สารสนเทศหน่วยที่ 1

หน่วยที่ 1 แนวคิดระบบเทคโนโลยี
สารสนเทศทางการพยาบาล

อ.ดร.สรุ ชาติ สิทธปิ กรณ์
คณะพยาบาลศาสตร์ มมส.

2/2562

1

หนว่ ยที่ 1 แนวคิดระบบเทคโนโลยีสารสนเทศทางการพยาบาล

1.1 ความหมายของข้อมลู สารสนเทศ และความรู้
1.2 ความหมายของระบบสารสนเทศทางการพยาบาลและ
ความสาคัญของสารสนเทศทางการพยาบาล
1.3 ความสาคญั ของเทคโนโลยดี จิ ิทัลทางการพยาบาล
1.4 ววิ ฒั นาการของสารสนเทศทางการพยาบาล
1.5 บทบาทของพยาบาลในการจดั การสารสนเทศ
1.6 สมรรถนะพยาบาลทเ่ี ก่ียวขอ้ งกบั ระบบสารสนเทศและ
สมรรถนะดิจิทลั

2

วตั ถุประสงค์

1. รแู้ ละเขา้ ใจความหมายของระบบสารสนเทศทางการพยาบาล
2. รู้และเขา้ ใจประโยชน์ของระบบสารสนเทศทางการพยาบาล
3. รู้และเขา้ ใจบทบาทของพยาบาลในการจดั การสารสนเทศและบทบาท
ของผู้เชย่ี วชาญสารสนเทศทางการพยาบาล
4. รแู้ ละเขา้ ใจองค์ประกอบของเทคโนโลยี สารสนเทศ และระบบ
สารสนเทศด้านสุขภาพและการพยาบาล
5. รู้และเขา้ ใจสมรรถนะพยาบาลทเี่ ก่ียวขอ้ งกับระบบสารสนเทศทางการ
พยาบาล

3

1.1 ความหมายของข้อมลู
สารสนเทศ และความรู้

4

1.1 ความหมาย DATA

ขอ้ มลู (data) หมายถงึ การพรรณนาสง่ิ ของ
เหตุการณ์ กจิ กรรม และรายการเปลยี่ นแปลงท่ีเกดิ ข้นึ ซึ่งถกู
บนั ทกึ จาแนก และจัดเกบ็ ตามสภาพความเปน็ จริง โดยยัง
ไมไ่ ดผ้ า่ นการแปลความหมาย อาจเป็นตวั เลข ตวั อักษร
ภาพหรือเสียง

(วีณา จรี ะแพทย์, 2544)

DATA

• ขอ้ มูล (data) หมายถึง ข้อมูลดบิ (raw data) หรือขอ้ เท็จจรงิ
ไม่วา่ จะเปน็ ตวั อักษร ตัวเลข เสียง และภาพทบ่ี อกเกีย่ วกับ
สภาพการณ์หรอื สิ่งทเ่ี กิดข้นึ ซง่ึ ยงั ไมผ่ า่ นการกลนั่ กรอง ตคี วาม
หรอื ยงั ไม่ผา่ นการประมวลผล ขอ้ มลู นั้นจะคงสภาพความเปน็
ขอ้ มลู ไม่วา่ จะนาไปใชห้ รือไม่กต็ าม
(สุกญั ญา ประจุศลิ ป์, 2550)

ข้อมลู (Data)

ข้อเท็จจริงทีอ่ ธบิ ายปรากฏการณอ์ ย่างใดอยา่ งหนง่ึ หรอื
เหตกุ ารณท์ เี่ กยี่ วขอ้ งกับส่งิ ตา่ ง ๆ เช่น คน สตั ว์ สง่ ของ สถานที่
เป็นต้น ขอ้ มลู อาจเป็นตัวเลข อักษร รปู ภาพก็ได้ เช่น อายุ เพศ
อณุ หภูมิรา่ งกาย จานวนวนั ทีผ่ ปู้ ว่ ยนอนรักษาตัวในรงพยาบาลเป็นตน้

ขอ้ มลู รายการหนึง่ อาจไมม่ คี วามหมายมากนัก ขอ้ มลู ทร่ี วมกัน
เป็นหมวดหม่อู าจใหค้ วามหมายที่สาคัญและเป็นประโยชน์

