AYT Fizik Origami Soru Bankası

200 Tekrar Et www.netlerikatla.com Kütle Çekim Kuvveti ve Keppler Yasası - I TEST - 10 1. Öğretmen, öğrencilerine şu bilgileri veriyor. "Ay'ın farklı hareketleri ve evreleri bulunmaktadır. Tıpkı Dünya gibi hareket halindedir. Ay kendi ekseni etrafında, Dünya'nın etrafında ve Güneş'in etrafında döner. Ay, kendi ekseni etrafında ve dünyanın etrafında dönüşünü 27 gün ve 8 saat içinde tamamlar." Öğrencilerine "Sizce aynı başlangıç koşullarıyla yalnız Ay'ın kütlesi daha büyük olsaydı, ne değişirdi?" sorusunu soran öğretmene gönüllü öğrenciler; İrem: Dünyanın etrafındaki dolanma hızı Zeynep: Dünyanın etrafında dolanım periyodu Ayta: Dünya ve Ay arasındaki kütle çekim kuvveti cevabını vermektedir. Buna göre, hangi öğrenciler doğru cevap vermiştir? A) Yalnız İrem B) Yalnız Zeynep C) Yalnız Ayta D) İrem ve Zeynep E) Zeynep ve Ayta 2. B C A d d d X topu Y topu d d Öğretmen, sınıfa özdeş iki top getirerek öğrencilerine "Topları gezegen gibi düşünelim." dedikten sonra, A noktasına m kütleli Alper'in, B noktasına 2m kütleli Burak'ın ve C noktasına 3m kütleli Canan'ın geçmesini ister. Öğrencilerine "Sizce arkadaşlarınızın bulunduğu konumda ağırlıklarını ölçmek istersek hangi arkadaşınızın ağırlığını sıfır ölçeriz?" sorusunu soran öğretmene verilen doğru cevap aşağıdakilerden hangisi olmalıdır? A) Yalnız Alper B) Yalnız Burak C) Alper ve Canan D) Burak ve Canan E) Alper, Burak ve Canan 3. O M L K Küre şeklinde verilen gezegenin merkezi O noktasıdır. K, L, M noktalarının yer çekimi ivmeleri için; I. K noktasındaki yerçekim ivmesi, L noktasındaki yerçekimi ivmesinden küçüktür. II. M noktasının yerçekim ivmesinin büyüklüğü, L noktasının yerçekimi ivmesinin büyüklüğünden azdır. III. K ve M noktalarındaki yerçekim ivmesi aynı yönü gösterir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. Bilgi: Dünya'nın güneşe en yakın olduğu tarih 3 Ocak iken en uzak oduğu tarih ise 4 Temmuz'dur. Yukarıdaki bilgiyi bilen aynı yaştaki iki arkadaş Ayda ve İlayda'nın doğum tarihleri sırası ile 3 Ocak ve 4 Temmuz'dur. Ayda ve İlayda arasında aşağıda yazılan konuşmalar geçmektedir. I. Ben doğduğumda Dünya'da Güneş etrafında dönme çizgisel hızı en küçük değerindedir. II. Ben doğduğumda Dünya'nın Güneş'e göre eylemsizlik torku en küçük değerindedir. III. Ben doğduğumda Güneş ile Dünya arasındaki çekim kuvveti maksimum değerindedir. Buna göre, konuşmaların hangisini İlayda söylemiştir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III

201201www.netlerikatla.com 1-C 2-B 3-A 4-A 5-E 6-A 7-B 8-E 5. O L K Merkezi O noktası olan bir gezegenin K ve L noktalarına m kütleli bir cisim sırası ile yerleştiriliyor. Buna göre, I. Cismin K noktasındaki ağırlığı, L noktasındaki ağırlığından büyüktür. II. Cismin K noktasındaki kütlesi ile L noktasındaki kütlesi birbirine eşittir. III. Gezegen, K ve L noktalarında çekim ivmesi aynı yönü gösterir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. 2A Güneş M L K A Güneş etrafında dolanan bir gezegenin K den L ye ve L den M ye gelirken, yarıçap vektörünün taradığı alanlar sırası ile A ve 2A oluyor. Buna göre, I. Gezegen LM arasını daha uzun sürede almıştır. II. Güneş'in gezegene uyguladığı çekim kuvveti, L den M ye gelirken azalır. III. Gezegen K den L ye gelirken hızı azalır. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 7. 2r r Güneş K L Güneş etrafında eliptik yörüngede dolanan bir gezegen K ve L noktalarından geçerken gezegene ait, I. Çizgisel hızı, II. Açısal momentumu, III. Dönme eksenine göre eylemsizlik torku, IV. Öteleme kinetik enerji niceliklerinden hangileri kesinlikle değişmez? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) III ve IV E) I, III ve IV 8. Dünya etrafında R yarıçaplı bir yörüngede dolanmakta olan bir uydunun Dünya'ya uyguladığı kütle çekim kuvveti ÁF, dönme eksenine göre açısal momentumu ÁL ve bağlanma enerjisi E dir. Aynı yörüngeye daha küçük kütleli bir uydu yerleştirildiğinde ÁF, ÁL ve E niceliklerinden hangisi azalır? A) Yalnız ÁF B) Yalnız ÁL C) ÁF ve E D) ÁL ve E E) ÁF, ÁL ve E

202 Tekrar Et www.netlerikatla.com Kütle Çekim Kuvveti ve Keppler Yasası - II TEST - 11 1. K yörüngesi L yörüngesi Türksat uydusu K yörüngesinden L yörüngesine getiriliyor. Buna göre, I. Dönüş hızı azaltılmıştır. II. Uydunun potansiyel enerjisi artmıştır. III. Uydunun Dünya çevresinde dönüş periyodu artmıştır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Dünya'nın doğal uydusu Ay'ın kendine has gizemleri vardır. Bunlardan biriside sadece dünyadan bir yüzünün gözükmesidir. Verilen bu bilgilere göre, I. Ay'ın kendi ekseni etrafında dönüşünün açısal hızı, Dünya'nın kendi etrafında dönüşünün açısal hızına eşittir. II. Ay'a etkiyen merkezcil kuvvetin büyüklüğü yörüngesi boyunca sabittir. III. Ay'ın yörüngesi boyunca öteleme kinetik enerjisi sabittir. yargılarından hangileri doğrudur? (Güneş'in Ay'a uyguladığı kütle çekim kuvveti göz ardı edilmeyecektir.) A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. 8 Mart 22 Şubat S1 S2 2 Şubat Dünya, Güneş çevresinde dolanırken yörünge yarıçapının 2 - 22 Şubat tarihleri arasında taradığı alan S1 , 22 Şubat - 8 Mart arasındaki ise S2 dir. Buna göre, S1 ve S2 oranı kaçtır? A) 8 3 B) 2 C) 4 3 D) 10 7 E) 1 4. Gezegen Çekim ivmesi Mars 3,72 m/s2 Dünya 9,8 m/s2 Uranüs 8,86 m/s2 Yukarıdaki tabloda Mars, Dünya ve Uranüs'ün çekim ivmeleri verilmiştir. Dünya'da bir kutunun ağırlığı 490N geldiğine göre, kutunun Mars'taki ve Uranüs'teki ağırlıkları ve kütlesi aşağıdakilerden hangisidir? Mars'ta Ağırlığı (N) Uranüs'ta Ağırlığı (N) Kütlesi (kg) A) 186 443 50 B) 93 443 75 C) 186 221,5 100 D) 254 886 100 E) 372 886 50

203203www.netlerikatla.com 1-E 2-A 3-D 4-A 5-C 6-E 7-A 5. Hafize Öğretmen, kütle çekim kuvveti ve kepler yasasını anlattıktan sonra şu örnek olayı öğrencilerinden değerlendirmelerini istemiştir. "Ay - Dünya uzaklığı şimdikinin yarısı olsa neler olurdu?" Gönüllü öğrencilerden, Dünya'nın Ay'a uyguladığı çekim kuvvetinin büyüklüğü artar. Şebnem Dünya'nın Güneş çevresinde dolanma süresi artar. Kağan Ay'ın Dünya çevresinde dolanma süresi azalır. Hakan şeklinde değerlendirme yapıyorlar. Buna göre, hangi öğrenciler doğru değerlendirmelerde bulunmuştur? A) Yalnız Hakan B) Hakan ve Kağan C) Hakan ve Şebnem D) Kağan ve Şebnem E) Hakan, Kağan ve Şebnem 6. Ağırlık, kütle ile çekimi ivmesinin çarpımıdır. Yer çekimi ivmesi, g = G.myer (ryer) 2 şeklinde ifade edilir. G, evrensel çekim sabiti; myer yerin (Dünya'nın) kütlesi; r yer yerin (Dünya'nın) yarıçapıdır. Buna göre, ağırlığı Dünya'da 45N gelen bir cismin ağırlığı, kütlesi Dünya'nınkinin iki katı yarıçapı Dünya'nınkinin yarısı olan bir gezegen de kaç N olur? A) 45 B) 90 C) 180 D) 240 E) 360 7. O K L M N r r r r Yerküre yukarıda gösterildiği gibi homojen, 2r yarıçaplı ve O merkezli bir küre olarak kabul edilebilir. O noktasından, L noktasına kadar, yerçekimi, dünyanın merkezine uzaklığına bağlı grafiği ve formülü aşağıdaki gibidir. Yerçekimi ivmesi Uzaklık yerçekimi uzaklık = sabit (0, 0) L noktasından uzaklaştıkça bu grafik ve formulü aşağıdaki gibi oluyor. Yerçekimi ivmesi Uzaklık sabit (uzaklık) yerçekimi = 2 (2r, 0) Buna göre, K ve N noktalarındaki yerçekimi ivmeleri oranı kaçtır? A) 2 B) 4 C) 6 D) 8 E) 16

204 Tekrar Et www.netlerikatla.com Kütle Çekim Kuvveti ve Keppler Yasası - III TEST - 12 1. Dünya Ay ÁF2 ÁF1 Dünya'nın kütlesi Ay'ın kütlesinin yaklaşık 81 katına eşittir. Dünya'nın Ay'a uyguladığı kütle çekim kuvveti ÁF2 , Ay'ın Dünya'ya uyguladığı çekim kuvveti ÁF1 dir. Buna göre, ÁF1 ve ÁF2 arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisi gibidir? A) ÁF1 = –ÁF2 B) ÁF1 = ÁF2 C) ÁF1 = 81ÁF2 D) ÁF1 = –81ÁF2 E) ÁF2 = –81ÁF1 2. Dünya Yerçekimi ivmesi Uzaklık 0 r 2r O r r X Dünyamızı özkütlesi sabit, yarıçapı r ve O merkezli küre olarak kabul ettiğimizde yerçekimi ivmesinin merkezinden itibaren 2r uzaklığındaki X noktasına kadar olan çekim ivmesi - uzaklık grafiği şekildeki gibidir. Buna göre, I. Çekim ivmesi merkezde sıfırdır. II. Yerçekim ivmesi Dünya'nın yüzeyinde en büyüktür. III. X noktasında çekim ivmesi yüzeydeki çekim ivmesinin yarısı kadardır. ifadelerinden hangileri söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 3. Ayşe, bir gezegenin çekim ivmesinin, kütlesi ile doğru orantılı yarıçapının karesi ile ters olduğunu biliyor. Ayrıca gezegenin çekim ivmesi büyük olduğunda gezegen yüzeyinden zıpladığında az yükseldiği de biliyor. (g a m r 2 , h a 1 g ) Merkür Venüs Dünya Mars Neptün Kütle 0,3 5 6 0,6 100 x1024 kg Yarıçap 2,5 6 6 3 25 x106 km Buna göre, Ayşe tabloda yaklaşık kütle ve yarıçap değerleri verilen gezegenlerin hangisinin yüzeyinde zıplarsa en az yükselir? A) Merkür B) Venüs C) Dünya D) Mars E) Neptün 4. Kepler yasaları ile ilgili, I. Bütün gezegenler odaklarının birinde Güneş'in olduğu elips şeklindeki yörüngede dolanır. II. Bütün gezegenlerin yarıçaplarının kendi çevrelerindeki dönüş periyotlarına oranı eşittir. III. Bir gezegen Güneş etrafında dönerken eşit zaman aralıklarında eşit alanlar tarar. ifadelerinden hangileri söylenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III

205205www.netlerikatla.com 1-A 2-C 3-C 4-E 5-C 6-B 7-A 8-D 5. 2R R Güneş X Y X ve Y gezegenlerinin Güneş etrafındaki ortalama yörünge yarıçapları şekildeki gibi 2R ve R dir. Buna göre, X ve Y gezegenleri kepler yasalarına göre karşılaştırıldığında; I. X gezegeni daha uzakta olduğu için Güneş ile aralarındaki çekim kuvveti daha azdır. II. X gezegeni daha uzakta olduğu için Güneş çevresindeki dolanma periyodu daha büyüktür. III. Y gezegeni Güneş'e daha yakın olduğu için Güneş etrafındaki dönüş sürati daha büyüktür. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) II ve III D) I ve III E) I, II ve III 6. Bilgi: Bir ülkenin uzaya gönderdiği haberleşme uydusunun görevini yerine getirebilmesi için uydunun sürekli o ülkeyi görebilir açıda olması gerekir. Uydu Dünya Ülke Buna göre, Dünya ve uydu için; I. Dönüş hızları, II. Açısal hızları, III. Kinetik enerjileri hangileri eşit olmak zorundadır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 7. Fizik Öğretmeni, "Genel Çekim Yasası" konusunu işlerken aşağıdaki tabloyu çizmiştir. Gezegen K L M N P Çekim İvmesi g 2 g 3g 2 2g 3g m r 2m 2r Buna göre, yarıçapları r, 2r kütleleri m, 2m olan gezegen ikilisi K, L, M, N, P gezegenlerinden hangileri olabilir? A) K ve L B) K ve M C) M ve N D) K ve P E) N ve P 8. Güneş Rmin Rmax L K Dünya Dünya'nın Güneş çevresindeki dolanma yörüngesi şekildeki gibidir. Dünya K noktasındayken Güneş'e en yakın, L noktasındayken en uzaktır. Buna göre, Dünya K den L ye doğru hareket ederken, I. Yerçekimi ivmesi azalır. II. Güneş çevresindeki çizgisel hızı azalır. III. Güneş ile arasındaki çekim kuvveti azalır. hangileri doğru olur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

206 Tekrar Et www.netlerikatla.com Basit Harmonik Hareket - I TEST - 13 1. Basit harmonik hareket geri çağrıcı kuvvet ile orantılı yer değiştiren periyodik bir harekettir. Buna göre, yukarıdaki şekilde I, II, III ve IV ile verilenlerden hangileri basit harmonik harekete örnek gösterilebilir? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, II ve III E) I, II, III ve IV 2. L K O Bir öğrenci esnek bir tel parçasının bir ucunu sabit tutup diğer ucunu ise K seviyesine kadar çekip bırakmıştır. Buna göre, teli L noktasına kadar çekip bırakırsa telin, I. O noktasındaki hızı II. Titreşim frekansı III. O ya ilk ulaşma süresi hangileri telin K ya kadar çekilip bırakılmasına göre daha fazla olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 3. Şekil I Şekil II İki yayın ortasına bağlanan bir cisim salınım hareketi yaparken cismin altındaki kalem Şekil I deki gibi sabit süratle kayan kağıda Şekil II deki gibi tepe ve çukur çizgileri çizmektedir. Buna göre, kalemin aynı sürede daha fazla tepe ve çukur çizebilmesi için; I. Cismin kütlesini artırma, II. Yayların yay sabitlerini artırma, III. Yayları daha da germe, işlemlerinden hangilerini tek başına yapılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 4. Şekilde kutunun içinde X ve Y cisimleri salınım hareketi yapmaktadır. Kutu düşey düzlemde hızlanarak yükselirse X ve Y cisimlerinin salınım periyotları nasıl değişir? X in periyodu Y nin periyodu A) Artar Artar B) Azalır Artar C) Azalır Azalır D) Değişmez Değişmez E) Değişmez Artar

