การปฏิบัติธรรมควรเริ่มต้นอย่างไร และ ยังไง ?

“ รู้�ได้้อย่่างไร? ว่า่ ทำำ�สมาธิอิ ยู่� “
#ก็ส็ ติิที่ร่� ู้้�ลมหายใจนั่่�นแหละ เท่่ากับั ทำ�ำ สมาธิอิ ยู่�แล้ว้ ...

ที่น่� ี้้ม� าดููว่า่ ขณะที่�่เวทนาหนักั ๆ อาการทางกาย(อาการตึึงๆ) ก็็
ไหลรวมเข้า้ มากัับลมหายใจ จะแก้้อย่า่ งไร?

.. #วิธิ ีีแก้้ ให้้เพิ่่�มการเพ่่ง เพิ่่ม� สติิเข้้าไปกัับลมครัับ คืือ การใส่่
ตััวเลขนับั 1-20 ตามลมหายใจเข้้า นับั 1, ออกนัับ2, หรืือใส่่

พุุท1พร้้อมหายใจเข้้า, โธ2พร้อ้ มหายใจออก, ก็ไ็ ด้้
(เอาที่่�สะดวก) ไปถึึง 20

.. แล้้วนับั ถอยหลััง 19-1 ด้้วยวิิธีีแบบเดีียวกััน
#เน้้นว่า่ ไว้ใ้ ช้ช้ ่ว่ งที่�่เวทนาแรงๆเท่่านั้้�นนะ ..

- 101 -

สติิระลึึกรู้้เ� ลขที่�น่ ัับตามลมไป ก็ส็ ังั เกตุุเวทนาไปด้ว้ ย
#สัังเกตุุว่่ากายปวดหรืือใจปวด

...หรืือ อีีกวิิธีี..

ให้้สังั เกตที่�่คุุณบอกว่า่ #บางทีีก็็รู้้�สึกอาการตึึงอยู่�คนละส่ว่ นกัับลม ...
.. ตรงนี้้แ� หละ ให้ท้ บทวนสภาวะตอนนั้้น� ทัันทีีเลย(การทบทวนเรีียกธััมมะวิิจยะ)

.. เอ๊๊ะ! ทำ�ำ ไมมัันแยก..
..แยกเพราะเวทนาน้้อย สติมิ ีีกำ�ำ ลังั มาก
..แยกเพราะเราวางจิติ อย่า่ งไร?(ไม่ส่ นใจเวทนามากนักั หรืือเปล่่า)

..แยกเพราะเรากำำ�หนดลมอย่่างไร?
..แยกเพราะสภาวะแวดล้้อมหรืือเปล่า่
.. การทบทวนทัันท่ว่ งทีี จะทำ�ำ ให้เ้ ห็น็ สภาวะที่�แ่ ยกชััด #เหตุมุ ันั มาจากอะไร?

#ธรรมทั้้�งหลายไหลมาจากเหตุุ
#เมื่�่อทำ�ำ เหตุซุ ้ำ�ำ�ผลย่่อมมาเอง

~~~~
.. อย่่าลืืม วางใจกลางๆ ต่อ่ สภาวะฌานลึึกเสีีย
..หันั มาเดินิ ปัญั ญา พร้้อมทำ�ำ สมาธิติ ามที่บ่� อกควบไปด้ว้ ย
.. เมื่อ�่ ปััญญาเกิดิ #ละวางความเห็น็ ผิดิ ความยึึดมั่่น� ในกายลงได้้

..จะมีีคุุณอนัันต์์ มากกว่่าเข้้าฌานลึึกได้้
#เวทนาทางกายจะไม่ม่ ีีผลต่่อจิติ อีีกเลย

~~~~~~

สู้ๆ�้ ครับั

- 102 -

- 103 -

“ ปกติทิ ี่่�หนููเล่า่ หนููจะเริ่ม� ที่ฐ�่ านกายดููการเคลื่่�อนไหวของกายที่ม่� ีีผลต่อ่ ใจใช่่ป่่าวคะ “
สรุุปก็ค็ ืือ ดููรูป เห็็นนาม .....
วันั นี้้�แปลกออกไปค่่ะ จิติ รับั รู้้�ที่่น� ามค่ะ่ คืือ เห็น็ ความรู้้�สึกที่่�เกิดิ ภายใน
จิิตไปรัับรู้ค�้ วามรู้�้สึก เห็็นแต่่นาม เหมืือนเราใช้ต้ ัวั นามนี้้เ� ป็น็ หลัักในการภาวนา
ทำ�ำ ไมกายที่่เ� ราเคยดูเู ป็น็ หลักั ใหญ่่ วันั นี้้แ� ยกออกไปต่่างหากอย่า่ งชัดั เจน
เห็น็ แบบนี้้�ทำำ�ให้เ้ ข้้าใจ #รููปกัับนามไม่่ไหลมารวมกันั
- 104 -

วันั นี้้เ� ป็็นครั้�งแรกที่่�อารมณ์ภ์ าวนาเป็็นปรมัตั ถ์์
(อ้า้ งถึึง..ปรมัตั ถ์ท์ ี่เ�่ ห็็นครั้ง� แรกตอนพี่�่ให้เ้ ดิินจงกรม 3 ช.ม.)
อารมณ์แ์ บบเดีียวกัันเลย ต่่างกันั ตรงเกิิดขึ้�้นในชีีวิติ ประจำำ�วััน
.. หมดข้้อสงสัยั กัับคำำ�ถามที่�เ่ พิ่่ง� ถามพี่่�เกี่ย�่ วกัับวิธิ ีีการเจริิญสติิ รููปแบบต่่างๆ เช่่น..
การบริกิ รรม การกำำ�หนด เข้้าใจว่่าพวกนี้้ค� ืืออารมณ์์บััญญัตั ิิ แต่พ่ อเราใช้ป้ รมัตั ถ์์เป็น็
อารมณ์์ภาวนา อารมณ์บ์ ัญั ญัตั ิพิ วกนั้้�นหมดความหมายลงทันั ทีี
เพราะภาวนาวันั นี้้� ไม่่มีีเราเลย มีีแต่ค่ วามรู้�้สึก รู้้�สึก ดููความรู้�้สึก เห็็นความรู้้�สึก
นี่่�เข้้าใจตัวั นี้้� เคยได้้ยินิ ว่่า รููปนามแยกออกจากกันั เข้า้ ใจคำำ�ว่า่ #ไม่่รั่�วเข้า้
..คืือถ้้าเมื่�่อไหร่ท่ ี่เ�่ ราเข้้าหากันั เราจะยึึด เกิิดเป็็นตัวั เราขึ้้น� มาทันั ทีีเลย .....

...ดังั นั้้�นหมดข้้อสงสัยั ที่�่ภาวนาอย่า่ งไรให้ส้ ติติ ่อ่ เนื่่�อง....
เมื่�่อก่่อนที่ส�่ งสัยั เพราะเราภาวนา มีีอารมณ์บ์ ัญั ญัตั ิิภาวนา แต่พ่ ออารมณ์ป์ รมััตถ์์เกิดิ
เขาจะรู้�เ้ องว่า่ ก็็เราอยู่่�กัับความรู้�้สึกตัวั นี่่แ� หละ ความรู้�้สึกนี้้�มัันมีีอยู่�แล้้ว เกิดิ ขึ้�น้ ตลอด

เวลา เราเพีียงแต่ด่ ููรัับรู้้�ความรู้�้สึกให้ไ้ ด้้ต่อ่ เนื่อ�่ ง ไม่ต่ ่อ่ เนื่อ่� งก็ร็ั่ว� ...
รููปนามปนกัันทำ�ำ ให้้มีีตัวั เราขึ้้น� มาอีีก

- 105 -

นี่่�แหละหนา เมื่�่อที่่เ� ล่่า.ให้พ้ ี่ฟ่� ังั เรื่อ�่ ง

“รููปเคลื่�อ่ นไหว ดูใู จที่่เ� ปลี่ย่� น”

เมื่�่อวานเห็น็ ตัวั “รููป” แปลกที่่�คืือมัันเบาๆ โล่ง่ ๆ โปร่่งๆ นี่่�เพราะเราเป็็นผู้ด�้ ููอยู่�ไม่ไ่ ด้เ้ ข้า้ ไปร่ว่ มด้้วย
แต่่รับั รู้้�อาการเคลื่อ�่ นนั้้�น จุุดไคลแม็็กซ์์เขาอยู่่�ตรง “ความรู้�้สึก” ตััวนามนี้้�ต่า่ งหาก แต่เ่ มื่่อ� วานที่่�ไม่่
เข้า้ ใจเพราะว่่ายังั ให้ค้ วามสำ�ำ คัญั กับั รููปมากกว่่าเห็น็ ความรู้�้สึกที่่�เบาๆ นั้้น� มันั หลงประเด็น็ อยู่� ....

จริิงๆ วัันนี้้ก� ็ย็ ัังเหมืือนเดิิมนะ
...ถ้้าภาวนาคืือ ตามดููรูปเหมืือนเดิมิ แหละ เพราะคิิดว่่าสติิอยู่่�ที่่�ฐานกายนี้้� ....

แต่่การบ้้านพี่่ใ� ห้ด้ ูู

“จิติ ที่ร่� ับั รู้้� กัับ จิิตที่�ร่ ู้�้สึก”

การบ้้านรอบนี้้�ให้้ดููนาม
เมื่อ่� ก่่อนให้้ความสำ�ำ คัญั กับั รููป พอพลิิกกลับั มาดููอีกด้้าน ให้้ความสำำ�คัญั กัับนาม

.. คำ�ำ ตอบเลยออกมาอย่า่ งที่เ�่ ล่า่ ไว้้ข้้างบน .... ส่่วนที่่�ให้ด้ ููต่อ่ ว่่า
เมื่่�อดููจิติ 2 ตััวนี้้แ� ล้ว้ เกิิด ราคะ กัับ ปฏิิฆะ และลดลงอย่่างไรนั้้น� ...
.. คำำ�ตอบคืือ เมื่�่อเราใช้อ้ ารมณ์์ปรมัตั ถ์ภ์ าวนา ดูคู วามรู้้�สึกอยู่� อารมณ์ท์ ี่พ่� ี่ใ�่ ห้ด้ ููไม่เ่ กิดิ เพราะเราดูู
ความรู้้�สึก เราเห็็นความรู้�้สึกนี้้อ� ยู่� เขาเลยไม่่เกิดิ ค่่ะ จึึงยัังไม่ม่ ีีคำ�ำ ตอบค่ะ่ ....

..หนููเข้า้ ใจเองนะ ถ้้ารููปนาม รั่ว� พวกนี้้ถ� ึึงเข้า้ มาได้้ มัันถึึงจะเกิิด
และตามดููเหมืือนที่�พ่ ี่�่บอกให้ด้ ููค่่ะ ....
.............

..อ้อ้ .. อารมณ์ป์ รมัตั ถ์์นี้้เ� พิ่่�งมาสรุปุ ตอนส่ง่ การบ้้าน
เพราะตอนภาวนา เค้า้ ไม่่ได้บ้ อกว่า่ คืือ อะไรค่่ะ จิติ เพีียงรัับรู้้�ความรู้้�สึกเท่่านั้้�น

เพิ่่�งมาเข้้าใจจากการเทีียบอารมณ์์เดิิมที่�่เกิดิ ปรมัตั ถ์์ครั้�งก่่อน
เพื่่อ� ให้พ้ ี่�เ่ ข้้าใจง่า่ ยขึ้น้� ค่ะ่ ......

...ถามต่่อว่า่ อารมณ์ป์ รมัตั ถ์์นี้้� วันั นี้้เ� กิดิ ตลอดเวลาหรืือ
ตอบว่า่ ไม่่ใช่่ ...เพีียงแต่เ่ กิิดขึ้น�้ เป็็นส่่วนใหญ่่อาจเป็็นเพราะเราเข้า้ ใจอารมณ์์เราแยกออก...

มันั อยู่่�ที่ว่� ่า่ ถ้า้ เราประคองการรู้�้สึกที่่�เกิิดขึ้น�้ ให้้ได้ต้ ่อ่ เนื่อ�่ งหรืือไม่่ ถ้้าได้้..ก็ใ็ ช่่ ....
แต่่พอเราทิ้้ง� ความรู้�้สึกตัวั นี้้�เมื่�อ่ ไหร่่ ความเป็น็ เราจะเข้้ามายึึดทัันทีี ....
อัันนี้้ข� ึ้�้นอยู่่�กับั ตััวเราเองค่ะ่

- 106 -

“ - ถาม -ขอคำ�ำ แนะนำ�ำ นิดิ หน่อ่ ยครับั ช่่วงที่่�นั่่ง� สมาธิบิ ่อ่ ยๆ มีีอยู่�ครั้ง� นึึงเข้า้ ไปข้า้ งใน “
(รู้้�แต่่ว่่าข้้างใน แต่ไ่ ม่่รู้�้ ว่่าในอะไร)
เจอกัับสิ่่�งที่�ม่ ืืดสนิทิ มืืดมิดิ แต่่น่่ากลััวและมีีอำ�ำ นาจ สััมผัสั ได้ถ้ ึึงความโหดเหี้้ย� ม
หลังั จากนั้้น� ก็ไ็ ม่ก่ ล้้าเข้า้ ไปลึึกๆอีีกเลย
สิ่�งที่่ผ� มเจอคืืออะไร แค่่จิินตนาการไปเอง หรืือถ้า้ เป็็นความจริิงสิ่ง� ๆนั้้น� คืือ?
ผมหัดั นั่่�งเองมาตลอด เมื่อ�่ ยบ้้าง บางทีีก็ห็ มดความรู้้�สึกไปเลยเพราะนั่่ง� นานจนเลืือดไม่่ไป
เลี้ย� งขา ต้้องใช้ม้ ืือจัับยกกัันเลยทีีเดีียว อยากได้้คำ�ำ แนะนำ�ำ แนวทางปฏิิบัตั ิคิ รัับ ผมอยู่�หอพักั
เดินิ จงกรมคงไม่ด่ ีีเป็น็ แน่่....

- ตอบ -

สิ่�งที่เ่� จอในสมาธิิ.. เป็็นไปได้ท้ ั้้ง� สิ่ง� ที่จ�่ ิิตสร้้างขึ้้�นมาเอง..(นิมิ ิติ )
.. หรืือ สััญญาเก่า่ .. เก่่าชนิิดย้อ้ นไปสู่�สมััยเด็็กที่่ย� ัังจำ�ำ ความไม่่ได้้
เจอเหตุุการณ์์ที่่�กลัวั จับั จิิต จัับใจ.. ฝัังลงสู่่�จิติ ใต้้สำำ�นึึก..
แม้้แต่ส่ ัญั ญาเก่่า ข้า้ มภพ ข้า้ มชาติ.ิ .ก็ส็ ามารถย้้อนกลัับมาแสดงได้.้ .
..ดังั นั้้น� จึึงเป็็นการยากที่�จ่ ะชี้�ชััดลงไปว่่า มันั คืืออะไร??? มาจากใหน???

- 107 -

แต่่สิ่�งหนึ่่�งที่บ�่ อกได้้เลย คืือ สิ่�งที่�ส่ ร้้างให้เ้ รารู้้�สึกกลัวั ไม่ว่ ่า่ จะเป็็นความโหดเหี้้ย� ม อำ�ำ นาจที่ส�่ ััมผัสั ได้้..
มันั คืือ สิ่�งที่่จ� ิิตปรุุงแต่่งของเราเอง(อุุปทาน).. จิติ เป็็นใหญ่่ ใจเป็็นประธาน.. ทุกุ อย่า่ งสำ�ำ เร็็จได้ด้ ้้วยจิิต..
...อยู่่�ที่�่ตัวั เราเอง.. เราต้อ้ งเอาชนะความกลััวของเราเองให้ไ้ ด้้.. กล้า้ ที่่�จะดูู เอาให้้มันั เห็น็ กัันจะๆ ไป

เลย... แต่่ต้้องดููห่า่ งๆนะ อย่า่ ถล้ำ�ำ� เข้า้ ไปข้้างในนั้้น�

- 108 -

#วิธิ ีผี ่่าน...

