่อง การพัฒนาภาวะผู้นำของพระสังฆาธิการในเขต ๔ ปาณิสรา ตรัสศรี, “ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์”, ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, ๒๕๕๙). ๕ พระณรงค วุฑฺฒิเมธี, “การบริหารจัดการตามหลักทุติยปาปณิกสูตรของ บริษัท เอ็นอีซี อินฟอน เทียร (ไทย) จํากัด”, วิทยานิพนธพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขารัฐประศาสนศาสตร, (บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๗). ๖ พระครูปริยัติกิจจาภิวัฒน์(แก้วจินดา), “รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารกลุ่มโรงเรียนการ กุศลของวัดในพระพุทธศาสนา ในภาคเหนือ”, วิทยานิพนธ์ หลักสูตรปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชา รัฐประศาสนศาสตร์, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๘).

140 ปกครองคณะสงฆ์ภาค ๘ ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนาภาวะผู้นำของพระสังฆาธิการในเขตปกครอง คณะสงฆ์ภาค ๘ ตามหลักพุทธธรรม คือ ทุติยปาปณิกสูตร มีดังนี้ เป็นพฤติกรรมของผู้นำที่ควรให้ ความสนใจในสมาชิก โดยผู้นำที่ให้ความสนใจแก่สมาชิกจะส่งเสริมขวัญกำลังใจให้เกิดกับบุคลากร องค์กรจะประสบความสำเร็จต้องให้ความสนใจในการทำให้เป้าหมายและงานประสบความสำเร็จ โดย การมีกำหนดเป้าหมายมาตรฐานมีการมอบหมายงานรวมทั้งผลักดันให้เกิดความสำเร็จ๗ สอดคล้องกับ งานวิจัยของ พระราชวชิรเมธี (วีระ วรปญฺโญ) ได้ทำการวิจัยเรื่อง รูปแบบภาวะผู้นำตามแนว พระพุทธศาสนาของผู้บริหารมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย ผลการวิจัยพบว่า ๑) รูปแบบภาวะผู้นำตามแนว พระพุทธศาสนาของผู้บริหารมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย โดยภาพรวมมีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับมาก เมื่อ พิจารณารายละเอียดแต่ละด้าน พบว่า มีระดับคะแนนอยู่ในระดับมากทุกมิติ โดยประเภทที่มีค่าเฉลี่ย สูงสุด ได้แก่ ด้านวิสัยทัศน์ ผู้นำกำหนดทิศทางที่จะดำเนินงานขององค์กร โดยมีจุดหมายปลายทางที่ ชัดเจนและมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ ๒) หลักธรรมที่ส่งเสริมภาวะผู้นำตามแนวพระพุทธศาสนา ของผู้บริหารมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทยได้แก่ หลักทุติยปาปณิกสูตร ประกอบด้วย (๑) จักขุมา (๒) วิธูโร (๓) นิสยสัมป๎นโน ซึ่งองค์ประกอบดังกล่าวนั้น จะนำไปสู่การส่งเสริมรูปแบบภาวะผู้นำตามแนว พระพุทธศาสนาของผู้บริหารมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทยให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ๘ ซึ่งไม่สอดคล้องกับ งานวิจัยของ พระณรงค วุฑฺฒิเมธีไดวิจัยเรื่อง“การบริหารจัดการตามหลักทุติยปาปณิกสูตรของ บริษัทเอ็นอีซี อินฟอนเทียร (ไทย) จํากัด” จากการศึกษาพบวา การบริหารจัดการตามหลักทุติย ปาปณิกสูตรของ บริษัท เอ็นอีซี อินฟอนเทียร (ไทย) จํากัด ดานจักขุมา (วิสัยทัศน) วิสัยทัศนที่คิดขึ้น ขาดการมีส่วนรวมจากคนรุนใหม ไมสามารถสื่อสารใหทุกคนเขาใจตรงกัน เพื่อการทํางานที่มุ่งไปที่เป าหมายเดียวกัน ดานวิธูโร (การจัดการ) ผูบริหารยังไมมีการกระจายอํานาจมายังผูบริหารระดับลาง ทําใหภาระงานตางๆถูกกระจุกตัวที่ผูบริหารระดับบน หัวหนางานบางคนยังขาดทักษะ คือ ใชคน ไมตรง กับงาน สงผลใหการแบงหนาที่ความรับผิดชอบ ไมชัดเจนทําใหคนทํางานเกิดความสับสน ดาน นิสสยสัมปนโน (มนุษยสัมพันธ) ผูบริหารระดับสูงและพนักงานมีปญหาเรื่องมนุษยสัมพันธ มีการใช อํานาจกดขี่ ข้อเสนอแนะ ดานจักขุมา (วิสัยทัศน) ผูบริหารระดับสูงควรเปดรับความคิดเห็นของคนรุ่น ใหม่ได้เสนอความคิด และกิจกรรม ตางๆที่สรางสรรค อยางตอเนื่องผูบริหารตองทําความเขาใจใน ระดับผูจัดการใหเขาใจทิศทางและวิสัยทัศนขององคกรจริงๆ กอนและการสื่อสารตอไปยังผูใตบังคับ บัญชา๙ ๗ ธงชัย สิงอุดม, “การพัฒนาภาวะผู้นำของพระสังฆาธิการในเขตปกครองคณะสงฆ์ภาค ๘”. วิทยานิพนธ์ หลักสูตรปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๖). ๘ พระราชวชิรเมธี (วีระ วรปญฺโญ), “รูปแบบภาวะผู้นำตามแนวพระพุทธศาสนาของผู้บริหาร มหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย. วิทยานิพนธ์ หลักสูตรปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์, (บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๘). ๙ พระณรงค วุฑฺฒิเมธี, “การบริหารจัดการตามหลักทุติยปาปณิกสูตรของ บริษัท เอ็นอีซี อินฟอนเทียร (ไทย) จํากัด”, วิทยานิพนธพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขารัฐประศาสนศาสตร, (บัณฑิตวิทยาลัย:มหาวิทยาลัยมหา จุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๗).