207207www.netlerikatla.com 1-E 2-A 3-B 4-D 5-E 6-D 7-E 8-D 5. K L Şekildeki deney düzeneğinde K ve L yaylarına bağlı aracın salınım periyodu T0 dır. K yayı sistemden alınıp sonra L ye seri ve sonrasında paralel bağlanınca cismin periyodu sırasıyla T1 ve T2 olmaktadır. Buna göre, T0 , T1 ve T2 arasındaki ilişki nedir? A) T0 > T1 > T2 B) T1 > T0 > T2 C) T2 > T1 > T0 D) T0 = T1 = T2 E) T1 > T0 = T2 6. Bir öğrenci basit sarkaç ile deney yapıp çeşitli çıkarımlar yapaktadır. Buna göre, I. İpin boyunu artarsa sarkacın periyodu artar. II. İpin ucuna bağlı cismin kütlesi artarsa sarkacın periyodu değişmez. III. Sarkacın genliğini artarsa denge konumunun hızı değişmez. çıkarımlarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 7. K O L Şekildeki sarkaç K ve L noktaları arasında basit harmonik hareket yapmaktadır. Buna göre, sarkacın hızının ve ivmesinin arttığı hareketler için, Hızının arttığı İvmesinin Arttığı I. K den O ya O dan L ye II. O dan L ye L den O ya III. L den O ya O dan K ye verilenlerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III 8. X Y Z Şekildeki X, Y ve Z cisimlerinin kütleleri arasında mX > mY = mZ ilişkisi vardır. Bu cisimlere ipler ile salınım hareketi yaptırıldığında periyotları sırasıyla TX , TY ve TZ olmaktadır. Buna göre, TX , TY ve TZ arasındaki ilişki nedir? A) TX = TY > TZ B) TX > TY = TZ C) TX = TY = TZ D) TY > TX > TZ E) TZ > TY > TX

208 Tekrar Et www.netlerikatla.com Basit Harmonik Hareket - II TEST - 14 1. Denge konumu O X Y Z S m Bir sarkacın ucuna m kütleli cisim bağlanıp YZ noktaları arasında salınım hareketi yaptığında periyodu T, denge konumundan geçerken hızının büyüklüğü V olmaktadır. Cisme XS noktaları arasında salınım hareketi yaptırılırsa T ve V nasıl değişir? A) T artar, V azalır B) T değişmez, V artar C) T değişmez, V azalır D) T azalır, V artar E) T azalır, V azalır 2. Denge noktası M K O L N yatay m Türdeş bir yayın ucuna bağlanmış m kütleli cisim KL noktaları arasında basit harmonik hareket yapıyor. Cisme MN arasında basit harmonik hareket yaptırıldığında; I. Cismin maksimum hız büyüklüğü artar. II. Cismin maksimum ivme büyüklüğü artar. III. Hareketin frekansı azalır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. tavan T O K X Y L Bir öğrenci, laboratuvar ortamında yaptığı deneyde T noktasından tavana bağladığı ipin ucuna m kütleli cisim bağlayıp, cisme KL noktaları arasında salınım hareketi yaptırıyor. Buna göre, öğrencinin yaptığı deneyin sonuçları, I. Cismin X noktasındaki açısal hızı, Y noktasındaki açısal hızından büyüktür. II. Cismin X noktasındaki açısal ivmesinin büyüklüğü, Y noktasındakinden büyüktür. III. Cisim X noktasından Y noktasına doğru giderken T noktasına göre torku önce azalır, sonra artar. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 4. Saniyeleri vuran sarkaç ile ivmeli hareket yapan asansöre binen Sinan Öğretmen, sarkaca salınım hareketi yaptırarak periyodunu hesaplamak istiyor. Buna göre, Sinan Öğretmen'in bulduğu sonuçlar; I. 3 2 saniye II. 2 saniye III. 5 2 saniye IV. 3 saniye verilenlerden hangileri olabilir? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, III ve IV E) II, III ve IV

209209www.netlerikatla.com 1-B 2-B 3-C 4-D 5-E 6-C 7-A 8-C 5. Denge konumundan geçen bir cismin yaptığı basit harmonik hareketin uzanım denklemi, x = 10sin p 3 t cm dir. Buna göre, I. Hareketin genliği 10 cm dir. II. Hareketin periyodu 6 saniyedir. III. Hareketin 0,5 s sonraki uzanımı 5 cm dir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Rengin, m kütleli bir cismi sabiti K olan yayın ucuna asarak onu şekildeki gibi r kadar çekerek cismin A - B noktaları arasında basit harmonik hareket yapmasını sağlıyor. Zaman T Hız 0 v v m r r A K B O m Çekme T 4 3T 4 T 2 Rengin m kütleli cismin hız - zaman grafiğini şekildeki gibi çiziyor. Buna göre, I. Cisim T 4 ve 3T 4 zamanlarında aynı noktadadır. II. Cisim T 2 ve T zamanlarında aynı noktadadır. III. Cismin A ve B noktalarındaki hızı sıfırdır. yargılarından hangileri doğrudur? (Sürtünmeler önemsizdir.) A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 7. X Y M K Denge konumu O L N Öğretmen laboratuvarda öğrencilerine şekildeki yay düzeneklerini hazırlıyor. Eşit boydaki yayların ucuna X ve Y cisimlerini bağladıktan sonra X cismini L noktasına kadar Y cismini ise N noktasına kadar çekip cisimlere salınım hareketi yaptırıyor. Cisimlerin yaptıkları salınım hareketinin frekanslarının farklı olduğu sonucuna varan öğretmen, bunun sebebini öğrencilerine sorduğunda öğrencilerden; Ahmet: Öğretmenim yayların sabitleri farklıdır. Mehmet: Öğretmenim cisimlerin kütleleri farklıdır. Şahin: Öğretmenim salınım genlikleri farklıdır. Barış: Öğretmenim cisimlerin açısal hızları farklıdır. cevapları gelmektedir. Buna göre, öğretmen hangi öğrencilerine "Olabilir." cevabını vermiştir? (Sürtünmeler önemsizdir.) A) Ahmet ve Mehmet B) Mehmet ve Şahin C) Şahin ve Barış D) Ahmet, Mehmet ve Şahin E) Mehmet, Şahin ve Barış 8. x(cm) (–) (+) K(–20) O L(+20) m kütleli bir cisim x ekseni üzerinde K ve L noktaları arasında, T = 6s periyotla O merkezli basit harmonik hareket yapmaktadır. Buna göre, m kütleli cismin L noktasındaki ivmesinin yönü ve büyüklüğü kaç cm/s2 dir? (p = 3 alınacak) A) – yönde ve 10 B) + yönde ve 10 C) – yönde ve 20 D) + yönde ve 20 E) sıfır

210 Tekrar Et www.netlerikatla.com Basit Harmonik Hareket - III TEST - 15 1. Şekilde K - L arasında basit harmonik hareket yapan bir cisim verilmiştir ve noktalar arası uzaklık eşittir. K M O N L Buna göre, I. O noktası hareketin denge noktasıdır. II. Cismin K - N arasındaki ortalama hızı M - N arasındaki ortalama hızına eşittir. III. Hareket boyunca cismin ivme ve hız vektörleri zıt yönlüdür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 2. Samet, şekildeki düşey kesiti yarım çember yayı olan sürtünmesiz saydam pistin K noktasından ilk hızsız hareketine başlayarak kaykayla gösteri yapmaktadır. K ve L noktaları aynı yüksekliktedir. Ortamdaki tek ışık kaynağı tüm zemine yerleştirilmiş led ışıklardır. Perde O K L O' 30° Ortamın ve pistin yapıldığı maddenin kırıcılık indisi aynı olduğuna göre, Samet'in ve perde üzerine düşen gölgesinin hareketi için, I. Her iki hareket de basit harmonik harekettir. II. Samet, O noktasından, gölgesi O' noktasından maksimum hızla geçer. III. Samet, K - O arasını alma süresi, O - L arasını alma süresine eşittir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I ve III 3. M O K L A B S P Şekilde O noktasından bir iple tavana asılmış bir cisim dengedeki S konumundan P konumuna çekilip bırakıldığında duvardaki A ve B çivilerine takılacak şekilde hareket yapmaktadır. A ve B çivileri O noktasına ve O noktasının düşey hizasına eşit uzaklıktadır. Buna göre, I. İpin 1m lik kısmı basit harmonik hareket yapar. II. K hizasından M hizasına gelme süresi, L hizasından M hizasına gelme süresinden uzundur. III. Cisim S den maksimum hızla geçer. yargılarından hangileri doğrudur? (|AO| = |OB| = 1 m) A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. A B K O L Şekildeki asansörün içerisinde, esnek olmayan bir iple asansörün tavanına asılmış bir basit sarkaç A - B arasında, asansörün sürtünmesiz zemini üzerinde bir yay sarkacı K - L arasında basit harmonik hareket yapmaktadır. Asansör sabit bir F kuvvetinin etkisinde yükselmeye başlarsa, I. Basit sarkacın periyodu II. Basit sarkaçtaki ipte oluşan gerilme kuvvetinin en büyük değeri III. Yay sarkacının genliği IV. Yay sarkacının periyodu niceliklerinden hangileri değişir? A) I ve II B) I ve III C) II ve IV D) I, II ve III E) I, II ve IV

211211www.netlerikatla.com 1-A 2-D 3-D 4-A 5-D 6-B 7-C 8-D 5. Duvar A B X Y Duvarın A noktasına l uzunluğunda bir iple bağlanmış X cisminin kütlesi, B noktasından 2l uzunluğunda bir iple bağlanmış Y cisminin kütlesinin 2 katıdır. X cismi şekildeki konumundan serbest bırakıldığında t saniye sonra Y cismi ile esnek çarpışarak tüm enerjisini Y ye aktarıyor. Buna göre, I. Oluşan harmonik hareketin periyodu 4t dir. II. Y nin ulaşabileceği maksimum yükseklik, X in ulaşabileceği maksimum yükseklikten fazladır. III. X ve Y cisimlerinin yerleri değiştirildiğinde hareketin frekansı değişmez. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I ve III 6. Esnek bir yay ile O noktasından tavana asılmış m kütleli bir cisim şekildeki gibi dengededir. Cisim yatay bir F kuvvetiyle işaretli konuma kadar yükseltilip serbest bırakılıyor. O ÁF Yayın titreşim hareketi ihmal edildiğine göre, cismin yaptığı hareketle ilgili, I. Çembersel bir yörüngededir. II. Cisim en yüksek hızına ulaştığında yaydaki gerilme kuvveti en yüksek değerini alır. III. Yayın yay sabiti artırılırsa hareketin periyodu artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I ve III 7. Şekilde yatay düzlemde O merkezli düzgün çembersel hareket yapan cismi A ve B gözlemcileri basit harmonik hareket yapıyor olarak algılamaktadırlar. v A O B A ve B gözlemcilerinin algıladıkları hareketler için, I. Hareketlerin periyotları eşittir. II. A gözlemcisi cismin en yüksek hızına ulaştığını gözlemlediği anda B gözlemcisi cismi duruyor olarak görür. III. Gözlemciler cismin hızının büyüklüğünü asla eşit olarak gözlemleyemezler. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I ve III 8. Bir yay ile şekildeki gibi duvara bağlanmış cisim eşit bölmelere ayrılmış K - L arasında basit harmonik hareket yapmaktadır. K O M L Cismin maksimum hızı vmax, M noktasındaki anlık hızı vM ise vmax vM oranı kaçtır? A) 3 2 B) 4 3 C) 5 3 D) 5 4 E) 6 5

212 Tekrar Et www.netlerikatla.com Basit Harmonik Hareket - IV TEST - 16 1. K O Denge konumu L m Bir yayın ucuna bağlı olan m kütleli cisim K - L noktaları arasında basit harmonik hareket yapmaktadır. Buna göre, I. K noktasından O noktasına doğru giderken geri çağrıcı kuvvetin büyüklüğü azalır. II. O noktasından L noktasına giderken cismin ivmesinin büyüklüğü artar. III. L noktasından O noktasına giderken cismin kinetik enerjisi artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Zaman (s) Konum (m) 0 4 –4 3 6 9 Laboravutarda basit harmonik hareket yapan bir cismin hareketini gözlemleyen öğretmen cismin konumunun zamana bağlı değişim grafiğini şekildeki gibi çiziyor. Söz hakkı isteyen öğrencilerden; Sedat: Öğretmenim hareket periyodu 6 saniye mi? Şahin: Öğretmenim 6 saniyede cismin hızı sıfır mı? Ozan: Öğretmenim 9 saniyede cismin ivmesi sıfır mı? sorularını soruyor. Buna göre, öğretmen hangi öğrencilerine "doğru" cevabını vermiştir? A) Yalnız Sedat B) Yalnız Şahin C) Yalnız Ozan D) Sedat ve Ozan E) Sedat, Şahin ve Ozan 3. Bilgi: Adrenalin tutkunu olan insanların ayaklarına dayanıklı esnek kauçuk halat bağlayarak yüksek bir noktadan atlamasına Bungee Jumping denir. yatay (yer) Efe Bungee Jumping Adrenalin tutkunu olan Efe, ayaklarına l boyunda halat bağlayarak Bungee Jumping yapmaktadır. Efe'nin yaptığı bu hareketin periyodu T, maksimum sürati v, maksimum ivmesi a ve hareketinin genliği r olmaktadır. Efe, aynı hareketini 2l boyunda halat kullanarak yapsaydı T, v, a ve r niceliklerinden hangileri artardı? A) T ve v B) v ve a C) T, v ve a D) v, a ve r E) T, v, a ve r 4. L K Durgun asansörün tavanına bağlı olan K basit sarkacı ile L yay sarkacı şekilde gösterilen hareketi yapmaktadır. Asansör düşey yukarı yönde a ivmesi ile hızlandırılırsa K ve L sarkaçlarının frekansları için ne söylenebilir? K L A) Artar Azalır B) Değişmez Değişmez C) Artar Değişmez D) Azalır Artar E) Değişmez Artar