ขอให้้รวบรวมสติิ.. บอกตััวเอง ตายเป็น็ ตายว่่ะ ..
แล้้วกำ�ำ หนดจิติ ให้้อยู่่�กับั องค์์บริกิ รรม ที่่ใ� ช้อ้ ยู่�..
ตอนเริ่�มต้้นทำ�ำ อย่่างไร ก็็ให้้ทำ�ำ แบบนั้้น� .. อะไรจะเกิดิ
#ก็ใ็ ห้แ้ ค่่ชำ�ำ เลืืองดูู..ไม่ต่ ้อ้ งไปสนใจมาก.. เกาะองค์์บริกิ รรม

องค์์ภาวนาของเราไว้้..
..ทำ�ำ ไปเรื่่อ� ยๆ อย่า่ ลุุกหนีี.. ดููไปให้ถ้ ึึงที่ส�่ ุุด.. มันั จะหายไปเอง

ผ่่านได้้เอง.. ด้้วยกำ�ำ ลัังจิติ กำำ�ลังั ใจของคุุณเอง..
..แล้ว้ คุณุ จะเห็น็ เองว่่า มัันไม่ม่ ีีอะไร.. มัันแค่ส่ิ่ง� ที่�่เกิดิ ขึ้�้น..
ตั้้ง� อยู่�.. แล้ว้ ก็็ดับั ไป... สุดุ ท้้ายไม่่มีีอะไรคงอยู่�ถาวร ตลอดไปได้้ครับั

----------

..ถ้้ารู้้�สึกไม่่ไหว.. คืือไม่ไ่ หวจริิงๆแล้้วนะ..

ให้้เปลี่่�ยนองค์บ์ ริกิ รรมเดิมิ ..
เป็น็ การสวดบท แผ่เ่ มตตา หรืือ สวดอิิติปิ ิิโส ในใจก็็ได้.้ ..

..ถืือเป็น็ กุุศลโลบาย เปลี่�่ยนที่เ�่ กาะของจิติ ..
เพราะเวลา กลััวสิ่ง� ใด จิิตก็็วิ่�งไปอยู่่�กับั สิ่่ง� นั้้�น.. คำ�ำ บริกิ รรมเดิิม
อาจไม่่พอ.. ต้อ้ งเอาที่่�มัันใหญ่่กว่า่ ดึึงให้้จิิต ออกมาจากสิ่ง� นั้้น� ๆ...

..ออกมาดููห่่างๆ ..เหมืือนแค่่ ดููหนังั เรื่่�องหนึ่่�ง..
ลงมาเป็็นคนดููซะ.. อย่า่ ไปแสดงเอง... เดี๋๋�ยวหนัังก็็จบ

- 109 -

“ - ถาม -ทำ�ำ ไงจะตั้้ง� ฐานจิิตที่ห�่ น้า้ ผากได้้ “
เดิินจงกรมทีีไร พุทุ โธไม่อ่ ยู่่�ที่่ห� น้้าผากแต่ม่ าลงที่เ่� ท้้าทุุกทีี
ทุุกก้า้ วย่า่ ง. ให้ค้ ิดิ เร็ว็ เท้า้ มันั ก็็เร็็วตามพอก้้าวช้า้ พุทุ โธ ก็ช็ ้้า
ตาม เดินิ จนขาแข็็งมันั ก็ไ็ ม่่มาอยู่่�ที่�่หน้้าผากเลย
ทำ�ำ อย่่างไรดีีค่่ะ รู้�้ ว่า่ พุทุ โธ ของสููงหรืือนี่�ค่ ืือกรรมของเรา
อย่่างหนึ่่ง� . ขอบพระคุุณทุุกท่า่ นค่่ะ

- ตอบ -

เรื่่อ� งฐานของสติิ
ที่พ�่ ระพุทุ ธองค์ส์ อน
คืือ สติิปััฏฐาน 4 คืือ กาย เวทนา จิติ
ธรรม ...และการเริ่�มต้้นกำำ�หนดฐานผิิด
ทำำ�ให้เ้ กิิดผลกระทบ
สำ�ำ หรับั ผู้้ป� ฏิบิ ัตั ิใิ หม่่ ครัับ

- 110 -

“ “ - ถาม -

ทำ�ำ ไงจะตั้้ง� ฐานจิิตที่่�หน้า้ ผากได้้ ??

- ตอบ -

เรื่่�องฐานของจิติ สำำ�หรับั ผู้้�เริ่ม� ต้น้ ต้้องดููตามสภาวะความจริงิ ที่�่เกิดิ จริิงๆ ครับั คืือ
#การกระทบของลมที่�่ผ่า่ นเข้้าออก ซึ่�ง สำำ�หรับั ผู้�เ้ ริ่ม� ต้น้ ถ้้าจะกำ�ำ หนดฐาน แนวๆนี้้� ต้อ้ ง

กำำ�หนด 3 ฐานก่่อน ให้ช้ ำำ�นาญก่่อนครัับ คืือ

ฐานที่�่ 1. ปลายจมููก หรืือ โพรงจมููก
ฐานที่่� 2. กลางอก หรืือ ตรงลิ้น� ปี่่�
ฐานที่�่ 3. ท้้องน้อ้ ย หรืือ จุุดเหนืือสะดืือ ขึ้้�นมาประมาณ 2 นิ้้�ว

เมื่อ�่ กำ�ำ หนด 3 ฐานนี้้จ� นชำำ�นาญแล้้ว จึึงจะเคลื่่อ� นย้้ายไปที่�่อื่น่� ได้.้ .
ด้้วยกำำ�ลังั ของสมาธิิ ที่ต่� ั้้�งมั่่�นดีีแล้ว้
..การกำำ�หนด ฐานของจิติ ไปที่�่ หน้้าผาก ...
เป็็นแนวทางที่�่เรีียกว่่า จักั ระ มีีการกำำ�หนดทั้้�ง หมด 7 ฐาน
... #ซึ่ง� ไม่่ใช่แ่ นวของพระพุทุ ธองค์โ์ ดยแท้.้ .นะครับั
และ ทั้้�งหมดเป็็น สมถะ ไม่่ใช่่ทางพ้้นทุุกข์์...

- 111 -

- 112 -

“ - ถาม -เดินิ จงกรมทีีไร พุุทโธไม่่อยู่่�ที่�่หน้้าผากแต่่มาลงที่่เ� ท้้าทุุกทีี “
ทุุกก้้าวย่า่ ง. ให้้คิดิ เร็็วเท้า้ มันั ก็เ็ ร็็วตามพอก้า้ วช้า้ พุุทโธ ก็็ช้้าตาม
เดิินจนขาแข็ง็ มัันก็็ไม่ม่ าอยู่่�ที่ห�่ น้า้ ผากเลย
ทำ�ำ อย่่างไรดีีค่่ะ รู้้�ว่า่ พุุทโธ ของสููงหรืือนี่ค�่ ืือกรรมของเรา อย่่างหนึ่่�ง

- ตอบ -

อย่า่ คิิดมากครับั ..
เรากำำ�หนด พุทุ -โธ อยู่่�ที่�่จิติ .. แต่อ่ าการก้้าว
เดินิ อยู่่�ที่เ�่ ท้า้ มันั ก้้าวไป .. เพีียงแต่่ จิิตรับั รู้้�

การก้า้ วของเท้้าเท่่านั้้น� ครับั ..
#เราไม่่ได้้เอาพุทุ โธ ไปรองให้้เท้า้ เหยีียบ หรืือ

เอาพุุทโธไปไว้ท้ ี่่เ� ท้้าครัับ..
..พุุทโธ ก็อ็ ยู่่�ที่่�จิิตเราที่�่ นึึกถึึง พุุทโธ แค่น่ ั้้น�

- 113 -

“ “
เรีียนปรึึกษาค่่ะ..
เรื่�อ่ งของอาการขนลุกุ ค่ะ่ ...
...แต่่ก่่อนนานๆทีีจะมีีอาการขนหลัังคอลุุกเวลารู้�้สึกว่่ามีีอะไรที่่ต� ามองไม่่เห็น็ อยู่�ใกล้้ๆเรา
...ตอนหลังั เมื่อ�่ รู้้�จักั พระปริิตร ก็็ชอบสวดพระปริติ รค่่ะ พยายามสวดทุุกวัันพระ เพราะไม่่ได้ไ้ ป
วััดด้้วยข้อ้ จำ�ำ กััดหลายอย่า่ ง สวดหลายบทค่่ะ จบด้ว้ ยบทธรรมจัักร..
...สัังเกตุุว่า่ เวลาสวดมนต์ป์ ระจำ�ำ วันั จะไม่ม่ ีีอาการขนลุกุ แต่่สวดพระปริติ รที่�ไ่ รขนลุุกทุุกทีีเลยค่่ะ
ที่�่สวดอยู่่�ก็็จะมีีตามลำ�ำ ดับั ดังั นี้้�ค่ะ่ (อ่่านแปลด้้วยค่่ะ) มหานมัสั การ ไตรสรณคมน์์ สมาทานศีีล
๕ ขุุมนุุมเทวดา พระพุทุ ธคุุณ พระธรรมคุุณ พระสังั ฆคุณุ เมตตปริติ ร ขันั ธปริติ ร โมรปริติ ร
อาฏานาฏิยิ ปริิตร และธรรมจักั ร ค่ะ่ สวดพระปริติ รครั้ง� แรกๆ ขนลุุกนิิดๆหน่อ่ ย ครั้ง� หลังั ๆนี่่�
ขนลุกุ ทั้้�งตัวั ตลอดเวลาจนสวดเสร็็จเลยค่่ะ...
....ตรงนั้้�นไม่่เป็็นปััญหาค่่ะ รับั ได้อ้ ยู่�
....ปััญหาเกิิดตอนภาวนาค่ะ่ คืือเพิ่่�งจะหััดทำำ�สมาธิแิ ละเอาจิติ พิจิ ารณากาย ทำ�ำ ได้้บ้้างไม่่ได้บ้ ้า้ ง
ครั้�งสุดุ ท้้ายนี้้�เมื่่�อเอาจิติ มาพิจิ ารณากายเขาทำ�ำ ได้น้ าน แบบว่า่ สำ�ำ รวจไปทั้้ง� ตััวค่ะ่ จะรู้้�สึกเหมืือน
มีีกระแสไฟฟ้้าอ่อ่ นๆผ่่านตััวเรานะคะ ไล่่จากศรีีษะมาเท้า้ แล้้วย้อ้ นขึ้้น� ศรีีษะใหม่่ ไม่ม่ ีีอาการ
จี๊ด� ๆหรืือกระตุกุ แล้ว้ ค่่ะ ขณะกำำ�ลัังตามรู้ก�้ ระแสที่ว่�ิ่ง� ขึ้้น� ลงในตัวั เพลินิ ๆอยู่่�ก็ข็ นลุกุ ค่ะ่ จนลุุกทั้้�ง
ตัวั แรงและนานจนหนาวค่ะ่ จนเรารู้้�สึกกลััวเลยออกจากสมาธิคิ ่ะ่ ..
..ไม่ร่ ู้จ�้ ะทำ�ำ อย่า่ งไรต่่อ
...คิดิ เอาเองว่า่ คงเป็น็ นิมิ ิติ อีีกอันั หนึ่่ง� ที่เ่� ราต้อ้ งผ่า่ นให้ไ้ ด้้
...แต่่สงสััยมากเลยค่่ะ ว่่าทำ�ำ ไมเวลาเราทำำ�ดีี เช่น่ ตอนสวดพระปริติ รก็ข็ นลุุก
เวลาเราทำ�ำ สมาธิิ นิมิ ิติ คืือสิ่�งที่ไ่� ม่่น่่าจะเป็็นข้้อดีี เพราะนิมิ ิิตบางอย่่างก็อ็ าจจะหลอกล่่อให้้เรายึึด
ติดิ ไขว้เ้ ขวไป ก็ข็ นลุกุ
....ตกลง มันั คืืออะไรแน่ค่ ะ อาการขนลุุก ??
(ปล.ขออภััย หากคำำ�ถามย้้วย เยิ่น� เย้อ้ ไม่่กระชับั ปกติิเป็็นคนชอบฟรุ้้�งฟริ้้�งค่่ะ)

- 114 -

- ตอบ -

อาการขนลุกุ มีีหลายสาเหตุุ ครัับ

..ขนลุกุ อัันเกิดิ จาก วิญิ ญาณ พยายามจะติิดต่อ่ เรา ซึ่ง� ขนลุุกมากหรืือน้อ้ ย
อยู่่�ที่�่พลังั งานที่เ่� ขาส่่งมา #อาการ จะหวาดๆพรึึบขึ้�น้ มา ถ้้าสังั เกตุุมาที่�่ใจเรา มันั จะหวาดแต่ไ่ ม่่ถึึงกลัับกลัวั นะ

..ขนลุกุ ด้ว้ ย ผลของบุญุ ที่ม�่ ันั ลงถึึงจิติ ถึึงใจ หรืือเป็็นความซาบซึ้�ง้ ในธรรมที่่ส� วดก็็ได้้ มันั จะอิ่ม� เอิิบ
เหมืือนที่ผ่� มอธิิบายในเรื่�่อง แผ่่เมตตา นั่่น� แหละ แต่ม่ ันั กระทบใจแรงกว่า่
บางคนถึึงกัับน้ำ�ำ� ตาไหลเลย (เหมืือนที่่� ปอม เคยเล่่า)
..อาการขนลุกุ ในขณะที่�ท่ ำ�ำ สมาธิิ นี่ก่� ็อ็ ีีกอย่่าง
เราเรีียกว่า่ #ปิิติิในสมาธิิ จัดั เป็น็ #ปิติ ิลิ ะเอีียด มันั จะมีีขึ้้น�
ก่อ่ นจิิตจะรวมลงเป็น็ สมาธินิ ิ่่ง� สงบ เขาจะขนลุุก พร้้อมความเย็น็

ซาบซ่า่ น มีีความสดชื่่�น สบาย ผ่่อนคลาย พอผ่่านตรงนี้้ไ� ป ก็จ็ ะเป็น็ ความสุขุ ในสมาธิิ
.ไม่ร่ ู้�จ้ ะทำำ�อย่า่ งไรต่อ่

...คิดิ เอาเองว่่า คงเป็น็ นิมิ ิติ อีีกอัันหนึ่่�งที่�เ่ ราต้อ้ งผ่่านให้ไ้ ด้้
..ตอบ.. ถููกแล้ว้ ครัับ มันั เป็็นอาการที่่�เราต้้องผ่่านให้้ได้้

#สำ�ำ คัญั มาก #ห้้ามตกใจ
ถ้้าเกิดิ ตกใจไปแล้ว้ เกิิดกลััวขึ้�้นมา อย่า่ รีีบลุุกออกมา ต้อ้ งรวบรวมกำ�ำ ลังั ใจ นั่่�งต่อ่ พิิจารณา ดููมันั ไปจนหาย แล้้ว

จึึงค่่อยๆถอนออกจากสมาธิ.ิ . เพราะการรีีบลุุกออกด้้วยความตกใจกลััว อาการนั้้�นอาจจะถููกบัันทึึกลงสู่�
จิิตใต้้สำ�ำ นึึก บวกด้้วยการปรุงุ แต่ง่ ของจิิตที่ห่� วาดกลััว ..ที่น่� ี้้พ� อเรากลัับมานั่่ง� อีีก ก็็จะเจออีีก และด้ว้ ยความที่�่ถููก

บันั ทึึกลงจิิตใต้้สำ�ำ นึึก จะแก้้ยากกว่า่ ตอนเจอครั้ง� แรกครัับ
------

วิิธีีผ่า่ น..ในขณะทำ�ำ สมาธิิ ให้เ้ ช็็กสติิ อยู่่�กัับฐานใหม?
#ฐานของสติิ คืือ สิ่ง� ที่�เ่ ราใช้้ในการภาวนาเริ่ม� ต้น้ ของเรา

..ใช้้พุทุ โธ พุุทโธคืือฐาน
..ใช้้หนอ หนอก็็คืือฐาน

..ใช้้ลมหายใจ(อานาฯ) ลมหายใจ ก็็คืือฐานของสติิให้้เอาสติเิ กาะฐานไว้้ ระลึึกรู้�อ้ ยู่่�ที่�ฐ่ าน เพิกิ เฉย ต่่ออาการที่�่
เกิิด แค่ช่ ำำ�เรืืองดููห่า่ งๆ เดี๋๋ย� วเขาก็็หายไปเองครับั ..ส่ว่ นอาการขนลุกุ ด้้วยเหตุุอื่�น่ ๆ ไม่่ต้้องทำำ�อะไร ก็็หายไปเอง..