141 ๕.๓ ข้อเสนอแนะ ๕.๓.๑ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย จากการศึกษาวิจัยเรื่อง “การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมภาวะผู้นำในการ บริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน” ผู้วิจัยขอเสนอประเด็นที่ควร กำหนดเป็นนโยบาย ดังต่อไปนี้ ๑. ควรกำหนดนโยบายให้ผู้นำฝ่ายปกครอง เข้ารับการพัฒนาภาวะผู้นำของสถาบัน ระดับชาติ เพื่อจะได้พัฒนาศักยภาพและนำองค์ความรู้ที่ได้รับมาประยุกต์ใช้เป็นแนวทางการ บริหารงานของนักปกครองได้อย่างถูกต้อง เหมาะสมและมีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น ๒. ควรมีการส่งเสริมให้ผู้ใต้บังคับบัญชาได้เสนอแนะแนวทางการปฏิบัติงาน หรือมอบหมาย งานที่ท้าทาย เพื่อให้ผู้ใต้บังคับบัญชาได้แสดงศักยภาพที่มีอยู่ และเป็นการการตุ้นปัญญาในตนเอง 3. ควรมีการนำผลการวิจัยครั้งนี้ไปศึกษา และปรับใช้การบริหารงานนักปกครอง เพื่อให้ เกิดประสิทธิภาพภายในหน่วยงาน และกำหนดให้มีการประชุมรับทราบผลการดำเนินการ ปัญหา ต่างๆ ในการปกิบัติงาน รวมถึงนำหลักพุทธธรรมมาประยุกต์ใช้ในกิจกรรมต่างๆ ของหน่วยงาน ๕.๓.๒ ข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติการ จากการศึกษาวิจัยเรื่อง “การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมภาวะผู้นำในการ บริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน” ผู้วิจัยขอเสนอประเด็นที่ควรนำไป ปฏิบัติ ดังต่อไปนี้ ๑. ควรมีการจัดทำโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับ หน่วยงานที่อยู่ในอำเภอ เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้การปฏิบัติงานและสร้างเครือข่ายในการบูรณาการการ ทำงานในระดับพื้นที่ 2. ควรมีการส่งเสริมให้ผู้ใต้บังคับบัญชาได้พัฒนาตนเอง เพื่อนำมาปรับใช้ในการทำงาน ของฝ่ายปกครอง และเป็นการกระตุ้นการใช้ปัญญาอีกทางหนึ่ง 3. ควรมีการจัดทำโครงการเยี่ยมเยือนบุคลากรในพื้นที่ต่างๆ เพื่อเป็นการสร้างขวัญ กำลังใจและรับทราบปัญหาในพื้นที่ เพื่อจะได้บริการจัดการให้ความช่วยเหลือได้อย่างถูกต้องและมี ประสิทธิภาพ ๕.๓.๓ ข้อเสนอแนะเพื่อการวิจัยครั้งต่อไป จากการศึกษาวิจัยเรื่อง “การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมภาวะผู้นำในการ บริหารงานของนักปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน” ผู้วิจัยขอเสนอให้ผู้สนใจได้นำไป ศึกษาวิจัยครั้งต่อไปในประเด็นดังต่อไปนี้ ๑. ควรมีการกำหนดกลุ่มเป้าหมายประชากรในพื้นที่ให้กว้างมากยิ่งขึ้น เช่น ประชาชนใน แต่ละตำบลของอำเภอเชียงกลาง เป็นต้น ๒. ศึกษาวิจัยการพัฒนารูปแบบการบริการงานของนักปกครอง หรือการสร้างแรงจูงใจใน การเพิ่มประสิทธิผลการปฏิบัติงานของฝ่ายปกครองในอำเภอเชียงกลาง ๓. ศึกษาวิจัยเกี่ยวกับการประยุกต์ใช้หลักธรรมอื่นๆ ในการบูรณาการการเพิ่ม ประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของฝ่ายปกครอง ที่ทำการปกครองอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน

บรรณานุกรม ๑. ภาษาไทย ก. ข้อมูลปฐมภูมิ มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฎก ๒๕๐๐. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๕. ________. พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๓๙. ข. ข้อมูลทุติยภูมิ (๑) หนังสือ: กรอบอัตรากำลังของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน. ที่ทำการปกครองอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน, มิถุนายน 2564. กวีวงศ์พุฒ. ภาวะผู้นํา. พิมพ์ครั้งที่ ๔.กรุงเทพมหานคร : ศูนย์ส่งเสริมวิชาชีพบัญชี, ๒๕๓๙. กิติตยัคคานนท์. เทคนิคการสร้างภาวะผู้นํา. พิมพ์ครั้งที่ ๙. กรุงเทพมหานคร : บัตเตอร์ฟลายการ พิมพ์, ๒๕๓๕. โกวิท วงศ์สุรวัฒน์. พื้นฐานรัฐศาสตร์กับการเมืองในศตวรรษที่ ๒๑. นครปฐม: ศูนย์ส่งเสริมการ ฝึกอบรมเกษตรกรแห่งชาติ, ๒๕๔๓. คณาจารย์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. การปกครองคณะสงฆ์ไทย. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชราชวิทยาลัย, ๒๕๔๙. คณาจารย์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. การปกครองคณะสงฆ์ไทย, ม.ป.ป.. คณาจารย์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.สถาบันและกระบวนการทางการเมืองไทย ฉบับปรับปรุง. พิมพ์ครั้งที่ ๓. นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, ๒๕๔๖. จรูญ สุภาพ. หลักรัฐศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพมหานคร: ไทยวัฒนาพานิช, ม.ป.ป.. จํานงค์ทองประเสริฐ. พระพุทธศาสนากับสังคมและการเมือง. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ต้นอ้อ แกรมมี่ จํากัด, ๒๕๔๒. จิรโชค วีระสย และคณะ. รัฐศาสตร์ทั่วไป.กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคําแหง, ๒๕๔๐. ฉันทนา จันทร์บรรจง. จิตวิทยาการบริหาร. พิษณุโลก : บุญรอดเปเปอร์, ๒๕๔๒. ชุติ ระบอบ และคณะ. ระเบียบวิธีวิจัย. กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิต, ๒๕๕๒. ชุบ กาญจนประกร. แบบผู้นํา ภาวะผู้นําเชิงสร้างสรรค์. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๐๙.

