BULETIN GIS BIL1_2022

BGUISLE&TIGNEOMATIKBil1/2022
ISSN 1394 - 5505

JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

MAPPING

GEODESY GEOSPATIAL B U I LD I N G
SU RVEYI N G I N FO R MATI O N
ENGINEERING CO M PENTEN C I ES MANAGEMENT
SU RVEYI N G (B I M)

G EO G RAPH I C
I N FO R MATI O N
SYSTEM (GIS)

CADASTRE
LAN D
MANAGEMENT

Isi Kandungan

97

i DIGITAL TWIN: SURVEY AND
MAPPING INDUSTRY
PENDAHULUAN

KESAN PENGENALAN SISTEM SISTEM MAKLUMAT GUNA 106
KOORDINAT GDM2000 TERHADAP TANAH PERANCANGAN

01 SISTEM KENDERAAN, SISTEM BERSEPADU (I-PLAN)

PERALATAN DAN SISTEM

PERSENJATAAN TENTERA DARAT Laporan Bergambar
MALAYSIA (TD) SERTA PENGGUNAAN

APLIKASI RSO CONVERSION 114

16 TEKNOLOGI PENDERIAAN JAUH DAN
GIS BAGI KAJIAN TABURAN DUGONG

DAN RUMPUT LAUT DI PERAIRAN

JOHOR

27 COASTAL EROSION CATEGORISATION

THROUGH GEOSPATIAL ANALYSIS: A
CASE STUDY OF DUNGUN COASTLINE

41 PLUSGEOSPATIAL REENGINEERING –

TECHNOLOGIES CONVERGENCE

CHANGE DETECTION USING

53 AIRBORNE INTERFEROMETRIC

SYNTHETIC APERTURE RADAR MESYUARAT PLENARI KE-54 ISO/TC
211 - GEOGRAPHIC INFORMATION/
(IFSAR) GEOMATICS

61 PENGGUNAAN APLIKASI GIS DALAM 119

PENGURUSAN ASET PEMBETUNGAN
AWAM DI IWK

72 DEVELOPMENT OF GIS DATABASE 10TH DIVISIONAL MEETING OF UNITED
NATIONS GROUP OF EXPERTS ON
FOR RECYCLING COLLECTION GEOGRAPHICAL NAMES ASIA SOUTH
CENTER IN MUAR EAST DIVISION (UNGEGN-ASE)

86 UNMANNED AERIAL VEHICLE (UAV)

OPERATION FOR FORESTRY SECTOR
IN SARAWAK

Sidang Pengarang BGUISLE&TIGNEOMATIKBil1/2022
ISSN 1394 - 5505
Penaung
Sr Mohammad Zaki bin Mohd Ghazali JAWATAN KUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA
Ketua Pengarah Ukur dan Pemetaan Malaysia
MAPPING

GEODESY GEOSPATIAL B U I LD I N G
SU RVEYI N G I N FO R MATI O N
ENGINEERING CO M PENTEN C I ES MANAGEMENT
SU RVEYI N G (B I M)

G EO G RAPH I C
I N FO R MATI O N
SYSTEM (GIS)

CADASTRE
LAN D
MANAGEMENT

Penasihat
Sr Hazri bin Hassan
Timbalan Ketua Pengarah Ukur dan Pemetaan II

Ketua Editor
Encik Irwan Khushaini bin Mohd Jan
Timbalan Pengarah Ukur Bahagian
(Dasar dan Penyelarasan Pemetaan)

Editor Sr Mas Juliza binti Alias
Sr Lam Chee Siong

Sr Shamiruddin bin Puan Noor Haslinda
Mahammad Azami binti Mohamed Yusop

Puan Siti Norazin binti Mat Lazi Cik Hazamy binti Mohd Suhaimi

Susunan dan Rekabentuk Encik A hafiz bin Azizi
Sr Suhaima binti Yahya

Nota : Pencetak
Kandungan yang tersiar boleh diterbitkan Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia (JUPEM)
semula dengan izin Urus Setia Jawatankuasa Jalan Sultan Yahya Petra 50578 Kuala Lumpur
Pemetaan dan Data Spatial Negara (JPDSN)

Semua aktiviti yang melibatkan Mesyuarat adalah dijalankan secara atas talian dan mematuhi SOP serta Arahan Kerajaan.
Untuk makluman, terdapat aktiviti di mana pelitup muka dibuka bertujuan untuk sesi bergambar semata-mata.

PENDAHUPLUeAndNahuluan

Jemaah Menteri berasaskan Kertas Kabinet No.243/385/65 bertajuk National Mapping Malaysia
telah meluluskan jawatan dan terma-terma rujukan “Surveyor-General Malaya and Singapore”
sebagai Pengarah Pemetaan Negara Malaysia dan mengesahkan keanggotaan serta terma-terma
rujukan Jawatankuasa Pemetaan Negara pada 31 Mac 1965.

Cabutan para-para 2(b), 2(c) dan 2(d) daripada kertas kabinet tersebut mengenai keanggotaan dan
terma-terma rujukannya adalah seperti berikut:

“2(b) National Mapping Committee

That a National Mapping Committee be appointed to comprise the following:

i. Director of National Mapping
ii. Director of Lands & Surveys, Sabah;
iii. Director of Lands & Surveys Sarawak;
iv. Representative of the Ministry of Defence;
v. Representative of the Ministry of Rural Development (now substituted by the Ministry

of Natural Resources and Environment);
vi. Assistant Director of Survey, FARELF

2(c) The terms of reference of the National Mapping Committee to be as follows:

i. to advise the Director of National Mapping on matters relating to mapping policy;
ii. to advise the Director of National Mapping on mapping priorities.

2(d) That the Committee be empowered to appoint a Secretary and to co-opt persons who would
be required to assist the Committee,”

Seterusnya pada 22 Januari 1997, Jemaah Menteri telah meluluskan pindaan terhadap nama,
keanggotaan dan bidang-bidang rujukan Jawatankuasa Pemetaan Negara kepada Jawatankuasa
Pemetaan dan Data Spatial Negara (JPDSN), bagi mencerminkan peranannya yang diperluaskan
ke bidang data pemetaan berdigit. Keanggotaan JPDSN pada masa kini adalah terdiri daripada
agensi-agensi seperti berikut:

1. Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia 8. Jabatan Pertanian Sabah

2. Jabatan Tanah dan Ukur Sabah 9. Jabatan Pertanian Sarawak

3. Jabatan Tanah dan Survei Sarawak 10. Jabatan Perhutanan Semenanjung Malaysia

4. Jabatan Mineral dan Geosains Malaysia 11. Jabatan Perhutanan Sabah

5. Agensi Angkasa Malaysia 12. Jabatan Hutan Sarawak

6. Bahagian Staf Perisikan Pertahanan, 13 Universiti Teknologi Malaysia

KEMENTAH 14 Pusat Geospatial Negara

7. Jabatan Pertanian Malaysia

Buletin GIS dan Geomatik ini yang diterbitkan dua (2) kali setahun adalah merupakan salah satu
aktiviti oleh JPDSN dan juga salah satu media pendidikan bagi penyebaran maklumat dalam
mendidik masyarakat memanfaatkan maklumat spatial dalam pembangunan negara. Walau
bagaimanapun, sebarang kandungan artikel-artikel adalah tanggungjawab penulis sepenuhnya dan
bukan melambangkan pandangan penerbit.

BULETIN GIS DAN GEOMATIK BIL. 2/2021 1

Dari Meja Editor

Bersyukur kita ke hadrat Ilahi kerana dapat bertemu kembali dalam penerbitan Buletin GIS dan
Geomatik Bil. 1/2022. Industri Revolusi 4.0 (IR 4.0) bukanlah satu perkara asing bagi kita.
Perkembangan IR 4.0 ini telah banyak memberi impak yang positif kepada negara kita dalam pelbagai
bidang termasuk bidang geospatial. JUPEM adalah di antara agensi yang telah mengadaptasi IR
4.0 dengan penghasilan produk dan perkhidmatan berasaskan revolusi pendigitalan dan teknologi
internet.

Bagi merealisasikan IR 4.0 di dalam bidang geomatik ini, terdapat pelbagai pendekatan yang
terkini telah dibangunkan antaranya adalah Digital Twin yang merupakan satu persembahan
maya yang menggambarkan dunia sebenar merangkumi objek fizikal, hubungkait dan tingkah laku
masa hakiki. Seiring dengan perkembangan teknologi di dalam geomatik, aktiviti-aktiviti pemetaan
terutamya penghasilan model digital mudah dijalankan. Model tersebut dapat digunakan untuk
mengoptimumkan keberkesanan sesuatu operasi dan seterusnya dapat membuat ramalan untuk
jangka masa panjang serta membuat keputusan. Sebagai contoh Digital Twin ini merangkumi
Building Information Modelling (BIM) di mana ianya merupakan asas transformasi pendigitalan bagi
industri arkitek dan kejuruteraan. Dengan pengintegrasian Sistem Maklumat Geografi (GIS) dan BIM
ini telah menjadikan satu maklumat geospatial yang komprehensif bagi pembangunan bandar pintar
di Malaysia.

Penerbitan Buletin GIS dan Geomatik Bil. 1/2022 pada kali ini akan mengetengahkan pelbagai artikel
berkaitan geomatik seperti perkembangan Digital Twin di dalam industri geomatik, penggunaaan
Unmanned Aerial Vehicle (UAV), penterjemahan istilah standard berkaitan geospatial, aplikasi
teknologi GIS dan penderian jauh. Selain itu juga, terdapat juga laporan berkaitan dengan penglibatan
ahli-ahli JPDSN di dalam beberapa mesyuarat di peringkat antarabangsa seperti Mesyuarat United
Nations Group of Experts on Geographical Names Asia South East Division (UNGEGN-ASE) dan
juga Mesyuarat ISO/TC 211 - Geographic information/Geomatics.

Sidang pengarang buletin merakamkan setinggi-tinggi penghargaan dan terima kasih kepada ahli-
ahli JPDSN dan pegawai-pegawai Subject Matter Experts (SME), JUPEM dan komuniti geospatial
kerana sudi menyumbangan artikel untuk Buletin GIS dan Geomatik pada kali ini. Artikel yang
diterbitkan ini diharap akan menjadi bahan rujukan dan dapat memberi manfaat kepada masyarakat
umum.