(Saba and McCormick, 1996; Warman, 1993)

ตวั อย่างขอ้ มลู

• จานวนนสิ ิต
• ชอ่ื
• รปู ภาพ
• เกรด
• ความประพฤติ

ข้อมลู ทางการพยาบาล

• ขอ้ มูลท่เี กีย่ วขอ้ งกบั ปรากฏการณท์ างการพยาบาล
• เป็นขอ้ เท็จจรงิ ที่พยาบาลให้ความสนใจ

• เพศ • ประวตั กิ ารแพ้ยา
• อายุ • ระดบั ความรู้สกึ ตวั
• นา้ หนกั ส่วนสงู • v/s
• ความเจ็บปวด • การดแู ลตัวเอง
• ประสบการณ์การผ่าตัด • การได้รับยา

สรปุ ขอ้ มูล (Data)

ขอ้ เท็จจรงิ /เหตกุ ารณ์ทย่ี ังไมผ่ ่าน
การประมวลผล ทั้งนีข้ อ้ มลู อาจเป็นตวั เลข
ตวั อักษร เช่น ชือ่ นามสกุล ท่ีอยู่
รปู ภาพ เสยี งหรอื ภาพเคลือ่ นไหว และเปน็
สงิ่ ที่ใชอ้ ธบิ ายคุณลักษณะของวตั ถุ
เหตกุ ารณ์ กจิ กรรม โดยบนั ทกึ จากการ
สงั เกต การทดลอง หรือการสารวจด้วย
การแทนรปู แบบใดรปู แบบหน่งึ เชน่
บนั ทกึ ไวเ้ ปน็ ตวั เลข ขอ้ ความ รปู ภาพ
และสัญลักษณ์

10

1.2 สารสนเทศ (Information)

ข้อมลู ทผ่ี ่านการแปลความหมายให้มคี ุณคา่ ในการ

นาไปใช้ ซ่ึงข้ึนอยกู่ ับความสัมพนั ธ์ของการนิยามขอ้ มลู ตามการจัด
กลุม่ หรือจดั การโครงสรา้ งของข้อมลู ท่ีสัมพนั ธ์กันจะถูกนาเข้าสู่
กระบวนการประมวลผล ทาให้ได้สารสนเทศในรปู ทส่ี ามารถ
นาไปใช้ไดท้ ันที

ผลลพั ธท์ ่ีไดจ้ ากการนาข้อมลู มาประมวลผล ให้ไดส้ ่งิ ทเ่ี ปน็
ประโยชนใ์ นการนาไปใชง้ านมากขน้ึ ตามจุดประสงค์ เช่น การ
รวบรวมขอ้ มูลสัญญาณชีพ อาการและอาการแสดง และผลการตรวจ
ทางห้องปฏิบัติการ ประมวลผลเปน็ ขอ้ วนิ จิ ฉยั ทางการพยาบาล

11

สารสนเทศ (Information)

12

การสร้างสารสนเทศ แนวโนม้ ของการสบู บุหร่แี ละการดม่ื
สุรา ของประชากรอายุ 15 ปี ขึ้นไป พ.ศ.2507-2557
สามารถถูกนาไปวิเคราะห์และตอบคาถามวา่ แนวโน้มของการสบู
บุหรแ่ี ละการดมื่ สุรา ของประชากรอายุ 15 ปี ขน้ึ ไป พ.ศ.
2500-2557 มกี ารเปล่ียนแปลงอยา่ งไรตลอด 7 ปีทีผ่ ่านมา

สารสนเทศ จะถกู นาไปใชเ้ พือ่ สนบั สนุนการตัดสินใจอน่ื ๆ
เชน่ ตดั สนิ ใจดา้ นการรณรงค์สร้างเสริมสขุ ภาพ/การออกกฎหมาย
ควบคมุ ใหเ้ หมาะกบั สภาพปัจจุบนั

ข้อมลู เหล่าน้ีจะต้องถกู สง่ เขา้ กระบวนการต่างๆ ตามความ
เหมาะสม เพือ่ เปลย่ี นให้ขอ้ มลู กลายเปน็ ส่งิ ที่สามารถนามาใชเ้ พอื่
สนับสนุนการตัดสนิ ใจต่าง ๆ ได้

