54 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 3 การละลายของสารในน้ำ 9. ความเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย ข้อเสนอแนะ “…….. “………………………………………… ลงชื่อ ................................. ( ................................ ) ตำแหน่ง ....... 10. บันทึกผลหลังการสอน ด้านความรู้ ด้านสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ด้านความสามารถทางวิทยาศาสตร์
55 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 3 การละลายของสารในน้ำ ด้านอื่น ๆ (พฤติกรรมเด่น หรือพฤติกรรมที่มีปัญหาของนักเรียนเป็นรายบุคคล (ถ้ามี)) ปัญหา/อุปสรรค แนวทางการแก้ไข
57 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร เวลา 3 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด ว 2.1 ป.5/3 วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของสารเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมี โดยใช้หลักฐาน เชิงประจักษ์ 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงของสารเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีได้(K) 2. ปฏิบัติกิจกรรมการเปลี่ยนแปลงทางเคมีได้อย่างถูกต้องและเป็นลำดับขั้นตอน (P) 3. มีความใฝ่เรียนรู้และให้ความร่วมมือในการทำกิจกรรมกลุ่ม (A) 3. สาระการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น เมื่อผสมสาร 2 ชนิด ขึ้นไปแล้วมีสารใหม่เกิดขึ้น ซึ่งมีสมบัติต่างจากสารเดิมหรือเมื่อสารชนิดเดียวเกิด การเป ลี่ ยน แป ล งแล้ วมี ส ารให ม่ เกิ ด ขึ้น ก าร เปลี่ยนแปลงนี้เรียกว่า การเปลี่ยนแปลงทางเคมี ซึ่งสังเกตได้จากมีสีหรือกลิ่นต่างจากสารเดิม หรือ มีฟองแก๊ส หรือมีตะกอนเกิดขึ้น หรือมีการเพิ่มขึ้น หรือลดลงของอุณหภูมิ พิจารณาตามหลักสูตรของสถานศึกษา 4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด การเปลี่ยนแปลงทางเคมี คือ การเปลี่ยนแปลงของสารชนิดเดียว หรือการทำปฏิกิริยาระหว่างสาร 2 ชนิด ขึ้นไปแล้วเกิดสารใหม่ขึ้น ซึ่งมีสมบัติต่างไปจากสารเดิม และเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงแล้วจะทำให้ กลับมาเป็นสารเดิมยาก โดยการเปลี่ยนแปลงทางเคมีหรือการเกิดปฏิกิริยาเคมีที่ทำให้เกิดสารใหม่ สามารถ สังเกตได้จากการเปลี่ยนแปลงต่าง ๆ ของสาร เช่น การมีสีที่ต่างจากเดิม การมีกลิ่นที่ต่างจากเดิม การมี ฟองแก๊สเกิดขึ้น การมีอุณหภูมิเพิ่มขึ้นหรือลดลง การมีตะกอนเกิดขึ้น เป็นต้น 5. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด 1) ทักษะการสังเกต 2) ทักษะการทดลอง 1. มีวินัย รับผิดชอบ 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. ซื่อสัตย์ สุจริต 4. มุ่งมั่นในการทำงาน
58 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 3) ทักษะการตั้งสมมติฐาน 4) ทักษะการทำงานร่วมกัน 5) ทักษะการพยากรณ์หรือการคาดคะเน 6) ทักษะการตีความหมายข้อมูลและลงข้อสรุป 3. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต 4. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 6. กิจกรรมการเรียนรู้ แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : สืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) ขั้นที่ 1 กระตุ้นความสนใจ (Engage) 1. ครูทักทายกับนักเรียน จากนั้นแจ้งจุดประสงค์การเรียนรู้ให้นักเรียนทราบ 2. ครูพูดคุยสนทนากับนักเรียน จากนั้นครูถามนักเรียนว่า “ตอนเช้า/ตอนเที่ยง นักเรียนรับประทาน อะไรบ้าง” โดยให้นักเรียนร่วมกันอภิปรายแสดงความคิดเห็นอย่างอิสระไม่มีการเฉลยว่าถูก หรือผิด (แนวตอบ : ขึ้นอยู่กับสิ่งที่นักเรียนรับประทาน เช่น ไส้กรอกทอด ไข่ดาว ไข่เจียว ไข่ต้ม หมูทอด ไก่ทอด เป็นต้น) 3. ครูยกตัวอย่างอาหารที่นักเรียนรับประทาน เช่น ไข่ต้ม แล้วครูตั้งประเด็นคำถามกระตุ้นความคิด นักเรียนว่า “นักเรียนคิดว่าไข่ต้ม เป็นการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของไข่ หรือไม่ อย่างไร” (แนวตอบ : ไม่ใช่การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ เนื่องจากไข่เมื่อเพิ่มความร้อนจนสุก จะเปลี่ยน สถานะจากของเหลวเป็นของแข็ง แต่เมื่อไข่ต้มที่สุกแล้ว ลดความร้อนลง จะไม่สามารถเปลี่ยน สถานะกลับเป็นของเหลวดังเดิมได้) 4. นักเรียนดูภาพในบทที่ 2 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีจากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 จากนั้นครูถามคำถามสำคัญประจำบทว่า “จากภาพเกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีหรือไม่ เพราะเหตุใด” โดยให้นักเรียนแต่ละคนร่วมกันอภิปรายเพื่อหาคำตอบ (แนวตอบ : เป็นการเปลี่ยนแปลงทางเคมี เนื่องจากเหล็กเมื่อโดนน้ำและอากาศทำให้เกิดสนิม เหล็ก ทำให้สีของเหล็กเปลี่ยนไปจากเดิม และเกิดสนิมเหล็กซึ่งเป็นสารใหม่) 5. นักเรียนเรียนรู้คำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับการเรียนในบทที่ 2 การเปลี่ยนแปลงทางเคมี จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 โดยครูขออาสาสมัครนักเรียน จำนวน 1 คน ให้เป็นผู้อ่านนำ และให้นักเรียนที่อยู่ในชั้นเรียนเป็นผู้อ่านตามทีละคำ ดังนี้ ชั่วโมงที่ 1 ขั้นนำ Chemical Change (‘เค็มมิคัล เชนจ) การเปลี่ยนแปลงทางเคมี Changes of Color (ชนจ ออฟว ‘คัลเลอ) สีเปลี่ยน Rust (รัสท) สนิม
59 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร 6. นักเรียนทำกิจกรรมนำสู่การเรียน โดยอ่านสถานการณ์จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 แล้วตอบคำถาม ลงในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล) ขั้นที่ 2 สำรวจค้นหา (Explore) 1. ครูนำลูกอม 4 รสชาติได้แก่ ลูกอมรสโคล่า ลูกอมรสสตอว์เบอร์รี่ ลูกอมรสมิ้นต์ และลูกอม รสมะนาว มาวางไว้หน้าชั้นเรียน โดยให้นักเรียนแต่ละคนเลือกลูกอมคนละ 1 เม็ด รสชาติใดก็ได้ จากนั้นครูแจ้งให้นักเรียนแบ่งกลุ่มออกเป็นกลุ่มละ 4 คน โดยแต่ละกลุ่มจะต้องประกอบไปด้วย นักเรียนที่มีลูกอมครบทั้ง 4 รสชาติได้แก่ ลูกอมรสโคล่า ลูกอมรสสตอว์เบอร์รี่ ลูกอมรสมิ้นต์ และลูกอมรสมะนาว 2. เมื่อนักเรียนแบ่งกลุ่มเรียบร้อย ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หรือแหล่งการ เรียนรู้ต่าง ๆ เช่น อินเทอร์เน็ต 3. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายเรื่องที่ได้ศึกษา จากนั้นให้นักเรียนแต่ละคนเขียนสรุปความรู้ ที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าลงในสมุดประจำตัวนักเรียน เพื่อนำส่งครูท้ายชั่วโมง (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม) 4. ครูตั้งประเด็นคำถามกระตุ้นความสนใจนักเรียนว่า “การเปลี่ยนแปลงใดบ้าง ที่เป็น การเปลี่ยนแปลงทางเคมี” โดยให้แต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายเพื่อหาคำตอบ (แนวตอบ : การเผาไหม้ การเกิดสนิม การทำขนมครก ไข่ต้ม การสุกของสตอว์เบอร์รี่) ขั้นที่ 2 สำรวจค้นหา (Explore) (ต่อ) 5. ครูจัดเตรียมวัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 มาวางไว้หน้าชั้นเรียน ดังนี้ - ช้อนโลหะ 1 คัน - กระดาษ 1 แผ่น - ไม้ขีดไฟ 1 กลัก - ผงชูรสแท้ 1ซอง - กระก๋องโลหะ 1 ใบ - ขวดแก้วปากแคบ 1 ใบ ขั้นสอน ชั่วโมงที่ 2 ขั้นสอน Physical Change (‘ฟิซิคัล เชนจ) การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ Vaporisation (‘เวเพอไรเซชัน) การกลายเป็นไอ Physical Change (‘ฟิซิคัล เชนจ) การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ Vaporisation (‘เวเพอไรเซชัน) การกลายเป็นไอ Physical Change (‘ฟิซิคัล เชนจ) การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ Vaporisation (‘เวเพอไรเซชัน) การกลายเป็นไอ