นอกจากสััมผัสั วิญิ ญาณ ก็็แผ่เ่ มตตา แบ่ง่ บุญุ ให้้เขาไป ก็็จบ ครับั

- 115 -

การที่เ�่ ราเพิิกเฉย คืือ ไม่ไ่ ปปรุงุ แต่่งเพิ่่�มเติมิ

..อาการต่่างๆ ไม่่มีีสิ่่�งใด อยู่�นอกเหนืือ ไตรลักั ษณ์์
..คืือ
1. อนิจิ จััง (ความแปรปวน)
2.ทุุกขััง (ความทนได้ย้ ากคืือทุกุ ข์)์
3.อนััตตา (ความไม่ม่ ีีตััวตนถาวร แน่น่ อน)
..การเข้้าไปเห็็น ไตรลักั ษณ์์ (อาการทั้้�ง 3 )
ก็จ็ ะได้้ปััญญา
#รู้้� #เข้้าใจ#ปล่่อยวางไปตามลำ�ำ ดับั
..ความรู้้� ความเข้้าใจ จากการเข้า้ ไปเห็็นไตรลักั ษณ์์ นี่�่แหละ คืือ การเดิิน วิปิ ััสสนา
..ซึ่ง� อยู่่�ที่ว�่ ่่า เห็็นอะไร เข้า้ ใจ อะไร การละวางก็็จะเป็็นไปตามกำ�ำ ลัังของสติิ ที่�เ่ ข้้าไปเห็็น ไปรู้�้นั้น�
..กำำ�ลังั ของสติิ จะเห็น็ กิิเลส ได้ล้ ะเอีียดแค่่ไหน อยู่่�ที่่� กำำ�ลัังของสติิ ครัับ

- 116 -

- 117 -

- ถาม - “

“ สวััสดีีค่่ะ นั่่ง� สมาธิิแล้ว้ เจอเหตุกุ ารต่่างๆเป็น็ เรื่�่องจริิงหรืือไม่่ค่่ะ...เช่่นเห็น็ เขามา
ทำำ�ร้้ายแล้ว้ ร้้องไห้้ เหมืือนเหตุุการจริิงๆค่่ะพอออกจากสมาธิแิ ล้้วน้ำำ�� ตายังั นอง
หน้้าอยู่�เลยค่ะ่ ..เจ็บ็ จริงิ เหมืือนจริงิ ทุุกอย่่างค่่ะ..
...แล้ว้ นั่่�งสมธิแิ ล้้วตััวโอนเอนไปมาโยกไปมา
แล้้วเหมืือนมีีคนมาบอกให้ห้ ยุุดแล้ว้ เหนื่่�อยมาก
รู้้�สึกตััว ครููที่่ส� อนสมาธิิมาบอก หยุดุ หนอ หยุุดหนอ
..แล้้วมีีหลายคนมารุุมดูแู ล้้วเขาบอกรัักษาไว้้ให้้ดีีมัันคืืออะไร?? นั่่�งที่�่บ้า้ นก็็เป็็น
ค่่ะแต่่จะนั่่ง� ไม่่นาน เลยทำ�ำ ให้้ขี้เ� กีียจ..ไม่อ่ ยากนั่่�ง..
...ไม่ก่ ล้า้ ถามออกสื่่�อค่่ะ

- 118 -

- ตอบ -

ขอแยกเป็น็ ๒ ประเด็็นนะครับั
..๑. ลักั ษณะนั้้น� จิติ ที่�เ่ ห็น็ ภาพเขามาทำ�ำ ร้า้ ย เป็็นอุปุ ทานของจิิตที่ส่� ร้้างขึ้้�น ภาพนั้้�นเหมืือนจริงิ มากย่่อม
สะเทืือนถึึงจิติ ด้้วย เกิิดปฏิิกิริ ิยิ าทางกายแสดงออกมา(น้ำ��ำ ตาไหล) เป็็นเรื่�่องปกติคิ รัับ
..เป็็นเรื่อ�่ งของจิติ ครับั สามารถเจ็็บได้จ้ ริิงๆ เพราะ สะเทืือนถึึงจิิตใต้้สำำ�นึึก เช่น่ เด็็กที่่ไ� ม่อ่ ยากไปโรงเรีียน
ถึึงเวลาจะปวดท้้อง ปวดจริิงๆนะ
นั่่�นเพราะ ความไม่่อยากไปรร. มัันฝั่ง� ลง จิิตใต้้สำ�ำ นึึก ถึึงเวลา
ก็็จะทำำ�งาน สร้้างความเจ็็บปวดได้้ (นี่�่เป็น็ ตัวั อย่า่ ง)
...ดัังนั้้น� การที่่�เราเห็น็ ภาพ สะเทืือนไปถึึงจิิตใต้้สำำ�นึึก ย่อ่ มไม่่แปลกที่จ�่ ะสร้้างความเจ็็บปวดขึ้น�้ มาจริงิ ๆ
และ น้ำ�ำ� ตาไหลจริงิ ๆ ทั้้�งหมดเกิดิ จาก ตัวั จิิตใต้้สำำ�นึึก ที่เ�่ ป็็นตัวั ควบคุุม อวัยั วะต่า่ งๆในร่า่ งกาย สร้้างขึ้�น้ มา
..๒.อาการที่�่โยกโอนเอน แสดงว่า่ โอนเอนจริงิ ๆเลย จนครููสมาธิิ ต้้องมากำ�ำ กัับ กำำ�หนดบอกให้ห้ ยุุดหนอ
หยุดุ หนอ.. นั่่�นก็เ็ กิิดจากจิิตเราตั้้ง� มั่่�นไม่พ่ อ จึึงแสดงอาการออกมาทางกายด้้วย
..ปกติิ เวลานั่่�งสมาธิิ จะมีีอาการ ตััวโยก โอนเอน เกิิดขึ้้น� ได้้ในความรู้�้สึก.. แต่่ถ้า้ เรา ดููห่า่ งๆ คืือ สติิแยก
ออกมาดููห่า่ งๆ จะเห็น็ แค่่ รู้�้สึก.. อาการจะไม่่แสดงออกทางกายด้้วย..
..แต่่ของคุณุ แสดงว่่าสติิ และ จิติ ..เข้า้ ไปจมแช่่รวมกันั ลึึกลงไปถึึงจิติ ใต้้สำ�ำ นึึก จึึงมีีอาการทางกายแสดงอก
มาด้้วย.. สรุปุ คืือ สติิเกาะฐานไม่่มั่่�นคงพอ และ ลองนึึกดููครัับ ถ้้าปฏิิบัตั ิสิ ายหนอ.. แสดงว่่า ลืืม กำำ�หนด
หนอลงสภาวะปัจั จุุบััน..

...เวลานั่่ง� สมาธิิ ขอให้้จำ�ำ ไว้้ เป็น็ เป็็นใหญ่่ จิิตเป็น็ ประธาน

ทุกุ อย่า่ งสำำ�เร็็จด้ว้ ยจิิต

..เวลาเจอเหตุุการณ์ใ์ ดๆ ในสมาธิติ ้้อง ตั้้�งสติิดีีๆ ครัับ กำำ�หนดจิติ เรา สู้้�กัับเหตุุการณ์น์ ั้้�นได้้ .. ต้้องมีีสติิ ที่�่

ตั้้ง� มั่่�นมากๆ จะผ่า่ นได้้ครับั
.. “สู้�”้ ในที่�น่ ี้้ค� ืือ รวบรวมกำำ�ลัังจิิต กำำ�ลังั ใจ เอาสติิเกาะฐานไว้้ แยกสติิออกมาจากจิิตให้ไ้ ด้้

การทำำ�สมาธิิ ใหม่ๆ่ ต้อ้ งใช้้ความพยายามมาก อยู่่�ที่่�บ้า้ นเครื่่�องล่อ่ ใจเยอะ เป็็นธรรมดาครัับ จึึงต้้องสร้า้ ง
วินิ ััย ตั้้ง� สััจจะ คืือสััจจะบารมีี ตั้้�งใจแล้้วทำำ�ให้ไ้ ด้้ นี่แ�่ หละบารมีี ต้้องสร้้างเอง
...เคยลองตามดูใู หม? แต่่ต้อ้ งกำำ�หนดสติิ ให้้อยู่่�กับั ฐานไว้้นะ ถ้้าใช้ห้ นออยู่� หนอนั่่�นแหละเป็็นฐานของสติิ
ก็็กำ�ำ หนดลง สภาวะจริิง ตามจริงิ เช่่น โยกหนอ รู้�ห้ นอ ต้อ้ งกำำ�นดตามดูไู ป มันั จะผ่า่ นได้เ้ อง จะสงบเอง
..ถ้้าออกกลางคััน สภาวะจะถููกฝังั ลงสู่่�จิติ ใต้้สำ�ำ นึึก นั่่�งอีีกกี่ค�่ รั้ง� ก็็จะเจอแบบ เดิมิ ๆ นะ
..ตัอั งตามดูไู ปจน สงบ ผ่า่ น คุณุ จะพบความสุขุ ที่่�พระองค์์บอกไว้้ “สุุขอื่่น� ยิ่ง� กว่า่ ความสงบไม่่มีี”
..ต้้องเข้า้ ไปเห็็นเอง แล้ว้ จิติ จะบันั ทึึกลงไปใหม่่ อาการนั้้�นจะหายไปครับั
..ต้อ้ งผ่่านให้้ได้น้ ะ ไม่ง่ั้น� ก็ไ็ ปต่่อไม่่ได้้

- 119 -

“ - ถาม -มีีสััมมาสติิ รู้้�ทันั ปจบ ขณะ ขณะรู้�้ ทันั มรรคเกิดิ ผลของมรรค “
คืือนิิโรธ ความว่า่ งเกิิดใช่น่ ิโิ รธไหมค่่ะ

- ตอบ -

มรรค คืือ ทางดำำ�เนินิ .. เห็็นทางก็ต็ ้้องเดิินตามทางนั้้�นจนสุดุ ทาง จึึงถึึง นิิโรธ.. เมื่อ่� กระทำ�ำ
จนเสร็จ็ ผลจึึงจะเกิดิ ....เปรีียบเหมืือน เราได้พ้ ัันธ์์ไม้้แห่่งธรรมะมา.. นี่�่แค่ไ่ ด้ต้ ้น้ ทาง ยังั ต้้อง
เอามาปลููก ต้อ้ งรดน้ำำ�� พรวนดิิน ดูแู ล เอาแมลงต่่างๆออก(กิิเลส) อย่า่ งสม่ำ��ำ เสมอ..
.. เมื่่�อถึึงเวลาจึึงออกดอก ออกผล.. คืือ นิิโรธ หรืือ นิพิ พาน ให้ไ้ ด้้สัมั ผััส ลิ้ม� รสแห่ง่ ผลนั้้�น..
... ชื่อ่� ว่า่ ความว่า่ ง มีีเหตุุให้เ้ กิดิ ๒ แบบ มีีความว่า่ ง ๒ ชนิดิ

ว่่างนั้้น� เกิดิ จาก กำ�ำ ลัังสมถะ
ว่า่ งอันั เกิดิ จาก กำำ�ลัังวิิปััสสนา คืือ ปัญั ญาเห็็นความจริิง แล้้วปล่อ่ ยวาง.. จึึงว่า่ ง
..ดังั นั้้น� จึึงต้้องรู้�้ ว่่า ว่า่ งที่่�เจอ มีีเหตุุมาจากอะไร ??

..ถ้้าว่า่ งด้ว้ ยกำำ�ลังั ของสมถะ มักั จะ ไม่่รับั รู้อ้� ะไร.. นิ่่ง� ๆอยู่่�ภายใน มัันไม่่ประกอบด้้วยปััญญา
รู้้�-เข้้าใจ
..ถ้้าว่า่ งด้ว้ ยกำำ�ลัังของวิปิ ัสั สนา.. จะประกอบด้้วยความ รู้�-้ เข้้าใจ จึึงปล่อ่ ยวาง.. โดยที่�่สิ่�งที่�่
เห็็นนั้้น� ไม่่ได้ด้ ับั หายไป มัันก็็อยู่�ของมันั อย่่างนั้้น� .. แต่ม่ ัันไม่ม่ ีีอััตตา เข้้าไปยึึดเอามาเป็็นเรา
เป็น็ ของเรา.. ผลจึึงเบา >> วาง >> ความว่่างจึึงปรากฏ

- 120 -

ทำ�ำ สมาธิดิ ููลม แล้้วอึึดอัดั

วัันนี้้�ขออยู่่�กัับลมแบบพี่ด�่ ููบ้า้ ง..ขอสัักวัันนะ นะ ...
ก็ห็ นููอยากรู้�้ นี่น่� ๊๊า..ขอลองหน่อ่ ยนะ.....ช่่วงแรกตั้้�งใจไปจี๊�ดนึึง...
คล้า้ ยๆ เหมืือนจะดููลม แต่่ไม่ใ่ ช่อ่ รเข้า้ ไปในลม อรจึึงถอยออกมา ก็็อรรู้�้ จุดุ สมดุลุ แล้้ว

วิธิ ีีอรก็็รู้�้แบบนี้้อ� ยู่�ระหว่่างจงใจกัับเผลอ..
..อรปรัับให้ส้ มดุุล ออกมาดููสบายๆ..ระหว่่าง รู้�้รู้�ๆไปทั่่ว� กายบ้้าง

รู้้�ลมบ้้าง ดููการวางเท้า้ วางมืือบ้้าง..
.. วันั นี้้�จะลองเอาสติิฝากวัันกัับลมดููซิิ ... สังั เกตก่อ่ นนะพี่่�..
เย็น็ ๆ มาเล่า่ ให้้ฟังั นะคุุณลููกพี่่�...ออ..หนููเน้้นดูสู ติิตามคำ�ำ สอน

วัันนี้้�ลุยุ แบบไม่่มีีแสตนอิินนะคะขอบอก ..
...ตอบ.. สาธุุ .. การดููลม แบบพี่�่ คืือ เอาสติิ ระลึึกรู้�้ ลม
ให้ม้ ากที่่ส� ุุด ระลึึกรู้้� ลมอยู่่�จุดุ เดีียว คืือ โพรงจมููก ..

แล้ว้ เขาจะรู้�้ สิ่�งที่ผ่� ่า่ นเข้า้ มา ทาง ทวาร ต่่างๆ..
เหมืือนเราขับั รถ เราเพ่่งอยู่� จุุดเดีียว คืือ ถนนหน้้ารถ..
แต่เ่ ราก็็ รู้้�ถึง สภาวะรอบๆรถด้ว้ ย.. ...และมันั ก็จ็ ะรู้�้ ลงที่�ใ่ จ ฟููๆ แฟบๆ หรืือ เฉยๆ.. ..
รู้�้ ลมจุุดเดีียว แต่่อย่า่ งอื่น�่ ๆ จะตามมาเองนะ โดยไม่่ต้้องตั้้�งใจจะรู้�้
..เรื่่�องอานาปานสติิ (การรู้้�ลม) ..ทำ�ำ ได้ห้ มดทั้้�งนั่่�งและไม่น่ ั่่�ง

และสะดวกสุุด เพราะตราบเท่่าที่่�ยัังหายใจก็็ทำำ�ได้้
ต่่อให้เ้ ป็็นอััมพาตทั้้�งตัวั ก็็ทำำ�ได้้ แม้้เจ็็บป่่วยสุุดท้า้ ยของชีีวิติ ก็็ทำำ�ได้้

ทำ�ำ ได้้ตราบเท่่าที่ย�่ ัังมีีลมหายใจ

- 121 -

“ ดููยากเหมืือนกัันค่ะ่ น่า่ จะไม่ร่ อด #เพราะถ้า้ หนููรู้�้ไปที่โ�่ พรงจมููดมันั จะแน่่นๆ “
#อึึดอัดั ทุุกทีีคะ เหมืือนมันั คิิดว่า่ รู้�้ ลมอยู่่�ค่่ะ หนักั ไปทุกุ ทีี อาจจะไม่ช่ ิินมั่่�งคะ
... ดููลมแบบหนูู หนููเห็น็ ชัดั ลมเข้้าออก อาการของลมที่�่ทำ�ำ ให้้กายเราไหว น๊๊า
ลองก่่อน ไม่ไ่ ด้ก้ ็จ็ ะกลัับที่�เ่ ดิมิ ..
...ไปปฎิิบััติกิ ารก่อ่ นนะคะ บ๊๊าย..