13

ลกั ษณะของสารสนเทศทด่ี ี

1. มีความถกู ตอ้ งแมน่ ยา (Accuracy)
2. ทันต่อเวลา (Timeliness)
3. มีความสมบรู ณค์ รบถ้วน (completes)
4. มคี วามสอดคล้องกับความตอ้ งการของผู้ใช้ (relevancy)
5. สามารถพสิ ูจน์ได้ (Verifiable)
6. ความสะดวก (Easy to retrieve)

1.3 ความรู้ (Knowledge)

สิ่งที่ไดจ้ ากการสังเคราะหส์ ารสนเทศ มาจากความ
เข้าใจในกลุม่ ของสารสนเทศ/ข้อมูลทีไ่ ดจ้ ากกระบวนการจัดการ มี
ผลให้เกิดประสบการณก์ ารสะสมการเรียนรู้ และความเชี่ยวชาญใน
ปรากฎการณ์ ปัญหาหรอื กจิ กรรมนั้น ๆ และทาให้ไดก้ ระบวนการ
รปู แบบ และความสมั พันธ์ระหว่างขอ้ มลู ดบิ ตลอดจนกฎเกณฑ์และ
ขน้ั ตอนในการรวบรวมข้อมูลทาให้ไดผ้ ลลพั ธ์ทมี่ ปี ระโยชน์ตอ่ การ
ตดั สนิ ใจและการนาไปสกู่ ารคน้ พบใหมๆ่ ที่สนบั สนุนงานพยาบาล
(วีณา จีระแพทย์,2544) เช่น ความรู้ทีใ่ ช้ในการวเิ คราะหแ์ ละ
ตดั สนิ ใจเลอื กวิธีการใหก้ ารพยาบาลในแต่ละสถานการณ์ (วรวรรณ
วาณิชยเ์ จริญชัย, 2554)

15

ความรู้ (Knowledge)

ความเข้าใจถึงความสมั พันธ์ระหวา่ งปจั จยั ต่าง ๆ
กบั ภาวะสุขภาพ เป็นคาท่มี คี วามหมายกว้าง และใช้กนั
โดยท่ัวไป

สิ่งทปี่ ระกอบด้วยข้อมูลและสารสนเทศท่ีถกู
จดั รปู แบบและประมวลผลเพื่อนาไปประยุกตใ์ ช้ในปญั หาที่
ตอ้ งการนาขอ้ มลู และสารสนเทศเหล่านไ้ี ปแกไ้ ข

16

พยาบาลใชเ้ ทคโนโลยีสารสนเทศโดยผ่านการการ
ผสมผสานศาสตร์ทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการ
พยาบาลเขา้ ดว้ ยกนั

- ช่วยออกแบบกระบวนการจดั การข้อมูลให้เป็น
สารสนเทศและความรูท้ ี่นามาใช้สนับสนุนการปฏิบัติและการ
ให้การบรกิ ารทางการพยาบาลผา่ นกระบวนการจัดการซ่งึ
ข้อมลู ความรู้ และสารสนเทศมีความเกีย่ วเนอื่ งกนั

17

18

ขอ้ มูล สารสนเทศ ความรู้

Data Information Knowledge

• ผลตรวจ • ปญั หา • การสง่ เสรมิ สุขภาพ
Glucose = • มีภาวะนา้ ตาลในเลอื ดสูง • การดูแลตนเอง
180 mg/dl • Pt. ไมค่ มุ น้าตาล • การควบคมุ อาหาร
• การรบั ประทานยา
• HbA1C = • การมาตรวจตามนดั
9.5% • กิจกรรมการพยาบาล
• อาหารเบาหวาน
• ให้ยา DM ตามแพทย์

19

ข้อมูล สารสนเทศ ความรู้

Data Information Knowledge

20

1.2 ความหมายของระบบสารสนเทศทางการพยาบาล

“สนเทศศาสตรท์ างการพยาบาล”
สนเทศศาสตร์ (Informatics) มาจากภาษาฝรัง่ เศส Informatique

หมายถงึ การใชเ้ ทคโนโลยคี อมพวิ เตอร์รวบรวม
ประมวลผลข้อมลู และสารสนเทศ

ความหมายของสนเทศศาสตร์ทางการพยาบาลในระยะแรก
มคี วามหมายว่า การใช้เทคโนโลยีคอมพวิ เตอร์ในการประมวลผล
ขอ้ มูลใหเ้ ปน็ สารสนเทศ (Scholes et al., 1983)

21

ความหมายของระบบสารสนเทศทางการพยาบาล

Computer science, information science, and
nursing science combined to assist in the
management and processing of nursing data,
information and knowledge to support the practice of
nursing and the delivery of nursing care.”