๑๔๓ บรรณานุกรม (ต่อ) ณรงค์ สินสวัสดิ์. สังคมกับการปกครอง. กรุงเทพมหานคร : สํานักพิมพ์แพร่วิทยา, ๒๕๒๑. เดโช สวนานนท์. พจนานุกรมศัพท์การเมือง. กรุงเทพมหานคร: หน้าต่างสู่โลกกว้าง, ๒๕๔๕. ติณ ปรัชญพฤทธิ์. หลักการจัดการ. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๕๓๙. ติน ปรัชญพฤทธิ์. ภาวะผู้นำและการมีส่วนร่วมมนุษย์ในองค์กร. นนทบุรี : มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมราช , ๒๕๔๓. เติมศักดิ์ ทองอินทร์. ความรู้เบื้องต้นทางการบริหารรัฐกิจ . กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย , ๒๕๔๗. เถาวัลย์ นันทาภิวัฒน์. หลักการจัดการ. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๒๑. ทินพันธ์นาคะตะ. รัฐศาสตร์ทฤษฎีความคิด ปัญหาสําคัญและแนวทางศึกษาวิเคราะห์ทางการเมือง. พิมพ์ครั้งที่ ๔. กรุงเทพมหานคร: สมาคมรัฐประศาสนศาตร์นิด้า, ๒๕๔๑. ทินพันธุ์ นาคะตะ. รัฐศาสตร์ : ทฤษฎี แนวความคิด ปัญหาสําคัญ และแนวทางการศึกษา วิเคราะห์การเมือง, ม.ป.ป. นงลักษณ์ สุทธิวัฒนพันธ์. พัฒนาบุคลิกผู้นําและนักบริหาร. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพมหานคร : สุขภาพ, ๒๕๔๔. นพพงษ์บุญจิตราดุลย์. หลักการบริหารการศึกษา. กรุงเทพมหานคร : บพิธการพิมพ์, ๒๕๓๔. น้อย สุปิงคลัด. ภาวะความเป็นผู้นําในงานพัฒนาชุมชน. มปท, ๒๕๓๗. เนตร์พัณณา ยาวิราช. ภาวะผู้นําและผู้นําเชิงกลยุทธ์. กรุงเทพมหานคร : บริษัทเซ็นทรัลเอ็กเพรส จํากัด, ๒๕๔๖. เนตร์พัณณา ยาวิราช. ภาวะผู้นำและผู้นำเชิงกลยุทธ์. กรุงเทพมหานคร : เซ็นทรัลเอ็กซ์เพรช, ๒๕๔๖. บรรณาธิการ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช และพันเอกหญิง นิออน สนิทวงศ์ณ อยุธยา. ลักษณะไทย. กรุงเทพมหานคร: ธนาคารกรุงเทพ จํากัด มหาชน, ๒๕๕๑. บรรยงค์ โตจินดา. การบริหารงานบุคคล การจัดการทรัพยากรมนุษย์. กรุงเทพมหานคร : รวมสาส์น ๒๕๔๐, ๒๕๔๓. บุญทัน ดอกไธสง.. การจัดการองค์กร.. พิมพ์ครั้งที่๘. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ ราชวิทยาลัย, ๒๕๔๕. ประกอบ กรรณสูตร. สถิติเพื่อการวิจัยทางพฤติกรรมศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ ๓. กรงเทพมหานคร :ด่าน สุทธาการพิมพ์, ๒๕๔๒. ประสาร ทองภักดี. หลักการปกครอง. พิมพ์ครั้งที่ ๔.กรุงเทพมหานคร : นิด้า, ๒๕๔๑. ปริชา ช้างขวัญยืน. ทรรศนะทางการเมืองของพระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สามัคคี สาสน์จํากัด, ๒๕๔๐. ปรีชา ช่างขวัญยืน. ปรัชญาแห่งอุดมการณ์ทางการเมือง. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๓๙. พระครูสิริจันทนิวิฐ. ภาวะผู้นําเชิงพุทธ. กรุงเทพมหานคร : นิติธรรมการพิมพ์, ๒๕๔๙.