KESAN PENGENALAN SISTEM Artikel Teknikal
KOORDINAT GDM2000 TERHADAP
antara kedua-dua sistem koordinat tersebut.
SISTEM KENDERAAN, SISTEM Seiring dengan perkembangan terkini
PERALATAN DAN SISTEM International Terrestrial Reference Frame
(ITRF), Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia
PERSENJATAAN TENTERA DARAT (JUPEM) telah menghasilkan datum rujukan
MALAYSIA (TD) pemetaan Malaysia yang baharu, dikenali
sebagai Geocentric Datum of Malaysia 2000
SERTA PENGGUNAAN (GDM2000). GDM2000 ini turut digunakan
APLIKASI RSO dalam penerbitan Peta Topografi Siri MY iaitu
CONVERSION peta topografi keluaran terbaharu JUPEM bagi
menggantikan Peta Topografi Siri L7030 dan
Sr Yeap Wei Chien, SME Geodetik T738. Perubahan datum rujukan ini secara
(Sistem Rujukan Koordinat) tidak langsung memberi kesan besar kepada
Sistem Kenderaan dan Sistem Persenjataan
Bahagian Geospatial Pertahanan ATM.
Jabatan Ukur dan Pemetaan Malaysia,
Kata Kunci: Sistem Koordinat, GDM2000,
[email protected] ITRF

Abstrak

Peta Topografi Siri L7030 untuk Semenanjung PENDAHULUAN
Malaysia dan Peta Topografi T738 untuk Sabah
dan Sarawak telah digunakan sejak awal tahun 1.0
1980an di dalam perkhidmatan Angkatan
Tentera Malaysia (ATM). Penggunaan peta JUPEM ialah agensi yang
topografi di dalam ATM terutamanya Tentera
Darat (TD) tidak boleh dipisahkan di mana dipertanggungjawabkan untuk menghasil dan
ia digunakan secara meluas dalam operasi
dan latihan. TD menggunakan maklumat di membekalkan peta untuk kegunaan ATM.
dalam Peta Topografi Siri L7030/T738 untuk
perancangan sebelum pelaksanaan sesuatu Peta merupakan gabungan seni dan sains
operasi dan latihan. Peta Topografi Siri L7030
menggunakan unjuran sistem koordinat Bentuk terhadap data muka bumi yang diterjemahkan
Benar Serong Ditepati (BBST) beroriginkan
Kertau atau dikenali sebagai Malayan ke atas lembar kertas. Peta topografi kegunaan
Rectified Skew Orthomorphic (MRSO)
manakala Peta T738 pula menggunakan ketenteraan dihasilkan mengikut ciri-ciri
Borneo RSO (BRSO) beroriginkan Timbalai.
Ini menyebabkan wujud tiada keseragaman khas ketenteraan. Kegunaan peta topografi

adalah sangat penting terutamanya apabila

melibatkan operasi di dalam hutan belantara

di mana navigasi hanya berpandukan pada

peta dan kompas. Data dan maklumat yang

disediakan untuk penghasilan peta adalah

berketepatan tinggi bersesuaian dengan

skalanya. Antara elemen terpenting dalam

penerbitan peta topografi ialah sistem

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

1

koordinat yang mampu dibaca oleh anggota merancang kedudukan penempatan senjata
semasa pertahanan ataupun serangan dan
tentera agar dapat mengenal pasti kedudukan pandu arah pergerakan pasukan dari suatu
lokasi ke lokasi yang dikehendaki dalam masa
diri sendiri, butiran berdekatan dan rakan yang minimum. Sistem persenjataan yang
lengkap di dalam unit atau pasukan seperti
sepasukan yang berdekatan. Setiap unit meriam atau artileri juga memerlukan
data ketinggian untuk analisis sebelum
perkhidmatan di dalam ATM menggunakan melaksanakan tembakan terhadap pasukan
musuh.
peta yang berlainan mengikut tugasan dan

fungsi. Aplikasi peta di dalam ketenteraan,

selain untuk kegunaan infantri, ianya juga

digunakan untuk penerbangan udara oleh

pesawat udara dan helikopter. Peta digital juga

dimuat naik ke dalam sistem kenderaan dan

sistem persenjataan tentera seiring dengan

kemajuan teknologi terkini. Kertas kajian ini TUJUAN KAJIAN

akan lebih memfokuskan kepada aplikasi peta 2.0

yang digunakan di dalam sistem kenderaan Penghasilan Peta Topografi Siri MY keluaran
terbaharu JUPEM berasaskan Sistem
dan sistem persenjataan perkhidmatan TD. Koordinat RSO GDM2000 telah menggantikan
Peta Topografi L7030/T738 termasuk untuk
Selaras dengan kemajuan di dalam teknologi kegunaan ATM. Selaras dengan ketetapan
semasa, sistem kenderaan dan sistem JUPEM ini, satu pasukan kajian untuk
persenjataan di dalam perkhidmatan TD kini sistem kenderaan dan sistem persenjataan
dilengkapi dengan sistem paparan peta dan TD telah ditubuhkan pada tahun 2018 untuk
peralatan penentududukan Global Navigation mengenal pasti kesesuaian dan penerimaan
Satellite System (GNSS) untuk menunjukkan sistem terhadap Peta Topografi Siri MY
lokasi kedudukan sendiri serta rakan pasukan dan keserasian bacaan sistem koordinat
secara lebih tepat. Sistem ini juga dilengkapi RSO GDM2000. Hasil kajian tersebut telah
dengan peralatan telekomunikasi radio dibentangkan kepada pengurusan tertinggi TD
untuk berhubung antara markas kawalan pada 18 Jun 2019. Berdasarkan pemerhatian
dan pasukan bantuan lain yang terletak kajian tersebut, sistem kenderaan dan
pada jarak 20 kilometer atau lebih jauh. persenjataan TD dapat dikategorikan kepada
Paparan visual di dalam sistem tersebut pada 5 iaitu:
masa kini mampu untuk memaparkan peta i. Kategori 1 - Kenderaan/peralatan
topografi L7030/T738 keluaran JUPEM dan
juga berupaya memberikan bacaan sistem tidak diuji.
koordinat MRSO/BRSO di dalam bentuk ii. Kategori 2 - Sistem peralatan tidak
rujukan grid. Format bacaan sistem rujukan
grid ini adalah berasaskan ringkasan daripada memerlukan paparan Peta Topografi
sistem koordinat RSO yang memberikan Siri MY tetapi memerlukan peneta
bacaan dalam meter yang membantu pan sistem koordinat GDM2000.
sesebuah pasukan untuk mengukur jarak bagi iii. Kategori 3 - Ujian ke atas peralatan/
sistem gagal.

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

2

iv. Kategori 4 - Peta Topografi Siri MY Hasil daripada kajian yang dijalankan,
berjaya dipaparkan tetapi gagal JUPEM telah membangunkan aplikasi
menghitung dan memaparkan RSO Conversion sebagai penyelesaian
bacaan sistem koordinat GDM2000. alternatif terhadap permasalahan perbezaan
koordinat sedia ada. Satu Pasukan Kajian
v. Kategori 5 - Sistem paparan Peta juga telah ditubuhkan untuk membuat uji
Topografi Siri MY dan sistem nilai RSO Conversion bagi peralatan, sistem
koordinat GDM 2000 berfungsi persenjataan dan sistem kenderaan TD.
sepenuhnya.

Kajian pada kali ini pula adalah bertujuan untuk
mengkaji kesesuaian penggunaan aplikasi
RSO Conversion pada sistem kenderaan dan
sistem persenjataan TD. Ia hanya melibatkan
peralatan, sistem persenjataan dan sistem
kenderaan TD yang telah dikenal pasti
melalui kajian yang lepas iaitu yang berada
di Kategori 1 dan Kategori 4. Berikut adalah
senarai peralatan, sistem persenjataan dan
sistem kenderaan TD yang telah diuji:

Jadual 1: Senarai peralatan, sistem persenjataan dan sistem kenderaan TD yang telah diuji

Bil Peralatan/ Sistem Persenjataan dan Sistem Kenderaan Kategori Lokasi

1 Sistem Kenderaan Mortar 120 mm (2R2M) Kategori 4 Kuantan

2 Future Soldier System (FSS) Kategori 1 Kuantan

3 Sistem Main Battle Tank (MBT) PT 91M Kategori 1 Gemas

4 Sistem Roket Lancar Berganda (SRLB) ASTROS II Kategori 4 Gemas

5 Observation and Target Acquisition System (OTAS) Kategori 1 Gemas

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

3

OBJEKTIF KAJIAN ii. Lembar BV 24 Beserah
iii. Lembar AP 44 Gemencheh
3.0 iv. Lembar BL 33 Gemas
v. Lembar AP 42 Jasin
Objektif kajian ini adalah: vi. Lembar BL 31 Tangkak

i. Menyelesaikan permasalahan b. Peta Topografi Terhad Siri L7030,
Skala 1:50000
integrasi Peta Topografi Siri MY yang dihadapi i. Lembar 4360 - Kuantan
ii. Lembar 4359 - Kuala Pahang
dalam sistem persenjataan dan sistem iii. Lembar 4055 - Gemencheh
iv. Lembar 4155 - Segamat
kenderaan TD yang berada dalam Kategori 1 v. Lembar 4054 - Jasin
vi. Lembar 4154 - Gerisek
dan Kategori 4.
c. Perkakasan Aplikasi RSO
ii. Menyelesaikan permasalahan Conversion dan Telefon Pintar Cat S61.

ketepatan transformasi koordinat Peta d. GPS handheld Garmin 60s.