#เวลาผ่่านไป

รายงานผลการทดลองค่ะ่ ...ผลออกมา - อึึดอัดั จังั คะ..คืือ จิติ มาจ่่ออยู่่�ที่�่โพรงจมููก..
ลมหายใจเข้้า-ออก เห็็นนะ..ผลคืือหายใจหนักั ๆ แน่่นๆ พอเป็น็ อย่่างนี้้จ� ิติ ก็ด็ ููส่่วนอื่่�นไม่่ชััด ..
... อรก็ค็ ลาย ปรัับลม ลมพอดีี สบายดีี..สงบๆๆ ก็ม็ าอยู่่�กับั ลม กายก็็ไม่เ่ คลื่่�อนจะเข้้าสมาธิิอะดิิที่่�

นี้้.� ..
...แต่่น่่าแปลกคะ พออรจะทำ�ำ แบบพี่�น่ ะ แบบอรกลับั แสดงตัวั ออกมาถี่�่ยิบิ เลยค่ะ่ ขยัับยังั ไงรู้�้รู้ไ� ป

หมดค่ะ่ อรเลยปล่่อยวิธิ ีีพี่�่ แต่ล่ มยัังอยู่่�ตลอดค่ะ่ เพราะรู้้�ทั้ง� กาย
แต่่ลมแบบอรนะ แผ่่ว เบาๆ เลยไม่ฝ่ ืนื ค่ะ่ ...ปล่่อยเค้า้ ทำำ�งานไปค่่ะ
..แปลกมากวันั นี้้�กลับั เจริิญสติไิ ด้ด้ ีี อาจเป็็นเพราะยอมลุุยตามที่่พ� ี่บ่� อก เพราะทุุกวัันจะเปิิดธรรมะ
ฟัังเวลาฟุ้ง�้ มากๆ หรืือหลงมากๆ หาตัวั ช่่วย คืือทำำ�แบบนี้้�มาตอนเริ่ม� ฝึกึ พอพี่่ส�ั่�งลุุย คืือไม่ฟ่ ังั ธรรม
ไม่อ่ ่่านธรรม ดููกาย ใจ อย่่างเดีียว เพิ่่ง� รู้้�ว่า่ เราดููกายใจได้้เอง โดยไม่ม่ ีีตัวั ช่ว่ ยค่ะ่
..จริิงๆ เวลาเปิิดธรรมะก็็เปิดิ เป็น็ เพื่่อ� นนะ ฟัังบ้้าง ไม่ฟ่ ังั บ้า้ ง คิิดว่่า ดีีกว่่า
ฟัังอย่า่ งอื่่�น ใจอยู่่�กับั ธรรมไว้้ ดีีจังั ได้้ลุยุ ได้แ้ ก้ป้ ัญั หาเอง ไม่เ่ ข้้าไปหลบ
..ตอบ ดีีแล้ว้ นั่่�นแหละปรัับได้้เอง.. .. รู้้�จักั ปรับั ลม..เพ่่งมากเกินิ ก็็อึึดอััดนะ.. มัันตึึงเกินิ ..
ต้อ้ งรู้้�จัักปรัับลม สั้�น-ยาว เอาตรงพอดีีๆ พอดีีๆมัันจะเบาๆสบายๆ .. ถ้้าอรได้้อ่่านหมวด
กายานุปุ ััสสนาสติปิ ัฏั ฐาน จะคำ�ำ กล่า่ วว่า่ .. ..ลมสั้น� ก็็ให้ร้ ู้�้ ว่า่ สั้�น ลมสั้�น กายเป็น็ อย่า่ งไร?

ลมยาว ก็็ให้ร้ ู้้�ว่่ายาว และ ให้ร้ ู้้�ว่า่ ลมยาว กายเป็็นอย่่างไร? ..
แล้ว้ เราก็็ปรับั ความสั้�นยาว เอาที่�่ พอดีี พอดีี.. กายจะสงบ ระงับั สมาธิกิ ็จ็ ะตามมา..
ที่�น่ ี้้�พอเราเอามาใช้ใ้ นประจำ�ำ วััน ทำำ�การงาน.. ก็จ็ ะรู้�พ้ อที่ก�่ ระทบ และรู้้ง� านที่่ท� ำ�ำ ด้ว้ ย..

- 122 -

- 123 -

ยังั ไม่เ่ ข้า้ ใจเรื่อ�่ งลมสั้�นยาว ยังั ไม่่แจ้้ง เพราะรู้แ�้ ค่ต่ ้้องปรัับลมให้พ้ อดีี กับั
สัังเกตลมเข้า้ ออกทำ�ำ ให้ก้ ายกระเพื่�อ่ ม ดููความรู้�้สึกค่ะ่ แสดงว่า่ อรยังั รู้�้ไม่่

หมด สัังเกตุไุ ม่่เป็็น
สรุปุ ว่า่ ...เดินิ ต่่อฝึกึ เจริิญสติิเป็น็ หลััก แบบไหนที่ท�่ ำ�ำ ให้ส้ ติเิ ราเจริญิ ขึ้น�้ ก็็ใช้้
อันั นั้้�น จริงิ ๆ แล้้วอรน่่าจะรู้้�ลมสั้�น-ยาว จริิงๆ ไม่ไ่ ด้ม้ ีีผลกับั กายอย่า่ งเดีียว
แต่ม่ ีีผลกับั ใจด้ว้ ยนะคะ .. มาถึึงตรงนี้้� ถ้้าย้อ้ นกลัับไปอรฝึึกโดยไม่ร่ ู้้�เลยว่า่
ภาษาทางธรรมมีีอะไรบ้้าง บางอย่า่ งผ่า่ นมาแล้ว้ ยัังเคยบอกพี่�่ว่า่ ยัังไม่่ได้.้ .
เพราะไม่่เข้า้ ใจสภาวะ พี่ต�่ ้้องบอกเสมอว่่าตรงนี้้�อรทำ�ำ ได้แ้ ล้้วนะ...พี่�่เชื่อ่� ป่่าว
ว่่าปฎิบิ ััติหิ ลายเดืือนแล้้วเพิ่่ง� รู้้�ว่า่ อารมณ์บ์ ัญั ญัตั ิิ กับั ปรมััติิ มันั ต่่างกันั
อย่า่ งไร คืืออรไม่่รู้�้ ว่่าแบบนี้้�เค้้าเรีียกอะไร ส่่วนใหญ่อ่ รเจอก่่อนถึึงรู้้ค� วาม

หมาย..ออ..ตลอดเลย ออ..แบบนี้้�ที่่เ� ค้า้ เรีียกอย่า่ งนั้้�นอย่่างนี้้� แต่ก่ ็็ดีีนะ
ภาวนาไม่ร่ ู้้อ� ะไรมาก่่อน เวลามาเห็น็ เอง มันั โล่่ง สว่่างดีีค่่ะ

..อย่า่ งวันั นี้้�พี่�ส่ อนว่า่ “ระลึึกรู้้�ลม” กับั อรบอกพี่่ว� ่า่ “ดููลม” มัันต่า่ งกันั
นะคะ .. อรไปดููลมมาจ่อ่ อยู่่�ตรงตลอด จนกายส่ว่ นอื่่น� นิ่่ง� ไปด้ว้ ย.. แป๊บ๊
เดีียวอรรู้้เ� ลยว่า่ ผิดิ ล่ะ่ ไม่เ่ ป็น็ อย่่างที่่ฝ� ึึก ไม่ร่ ู้�ก้ ายส่ว่ นอื่น่� ไม่ร่ ู้�ใ้ จ #เลย
กลัับมาอ่า่ นจึึงสะดุดุ คำ�ำ ว่่า “ระลึึก” อ้า้ ว...#ระลึึกก็ป็ ล่่อยสบายซิิ ไม่ใ่ ช่่มา
จ้้องอยู่่�ตลอด เลยลองใหม่่ ก็เ็ ลยเข้้าใจ นึึกก็ข็ ำำ�นะ ยังั จะบอกพี่่อ� ีีกว่า่ ดููลม

แบบนี้้�หนููไว้ท้ ำำ�ตอนนั่่ง� สมาธิิ...ฮา..ดีีนะหนูู
แต่่นะ หนููรู้้�วิิธีีการเจริิญสติิ ในแบบฉบับั ของหนูู ตอนนี้้�คิิดว่า่ ใช้ไ้ ด้.้ ..แต่่

อนาคตไม่ร่ ู้้�มีีอะไรเปลี่ย่� นอีีก เพราะว่า่ ตั้้ง� แต่ฝ่ ึกึ เปลี่ย่� นรอบด้้าน
เปลี่่�ยนแปลงตลอด

- 124 -

“ พี่�่ค่่ะ...มีีอยู่�อย่่างหนึ่่�งที่่เ� ป็น็ ปัญั หาตั้้ง� ใจเริ่ม� ปฎิิบัตั ิิ คืือ หนููไม่่ “
ชอบนั่่ง� สมาธิเิ ลย คืือใจไม่อ่ ยากนั่่ง� พอจะนั่่ง� จะเลืือกเดิิน
จงกรมทุุกทีี
แต่ห่ นููจะนั่่�งทุกุ วันั พระ ไปนั่่�งที่่�เรืือนธรรม(วััด) แต่่ถ้้านั่่�งที่่�
บ้้านหนููคงไม่่เห็น็ เวทนาหรอกค่ะ่ เพราะคงลุกุ หนีี แต่่ไปที่่�
วััด ต้อ้ งดูู ต้อ้ งทำำ� หนููมีีนิสิ ัยั อย่า่ งหนึ่่ง� ถ้า้ ทำ�ำ อะไรแล้้วจะ
ทำำ�ให้้ดีี ไม่ท่ ี่�ส่ ุุดไม่เ่ ลิิก เวลานั่่�งหรืือเดิินจงกรม จึึงไม่่สักั แต่่ว่า่
นั่่ง� เดินิ ที่ต�่ ้้องเจริิญสติิ พััฒนาสติิ เห็น็ กายใจตััวเอง ไม่่สักั
แต่ว่ ่า่ เดินิ นั่่�ง ให้้ครบชั่่�วโมง
....
..ปัญั หาการนั่่�งสมาธิิ แก้้ไม่ห่ ายทำ�ำ ไม? หนููไม่ย่ อมนั่่ง� ก็็ไม่่รู้�้
มัันดิ้้�น มันั ต่อ่ ต้า้ น ถ้้าไม่น่ ั่่�งจะข้้ามเวทนาไม่่ได้้ (นึึกรู้้�อยู่�นะ)
ทุุกวันั นี้้ถ� ามว่า่ เห็็นเวทนาทางกาย ก็เ็ ห็็นเพราะจะดููกาย จิิต
อยู่่�กัับกาย พอเวทนาเกิิด..ก็็รู้�้ ที่น�่ ี่อ่� ยู่่�ที่่�เราจะเปลี่ย่� นหรืือไม่่
คืือก่่อนเปลี่่�ยนอิริ ิิยาบถ ก็จ็ ะรู้้�ว่่าเปลี่่ย� นทำ�ำ ไม แต่่มัันจะพอ
สำ�ำ หรัับข้้ามเวทนาหรืือ ???
- 125 -

- 126 -

นั่่ง� สมาธิิอย่า่ งเดีียวที่�ห่ นููไม่ส่ ู้�้ แต่่ถ้้านั่่ง� ที่ว่� ัดั กลัับนั่่ง� ได้้ดีี นั่่�งที่บ่� ้้านจ้อ้ งจะลุกุ หนีี..
..พี่่�มีีประสบการณ์เ์ รื่�อ่ งนี้้�ป่า่ ว..หรืือว่่าหนููซน โดยจริิตไม่ช่ อบอยู่�นิ่�ง จึึงนั่่�งไม่ไ่ ด้.้ .
..จะเห็็นได้ว้ ่า่ การปฏิบิ ััติิยังั เน้น้ กายอยู่�เพราะรู้้�ว่า่ ถ้้าเห็น็ กายเริ่ม� จากกาย เวลาใจเปลี่่�ยนก็็เห็น็ แต่่
ไม่่ใช่ก่ ายชััดแล้้ว ใจจะชััดด้ว้ ย เพีียงแต่ว่ ่่าใจจะค่อ่ ยๆ เผยออกมา เหมืือนกัับว่า่ เห็็นกายก็เ็ ห็น็ ใจขึ้้�นอยู่�

กัับสติิเราด้้วย เห็น็ ได้เ้ อง
....ทำ�ำ ไงดีีใจหนููถึึงยอมนั่่ง� สมาธิินะ ถ้้าไม่น่ ั่่�งเวทนาชัดั ๆ ก็ไ็ ม่่เห็น็ ไม่่แจ้ง้

....
ตอบ.. การปฏิบิ ัตั ิิ โดยการเดินิ จงกรมก่่อน ก็็ดีีแล้ว้ ..
..เมื่่�อเดิินจนจิติ สงบ ก็ใ็ ห้้ประคองจิิต ประคองอารมณ์์สมาธิินั้้น� ไว้้ ให้ต้ ่อ่ เนื่�อ่ งทุกุ อิริ ิิยาบท แล้้วก็็นั่่�ง
เลย.. ถ้า้ ใจมัันต่อ่ ต้้าน ก็็ดูใู จที่�่ต่่อต้า้ นนั้้�นแหละ วางเฉยเสีีย เอาอารมณ์์สงบเป็น็ ที่ต�่ ั้้ง� แล้ว้ ก็็ลงนั่่�งเลย
..ส่ว่ นใหญ่ถ่ ้้าทรงอารมณ์์สมาธิิ ขณะเดิิน แล้ว้ ต่อ่ ด้้วยการนั่่�ง จะไม่ม่ ีีปัญั หานะ จะส่ง่ ต่อ่ อารมณ์ไ์ ด้เ้ ลย
..เมื่อ�่ เห็็นกิิเลสแล้้ว(ความไม่่อยากนั่่�ง) ก็็แกล้ง้ กิิเลสมัันสิิ อย่่าไปตามใจมันั ...
...เพราะมันั มีีความพอใจยินิ ดีีในผลที่ต�่ ััวเองได้อ้ ยู่�หรืือเปล่่า ..พอใจในความสงบ สุุข พอใจในผลจาก
การเดิิน ว่่าเราทำำ�ได้้ดีีนะ มันั สบายอยู่�แล้ว้ มีีความสุุขแล้ว้ ..
..พอเปลี่ย่� นไปนั่่�ง อย่่างที่่�บอก เหมืือนไม่ถ่ ููกจริิต.. เลยไม่อ่ ยากทำ�ำ
..แต่ก่ ารจะผ่า่ นทุุกข์์ วางความเห็็นผิดิ ในกาย.. การนั่่ง� นิ่่�งๆ ไม่่เปลี่�ย่ นอิริ ิยิ าบท จะเห็็นทุกุ ข์์ชััด..

- 127 -

#อย่า่ ลืืมว่่า “อิริ ิิยาบทปิดิ บัังทุุกข์์”

สังั เกตดูู ทำำ�ไม?เราต้้องคอยขยับั แข้ง้ ขยับั ขา เพื่่�อคลายทุุกข์์ ลองอยู่�เฉยๆไม่ข่ ยับั
เลยมันั ก็จ็ ะทุุกข์์นะ ปวดเมื่�่อยสารพัดั ..

นี่แ่� หละในการปฏิบิ ัตั ิิ ต้้องตั้้�งสัจั จะว่า่ จะนั่่ง� เท่่าไหร่่ ทำ�ำ ให้้ได้้ตามสััจจะที่ต่� ั้้�งไว้้
ต้อ้ งสู้้�นะ
...........