๑๔๔ บรรณานุกรม (ต่อ) พระธรรมโกศาจารย์ประยูร ธมฺมจิตฺโต. พุทธวิธีการบริหาร. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์มหาจุฬาลง กรณราชวิทยาลัย, ๒๕๔๙. พระธรรมโกศาจารย ประยูร ธมฺมจิตฺโต. พุทธวิธีบริหาร. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพมหาจุฬา ลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๒. พระธรรมโกศาจารย ประยูร ธมฺมจิตฺโต. พุทธวิธีบริหาร. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพมหาจุฬา ลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๒. พระพรหมคุณาภรณ์ป.อ. ปยุตฺโต. พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลธรรม. พิมพ์ครั้งที่ ๑๒. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สหธรรมิก จํากัด, ๒๕๔๖. พระพรหมคุณาภรณ์ป.อ. ปยุตฺโต. พจนานุกรมพุทธศาสตร ฉบับประมวลธรรม.กรุงเทพมหานคร: พิมพ ที่ บริษัท สหธรรมมิก จํากัด, ๒๕๕๔. พระมหาวุฒิชัย วชิรเมธีว.วชิรเมธี. คนสำราญงานสำเร็จ. พิมพ์ครั้งที่๓. กรุงเทพมหานคร : บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พลับลิชชิ่ง จำกัด มหาชน, ๒๕๕๐. ยุทธพงษ์ กัยวรรณ์. พื้นฐานการวิจัย. กรุงเทพมหานคร : สุวีริยาศาสตร์, ๒๕๔๓. รัศมี ภิบาลแทน. “คุณลักษณะความเป็นผู้นํา”. วารสารรามคําแหง, ๒๕๓๗. ลูเธอร์ กูลิค. อ้างใน ศิริวรรณ เสรีรัตน์ และคนอื่นๆ. ทฤษฎีองค์การ : ฉบับมาตรฐาน . กรุงเทพมหานคร : ธรรมสาร, ๒๕๔๕. วรรณา เจียมศรีพจน์. การเมืองเบื้องต้น. กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ์ปาเจรา, ๒๕๔๖. วิรัช ถิรพันธุ์เมธี. พุทธปรัชญาการปกครอง. กรุงเทพมหานคร: บริษัท สหธรรมิก จํากัด, ๒๕๔๖. วุฒิชัย จํานง. พฤติกรรมการตัดสินใจ. กรุงเทพมหานคร : โอเดียนสโตร์, ๒๕๒๓. สมนึก ภัททิยธนิ. การวัดผลการศึกษา. พิมพ์ครั้งที่ ๕. กาฬสินธุ์ : ประสานการพิมพ์, ๒๕๔๙. สมพงษ์ เกษมสิน. การบริหาร. กรุงเทพมหานคร : ไทยวัฒนาพานิช, ๒๕๒๖. สมพงษ์ สุวรรณจิตกุล. รวมแนวคิด ๔๕ กูรู. ประมวลความคิดของปรมาจารย์ด้านการบริหารจาก อดีตปัจจุบันและอนาคต. บริษัทซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด มหาชน, ๒๕๔๗. สิน พันธุ์พินิจ. เทคนิคการวิจัยทางสังคมศาสตร์. กรุงเทพมหานคร : บริษัทจูนพับลิชชิ่งจำกัด, ๒๕๔๗. สิปปนนท์ เกตุทัต.. “วิสัยทัศน์กว้างไกล ปฏิบัติได้ผลจริง.” ในภาวะผู้นำความสำคัญต่ออนาคตไทย, ๒๕๔๕. สุขุม นวลสกุล และวิศิษฐ์ ทวีเศรษฐ. การเมืองและการปกครองไทย. พิมพ์ครั้งที่ ๑๖. กรุงเทพมหานคร:สํานักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคําแหง, ๒๕๔๙. สุขุม นวลสกุล และวิศิษฐ์ทวีเศรษฐ. ทฤษฎีการเมืองสมัยโบราณและสมัยกลาง. พิมพ์ครั้งที่ ๑๑. กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคําแหง, ๒๕๔๔. สุขุม นวลสกุล. การเมืองการปกครองไทยตามรัฐธรรมนูญไทยฉบับประชาชน. กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคําแหง, ๒๕๔๒. สุพัตรา สุภาพ. สังคมวิทยา. กรุงเทพมหานคร : ไทยวัฒนาพานิช, ๒๕๔๕.