Topografi L7030/T738 kepada Peta Topografi 4.2 Kaedah Uji Nilai
Uji nilai dilaksanakan di lokasi yang dipilih
Siri MY. oleh pasukan kajian. Kaedah uji nilai adalah
dengan mendapatkan nilai kedudukan lokasi
PERLAKSANAAN UJI NILAI RSO peralatan, sistem persenjataan dan sistem
kenderaan TD terpilih mengikut kategori dan
CONVERSION BAGI PERALATAN, menukarnya kepada koordinat dalam unjuran
GDM2000 dengan menggunakan aplikasi
SISTEM PERSENJATAAN DAN RSO Conversion. Aplikasi RSO Conversion
ini mempunyai pilihan untuk membuat
SISTEM KENDERAAN TD 4.0 transformasi sistem koordinat World Geodetic
System 1984 (WGS84) kepada MRSO
Pada 25 Ogos 2021 sehingga 28 Ogos Kertau untuk Semenanjung Malaysia dan
WGS84 kepada BRSO Timbalai untuk Sabah
2021, wakil Bahagian Geospatial Pertahanan dan Sarawak. Untuk pilihan Semenanjung
Malaysia, pengguna juga boleh membuat
(BGSP) bersama Pasukan Kajian, telah transformasi sistem koordinat MRSO Kertau
kepada MRSO GDM2000 dan WGS84
hadir ke Kem Daralockwood, Kuantan kepada RSO GDM2000. Sepanjang uji nilai

untuk melaksanakan uji nilai aplikasi

RSO Conversion pada peralatan, sistem

persenjataan dan sistem kenderaan TD

seperti di Jadual 1. Pemilihan peralatan untuk

diuji nilai oleh aplikasi RSO Conversion adalah

berdasarkan kepada laporan Pasukan Kajian

Kesesuaian Penggunaan Peta Topografi

Siri MY sebelum ini. Uji nilai di Kem Syed

Sirajudin, Gemas, Negeri Sembilan pula telah

dijalankan pada tarikh 01 September 2021.

4.1 Peralatan

a. Peta Topografi Terhad Siri MY501,
Skala 1:50000

i. Lembar BV 22 Kuantan

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

4

yang dilaksanakan di Semenanjung Malaysia, penggunaan sistem koordinat adalah pilihan MRSO
Kertau kepada MRSO GDM2000. Kaedah penggunaan aplikasi RSO Conversion adalah seperti di
Lampiran A.

Setiap lokasi uji nilai berkenaan diduduki dan dibuat cerapan menggunakan alat GPS
handheld untuk semakan silang nilai koordinat dengan Peta Topografi Siri L7030 dan
Peta Topografi Siri MY yang dibaca secara manual semasa di tapak ujian. Cerapan GPS
handheld mendapatkan nilai koordinat lokasi secara point positioning. Nilai-nilai koordinat
yang dihasilkan seterusnya dibuat proses transformasi koordinat dari WGS84 ke GDM2000
serta penukaran/unjuran koordinat dari GDM2000 ke MRSO GDM2000 dan sebaliknya.

Rajah 1: Paparan Aplikasi RSO Conversion dan pilihan untuk transformasi sistem koordinat

Rajah 2: KJA ACV Adnan
JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

5

Rajah 3: Sistem 2R2M dalam KJA ACV Adnan Nilai bacaan
Koordinat di lokasi
tapak uji nilai A1
0416941 N
0577889 E

Nilai bacaan
Koordinat di lokasi
tapak uji nilai A1
0416941 N
0577889 E

Rajah 4: Paparan lokasi uji nilai di dalam Peta Topografi L7030

Nilai bacaan
Koordinat di lokasi
tapak uji nilai A1
0416941 N
0577889 E

Rajah 5: Paparan lokasi uji nilai di dalam Peta Topografi MY502A

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

6

Rajah 6: Bacaan koordinat lokasi uji nilai di Peta Topografi Siri L7030 dan Peta Topografi Siri MY secara manual

Rajah 7: Keputusan uji nilai transformasi sistem koordinat RSO Kertau kepada sistem sistem koordinat GDM 2000

Future Soldier System (FSS)

Rajah 8: Peralatan Future Soldier System (FSS)
JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

7

Uji nilai peralatan FSS tidak dapat dilaksanakan kerana sistem peralatan tidak berfungsi sepenuhnya.
Sistem peralatan FSS juga di dalam perancangan penambahbaikan dan Peta Topografi Siri MY
dan sistem koordinat RSO GDM2000 akan dimasukkan untuk kegunaan TD pada masa hadapan.

Sistem Main Battle Tank (MBT) Kereta Kebal Pendekar PT-91M

Rajah 9: MBT Kereta Kebal Pendekar PT-91M

Rajah 10: Bacaan koordinat lokasi uji nilai di Peta Topografi Siri L7030 dan Peta Topografi Siri
MY secara manual Sistem Kenderaan MBT Pendekar

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

8

Nilai bacaan Koordinat di
lokasi tapak uji nilai G1
0283720 N
0510019 E

Rajah 11: Bacaan koordinat lokasi uji nilai di Peta Topografi Siri L7030 kawasan Gemas di dalam sistem MBT

Sistem Main Battle Tank (MBT) Kereta Kebal Pendekar PT-91M

Rajah 12: Keputusan uji nilai transformasi sistem koordinat RSO Kertau kepada sistem koordinat
GDM 2000

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

9

Sistem Roket Lancar Berganda (SRLB) ASTROS II

Rajah 13: Kenderaan SRLB ASTROS II

Nilai bacaan Koordinat di lokasi
tapak uji nilai G2
0283720 N
0510444 E

Rajah 14: Bacaan koordinat lokasi uji nilai di Peta Topografi Siri L7030 kawasan Gemas di dalam
sistem SRLB ASTROS II

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

10

Rajah 15: Keputusan uji nilai transformasi sistem koordinat RSO Kertau kepada sistem sistem koordinat GDM 2000

Observation and Target Acquisition System (OTAS)

Rajah 16: Peralatan OTAS
JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

11

Uji nilai peralatan OTAS tidak dapat dilaksanakan kerana sistem peralatan tidak berfungsi
sepenuhnya. Berdasarkan penerangan dan manual peralatan, pasukan kajian mendapati peralatan
ini tidak sesuai untuk dibekalkan aplikasi RSO Conversion. Ini adalah kerana kegunaan peralatan
ini hanya untuk mendapatkan kedudukan jarak, sudut dan koordinat dalam format WGS 84.

Jadual 2: Keputusan Uji nilai

Bacaan Lokasi Uji nilai Nilai Selepas Penukaran

Peralatan/Sistem Datum Kertau (Peta Topo Siri Datum GDM2000

Bil Persenjataan L7030)
dan Sistem
Ketimuran Keutaraan Ketimuran Keutaraan
Kenderaan (E) (N) (E) (N)

1 2R2M 0577889 0416941 0577695 0416946
2 MBT PT 91M 0510019 0283720 0509825 0283725

3 SRLB ASTROS II 0510444 0283720 0509825 0283725

4 FSS Sistem FSS tidak dapat berfungsi untuk pengujian
5 OTAS Sistem OTAS tidak dapat berfungsi untuk pengujian

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

12

PENEMUAN KAJIAN Peralatan dan Sistem Persenjataan TD dalam
pengoperasian menggunakan Peta Topografi
5.0 Siri MY dan sistem koordinat GDM 2000.
Penglibatan JUPEM sebagai ahli Co-Opted
Merujuk kepada Laporan Kajian Peta Siri semasa pemilihan peralatan persenjataan
MY terhadap sistem peralatan dan sistem dan kenderaan di masa hadapan dilihat
persenjataan pada tahun 2019, telah didapati perlu dan penting bagi membantu dari segi
terdapat sistem yang outdated dan perlu memberi khidmat nasihat teknikal berkenaan
dinaik taraf untuk integrasi Peta Topografi Siri pemetaan dan sistem koordinat yang diguna
MY dan sistem koordinat GDM2000. Langkah pakai oleh ATM. Pendedahan dan penerapan
penyelesaian alternatif yang disarankan khusus berkenaan peta dan sistem koordinat
melalui kajian ini adalah penggunaan aplikasi merupakan langkah penting bagi menzahirkan
RSO Conversion yang dibangunkan khas oleh pemahaman di dalam penggunaan peta yang
JUPEM sementara menunggu pihak ATM mana selanjutnya boleh membawa kepada
melaksanakan naik taraf sistem peralatan/ keberkesanan penyampaian maklumat dan
kenderaan dan sistem persenjataan bagi kelancaran perancangan yang berasaskan
peralatan dan persenjataan yang tidak dapat penggunaan peta di dalam ATM.
memenuhi keperluan penggunaan Peta
Topografi Siri MY.

KESIMPULAN

6.0

RSO Conversion ini dapat memberi pilihan
penyelesaian kepada permasalahan yang
dihadapi oleh perkhidmatan TD dalam
mengadaptasi Peta Topografi Siri MY. Ia
memenuhi keperluan amalan dan kaedah bacaan
sistem koordinat oleh TD yang mengamalkan
sistem Grid Rujukan pada ketepatan sehingga
100m terhampir. Melalui pembangunan
aplikasi ini, maklumat transformasi parameter
GDM2000 yang dihasilkan oleh pihak JUPEM
juga tidak didedahkan kepada pihak yang tidak
berkepentingan.

Aplikasi RSO Conversion adalah penyelesaian
alternatif untuk membantu Sistem Kenderaan,

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

13

LAMPIRAN A

PAPARAN DAN TATACARA PENGGUNAAN APLIKASI RSO CONVERSION

LAMPIRAN A

PAPARAN DAN TATACARA PENGGUNAAN APLIKASI RSO CONVERSION

No Perkara Gambar

Paparan Aplikasi RSO Conversion di
1

dalam HP atau Tablet

Paparan Pertama setelah pengguna
2 memasuki aplikasi RSO RSO

Conversion

3 Paparan untuk pemilihan Kawasan yang

terlibat

Koordinat Keseluruhan Kawasan
Semenanjung

Koordinat Keseluruhan Kawasan Sabah

Koordinat Keseluruhan Kawasan
Sarawak

Maklumat Berkenaan Pengasas
Aplikasi

Panduan Pengguna Berkenaan Aplikasi
Ini dan Cara Menggunakannya

14

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

14

No Perkara Gambar

4 1. Pilihan Kawasan, Peninsular, Sabah
atau Sarawak

2. Pilih Jenis Transformasi.

3. Masukkan Nilai Koordinat yang ingin
di transformasi.

4. Setelah selesai memasukkan nilai
koordinat, tekan Conversion untuk
mendapatkan keputusan koordinat

5 Hasil keputusan menunjukkan bacaan
yang telah di transformasi dari RSO
Kertau kepada RSO GDM 2000.

Bacaan menunjukkan rujukan grid yang
diringkaskan dari RSO GDM 2000 yang
diperlukan iaitu GR077817 untuk
menunjukkan lokasi sendiri ataupun
pasukan lain.