..หรืืออีีกวิิธีี.. ใจอยากเดิินนัักใช่ใ่ หม? ไม่ช่ อบนั่่�งใช่่ใหม? แกล้้งมัันสิิ เดิินไปเลย
นะ เดิินอย่า่ งเดีียวเลย 3-4 ชม. อย่่าหยุดุ .. ดููสิมิ ัันทุุกข์์ใหม? ใจทุุกข์์ หรืือ ขามันั

ทุกุ ข์์ ... นี่ก่� ็็ได้้เหมืือนกััน
..ที่่ส� ำำ�คััญตััองตั้้�งสััจจะ ต้้องบังั คัับ คืือ บังั คัับกิเิ ลสนั่่น� แหละ..
..เหมืือนสอนลููก.. เริ่ม� ต้น้ ต้้องบังั คับั บ้า้ ง ตามใจมากไม่่ได้้ เขาถึึงจะโตเป็็นผู้�ใ้ หญ่่

ที่ด�่ ีี
---------------
.. เพื่�อ่ น..
..อ่ะ่ จ๊๊ากกกก..โดนใจดำ�ำ ...ถ้้าเหมืือนสอนลููก..ก็ส็ ะท้อ้ นถึึงตััวเอง...คืือ ตามใจ
ดะ...ไม่่บังั คับั เหตุุจากใจเรานี่เ�่ อง...หนููลองวิิธีีพี่แ�่ นะนำำ�ค่ะ่ ...ขอเวลานะ
จะมารายงานผลเรื่�อ่ งนี้้ค� ่่ะ
ไปแล้้ว ไปฝึึกต่่อค่ะ่

- 128 -

รายงานการปฎิบิ ััติิรายงานการปฎิบิ ััติิค่ะ่ ...เมื่่�อคืืนแอบขี้้เ� กีียจ ตื่่น� ปกติิ แต่่ยัังสัับสันั กับั เรื่�อ่ งที่�่เจอ ปล่อ่ ยให้ค้ วามคิิด “

“ เล่่นงาน รู้�อ้ ยู่�แต่่ปล่่อย รู้้�สึกเบื่�อ่ ๆ ปล่อ่ ยให้ไ้ หลไปให้พ้ อ...ตััดสิินใจแล้้วว่่า..ตั้้ง� สติิเริ่�มฝึกึ เถอะนะ
เดินิ ไปเรื่�่อยๆ ทำ�ำ หน้า้ ที่่�เจริญิ สติ.ิ .วันั นี้้ฝ� ึึกไปเห็น็ มีีอะไรแวบๆ ให้เ้ รีียนรู้�้ เรื่่�อง ปรมัตั กับั บัญั ญััติิ
.....
ตััวรู้�้ รัับรู้้�อาการ เปลี่่�ยนแปลงของกาย ของใจ โดยไม่่มีีเราอยู่�ในนั้้�น แค่ร่ ู้้� ตัวั นี้้เ� ป็น็ ตัวั ที่่�ทำำ�ให้้ไม่ก่ ่่อ
เกิิดทุุกข์ใ์ นภายหลััง ตัวั นี้้�อยู่�แค่ต่ รงนี้้�...แต่อ่ ีีกตััวเราจะเข้า้ ไปเลยตััวนี้้ไ� ปทำ�ำ ให้้เราเข้า้ ไปรัับรู้�อ้ าการ
ของการ ของใจ และเราก็็แปล ให้้ความหมายว่า่ เป็็นอะไร และลึึกลงไปกว่่านั้้น� อีีก ใจเราจะตีีค่า่ เป็็น
ชอบ ไม่่ชอบ
.....
- ตััวรัับรู้้�เฉยๆ รู้้�หมดทั้้�งกายใจ ไม่่มีีเราเข้้าไปร่่วม ไม่่มีีค่า่ ความหมาย แค่ร่ ู้้� นี่ค�่ ืือ ปรมัตั ย์์ หรืือคะ
เราฝึึกเพื่อ่� รู้้�ตัวั นี้้�หรืือคะ
- ตัวั ที่�่ลึึกลงไป หรืือ หลงเข้้าไปแล้้วเป็็นเรา ไปแปลว่่าคืืออะไร นี่�่คืือ บัญั ญััติิหรืือค่่ะ
- ตััวสุุดท้้ายตัวั นี้้ม� ีีเราเข้า้ ไปกระทำำ�เต็็มๆ ตีีค่่าออกมาเป็็น ราคะ โทสะ โมหะ ตัวั นี้้�คืือกิเิ ลสหรืือคะ

ใจถามตัวั เองว่่า.ทำ�ำ ไมถึึงคิิดอย่า่ งนั้้�น??

1.ตััวแรกได้้มาจากการเดิินจงกรม หรืือเวลทำ�ำ ในรููปแบบคนเดีียวสงบๆ จะเกิิดบ่อ่ ย ฝึกึ กลางวันั จะ
น้้อยกว่่าเพราะสิ่ �งกระทบเยอะ
2.ตัวั ที่่� 2 จะอยู่่�กับั ตััวนี้้�มากค่ะ่ ฝึกึ บ่่อยๆ สังั เกตมากๆ ถ้า้ กำำ�ลังั ต่่อเนื่�อ่ ง..จะเกิดิ ตััวที่่� 1ต้อ้ งอาศััยตััว
นี้้�ฝึกึ อันั นี้้�ไม่แ่ น่ใ่ จนะ
3.ตััวนี้้�ไม่ส่ ัังเกตอะไร ไม่่รู้�้ ตัวั จะทำำ�ให้ก้ ระทำำ�กรรมค่่ะ
....

ตัวั ปรมััตถ์์ นี่่� ไว้้ดูู ไตรลัักษณ์์ หรืือคะ...ฝึกึ ให้ร้ ู้�แ้ ค่่นี้้�ก็็จบ

- 129 -

- ตอบ -

สภาวะที่�่เล่า่ ให้พ้ ี่ฟ�่ ังั นี่�่ เกิดิ
ตอนไหน มันั เกิดิ นึึกรู้้�ขึ้�นมา
ตอนนั้้น� เลย (ตอนปฏิิบัตั ิิ)

หรืือมานั่่ง� ตรึึ
นึึกเรีียบเรีียงที่�่หลััง

- เพื่อ่� น -

รู้้�คืืนที่เ่� ดินิ จงกรมค่่ะ แต่ต่ อนนั้้น� ไม่ร่ ู้เ้� รีียกว่่าอะไรค่ะ่ พอเดิินเสร็็จก็ม็ า
เทีียบดููว่า่ เอ๊๊ะ..ที่�ผ่ ่่านมาเราฝึึกไม่เ่ ป็็นแบบนี้้น� ี่่�น๊๊า...หลัังจากนั้้�นลองใหม่่
ลองยกมืือสร้า้ งจัังหวะดูู และเป็็นเหมืือนเดิินจงกรมค่ะ่ เบา ไม่ม่ ีีเรา
และรู้้อ� ะไรเร็ว็ มาก เพราะไม่ม่ ีีเรา ในชีีวิติ ประจำ�ำ วัันมาสัังเกตุุดูู ไม่เ่ กิดิ
แบบนั้้น� ค่่ะ จะเกิดิ เมื่่อ� อยู่�คนเดีียวสัักเกตุุสักั ระยะจะเป็็นแป๊๊บนึึงค่่ะ

และต่อ่ ไปก็็เข้า้ ไปร่ว่ มอีีกค่ะ่
..แต่ก่ ็็รู้แ�้ ล้ว้ ว่า่ เราต้อ้ งอยู่่�จุุดไหนที่�ใ่ ช่่ เหมืือนเคยรู้้�ว่่าต้้องอย่า่ งนี้้�นะ ก็ฝ็ ึึก

เรื่่�อยๆ ค่่ะ ถ้า้ สติดิ ีีก็เ็ ป็น็ แต่ส่ ่ว่ นใหญ่ก่ ็ย็ ังั เจตนาอยู่่�ค่ะ่ ยังั ผิดิ อยู่่�ค่่ะ
คืือมีีเราอยู่� ถ้้ามีีเราก็ไ็ ม่่ใช่่ ถืือว่่าผิดิ คิิดเองนะคะ
เพราะอารมณ์์ ไม่ม่ ีีเรานี่�ค่ ะ ยากจัังคะ
จะบอกว่่า ถ้า้ ถููก ต้อ้ งไม่ม่ ีีเราเข้้าร่ว่ มค่่ะ...

ทั้้ง� หมดเทีียบอารมณ์ภ์ ายหลังั หลัังจากที่เ่� กิิดขึ้�น้ มาแล้ว้ ค่ะ่ มาสงสัยั
ภายหลัังนะคะ

- 130 -

ก่่อนหน้้านี้้อ� ่่าน ปรมััตถ์์ บัญั ญััติิ เจอบ่่อย เวลาพี่่ๆ� คุยุ กััน แต่่ไม่ร่ ู้้�ว่า่ คืืออะไร อีีกคำำ�หนึ่่�ง คืือ โยนิิโส ก็เ็ พิ่่ง� รู้้�
ว่า่ ดููข้า้ งใน
...คืืนถัดั มาก็เ็ กิิดตอนยกมืือสร้้างจัังหวะ คืืออรสงสััยว่า่ ตอนเดิินเกิิดได้้ ตอนนั่่�งก็็เกิดิ ได้้ เลยลองยกมืือดูู มืือ
เคลื่อ�่ นเป็น็ แค่อ่ าการเท่า่ นั้้�นเองค่ะ่ แปลกดีี เมื่่�อคืืนไม่ไ่ ด้ฝ้ ึึกเพราะว่่ารู้้�สึกว่า่ หาตััวที่�่ 1 ไม่เ่ จอมัันยากมาก
รู้้�จักั แต่่ตััวที่่� 2 ค่่ะ เพราะฝึกึ เลยท้อ้ รู้้�อยู่่�ว่่าถ้้าอยากก็ไ็ ม่เ่ จอหรอก เลยนอนปล่่อยคิดิ ไป..ขี้�เกีียจเลย เช้า้ ก็็
เลยต้อ้ งตั้้�งสติิ ฝึึกใหม่ค่ ่่ะ

ตอบ.. สาธุุนะ

ตัวั ที่�่ 3 นี่�ค่ ืือ ลักั ษณะทั่่ว� ไป คนที่ไ�่ ม่ฝ่ ึึก ไม่่ปฏิบิ ััติิ จะเป็น็ ตััวที่่� 3 นะ
..พอเราฝึึกสติิ ดีีขึ้น�้ มาระดับั หนึ่่ง� จะได้้ตััวที่�่ 2
..และจากตััวที่่� 2 เมื่่�อสติิ เต็ม็ กำ�ำ ลังั ก็็จะแยกออกมา นี่�่แหละคืือ แยกรููป แยกนาม เป็็นวิปิ ััสสนาญาณ
ที่�่ 1 ในวิิปััสสนาญาณ 16
..ตรงจุดุ ที่�ห่ นููบอกว่า่ เห็็นไม่ม่ ีีเรา นั้้�นแหละ สำ�ำ คััญนะ นั้้�นเป็็นหนึ่่�งใน ไตรลักั ษณ์์ ดููลงไปอีีก
..มันั มีีเรา เพราะอะไร ไม่่มีีเราเพราะอะไร..
....
เรื่อ่� ง ปรมััติิ บัญั ญััติิ หนููอธิบิ ายมาถููกหมดหมด ครับั
..ถููกจนผมแปลกใจ ถึึงถามว่า่ รู้้�ขึ้�นมาตอนไหน
.. ดูไู ปนะ ดููจนชััด จนหมดสงสัยั ..

- 131 -

เพื่อ�่ น “

“ จริิงหรืือ น่า่ อััศจรรย์ใ์ จมาก... พี่ถ�่ ามย้ำ��ำ หนููคิิดว่่าต้อ้ งผิิดแน่่ๆ เลย คงออกไปไกล
เช้้าที่่�รายงานหนููยังั บอกพี่�่เลยว่า่ ปฎิิบัตั ิิมานานเพิ่่ง� รู้้�จัักปรมัตั ถ์์ กัับ บัญั ญััติิ พี่่�คง
จำ�ำ ได้้ แต่่อรยัังไม่อ่ ธิบิ ายว่่าเข้า้ ใจยังั ไง
..พอกลางวัันอรบองเทีียบอารมณ์ด์ ููกับั ที่เ่� จอคืืนนั้้น� ค่ะ่ แต่่ตัวั ที่�่ 1 น้้อยมากที่จ่� ะ
เกิิดตอนกลางวัันค่่ะ แต่เ่ กิดิ เหมืือนกันั แวบเดีียวหาย เวลาเกิดิ เราดููได้้อย่่างเดีียว
เขาเกิดิ เอง ไม่ม่ ีีเราในนั้้�นเลย เขาวิ่�งไปโดยเขาเองหมดค่ะ่
- 132 -

- ตอบ -

อย่า่ งที่่บ� อกจ๊๊ะ ลำำ�ดับั การเกิิด
ตััวที่1�่ . ของหนูู เกิิดยากสุดุ ถููกแล้้ว บัังคับั ไม่่ได้้ อยากไม่ไ่ ด้้ ตรงจุดุ นี้้�

เหมืือนทาง 2 แพ่่ง ที่�่หลงกัันเยอะก็็ตรงนี้้แ� หละ ..
..ดีีว่า่ หนููบอกว่่าเขาเกิดิ เอง ถ้า้ บอกว่า่ กำำ�หนดเข้้าไป ล่ะ่ ผิิดเลย
กระบวนการ อย่่างที่่�พี่่�บอก สภาวะปรมัตั ิิ จะเกิิดได้้ ต้้องหมดความตั้้ง� ใจให้เ้ กิิด
นี่�ค่ ืือการเกิิดครั้�งแรกๆ ต่อ่ เมื่่�อ ฝึกึ จนชำำ�นาญ เป็็นวสีี จึึงน้อ้ มเข้า้ ไปได้้

เพราะเข้า้ ออกจนชำำ�นาญ แล้้ว
.. เหมืือนที่่�พี่เ่� คยบอก เมื่อ�่ ออกมาจากการปฏิบิ ััติิ ให้้ทบทวน

สภาวะที่่�เกิดิ ไง ทบทวนตั้้�งแต่่เริ่�มต้น้ ปฏิิบััติเิ ลย..
..วางใจไว้้อย่า่ งไร? ก่อ่ นลงมืือปฏิิบััติิ
..วางมืือวางเท้า้ เดิิน-นั่่ง� อย่่างไร?

..สภาวะที่เ่� กิดิ ระหว่า่ งปฏิบิ ััติิ เราจััดการอย่่างไร?
ควรทบทวนทุุกครั้ง� หลังั ออกจากสมาธิิ หลัังจากแผ่เ่ มตตาแล้้ว

อย่่าเพิ่่ง� รีีบลุกุ .. ให้ท้ บทวนการปฏิบิ ัตั ิิทั้้ง� หมด
...เพราะ อาศัยั กำำ�ลัังสมาธิทิ ี่่เ� พิ่่�งถอนออกมา ตรึึกนึึกทบทวน

เวลากลัับมาปฏิิบััติิใหม่อ่ ีีกครั้�ง จะได้ท้ ำำ�ได้้..
..ทำ�ำ ได้เ้ พราะจำำ�ได้้นะ .. ไม่่ใช่่ทำ�ำ ได้เ้ พราะ

#เพราะอยากได้.้ .

- 133 -

การพิจิ ารณาเวทนา ทำำ�อย่่างไร? “

“ พี่�่ค่ะ่ ถ้า้ มีีเวลา รบกวนช่ว่ ยสอนดููเวทนาหน่่อยค่ะ่ ตอนนี้้ส� ัังเกตอย่า่ ง
นี้้�คะ คืือดููทีีไรเวทนาเกิดิ แรงแล้้วทุุกทีี ถึึงดูู (เช่น่ ปวดขา) ต่่อจากนั้้�นก็็
จะดููว่า่ ปวดมาหรืือยังั ทนได้้เปล่า่ ถ้า้ ทนได้ย้ ัังไม่เ่ ปลี่ย�่ น ชำ�ำ เลืืองดููเป็็น
ระยะ หนัักเบา พอทนไม่่ไหวจริงิ ๆ ถึึงเปลี่�่ยน และเห็็นว่่ามันั เบาลงไป
เกิิดอีีกตอนปวดมากทุกุ ทีีค่ะ่ ดููไม่เ่ ป็็นตอนเริ่�มต้้น ไต่่ระดัับค่ะ่
.. พี่่ส� อนเจริญิ สติิ คืือ ให้้เอาสติิไว้้ที่ฐ�่ าน แต่่เวทนาเกิดิ แรงๆ สติิจะไม่่
เกาะฐาน จะยื้อ� กันั ระหว่า่ งสติิ กัับ เวทนาที่�่กาย มันั แรงจิิตจะวิ่ง� มา
เข้้าร่ว่ ม ทำ�ำ ให้้เวทนาแรงขึ้�้นอีีก จริงิ ถ้า้ สติอิ ยู่่�กัับฐานความปวดจะ
ห่่างๆ แต่่จิิตวิ่่�งลงขาเลย ปวด แรกๆ ขยับั นะ คลายแป๊๊บเดีียวเอง
ปวดอีีก หลังั ๆ เลยไม่่อยากขยัับค่ะ่ เพราะขยัับช่ว่ ยได้้แป๊๊บเดีียว พอดีี
นั่่ง� ชั่ง� โมงเดีียวจึึงทนได้้ จะปวดแรงๆ ท้า้ ยชั่่�งโมงเลยไม่่ได้ค้ ำำ�ตอบ
ว่่าจะเอาไงดีี

- 134 -

- 135 -

- ตอบ -

หน้า้ ที่เ่� ราคืือ เจริญิ สติ.ิ . เอาสติิเกาะฐานไว้้.. จิิตเมื่่อ� รวมเข้า้
สมาธิติ ั้้ง� มั่่น� สติิผู้้�รู้�มัันจะแยกออกมาดูเู อง.. พยายามอย่า่
เปลี่่�ยนอิิริิยาบท บอกตัวั เองนะ ตายเป็็นตาย ของดีีอยู่่�ฟาก
ความตาย.. อย่่ากลัวั ตาย ให้ค้ ิิดซะว่่าตายตอนนั่่ง� สมาธิิ

ก็็ได้เ้ กิดิ เป็น็ เทวดาเป็็นพรหมณ์์
..และพี่�่ยังั ไม่เ่ คยเห็น็ ใครตายเพราะนั่่ง� สมาธิิ

ที่่บ� อกไม่ใ่ ห้เ้ ปลี่�ยนเพราะว่่า

อิริ ิิยาบท ปิดิ บังั ทุุกข์์ ไม่เ่ ห็็นทุกุ ข์์ ไม่เ่ ห็น็ ธรรมนะ ถ้้าเห็น็ ทุุกข์์
จนแจ้้งในอริยิ ะสััจ4 คืือดวงตาเห็็นธรรม ..