๑๔๕ บรรณานุกรม (ต่อ) สุรพล สุยะพรหม. การเมืองกับการปกครองของไทย. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาบรรณาคาร, ๒๕๔๗. อานันท์ปันยารชุน. “ผู้นํา คือผู้ที่คนอื่นอยากเดินตาม.” ใน ผู้นํา. สงวน นิตยารัมภ์พงศ์ และสุทธิ สุทธิลักษณ์ สติตะสิริบรรณาธิการ. พิมพ์ครั้งที่ ๒. กรุงเทพมหานคร : สํานักพิมพ์มติชน, ๒๕๔๑. (๒) ดุษฎีนิพนธ์/วิทยานิพนธ์/สารนิพนธ์: เกียรติศักดิ์ สุขเหลือง. “การพัฒนาภาวะผูนําวิถีพุทธในยุคโลกาภิวัตน”. วิทยานิพนธปริญญารัฐ ประศาสนศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ ในพระบรมราชูปถัมภ์, ๒๕๕๗. ธงชัย สิงอุดม. การพัฒนาภาวะผู้นำของพระสังฆาธิการในเขตปกครองคณะสงฆ์ภาค ๘.วิทยานิพนธ์ หลักสูตรปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์. บัณฑิต วิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๖. ปาณิสรา ตรัสศรี. “ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในเขตเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์”. ปริญญารัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสน ศาสตร์. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, ๒๕๕๙. พระกฤษฎา สุทฺธิโก สารนอก.“ภาวะผูนําตามหลักสัปปุริสธรรมของพระราชวชิรเมธี.ดร.วีระ วรป โ ”. วิทยานิพนธพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพระพุทธศาสนา. บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๗. พระครูปริยัติกิจจาภิวัฒน์แก้วจินดา. รูปแบบการพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารกลุ่มโรงเรียนการกุศล ของวัดในพระพุทธศาสนา ในภาคเหนือ. วิทยานิพนธ์ หลักสูตรปริญญาพุทธศาสตร ดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลง กรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๘. พระณรงค วุฑฺฒิเมธี. “การบริหารจัดการตามหลักทุติยปาปณิกสูตรของ บริษัท เอ็นอีซี อินฟอนเทียร ไทย จํากัด”. วิทยานิพนธพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขารัฐประศาสนศาสตร. บัณฑิต วิทยาลัย:มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๗. พระปัญญา โชติธมฺโม แก้วหาวงค์. “ภาวะผู้นําตามหลักปาปณิกธรรมของผู้บริหารเทศบาลเมือง ท่าเรือพระแท่น อําเภอท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี”. วิทยานิพนธ์หลักสูตรรัฐ ประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัยมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย, ๒๕๖๑. พระมหาสมหมาย สมกิจฺโจ เสียงดีเพ็ง. “ภาวะผู้นําตามหลักพุทธธรรมของผู้บริหารองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นในอําเภอดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี” สารนิพนธ์หลักสูตรรัฐระศาสนศา สตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๖๔.

๑๔๖ บรรณานุกรม (ต่อ) พระราชวชิรเมธี วีระ วรปญฺโญ. รูปแบบภาวะผู้นำตามแนวพระพุทธศาสนาของผู้บริหารมหาวิทยาลัย สงฆ์ไทย. วิทยานิพนธ์ หลักสูตรปริญญาพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐ ประศาสนศาสตร์. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๘. พัชรี ชำนาญศิลป์. “การพัฒนาภาวะผู้นำเชิงพุทธของผู้บริหารวิทยาลัยการอาชีพเขตภาคเหนือ ตอนล่าง”. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต รัฐประศาสนศาสตร์. บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๗. มนตรี ธีรธรรมพิพัฒน์. จริยธรรมกับภาวะผู้นํา : ศึกษาทัศนะของนักวิชาการรัฐศาสตร์ในมหาวิทยาลัย แห่งประเทศไทยที่มีต่อผู้นําทางการเมือง. วิทยานิพนธ์อักษรศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิต วิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหิดล, ๒๕๔๐. สุวิน สุขสมกิจ. พุทธปรัชญากับการสร้างเสริมภาวะผู้นํา : ศึกษาเฉพาะกรณีผู้นําระดับกํานัน ผู้ใหญ่บ้านในจังหวัดกาญจนบุรี. วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต. บัณฑิตวิทยาลัย : จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ๒๕๒๔. (๓) บทความ: จุฑาทิพย์ สุจริตกุล. “ภาวะผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในยุค ประเทศไทย ๔.๐ กรณีศึกษา: องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จังหวัดภูเก็ต”. วารสารมหา จุฬานาครทรรศน์. ปีที่ ๖ ฉบับที่ ๑๐ ธันวาคม ๒๕๖๒ : ๔๙๓๐-๔๙๔๓. (๔) เอกสารไม่ได้ตีพิมพ์เผยแพร่และเอกสารอื่นๆ: “พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534”. ราชกิจจานุเบกษา 108 สิงหาคม 2564 : 35. กฎกระทรวงแบ่งส่วนราชการกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย. ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 133 ตอนที่ 6 ก 18 มกราคม 2559. กรอบอัตรากำลังของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน. ที่ทำการปกครองอำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน. มิถุนายน 2564. คณาจารย์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. การปกครองคณะสงฆ์ไทย. ม.ป.ป.. เอกสารประกอบการเรียน. คณะพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขารัฐประศาสนศาสตร์. มหาวิทยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๕๔.