Grave & Corcoran (1989):
“การเช่อื มโยงวิทยาการคอมพวิ เตอร์ วทิ ยาศาสตร์ P.227
สารสนเทศ และศาสตรก์ ารพยาบาล ที่ออกแบบมาช่วยในการ
จัดการและประมวลผลขอ้ มูล สารสนเทศ และความรู้ทางการ
พยาบาล เพ่อื ที่จะสนบั สนุนการปฏบิ ตั ิการ พยาบาลและการสง่ ตอ่
ของการใหก้ ารพยาบาล”

(Graves &Corcoran, 1989)

22

ความหมายของระบบสารสนเทศทางการพยาบาล

“The integration of nursing science, computer science and
information science to manage and communicate data,
information and knowledge in nursing practice.

(Staggers & Bagley-Thompson 2002; p.260).”

23

Nursing Informatics is a specialty คthวaามtหมinาtยeขgองrรaะtบeบsสารnสuนrเsทiศnทgางการพยาบาล
science, computer science, and information science to manage and
communicate date, information, and knowledge in nursing practice.

Nursing informatics facilitates the integration of data,
information, and knowledge to support patients, nurses, and other
providers in their decision-making in all roles and settings. This
support is accomplished through the use of information structures,
information processes, and information technology.”

Grave & Corcoran (1986)

สารสนเทศทางการพยาบาล เป็นความเช่ยี วชาญเฉพาะในการบรู ณาการ

วิทยาการคอมพวิ เตอร์ สารสนเทศศาสตร์ และศาสตรท์ างการพยาบาล มาใช้

บรหิ ารจดั การข้อมูล การส่อื สาร การคดั เลอื กเกบ็ ขอ้ มลู ทจ่ี าเป็น รวบรวม

ประมวลผล ให้เปน็ สารสนเทศและความรู้ใชส้ นบั สนุนการตดั สินใจตามบทบาทและ

ในสถานการณป์ ฏบิ ตั ิการพยาบาล การศกึ ษา การบรหิ ารและการวิจยั ทางการ

พยาบาล American Nurses Association (ANA). (2001).

24

ความหมายของระบบสารสนเทศทางการพยาบาล

‘Nursing informatics’

สารสนเทศที่มีเนอื้ หาด้านพยาบาลศาสตร์ และสารสนเทศทใ่ี ช้ประโยชน์
ในการปฏิบัตกิ ารพยาบาล การบรกิ ารสขุ ภาพ การบรหิ ารการพยาบาล และการ
บริหารการศกึ ษาทางการพยาบาล ซ่งึ ต้องใชค้ วามร้ทู างคอมพิวเตอร์ ทักษะการรู้
สารสนเทศและความรู้ทางการพยาบาลในการระบุ รวบรวม และใชส้ ารสนเทศที่
ตอ้ งการได้รับ

(ศ.ดร.วีณา จีระแพทย,์ 2544)

25

ความหมายของระบบสารสนเทศทางการพยาบาล

ปี ค.ศ. 2008 ทบทวนนิยาม “สนเทศศาสตร์ทางการพยาบาล”

“การบรู ณาการศาสตร์ทางการพยาบาล วทิ ยาการคอมพิวเตอร์และ
สนเทศศาสตร์ โดยใช้กระบวนการและเทคโนโลยกี ารสื่อสารและสารสนเทศ ใน
การบริหารจดั การขอ้ มูลและเอ้อื ในการส่อื สาร เพ่อื ใหเ้ กิดการประมวลข้อมลู ให้
เปน็ สารสนเทศ แลว้ พฒั นาเป็นองค์ความรู้ และปัญญาทางการพยาบาล ทช่ี ่วยใน
การสื่อสารและการตัดสินใจทางดา้ นสุขภาพของผบู้ รโิ ภค ผรู้ ับบริการ พยาบาล
และบุคลากรในทีมสุขภาพ โดยมจี ดุ ม่งุ หมายใหผ้ รู้ บั บรกิ าร ทั้งในระดบั
ชุมชน ครอบครัวและบุคคลใชเ้ ทคโนโลยีการส่ือสารและสารสนเทศทีเ่ หมาะสม
เพื่อได้รับข้อมูล สารสนเทศ และ ความร้ทู างด้านสุขภาพ อย่างครบถ้วน
ถกู ตอ้ งและทันกาล ในการตดั สินใจและดแู ลสุขภาพตนเอง