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

15 15

TEKNOLOGI PENDERIAAN JAUH laut. Buaya, jerung dan paus pembunuh
DAN GIS BAGI KAJIAN TABURAN adalah pemangsa yang memakan dugong.
DUGONG DAN RUMPUT LAUT DI Daging dan minyak daripada badan dugong
diburu untuk tujuan perubatan. Semua
PERAIRAN JOHOR mamalia marin termasuk dugong dilindungi
di bawah Seksyen 27 Akta Perikanan 1985.
Gs. Dr. Syarifuddin bin Misbari Dugong turut disenaraikan sebagai salah
Fakulti Teknologi Kejuruteraan Awam (FTKA) satu binatang liar yang dilindungi sepenuhnya
mengikut Jadual Satu, Akta Perlindungan
Universiti Malaysia Pahang Hidupan Liar 1972 (Akta 76) Pindaan 1991.
[email protected] Rumput laut bukan sejenis rumpai laut walau
kedua-duanya berwarna hijau. Rumput laut
PENGENALAN: DUGONG DAN berakar dan berbunga tetapi rumpai laut tidak
berakar dan tidak berbunga. Beberapa pulau
RUMPUT LAUT di Malaysia merupakan habitat kepada rumput
laut, terutamanya di Johor yang mempunyai
1.0 rumput laut paling luas di Malaysia. Malaysia
yang beriklim tropika merupakan habitat
Dugong acap kali dihubungkait dengan yang digemari dugong dan penyu hijau
legenda ikan duyung oleh masyarakat untuk memakan spesies rumput laut tertentu
tempatan di Malaysia. Hal ini disebabkan terutamanya Halophile ovalis dan Thalassia
oleh bentuk fizikal, postur dan rupa yang hempirichii.
seakan-akan manusia. Ia sebenarnya kesan
ilusi apabila bayang-bayang rumput laut dan HUBUNGAN RUMPUT LAUT
dugong disalah tafsir oleh nelayan di zaman DAN DUGONG
dahulu kala sebagai rambut wanita ketika
dugong itu melalui kawasan rumput laut 2.0
yang padat. Dugong atau nama saintifiknya
dugong dugon adalah sejenis mamalia marin Sehingga kini, Malaysia dilaporkan
yang mampu menjangkau usia 70 tahun. mempunyai kekayaan spesies rumput laut
Dugong yang digelar ‘lembu laut’ oleh saintis antara yang tertinggi di dunia iaitu antara
mempunyai berat sekitar satu (1) tan, panjang 12 ke 15 spesies daripada keseluruhan 60
menjangkau sehingga 1.5 meter, berwarna spesies yang wujud di kawasan perairan
kelabu, mempunya dua tangan, ekor dan dunia. Pelbagai spesies rumput laut dapat
muncung yang leper di bahagian mulut untuk dilihat jelas di kawasan beting Merambong
kesesuaiannya memotong dan mengunyah yang terletak antara Johor dan Singapura
rumput laut persis seekor lembu yang di Selat Tebrau seperti ditunjukkan dalam
meragut rumput. Ia sering mencari makanan Rajah 1. Walaupun air di situ agak keruh,
pada waktu malam yang sunyi dan bebas ia merupakan hamparan rumput laut yang
dari laluan kapal yang sibuk. Kini, dugong terpanjang dan terluas di Malaysia dengan
terancam pupus di perairan dunia akibat panjang hampir 2.0 kilometer dan lebar 0.7
pelbagai faktor yang mengganggu habitat dan
sumber makanan utama mereka iaitu rumput

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

16

kilometer dihuni oleh lebih 10 spesies rumput alam secara semulajadi melalui keupayaan
laut dan kerap dikunjungi dugong sebagai serapan karbon yang lebih tinggi daripada
destinasi tumpuan mencari makanannya, hutan di darat, memperlahankan halaju
terutamanya sebelum aktiviti penambakan ombak, mempercepatkan mendapan sedimen
laut dijalankan. Namun, kini beting tersebut dari darat ke laut serta memperlambatkan
musnah dek pembangunan pesisir seperti hakisan di kawasan hutan paya bakau. Ia
ditunjukkan oleh imej satelit melalui aplikasi juga menjadi habitat kepada haiwan laut
Google Earth Pro dalam Rajah 3(ii). termasuk kuda laut, ikan, sotong, ketam dan
dugong. Ia merupakan antara pengeluar
Selain di Johor Selatan, dugong juga kerap utama bagi rantaian makanan di ekosistem
dijumpai sedang memakan rumput laut di pesisir. Rumput laut tidak mampu hidup pada
Taman Laut Johor iaitu di Johor Timur seperti kedalaman melebihi 10meter di Merambong
Pulau Tinggi, Pulau Sibu dan Sedili Kechil akibat kekangan cahaya matahari bawah
(Rajah 8). Kesan ragutan mulut dugong ke air yang kurang mencukupi apabila air di
atas rumput laut jelas kelihatan ketika air kawasan itu kurang jernih. Namun, ia dijumpai
surut kerana ragutan dugong biasanya hingga hidup subur pada kedalaman 15 hingga 30
ke akar rumput laut spesies Halophila ovalis meter di dasar laut sekitar Taman Marin Johor
tersebut. Selain itu, kesan ragutan dugong seperti Pulau Tinggi dan Pulau Sibu (Rajah 7)
juga boleh diamati menerusi koyakan pada yang memiliki air yang jernih dan dilindungi
hujung rumput laut spesies Enhalus acoroides undang-undang daripada sebarang aktiviti
yang mempunyai panjang kira-kira satu (1) yang mengundang bahaya kepada hidupan
meter. Faktor yang menarik kedatangan marin.
dugong ke kawasan ini bukan sahaja kerana
padang rumput laut yang luas dan suhu air Kini, populasi dugong yang dijumpai semakin
yang sesuai, tetapi dugong lebih tertarik merosot akibat taburan habitat rumput laut
datang ke tempat yang sunyi, perairan yang menunjukkan trend semakin berkurangan
tenang dan kawasan yang bebas daripada akibat perubahan guna tanah yang disebabkan
laluan kapal. Statistik penemuan dugong di oleh pembangunan pesat di muara sungai dan
perairan negeri Johor dan kawasan lain tentu pesisir laut di Johor Selatan. Perubahan ini
dijadikan sebagai indikator kepada Malaysia dapat dilihat melalui imej satelit menggunakan
dalam usaha memelihara keseimbangan teknologi penderiaan jarak jauh atau remote
ekosistem pesisir menerusi servis ekologi sensing. Malah, jumlah tangkapan ikan
yang disumbang oleh rumput laut di samping menyusut dan menjejaskan pendapatan
kawasan hutan paya bakau dan terumbu nelayan pesisir. Pengurangan rumput laut
karang yang mendiami pesisir laut. dan pergerakan kapal yang sibuk di Selat
Johor membawa kepada penurunan bilangan
Rumput laut sangat penting secara ekonomi dugong di sepanjang perairan negeri Johor,
dan ekologi. Ia dianggap jurutera semula jadi meningkatkan lagi risiko kepupusan dugong
kerana fungsinya memelihara keseimbangan di Johor Selatan pada masa akan datang.

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

17

Rajah 2 menunjukkan peta taburan rumput secara berkala sebagai usaha pelestarian
laut di Selat Tebrau, Johor di mana hijau ekosistem pesisir laut menggunakan imej
gelap merupakan kawasan padat rumput laut. satelit. Teknologi satelit semakin berkembang
Laporan berkenaan kepentingan rumput laut di zaman moden ini dan Malaysia tidak
kepada kadar kehadiran dugong di kawasan ketinggalan memanfaatkan teknologi ini bagi
pesisir Malaysia terutama di perairan selatan kegunaan saintifik dan usaha memelihara
Semenanjung Malaysia adalah penting atau memulihara sumber alam semula
sebagai petunjuk utama kepada kualiti air jadinya. Antara agensi yang mengembangkan
dan kelestarian habitat rumput laut di perairan teknologi ini ialah Agensi Angkasa Malaysia
Johor. (MYSA). Penyelidik geospatial, Gs. Dr.
Syarifuddin Misbari pernah berkolaborasi
Rajah 1: Rumput laut di beting Merambong, dengan sekumpulan penyelidik daripada
Johor pada 2014. Universiti Metropolitan Tokyo, Jepun pada
2013 hingga 2014 bagi memetakan taburan
Rumput laut merupakan indikator utama lokasi penemuan dugong serta pergerakan
kehadiran dugong di pesisir laut Malaysia. dugong di sepanjang pesisir laut Johor.
Seekor dugong dewasa mampu meragut
30 kilogram rumput laut sehari. Oleh yang Faktor cuaca tidak memberi implikasi yang
demikian, adalah sangat penting memetakan signifikan terhadap dinamika taburan rumput
taburan rumput laut dan pergerakan dugong laut di Malaysia. Maka, kehadiran dugong
tidak akan terjejas di kawasan yang dipelihara
seperti Taman Laut Johor. Habitat popular
rumput laut seperti di sekitar Merambong
menunjukkan impak negatif yang ketara dari
segi taburan dan biojisimnya selepas projek
pembangunan bandar pesisir dijalankan
sejak awal 2014 disebabkan kualiti air yang
kian merosot. Dugong juga semakin jarang
ditemui kerana dugong tidak menggemari
suasana bising. Rajah 3 ialah imej satelit pada
Jun 2015 dan Januari 2022 menunjukkan
kemusnahan drastik Halophila ovalis di atas
beting Merambong, Johor.

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

18

Rajah 2: Taburan rumput laut di kawasan Merambong yang dikenal pasti selepas imej satelit Landsat 8 OLI diproses
(sumber: Misbari dan Hashim, 2016).

Rajah 3 (i): Kawasan tambakan pasir di Merambong yang dilihat melalui imej satelit, Landsat OLI pada Mac 2015 (sumber:
USGS, 2015).

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

19

Rajah 3 (ii): Kemusnahan habitat rumput laut di beting Merambong melalui imej Sentinel-2 pada Januari 2022 (sumber:
USGS, 2022).