๑๔๗ บรรณานุกรม (ต่อ) (๕) สื่ออิเล็กทรอนิกส์: การบ ริห าร ห ลักการ แน วคิด ท ฤษ ฎี ค ณ ะศึกษ าศาสตร์. [ออ น ไลน์]. แห ล่ งที่ ม า : www.edu.tsu.ac.th, [5 ธันวาคม ๒๕64]. ก า ร บ ริ ห า ร ยุ ค ค ล า ส สิ ก. [อ อ น ไล น์]. แ ห ล่ ง ที่ ม า : http://www.pol.cmu.ac.th/. http://www.agri.cmu.ac.th/, [5 ธันวาคม ๒๕64]. การแบ่งยุคของนักทฤษฎีการบริหาร. [ออนไลน์]http://www.sobkroo.com/http:/. [5 ธันวาคม ๒๕64]. ทฤษฎี X และทฤษฎี Y ของเมคเกรเกอร์. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : www.idis.ru.ac.th. รัฐประศาสน ศาสตร์, [5 ธันวาคม ๒๕64]. ทฤษฎีดั้งเดิม ๑๘๘๗-๑๙๕๐. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : www.idis.ru.ac.th. [5 ธันวาคม ๒๕64]. ทฤษฎีองค์การว่าด้วยการบริหารจัดการ. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา www.samutprakan.go.th, [5 ธันวาคม ๒๕64]. เทพฤทธิ์ พิ ณนาคิ เลย์ .“แนวคิ ดทฤษฎี เกี่ ยวกั บการบริหาร ”. [อ อ น ไล น์]. แห ล่ งที่ ม า : http://gotoknow.org/blog/teppalit/307318, [5 ธันวาคม ๒๕64]. น้ อ ย สุ ปิ ง ค ลั ด. อํ า น า จ แ ล ะ อิ ท ธิ พ ล ข อ ง ผู้ บ ริ ห า ร. [อ อ น ไล น์]. แ ห ล่ ง ที่ ม า : http://www.pattanakit.net/index.php?lay=show&ac=article&Id=538957821& Ntype=128, [5 ธันวาคม ๒๕64]. แนวความคิดและทฤษฎีการบริหาร. [ออนไลน์].แหล่งที่มา : www.slideshare.net. [5 ธันวาคม ๒๕64]. แนวคิดด้านระบบสังคม. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : www.idis.ru.ac.th. [๔ ธันวาคม ๒๕64]. บ ท บ าท ห น้ าที่ ขอ งที่ ท ำการป กค รองอำเภ อ. [อ อน ไลน์ ]http:// www.oic.go.th/FILEWEB/ CABINFOCENTER35/ ภาวะผู้นำ. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : www.slideshare.net, [5 ธันวาคม ๒๕64]. ราชบัณฑิตยสถาน. พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔. หน้า ๖๙๓. วิวัฒนาการของทฤษฎีการบริหาร. [ออนไลน์]. แหล่งที่มา : http://www.agri.cmu.ac.th/, [5 ธันวาคม ๒๕64]. แสวง อุดมศรี. การปกครองคณะสงฆ์ไทย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๔๙. อำเภอเชียงกลาง จังหวัดน่าน. [ออนไลน์]http:// th.wikipedia.org/wiki/อำเภอเชียงกลาง /. เข้าถึง ข้อมูลวันที่ 5 ธันวาคม ๒๕64.