213213www.netlerikatla.com 1-E 2-D 3-E 4-C 5-B 6-D 7-A 8-D 5. O Denge noktası K L Sürtünmelerin önemsiz olduğu sistemde KL noktaları arasında basit harmonik hareket yapan bir cismin herhangi bir anda uzanım (Áx), kuvvet (ÁF) ve ivme (Áa) vektörlerinin yönleri aşağıdakilerden hangisi gibi olabilir? A) Áx ÁF Áa B) Áx ÁF Áa C) Áx ÁF Áa D) Áx ÁF Áa E) Áx ÁF Áa 6. tavan O K L m t 2 1 t 1 P çivi l 1 boyundaki ipin ucuna m kütleli cisim şekildeki konumdan serbest bırakılıyor. Cisim düşey konumdan geçerken P noktasındaki çiviye takılıyor. Cisim KO arasını t 1 zamanda, OL arasını t 2 zamanda aldığına göre, I. t1 > t 2 II. K noktasındaki geri çağrıcı kuvvetin büyüklüğü, L noktasındaki geri çağrıcı kuvvetin büyüklüğünden fazladır. III. Basit harmonik hareketin frekansı 1 2(t1 + t 2 ) ile bulunur. yargılarından hangileri doğrudur? (Sürtünmeler önemsiz.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 7. Sinan dedesinden doğum günü hediyesi olarak antika bir sarkaçlı saat almaktadır. Sarkaçlı saati ile asansöre binen Sinan, asansör yukarı yönde hızlanırken sarkaçlı saatte bir farklılık gözlemler ve saatin bozulduğunu düşünür. Sinan'ın böyle düşünmesinin sebebi, I. Sarkaçlı saatin periyodu azalmıştır. II. Sarkaçlı saatin periyodu artmıştır. III. Sarkaçlı saatin hareket genliği artmıştır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 8. m1 Şekil I L m2 Şekil II L 3 L 3 L 3 L boyundaki, ağırlığı önemsiz türdeş yayın ucuna Şekil I deki gibi m, kütleli cisim asılarak basit harmanik hareket yaptırıldığında periyodu T1 , yay üç eşit parçaya bölünerek Şekil III deki gibi bağlanıp ucura m2 kütleli cisim asılarak basit harmonik hareket yaptırılınca periyodu T2 olmaktadır. T1 = T2 olduğuna göre m1 m2 oranı kaçtır? A) 1 8 B) 1 6 C) 1 3 D) 1 2 E) 1

214www.netlerikatla.com TEST - 1 1. K O L 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Şekildeki özdeş yaylar K ve L noktaları arasında basit harmonik hareket yaparken anlık durumları şekildeki gibidir. Buna göre, I. 1 ve 7 nolu yayların anlık hızları sıfırdır. II. 2, 4, 6 ve 8 nolu yayların hızları maksimumdur. III. 3 ve 9 nolu yayların anlık ivmeleri maksimumdur. verilenlerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. Lunaparkta bir salıncağa çocuklar şekildeki gibi binmektedir. Buna göre, I. Sabit açısal hızla dönen salıncağa binen çocuk sayısı arttıkça salıncağın eylemsizlik momenti artacaktır. II. Salıncak duruştan hızlanmaya başladığında eylemsizlik momenti önce artar sonra sabit kalır. III. Salıncak sabit süratle dönerken çocuklara etki eden merkezcil kuvvetin yönü değişmez. verilenlerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 3. Şekil I Şekil II Bir sporcu Şekil I deki gibi duran topu diğer eliyle sürekli uyguladığı kuvvet ile Şekil II deki gibi hızlandırmaktadır. Buna göre, I. Topa dönme yönünde tork uyguladığı için açısal momenti artar. II. Topa dönme yönünde tork uygulandığı için dönme kinetik enerjisi artar. III. Top dönerken açısal hız ve açısal momentum vektörleri aynı yöndedir. verilenlerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 4. Güneş S A2 A1 A3 Gezegen B D C E F Bir gezegen güneş etrafındaki hareketi esnasında A1 , A2 ve A3 alanlarını sırasıyla t 1 , t 2 ve t 3 sürelerde tararken açısal momentumu L1 , L2 ve L3 olmaktadır. A1 > A2 = A3 ise t 1 , t 2 , t 3 ve L1 , L2 ve L3 arasındaki ilişki nedir? A) t 1 > t 2 > t 3 L1 = L2 = L3 B) t 1 > t 2 = t 3 L1 = L2 = L3 C) t 2 = t 3 > t 1 L2 = L3 > L1 D) t 2 = t 3 > t 1 L1 = L2 = L3 E) t 1 = t 2 = t 3 L1 = L2 = L3

215www.netlerikatla.com 1-E 2-E 3-E 4-B 5-D 6-B 7-D 8-C 5. Şekil I Şekil II Parmakları arasında kalem sallayan biri Şekil I ve Şekil II de sırasıyla kalemin ortasından ve ucundan sallamıştır. Buna göre, I. Kalemi ortasından sallamak, ucundan sallamaya göre daha kolay olacaktır. II. Kalem, ortasından sallanırken ucundan sallamaya göre eylemsizlik momentumu daha küçüktür. III. Kalem, ortasından aynı açısal hızla sallanırken ucundan sallamaya göre daha büyük açısal momentuma sahiptir. verilenlerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 6. A B C Eşit kütleli şekildeki A, B ve C rüzgar jeneratörlerinin pervane yarıçapı en büyük olan B ve en küçük olan C dir. Buna göre, rüzgâr jeneratörlerinin pervanelerinin eşit açısal hızlar ile dönerken sahip oldukları dönme kinetik enerjileri EA , EB ve EC ise aralarındaki ilişki nedir? A) EA = EB = EC B) EB > EA > EC C) EA > EB > EC D) EC > EB > EA E) EC > EA > EB 7. X II II Y K L I I Şekildeki sistemde K ve L ağırlıkları I konumunda iken X cismi serbest bırakılıyor ve Y tablası dönmeye başlıyor. Sistem hareket halindeyken K ve L ağırlıkları II konumlarına getirilirse, I. Tabla ve ağırlıkların eylemsizlik momentleri artar. II. Tabla yavaşlar. III. Ağırlıklara etki eden merkezcil kuvvetler artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 8. X Şekildeki sürtünmesiz sistem serbest bırakılırsa etrafına ip sarılı makara dönmeye başlıyor. Buna göre, I. Makaranın açısal hızı II. Makaranın açısal momentumu III. İpin makara merkezine göre torku niceliklerinden hangileri makara dönerken zamanla artar? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

216www.netlerikatla.com TEST - 2 1. Kütlesi M kadar olan bir gösteri uçağını m kütleli bir pilot yönetmektedir. Uçak r yarıçaplı düşey yörüngede şekildeki gibi düzgün çembersel hareket yapmaktadır. v r Uçak yörüngenin en üst noktasından v hızı ile geçtiği anda pilotun oturduğu koltuğa etkisi sıfır olduğuna göre uçağın açısal hızı aşağıdakilerden hangisine eşittir? (Sürtünmeler önemsiz, g: Yer çekimi ivmesi) A) g r B) óg . r C) m.g r D) M.g r E) m.g r 2. L M K 3r 2r r Bir otomobil virajlarının yarıçapı r, 2r, 3r olan şekildeki yolda sabit v hızı ile hareket ederek yolun tamamını güvenli bir şekilde geçmektedir. Otomobil ile yol arasındaki sürtünme katsayısı sabit olduğuna göre, I. Otomobile K noktasında en az merkezcil kuvvet etki eder. II. Otomobilin L ve M noktalarındaki merkezcil ivmeleri eşittir. III. Otomobil ile yol arasındaki en büyük sürtünme kuvveti M noktasındadır. yargılarından hangileri doğrudur? (g: yer çekimi ivmesi sabittir.) A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. r 3r 2r Z Kutup ekseni Y X ω Ersin, coğrafya dersinde kullanılan dünya küresinin üzerinde şekildeki gibi aynı özellikleri taşıyan X, Y, Z karıncalarının gezindiğini görüyor. Ersin, karıncalar dönme eksenine göre r, 3r, 2r mesafesindeyken küreye düzgün bir şekilde kuvvet uygulayarak kürenin kutup ekseni etrafında dönerek hızlanmasını sağlıyor. Buna göre, I. Karıncaların dönme eksenine göre açısal momentumları eşittir. II. Eylemsizlik momenti en büyük olan Y dir. III. X karıncası, Z karıncasından önce kürenin üzerinden düşer. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. Enes Nisa Sol Sağ K L Enes ve Nisa yarım silindir biçimindeki sürtünmesi ihmal edilen pistte kaykay yapmaktadırlar. Kullandıkları özdeş kaykaylar ile pistin sol ucundan sağ ucuna gidip durmaksızın tekrar geri gelmektedirler. Enes ve Nisa piste ilk hızsız girdiklerine göre; I. Hareketlerinin periyotları eşittir. II. Pistin en altındaki K ve L noktalarından eşit büyüklükteki hızlar ile geçerler. III. K ve L noktalarından geçerken pistin onlara gösterdiği tepki kuvvetleri eşittir. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III

217www.netlerikatla.com 1-A 2-C 3-B 4-D 5-E 6-D 7-E 8-B 5. Arzu bir buz pateni sporcusudur. Arzu, Şekil I deki gibi kolları açık bir şekilde kendi ekseni etrafında dönerken açısal momentumu ÁL, dönme kinetik enerjisi E olmaktadır. Şekil I Şekil II Buna göre, Arzu Şekil II deki gibi kollarını kapatır ise L ve E nicelikleri nasıl değişir? (Sürtünmeler önemsizdir.) L E A) Artar Artar B) Değişmez Değişmez C) Azalır Artar D) Artar Azalır E) Değişmez Artar 6. Güneş çevresinde belli bir periyot ile dönen Dünyamızın yörüngesi elips şeklindedir. Dünya, Güneş'e 3 Ocak tarihinde en yakın konumda, 4 Temmuz tarihinde ise en uzak konumdadır. 4 Temmuz Güneş K L Rmin Rmax A1 A2 Dünya Dünya 3 Ocak Dünya bu tarihlerden 10 gün sonra A1 , A2 alanlarını tarayarak K ve L konumlarına vardığına göre, I. A1 ve A2 alanlarını birbirine eşittir. II. A2 alanı A1 alanından büyüktür. III. 3 Ocak tarihinden sonraki 10 günlük ortalama sürati, 4 Temmuz tarihinden sonraki 10 günlük ortalama süratinden büyüktür. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 7. I. Karanlık bir ortamda paralel ışık demetiyle aydınlatılan, sabit bir nokta etrafında sabit bir periyot ile dönen cismin perdedeki gölgesi O Cisim II. Esnek bir yayın ucunda sabit bir periyot ile iki nokta arasında hareket yapan cisim r r A B O III. Boyu l kadar olan ipin ucunda asılı m kütleli cismin iki nokta arasında sabit bir zaman aralığında yaptığı hareket (a < 5°) tavan T α K Buna göre, I, II, III durumlarında verilen hareketlerden hangisi basit harmonik harekete örnek verilebilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. Fizik öğretmeni, öğrencilerine aşağıdaki ödevi vermektedir. "Laboratuvarda elinize bir yay olarak ucuna 2 kg cisim bağlayıp salınım hareketi yaptırınız. Yalnız 2 kg kütleli cismin salınım periyodunun, 1 metre boyundaki ip sarkacının salınım periyoduna eşit olmasını istiyorum." Buna göre, öğrencilerin kullanması gereken yayın yay sabiti kaç N/m olmalıdır? (Öğretmen notu: Sürtünmeleri ihmal ediniz. g = 10 m/s2 ) A) 10 B) 20 C) 30 D) 40 E) 50

218www.netlerikatla.com TEST - 3 1. Şekildeki sürtünmesiz sistemde xz düzleminde 60 cm uzunluğundaki bir yayla O noktasına bağlanmış olan 2 kg kütleli K cismi ile 80 cm yükseklikte bulunan sürtünmesiz eğik düzlem üzerindeki 2 kg kütleli L cismi verilmiştir. L cismi bulunduğu konumdan serbest bırakılarak bir müddet sonra K ile merkezi esnek çarpışıyor ve K cismi O noktası etrafında düzgün çembersel hareket yapmaya başlıyor. z L K x y O 80 cm Yayda 20 cm uzama gözlemlendiğine göre K yay sabitinin değeri kaç N/m dir? (g = 10 N/kg) A) 1000 B) 800 C) 600 D) 500 E) 200 2. Özdeş yaylar kullanılarak Şekil I, Şekil II ve Şekil III teki düzeneklere sırasıyla m, 2m ve m kütleli cisimler yerleştirilmiştir. Sürtünmelerin önemsiz olduğu bu düzeneklerde cisimler denge konumunda uzaklaştırılarak serbest bırakılıyor ve basit harmonik hareket yapmaları sağlanıyor. Şekil I m m 2m Şekil II Şekil III Şekil I deki hareketin periyodu T1 , Şekil II deki hareketin periyodu T2 , Şekil III teki hareketin periyodu T3 olduğuna göre, T1 , T2 ve T3 arasındaki sıralama aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir? A) T1 = T2 < T3 B) T1 < T2 < T3 C) T1 < T2 = T3 D) T3 < T2 < T1 E) T3 < T1 = T2 3. Kaymadan ok yönünde Áv hızıyla ilerleyen O merkezli tekerleğin üzerinde K, L, M ve N noktaları işaretlenmiştir. Tekerleğin N noktası yere temas ettiği andaki görüntüsü şekildeki gibidir. Bu durumda O noktasının sürati v dir. K, L ve M noktalarının yatay süratleri sırasıyla v K , v L ve v M dir. O 37° M L K yer N K ve M noktalarında teğetsel hız vektörleri birbirine dik ve LN doğrusu çap olduğuna göre, vK , vL ve vM aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir? (sin37° = 0,6; cos37° = 0,8) vK vL vM A) 3v 5v 4v B) 4v 5v 3v C) 4v 5 2v 3v 5 D) 9v 5 2v 2v 5 E) 8v 5 3v 6v 5 4. Ağırlığı önemsiz esnemeyen tellerle birbirine tutturulmuş m, 2m ve 3m kütleli noktasal üç cismin O noktasına uzaklıkları sırasıyla 4l, 3l ve 2l dir. 3m m O 2m y 4 3 x 2 Bu üç cismin oluşturduğu sistemin X ekseni etrafında döndürüldüğündeki eylemsizlik momenti, I X , Y ekseni etrafında döndürüldüğündeki eylemsizlik momenti I Y dir. Noktasal bir kütlenin eylemsizlik momenti I = mr2 formülüyle bulunduğuna göre, I X I Y oranı kaçtır? A) 7 15 B) 5 13 C) 6 17 D) 4 7 E) 3 5

219www.netlerikatla.com 1-E 2-B 3-D 4-C 5-C 6-B 7-D 8-C 5. Şekilde homojen bir levhadan kesilmiş 2 kg kütleli bir cisim O merkezi etrafında dönme hareketi yapıyor. O Levha üzerine çizilebilecek O merkezli en büyük çemberin yarıçapı 1 m, levhayı içine alan O merkezli en küçük çemberin yarıçapı 2 m olduğuna göre, cismin eylemsizlik momenti kaç kg.m2 olabilir? (Silindir ve disk için eylemsizlik momenti I = 1/2 mr2 formülü ile hesaplanır.) A) 0,5 B) 1 C) 3 D) 4 E) 5 6. Bir motosiklet yarışçısı olan Sinan ve eğitmeni arasında geçen diyalog ve aşağıda verilmiştir. Eğitmen: Virajları alırken motosikletini yatırarak virajları daha güvenli alabileceğini öğrendin. Sinan: Evet hocam. Yalnız viraja ne kadar hızlı girersem motosikleti yatırmakta o kadar zorlanıyorum. Buna göre, eğitmen ve Sinan'ın tespitlerinin sebebi fiziksel olarak aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru verilmiştir? Eğitmen Sinan A) Çizgisel Momentum korunumdan yararlanmak Enerjinin korunumundan faydalanmak B) Yatay virajda merkezcil kuvvetinin oluşturduğu torku azaltmak Uygulanması gereken torkun artması C) Yüzey ile yapılan sürtünme kuvvetini artırmak Hızlanan motosikletin kinetik enerjisini artırmak D) Motoru hızlandırabilmek için yer çekimi ivmesinden yararlanmak Hızlanan motosikletin çembersel virajda merkezcil kuvvetinin artması E) Dönme yarıçapının artması Ağırlığın yatay bileşenin artması 7. Ön tekerleğinin yarıçapı 2r arka tekerleğinin yarıçapı 5r olan şekildeki traktör ok yönünde v hızıyla ilerlemektedir. Arka tekerleğin dönme kinetik enerjisi ön tekerleğin dönme kinetik enerjisinin 2 katıdır. 2r 5r Ön tekerleğin eylemsizlik momenti l ise arka tekerleğinin eylemsizlik momenti kaç l dır? A) 7,5 B) 8 C)12 D) 12,5 E) 15 8. Serpil, çay kaşığı ile çayını karıştırdıktan sonra bardağın içindeki sıvının dışarıda daha derin merkezde ise daha sığ olduğuna fark ediyor. hmax hmin Bu olayın sebebini anlamaya çalışan Serpil'e verilebilecek en uygun fiziksel yorum aşağıdakilerden hangisidir? A) Bardağın dışına yaklaştıkça yer çekimi ivmesinin küçülmesi B) Hava basıncının bardağın merkezinden daha fazla olması C) Merkezinden dışarıya doğru merkezcil kuvvet daha büyük olduğundan sıvının iç kısma doğru yüksekliğinin azalması D) Sıvı hareket ettikçe sıvı ile bardak arasındaki adezyon kuvvetinin artması E) Sıvı hareketinin bardak ile sıvı arasında bir kılcallık etkisi oluşturması