(American Nursing Association, 2008)

26

ความหมายของระบบสารสนเทศทางการพยาบาล

สรปุ ความหมาย ‘Nursing informatics’

การบรู ณาการวทิ ยาการคอมพิวเตอร์ สนเทศศาสตร์ และศาสตร์
ทางการพยาบาล มาใชบ้ รหิ ารจดั การขอ้ มลู การสือ่ สาร การคดั เลอื กเกบ็ ขอ้ มูล
ทจี่ าเป็น รวบรวม ประมวลผล ให้เป็นสารสนเทศและความรู้ เพอื่ ใช้สนบั สนุน
การตดั สินใจตามบทบาทและสถานการณใ์ นการปฏบิ ัติการพยาบาล การบรกิ าร
สุขภาพ การบรหิ ารการพยาบาล และการบริหาร การศึกษาทางการพยาบาล
ซ่ึงตอ้ งใชค้ วามรทู้ างคอมพวิ เตอร์ ทักษะการรู้สารสนเทศและความรูท้ างการ
พยาบาลในการระบุ รวบรวม และใชส้ ารสนเทศทต่ี ้องการ และใชเ้ ทคโนโลยีการ
สอ่ื สารและสารสนเทศทเ่ี หมาะสมเพือ่ ได้รับขอ้ มลู สารสนเทศ และ ความรู้
ทางดา้ นสขุ ภาพ อย่างครบถว้ น ถูกต้อง และทันกาล ในการตดั สินใจ

27

Definition

• สารสนเทศทางการพยาบาลต้องมีลกั ษณะสาคัญคือ

– มเี นื้อหาสาระเกย่ี วขอ้ งกบั การพยาบาล
– ใชเ้ ทคโนโลยีสารสนเทศในการชว่ ยจัดการข้อมลู ส่อื สาร หรือ

การจดั เกบ็ ขอ้ มูลทางการพยาบาล

1.3 ววิ ฒั นาการของสารสนเทศทางการพยาบาล

• ค.ศ.1960 ได้มกี ารนาเทคโนโลยคี อมพวิ เตอรม์ าใชใ้ นการบนั ทึก
ข้อมลู การปฏิบตั ิงานและการวิจยั ทางดา้ นวทิ ยาศาสตร์สขุ ภาพ
อย่างกวา้ งขวาง

• หลังจากน้ันเทคโนโลยคี อมพวิ เตอร์ไดม้ กี ารพฒั นาขน้ึ ไปอย่างมาก
ทาให้เกดิ ระบบสารสนเทศในโรงพยาบาล (Hospital Information
System–HIS)

29

วิวฒั นาการของสารสนเทศทางการพยาบาล

• ค.ศ.1980 เปน็ ตน้ มา มีการ
ยอมรับอยา่ งแพรห่ ลายว่าสารสนเทศ
ทางการพยาบาล หรอื พยาบาล
สารสนเทศศาสตรเ์ ปน็ ศาสตรแ์ ขนง
ใหม่ มีการสรา้ งระบบท่ชี ว่ ยในการ
บนั ทึกทางการพยาบาลท่เี ปน็
มาตรฐาน มีการให้รหัสเพอ่ื จาแนก
และบนั ทกึ ไดโ้ ดยใชค้ อมพิวเตอร์
(computer-based patient record
system – CPRSs)

30

ววิ ฒั นาการของสารสนเทศทางการพยาบาล

• 1992 เป็นต้นมา สมาคมพยาบาลอเมรกิ นั (American

Nurse Association – ANA) ไดร้ ับรองศาสตรด์ ้านสารสนเทศ
ทางการพยาบาล โดยให้คาจากดั ความท่ีบ่งบอกขอบเขตเนื้อหา
ของ สารสนเทศทางการพยาบาล (Nursing Informatics)