๑๔๘ บรรณานุกรม (ต่อ) (๖) สัมภาษณ์: สัมภาษณ์ นายอนุชา แก้วเพ็ชร. เจ้าพนักงานปกครองชำนาญการพิเศษ รักษาราชการแทน นายอำเภอเชียงกลาง. 25 มกราคม 2566. _________นางธัญญภัค แสนพะวัง. ปลัดอำเภอ เจ้าพนักงานปกครองชำนาญการ. หัวหน้าฝ่าย บริหารงานปกครอง ที่ว่าการอำเภอเชียงกลาง. ๑๐ มกราคม 2566. _________นางสาวปวันรัตน์ เหมพิสุทธิ์. ปลัดอำเภอ เจ้าพนักงานปกครองชำนาญการ. ๑๐ มกราคม 2566. _________นายบรม มณียศ. ปลัดอำเภอ เจ้าพนักงานปกครองปฏิบัติการ. ๒ ธันวาคม ๒๕๖๕. _________นายปภังกร เทพอินทร์. ปลัดอำเภอ เจ้าพนักงานปกครองปฏิบัติการ. ๑๓ มกราคม 2566. _________พระครูศีลนันทโชติ. รองเจ้าคณะอำเภอเชียงกลาง. ๑๒ มกราคม 2566. _________พระอธิการสินชัย รตนโชโต. เจ้าอาวาสวัดดอนแก้ว. ๑๑ มกราคม 2566. _________นายมนัส พลหล้า. กำนันตำบลพญาแก้ว อำเภอเชียงกลาง. ๑๓ มกราคม 2566. _________นายภมร รินฤทธิ์. ผู้ใหญ่บ้านสอบกอน 2 หมู่ที่ 11 อำเภอเชียงกลาง. ๒๕ มกราคม 2566. ๒. ภาษาอังกฤษ I Books: Bass. B.M. & Avolio. B.J. Eds.. Improving Organizational Effectiveness through Transformational Leadership. Thousand Oaks. CA: Sage Publications, 1994. Don Hellriegel. John W. Slocom and Richard W. Woodman. Organizational Behavior. 8th ed.. Ohio : South-Western College Publishing, 1998. Eavid J. Campbell. Organizations and the Business Environment. Oxford :Butterworth Heineman, 1997. Fred W. Riggs. “Introduction.” in Fred W. Riggs ed.. Frontiers of Development Administration Durham. North Carolina : Duke University, 1970. Gary Dessler. Management : Principles and Practices for Tomorrow’s Leaders. 3thed.. New Jersey : Pearson Education. Inc., 2004.

๑๔๙ บรรณานุกรม (ต่อ) Luis R. Gomez-Mejia and David B. Balkin. Management. New York : McGraw-Hill Bookcompany, 2002. Maslow. A.. A Theory of Human Motivation Psychological Review 50. N.Y.McGraw – Hill, 1943. Paul R. Timm and Brent D. Peterson. People at Work : Human Behavior in Organizations. 5th ed.. New York : South-Westem Publishing, 2000. Rice. Alan. Human Resource Management. In a Business Context. 2 edition. London : Thomson Learning, 2004. Taro Yamane. Statistics : An Introductory Analysis. Third Edition Newyork : Herper and Row publication, 1973.

ภาคผนวก

151 ภาคผนวก ก เครื่องมือการวิจัยเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ

152

153

154

155

156

157

158 ผนวก ข หนังสือขอความอนุเคราะห์ผู้เชี่ยวชาญในการตรวจสอบเครื่องมือ

159

160

161

162

163

164 ภาคผนวก ค ผลการหาค่าดัชนีความสอดคล้อง IOC

165

166 ภาคผนวก ง หนังสือขอความอนุเคราะห์เก็บข้อมูล เพื่อตรวจสอบค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถาม (Try Out)

167

168 ภาคผนวก จ ผลการวิเคราะห์ค่าความเชื่อมั่นของแบบสอบถาม (Reliability)

169

170

171 ภาคผนวก ฉ หนังสือขอความอนุเคราะห์ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณ

172

173 ภาคผนวก ช หนังสือขอความอนุเคราะห์ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพ

174

175

176

177

178

179

180

181

182

183 ภาคผนวก ซ ประมวลภาพจากการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ

184 สัมภาษณ์ นายอนุชา แก้วเพ็ชร ปลัดอำเภอ รักษาราชการแทน นายอำเภอเชียงกลาง วันที่ 25 มกราคม 2566 สัมภาษณ์ นางธัญญภัค แสนพะวัง ปลัดอำเภอ (ฝ่ายบริหารงานปกครอง) วันที่ 10 มกราคม 2566