..เวลาปวดมากๆ ก็เ็ ช็ก็ สติิ มันั ไปอยู่่�กัับปวด หรืืออยู่่�กัับฐาน.. ตอนที่พ�่ ี่น่� ั่่�งตอนนั้้�น..นั่่�งขััดสมาธิิเพชร ชั่ว�
โมงกว่่าๆ พี่เ่� พิ่่ม� เวลาขึ้�้นทุกุ ครั้�งที่น�่ ั่่�ง ..โจทย์์ตอนนั้้น� คืือ คำำ�หลวงปููเทสก์์ ท่่านบอกให้พ้ ิจิ ารณา

เวทนา(เหมืือนหนููถามพี่่ต� อนนี้้�) ..ตอนนั้้น� องค์์บริกิ รรมที่่�เคยให้้ผููก สติิ อะไรที่�เ่ คยใช้้ เอาไม่อ่ ยู่�..จน
สุุดท้้าย พี่�่ใช้น้ ับั ลมหายเจ้า้ เข้า้ ออก นับั ถึึง 20 แล้้วถอยหลังั 19>>1 กลับั ไปกลับั มา จนสติิ เห็็นปวด
เกิดิ -ดัับ คืือ นั่่�งชำำ�เลืืองดูจู นปวดดับั (คืือพยายามดููห่่างๆ) แล้้วก็็เห็็นปวดเกิดิ แล้ว้ ดัับ แล้ว้ ก็็เกิดิ อีีก..

เรีียกว่า่ หายใจเข้า้ ปวดๆๆๆๆ พอหายใจออก ปวดก็ด็ ัับ..
..ปััญญาจากการเห็็นจะผุุดขึ้น้� มาเอง.. ไม่่ได้ค้ ิิดมันั รู้้�ขึ้�นมาเอง ..ที่่�นี้้�จิิตมันั ร้อ้ ง อ้อ้ ๆๆ อ้้อๆๆ นี่ไ�่ ง ทุกุ ข์์

เหตุใุ ห้เ้ กิิดทุุกข์์ และผลของการดัับทุกุ ข์์ ก็ป็ รากฏ ปััญญาตััวนี้้แ� หละ ที่่พ� ี่่เ� ขีียนในบัันทึึก..
... #ตรงจุุดนี้้ต� ้อ้ งระวััง ปัญั ญาที่ผ่� ุุดรู้้�ขึ้�นมา มันั มาได้ท้ ั้้ง� จากสัญั ญาความจำ�ำ ได้จ้ ากการอ่่าน ศึึกษาตำำ�รา

ก็ม็ ีี เรีียกว่า่ “จิินตมยปััญญา”.. ตรงนี้้�เป็็น อุปุ กิิเลส ไม่ใ่ ช่่ของจริิง
.. ส่ว่ นปััญญาแท้้ที่่�เรีียก “ภาวนามยปััญญา” ที่่เ� ข้า้ ถอดถอนกิิเลส.. มันั จะรู้�้ขึ้�นมาแบบ แนบจิติ รู้แ้� บบ
ฝังั จิิตฝัังใจ รู้้�แบบไม่ไ่ ด้ต้ ั้้ง� ใจจะรู้�้ เป็็นสภาวะปรมััติิ ไม่ม่ ีีบััญญััติิ และมีีผลเป็็นรููปธรรม หลัังจากนั้้�น

ด้ว้ ย.. ความรู้้�สึกของเรา ต่อ่ ร่่างกายนี้้จ� ะเปลี่่ย� นไปหมด.. นี่ค�่ ืือผลเป็น็ รููปธรรม
.. นี่�่คืือ เบื้้อ� งต้้นเท่่านั้้น� นะ หลัังจากนั้้�น จะเห็็นกิเิ ลสตััวเองเยอะไปหมด เพราะกำ�ำ ลัังของสติิ ที่่ด� ีีขึ้�้น สติิ

จะทำ�ำ งานเองเป็็นอัตั โนมััติิ ในชีีวิติ ประจำ�ำ วันั มากขึ้น้�

- 136 -

““ ผู้�ฉลาด
ในการภาวนา
ที่่�ถามว่่ารู้�้ ลม กัับ รู้้�กายเคลืือนไหว
อะไรง่า่ ยกว่่ากันั

- ตอบ -

อยู่่�ที่่ส� ถานะการณ์์ปัจั จุบุ ันั จ๊๊ะ อยู่่�ที่่�ฝึึก ตั้้�งจิติ ตั้้ง� ใจลงไปตรงไหน.. เช่่นถ้า้ พิิมพ์์
คอมอยู่� จะรู้้�ที่น�่ ิ้้ว� สััมผัสั มากกว่่า แต่ใ่ นขณะที่�่ร่า่ งกายไม่ไ่ ด้เ้ คลืือนไหวมาก จะรู้้�
ลมง่่ายกว่่า แต่่พอเราฝึกึ ไปเยอะๆ ชำำ�นาญ มัันจะรู้�ไ้ ด้้เกืือบจะพร้้อมกัันนะ จิติ น่ะ่
เขาไวมาก พอเราฝึกึ อย่่างหนึ่่ง� จนคุ้�นเคย เขาจะแอบหนีีเที่่�ยว วิ่ง� ไปอดีีตบ้้าง..

อนาคตบ้้าง.. เราก็็เพิ่่�มงานให้้เขาทำ�ำ เพิ่่�มการรู้้�ลม เข้้าไปอีีก
..เหตุทุ ี่�น่ ิยิ ม รู้้�ลมหายใจ เข้า้ -ออก เพราะ มัันคืือเบื่อ่� งต้น้ ของ อานาปานสติิ นั้้�น
เอง.. พระพุุทธองค์์ สรรเสริญิ การเจริญิ สติิแบบ อานาปานสติิ เป็็นยอดของการ

ภาวนา เพราะสามารถ ทำำ�ได้้ทั้้�งสมถะ และ วิปิ ัสั สนา
..การรู้้�ลมเป็น็ สมถะ คืือ รู้้�แบบนิ่่ง� ๆ ไม่่ใส่่ใจอะไรมาก จนเกิิดความสงบ
..แต่่การรู้้�ลมแบบ วิิปััสสนาคืือ รู้�้อาการกระเพื่่อ� มไหลของลม รู้�้ ลัักษณะของลม

อ่่อนไหว เปลี่ย�่ นแปลง (วิธิ ีีนี้้ผ� มก็ย็ ัังไม่ร่ ู้�แ้ จ้้งนะ)
..แต่อ่ ีีกวิธิ ีีคืือ รู้้�ลมเป็น็ ฐานของสติิ แล้้วดููจิติ ที่่ร� ัับรู้้� และ จิติ ที่ร�่ ู้�้สึก เหมืือนเรานั่่ง�
บนตลิ่่ง� มองสายน้ำ�ำ� ไหลผ่่าน จะเห็็นสิ่�งปฏิิกููล(กิิเลส) ผ่า่ นมา แล้้วก็็ลอยผ่า่ นไป
ขณะที่เ�่ ห็น็ อะไร ก็ร็ ู้้�ว่า่ จิติ มีีอาการอย่่างไร ชอบใจ-ไม่่ชอบใจ (ดููจิติ ) เห็็นการเกิิด

ขึ้้�น - ตั้้ง� อยู่� - และดัับไป (เห็็นไตรลัักษณ์์)
..ซึ่ง� วิธิ ีีสุุดท้า้ ย เป็น็ การ ทำำ�สมถะ+วิปิ ัสั สนา ปัญั ญาจากการเห็็น จะเกิิดเอง

- 137 -

โลภะ โทสะ โมหะ ถ้า้ จะบอกพี่่ว� ่่าอรเพิ่่�งรู้้�จััก เมื่่�อมาถึึงวันั นี้้�ย้้อนกลับั ไปมอง
อรรู้�้ จัักแค่ค่ วามหมาย ..2 ตััวแรกรู้้เ� พราะเค้้าเกิดิ แรงให้เ้ ห็น็ ชััดจริิง ถึึงรู้้� ส่ว่ นโมหะ

รู้�้ ว่า่ หลง แต่่ไม่่รู้�้ ว่า่ ยังั ไงถึึงหลง เพราะเราหลงตลอดนี่่เ� อง
...ถึึงวันั นี้้�อรรู้้�จักั หน้า้ ตาของเขาทุุกตััว เริ่�มเห็น็ ตั้้ง� แต่เ่ กิิด มีีอยู่� และดัับไป คืือเพิ่่ง� แค่่ไม่ก่ ี่�่ครั้ง� เอง พี่่ด� ููซิอิ ร
ฝึึกตั้้ง� นานแล้้ว เพิ่่�งรู้้�จักั กิิเลส เมื่่อ� ก่่อนขุ่�นๆ มััวๆ เป็น็ ยังั ไงก็ไ็ ม่่รู้้� ถึึงตอนนี้้ก� ็็แค่ท่ ำ�ำ ความรู้�้ จััก ยัังไม่ล่ ึึกซึ้�้ง

เลย แต่อ่ ยากบอกพี่ว�่ ่า่ เมื่�่อก่อ่ นอร คิดิ ว่่ารู้�้ จััก แต่่ตอนนี้้�อร เริ่�มรู้�้ จักั จริิงๆ
พี่เ�่ ชื่่�อมั๊๊ย� คะ ว่า่ กิิเลส 3 ตััวนี้้�เกิิดตลอดเวลาไม่่ตัวั ใดก็็ตััวหนึ่่�ง

..มัันเริ่�มจากเล็ก็ ๆ ถ้้าไม่่เห็น็ มััน มันั จะขยายใหญ่่ขึ้้�นเรื่�อ่ ยๆ จนออกมาทางการกระทำ�ำ ...มันั สร้า้ งกรรม
พอหนููเห็น็ หนููทุุกข์์จังั ค่่ะ ทุกุ ข์์กับั การกระทำ�ำ ของตัวั เอง ทุุกข์์ว่่าตััวเองเป็็นคนปฎิิบััติิ รู้�้ ว่า่ เกิิดขึ้�้นยัังไง ดัับ

ลงยังั ไง แต่่หนููยัังรู้�ไ้ ม่ท่ ันั ไม่ส่ ำำ�รวมระวััง กาย วาจา ใจ และคนที่ท�่ ุกุ ข์์คืือตััวเราเอง เสีียใจที่�่ไม่่เอาสติิ
รัักษาใจ ทั้้ง� ที่่�รู้�้ ว่า่ ทำ�ำ ยังั ไง ... พี่อ�่ ่่านแล้ว้ อาจจะคิิดว่า่ อรไปกระทำำ�อะไรไม่ด่ ีีมาหรืือเปล่่า.. เปล่่าหรอกค่่ะ
แค่ห่ นููแสดงความหงุดุ หงิดิ ออกมาเอง ไม่่ขนาดทำ�ำ กรรมใหญ่่ แต่เ่ สีียใจว่า่ เราฝึกึ ใจ รู้�้ ที่ม�่ าที่�ไ่ ป แต่ท่ ำำ�ไม
ยัังให้ก้ ิิเลสมัันทำำ�งาน ที่น�่ ี่ท�่ ุุกข์์อีีกว่่าทำ�ำ ยังั ไงให้้สติิรักั ษาใจได้ต้ ลอด ถ้า้ มีีสติติ ลอด แค่่อาการกิเิ ลสกระดิกิ
นิิดเดีียวก็็เห็็น พี่ด�่ ููความโลภหนููซิิ ตััวโตมากขนาดไหน ยังั ไม่ส่ ร้้างเหตุุให้ถ้ ึึงพร้้อม ยัังขี้เ� กีียจลุกุ มาปฎิบิ ัตั ิิ
ในรููปแบบ ยังั สำำ�รวมกาย วาจาใจ ไม่เ่ ป็็น แค่่อยากชนะกิิเลส....แต่่พี่่อ� ย่่าคิดิ ว่า่ หนููอยากบรรลุุธรรม หรืือ
อะไรที่�่ไกลป่า่ นนั้้น� แค่่กายใจหนููนี่ย�่ ังั รู้�้ จักั ไม่่ดีีเลย ตอนนี้้�หนููทุกุ ข์.์ ..ยัังจััดการกิเิ ลสไม่ไ่ ด้้เลย ตอนนี้้�กิิเลส

เล่่นงานหนููอยู่� ยัังพาใจออกมาไม่่ได้เ้ ลย ทั้้ง� ๆ ที่ร่� ู้�้ แต่ย่ ังั ไม่่มีีปััญญา ...
.. พี่่เ� คยเป็น็ เหมืือนหนููมั๊๊�ย...หนููโง่จ่ ังั ...

- 138 -

- ตอบ -

เคยสิิ ตอนนี้้� พี่�่ยังั เป็็นอยู่�เลย

บางอย่า่ ง เหตุแุ ละปัจั จััย มันั ก็ม็ าของมััน เรายัังไม่ใ่ ช่พ่ ระอรหันั ต์น์ ะ เพราะ

ทั้้�งสามตััวจะละได้ข้ าด ก็็สำำ�เร็จ็ จบกิิจแล้้ว
..สำ�ำ คัญั ที่�เ่ มื่�่อเห็็นแล้ว้ รู้�แ้ ล้้วทุกุ อย่่าง สิ่�งแรกที่ต่� ้้องระวัังคืือ #สภาวะตอนนี้้�
ตอนที่ห�่ นููกำำ�ลังั เล่่าให้พ้ ี่่ฟ� ัังนี้้�แหละ คืือ.. ระวัังความคิดิ เราเอง มัันจะซ้ำ��ำ เติมิ เรา
เอง ว่่าทำำ�ไม? แย่จ่ ััง.. คนเริ่�มเห็น็ ใหม่่ จะเป็็นแบบนี้้�แหละ

..วิธิ ีีแก้ไ้ ข..หลักั การมีีง่่ายๆ คืือ

--1.พอรู้้�แล้้วต้อ้ ง หยุุด! การกระทำำ�อันั จะตามใจกิเิ ลส
--2.ภาวนาเข้้าไว้.้ . อะไรที่�เ่ ป็น็ การเจริญิ สติิ ก็ท็ ำ�ำ ไว้้แล้้วจะเห็็น เวลาของความ
ทุุกข์์ เวลาของกิเิ ลสมัันจะสั้น� ลง.. สั้น� ลง..