220www.netlerikatla.com TEST - 4 1. K yatay düşey M N L Yukarıda iple düşey düzlemde dönebilen K cisminin serbest bırakıldığındaki L, M ve N konumları verilmiştir. I. K den L ye geliş süresi, L den M ye geliş süresine eşittir. II. M konumunda ipteki gerilme kuvvetinin büyüklüğü, L konumundakinden büyüktür. III. N konumundaki sürati, L konumundakinden büyüktür. yargılarından hangileri doğrudur? (Sürtünmeler önemsenmeyecektir.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. düşey yatay K m Sürtünmelerin önemsenmediği düşey düzlemde K noktası etrafında dönebilen ve yatay hizadan serbest bırakılarak düşey hizaya gelen sistemde esneklik katsayısı k olan yay x kadar sıkışıyor. Buna göre, m kütleli cismin merkezcil kuvvetini veren ifade aşağıdakilerden hangisidir? A) 2mg – kx2 l B) 2mg – kx2 l + x C) mg – kx2 l + x D) mg – kx2 l E) 2mg – kx2 l + 2x 3. K L M Türdeş bir dikdörtgen levha sırasıyla K, L, M noktalarından geçen dik eksenler etrafında ayrı ayrı döndürülüyor. Bu durumda levhanın seçilen eksenlere göre, eşit periyotlarla döndürüldüğünde kinetik enerjileri sırasıyla EK , EL ve EM arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangsidir? A) EK > EL > EM B) EK > EM > EL C) EL > EK > EM D) EL > EM > EK E) EM > EK > EL 4. yatay mg mg mg NB NC NA K 3r O C B A K noktasından serbest bırakılan m kütleli cisim O merkezli r yarıçaplı çembersel rayın A, B, C noktalarından geçerken ki serbest cisim diyagramları şekilde verilmiştir. A, B, C noktalarında çemberin merkezine doğru olan merkezcil kuvvekleri sırasıyla, A noktasında NA – mg B noktasında NB C noktasında NC + mg dir. Buna göre, NA , NB , NC tepki kuvvetleri aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir? NA NB NC A) 7 mg 8 mg 9 mg B) 9 mg 8 mg 7 mg C) 7 mg 4 mg mg D) 3 mg 2 mg 5 mg E) 2 mg 3 mg 5 mg

221www.netlerikatla.com 1-D 2-B 3-A 4-C 5-E 6-B 7-C 8-D 5. Nascar yarışları dairesel eğimli bir pistte yapılan çok sayıda aracın katıldığı Amerika'da oldukça popüler bir etkinliktir. Resimde ön sırada bulunan mavi araç, siyah aracı geçmekte olduğu an verilmiştir. Bu iki araç renkleri dışında özdeş olduğuna göre, resmin çekildiği anda, I. Maviye etkiyen merkezcil kuvvetin büyüklüğü, siyaha etkiyeninkinden büyüktür. II. Mavinin açısal sürati, siyahınkine eşittir. III. İki aracında resme göre sol tekeri, sağ tekerlerinden daha süratlidir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I ve III 6. yay 1,2 m ω 1 kg Serbest haldeki boyu 1 m olan yay w açısal hızıyla 1 kg kütleli cisim ucunda bağlı bir şekilde sürtünme kat sayısı k = 0,2 olan tabloda döndürülüyor. w = 10 rad/s olduğuna göre, yayın esneklik katsayısı kaç N/m dir? A) 550 B) 590 C) 600 D) 700 E) 800 7. K Askeri bir uydunun yeryüzünden verilen komuta göre sürati artırılırken Dünya'ya yakınlığı nasıl değişir? L Yörüngedeki bir uzay üssüne modül eklenirken modülün sürati, üssün süratinden küçükse üssün yörünge yarıçapı nasıl değişir? (Modül ve üssün hareket doğrultuları aynıdır.) M Ay'a dolanım yönüne ters kütlesi yeterince büyük bir meteor çarpıp Ay'ın sürati değişmek zorunda kalsa Dünya'ya uzaklığı nasıl değişir? Hülya Öğretmen, yukarıdaki soruları öğrencilerine sorduğunda aşağıdakilerden hangisi gibi cevaplar alırsa o öğrencisine tam puan verir? (Sorular yörüngede kalma koşuluna göre cevaplanacaktır.) K L M A) Artar Artar Değişmez B) Artar Azalır Artar C) Azalır Artar Artar D) Artar Azalır Azalır E) Artar Artar Artar 8. Yanda 80 li yıllarda tak tak da denen önce topları döndürüp sonra plastik çubuğu yukarı aşağı periyodik hareket ettirerek topları çarpmak suretiyle ses çıkartan bir oyuncağın resmi verilmiştir. Topların hareketi kuşların kanat çırpma hareketine benzediğine göre, I. Toplar özdeş olduğu için her çarpışmada hızlarını değişirler. II. Topların anlık açısal momentumları eşittir. III. Topların anlık süratleri eşittir. yargılarından hangileri doğrudur? (Sürtünmeler önemsiz.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve III

222www.netlerikatla.com TEST - 5 1. Fizik Öğretmeni Mustafa Bey; aşağıdaki helikopter görselini öğrencilerine gösterir. Öğrencilerine: "Dışarıdan bir tork etki etmediği müddetçe açısal momentum korunur. Bundan dolayı üstünde tek pervanesi olan helikopterin pervanesinin dönmesinden dolayı gövdelerinin dönme hareketi yapmaması için kuyruklarında bulunan pervanenin itme kuvveti ile dönmesini engellemektedir." der. Bu bilgiyi verdikten sonra aşağıdaki görselde bir dron pervanesinin dönüş yönünü vermiştir. 1 3 2 4 Dronun özdeş motorlarına bağlı olan 1 ve 4 numaralı pervaneleri saat yönünde, 2 ve 3 numaralı pervaneleri saat yönünün tersine döndüğüne göre; I. Pervaneler eşit hızda dönüyorlarsa drone toplam açısal momentum sıfır olduğu için havada sabit olarak durur. II. Dronun öne doğru gitmesi için 1 ve 2 numaralı pervanelerin dönme hızlarını artırmamız gerekmektedir. III. 2 ve 4 numaralı pervanelerin dönme hızı artırılırsa toplam açısal momentum saat yönünde artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 2. Fizik Öğretmeni Mehmet Bey, aşağıdaki görseli göstererek; "Son zamanlarda kullanıma sunulan scooter modellerinden lopifit isimli tekerlekli yürüme bandında, kullanıcı bant üstünde yürüyerek bisikleti hareket ettirmektedir." şeklinde açıklama yapmıştır. A B Ön tekerin yarıçapı arka tekerin yarıçapından büyük olduğu bilindiğine göre hareket halindeki lopifit için, Sinan A ve B noktalarında yere göre, anlık hızlarının büyüklükleri eşittir. Ramazan A ve B noktalarının öteleme hızları eşittir. Tekerlerin açısal momentumlarının yönleri zıttır. Ahmet öğrencilerin yorumlarından hangileri doğrudur? A) Yalnız Sinan B) Yalnız Ramazan C) Yalnız Ahmet D) Sinan ve Ahmet E) Sinan, Ramazan ve Ahmet

223www.netlerikatla.com 3. Aşağıda verilen görsel CERN de bulunan bir hızlandırıcıya aittir. Bu hızlandırıcıda parçacıkları çembersel yörüngede hızlandırıp zıt yönlerde birbirleri ile çarpıştırdıkları bilindiğine göre; I. Eşit kütleli parçacıklar eşit hızla birbirlerine çarpıştırıldıklarına göre çarpışma öncesi açısal momentum toplamı sıfırdır. II. Saat yönünde hareket ettirilen parçacığın açısal momentumunun yönü hareket yönünün tersinedir. III. Parçacıkların açısal momentumlarının artması için hareket yönünde tork oluşturacak bir kuvvet gerekmektedir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I, II ve III 4. Fizik Öğretmeni Bülent Bey; aşağıdaki kavşağı öğrencilerine göstererek verilen bilgilere göre yorum yapmalarını beklemiştir. B C A Özdeş A, B ve C araçlarından B aracı bulunduğu konumda ancak kavşağı dönmektedir. C nin hızı hakkında bir bilgi verilmemiştir. Yüzeyin özelliği her yerinde aynı olduğuna göre, C aracının açısal momentumu B nin açısal momentumundan büyüktür. A ve B araçlarının hızları eşit ise araçlara etki eden sürtünme kuvvetleri eşittir. B aracı ancak döndüğü bilindiğine göre A ve B nin çizgisel hızları eşittir. Rümeysa Can Selin öğrencilerin yorumlarından hangileri doğru olabilir? A) Yalnız Selin B) Yalnız Rümeysa C) Yalnız Can D) Selin ve Rümeysa E) Selin, Rümeysa ve Can

224www.netlerikatla.com 5. X Y Yandaki görselde masa üzerine konulan sistemin üstten görünümü verilmiştir. X ve Y yaylarının arasına çizim sağlayan ağırlığı   önemsiz bir cihaz konulmuştur. Y yayı sıkıştırılıp bırakılarak ve kağıt ok yönünde çekilerek oluşturulan çizimlerin sıklığının artması için; I. Sistemi yer çekimi ivmesinden daha büyük olan bir yerde çalıştırma II. X ve Y yaylarının yerine yay sabiti daha küçük olan aynı boyda yay kullanma III. Y nin yarısını kesip tekrar aynı yere takması işlemlerinden hangileri yapılmalıdır? (Kağıt sabit hızla çekilmektedir.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I, II ve III 6. A X Yukarıdaki düzenekte sürtünmelerin ihmal edildiği, ağırlığı artırılabilen bir sistem tasarlanmıştır. Bu düzeneğe göre hareket devam ederken; I. X teki ağırlıkları azalttığımızda ilk duruma göre, X in ivmesi azalır A noktasının açısal ivmesi değişmez. II. X teki ağırlığı artırdığımızda A noktasının eylemsizlik momenti artar. III. X in ağırlığı aynı kalırsa A noktasının açısal ivmesi sabit olur. yargılarından hangileri doğrudur? (Sürtünmeler önemsizdir.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) I, II ve III 7. Mustafa Öğretmen öğrencilerine; "Çanak antenler çukur aynaların çalışma prensibi ile çalışmaktadır. Gelen elektromanyetik dalgaların yansıyıp odakta bulunan LNB denilen alıcıya toplanır. LNB den alınan sinyaller dönüştürücü ile televizyonlarda görüntü oluşturmaktadır." şeklinde açıklama yapmıştır. Yukarıdaki görselde evlerde kullanılan çanak antenlerin hepsinin yönlerinin aynı olduğu gösterilmiştir. Yapay uyduların durumları hakkında buna göre, Uydunun hızını bilmemiz için uydunun kütlesi hakkında bilgimiz olması lazımdır. Burak Aynı yöne baktığı halde başka bir uydudan yayın alan çanak antenin bağlandığı uydunun hızı diEmir ğer uyduya eşittir. Yayını veren uydunun periyodu dünyanın periyoduna eşittir. Rümeysa öğrencilerin yorumlarından hangileri kesinlikle doğrudur? A) Yalnız Burak B) Yalnız Rümeysa C) Yalnız Emir D) Burak ve Rümeysa E) Burak, Rümeysa ve Emir 1-D 2-C 3-A 4-E 5-C 6-C 7-B

4. ÜNİTE Dalga Mekaniği Dalga Mekaniği ve Doppler Etkisi Elektromanyetik Dalgalar

226 Tekrar Et www.netlerikatla.com Dalga Mekaniği ve Doppler Etkisi - I TEST - 1 1. Fizik öğretmeni "Dalga Mekaniği" ile ilgili A, B, C görsellerini şekildeki gibi vermiştir. Derin Sığ A q Ó B C Buna göre, Feyza: A görseli su dalgasının kırılmasıdır. Yakup: B görseli su dalgasının kırınımıdır. Leyla: C görseli su dalgasının yansımasıdır. Feyza, Yakup ve Leyla'nın görseller ile ilgili söylediklerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız Feyza B) Feyza ve Yakup C) Feyza ve Leyla D) Yakup ve Leyla E) Feyza, Yakup ve Leyla 2. Su dalgalarının dar bir aralıktan geçerken uğradığı kırınım olayı ile ışığın dar bir yarıktan geçerken uğradığı kırınım olayı arasında benzerlikler ve farklılıklar vardır. Buna göre bu benzerlik ve farklılıklar ile ilgili, I. Su dalgalarındaki kırınım ile ışıktaki kırınımda dalganın frekansı değişmez. II. Su dalgalarıdaki kırınımda dalga boyu değişir. III. Her iki durumda dalgaların periyotları artar. söylenenlerden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. Dalga Kaynağı l1 l2 l3 d1 d2 Derinliği her yerinde aynı olan dalga leğeninde kaynak tarafından üretilen dalgaların d1 , d2 genişliğindeki yarıklarda geçişi şekildeki gibi verilmiştir. Buna göre, I. Derinlik her yerde aynı olduğu için l1 = l2 = l3 tür. II. l1 > d1 olduğu için dalga kırınımına uğramamıştır. III. l1 > d2 olduğu için dalga kırınımına uğramıştır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 4. Z K1 X Y K2 Hülya Öğretmen; "Derinliği her yerinde aynı olan bir dalga leğenindeki özdeş K1 , K2 dalga kaynakları tahtada da gösterdiği gibi girişim deseni oluşturuyor. X, Y ve Z noktalarının özelliği nedir?" diyerek gönüllü öğrencilere söz veriyor. Gönüllü öğrencilerden, Hakan: X noktası çift tepe ve katar çizgisi üzerindedir. Tufan: Y noktası katar çizgisi üzerinde çift çukurdur. Zahide: Z noktası çift çukurun olduğu düğüm çizgisidir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız Hakan B) Hakan ve Tufan C) Hakan ve Zahide D) Zahide ve Tufan E) Zahide, Tufan ve Hakan