Rajah 4: Kekerapan dugong ditemui di pesisir Johor dari sebelum 1999 hingga 2013. Pulau Tinggi dan Sibu menunjukkan
kehadiran dugong paling tinggi di Johor.

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

20

Aktiviti pengumpulan data di sepanjang PERGERAKAN DUGONG
perairan negeri Johor yang dikelilingi Selat
Melaka di Johor Barat, Selat Johor di Johor 3.0
Selatan, Selat Singapura di Johor Tenggara
dan Laut China Selatan di Johor Timur Walaupun kajian mengenai dugong banyak
dijalankan bagi mengenal pasti taburan lokasi dijalankan di Australia, dugong juga
dan bilangan dugong yang dijumpai oleh dijumpai di kawasan tenggara pantai Afrika,
nelayan pesisir tempatan. Seramai 146 orang Madagaskar, Semenanjung Arab, India,
nelayan sebagai responden telah ditemu bual Thailand, Malaysia, Indonesia, Papua-New
secara rawak bagi tujuan ini di sepanjang Guinea, Filipina dan Jepun. Berdasarkan
pesisir Johor (Rajah 6). Data yang dikumpul taburan populasi dugong di sepanjang
disimpan ke dalam pangkalan data digital perairan Johor hasil daripada sesi temubual
Geographical Information System (GIS) bagi tersebut, Johor Timur mendominasi lain-lain
pemetaan digital taburan dugong melalui kawasan sebagai kawasan perairan paling
perisian ArcGIS dan Google Earth. Hasil kerap dugong ditemui. Hal ini bukan sahaja
kajian mendapati kehadiran dugong yang kerana kehadiran spesies rumput laut yang
terlihat oleh nelayan sangat berkait rapat mengumpan mereka, tetapi pewartaan
dengan kehadiran rumput laut, khususnya kawasan itu sebagai Taman Marin Johor
Halophila Ovalis yang menjadi antara menu yang menepis ancaman bahaya terhadap
utamanya. Rajah 4 menunjukkan taburan kelangsungan hidup dugong selain kawasan
pergerakan dugong di Johor dari sebelum tersebut yang tenang, sunyi serta kepadatan
tahun 1999 sehingga 2013. Dengan purata rumput laut dan pesisir yang tidak sibuk
kehadiran yang dilaporkan nelayan sebanyak dengan laluan kapal dagang, motorbot
20 hingga 40 kali setahun, kawasan Johor dan sebagainya. Statistik yang diperoleh
Timur menjadi kawasan paling kerap berdasarkan temu bual bersama nelayan
dikunjungi dugong terutamanya Pulau Sibu pesisir ini juga menunjukkan bahawa
dan Pulau Tinggi. Ini diikuti oleh kawasan pewartaan Taman Marin Johor telah berjaya
Sungai Johor berhampiran Pulau Ubin dan mengurangkan kadar kematian dugong
Pulau Tekong. Kawasan Merambong yang secara signifikan berbanding bahagian lain di
terletak di antara Johor dan Singapura Johor.
yang dahulunya merupakan pusat tumpuan
kedatangan dugong mengalami kemerosotan Dugong yang ditemui mati sebelum ini
mendadak kehadiran dugong. dilaporkan adalah akibat beberapa faktor
termasuklah terperangkap pada jaring
nelayan, terkena bilah mesin bot, makanan
beracun, air tercemar oleh tumpahan kimia
seperti minyak dan terdampar di tepi pantai
akibat dihanyutkan ombak laut. Ini berbeza
dengan kawasan Merambong, Gelang

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

21

Patah di mana kekerapan dugong ditemui dan Maluku yang termasuk dalam zon Coral
mati di sini adalah tertinggi berbanding Triangle Initiatives (CTI) di mana terdapatnya
kawasan lain akibat kesibukan laluan kapal, rumput laut tumbuh di perairan yang bersih.
aktiviti pelabuhan, penambakan pasir dan Rajah 5 menunjukkan faktor pergerakan
pembangunan pesisir yang pesat yang secara angin monsun yang secara tidak langsung
tidak langsung mengubah kualiti air dan mempengaruhi arah migrasi dugong untuk
kepadatan rumput laut di sekitar kawasan itu. mencari makanan.
Perubahan arah pergerakan populasi dugong
Responden menyatakan bahawa amat sukar ini dapat diramal secara efektif dan lebih
untuk menemui dugong di kawasan pesisir mudah menggunakan teknologi satelit.
kini terutama di perairan berdekatan Selat Teknologi satelit dan GIS mampu memantau
Melaka, Selat Johor dan Selat Singapura. perubahan keluasan dan biojisim rumput
Pembangunan pesisir dan pencemaran air laut, kualiti air dan perubahan landskap
memusnahkan habitat, sumber makanan dan pesisir yang merentasi masa menerusi siri
kadar produktiviti dugong di perairan negara pemprosesan imej satelit menggunakan
ini. Jika dibiarkan berterusan, tidak mustahil algoritma matematik yang diterbitkan di
dugong akan semakin pupus dan sukar jurnal-jurnal antarabangsa, inferens statistik
ditemui di perairan Johor. Di kawasan tertentu dan kutipan data di lapangan. Pada masa
seperti di Pengkalan Nangka, Kelantan dan hadapan, dugong daripada kawasan barat
Paka, Terengganu, walaupun beberapa dan selatan Johor dijangka berhijrah secara
rumput laut tumbuh subur dan ditemui di pukal menuju ke Timur Johor disebabkan
kawasan muara dan pesisir laut, namun oleh kepesatan pembangunan pesisir di dua
bilangan kehadiran dugong adalah rendah kawasan tersebut yang mengancam mereka
dan jarang ditemui oleh nelayan pesisir. Jika ketika mencari makanan dan sebagainya.
dibandingkan dengan Johor, ia jauh berbeza Bagi melestarikan dugong dan rumput laut,
walaupun kawasan tersebut juga mempunyai diharapkan usaha berikut dijalankan iaitu (i)
rumput laut dan makanan mereka yang lain. sebuah pusat konservasi dibuka; (ii) pusat
pembiakan dan perlindungan dugong yang
Antara faktor yang mempengaruhi situasi dikawal selia dengan baik; dan (iii) pewartaan
ini ialah laluan migrasi yang asing bagi zon perlindungan dugong di bahagian kecil
mereka, kawasan itu yang belum diwartakan kawasan pesisir timur negeri Johor supaya
sebagai taman laut, spesies rumput laut ia bukan sahaja membawa manfaat jangka
yang bukan makanan mereka, kualiti air dan panjang kepada populasi dugong yang
faktor geografi seperti berdekatan dengan merantau ke negara ini tetapi juga memelihara
Teluk Thailand yang lebih mereka gemari kesuburan rumput laut daripada diancam
berbanding kawasan-kawasan ini. Begitu juga kepupusan.
di perairan negeri Sabah di mana dugong
lebih cenderung mendiami zon perairan
Indonesia Timur seperti Kepulauan Sulawesi

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

22

Rajah 5: Pergerakan angin monsun di perairan Johor lokasi penemuan dugong.

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

23

Rajah 6: Sesi temu ramah dijalankan oleh penyelidik bersama nelayan pesisir di perairan negeri
Johor bagi mengetahui lokasi penemuan dugong

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

24

Rajah 7: Spesies dan kadar litupan rumput laut, hidupan marin dan persekitaran Pulau
Tinggi dan Pulau Sibu, Johor oleh penyelidik tempatan dan Jepun.

Rajah 8: Spesies dugong yang dijumpai di pesisir Pulau Tinggi dan Pulau Sibu, Johor.

Rajah 9: Rumput laut di Merambong pada Jun 2017. Terlihat garisan kesan ragutan dugong di beting
Merambong, Johor.

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

25

RUJUKAN

4.0

i. Hashim, M., Ito, S., Numata, S., Hosaka, T., Hossain, M.S., Misbari, S., Yahya, N. N., Ahmad, S., 2017. Using
fisher knowledge, mapping population, habitat suitability and risk for the conservation of dugongs
in Johor Straits of Malaysia. Marine Policy, 78, pp. 18-25.

ii. Misbari, S. and Hashim, M., 2016. Change detection of submerged seagrass biomass in
shallow coastal water, Remote Sensing, 8(3), pp. 200-229.

iii. Ooi, S.J., Kendrick G.A., Niel K.V. and Affendi Y.A., 2011. Knowledge gaps in tropical
Southeast Asian seagrass systems. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 92, pp.
118-131.

iv. Phinn, S., Roelfsema, C., Dekker, A., Brando, V. and Anstee, J., 2008. Mapping seagrass
species, cover and biomass in shallow waters: An assessment of satellite multi-spectral
and airborne hyper-spectral imaging systems in Moreton Bay (Australia). Remote
Sensing Environment, 112, pp. 172-187.

v. Ponnampalam, L.S, Izmal, J.F.H., Adulyanukosol, K., Ooi, J.S., and Reynolds, J. E.,
2015. Aligning conservationand researchpriorities for proactive species and habitat
management: the case of dugongs Dugong dugon in Johor, Malaysia. Oryx, 49(4),
pp. 743–749.

vi. Richard K.F., Unsworth M. K., Rob, G. C., 2014. Seagrass meadows in a globally
changing environment. Marine Pollution Bulletin, 83(2), pp. 383-386

vii. Sidik, J. B., Muta Hara, Z., Arshad, A., 2006. Distribution and significance of seagrass
ecosystems in Malaysia. Aquatic Ecosystem Health and Management, 9, pp. 203-214

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

26

COASTAL EROSION accretion. Coastal erosion will be a problem,
CATEGORISATION THROUGH especially for recreational activities along this
GEOSPATIAL ANALYSIS: A CASE coastline that are significant in terms of social,
STUDY OF DUNGUN COASTLINE environment, and economy. The results
will determine which areas of the Dungun
Muhammad Aiman Bin Amirruddin1, coastline fall into the erosion risks categories
Fazly Amri bin Mohd2 of K1-severe, K2-moderate, and K3-low. The
total eroded area along the Dungun coastline
1Planning and Corporate Division, is 52.7%, with 43 sites are classified as K2-
Department Survey and Mapping Malaysia moderate risk and 5 sites are classified
as K3- low risk. This research provides
(JUPEM) information about the erosion in order to alert
2Centre of Studies for Surveying Science & the government or any agencies involved in
the coastal study and try to solve the problem
Geomatics, before it got worse.
Faculty of Architecture, Planning &
Keywords: Coastal, Erosion, Accretion,
Surveying
Universiti Teknologi MARA Perlis, Malaysia. Dungun, Geospatial