การหยุดุ คืือ การสำำ�รวม.. และ ภาวนา ..คืือเจริิญสติิ

..พี่่�บอกเสมอ เงืือนใหญ่อ่ ยู่่�ที่่�สติิ จากสติิแบบชาวบ้า้ น(คืือคิิดว่า่ มีีสติิ) เหมืือนที่่�
หนููบอกว่่า “เมื่�อ่ ก่อ่ นก็ค็ ิิดว่า่ รู้�้แล้้วนะ” ภาวนาจนเป็น็ สติิ จริิงๆ..
..และจากสติิ จริงิ ๆ เป็็นสัมั มาสติิ ไปจนถึึงมหาสติิ
(อัันนี้้ม� ีีในพระอริิยเจ้้า) ..กำำ�ลัังของสติิ จะทำ�ำ ให้้เกิิดปัญั ญาแท้้ๆ ที่เ�่ ข้้าตััดกิิเลส
..ปัญั ญาที่่เ� กิิดจากความเห็็นสภาพความจริิงว่่า มัันเปลี่ย�่ นแปลง..เป็น็ ทุกุ ข์์..--
บัังคับั ไม่่ได้.้ .คืือสิ่ง� ที่่เ� กิดิ แล้้วมัันเป็็นผล เป็็นวิบิ ากเปลี่่ย� นแปลงบัังคับั
บััญญชาอะไรไม่่ได้้เลยเมื่�่อเห็็นความจริงิ ได้อ้ ย่า่ งนี้้� จะเกิิดปััญญาจากการเห็น็
นั้้�น เมื่�่อสัมั มาสติิ เกิดิ จะดัับ อกุุศล ลงเอง เป็็นขณะๆไป และปัญั ญาจากการ
เห็น็ กิิเลสที่ด�่ ัับไปด้ว้ ยกำ�ำ ลัังของสัมั มาสติิ นั้้น� แหละ คืือ ปััญญาที่่�ชื่�อ่ ภาวนามย
ปัญั ญา เป็น็ ปััญญาปล่่อยวาง..
.....นี่่�แหละ #การวางอย่า่ งแท้จ้ ริงิ ไม่่ใช่่ยังั ไม่ร่ ู้้�จัักว่า่ อะไรเป็น็ อะไรก็จ็ ะวาง
ตะพึึดตะพืือ

- 139 -

- 140 -

ทำ�ำ ไป ภาวนาไป จ๊๊ะ ..มาถููกทางแล้ว้ ตอนนี้้� เปลี่่�ยนจากสติิแบบบ้า้ นๆ เป็็นสติิ
แท้ๆ้ แล้้ว แต่ย่ ังั เกิดิ น้้อยอยู่�.. ทำ�ำ ต่อ่ ไปจ้้าาา

.. #เบื้้�องต้น้ ต้้องตามดููก่่อน ให้เ้ ห็็นทุกุ ข์เ์ ห็็นโทษ เอาให้้เข็็ด อิอิ ิิ .. เวลาทิ้้ง� ตััว
ปัญั ญา และ สติิ จะทิ้้�งเอง.. หมายถึึงทิ้้ง� แบบ วางขาดหมดจรดนะ..

..แต่ถ่ ้้าไม่ไ่ หว ก็พ็ ลิกิ วิิกฤต ถอนสติกิ ลัับเข้้าฐาน ชาร์จ์ พลังั งานได้้ คืือ ความสุุข
จากสมถะ ความสงบเย็็น ..

#เหมืือนหลบเข้้าห้อ้ งแอร์์ นั่่ง� ดููหนังั เดินิ ลงจากเวทีี เลิิกแสดงเอง ..แต่่ละครใช่่
ว่่าจะจบดั่่ง� ใจ เรื่่อ� งราวมันั ก็็ดำำ�เนิินของมันั ไป เราลงมานั่่ง� ดูู(สติิเอากลับั ฐาน)
เพื่อ�่ เรีียนรู้�้ วงจรการทำำ�งาน ของกิเิ ลส .. มัันต้้องรู้�ใ้ ห้ร้ อบก่่อน ถึึงจะวางขาด

ได้้..
..เว้้นแต่ผ่ ู้�้ ที่่�เคยภาวนามาแล้ว้ มีีปัญั ญาของเก่า่ มา นั้้น� อีีกเรื่่อ� งนะ
..แต่่คนรู้�จ้ ริงิ ต้อ้ งรู้้�รอบ คืือ รู้้�เหตุุ อันั ทำ�ำ ให้้ผลดัับ รู้�้ วิิธีีทำ�ำ ..ไม่ใ่ ช่ส่ อนให้้วาง
ทิ้้ง� ๆขว้า้ งๆ นั้้�นแหละ หลงไปแล้ว้ และ ก็็หลงไปอีีกว่่า พาเพื่อ�่ นออกทุกุ ข์์ได้้

แน่ะ่ ทำ�ำ ตัวั เก่ง่ กว่่าพระพุทุ ธเจ้้าอีีก
เพราะขนาดพระพุุทธองค์์ยังั ทรงบอกว่่า #เป็็นแค่ผ่ ู้้�ชี้�ทาง..
...เรื่�่องการตามไปดูู พอสติิเห็็น แต่ย่ ังั ออกไม่่ได้้ ..จะหลบก่่อนก็็ได้้ ถ้้ามัันหนััก
มาก คืือ เปลี่่�ยนที่เ�่ กาะให้ส้ ติิ ซะ! ถ้้าไม่ม่ ีีกำำ�ลังั แม้้แต่จ่ ะกลับั เข้า้ ฐาน ก็็ฟังั
ธรรมะ เข้า้ เฟสอ่่านข้้อธรรม สนทนาธรรม จิติ ก็จ็ ะเปลี่ย่� นที่เ่� กาะเอง
..โบราณถึึงบอก #อยู่�คนเดีียวให้้ระวัังความคิิด ถ้้าอยู่�หลายคนให้้ระวังั คำำ�พููด..
..ดัังนั้้�นเวลาทุกุ ข์์หนัักๆ ต้้องระวัังความคิดิ ถ้า้ หนัักมากๆจริิง ถีีงร้้องไห้้ นี่�่ ร้้อง
เสร็จ็ แล้้ว ก็็เปลี่ย่� นบรรยากาศ ออกไปพบผู้้�คน ไปอยู่่�กับั งาน อย่่าอยู่�คนเดีียว
....เป็น็ ธรรมดา อยากดัับทุุกข์์ ก็็สอนให้้ทิ้้ง� ทุุกข์์ ..แต่่ต้้องไม่่ลืืมว่่า “ทุุกข์ค์ ืือ

วิิบาก คืือผล จะดัับจริงิ ๆต้้องไปดับั ที่่เ� หตุ”ุ
เรื่�อ่ งอย่่าอยู่�คนเดีียวนี่�่ ตามสถานะการณ์น์ ะ ถ้า้ ยัังสู้�้ไหว ก็ต็ ้อ้ งนั่่�งดููละครกิเิ ลส

ไปให้้จบเรื่�อ่ ง.. มัันจึึงจะรู้้�เรื่�่อง
..ถ้า้ ทิ้้ง� ลุุกหนีี ก่่อนจบเรื่่อ� ง มันั ก็ไ็ ม่่รู้้�เรื่อ�่ ง แล้้วจะเอาปัญั ญามาจากไหน..

..แต่ถ่ ้า้ ละครเรื่่�องเดิมิ ๆ ดููจนเบื่�อ่ ก็็ลุุกหนีีได้้ นะ

- 141 -

“ สาธุุค่่ะ....วันั นี้้�จะตั้้�งสติใิ หม่่ 4 วัันแล้ว้ ที่่�เป็็นแบบนี้้� จนเผลอ “
หงุดุ หงิดิ ออกมา และเสีียใจเอง ถึึงขอโทษแล้ว้ ... แต่น่ ั่่�นไม่่ใช่่
ประเด็น็ เค้า้ เห็็นว่่าปกติิ.. แต่่ใจหนููซิิแย่่มาก... แต่ท่ ุกุ ข์อ์ อกไม่ไ่ ด้้...
หลายวัันแล้้วนะ...วัันนี้้จ� ะลองใหม่่ค่่ะ แล้ว้ จะรายงานผลนะค่่ะ
.. อดทน อดทน อดทน..
ขอบพระคุุณค่ะ่
- 142 -

เห็็นกายแยกจากกััน “

“ - ถาม -เมื่่อ� คืืนอรนอนดููลม สัักพักั ได้้ยิิน เสีียงลมหายใจเข้้า-ออกสม่ำ��ำ เสมอ...ก็น็ ึึกว่่าใครหลัับนะหลับั ดีีจััง..
...เอ๊๊ะ แต่ท่ ำำ�ไมมัันใกล้ข้ นาดนี้้�เลย ทำำ�ไมหนููถึึงเห็็นอาการกระเพื่อ�่ มไหวๆช่่วงอกด้้วยนะ..
...เอ๊๊ะ..ทำ�ำ ไมลมมัันห่่างแค่จ่ี๊�ดเดีียวเองนะ..สงสัยั จะเป็น็ ชีีต้้าร์์...หนููกะว่่าจะไปจััดท่า่ นนอนลููกใหม่.่ ..
แค่ย่ กข้้อศอกขึ้�้นเห็็นข้อ้ ศอกยกขึ้้น� เอง....ยกได้้ครึ่ง� เดี๋๋ย� วก็็เฮ้ย้ ยยย..มันั ตัวั ฉันั นี่�่..จิติ วิ่่ง� มาจัับที่�่ลมแล้ว้
รู้้�สึกตัวั ตื่�่นเลยค่ะ่ ..ครึ่�งเดีียว จิิตวิ่่�งจี๊ด� มาที่ล่� มหายใจ รู้้�สึกตััวตื่�่นเลยค่ะ่ ..นอนย้อ้ นคิิด..
#เราตกใจอีีกแล้ว้ 555+ ตกใจที่�่เห็็นศอกย่อ่ ขึ้น้� เอง....เหตุุการณ์ค์ ล้้ายๆ ที่�่กทม. ที่เ�่ ห็็นร่่างกายพลิกิ
ได้้เองขณะหลับั ...คิดิ อีีกว่่า มัันชัดั ขนาดนี้้เ� ลยหรืือ มันั แยกกันั ได้้..นี่ถ�่ ้้านอนกรนคงทั้้ง� เห็น็ และได้ย้ ินิ
ชััดตัวั เองชััดเจน..เหมืือนเห็็นคนอื่่�น...ไ แต่เ่ ปล่า่ เลยค่ะ่ พอหนููหลับั เหตุกุ ารณ์เ์ ดิมิ คืือเห็น็ ตััวเอง
หลับั เห็น็ จังั หวะการหายใจสม่ำ�ำ�เสมอ จิติ อยู่�เหนืือลมนิดิ เดีียวเอง ... ตื่�น่ อีีก รอบนี้้ไ� ม่่ตกใจแล้้วค่่ะ..
รอบสุุดท้้ายนี้้�ก่่อนหลับั เอาจิิตไล่่ขึ้น�้ ลงตั้้ง� แต่ป่ ลายเท้า้ ทั่่�วร่่างกะว่า่ จะรู้้�ให้ไ้ ด้้ทั้้�งกาย และจะจับั จุุดลม
ให้ไ้ ด้้ว่่าหลัับตอนลมเข้า้ หรืือออก
... สรุุปว่่า คืืนนี้้เ� ห็น็ จิิตแบบนี้้� 3 ครั้ง� สลับั กััน ครั้ง� สุดุ ท้า้ ย อรใช้ว้ ิิธีีไล่ด่ ููจากปลายเท้้า ทั่่ว� ร่า่ งกายจน
หลับั กะว่า่ จะจัับให้้ได้้ว่่ารอบนี้้�หลับั ตอนลมเข้้าหรืือออก และจะเห็็นให้้ได้้ทั้้�งร่า่ ง ตอนพลิิกตััวด้ว้ ย
สงสัยั โลภมากไปหลับั ยัันเช้้า ไม่่รู้้�หลับั ตอนไหนค่ะ่
..รบกวนพี่�่ด้้วยนะคะ..
ไม่ใ่ ช่่ตััวเราเลยนะนี่่�...
หนููคิดิ ว่่าเหตุุการณ์น์ ี้้ค� งไม่่เกิดิ อีีกเพราะจัับลมไม่่ได้ว้ ่่าหลับั ตอนลมเข้า้ หรืืออกสุดุ ท้า้ ยยังั ตกใจอีีก..

- 143 -

- ตอบ -

ดีีแล้ว้ ทำ�ำ ต่่อไปนะ .. การรู้�ก้ ารเห็น็ จะเป็็นไปตามกำ�ำ ลังั ของสติิ ที่เ่� ราฝึึกมา
.. เห็็นใหม? ตอนเริ่�มต้น้ เห็็นเองครั้ง� แรก #เขาก็เ็ ห็็นเอง ไม่่ได้้ตั้้ง� ใจจะเห็็น..

... สำ�ำ คััญคืือ ..

1.อย่า่ ตกใจ
2.อย่า่ ทิ้้ง� ฐาน
3.อย่า่ อยากเห็็นอยากรู้้�อะไร

..ให้้ตามรู้�้ ตามดูู ไปเรื่�่อยๆ..

การที่เ่� ราไม่ท่ ิ้้ง� ฐาน จะทำ�ำ ให้ส้ ติิมีีความตั้้�งมั่่�นแยกออกมาเป็น็ ผู้�้รู้� ผู้�ด้ ูู
เพราะธรรมชาติิของจิติ -สติิ ถ้า้ ไม่ม่ ีีฐาน ดููสิ่�งใด ก็จ็ ะเข้้าไปเกาะสิ่ง� นั้้น�
..และการที่�ส่ ติิตั้้ง� มั่่�นอยู่่�กับั ฐาน สติิจะมีีกำ�ำ ลััง เรีียนรู้ค้� วามจริิงได้้ชััดขึ้้น�

ขอบคุณุ ค่่ะ เมื่�่อคืืนรอบหนููทิ้้�งลมจริงิ แหละค่ะ่ เพราะว่า่ พอข้อ้ ศอกขยับั ตกใจจิติ วิ่่ง� กลับั มาที่ล่� มเอง อัตั ิิโนมััติิ
ถ้า้ ไม่่ทิ้้�งลมคงเป็็นผู้้�รู้ผ� ู้้�ดูอู ย่่างพี่่�ว่่าค่่ะ
...

ส่่วนครั้�งที่่ส� อง จิิตอยู่่�ที่ล�่ ม แต่่ไม่ไ่ ด้เ้ ข้้าไปอยู่�ในลมนั้้�น จิติ ตั้้�งอยู่�เหนืือลมนิดิ หน่อ่ ย เพราะอย่า่ งนี้้� หนููจึึงเห็็น
ร่่างกายหายใจเข้้าออกชััดเจน ได้ย้ ินิ เสีียงลม เห็น็ ความสม่ำ��ำ เสมอของลมเข้้าออก แต่แ่ ป๊บ๊ เดีียวจิิตก็็เข้า้ มาจัับลม

รู้้�สึ กตััวอีีกค่ะ่
...