227227www.netlerikatla.com 1-E 2-A 3-D 4-B 5-D 6-C 7-C 8-C 5. Derinliği her yerinde sabit olan bir dalga leğeninde özdeş K1 , K2 dalga kaynakları ile şekildeki girişim deseni oluşturulmuştur. K1 K2 d Kaynaklar arası mesafe d, dalgaların dalga boyları l olduğuna göre, I. d mesafesini artırma, II. Leğene su ekleme, III. Leğenden su çıkarma, işlemlerinden hangileri yapılır ise girişim deseninde l nın değişiminden kaynaklı bir değişiklik olur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Celil karanlık bir odada tek yarıklı bir Fant'tan tek renkli ışığı geçirerek perde üzerinde şekildeki gibi karanlık ve aydınlık noktalardan oluşan bir desen elde ediyor Fant Karanlık Karanlık Aydınlık Işık Buna göre, Celil; I. Işık, dar bir aralıktan geçerken kırınıma uğrar. II. Perde üzerinde Aydınlık ve Karanlık noktalar oluştuğuna göre ışık girişim yapmıştır. III. Işık yarıktan geçerken frekansı değiştiği için perde üzerindeki saçaklanma olmuştur. ifadelerinden hangilerini söylerse doğru söylemiş olur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 7. Tek renkli ışık ile tek yarık deneyi yapılıyor ve perde üzerinde şekildeki gibi aydınlık ve karanlık saçaklardan desen oluşuyor. Fant Ekran A1 A2 A1 A0 K2 K1 K2 K1 Işık Buna göre, tek yarıkta girişim olayı ile ilgili, I. Merkezi aydınlık saçak en parlak ve en geniş saçaktır. II. Saçak numarası arttıkça aydınlık saçakların genişliği azalır. III. Aynı numaralı karanlık saçaklar merkezi aydınlık saçağa göre simetriktir. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. Çift yarıklı bir fantın üzerine tek renkli ışık düşürülerek şekildeki gibi perde üzerinde bir girişim deseni oluşturuluyor. Fant A1 A1 A0 K1 Işık K1 Buna göre, yeterince uzun olan perdede oluşan desen ile ilgili, I. Bütün aydınlık saçakların parlaklıkları eşittir. II. Bütün saçakların genişlikleri eşittir. III. Merkezi aydınlık saçağın parlaklığı en fazladır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III

228 Tekrar Et www.netlerikatla.com 1. Dalga Kaynağı Engel w Derinliği sabit olan bir dalga leğeninde doğrusal dalga kaynağı ile üretilen l dalga boylu su dalgalarının yarık genişliği w olan engeller arasında geçişi şekildeki gibidir. Buna göre, I. Dalga leğenine su ekleme II. Kaynağın periyodunu artırma III. Yarık genişliğini azaltma işlemlerinden hangileri tek başına yapılırsa desende kırınım gözlemlenebilir? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 2. engel K L engel Kaynak Kaynak Şekil I Şekil II Laboratuvar ortamında su dalgalarının kırınımını araştıran Metin, derinliği sabit olan K ve L dalga leğenlerinde özdeş kaynaklar kullanarak oluşturduğu su dalgalarının engellerden geçişini Şekil I ve Şekil II deki gibi görmüştür. Buna göre, I. K leğeninde su yüksekliği, L leğenindeki su yüksekliğinden fazladır. II. K leğenindeki yarık genişliği, L leğenindeki yarık genişliğinden fazladır. III. K leğenindeki dalgaların dalga boyu, L leğenindeki dalgaların dalga boyundan fazladır. yargılarından hangileri Metin'in gözlem sonucu olabilir? A) I, II ve III B) II ve III C) I ve III D) I ve II E) Yalnız II 3. Derinliği sabit olan dalga leğeninde aynı fazda çalışan özdeş noktasal K1 ve K2 kaynaklarının oluşturduğu girişim deseni şekildeki gibidir. K1 l K2 2 l 2 l 2 l 2 Merkez 2. dalga dalga katarı katarı 2. dalga katarı 1. dalga katarı 1. dalga katarı Desende 5 adet dalga katarı oluştuğu bilindiğine göre, I. Kaynaklar arası maksimum uzaklık 3l kadardır. II. Kaynaklar arasında en az 4 düğüm çizgisi oluşur. III. Kaynaklar arası mesafe en az 2l kadardır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. A ve B gezegenindeki gözlemciler yeşil kuyruklu yıldızın hareketini gözlemlemektedir. A gezegeni B gezegeni Yeşil kuyruklu yıldız Kuyruklu yıldız A gezegenine yaklaşıp B gezegeninden uzaklaştığına göre, I. B gezegenindeki gözlemci, kuyruklu yıldızı turuncu renkte görebilir. II. A gezegenindeki gözlemci, kuyruklu yıldızı mor renkte görebilir. III. A gezegenindeki gözlemci, kuyruklu yıldızından çıkan sesin frekansının azaldığını duyar. yargılarından hangileri doğrudur? (Kuyruklu yıldız hep boşlukta hareket ediyor.) A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III TEST - 2 Dalga Mekaniği ve Doppler Etkisi - II

229229www.netlerikatla.com 1-E 2-E 3-B 4-C 5-D 6-C 7-D 8-B 5. K1 K2 X Y Z Dalga tepesi Dalga çukuru Derinliği sabit olan dalga leğeninde özdeş K1 ve K2 noktasal kaynaklarını katar ve düğüm noktalarını gözlemlemeye çalışan Efe, Ece ve Ali isimli öğrenciler şekildeki deseni oluşturarak aşağıdaki yorumları yapmışlardır. X noktası hareketli bir nokta üzerindedir. Y noktası merkez doğrusu üzerinde olup hareketli bir noktadır. Y ve Z noktasındaki dalgaların genlikleri eşittir. Ece Efe Ali Hangi öğrencilerin yorumu doğrudur? A) Yalnız Efe B) Yalnız Ece C) Yalnız Ali D) Ece ve Ali E) Efe, Ece ve Ali 6. Sabit derinlikleri bir dalga leğeninde özdeş ve noktasal dalga kaynaklarının ürettiği l dalga boylu su dalgalarının oluşturduğu girişim deseninde karın çizgisi sayısının artması için; I. Kaynaklar arası uzaklığı artırma II. Leğene su ilave etme III. Kaynakların frekansını artırma işlemlerinden hangilerini tek başına yapabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 7. Işık şiddeti I olan noktasal ışık kaynağı ile yapılan çift yarık (young) deneyi şekildeki gibidir. Ι Kaynak Yarıklar düzlemi Perde Sol Sağ A0 Buna göre, I. Işık kaynağı sola hareket ettirilirse perdedeki saçak sayısı değişmez, aydınlık saçakların parlaklığı azalır. II. Yarıklar düzlemi sağa doğru hareket ettirildiğinde perdede oluşan saçak sayısı artar ve aydınlık saçakların parlaklığı değişmez. III. Perde sola doğru hareket ettirildiğinde perdede oluşan saçakların genişliği değişmez. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 8. Ι Kaynak Yarıklar düzlemi hava Perde A0 Yukarı Aşağı Sol Sağ Işık şiddeti I olan noktasal ışık kaynağı ile tek yarık kırınım deneyi yapan Sinan Öğretmen, deney ile ilgili aşağıdaki notları almaktadır. I. Işık kaynağını sağa doğru kaydırdığımda parlak saçakların parlaklığının arttığını gördüm. II. Yarıklar düzlemi ile perde arasına su yerleştirdiğimde merkezi aydınlık saçak aşağı yönde kaymıştır. III. Perdeyi yarıklar düzlemine yaklaştırdığım zaman perdede oluşan saçak sayısı artmıştır. Sinan Öğretmen'in aldığı notlardan hangisi hatalıdır? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III

230 Tekrar Et www.netlerikatla.com Dalga Mekaniği ve Doppler Etkisi - III 1. Suat Öğretmen, "Su dalgalarının, genişliği dalga boyuna göre oldukça küçük olan bir aralıktan ya da keskin kenarlardan geçerken, dairesel şekilde bükülerek yayılması olayına kırınım denir. Buna göre, tahtada üstten görünümü verilen dalga leğeninde kırınım oluşup oluşmadığı, oluşmuyorsa ne yaparsak oluşturabileceğimizi kim söyleyebilir?" diyerek gönüllü öğrenicilere söz hakkı verir. Doğrusal Dalga Kaynağı (Kare bölmeler özdeştir.) Gönüllü öğrencilerden, Aylin: Bence oluşur öğretmenim. Berk: Oluşmaz ve kaynağın periyodunu mesela 3 katına çıkarmalıyız ki oluşsun. Caner: Oluşmaz bence de ve oluşması için leğenin suyunu azaltmalıyız. Davut: Oluşmaz tabiki ama derinliği artırırsak oluşabilir. Tabii ne kadar artırdığımıza bağlıdır. cevaplarını almıştır. Buna göre, hangi öğrenciler doğru cevap vermiştir? A) Yalnız Aylin B) Yalnız Berk C) Yalnız Caner D) Berk ve Caner E) Berk ve Davut 2. K1 kaynağı K2 kaynağı Özdeş ve eşit periyotlu doğrusal K1 ve K2 kaynaklarından çıkan dalgaların oluşturduğu girişim deseninde düz çizgiler dalga tepelerini göstermektedir. Çift tepe sayısı n1 , düğüm noktası sayısı n2 dir. Dalga leğeninin derinliği sabit olduğuna göre n1 n2 oranı kaçtır? A) 1 2 B) 2 3 C) 1 D) 3 2 E) 2 3. Doğrusal Dalga Kaynağı K L M Yukarıda üstten görünümü verilen dalga leğeninde doğrusal dalgaların K, L, M aralıklarından geçişleri sonrası gösterilmiştir. Buna göre, I. Dalga leğeninin derinliği sabitse en dar aralık L dir. II. Aralıklar özdeşse M aralığı civarındaki su derinliği diğerlerininkinden azdır. III. Kaynağın periyodu artırılırsa aralıkların hiç birinde kırınım gözlenmez. yorumlarından hangileri doğru olabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III 4. Dalga Kaynağı K L Girişim deseni M Sait Öğretmen üstten görünümünü tahtada gösterdiği dalga leğeni ve kırınımla beraber girişim deneyinde şu açıklamaları belirtiyor. "K, L, M doğrusal engellerinin en uzunu K, en kısası M dir." Sonra soruyu soruyor. "Aralıkların genişliği sabit kalacak şekilde ne gibi işlemler yaparsak girişim deseninde oluşan düğüm çizgilerinin sayılarını artırırız?" Gönüllü öğrencilerin, Ayşe: K ve L engelinin yerini değiştirirsek bence olur. Burak: K ve M engelleri yer değişirse olur, öğretmenim. Cemil: Öğretmenim kaynağın frekansını kırınım gözlenecek şekilde artırırsakta olur. verdikleri cevaplar belirtildiğine göre hangileri Sait öğretmenin sorduğu soruya yanıt olabilir? A) Yalnız Ayşe B) Yalnız Burak C) Yalnız Cemil D) Ayşe ve Cemil E) Burak ve Cemil TEST - 3

231231www.netlerikatla.com 1-E 2-B 3-C 4-D 5-E 6-E 7-A 8-A 5. A0 A0 Şekil I Şekil II Merkezi saçak (A0 ) hariç saçak sayıları Şekil I 2 aydınlık 4 karanlık Şekil II 4 aydınlık 4 karanlık Şekil III Kırmızı renkli noktasal ışık kaynağıyla yapılan tek yarıkta kırınım deneyi sonucu perdenin 1 cm lik kesitinde oluşan saçak deseni Şekil I de, young deneyi sonucu yine perdenin 1 cm lik kesitinde oluşan saçak deseni Şekil II de verilmiştir. Şekil III teyse bu desenlerdeki aydınlık karanlık saçak sayıları verilmiştir. İki ardışık aydınlık ya da iki ardışık karanlık saçağın orta noktaları arası mesafeye Şekil IV te de gösterildiği gibi saçak aralığı denir. Dx Dx Şekil IV Dx = Saçak aralığı Buna göre, I. Şekil I ve Şekil II deki desenlerde saçak genişlikleri eşittir. II. Deneylerde yeşil ışık kullanılırsa saçak sayıları artar. III. Şekil I de desen boyu 4, 5Dx tir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Işık, ses ve su dalgalarında gözlenen frekanslar; kaynak, ortam ve gözlemcinin hareketine bağlı olarak, kaynak frekansından farklı algılanır. Bu olaya ilk kez Christian Doppler tarafından açıkladığı için Doppler olayı denir. Buna göre, I. Yaklaşan bir ambulansın siren sesinin uzaklaşırken ki duruma göre daha büyük algılanması, II. Hız radarının araca gönderilen ve yansıyan elektromanyetik dalgaların frekans farkından aracın hızını hesaplaması, III. Yıldızlardan gelen ışınların frekansındaki değişimle yıldızın hareketi hakkında bilgi edinilmesi, olaylarından hangileri Doppler olayıyla ilgilidir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 7. Bir young deneyinde yarık düzlemi yarıklar ortasından geçen sayfa düzlemine dik eksen etrafında şekildeki gibi a açısı kadar döndürülüyor. hava a yarıklar ekran düzlemi Işık kaynağı S1 S2 Merkezi aydınlık saçağın kaymaması için, I. S2 kaynağı önüne saydam bir cisim koyma, II. Yarık düzlemi ekran arasına ışığı kırma indisi havanınkinden büyük sıvı ortam koyma, III. Işık kaynağının rengini değiştirme, işlemlerinden hangileri yapılabilir? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. Dalga Kaynağı Derin K1 Sığ K2 Derinliği sabit ortam Genişlikleri eşit K1 ve K2 aralıkları doğrusal kaynak ve dalga leğeninin üstten görünümü şekildeki gibidir. Kaynak sabit periyotla çalışmaya başladığında K1 de ve K2 de kırınım oluştuğuna göre, I. K1 de kırınım önce oluşur. II. Kırınım sonucu oluşan girişimde merkezi dalga katarı K1 ve K2 yi birleştiren doğrunun ortasındadır. III. Kaynak frekansı zamanla artırılırsa kırınımın kaybolma sırası önce K1 sonra K2 dir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