31

ววิ ฒั นาการของสารสนเทศทางการพยาบาล

• ค.ศ. 1990 ตอ้ งการให้ขอ้ มูลทางการพยาบาลเข้าไปเปน็ ส่วนหนง่ึ
ของระบบสารสนเทศโรงพยาบาล (HIS)

• ค.ศ. 1995 Internet มีการพัฒนา เปน็ เครื่องมือท่ใี ชใ้ นการ
ตดิ ตอ่ ส่อื สารและเป็นแหล่งความรู้ทางการพยาบาล

• ค.ศ. 2000 เปน็ ต้นมา การพัฒนา hardware และ
software ไดเ้ จรญิ อย่างมาก ในระบบการบรกิ ารสขุ ภาพ
เช่นกนั

32

ในประเทศไทย

• พ.ศ. 2530-2534 ไดม้ กี ารนานาเทคโนโลยเี ขา้ มาใชใ้ นการ
พฒั นางานขอ้ มูลขา่ วสารสขุ ภาพ โดยการจดั หาคอมพวิ เตอรข์ นาด
เลก็ (Micro computer) การใช้ระบบ LAN (Local Area
Network) ในโรงพยาบาล

33

ในประเทศไทย

• พ.ศ. 2534) คณะกรรมการสภาพยาบาลระหว่างประเทศ (ICN)
ผลักดนั พฒั นาระบบการบันทึกทางการพยาบาล

• พ.ศ. 2541-2544 และมีการพฒั นาโปรแกรมฐานขอ้ มลู
ทางการพยาบาล โดยสมาคมพยาบาลแห่งประเทศไทย และ
สานกั การพยาบาลกระทรวงสาธารณสขุ

34

ในประเทศไทย

• พ.ศ. 2546 นโยบายดา้ นระบบขอ้ มลู ข่าวสารสาธารณสุข
กระทรวงสาธารณสขุ กาหนดให้สานักงานและสถาน
บรกิ ารสาธารณสุขทุกระดบั พฒั นาให้มฐี านขอ้ มูลในระดับ
ปฏบิ ัติการ

35

1.4 บทบาทของพยาบาลในการจดั การสารสนเทศ

 บทบาทเดิมของพยาบาลในการจดั การสารสนเทศ คอื การเกบ็

รวบรวมขอ้ มลู ท่เี กี่ยวขอ้ งกับผู้ปว่ ย เชน่

• การบันทึกประวตั ผิ ู้ป่วยและประวตั ิการแพ้ยา
• การประเมนิ รา่ งกายผ้ปู ว่ ย
• การวัดสญั ญาณชีพ เช่น ความดันโลหติ อุณหภูมิ
• การปฏิบัติตามคาสง่ั การรักษาของแพทย์
• การใหค้ วามรู้แกผ่ ปู้ ่วย

36

บทบาทของพยาบาลในการจัดการสารสนเทศ

 เปลี่ยนจากการบันทกึ ในระบบเอกสาร
ระบบเอกสารอเิ ล็กทรอนิกส์

 มสี ่วนรว่ มอยา่ งเต็มท่ใี นการออกแบบระบบเอกสาร
อเิ ลก็ ทรอนิกส์

 สามารถผสมผสานเทคโนโลยีสารสนเทศเขา้ ไปใน
การปฏบิ ตั กิ ารบรหิ าร การศึกษาและการวจิ ยั
ทางการพยาบาล

37

บทบาทของพยาบาลกับงานสารสนเทศทางการพยาบาล

กาหนดสารสนเทศทีต่ อ้ งการ พจิ ารณาจากลักษณะ/หน้าที่ความ
รับผิดชอบ ตอ้ งอธบิ ายถงึ ความจาเปน็ ในการเก็บรวบรวมข้อมลู

1. พิจารณาเวลาทต่ี ้องการใชส้ ารสนเทศ เพอ่ื เวลารวบรวม
ประมวลผล จัดทารายงาน

2. สามารถเข้าใจความหมายของสารสนเทศทห่ี ามาได้
3. ใหค้ วามร่วมมือในการพัฒนาขอ้ มลู มาตรฐานทางการพยาบาล
ระบบสารสนเทศทางการพยาบาล
4. สามารถดาเนนิ การหรือปฏบิ ัตงิ านไดอ้ ย่างเหมาะสม
5. ใชส้ ารสนเทศอยา่ งถูกต้องตามกฎหมายและอยา่ งมจี รยิ ธรรม