[email protected]

Abstract

Large waves during the monsoon season INTRODUCTION
cause erosion in some coastal areas of
Peninsular Malaysia's east coast state. The 1.0
purpose of this study is to characterise the
erosion caused by the northeast monsoon According to the Malaysia National Coastal
along the Dungun coastline during the Erosion Report (NCES) 1985 and 2015,
seasonal monsoon. The objectives of this Terengganu’s percentage of eroded coastline
study are to extract coastline erosion and has decreased marginally from 63.6% in
accretion occurrence using multispectral 1985 to 92.5% in 2015. This shows that the
satellite imagery, to evaluate the rate of the government must remain vigilant and erosion
erosion along Dungun coastline, and to study is critical in raising awareness about the
categorise the Dungun coastline according to erosion along Terengganu’s coastline. Hence,
the Malaysia National Coastal Erosion Study this study analysed the capability of satellite-
(NCES) guidelines. Data from the Sentinel 2 based data for determining coastline especially
image has been used to evaluate the coastal on eroded land, and whether the concept
erosion category at the Dungun coastline, is possible to be implemented in Malaysia
focusing on Sentinel 2 pictures from 2016 marine cadastral practice. Terengganu coastal
and 2020. The image was digitised in order area which is located near to the South
to obtain the phenomena of erosion and China Sea, receives strong wind movement
throughout the year. The coastal area is
JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

27

defined as the interface between the sea and STUDY AREA
the land surface. The coastal area needs to
be monitored the occurrence of erosion and 2.0
accretion using the beach profile.
This study covers the coastal area of Dungun
Computational modelling and current beach in Terengganu (Figure 1). This coastal
approaches are the methods that have area starts at 4°46’45” N (latitude), 103°25’32”
been used to investigate effective coastal E (longitude) and ends at 4°41’51” N
modelling (Mohd et al., 2018). This research (latitude), 103°26’49” E (longitude). It borders
focuses on data collection of coastline the South China Sea, the largest water body
erosion and accretion by utilising multispectral in South East Asia and faces the continental
remote sensing data as well as Geographic shelf of the Sunda platform (Al Fugura et al.,
Information System (GIS) graphic capabilities. 2011). The southern coast of Terengganu
This study included the Sentinel 2 images of has a transparent coastline with strong wave
Dungun coastline which were taken in 2016 strength and coarser sand (Ariffin et al., 2018).
and 2020. To detect the occurrence of erosion Therefore, it is very important to monitor the
and accretion, the coastline on both images erosion in this area.
of the year 2016 and 2020 were digitized.
Natural and anthropogenic intrusion in coastal
areas causes coastal erosion, as well as sea
level rise and other issues (Mohd et al., 2018).
The purpose of this study is to identify coastal
erosion categories along Dungun coastline by
using geospatial approach. This study used
remote sensing imaging (Sentinel 2) with
temporarily high spatial resolution along with
geospatial techniques to monitor changes in
coastline along the study locations.

Figure 1: Study Area

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

28

RESEARCH METHODOLOGY creating the attribute table. The third phase
3.0 analyses the processing that has been done
in the second phase. This study examined the
Figure 2 shows that the methodology of this erosion categorization based on NCES 2015.
study is divided into three (3) stages. The first
phase of this study is data collection, which 3.1 IMAGE SATELLITE DATA
focuses on finding a suitable location for the Table 1 shows that Sentinel 2 image reso-
study area and data collection. The second lution. Sentinel 2 images was used in this
phase is image processing, which includes study because it is difficult to obtain other
the steps of digitizing, overlaying, and data due to the Covid-19. The erosion cat-
egorization will be analysed based on the
Malaysia NCES 2015.

Figure 2: Methodology

Table 1: Sentinel 2 resolution (ESA, 2020)

Resolution Band S2A S2B

(m) Number Central Bandwidt Central Bandwidt

Wavelength h Wavelength h

(nm) (nm) (nm) (nm)

10 2 492.4 66 492.1 66
3 559.8 36 559.0 36
664.6 31 664.9 31
4 832.8 106 832.9 106

8

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

29

3.2 CATEGORISATION OF EROSION iii. Category 3-Low risk
This low risk category means erosion
Erosion along the coastline can cause a great regions that are commonly lacking
deal of damage, both to humans and to the if the disintegration proceeds
economy. Based on the Malaysia NCES unabated, which may result minor
2015, erosion can be classified into three (3) monetary loss.
categories:
i. Category 1-Severe a) Physical Parameter

Category 1 or severe, refer to areas Physical coastline erosion rates analysed from
that are experiencing coastal erosion historical satellite images have been used as
and have shore-based offices that the physical parameter to evaluate erosion
are in imminent danger of misfortune categorisation. The average retreat rate was
or harm. used to categorise the erosion. Based on
NCES 2015, physical erosion is considered
ii. Category 2-Moderate "high" when annual erosion rates exceed 4
This moderate category means area m/year, "low" when annual erosion rated less
where shore-based facilities will be than 1 m/year and “normal when erosion rated
threatened within 5 to 10 years if no ranges from 1 to 3.9 m/year. Based on Table
medicinal push is made. 2, the physical erosion is classified as high,
low, or normal.

Table 2: Scoring for Physical Parameter (Ekonomi, 2015)

Parameter Description Erosion rate (m/year) Physical erosion score
Rate of
Low <0.99 Actual Erosion rate
coastlines (m/year)
retreat
Medium 1.0 to 1.99 2 point
2.0 to 2.99 3 point
3.0 to 3.99 4 point

High >4.00 5 point

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

30

b) Economic Parameter establishment, which refers to the density and
b) Economic Parameter

The economic parameter is based on the esriogdninfigcacnocaestolifneb’usildeicnognoamndicevsatalubeli.sThhmeernet atroe

The ecomnaonmyiccomppaoranmenettserthaitscanbadseesdcriboenthe ecotnhoemcoicmsmigunnifiitcya.nTcheefothrirthdecpoumrppoonseesntoifseprousbiloicn

the erodciantgegocroisaastitolinne. ’sTheecofirnsotmcicomvpaolnueen.t is launtdilitiuesse,anwdhicinhfrainsctrluucdteusre,unwdheivcehlopreefderslantod,
There aargericumltaunrey, acqoumapcounlteunrets, rethsaidtenctiaanl, commtheercitaylpeanadndindimusptorriatal nlcaendofuspeu.blTichesesrveiccoens,d
describe the economic significance for the including highways and railways. The last
purposescomofpoenreonstioisn bucialdtienggoraisnadtieosnt.abTlishhement, wchoimchporneefenrts istopthueblidcefnasciitlyitieasndasnidgnaifmiceannictieeso,f

first combpuoinldeinngt iasnldanedstaubselis, hwmheicnht tioncthluedecsommuniwtyh.icThheretfheirrdtocolomcaplo,nneanttioinsapl,uobrlicinutetirlintiaetsioannadl

undeveloipnefrdastlaruncdt,uraeg, rwichuilctuhrer,efaeqrsuatcoultuhree,type apnudblimc pfaocrtilaitniecse aonfd psuebrlvicicesse.rvTiacbelse, 3incslhuodwinsg

residentiahli,ghcwoamyms earncdiarlaialwnadysi.nTdhuestrlaiaslt claonmdponenttihsepeucbolincofamciiclitpieasraamndetaemr secnoitriiensg, bwahsicehd roenfethr eto

use. Thelosceacl,onnadticoonmalp, oonr einntterisnabtiuoinldainl gpuabnlidc facilitieNsCaEnSd2s0e1rv5i.ces. Table 3 shows the economic

parameter scoring based on the NCES 2015.

Table 3: Scoring for Economic Parameter (Ekonomi, 2015)
Table 3: Scoring for Economic Parameter (Ekonomi, 2015)

Rating Land use Buildings and Public utilities and Public facilities
and amenities
establishments infrastructure

Weightage 10% 40% 30% 20%

1 Undeveloped Not occupied by No public utilities No public facilities
building and infrastructure and amenities
(insignificant
)

2 Agriculture or Sparsely Unpaved road and Minor public
(Low) aquaculture occupied simple amenities, recreation
building
infrastructure and tourism area

3 Residential or Occupied by a Paved road Substantial public
(Medium) commercial fair number connecting small amenities
area

Major settlement

4 Prime residential Occupied by Major roads or Major public
(High) or commercial, residential or amenities, tourist
establishments highway and
Potential as prime attraction or
residential or of major railways recreational area at
commercial, significance
Infrastructure regional
Paddy field serving regional or
national level
Large area

32

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

31

c) Step in Determination of Erosion RESULT AND ANAYSIS
Category 4.0

There are 4 steps in determining the erosion 4.1 MANAGEMENT UNITS (MUs)
categories. Step 1 is to determine the
physical parameter score associated with the Management units (MUs) were created in
maximum annual average erosion rate from this study to divide the area and make sure
the analysed satellite images. Step 2 requires it is easier to monitor the eroded area. The
calculating the score associated with each coastline of Dungun is divided into five (5)
of the economic parameter elements based MUs. The total length of Dungun coastline is
on their economic importance. Step 3 is to 10 kilometres (km). Each MU on the Dungun
calculate the total score as follows: coastline was divided into 2 kilometre. These
The calculation of total score: MUs provide public warnings in the worst-
eroded areas by referring to the MUs that
have been completed. Figure 3 shows the MU
area map created in this study.

The final step involves categorizing the
damaged coastline based on the Malaysia
NCES 2015 by totalling the of rating in
category 1, 2, or 3 (Table 4).