232 Tekrar Et www.netlerikatla.com Dalga Mekaniği ve Doppler Etkisi - IV TEST - 4 1. Şekilde her yeri eşit derinlikte olan bir dalga leğen içerisinde l boylu dalga üreten ve frekansı f olan özdeş K1 ve K2 dalga kaynaklarının bir t anında oluşturdukları görüntü verilmiştir. K1 K2 S P R T Görünüm üzerinde işaretlenmiş P, R, S ve T noktaları için, I. R ve T aynı dalga katarı üzerindedir. II. P ve S noktalarında su daima durgun görünür. III. t + 1/ f anında R ve T noktalarında çukur gözlemlenir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I ve III 2. Modacı olan Kemal Bey ile bir televizyon programcısı olan Şebnem Hanım arasında geçen bir diyalog aşağıda verilmiştir. Kemal Bey: Bir modacı olarak çizgili kıyafetler vazgeçilmezimdir. Şebnem Hanım: Çizgili kıyafetler, ekranda "tarama" denen bir görüntü kirliliğine neden olur. Bu sebeple ekran karşısında bu tür kıyafetler kullanmamakta yarar var. Özellikle ince çizgili kıyafetler bu soruna neden olur. Şebnem Hanım'ın ikaz ettiği durum fiziksel açıdan aşağıdakilerden hangisi ile açıklanabilir? A) Çizgili kıyafetlerin yüzeyinde ışığın farklı miktarlarda soğurması B) Çizgili kıyafetlerin üzerindeki açık renkli kısımları girişime sebep olan ışık kaynağı gibi davranması C) Kıyafet üzerinde yeterince iyi bir aydınlanma sağlanamaması D) Kıyafet üzerinde yansıyan ışığın kırınıma uğraması E) Kıyafet üzerinde çıkan ışığın doppler kalmasından dolayı dalga boyunun değişmesi 3. İki noktaya olan uzaklıkları toplamı sabit olan noktaların geometrik yeri elips, iki noktaya uzaklıkları farklı sabit olan noktaların geometrik yeri hiperbol, bir noktaya ve bir doğruya uzaklıkları eşit olan noktaların geometrik yeri parabol belirler. Buna göre, özdeş ve aynı fazlı dairesel dalga oluşturan iki kaynağın oluşturduğu dairesel su dalgaları arasındaki girişim deseninde gözlenen dalga katarları ve düğüm çizgileri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? A) Dalga katarları hiperbolik, düğüm çizgileri parabolik eğrilerdir. B) Dalga katarları eliptik, düğüm çizgileri hiperbolik eğrilerdir. C) Her ikisi de eliptik eğrilerdir. D) Her ikisi de hiperbolik eğrilerdir. E) Her ikisi de parabolik eğrilerdir. 4. Şekilde derinliği her yerde aynı olan bir havuz içerisine özdeş doğrusal dalgalar üreten aynı fazlı K1 ve K2 kaynakları ile yarık aralıkları eşit Y1 ve Y2 yarık düzlemleri birbirine paralel olarak yerleştirilmiştir. Yarık düzlemleri üzerine çarpan dalgaları soğurmaktadır. Böylece yarık düzlemler arasında bir girişim deseni gözlemlenmektedir. K1 Y1 Y2 K2 Buna göre, I. Leğenden bir miktar su boşaltmak, II. Yarık düzlemlerindeki yarık aralıklarını küçültmek, III. Dalga boyu yarık aralıklarından büyük kalacak şekilde kaynakların frekansını artırmak, IV. Yarık düzlemlerini birbirinden uzaklaştırmak işlemlerinden hangileri tek başına yapılırsa girişim olayında gözlenen dalga katarı sayısı kesinlikle artar? A) I ve III B) II ve III C) III ve IV D) I, II ve III E) I, III ve IV

233233www.netlerikatla.com 1-B 2-B 3-D 4-C 5-D 6-D 7-E 8-B 5. Işık kaynağı Yarıklar düzlemi Ekran Merkezi aydınlık saçak Çift yarıklı bir girişim deneyinde noktasal tek renkli ışık kaynağı yarıklara eşit uzaklıktadır. I. Işık kaynağını yarıklardan birine daha yakın bir konuma getirmek II. Yarıklardan birinin önüne opak bir cisim yerleştirmek III. Yarıklardan birinin önüne saydam bir cisim yerleştirmek IV. Yarıklar arası mesafeyi artırmak işlemlerinden hangileri tek başına yapılırsa merkezi saçağın yeri değişir? A) I ve III B) II ve III C) III ve IV D) I, II ve III E) I, III ve IV 6. Şekilde 2V hızıyla hareket eden bir araç ile V hızı ile hareket eden sabit bir frekansla sirenleri çalışan bir polis arabası aynı yönde hareket etmektedir. İki araç yol kenarında bekleyen Ahsen'in yanından aynı anda geçiyor. Merkezi aydınlık saçak 2ÂÓ ÂÓ Bu geçiş anından önce yeşil aracı kullanan kişinin duyduğu sesin frekansı f 1 Ahsen'in duyduğu sesin frekansı f 2 geçiş anından sonra yeşil aracı kullanan kişinin duyduğu sesin frekansı f 3 Ahsen'in duyduğu sesin frekansı f 4 ise f 1 , f 2 , f 3 ve f 4 ün sıralaması aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir? A) f 1 = f 2 < f 3 = f 4 B) f 4 < f 3 < f 2 < f 1 C) f 4 < f 3 = f 2 < f 1 D) f 3 = f 4 < f 1 = f 2 E) f 1 = f 2 = f 3 = f 4 7. Şekilde görünür ışığın renklerine göre angstrom (A°) cinsinden dalga boyları verilmiştir. Turuncu ışık kullanılarak yapılan çift yarıklı Young deneyinde perde üzerindeki bir P noktasının 3. aydınlık saçak üzerinde olduğu gözlemleniyor. Işığın renklerine göre dalga boyları (A) Kırmızı Turuncu Sarı Yeşil Mavi Mor 7000 6000 5800 5500 4750 4000 Hangi renkte ışık kullanılsaydı P noktası 5. karanlık saçak üzerinde gözlemlenirdi? A) Kırmızı B) Sarı C) Yeşil D) Mavi E) Mor 8. Şekilde yarık aralığı w olan tek yarıklı bir yarık düzlemi ile yarıklar arası mesafesi d = w olan çift yarıklı yarık düzlemi arasına tek renkli bir ışık kaynağı yerleştirilmiştir. 1. perdede kırınım 2. perdede girişim deseni gözlenmektedir. Yarık düzlemleri perdelere yere eşit uzaklıktadır. A B K C D 1. perde 2. perde 1. perdede bulunan A noktası 2. aydınlık saçak üzerinde B noktası 2. karanlık saçak üzerindedir. 2. perdede bulunan C noktası 1. aydınlık saçak üzerinde D noktası 3. karanlık saçak üzerinde ise A-B arası uzaklığın C-D arası uzaklığına oranı kaçtır? A) 10 9 B) 9 7 C) 7 5 D) 1 E) 7 9

234 Tekrar Et www.netlerikatla.com TEST - 5 Elektromanyetik Dalgalar - I 1. James Clerk Maxwell teorik olarak kanıtladığı elektromanyetik dalgaları deneysel olarak kanıtlayamadı. Bunun yerine Heinrich Rudolf Hertz bir indüksiyon bobininin uçlarına alternatif akım uygulayarak bobinin uçlarına verici şekilde çalışacak iki metal top yerleştirdi. Bu topların biraz ötesine birbirlerine iletken tel ile bağlı iki metal topu da alıcı olarak yerleştirdi. Verici toplar arasında oluşan elektrik titreşimlerinin alıcı toplarda da oluştuğunu şekildeki gibi gözlemledi. VAC Bobin Verici toplar Alıcı toplar Buna göre, vericide oluşan titreşimlerin hiçbir kaynağa bağlı olmayan alıcıda da titreşim oluşturmasının sebebi aşağıdakilerden hangisidir? A) Alternatif akım, değişen elektrik ve manyetik alanlar yaratarak elektromanyetik dalga oluşturmuştur. B) İndüksiyon bobini frekansı değiştirerek elektromanyetik dalga oluşumuna sebep olmuştur. C) Alternatif akım, gerilimi sabit tutarak vericideki titreşimleri aynen alıcıya geçirmiştir. D) Verici toplar değişken elekrik alan oluşturarak titreşimlerin alıcı toplara geçmesini sağlamıştır. E) İndüksiyon bobini manyetik alanı sabit tutarak titreşimlerin alıcıya ulaşmasını sağlamıştır. 2. Elektromanyetik dalgalar belli bir enerjiye sahiptir. Sahip oldukları enerji ne kadar büyük ise oluşturdukları radyasyon o kadar büyük olur. Buna göre, aşağıdaki elektromanyetik dalgalardan hangisi diğerlerine göre radyasyon etkisi daha büyüktür? A) Kızıl ötesi ışınlar B) Mor ötesi ışınlar C) Mikrodalgalar D) X – ışınları E) Radyo dalgaları 3. Dalga boyu (m) Frekans (Hz) K L M N P 106n 105n 104n 103n 102n 10n 10x 102x 103x 104x 105x 106x Elektromanyetik dalga spektrumu dalga boyu (m) ve frekansı (Hz) değerlerine göre şekildeki gibi çizilmiştir. Buna göre, spektrumda yer alan K, L, M, N, P dalgaları ile ilgili; I. Dalga boyu en büyük olan K dalgalarıdır. II. Frekansı en büyük olan P dalgasıdır. III. Spektrumda K'den P'ye doğru gidildikçe dalgaların enerjisi artmaktadır. ifadelerinden hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 4. Bir elektromanyetik dalganın K, L, M vektörleri şekildeki gibi verilmiştir. K M L Buna göre K, L, M vektörleri bir elektromanyetik dalganın hız, elektrik alan, manyetik alan vektörlerinden hangileri olabilir? K L M A) Hız Elektrik alan Manyetik alan B) Elektrik alan Manyetik alan Hız C) Hız Manyetik alan Elektrik alan D) Manyetik alan Elektrik alan Hız E) Manyetik alan Hız Elektrik alan

235235www.netlerikatla.com 1-A 2-D 3-E 4-B 5-C 6-A 7-B 8-B 5. Genellikle askeri birliklerde ve önemli geçiş noktalarında kullanılan gece görüş kameraları canlıların vücutlarından yayılan elektromanyetik dalgaları algılarlar. Buna göre, bu elektromanyetik dalgalar ile ilgili; I. Kızılötesi dalgalardır. II. Boyuna dalga olarak yayılırlar. III. Boşlukta ışık hızı ile yayılırlar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Günlük yaşantımızda gözlemlediğimiz bazı olaylar aşağıdaki gibi verilmiştir. 1. olay: Güneşin batmasına yakın zaman diliminde gökyüzünün maviden kırmızıya dönmesi 2. olay: Şiddetli bir ses ile kayalıklara doğru bağıran bir kişinin kendi sesini tekrar duyması 3. olay: Otoyollarda paralı geçiş noktalarından geçerken kameraların araç plakalarını okuması Buna göre, 1., 2. ve 3. olayla ilgili; I. 1. olayda elektromanyetik dalga kırılmaya uğramıştır. II. 2. olayda bir elektromanyetik dalga yansımaya uğramıştır. III. 3. olayda bir mekanik dalga yansımaya uğramıştır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 7. Radyoaktif bir maddeden çıkan X, Y, Z ürünlerinin manyetik alana dik olarak girdikten sonraki hareketleri şekildeki gibi verilmiştir. X ÂB ÂB Y Z Manyetik Alan Buna göre, bu ürünlerden hangileri elektromanyetik dalgadır? A) Yalnız X B) Yalnız Y C) Yalnız Z D) X ve Y E) Y ve Z 8. Yüklü parçacıkların ivmeli hareketleri sonucu elektromanyetik dalgalar oluşmaktadır. Buna göre; I. Bir protonun manyetik alanda sapması II. Bir elektronun elektrik alanda hızlanması III. Hareketli bir nötronun elektrik alana girmesi olayların hangisinde elektromanyetik dalga oluşabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III

236 Tekrar Et www.netlerikatla.com Elektromanyetik Dalgalar - II TEST - 6 1. Sinan Öğretmen, öğrencilerine "Kim bana elektromanyetik spektrumda yer alan dalgalara örnek verebilir?" sorusunu sorduğunda; söz hakkı isteyen öğrencilerden Ahmet, Mehmet, Ali ve Efe aşağıdaki cevapları veriyor. Radyo dalgaları Gama ışınları Alfa ışını Beta ışını Ahmet Mehmet Ali Efe Buna göre, Sinan Öğretmen'e hangi öğrenci veya öğrenciler yanlış cevap vermiştir? A) Yalnız Ali B) Ahmet ve Mehmet C) Mehmet ve Ali D) Ali ve Efe E) Mehmet, Ali ve Efe 2. Elektromanyetik dalgalarla ilgili; I. Yüklü parçacıkların ivmeli hareketi sonucu oluşurlar. II. Boşlukta ışık hızı ile yayılırlar. III. En uzun dalga boylu olan elektromanyetik dalga gama ışınlarıdır. IV. Enine dalga olup soğrulamazlar. yargılarından hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve III C) III ve IV D) I, II ve IV E) II, III ve IV 3. İstanbul havaalanından kalkan uçak İzmir havaalanına doğru sabit hızla hareket ederken yolcu uçağının yerini tespit etmek için radar istasyonlarından uçağa bir elektormanyetik dalga gönderilmektedir. Radar istasyonu (İstanbul) Radar istasyonu (İzmir) Uçak Buna göre, uçak pilotu; I. İstanbul'daki radar istasyonundan gelen elektromanyetik dalgaların frekansını olduğundan küçük algılar. II. İzmir'deki radar istasyonundan gelen elektromanyetik dalgaların dalga boyunu olduğundan küçük ölçer. III. İzmir'deki radar istasyonundan gelen elektromanyetik dalgaların hızını daha büyük ölçer. yargılarından hangileri doğrudur? (Ortam özellikleri her yerde aynı kabul edilecektir.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 4. y x z –z ÂC ÂB –z yönünde ilerlemekte olan bir elektromanyetik dalganın manyetik olan bileşeni +x yönündedir. Buna göre, elektrik alan bileşeninin yönü aşağıdakilerden hangisidir? A) +x B) –x C) +y D) –y E) +z

237237www.netlerikatla.com 1-D 2-A 3-D 4-C 5-C 6-C 7-E 8-D 9-E 5. Bilgi: Elektromanyetik dalgalar yüklü cisimlerin ivmeli hareketi sonucu oluşur. Yukarıda verilen bilgiye göre; K – q + V L V M + r ÂB Sürtünmesiz eğik düzlemin tepe noktasından ilk hızsız bırakılan (–) yüklü K cismi; Hava sürtünmesinin olmadığı ortamda düşey yukarı yönde V hızı ile atılan + yüklü L cismi; Sayfa düzlemine dik içeri doğru düzgün manyetik alana dik V hızı ile atıldıktan sora r yarıçaplı yörüngede sabit süratli hareket yapan nötr M cismi; K, L, M cisimlerinden hangilerinin hareketi sırasında bir elektromanyetik dalga oluşur? A) Yalnız K B) Yalnız L C) K ve L D) L ve M E) K, L ve M 6. Sinan Öğretmen, öğrencileri ile selfie fotoğraf çekip instagram'a yüklemek istiyor. Güneşi arkasına aldığında 1. fotoğrafı, güneş önünde iken 2. fotoğrafı çeken Sinan Öğretmen'e, öğrencileri "Öğretmenim 1. fotoğraf daha net göründüğü için bunu paylaşmalısınız." demiştir. 1. Fotoğraf 2. Fotoğraf Öğrencilerin Sinan Öğretmen'e böyle söylemesinin sebebi elektromanyetik dalgalarının hangi ışık olayını gerçekleştirmesinden kaynaklanır? A) Girişim B) Kırınım C) Yansıma D) Kırılma E) Basınç 7. Elektromanyetik spektrumda yer alan X ışınları ile ilgili yazılan; I. Yüksek enerjili elektronların metal levhaya çarpıp yavaşlatılması ile elde edilir. II. Hem dalga hem tanecik özelliği gösterir. III. Elektrik ve manyetik alandan etkilenmezler. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. Elektromanyetik dalga için, I. Hızları her ortamda sabittir. II. Dalga boyları büyüdükçe enerjileri küçülür. III. Enerjilerinin frekanslarına oranı sabittir. IV. Belirli bir aralıkta dalga boyuna sahip olanları gözle görülebilir. yukarıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur? A) I ve II B) II ve IV C) I, II ve III D) II, III ve IV E) I, II ve IV 9. Elektromanyetik dalgalar, günlük hayatımızı kolaylaştıracak pek çok teknolojik cihazda kullanılır. Buna göre; I. Dondurulmuş gıdaların mikrodalgada ısıtılması II. Hava alanlarında uçakların iniş ve kalkış esnasında kuş sürülerini kovmak için kullanılan mikrodalga cihazı III. Şehirler arası yollarda bazı noktalara radar cihazı yerleştirilmesi durumlarının hangileri bunu kanıtlar niteliktedir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