....จริิงๆ ครั้�งแรกก็เ็ ห็็นเหมืือนครั้�งที่่ส� องแหละค่ะ่ ชััดมากด้้วย แต่่มััวสงสัยั อยู่� ตอนแรกนึึกว่่าฝันั ด้ว้ ยซ้ำำ��ไปค่่ะ
เมื่�อ่ คืืนเหตุุการณ์ต์ ่่างจากครั้ง� ก่่อนที่่เ� ล่่าว่่าจิติ กัับอะไรไม่ร่ ู้้�ชนกันั แล้้วเกิดิ สว่า่ งวาบขึ้�น้ มา

..#ครั้�งนั้้น� มีีธรรมมะผุุดขึ้�น้ มาสอนด้ว้ ยค่่ะ แต่ม่ ีีแค่ค่ ำำ�ว่า่ ออ..อย่า่ งนี้้น� ี่่�เอง เคยอ่่านเจอในคำำ�สอนครููบาอาจารย์์
เพีียงแต่ห่ นููไม่่รู้้�ว่า่ ตัวั ที่�เ่ ห็็นชนกัันคืืออะไร ทำ�ำ ไมมันั ถึึงเกิิดสภาวะสว่า่ ง ใจไม่่เคนสััมผัสั มาก่อ่ น และธรรมมะผุดุ

ขึ้�้นมาว่่าอย่า่ งงี้�แหละใช่่เลย...
.. #เชื่่�อแล้ว้ ว่า่ ..สติิที่่ผ� ่่านการฝึกึ มาแล้ว้ จะติิดตัวั เราโดยอัตั ิโิ นมััติิ แม้ไ้ ม่ไ่ ด้จ้ งใจให้้เกิดิ ... วัันนี้้ไ� ม่ไ่ ด้้อยู่�ในสถานที่่�
คุ้�นเคยที่่�ฝึึกทุกุ วััน ไม่่มีีที่�่หลบเวลารู้�้สึกฟุ้�ง้ ซ่า่ น...ที่น่� ี่่ผ� ู้ค�้ นมากมายเข้้ามาทักั ทาย กิิจกรรมไม่่หยุดุ นิ่่�ง สติทิ ี่�ฝ่ ึกึ มา

แล้้ว ก็ต็ ิิดตาม ไม่ล่ ดละ แอบยิ้้�มทุกุ ครั้ง� ถึึงแม้้ จะเร่ง่ รีีบแต่่สติยิ ังั มั่่�นคงทุกุ ฝีกี ้า้ ว ขณะยืืนคุยุ สติยิ ังั รู้�้หนักั เบา
หย่่อนตึึงของขา ถึึงแม้ว้ ่่าเวลาพููดจะหลุดุ เป็็นระยะ ได้เ้ ท่่านี้้พ� ิสิ ููจย์์ให้้เห็็นคำำ�สอนพี่่�ที่�่ว่่า ทำ�ำ จริิงก็็ได้ข้ องจริิง

- 144 -

“ - ถาม -เมื่อ่� วานหนููรู้�้ ว่่าหนููทุกุ ข์จ์ ััง แต่่จัดั การไม่ไ่ ด้้ มันั สุุขๆ ดิิบๆ “
มัันจะทุกุ ข์์ แต่ห่ นููจะไม่ท่ ุกุ ข์ค์ ่่ะ อะไรไม่ร่ ู้�ห้ นููยัังฝืนื ตัวั เอง หมดกำ�ำ ลัังใจค่ะ่

- ตอบ -

ภาวนาเข้้าไว้.้ .
..ทุุกข์์จะหนัักหรืือเบา อยู่่�ที่่�การยอมรัับ
..ยอมรัับความจริิงได้ม้ ันั ก็็เบา ยอมรัับไม่่ได้้มัันก็็หนักั

..ยิ่�งดิ้้�นก็เ็ หมืือนยิ่�งรัดั
ดููไป.. จนสติิเห็็น..เหตุทุ ี่แ�่ ท้จ้ ริิง.. มัันจะวางเอง

..จิติ มีีสภาพบังั คัับไม่่ได้้..
ทุุกข์์ก็ค็ ืือสภาวะอย่่างหนึ่่ง� ของจิิต
ยิ่ง� เข้า้ ไปบังั คับั ก็็ยิ่�งหนััก จึึงบอกภาวนาเข้า้ ไว้้ เมื่่อ� ใดสติิเกิิด
เดินิ ลงจากเวทีี เลิกิ เป็็นผู้�แ้ สดง ลงมานั่่ง� ดููมันั ก็เ็ บา ..

..จนปล่่อยวางได้ก้ ็็จบ
ถาม..หนููสับั สน จัดั การไม่่ได้้มีีคนเอาเปรีียบทำำ�ให้เ้ สีียทรััพย์์ แต่จ่ ะพููดก็็กลัวั ทะเลาะ ไม่่พููดเค้า้ ก็็

ผ่่านมาหลายเดืือนทำำ�ให้้เราเสีียทรัพั ย์เ์ พิ่่�มทุกุ เดืือน เค้า้ คิดิ ว่่าเราไม่่รู้�้ แต่ห่ นููรู้�้ ทำำ�ไงดีีไม่่รู้�้คะ

- 145 -

- ตอบ -

อย่่างที่่บ� อกเรื่่อ� งทางโลก กับั ทางธรรม จ๊๊ะ
..เรื่�อ่ งทางโลก ต้้องจัดั การตามเหตุุ และ ปัจั จัยั ตรงหน้้า

..แต่่ทางธรรมคืือใจเรา รู้เ�้ ห็็น กิเิ ลสในใจเรา
พระพุุทธองค์ไ์ ม่่สรรเสริิญให้้คบคนพาล นะ ..
คำ�ำ ว่า่ เหตุุและปััจจัยั ตรงหน้้า นี่ส�่ ำำ�คััญนััก..
#ทำำ�ตามเหตุทุ ี่ค�่ วรทำ�ำ หรืือ #ทำำ�ตามกิิเลสเรา..
..เราผู้้�ภาวนา ต้อ้ งรู้�้ ตรงนี้้�.. เหตุุให้้ทางโลกต้อ้ งดูหู ลายอย่่าง..
ถ้้าไม่่ไช่เ่ งินิ ทองมากมาย..ก็ใ็ ห้้มัันจบ.. การจบก็ม็ ีีหลายแบบ

..จบแบบเลิิกคบ
..จบแบบประนีีประนอม
..จบแบบยอมทุุกอย่่าง ต้้องดูเู หตุุปััจจััยให้้ดีี..
#ไม่เ่ อาความกลัวั เป็น็ ที่ต่� ั้้�งนะ
เหตุปุ ัจั จัยั คนนั้้�นเป็็นญาติ.ิ . เป็็นเพื่�่อน ...หรืือแค่ค่ นร่่วมธุรุ ะกิิจ
การจัดั การกับั คนแต่่ละอย่่างไม่เ่ หมืือนกันั ต้้องดูเู องจ๊๊ะ
หลัักของการแก้ป้ ัญั หาทางโลก มีี 3 อย่่าง
1.แก้้ที่�่ตััวเรา.. 2.แก้ท้ ี่�่เขา.. 3.ให้้เวลาเป็็นตัวั แก้้

...
ขอบคุณุ ค่่ะ เมื่อ�่ วานท้้อหนููเลิกิ ภาวนา วัันนี้้�หนููมีีกำ�ำ ลังั ใจขึ้้�นอีีก ต่อ่ ไปนี้้� ทุกุ ข์ก์ ็็จะภาวนา สุุขก็็จะ

ภาวนาค่ะ่
หนููจะทำ�ำ เหมืือนลููกพี่่ส� อน หนููจะเห็็นให้ช้ ัดั จะลงจากเวทีีไม่แ่ สดงให้ไ้ ด้้ สู้ๆ้� ขอบคุณุ ค่่ะ ไปทำ�ำ งาน

แล้ว้ ค่่ะ คุุณลููกพี่�่ บ๊๊าย

- 146 -

นั่่ง� สมาธิิ ภาวนา
เจ็็บบริเิ วณคอ
แก้้ไขอย่่างไร?

ผมภาวนามาได้้ เกืือบสามปีีครับั
ถ้า้ ผมนั่่�งจิติ มันั จะเน้้นที่�ค่ อเป็น็ พิิเศษ
ไม่ร่ ู้�้เป็น็ อะไรครัับ ใช้้คำ�ำ ภาวนาช่่วย ยิ่ง� เหมืือนสู้�้ กัันใหญ่่เลยครัับ
ถ้า้ หนัักมาก ผมก็จ็ ะนอนภาวนาเอาครับั จะคล่่องตััวกว่า่ ครับั
..ทุุกวันั นี้้�เหมืือนไม่่ได้้นอนครับั ..รู้้�สึกตััวตลอดทั้้�งคืืน..
..ตื่น�่ มาก็็ไม่เ่ พลีียครัับ กระปรี้�กระเปร่่าดีีครับั
แล้ว้ ที่ส่� ำ�ำ คัญั มัันไม่ย่ อมหยุุดภาวนาครับั
#และผมเจ็็บที่�่บริเิ วณคอ หาทางหยุุดภาวนา ก็ห็ ยุดุ ไม่ไ่ ด้้ มัันเหมืือนการภาวนาคืือปกติิ อยู่�ใน

ชีีวิติ ประจำำ�วันั ครับั
ตอนนอนภาวนา บางครั้ง� ไปโผล่่ที่ไ่� หนก็็ไม่ร่ ู้�้ ไปทั้้ง� ผ้า้ ห่ม่ เลย หรืือบางทีีก็็ไปเหาะ หรืือลอยได้้
อยู่�ในนั้้น� ครับั ถ้า้ ไม่ม่ ีีสมาธิิ จะเหาะหรืือลอยไม่ไ่ ด้้ ถ้า้ ต้อ้ งการออกจากในนั้้น� ต้อ้ งทำ�ำ สมาธิิ ถึึง

ออกมาได้้ครับั
#แต่่ติดิ ตรงที่ผ�่ มนั่่�งภาวนาแล้้วมีีปัญั หานี่่�หล่ะ่ ครับั ใจมัันจะดิ้้น� มาก

..ผมเคยทนนะคับั มันั ก็็ดัับไปเหมืือนกััน
ต้อ้ งขอโทษด้ว้ ยนะครัับ ที่่�รบกวน
ตอบ.. ..

ดีีครับั .. ถืือโอกาส เอาทุุกขเวทนามาพิิจารณาซะเลย..
คุุณปฏิิบัตั ิิ #จนสติิเขาทำำ�งานได้้เองแล้ว้ ... ถืือว่า่ พร้อ้ มแล้้วนะ..

..แยกรููป แยกนาม..
..เวทนาทางกาย กัับจิิต..
.. แยกกันั ให้อ้ อก.. มันั ทุกุ ข์์ เพราะอะไร?.. หลวงตามหาบััวบอกว่่า ของดีีอยู่่�ฝากความตาย..
เวลาภาวนาผม จะอธิิฐานนะ ถวายเป็น็ พุุทธบููชา.. กายนี้้� วิิญาณนี้้� ถวายเป็น็ พุทุ ธบููชา มันั จะ
ตายด้ว้ ยการนั่่ง� ภาวนาก็็ให้้มัันรู้�ไ้ ป..

- 147 -

ถ้้าจิิตยังั ดิ้้�นหนีีความตาย ยังั กลััวตาย..ก็ไ็ ม่ไ่ ด้ข้ องดีีครัับ
.. ปััญหาอาจมีี ๒ สาเหตุนุ ะ.. ลองพิิจารณาดูู ครับั
๑.คุณุ เดิินลม ครบ ๓ ฐานไหม?

ตอนนั่่ง� .. ลองพิจิ ารณา กายานุุปัสั สนาสติิปัฐั าน ครับั .. กายลม และ กายเนื้้อ� .. ลมสั้�นยาวเป็น็
อย่า่ งไร กายเป็็นอย่่างไร.. การเดิินลม ๓ฐาน ทำ�ำ ได้้ไหม?

๒.บางครั้�งเวลาภาวนา วิบิ ากกรรมเก่่าตามมาส่ง่ ผลก็็เป็็นได้.้ .ผมเคยเจออาการ หายใจไม่่ออก
เวลานั่่ง� ภาวนา เหมืือนคนจมน้ำำ�� ติดิ อยู่�เป็น็ ปีี เหมืือนกันั .. ถ้า้ เป็็นด้้วยวิิบากกรรมเก่า่ ตามมาส่ง่
ผล ให้้เปลี่�่ยนองค์์บริิกรรมปกติิ เป็็น บทแผ่่เมตตา ท่อ่ งวนๆๆ พร้อ้ มกับั แผ่่เมตตาให้้เจ้้ากรรม

นายเวรที่ส่� ่่งผลอยู่� ณ.ขณะนี้้�..
..ถ้า้ ยังั ไม่่หายก็ใ็ ห้้หา น้ำ�ำ� มากรวดครับั .. ทำ�ำ ไปเรื่�่อยๆ บอกเขา บุุญจากการภาวนาขอให้เ้ ขาจงได้้

รัับ และ อย่่าขวางการภาวนาของเราเลย
..

...เวลาที่เ่� วทนาเจ็บ็ ปวดคอ ให้เ้ ช็็คสติเิ รา..
อยู่�ฐานใหม? (ฐานคืือองค์์บริิกรรม)

ภาวนาไว้้ เดิินลมให้้ครบ ๓ ฐาน.. อย่า่ ทิ้้�งองค์์บริกิ รรมครับั .. #เพราะจิติ มัันไปติิคไปยึึดตรง
อาการเจ็บ็ ที่�ค่ อ ลมเลยเดินิ ไม่่ครบ ๓ ฐาน จิิตมันั โดดไปเกาะอยู่�อาการนั้้�น.. ถ้้าแผ่เ่ มตตาอย่า่ ง
ที่่�บอกแล้ว้ .. ยัังเป็็นอยู่�.. ให้้เอา เลขนัับกำำ�กัับ ตามลมหายใจครับั เข้้า๑ ออก๒ ไปถึึง ๒๐ แล้้ว
นัับถอยหลััง.. วิิธีีนี้้จ� ะ ดึึงสติิให้แ้ ยกจาก เวทนาที่เ่� กิิด.. มีีความตั้้�งมั่่�น.. แล้้วแยก กาย แยกจิิต..

เช็็กดูคู รัับ เวทนานั้้น� เป็น็ กายเจ็บ็ หรืือ จิิตมันั เจ็บ็ .. นี่�ค่ ืือการ ดููทุกุ ข์์ รู้�้ ทุุกข์.์ .
..เบื้้อ� งต้น้ รู้้� แยกตรงนี้้ก� ่อ่ นอ่ะ่ ครัับ.. คืือ เข้า้ สู่� การแยกรููป กับั แยกนาม..
ถ้า้ มัันแยกได้.้ ..จะเห็็นว่่า เวทนาทางกายก็อ็ ยู่่�ส่่วนหนึ่่ง� .. จิิตจะเข้้าไปรับั เอามาทุุกข์ด์ ้ว้ ยหรืือไม่่

ก็อ็ ีีกส่ว่ นหนึ่่ง� อะครัับ..
..ถ้า้ จิิตมีีความตั้้ง� มั่่�น มีีปััญญาประกอบ เขาก็็วางกายไว้้ เป็็นเรื่่อ� งของกาย.. ไม่ร่ ัับเอามาเป็็น

ภาระของใจ ครับั
.. เมื่อ่� เห็็นทุุกข์์ ก็็มองย้อ้ นไปหาเหตุแุ ห่ง่ ทุกุ ข์์นั้้�น.. ก็็จะเจอทางดัับทุุกข์์เองครัับ

- 148 -

- 149 -

“ - ถาม -พี่่ค� ่่ะเมื่อ่� คืืนหนููนอนดููลม เขาน่่าจะเรีียก “สติเิ กิิดเอง โดยอััติิโน “
มััติ”ิ รู้้�สึกเหมืือนเห็น็ จิิตกัับกิิเลสมัันทัันกัันพอดีี มัันสว่่างว๊๊าบ ตรง
จุุดที่เ่� จอกััน มัันบอกไม่่ถููก รู้แ�้ ต่ว่ ่่ามัันเป็็นธรรมชาติทิ ี่�ไ่ ม่่เคยเจอมา
ก่อ่ นเลย แต่เ่ กิดิ แวบเดีียวเองค่ะ่ สััมผัสั อะไรไม่่รู้�้ ขออภััย แย่จ่ ังั
อธิิบายไม่ถ่ ููก
..ตอนเดิินจงกรมก็ต็ ่า่ งไปจากปกติคิ ่ะ่ คืือปกติิจะดููความรู้�้สึก กาย
ยก วาง โยก หนักั เบา ตามรู้�้สึกไปเรื่อ�่ ย แต่่เมื่�่อคืืน หนููเห็น็ ตั้้ง� แต่่
ต้้นขาทั้้ง� สองข้า้ งจรดปลายเท้้า เห็็นรููปเคลื่อ�่ นละเอีียดแบบหนููไม่่
ได้เ้ ข้้าไปรู้้�สึกกำำ�หนด เห็็นเหมืือนที่ฝ�่ ึึกเลยค่ะ่ แต่่หนููเห็็นได้้ละเอีียด
รู้้ไ� ด้ช้ ััดทุกุ การเคลื่�่อน เหมืือนไม่่ใช่ต่ ััวหนููเลยค่ะ่ หนููเลยบอกพี่ว่� ่่า
มัันหลุดุ
#หลุุดออกจากความจงใจค่่ะ
..เดินิ จงกรมเหมืือนกันั แต่เ่ ห็็นต่่างกันั พััฒนาไป.. ช่ว่ งนี้้�กลางวััน
จิิตจะกาะฐานกายได้้ดีี ช่่วงนี้้�ตั้้�งแต่่อยู่่�กับั ลมเป็็นแล้้ว จิติ จะอยู่่�ที่�่
ลม ลงไปถึึงช่ว่ ง อะไรนะ อกนี่เ่� ค้้าว่่าอาการพอง ยุบุ แต่่ไม่ก่ ำ�ำ หนด
อะไร สัังเกตเฉยๆ ค่ะ่
..นี่่แ� ค่่เริ่�มๆ นะคะ เดี๋๋ย� วอาจเปลี่่�ยนอีีก
- 150 -