38

บทบาทของพยาบาลในการจดั การสารสนเทศ

การตลาด

การศึกษา การ
ปฏบิ ตั ิ

บทบาท

การ การให้
จดั การ คาปรึกษา
การ

วจิ ัย Gassert, 2000

39

บทบาทของผเู้ ชย่ี วชาญสารสนเทศทางการพยาบาล

• การฝกึ อบรมผ้ใู ชใ้ นระบบคอมพวิ เตอร์
• การประเมินประสิทธิภาพของระบบคอมพิวเตอร์
• การบารงุ รกั ษาและสง่ เสรมิ
• การกาหนดเทคโนโลยีคอมพิวเตอรท์ ี่จะใชป้ ระโยชน์

กับพยาบาล

40

บทบาทของผเู้ ชีย่ วชาญสารสนเทศทางการพยาบาล

• พฒั นาทฤษฎี
• การวิเคราะหค์ วามตอ้ งการสารสนเทศ
• การเลอื กระบบคอมพวิ เตอร์
• การออกแบบระบบคอมพวิ เตอร์
• การทดสอบระบบคอมพวิ เตอร์

41

1.5 สมรรถนะพยาบาลท่ี
เกี่ยวข้องกบั ระบบสารสนเทศ

42

สมรรถนะพยาบาลที่เกีย่ วขอ้ งกับระบบสารสนเทศ

สมรรถนะ หมายถึง ความรู้ ความเขา้ ใจ ทักษะ
ทัศนคติ และคณุ ลักษณะท่เี ก่ียวข้องกนั ซึ่งมีผลกระทบต่อ
ผลการทางานในตาแหนง่ หน้าทนี่ นั้ ๆ

สามารถวัด ประเมิน เทยี บเคียงกับสมรรถนะท่ี
เปน็ มาตรฐาน และเปน็ สิ่งทส่ี ามารถสร้างและพัฒนา
เพื่อให้การปฏบิ ตั งิ านที่มีคณุ ภาพ ประสิทธิภาพ และ
ประสทิ ธผิ ล

43

สมรรถนะพยาบาลท่ีเกี่ยวขอ้ งกับระบบสารสนเทศ

ระดบั ที่ 1 • พยาบาลวชิ าชีพท่วั ไป
ระดับที่ 2 • พยาบาลผู้ปฏิบัติการพยาบาลขั้นสูง
ระดับที่ 3
ในสาขาอนื่ ๆ

• พยาบาลผ้เู ชยี วชาญทางด้าน
สนเทศศาสตร์ทางการพยาบาล

44

สมรรถนะพยาบาลท่ีเกย่ี วข้องกบั ระบบสารสนเทศ

ระดบั ที่ 1 • ผใู้ ชเ้ ทคโนโลยสี ารสนเทศ
ระดบั ท่ี 2
ระดบั ที่ 3 • ผูป้ รับเปลีย่ นเทคโนโลยี
สารสนเทศ

• นกั นวตกรรมเทคโนโลยี
สารสนเทศ

45

ระดบั ท่ี 1 สมรรถนะพยาบาลท่เี ก่ียวข้องกับระบบสารสนเทศ

• ผใู้ ช้เทคโนโลยสี ารสนเทศ

พยาบาลวิชาชพี ท่ัวไป (General Nursing Practice)
พยาบาลวิชาชพี ทีส่ าเร็จการศกึ ษาระดับปรญิ ญาตรี มี

ความรู้และทักษะในการปฏบิ ตั ิการพยาบาลท่ไี มซ่ บั ซอ้ น การ
สง่ เสรมิ สขุ ภาพ การป้องกันโรค และการฟน้ื ฟสู ภาพ โดย
สามารถให้การพยาบาลผปู้ ่วยเฉียบพลนั เรื้อรัง และมที กั ษะ
พนื้ ฐานในการพยาบาลผูป้ ว่ ยในระยะวกิ ฤตและการผดุงครรภ์