238 Tekrar Et www.netlerikatla.com Elektromanyetik Dalgalar - III TEST - 7 1. ÂB ÂE İlerleme +x yönü Işık elektromanyetik bir dalgadır. Yukarıda elektromanyetik dalganın bileşenleri verilmiştir. Verilen şekle göre yatay düzlemde manyetik alan (B), düşey düzlemde elektrik alan (E) bileşeni varken (+x) yönünde ilerlemekte olan elektromanyetik dalgayı; E ya da B bileşeni engellenerek geçirme işlemine polarizasyon denir. Polarize edilmemiş elekromanyetik dalga her yöne titreşirken, polarize edilmiş dalga bir yöne titreşir. Işığın kutuplanması (polarizasyon işlemi) güneş gözlükleri ve fotoğraf makinelerinde kullanılır. Buna göre, I. Işık bir elektromanyetik dalga olup elektrik ve manyetik alan bileşeninden oluşur. II. Fotoğraf makinesi objektiflerinde polarizasyon işlemi yapılır. III. Güneş gözlüklerinde bu işlem yapılırsa gözün yüksek ışıkta daha rahat olması sağlanır. yargılarından hangiler çıkarılabilir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Aşağıdakilerden hangisi elektromanyetik dalgalara ait bir özelliktir? A) Elektrik ve manyetik alanda sapar. B) Boşlukta frekansı büyük olan daha hızlıdır. C) Boyuna iki dalganın bileşkesidir. D) Maddesel ortam olmadan yayılamazlar. E) Yüklü parçacıkların ivmeli hareketi sonucu oluşturulabilirler. 3. Hüseyin Öğretmen, "Görünür ışık bir elektromanyetik dalgadır." bilgisini vererek öğrencilerden önceden öğrendikleri optik ile ilgili bilgilerini de kullanarak yorum yapmalarını istiyor. Gönüllü öğrencilerden, Işık yayılmak için ortalama ihtiyaç duyar, su ve ses dalgası gibi. Yansıma ve kırılma x- ışınlarında da gözlenir. Çünkü x-ışınları da elektromanyetik dalgadır. Kaynağı yalnızca Güneş'tir. Berkay Alişan Ceyda hangileri yanlış yorum yapmışlardır? A) Yalnız Alişan B) Yalnız Berkay C) Yalnız Ceyda D) Alişan ve Berkay E) Alişan ve Ceyda 4. İnsan gözü 4.10–7 m ile 7.10–7 m dalga boyu arasındaki ışıkları görebilir. Örneğin turuncu ışığın dalga boyu 6.10–7 m dir. c = 3.108 m s ışığın havadaki hızı, dalga boyuna bölünürse ışığın frekansı hesaplandığına göre, turuncu ışığın frekansı kaç s–1 (hertz) dir? A) 2.1014 B) 1015 C) 5.1014 D) 4.1014 E) 3.1014

239 239www.netlerikatla.com 1-E 2-E 3-D 4-C 5-E 6-B 7-D 8-A 5. h: Planck sabiti, c: Işık hızı, l: Dalga boyu, f: Frekans, E: Enerji, verileri arasında, E = h.f, f = c l ilişkisi olduğuna göre, elektromanyetik dalgalar için; I. Dalga boyu arttıkça, enerjisi azalır. II. Frekans arttıkça, dalga boyu azalır. III. Enerji ile frekansın oranı sabittir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Bazı elektromanyetik dalgaların hayatımızı kolaylaştıran teknolojik cihazlardaki kullanımı aşağıda verilmiştir. I. Doku içerisinden geçerken farklı soğurulma katsayılarına sahip bölgeler tarafından farklı miktarlarda soğurulur. Vücudu geçen ışınlar bu ışınlara duyarlı bir film üzerine düşürülür. Filme ulaşan ışınların şiddetleri farklı olduğundan değişik tonlarda bir görüntü oluşur. II. Ameliyathanelerde ve diş polikliniklerinde kullanılan malzemeler kimyasal maddelerle temizlendikten sonra bu ışınlarla mikroplardan arındırılır. III. Hava sahasını kullanan uçakların takibinde veya trafikte seyir hâlindeki araçların hızlarının belirlenmesinde kullanılan radarlarda da kısa dalga boyuna sahip bu elektromanyetik dalgalar kullanılır. Buna göre, yargılarda verilen elektromanyetik dalgalar hangi şıkta verilmiştir? I II III A) Gama ışınları X ışınları Mikrodalgalar B) X ışınları Ultraviyole ışınlar Mikrodalgalar C) Radyo dalgaları Ultraviyole ışınlar X ışınları D) X ışınları Kızılötesi ışınlar Radyo dalgaları E) Kızılötesi ışınlar Radyo dalgaları Ultraviyole ışınlar 7. K L M Yukarıda yalnız elektrik alan dalgasının görünümü verilen K, L, M elektromanyetik dalgalarını tahtaya çizen Gizem öğretmen seçtiği üç öğrenciye şu soruları soruyor: I. Enerjileri arasındaki ilişki nasıldır? II. Hızları arasındaki ilişki nasıldır? III. Periyotları arasındaki ilişki nasıldır? Öğrencilerin verdikleri cevaplar şöyledir: Ali: M nin en büyük, L nin en küçüktür. Berk: Hepsi eşittir. Cemal: L nin en büyük, M nin en küçüktür. Öğrencilerin tümü doğru cevap verdiğine göre, soruların hangi öğrencilere sorulduğuna dair aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur? Ali Berk Cemal A) I II III B) I III II C) II III I D) III II I E) III I II 8. Elektromanyetik dalgalar, frekansına göre sıralanarak elektromanyetik dalga spektrumu oluşturulmuştur. Buna göre, verilen dalga çeşitlerinden hangisi elektromanyetik dalga spektrumunda yer almaz? A) Su dalgaları B) Radyo dalgaları C) Mikrodalgalar D) Morötesi ışınlar E) Gama ışınları

240www.netlerikatla.com 1. Derinliği sabit olan bir leğende yapılan kırınım deneyinde, λ su dalgasının dalga boyu ve w engeller arası boşluğun genişliğidir. Buna göre, verilen w ve λ değerleri için oluşan kırınım görüntülerinden hangisindeki doğru çizilmiş olabilir? A) w = 2 cm λ = 1 cm B) w = 4 cm λ = 1 cm C) w = 2 cm λ = 1 cm D) w = 2 cm λ = 3 cm E) w = 3 cm λ = 1 cm 2. Özdeş düzeneklerde dalga boyları birbirinden farklı tek renkli iki ışık kaynağı ile tek yarıklı kırınım deneyleri yapılmıştır. Bu deneylerin birinde merkezi aydınlık saçağı daha aşağıda; saçak genişlikleri ise iki deneyde de birbirine eşit olmuştur. Buna göre, I. Işık kaynakları aynı noktaya konulmamıştır. II. Dalga boyu daha büyük olan ışık kaynağının yarık düzlemiyle perde arası uzaklığı daha küçüktür. III. İki deney düzeneğinde de beyaz saçak oluşmaz. yargılarından hangileri kesinlikle doğrudur? A) Yalnız II B) Yalnız III C) I ve II D) I ve III E) II ve III 3. Fizik Öğretmeni Mehmet Bey, elektromanyetik dalgalar konusunu işledikten sonra aşağıdaki görseli göstermiştir. 3G 2,1 Ghz 4G 2,5 Ghz LTE 20 Ghz 5G 95 Ghz Öğrencilerine; "Mobil haberleşme teknolojilerinden olan hücresel haberleşme sistemleri, elektromanyetik dalgaları kullanmaktadır. Görselde geçmişten günümüze gelen hücresel verilerin isimleri ve çalışma frekansları verilmiştir." şeklinde açıklama yapmıştır. Öğrencilerinden konu hakkında yorum yapmalarını istemiştir. Buna göre, Hücresel haberleşme sistemleri geliştikçe kullanılan elektromanyetik dalgaların enerjisi artmıştır. 5G teknolojisinde kullanılan dalganın hızı en büyüktür. 3G teknolojisinde kullanılan dalganın, dalga boyu en büyüktür. Gülşah Sinan Zeynep hangi öğrencilerin yapmış olduğu yorumlar doğrudur? A) Yalnız Sinan B) Gülşah ve Sinan C) Sinan ve Zeynep D) Gülşah ve Zeynep E) Gülşah, Sinan ve Zeynep TEST - 1

241www.netlerikatla.com 1-C 2-E 3-C 4-D 5-A 6-E 4. Mustafa Öğretmen su dalgalarında girişim konusunda öğrencileriyle deney yapmak istemiştir. Öğrencilerini gruplara ayırarak her gruba görevler vermiş ve sorular sormuştur. 1. grup Görev: Kaynakların titreşim frekanslarını artırınız. Soru: Katar çizgisi arası uzaklık nasıl değişir? 2. grup Görev: Dalga leğeninde iki farklı derinlikte deneyi yapınız. Soru: Katar çizgi sayısı nasıl değişir? 3. grup Görev: Çembersel dalga üreten çubuklar arasındaki uzaklığın iki farklı durumu için deneyi yapınız. Soru: Merkezi katar çizgisi ile 1. düğüm çizgisi arası uzaklık nasıl değişir? Grupların vermiş olduğu cevaplar; 1. Grup: Katar çizgileri arası uzaklık azalmıştır. 2. Grup: Derinlik arttıkça katar çizgi sayısı artmıştır. 3. Grup: Merkez katar çizgisi ile 1. düğüm çizgisi arasında uzaklık değişmemiştir. olduğuna göre, hangileri doğrudur? A) Yalnız 1. Grup B) 1. Grup ve 2. Grup C) 2. Grup ve 3. Grup D) 1. Grup ve 3. Grup E) 1. Grup, 2. Grup ve 3. Grup 5. Aşağıdaki görsel de Ramazan isimli öğrencinin evinin krokisi ve modemi koyduğu yer gösterilmiştir. Yatak odası Banyo Salon modem WC Çalışma odası Balkon Hol Mutfak Ramazan'ın evinin balkondan wifi bağlantı gücü salondakinden çok daha zayıf olduğuna göre, I. Elektromanyetik dalgalar duvarlardan geçerken bir kısmı yansıyıp bir kısmıda geçmektedir. II. Her odada yayılan dalgaların frekansı farklıdır. III. Modeme yaklaştıkça modemin ürettiği elektromanyetik dalganın hızı artar. yargılarından hangileri doğrudur? (WİFİ radyo dalgaları kullanmaktadır.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 6. Aşağıda iki noktasal kaynakla oluşturulmuş dalgaların girişim deseni verilmiştir. Düz çizgiler dalga tepelerini, kesikli çizgi ile gösterilenler çukur noktalarını göstermektedir. A B C Buna göre, I. Kaynakların frekanslarını eşit artırdığımızda B noktası yine dalga katarı olur. II. A ve B noktalarının kaynaklara olan uzaklıklarının farkları eşittir. III. Kaynakların frekansı eşit artarsa C noktası katar noktası olabilir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III

242www.netlerikatla.com TEST - 2 1. Kerem Kerem, durgun olan ambulansın yanındaki yaralı bir kişiye yardım etmek için ambulansa yaklaşıp yaralı kişiyi ambulansa koyduktan sonra tekrar eski yerine dönüyor. Buna göre, I. Kerem, ambulansa yaklaşırken siren sesinin frekansınının arttığını hisseder. II. Kerem, ambulanstan uzaklaşırken siren sesinin dalga boyunun arttığını hisseder. III. Kerem, ambulansa yaklaşırken ve uzaklaşırken siren sesinin süratini eşit hisseder. yargılarından hangileri doğrudur? (Ambulans hareket etmiyor.) A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 2. Laboratuvarda bulunan Ali, Hasan ve Hüseyin isimli öğrencilerden Ali ve Hasan çift yarıklı deneyi yaparken, Hüseyin tek yarık kırınım deneyi yapmaktadır. Öğrencilerin elde ettikleri sonuçlar aşağıdaki gibidir. I. Deneyde kırmızı ışık yerine yeşil ışık kullandığımda perdedeki saçak sayısının arttığını gözlemledim. II. Deneyde perdeyi yarık düzlemine yaklaştırdığımda saçak genişliğinin azaldığını gözlemledim. III. Deneyde ekranda oluşan merkezi aydınlık saçağın 1. aydınlık saçaktan daha parlak olduğunu gözlemledim. Buna göre, deneyin sonuçlarından hangileri kesinlikle Hüseyin isimli öğrenciye aittir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) II ve III 3. Işık kaynağı Yarıklar düzlemi Ekran Çift yarık young deneyinde yarıklar düzlemi ile perde arasında hava varken perdede oluşan saçak sayısı n, saçak genişliği ise Dx olmaktadır. Buna göre, yarıklar düzlemi ile perde arasına su konulursa n ve Dx değişimi için ne söylenebilir? n Dx A) Artar Azalır B) Artar Değişmez C) Değişmez Azalır D) Azalır Artar E) Değişmez Artar 4. X K1 O. DK K2 Y Z l 2 3l 4 Özdeş noktasal kaynaklar ile derinliği sabit dalga leğeninde şekilde gösterilen girişim deseni elde ediliyor. Oluşan dalgaların dalga boyu λ olduğuna göre; I. X noktasının kaynaklara olan uzaklığı farkı, Y noktasınınkinden fazladır. II. Y noktasının kaynaklara olan uzaklığı farkı, Z noktasından fazladır. III. Y ve Z noktaları hareketlidir. yargılarından hangileri yanlıştır? A) Yalnız I B) Yalnız III C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

243www.netlerikatla.com 1-E 2-C 3-A 4-E 5-B 6-B 7-E 8-D 5. K L M Özdeş sistemlerde özdeş bir aralıktan geçen ışık ışınlarından K kırınıma uğramazken L ve M kırınıma uğradığı görülmektedir. Buna göre; ışık ışınlarının rengi, K L M I. Mavi Sarı Turuncu II. Yeşil Sarı Kırmızı III. Mor Yeşil Mavi hangileri olabilir? A) Yalnız II B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 6. Noktasal K ışık kaynağı ile yapılan çift yarık young deneyinde perde üzerindeki P noktasında 3. aydınlık saçak oluşmaktadır. K K1 K2 A0 P d Yarıklar düzlemi n: ortamın kırıcılık indisi Perde L P noktasında 3. karanlık saçağın oluşması için; I. K2 yarığının önüne ince saydam cam levha koyma II. Perde ve yarıklar düzlemi arasındaki uzaklığı artırma III. n ortamın kırıcılık indisini artırma işlemlerinden hangileri tek başına yapılabilir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 7. Efe Ece Ali Uzayda yüksek hızda hareket eden iki mekikten Efe'nin içinde bulunduğu mekik Ece'ye yaklaşırken, Ali'ninki uzaklaşmaktadır. Bu arada Ece'nin mekiği durgun ve her yerinden yeşil ışın yaymaktadır. Efe ve Ali, Ece'nin mekiğinin rengini aşağıdakilerden hangisi gibi görebilir? Efe Ali A) Sarı Mavi B) Sarı Mor C) Kırmızı Mavi D) Turuncu Mor E) Mavi Kırmızı 8. Aşağıdakilerden hangisi elektromanyetik dalganın özelliklerinden değildir? A) Işık hızı ile hareket ederler. B) Elektrik ve manyetik alandan etkilenmezler. C) Enine dalgalardır. D) Gama ışınının frekansı, radyo dalgalarından azdır. E) Polarize edilebilir.