Erosion Category Total Score Range

1 (Severe) Must greater than 12

2 (Moderate) Need greater than 5
3 (Low risk) but low or equal with
12
Lower than or equal
5

Table 4: Scoring for erosion category (Ekonomi, 2015) Figure 3: Management Units

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

32

4.2 EXTRACTION OF COASTLINE MU4 and MU5 show the smallest erosion
EROSION AND ACCRETION rate at 0.2 m/year. The results demonstrated
different outcomes for each management.
The occurrence of coastline erosion and This outcome showed the area and the length
accretion has been extracted using two of the coastline that is eroding. Most areas
satellite images from Sentinel 2. The erosion experience the erosion at the rate between
and accretion can be determined using two 1.0–2.5 m/year. The accretion area is opposite
(2) different satellite images of 2016 and of erosion area. The accretion of the area was
2020. Processed satellite images are used to observed from the two Sentinel 2 images,
assess the coastline location using digitizing taken in 2016 and 2020.
method (Azhar et al., 2018). Figure 4 shows
the coastline that experienced erosion along Figure 4 shows the accretion of the Dungun
the Dungun coastline, as well as the area and coastline. It also represents the area and
length of the eroded coastline. The location of length of the Dungun coastal accretion area.
the eroded area was divided into five (5) MUs. The location was divided into five (5) MUs.
The findings show the most area where erosion This outcome showed evidence of accretion
occurs at 3.0 m/year is MU 2 which located along Dungun coastline, indicating that the
at 4°44'57.393"N and 103°25'29.211"E. This place had been monitored from time to time.
may cause by the movement of wind due to The outcome showed high accretion rate in
the monsoon season. On the other hand, MU 5 with 3.0 m/year. The MU 5 is also the
area with the least accretion (0.2 m/year).

y Erosion and Accretion Rate (m/year)

4.0 MU 2 MU 3MU 4 MU 5
3.0
2.0 Erosion Rate m/year Accretion Rate m/year x
1.0
0.0 Figure 4: Erosion and Accretion rate (m/year)

MU1

-1.0
-2.0
-3.0
-4.0

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

33

4.3 PHYSICAL PARAMETER least of physical score of 0.20 was recorded

from MUs 4 and 5. The physical score for

Physical parameter is one of the parameters this location was low due to the fact that the

had been used in determining the eroded coastline did not erode significantly between

categorization along Dungun coastline. 2016 and 2020. Therefore, the physical

Table 5 shows the physical erosion score scores of these areas are still normal and do

erboysiosenpleavraetlisngranitgientforofimve1 (t5o)3M.9Ums/.yBears.eTdheonfindingsnsohtoewxecdeethdatthtehemhaigxihmeusmt phpyosinict.alInsctohrise wcaasse,

atNMCUES2 2w0it1h5a, pphhyyssiiccaall escroosreionof is3.0c,ondsuiedetoretdhe erodtihneg hsihgohreesltinpehfyrsoimcal2s0c1o6retone2a0r2ly0,etnhteerrinegsutlht e

sh"ohiwgehd" twhehehnighaensntupahlyseircoasl isocnorrea.teItsdeemxcoenesdtrates thhaigt hthleevaerleoafhpahdyseicroadl esdcomreo,dwehraictehlyist4hrpoouignhts.
4 m/year, "low" when annual erosion rates The results show that the average physical
thleesfsouthr-aynea1r mp/eyreioadr.aTnhde“nleoarmstaol fwphheynseicraolssiocnore of 0s.c2o0rewafosr rDeuconrgduend cforoamstliMneUsis43a.0n.dH5e.nTceh,e it

phleyvseiclsalrasncogreefrfoomr th1istolo3c.a9tmion/yewaars. Tlohwe fidnudeintogsthe factisthasttiltlhenocromaasltlibnuetdrideqnuoirteesromdeonsiitgonriinficga. nTtlhyis

besthwoeweend2t0h1a6t athned h2i0g2h0e.sTt hpehryesfoicrael, sthceorpehywsaicsal scorepsaroafmtheetesre eaffreeacst aisreusteildl ntoormoabltaaindthdeo ntoottal

exacteMedUth2ewmitahxaimpuhmyspicoainlt.sIcnortheisocf a3s.0e, tdhueehtigohest phKy2sicmaol dsecroarteeneeraordlyedencthearinnggetshewhitihghtolteavleolfo4f 3

phthyesicearol dsicnogres,hworheiclinheisfro4mpo2i0n1ts6. Ttohe20r2e0s,utlthseshow tshiatetsthweithavtehreagleenpghthysoicf a1l6s9c.4orme .foTrhDeuKn3gulonw
coreassutlilnt esihso3w.e0d. Htehneceh,igithiessst tilpl hnyosrimcaall bsuctorree.quires mrisoknictohrainngg.eTshwisitphaaramtoetatel roef f5fecstitiessuasnedd ttohe
obIttadinemthoentsottraaltKes2 mthoadt etrhaete aerreoadedhacdhaenrgoedsedwith totalel nogf t4h3osfit2e0s.6wmith. the length of 169.4 m. The

moderately through the four-year period. The
K3 low risk changes with a total of 5 sites and the length of 20.6 m.

Table 5: Physical parameter

Location Length of eroded Erosion rate (m/year) Physical Erosion

shoreline (m) score

Management Unit 6.5 1.0 2.00
1 1.9 2.1 3.00
2.7 1.2 2.00
Management Unit 1.6 1.4 2.00
2 2.1 3.0 4.00
4.3 2.1 3.00
Management Unit 1.3 2.7 3.00
3 3.3 2.9 3.00
5.2 2.1 3.00
Management Unit 1.6 1.2 2.00
4 1.2 0.2 0.20
6.4 1.6 2.00
Management Unit 1.9 2.4 3.00
5 2.8 0.2 0.22

Table 5: Physical parameter

4.4 ECONOMIC PARAMETER

Economic parameter is oneBoULf EthTIeN pGaISra&mGeEtOeMrsATuIKseBdILi1n/d20e2te2rJmAWinAinTAgNeKrUoAsSiAonPEcMaEteTAgAoNrizDaAtNioSnPAaTlIoAnLgNEthGeARA
34 Dungun coastal. Table 6 shows the economic score along the Dungun coastal based on its

components. Based on NCES 2015, the first component is land use, which includes undeveloped

4.4 ECONOMIC PARAMETER is buildings and establishments, which refers
to the density and significance of buildings
Economic parameter is one of the parameters and establishments to the community.
used in determining erosion categorization The third component is public utilities and
along the Dungun coastal. Table 6 shows the infrastructure, which refers to the type and
economic score along the Dungun coastal importance of public services, including
based on its components. Based on NCES highways and railways. The last component is
2015, the first component is land use, which public facilities and amenities, which refer to
includes undeveloped land, agriculture, local, national, or international public facilities
aquaculture, residential, commercial and and services. Table 6 shows the structure or
industrial land use. The second component

MU1 a) Mosque Table 6: Existing Building and Structure

b) Shop Lot and Houses

MU2 a) School b) Library

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

35

MU3 b) Food Stall
a) Hotel

MU4 a) Teluk Beach Resort

MU5 a) Golf Club b) Hotel and UiTM Dungun

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

36

Table 7 revealed that the highest economic This is due to the fact that the weightage of

score was at MU 5 with a score of 4.0 because each element is 3 or 2. The area with the

the weightage of each element starting with lowest economic score consists of rural areas

land use, building, utilities and ending with with few buildings. The facilities and utilities

facilities is four (4) since the areas consist all are also limited. The economic score is one

goof ltfhcelueblewmheicnhtsisthoant ereoqfutihree afawcielitigiehstangeearofto4.the coaosft. tMheU i4mhpaosrtathnet lpoawreasmteetceorsnoinmidcesccidoirneg, wthiteh

oInnlMy U2.s35p,otihnetsa. rTehaishaissdguoelftcoluthbewfhaiccththisatotnhee weighetarogseioonf ecaacthegeolermy.enTthise 3aovre2ra. gTeheeacroenaowmitihc
tohfethloewfaecsitliteiecsonnoemarictostchoerecocaosnts. iMstUs o4fhraursatlhaereas wisthcoferewablounilgdinDgusn.gTuhnecfoaacsiltiatiel sisa3n.0d.utilities are
alolswoeslitmeicteodn.omThice seccoorneo, mwiicth socnolrye2i.s3 opnoeintosf. the important parameters in deciding the erosion

category. The average economic score along Dungun coastal is 3.0.

TTaabbllee 77:: EEccoonnoommiicc ppaarraammeetteerr

Location Land use Buildings Utilities Facilities Economic
score

3 2 3 3 2.6

Management 4 4 3 3 3.5
Units 1
4 4 2 2 3.0

3 3 3 2 2.8

Management 3 2 3 2 2.4
Units 2
4 4 3 4 3.7

Management 4 4 3 4 3.7

Units 3

3 3 3 2 2.8

Management 3 3 3 2 2.8

Units 4

4 4 3 3 3.5

3 2 2 3 2.3

4 4 4 4 4.0

Management 4 3 3 4 3.3
Units 5
3 3 2 3 2.7

4.5 EROSION CATEGORIZATION OF DUNGUN COASTAL 37

Figure 5, is the map of erosion categorization of Dungun Coastal which provides information
needed to monitor Dungun coastline. The red line represents the K2 or category 2 which indicates
the moderate eroded changes. The yellow line represents the K3 or category 3 which refers to low
risk change. The green line shows the accretion. The images on the map represents the location
where the total score is close to the crucial area (Table 4). MU 1 has a large area with moderate
eroded changes due to its proximity to the river. The river is one of the main factors of erosion as
JmABeAnTAtiNonUeKdURbDyANMPoEhMdEeTAtAaNl.M(A2L0A1Y8S)I.AMU 5 shows the greatest amount of erosion. Meanwhile, MU 1
is covered with accretion, but erosion occurs at the top of MU 1 because there was a river at the

4.5 EROSION CATEGORIZATION OF images from 2016 and 2020. Furthermore,
DUNGUN COASTAL the categorization of erosion along the
Dungun coast is based on two parameters:
Figure 5, is the map of erosion categorization physical and economic. This study provides
of Dungun Coastal which provides information five (5) MUs in order to precisely determine
needed to monitor Dungun coastline. The red which area has eroded the most. Moreover,
line represents the K2 or category 2 which the results provide a useful map in order to
indicates the moderate eroded changes. The determine the exact location of these five (5)
yellow line represents the K3 or category 3 MUs on which areas with K2 or K3 of erosion
which refers to low risk change. The green categories. K2 represents moderate eroded
line shows the accretion. The images on the changes whereas K3 represents low risk
map represents the location where the total changes along the Dungun coastal. The total
score is close to the crucial area (Table 4). numbers of areas with K2 (moderate eroded
MU 1 has a large area with moderate eroded changes) are 43 sites with a length of 169.4 m.
changes due to its proximity to the river. The The K3 (low risk changes) recorded a total of
river is one of the main factors of erosion as 5 sites and a length of 20.6 m. From the study,
mentioned by Mohd et al. (2018). MU 5 shows it can be concluded that Dungun coastline has
the greatest amount of erosion. Meanwhile, moderate change due to erosion.
MU 1 is covered with accretion, but erosion
occurs at the top of MU 1 because there was
a river at the top part of MU 1. River is known
as one of the factors that contribute to heavy
erosion. This map provided the information
needed to monitor the Dungun coastline.