(ศิริพร ขมั ภลขิ ิต และคณะ, 2550)

46

สมรรถนะพยาบาลทีเ่ ก่ียวขอ้ งกับระบบสารสนเทศ

สมรรถนะของพยาบาลสารสนเทศ

ระดับท่ี 1 ผใู้ ชเ้ ทคโนโลยีสารสนเทศ
บทบาท

1. มีความรู้ ความเข้าใจเก่ียวกับระบบสารสนเทศทางด้านสขุ ภาพ
2. มกี ารเตรยี มในเรอื่ งการเกบ็ ข้อมลู ทีม่ คี วามสมั พันธก์ บั การดูแล
ผู้ปว่ ย
3. มคี วามสามารถในการเข้าถงึ ข้อมูลท่ีจาเปน็ สาหรับการจดั ใหม้ ี
การให้บริการทางด้านการพยาบาลและการนานโยบายไปใช้

47

สมรรถนะพยาบาลที่เกี่ยวขอ้ งกบั ระบบสารสนเทศ

ระดับที่ 2 • ผปู้ รับเปลยี่ นเทคโนโลยสี ารสนเทศ

พยาบาลผู้ปฏิบัตกิ ารพยาบาลข้นั สงู (Advanced Practice Nurse)

พยาบาลท่ใี ห้การพยาบาลโดยตรงแก่ผรู้ ับบรกิ าร
กลมุ่ เป้าหมาย กล่มุ เฉพาะโรคท่ีมีปัญหาซบั ซ้อน ตอ้ งการ
ความชานาญและทกั ษะการพยาบาลขน้ั สูง ความเชยี่ วชาญ
ทางคลินิกเปน็ พืน้ ฐาน เนน้ การให้บรกิ ารแบบองค์รวมและ
การสร้างการมสี ่วนร่วมของผู้รับบรกิ าร ตลอดทงั้ มีความ
ชานาญในการใช้เหตุผล การตดั สินใจ และการมีทกั ษะทาง
คลินกิ สงู

48

สมรรถนะพยาบาลที่เกยี่ วขอ้ งกบั ระบบสารสนเทศ

สมรรถนะของพยาบาลสารสนเทศ

ระดับที่ 2 ผปู้ รับเปล่ียนเทคโนโลยีสารสนเทศ

บทบาท
1. วเิ คราะห์ จัดการ พฒั นา เปลยี่ นแปลงและประเมนิ

เทคโนโลยสี ารสนเทศ
2. ประยกุ ตใ์ ช้ทฤษฎีความร้ขู องศาสตรก์ ารพยาบาล

วิทยาศาสตร์ สารสนเทศ วทิ ยาการคอมพวิ เตอร์ ในการปฏิบตั กิ าร
พยาบาล

3. สร้างงานวจิ ัยทจ่ี ะเผยแพร่องคค์ วามรู้

49

สมรรถนะพยาบาลท่ีเกีย่ วขอ้ งกับระบบสารสนเทศ

ระดบั ที่ 3 • นกั นวตกรรมเทคโนโลยีสารสนเทศ

พยาบาลผูเ้ ชยี วชาญทางดา้ นสนเทศศาสตร์ทางการ
พยาบาล (Nursing Informatics Specialist) ไดร้ บั การยอมรบั
จาก ANA และ National League for Nursing ใหเ้ ป็นสาขาวิชา
ทางการพยาบาลท่จี าเปน็ ต้องมคี วามเชี่ยวชาญเฉพาะทาง

ใน ปี ค.ศ. 1984 สาขาวชิ าสนเทศศาสตร์ทางการพยาบาล
ตา่ งจากสาขาวชิ าเฉพาะทางพยาบาลดา้ นอ่นื คือ สนเทศศาสตร์
ทางการพยาบาล ผรู้ ับบรกิ าร คอื ผใู้ ช้สารสนเทศ ท้งั นอ้ี าจเป็น
ผู้บรโิ ภค ผู้ป่วย พยาบาล หรือ บุคลากรในทีม รับผิดชอบในการ
พัฒนาและประเมินระบบสารสนเทศ โปรแกรมประยุกต์ หรอื
เทคโนโลยีสารสนเทศ ทีเ่ หมาะสมกบั งาน

50