244www.netlerikatla.com TEST - 3 1. 80 MHz 100 MHz 180 MHz Dalga boyu 1,2 metre olan dalgalar yayarak yayın yapan bir radyo istasyonu dinlemek isteyen Ferit, cihazın frekansını kaç MHz olarak seçmelidir? (1 MHz = 106 Hz, c = 3.108 m/s) A) 120 B) 125 C) 150 D) 200 E) 250 2. Tek yarıkta kırınım deneyinde Cyan (Mavi + Yeşil) renkli ışık kaynağı kullanılıyor. Buna göre, I. Desende saçak genişliklerinin hepsi eşit olmaz. II. Sadece mavi ve yeşil saçaklar gözlenir. III. Yarık genişliği yeterince artırılırsa gözlenen saçak sayısı artar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 3. Yeterince geniş ve derinliği her yerde aynı olan bir havuz içerisine dairesel dalga üreten bir K kaynağı ve yansıtıcı engel şekildeki gibi yerleştirilmiştir. Kaynağın ürettiği dalgaların dalga boyu l kaynağın engeli olan uzaklığı M dir. K Yansıtıcı engel Kaynak çalıştırılmaya başlanıp oluşan ilk atma K noktasından geçtikten sonra oluşan girişimde deseninde 2 adet düğüm çizgisi olduğu gözlemleniyor. Buna göre M nın l türünden değeri aşağıdakilerden hangisi olamaz? A) 5 6 l B) 11 12 l C) l D) 7l 6 E) 4 3 l 4. Şekildeki havuzun koyu renkle verilen B bölgesi, açık renkle verilen A bölgesinden daha derindir. Bölgelerin derinlikleri her yerde aynıdır. Bölgeleri ayıran hat üzerine aynı fazda dairesel dalga üreten K1 ve K2 kaynakları yetiştirilmiştir. A B K1 K2 A ve B bölgelerinde oluşacak girişim desenleri için, I. Merkezi saçakları aynı doğrultudadır. II. Aynı sayıda dalga katarına sahiptirler. III. B bölgesinde oluşan düğüm çizgisi sayısı A bölgesinden daha fazladır. IV. A bölgesindeki girişim deseninde 1. aydınlık saçağı üzerinde bulunan bir noktanın kaynaklara olan uzaklık farkı B bölgesinin girişim deseninde 1. aydınlık saçak üzerinde bulunan bir noktanın kaynaklara olan uzaklık farkına eşittir. yargılarından hangileri doğru olabilir? A) I ve II B) I ve III C) I, II ve III D) I, II ve IV E) II, III ve IV 5. Derinliği her yerde aynı olan bir göl üzerinde aralarında bir d mesafesi olan iki kayık birbirinden V hızıyla uzaklaşmaktadır. Kayıklar kendi hızlarından daha yüksek bir hızla aynı fazda dairesel dalgalar yaymaktadır. J J K1 K2 Buna göre, I. İki kayığın arasındaki bölgede dalga katarı ve düğüm çizgisi sayısı zamanla artan bir girişim deseni gözlenir. II. Oluşan girişim desenindeki merkez doğrusunun yeri değişmez. III. Kayıkların yaydağı dalgalarda doppler olayı gözlemlenir. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III

245www.netlerikatla.com 6. K M L B C D A Sağlıklı bir insanın duyum eşiği 20 Hz ile 20 MHz arasındadır. Bu frekans aralığından daha büyük ya da daha küçük frekanslı sesleri insan kulağı duymamaktadır. Bir şehir meydanında bulunan belediye ilan servisine ait hoparlör açık unutulmuş ve 20 MHz frekanslı bir parazit sesi yaymaktadır. Bu şehir meydanında Kamil K den L ye doğru Abdurrahman A dan B ye doğru, Cevdet ise C den D ye doğru bir V hızıyla hareket etmektedir. Abdurrahman, Cevdet ve Kamil'in duyduğu seslerle ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur? Abdurrahman Cevdet Kamil A) Hiç ses duyamaz. Tiz bir ses duyar. M noktasına kadar ses duyamaz. B) Tiz bir ses duyar. Giderek kalınlaşan bir ses duyar. İlk kez M de ses duyar. C) Tiz bir ses duyar. Hiç ses duyamaz. Hiç ses duyamaz. D) Hiç ses duyamaz. Hiç ses duyamaz. M den sonra tiz bir ses duyar. E) Giderek incelen bir ses duyar. Giderek kalınlaşan bir ses duyar. Hiç ses duyamaz. 7. Şekilde acil bir hasta için hastaneden ayrılan bir ambulans sabit bir f frekansı ile ses dalgası yayan sirenlerini çalıştırıp ivmeli hareket yaparak güvenlik görevlisi Mehmet Bey"in yanından geçip gitmektedir. Ambulansın hareketi boyunca Mehmet Bey'in duyduğu sesin frekansı ile ilgili aşağıda verilenlerden hangisi doğrudur? Ambulans yaklaşırken Ambulans uzaklaşırken A) f den daha küçük, sabit frekanslı bir ses duyar. f den daha büyük, sabit frekanslı bir ses duyar. B) f den daha küçük, artan frekanslı bir ses duyar. f den daha büyük, azalan frekanlı bir ses duyar C) f den daha küçük, azalan frekanslı bir ses duyar. f den daha büyük, artan frekanslı bir ses duyar. D) f den daha büyük, artan frekanslı bir ses duyar. f den daha küçük, azalan frekanslı bir ses duyar. E) f den daha büyük, sabit frekanslı bir ses duyar. f den daha küçük, sabit frekanslı bir ses duyar. 8. Eşit yarık aralıklı çift yarıklı düzlemi, tek renk ışık kaynağı bir perde ile Young deneyini gerçekleştiren Serkan yarık düzlemi ve perde arasında ışığın hangi yolu izlediğini tespit etmek için bir hayali deney tasarlıyor. Bu deneyde yarık düzlemi ve perde arasına opak bir sıvı içeren, sıkıldıktan sonra tanecikleri havada asılı kalan sprey sıkıyor ve havada asılı kalan taneciklerden yansıyan ışıkla ışığın izlediği yolu tespit edebileceğini düşünüyor. Bu deney gerçek olabilseydi Serkan yarık düzlemi ve perde arasında aşağıdaki görüntülerden hangisini elde etmesi beklenirdi? A) B) C) D) E) 1-E 2-C 3-E 4-A 5-E 6-A 7-E 8-C

246www.netlerikatla.com TEST - 4 1. Giriş Çıkış 2d d Bir tatil beldesindeki yat limanının şekildeki gibi 2d, d genişliğinde giriş ve çıkış kapıları bulunmaktadır. Okyanustan gelen dalgalar kapılardan geçerken kırınıma uğramakta ve liman içinde girişim yaparak yatlara zarar vermektedir. Buna göre, I. Girişi d genişliğinde, çıkışı 2d genişliğinde yapmak II. Marinanın altına dolgu yapıp suyun derinliğini azaltmak III. Marinanın altındaki dolgu azaltılarak suyun derinliğini artırmak işlemlerinden hangileri yapılır ise dalgaların yatlara verdiği zarar azaltılmış olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 2. Çift yarık ile yapılan bir girişim deneyinde ekran üzerinde şekildeki gibi K, L, M, N noktaları işaretleniyor. Işık K L A0 x1 x2 x3 M N K noktası 3. aydınlık, L noktası 1. karanlık, M noktası 1. karanlık ve N noktası 3. karanlık noktalarıdır. KL arası mesafe x1 , LM arası mesafe x2 , MN arası mesafe x3 olduğuna göre; x1 , x2 , x3 arasındaki ilişki nedir? A) x 1 = x3 > x2 B) x 1 > x2 > x3 C) x2 > x1 = x3 D) x1 > x3 > x2 E) x 2 > x1 > x3 3. Deniz Sığ Bir yük gemisi sahilden yükünü aldıktan sonra pervanelerine güç aktararak pervanelerin birim zamandaki tur sayısını artırarak sığ sudan derin suya doğru ok yönünde hızlanmaya başlıyor. Pervanelerin her bir döngüsünde suda yeni dalgalar oluştuğuna göre, I. Dalgalar sahilden derin yere doğru hareket ettikçe hızları artar. II. Pervanelerin tur sayısı arttığı için ürettiği dalgaların frekansları artar. III. Gemi giderek hızlandığı için ürettiği dalgaların hızı da artar. ifadelerinden hangileri doğru olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III 4. Serdar tek renkli yeşil ışık ile şekildeki gibi çift yarık ile girişim deneyi yapıyor. Fant Işık A0 Ekran Boyu M kadar olan perde üzerinde Dx genişliğinde n tane saçak oluşuyor. Buna göre, Serdar dalga boyu daha büyük olan kırmızı ışık kullanır ise; I. Dx genişliği artar. II. n saçak sayısı artar. III. Tüm aydınlık saçakların yeri değişir. yargılarından hangileri doğru olur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III

247www.netlerikatla.com 1-B 2-D 3-C 4-A 5-E 6-A 7-B 8-E 5. Burhan dalga boyu l olan tek renkli bir ışığı tek yarıklı dar bir aralıktan geçirerek ekran üzerinde girişim saçakları oluşturuyor. Merkezi aydınlık saçağın ortasından itibaren başka bir aydınlık saçak üzerindeki noktaya olan uzaklığı şekildeki gibi d olarak ölçüyor. Fant Ekran w An A0 L d Buna göre Burhan; w: Yarık genişliği L: Fant ile ekran arası mesafeyi l: Kullandığı ışığın dalga boyu niceliklerinden hangilerini azaltır ise d mesafesinde daha çok saçak oluşur? A) Yalnız w B) Yalnız L C) w ve L D) w ve l E) L ve l 6. Melek evde sırtı televizyona dönük bir haldeyken karşısındaki düzlem aynaya baktığında televizyonu görebilmektedir. Bu sırada televizyonun kumandasını aynaya doğru tutarak program değiştirme tuşuna bastığında televziyon kanalının değiştiğini görmüştür. Buna göre, Melek televizyonun kanalını değiştirmek için elektromanyetik dalgaların hangi özelliğinden faydalanmıştır? A) Yansıma B) Kırılma C) Sönümleme D) Kırınım E) Girişim 7. Cem K L Sarı lamba Cem evin salonunda oynarken yanlışlıkla tavana asılı olan sarı ışık yayan lambaya dokunuyor ve lamba şekildeki gibi K - L noktaları arasında sallanırken lambanın yaydığı ışıkta renk değişimlerinin olduğunu fark ediyor. Buna göre, I. Cem'in gördüğü bu olay ışıktaki doppler etkisidir. II. Lamba K'den L'ye doğru giderken ışık kırmızıya doğru kayar. III. Lamba L'den K'ye doğru giderken ışık kırmızıya doğru kayar. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III 8. Bir fizik öğretmeni tek renkli ışık kaynağı tek yarıklı fant ve M boyundaki ekran ile şekildeki deney düzeneğini oluşturuyor. Fant Işık Ekran Buna göre ekran üzerinde oluşan girişim deseni ile ilgili; Ali: Ben şimdi ışığı fanta yaklaştırırsam aydınlık noktaların parlaklığı artar. Murat: Eğer ekranı fanta yaklaştırırsam desendeki çizgiler daha çok sıklaşır. Ayşen: Ben şimdi fant yarığını saydam cam ile kapatacağım ama desendeki çizgi sayısı değişmeyecek. Ali, Murat ve Ayşen'in söylediklerinden hangileri doğrudur? A) Ali B) Ali ve Murat C) Ali ve Ayşen D) Murat ve Ayşen E) Ali, Murat ve Ayşen

248www.netlerikatla.com 1. Derinliği her yerde aynı olan bir havuz üzerinde ördeklerin hareketleri sonucu oluşan dalgalar şekildeki gibi görülmektedir. Buna göre, I. Ördekler arası mesafe II. Ördeklerin birim zamanda oluşturduğu dalga sayısı III. Havuzun derinliği verilenlerden hangileri artarsa ördekler arasında gözlenen dalga katarı sayısı artar? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 2. f 1 I. II. f 2 f 3 III. Yukarıda f 1 , f 2 , f 3 frekanslı aynı ölçekli kağıda çizilmiş dalgalar ile I, II ve III numaralı şekillerle bu elektromanyetik dalgaları kullanan çeşitli cihazlar gösterilmiştir. Buna göre, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur? f 1 f 2 f 3 A) I II III B) I III II C) III I II D) III II I E) II I III 3. I III II IV Girişim, 2 ya da daha fazla dalga hareketinin aynı noktaya aynı anda ulaşarak birbirini yok etmesi veya güçlendirmesi olayıdır. Buna göre; I, II, III ve IV ile gösterilenlerin hangilerinde girişim olayı gözlenir? A) Yalnız I B) Yalnız II C) II ve III D) I ve IV E) I, II, III ve IV 4. v Deniz Bülent Deniz ve Bülent şekildeki gibi v süratiyle ilerleyen helikopterin sesini dinlemektedir. Buna göre; I. Bülent, helikoptere doğru koşarsa helikopterin sesini başlangıçtaki durumuna göre daha tiz duyar. II. Deniz, helikopterin uçma yönüne koşmaya başlarsa helikopterin sesini başlangıçtaki durumuna göre daha tiz duyar. III. Deniz ve Bülent aynı yönde koşarlarsa helikopterin sesini aynı frekansta algılayabilir. verilenlerinden hangileri doğru olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III TEST - 5

249www.netlerikatla.com 5. Buz Perde Işık kaynağı Metal Metal İki metal parçası arasına bir buz kalıbı konulup ışık kaynağı ile aydınlatıldığında perdede aydınlık ve karanlık çizgiler gözlenmektedir. Buz kalıbı uçlarından eriyerek boyca kısalmaya başlarsa I. Aydınlık saçakların genişliği artar. II. Karanlık saçaklar daralır. III. Ekranda oluşan aydınlık saçak sayısı azalır. olaylarından hangileri gözlemlenir? (Yarıklarda kırınım gerçekleşiyor.) A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) I ve III E) II ve III 6. Ekrandaki görüntü Aydınlanma şiddeti Yukarıda ışık dalgaları ile oluşan aydınlanmanın şiddeti yapılan bir deneyin ekrandaki görüntüsü ve oluşan aydınlanmanın şiddeti gösterilmiştir. Buna göre, I. Tek yarıkta kırınım deneyi yapılmıştır. II. Merkezi aydınlık saçak diğer saçaklardan daha geniştir. III. En parlak merkezi aydınlık saçaktır. yargılarından hangileri doğrudur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve II E) I, II ve III 7. Lazer Yarık düzlemi a Perde Şekildeki lazer ile yapılan deneyde perde yarık düzlemine yaklaşarak a mesafesi azalacak olursa, I. Perdedeki aydınlık bölge sayısı artar. II. Ekran üzerideki aydınlık bölgeler genişler. III. Ekrandaki aydınlık bölgelerin parlaklıkları artar. verilenlerinden hangileri doğru olur? A) Yalnız I B) Yalnız II C) Yalnız III D) I ve III E) II ve III 8. Bir kırınım deneyi için hazırlanan yarık düzlemlerinin perdeye uzaklıkları aynı olan düzeneklerde yarık genişlikleri sırasıyla w1 , w2 , w3 ve kullanılan ışıkların renkleri kırmızı, yeşil ve mavidir. Perdede oluşan girişim deseninde saçak genişlikleri birbirine eşit ise w1 , w2 ve w3 arasındaki ilişki nedir? A) w1 > w2 > w3 B) w3 > w2 > w1 C) w1 = w2 = w3 D) w1 = w2 > w3 E) w1 > w2 = w3