CONCLUSION

5.0

Coastal area is one of the most important things
to focus on in order to protect wildlife, human
activities, physical resources, as well as to
help prevent flooding in the Dungun area. The
northeast monsoon has affected the change
of size and shape of the shoreline along the
Dungun coastal. The findings of this study
has revealed the rate of erosion and accretion
in the Dungun coastal area. The erosion and
accretion rates were produced by digitizing

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

38

Figure 5: Map of High eroded location
JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

39

REFERENCES

6.0

i. Al Fugura, A., Billa, L., & Pradhan, B. (2011). Semi-automated procedures for shoreline extraction

using single RADARSAT-1 SAR image. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 95(4),
395–400. https://doi.org/10.1016/j.ecss.2011.10.009
ii. Ariffin, E. H., Mathew, M. J., Yaacob, R., Akhir, M. F., Shaari, H., Zulfakar, M. S. Z.,
Sedrati, M., & Awang, N. A. (2018). Beach morphodynamic classification in different
monsoon seasons at Terengganu beaches, Malaysia. Journal of Sustainability Science and
Management, 13(Special Issue 5), 65–74.
iii. Astiti, S. P. C., Osawa, T., & Nuarsa, I. W. (2019). Identification of Shoreline Changes
Using Sentinel 2 Imagery Data in Canggu Coastal Area. Journal of Environmental
Science, 13(2), 191. https://doi.org/10.24843/ejes.2019.v13.i02.p07
iv. Azhar, M. M., Maulud, K. N. A., Selamat, S. N., Khan, M. F., Jaafar, O., Jaafar, W. S. W.
M., Abdullah, S. M. S., Toriman, M. E., Kamarudin, M. K. A., Gasim, M. B., & Juahir, H.
(2018). Impact of shoreline changes to the coastal development. International Journal of
Engineering and Technology(UAE), 7 (Special Issue 14), 191–195.
https://doi.org/10.14419/ijet.v7i3.14.16883
v. Ekonomi, U. P. (2015). National Coastal Erosion Study: Volume 1. Jabatan Perdana
Menteri Malaysia, Kuala Lumpur, Malaysia, Volume 1, 1:459.
vi. Mohd, F. A., Maulud, K. N. A., Begum, R. A., Karim, O. A., Khan, M. F.,
Selamat, S. N., Ab Rahman, A. A., Bahri, M. A. S., Abdullah, S. M. S., Kamarudin, M. K.
A., Gasim, M. B., & Juahir, H. (2018). Variation of beach profile along Pahang
Coast in Malaysia. International Journal of Engineering and Technology(UAE),
7 (Special Issue 14), 196–201. https://doi.org/10.14419/ijet.v7i3.14.16884

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

40

PLUSGEOSPATIAL THE HIGHWAY
REENGINEERING –
TECHNOLOGIES CONVERGENCE 1.0

Shahdaryani Abd Talib, Nuratifah Zaharudin PLUS Malaysia Berhad (PMB) is the largest
Database Warehousing highway concessionaries operator in Malaysia
PLUS Malaysia Berhad and one of the largest listed expressway
[email protected] operator in South East Asia. Projek Lebuhraya
Usahasama Sdn Bhd (PLUS) is a wholly-
ABSTRACT owned subsidiary of PMB which undertakes
the consolidation of North-South Expressway
PLUSGeospatial is a PLUS mapping (NSE), North-South Expressway Central Link
application that supports the management (NSECL), Seremban Port Dickson Expressway
of highway assets for operations and (SPDH), Penang Bridge Expressway (PB),
maintenance efficiency since 2012. In line Second Link Expressway (Linkedua) and
with technology advancement and to meet the Butterworth Kulim Expressway (BKE) and
demands for more dynamic and interactive East Coast Expressway Phase 2 (LPT2).
maps application whilst fully maximizing Currently, PLUS operates and maintains
the data potential; PLUSGeospatial has 57.9% of the total length of all the expressways
recently undergone major application in Malaysia and being the largest highway
reengineering seeing the transformation of concessionaire in Malaysia, PLUS fully
development approach. This article entails the utilizes the geospatial technology in managing
technological aspects of the reengineering, the operations and maintenance of the total
from merging hybrid solutions on the specific length of 1,130 kilometre stretch as illustrated
cloud environment, building up analytics and in Figure 1.
simulation features as the base for machine
learning to the establishment of interfacing Figure 1: Overview of PLUS alignment
gateway resulting in a holistic representation
of highway elements to support PLUS for
a more effective highway operations and
maintenance management.

Keywords: geospatial, reengineering, PLUS

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

41

EARLY DAYS OF GIS and point data. Alignment is viewed
in lines, slopes and bridges in
2.0 polygons whilst single points assets
e.g., signage and street lighting in
PLUS embarked on a geospatial journey way points
back in the year 1998 in which Geographic • Raster data (also known as grid
Information System (GIS) was one of data): datasets for thematic,
the components developed for the Total spectral and imagery (aerial/satellite)
Expressway Maintenance Management surface – continuous type refers to
System (TEMAN), a decision support tool to surface temperature, elevation
facilitate management control of the highway measurement and gradient while
inventories (assets), the conditions and discrete refers to density.
relevant maintenance activities.
In parallel, data acquisition methodology
As illustrated in Figure 2, PLUS developed transformation has seen PLUS going through
a PLUSGeospatial system in 2012 with manual digitization of as-built drawings during
further enhancement in 2017 utilizing Flex TEMAN initiation in 1998, a 360-degree
and ESRI products i.e., ArcView, ArcIMS, mapping and utilization of Light Detection
ArcGIS for server, ArcGIS API for JavaScript, and Ranging (LiDAR) in 2011; and recent
etc. to improve the GIS data representation deployment of UAV with aerial photogrammetry
and management as well as ameliorates triangulation as well as Terrestrial Laser
geospatial users experience with profiling, Scanning (TLS) mapping provides for data
panoramic view and measurement capabilities and information comprehensiveness. 15TB
on highways alignment and its assets: geodatabase are made up of spatial and
• Vector data: polygon, line (or arc) non-spatial datasets consisting of 95 layers
of highway alignments and respective major
assets.

Figure 2 : Milestone of PLUSGeospatial

BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

42

AWARENESS AND 3.0 d. To enhance the user experience
APPRECIATION FOR FULLEST and customer satisfaction
POTENTIAL EXPLOITATION (UI/UX) with the
establishment of a dashboard
PLUSGeospatial’s challenge in meeting for management reporting.
users demand for a dynamic and interactive
application that is secured, robust and flexible Additionally, the established guiding principle
enough to handle massive datasets has called as illustrated in Figure 4 been referred to
for reengineering of this application. throughout the reengineering process focuses
As illustrated in Figure 3 – the previously on three (3) fundamentals i.e., technology
PLUSGeospatial features were mapped adoption, people and process & procedures.
against the aspirations and expectations for
an integrated ecosystem that maximizes the
data potential whilst conforming and comply
with standards outlines the Reengineering
objectives and scopes of works as follows:
a. To optimize the system architecture

and restructure the database for the
purpose of system performance
including security features.
• Reengineer Azure Cloud utilizing
current ArcGIS Standard and other
open-source solutions (hybrid).
• Structure & align the Geodatabase
with MS 1759 & concession
requirements.

b. To support the integrated ecosystem.
• Develop the relevant Spatial Data -

Application Programming Interface
(SD - API)/Application Programming
Interface (API)

c. To provide a dynamic and interactive
map.

• Upgrade mapping function.
• Analytics and simulations features

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

43

Figure 3 : Closing the Gaps - Mapping PLUSGeospatial Capabilities to Expectations

Figure 4 : Guiding Principles
BULETIN GIS & GEOMATIK BIL 1/2022 JAWATANKUASA PEMETAAN DAN SPATIAL NEGARA

44

CONVERGENCE OF 4.0 As per Azure Layers of Defence in Depth
TECHNOLOGIES: illustrated in Figure 6, the similar setup
OPPORTUNITY FOR SPEED, applies to the reengineered PLUSGeospatial,
to provide security for each layer up to the
REAL-TIME AND SECURITY very deep core of the database in Azure SQL
with SDE. Should one layer be breached, a
The PLUSGeospatial Reengineering subsequent layer is to prevent further exposure
project in the Azure Cloud environment hence slowing down an attack whilst providing
was successfully completed in September an alert for security teams to act upon.
2021, accessible through the web without
having to go through Virtual Private Network
(VPN). Azure Active Directory controls the
accessibility process that is simpler and more
straightforward especially for users on mobile
devices. The architecture cloud adaptability
setup for a less-risk platform with 24-7
support on infrastructure providing capability
of cost optimization through Pay-As-You-
Go. This modernization technology benefit
PLUSGeospatial in seamless performance
utilizing nine (9) Azure Cloud platforms
among all, Azure Virtual Machine, Azure API
Management, Azure Apps Service, Azure
SQL etc.
The strategy of deploying PLUSGeopspatial
from previously on premise servers to the
cloud was to opt for more cost-effective
solutions, as on premise servers constantly
demand for more upfront capital in
maintaining and updating the systems that
require hardware capability in managing
15TB data, processing and publishing it down
to users across the network. Cloud removes
the hassle of maintaining and updating the
systems, allowing resources been allocated
more strategically as and when needed due
to its flexibility, reliability and security.

JABATAN UKUR DAN PEMETAAN MALAYSIA

45