60 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร - ชุดตะเกียงแอลกอฮอล์ 1 ชุด - ผงฟู 1 ซอง - ลูกโป่ง 1 ใบ - น้ำส้มสายชู 1 ขวด - กรวยกรอกน้ำ 1 อัน - หลอดดูดน้ำ 1 หลอด - หลอดทดลองขนาดเล็ก 1 หลอด - น้ำปูนใส 1/2 ของหลอดทดลองขนาดเล็ก 6. นักเรียนแบ่งกลุ่ม (กลุ่มเดิม) จากชั่วโมงที่ผ่านมา จากนั้นให้นักเรียนแต่ละกลุ่มจัดเตรียมอุปกรณ์ ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ป.5 เล่ม 2 7. ครูแจ้งจุดประสงค์ของกิจกรรมที่ 1 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร ให้นักเรียนทราบ เพื่อเป็น แนวทางการปฏิบัติกิจกรรมที่ถูกต้อง 8. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร โดยปฏิบัติ กิจกรรม ดังนี้ 1) ศึกษาขั้นตอนการปฏิบัติกิจกรรมจากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 อย่างละเอียด หากมีข้อสงสัยให้สอบถามครู 2) ร่วมกันกำหนดปัญหาและตั้งสมมติฐานในการปฏิบัติกิจกรรม แล้วบันทึกผลลงในสมุดประจำตัว นักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 3) ร่วมกันปฏิบัติกิจกรรมตามขั้นตอนให้ครบถ้วนและถูกต้องทุกขั้นตอน จากนั้นบันทึกผลลงใน สมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม) 9. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ผลการปฏิบัติกิจกรรม แล้วอภิปรายผลและสรุปผลการทดลอง ขั้นที่ 3 อธิบายความรู้(Explain) 10. นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอผลการปฏิบัติกิจกรรมหน้าชั้นเรียน เพื่อแลกเปลี่ยนความคิด จนครบทุกกลุ่ม ในระหว่างที่นักเรียนนำเสนอครูคอยให้ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม เพื่อให้นักเรียน มีความเข้าใจที่ถูกต้อง (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบประเมินการนำเสนอผลงาน) 11. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปความรู้ที่ได้จากการปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 การเปลี่ยนแปลงทางเคมี ของสาร ซึ่งได้ข้อสรุปร่วมกันว่า “เมื่อเผากระดาษหรือผงชูรสแท้ พบว่ากระดาษหรือผงชูรสแท้ จะไหม้ กลายเป็นเถ้าถ่านสีดำ เมื่อเป่าลมใส่น้ำปูนใส พบว่าน้ำปูนใสจะขุ่น และมีตะกอนเกิดขึ้น เมื่อเทผงฟูลงในน้ำส้มสายชู พบว่ามีฟองแก๊สเกิดขึ้น” 12. นักเรียนแต่ละคนทำกิจกรรมหนูตอบได้ จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 โดยตอบ คำถามลงในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 ขั้นที่ 4 ขยายความเข้าใจ (Elaborate) 13. นักเรียนแต่ละคนใช้โทรศัพท์มือถือสแกน QR Code เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีจากหนังสือ เรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 จากนั้นครูตั้งประเด็นคำถามกระตุ้นความคิดนักเรียนว่า “เราสามารถสังเกตได้อย่างไรว่า สารใหม่ที่เกิดขึ้นการจากเปลี่ยนแปลง เป็นการเปลี่ยนแปลง ชั่วโมงที่ 3 ขั้นสอน
61 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร ทางเคมี” (แนวตอบ : สารที่ได้มีสีต่างจากสารเดิม สารที่ได้มีกลิ่นต่างจากสารเดิม เกิดแสงหรือเสียงขึ้น เกิดฟองแก๊สขึ้น มีการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของอุณหภูมิ เกิดตะกอนขึ้น) 14. นักเรียนแบ่งกลุ่ม (กลุ่มเดิม) จากชั่วโมงที่ผ่านมา จากนั้นให้แต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาค้นคว้าข้อมูล เพิ่มเติมเกี่ยวกับ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีผลดีและผลเสียจากการเกิดปฏิกิริยาเคมีของสาร จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หรือแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น อินเทอร์เน็ต 15. ครูอธิบายเพิ่มเติมให้นักเรียนเข้าใจเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสารว่า “การเปลี่ยนแปลง ทางเคมีของสารต่างจาการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของสาร โดยการเปลี่ยนแปลงทางเคมีของ สารจะทำให้เกิดสารใหม่ สมบัติของสารใหม่ที่ได้เปลี่ยนไปจากเดิม เป็นการเปลี่ยนแปลง องค์ประกอบภายในของสาร และสารใหม่ที่ได้กลับคืนสู่สภาพเดิมไม่ได้หรือทำได้ยาก” 16. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนซักถามเนื้อหาเกี่ยวกับ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร และให้ความรู้เพิ่มเติมจากคำถามของนักเรียน โดยครูใช้ PowerPoint เรื่อง การเปลี่ยนแปลง ทางเคมีของสาร ในการอธิบายเพิ่มเติม 17. นักเรียนแต่ละคนทำใบงานที่ 5.4.1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร เป็นการบ้านส่งใน ชั่วโมงถัดไป 18. นักเรียนแต่ละคนเขียนสรุปสาระสำคัญประจำ บทที่ 2 การเปลี่ยนแปลงทางเคมี โดยเขียน เป็นแผนผังมโนทัศน์ ลงในสมุดประจำตัวนักเรียน 19. นักเรียนแต่ละคนทำกิจกรรมฝึกทักษะ บทที่ 2 การเปลี่ยนแปลงทางเคมี จากหนังสือเรียน วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 ลงในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 20. นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๆ ละ 4 คน จากนั้นให้แต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษากิจกรรมสร้างสรรค์ผลงงาน จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 โดยให้เลือกผักหรือผลไม้กลุ่มละ 1 ชนิดช่วยกันสังเกต และบันทึกผลการเปลี่ยนแปลงทางเคมีอย่างน้อย 1 สัปดาห์ แล้วนำข้อมูลที่ได้จากการสังเกตมา จัดทำเป็นรายงาน เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของผักและผลไม้ ขั้นที่ 5 ตรวจสอบผล (Evaluate) 1. นักเรียนแต่ละคนดูตารางตรวจสอบตนเอง จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 จากนั้นครูถามนักเรียนเป็นรายบุคคลตามรายการข้อ 1-5 เพื่อเป็นการตรวจสอบความรู้ ความเข้าใจของนักเรียนหลังจากการเรียนจบบทที่ 2 การเปลี่ยนแปลงทางเคมี 2. ครูประเมินผล โดยการสังเกตพฤติกรรมการตอบคำถาม พฤติกรรมการทำงานรายบุคคล พฤติกรรมการทำงานกลุ่ม และจากการนำเสนอผลการทำกิจกรรมหน้าชั้นเรียน 3. ครูตรวจสอบผลการทำกิจกรรมนำสู่การเรียน ในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ป.5 เล่ม 2 4. ครูตรวจสอบผลการปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร ในสมุดประจำตัว นักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ป.5 เล่ม 2 5. ครูตรวจสอบผลการทำกิจกรรมหนูตอบได้ ในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 ขั้นสรุป
62 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร 6. ครูตรวจสอบผลการทำใบงานที่ 5.4.1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร 7. ครูตรวจผลการทำกิจกรรมสรุปสาระสำคัญประจำ บทที่ 2 การเปลี่ยนแปลงทางเคมี ในสมุดประจำตัวนักเรียน 8. ครูตรวจสอบผลการทำกิจกรรมฝึกทักษะ บทที่ 2 การเปลี่ยนแปลงทางเคมี ในสมุดประจำตัว นักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 9. ครูตรวจสอบรายงาน เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของผักและผลไม้ ของนักเรียนแต่ละกลุ่ม 10. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร ซึ่งได้ข้อสรุปร่วมกันว่า “การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร คือ การเปลี่ยนแปลงของสารชนิดเดียว หรือการทำปฏิกิริยา ระหว่างสาร 2 ชนิดขึ้นไปแล้วเกิดสารใหม่ ซึ่งมีสมบัติต่างไปต่างเดิม และทำให้กลับมาเป็นสารเดิม ได้ยาก โดยสามารถสังเกตการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นจากสารใหม่ได้หลายอย่าง เช่น สีที่จากต่าง เดิม กลิ่นที่ต่างจากเดิม อาจมีเสียงหรือแสงเกิดขึ้น มีฟองแก๊สเกิดขึ้น มีการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของ อุณหภูมิ หรือมีตะกอนเกิดขึ้น” 7. การวัดและประเมินผล รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 7.1 ประเมินระหว่าง การจัดกิจกรรม การเรียนรู้ 1) กิจกรรมนำสู่ การเรียน - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 2) ผลบันทึกการ ปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 การเปลี่ยนแปลง ทางเคมีของสาร - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 3) กิจกรรมหนูตอบได้ - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 4) การเปลี่ยนแปลง ทางเคมีของสาร - ตรวจใบงานที่ 5.4.1 - ใบงานที่ 5.4.1 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 5) กิจกรรมสรุป สาระสำคัญประจำ บทที่ 2 การเปลี่ยนแปลง - ตรวจสมุดประจำตัว - สมุดประจำตัว - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
63 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน ทางเคมี รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 6) กิจกรรมฝึกทักษะ บทที่ 2 การเปลี่ยนแปลง ทางเคมี - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 7) การนำเสนอ ผลงาน/ผลการ ปฏิบัติกิจกรรม - ประเมินการนำเสนอ ผลงาน/ผลการปฏิบัติ กิจกรรม - แบบประเมินการ นำเสนอผลงาน - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 8) พฤติกรรมการ ทำงานรายบุคคล - สังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 9) พฤติกรรมการ ทำงานกลุ่ม - สังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 10) คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - สังเกตความมีวินัย รับผิดชอบ ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่นในการ ทำงาน - แบบประเมิน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 7.2 การประเมินชิ้นงาน/ ภาระงาน (รวบยอด) - ตรวจรายงาน เรื่อง การเปลี่ยนแปลง ทางเคมีของผักและ ผลไม้ - แบบประเมินชิ้นงาน/ ภาระงาน (รวบยอด) - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 8. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ 8.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง 2) แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง 3) ใบงานที่ 5.4.1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร 4) วัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร 5) PowerPoint เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร 6) ลูกอม 4 รสชาติ 7) สมุดประจำตัวนักเรียน 8.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน
64 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร 2) อินเทอร์เน็ต ใบงานที่ 5.4.1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร เด็กหญิง ก. ซื้อแกงกะทิจากตลาด ช่วงเช้า จากนั้นเด็กหญิง ก. ตั้งแกงกะทิทิ้งไว้บนโต๊ะอาหาร ในช่วงเย็น เด็กหญิง ก. นำแกงกะทิมาเทใส่จานเพื่อรับประทาน พบว่า แกงกะทิมีกลิ่นเหม็น
65 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร เฉลย จากข้อมูลดังกล่าว นักเรียนคิดว่าการเปลี่ยนแปลงของแกงกะทิ เป็นการเปลี่ยนแปลงทางเคมี หรือไม่สังเกตได้อย่างไร ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ให้นักเรียนนำคำในสี่เหลี่ยมด้านล่างนี้ เติมลงในช่องว่างด้านล่าง เกิดสารใหม่ เปลี่ยนแปลงรูปร่าง ภายนอก เปลี่ยนสถานะกลับ สู่สภาพเดิมไม่ได้ สมบัติของสาร คงเดิม เปลี่ยนสถานะ กลับไปกลับมาได้ สมบัติของสาร เปลี่ยนแปลง ได้สารเดิม เปลี่ยนแปลง องค์ประกอบภายใน ใบงานที่ 5.4.1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร เด็กหญิง ก. ซื้อแกงกะทิจากตลาด ช่วงเช้า จากนั้นเด็กหญิง ก. ตั้งแกงกะทิทิ้งไว้บนโต๊ะอาหาร ในช่วงเย็น เด็กหญิง ก. นำแกงกะทิมาเทใส่จานเพื่อรับประทาน พบว่า แกงกะทิมีกลิ่นเหม็น จากข้อมูลดังกล่าว นักเรียนคิดว่าการเปลี่ยนแปลงของแกงกะทิ เป็นการเปลี่ยนแปลงทางเคมี หรือไม่สังเกตได้อย่างไร การเปลี่ยนแปลงของแกงกะทิ เป็นการเปลี่ยนแปลงทางเคมี เนื่องจากแกงกะทิมีกลิ่นเหม็น ต่างจากตอนแรกที่ซื้อมา แสดงว่าแกงกะทิเกิดปฏิกิริยาทางเคมีเกิดขึ้น การเปลี่ยนแปลงทางเคมี การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ
66 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร ให้นักเรียนนำคำในสี่เหลี่ยมด้านล่างนี้ เติมลงในช่องว่างด้านล่าง เกิดสารใหม่ เปลี่ยนแปลงรูปร่าง ภายนอก เปลี่ยนสถานะกลับ สู่สภาพเดิมไม่ได้ สมบัติของสาร คงเดิม เปลี่ยนสถานะ กลับไปกลับมาได้ สมบัติของสาร เปลี่ยนแปลง ได้สารเดิม เปลี่ยนแปลง องค์ประกอบภายใน รายงาน เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของผักและผลไม้ คำชี้แจง : นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๆ ละ 4 คน โดยเลือกผักหรือผลไม้มา 1 ชนิด จากนั้นช่วยกันสังเกต และบันทึก ผลการเปลี่ยนแปลงทางเคมีอย่างน้อย 1 สัปดาห์ แล้วนำข้อมูลที่ได้จากการสังเกตมาจัดทำเป็น รายงาน เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของผักและผลไม้ การเปลี่ยนแปลงทางเคมี การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ • เกิดสารใหม่ • เปลี่ยนสถานะกลับสู่สภาพเดิมไม่ได้ • สมบัติของสารเปลี่ยนแปลง • เปลี่ยนแปลงองค์ประกอบภายใน • ได้สารเดิม • เปลี่ยนสถานะกลับไปกลับมา • สมบัติของสารคงเดิม • เปลี่ยนแปลงรูปร่างภายนอก ชิ้นงาน/ภาระงาน (รวบยอด)
67 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร 9. ความเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย ข้อเสนอแนะ “…….. “………………………………………… ลงชื่อ ................................. ( ................................ ) ตำแหน่ง ....... 10. บันทึกผลหลังการสอน ด้านความรู้ ด้านสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ด้านความสามารถทางวิทยาศาสตร์
68 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 4 การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสาร ด้านอื่น ๆ (พฤติกรรมเด่น หรือพฤติกรรมที่มีปัญหาของนักเรียนเป็นรายบุคคล (ถ้ามี)) ปัญหา/อุปสรรค แนวทางการแก้ไข
70 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร เวลา 4 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด ว 2.1 ป.5/4 วิเคราะห์และระบุการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. วิเคราะห์และระบุการเปลี่ยนแปลงทางเคมีที่ผันกลับได้ได้(K) 2. วิเคราะห์และระบุการเปลี่ยนแปลงทางเคมีที่ผันกลับไม่ได้ 3. ปฏิบัติกิจกรรมเพื่อระบุการเปลี่ยนแปลงทางเคมีที่ผันกลับได้ได้อย่างถูกต้อง (P) 4. มีความใฝ่เรียนรู้และให้ความร่วมมือในการทำกิจกรรมกลุ่ม (A) 3. สาระการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น เมื่อสารเกิดการเปลี่ยนแปลงแล้ว สารสามารถ เปลี่ยนกลับเป็นสารเดิมได้ เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผัน กลับได้ เช่น การหลอมเหลว การกลายเป็นไอ การละลาย แต่สารบางอย่างเกิดการเปลี่ยนแปลงแล้ว ไม่สามารถเปลี่ยนกลับเป็นสารเดิมได้ เป็นการ เปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ เช่น การเผาไหม้ การเกิด สนิม พิจารณาตามหลักสูตรของสถานศึกษา 4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด เมื่อสารเกิดการเปลี่ยนแปลงแล้วสามารถเปลี่ยนกลับเป็นสารเดิมได้ เรียกว่า การเปลี่ยนแปลงที่ผัน กลับได้ เช่น การหลอมเหลว การกลายเป็นไอ การแข็งตัว การละลาย เป็นต้น ส่วนสารที่เกิดการ เปลี่ยนแปลงแล้วไม่สามารถเปลี่ยนกลับเป็นสารเดิมได้ เรียกว่า การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ เช่น การเผาไหม้ การสุกของผลไม้ การเกิดสนิม เป็นต้น 5. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด 1) ทักษะการสังเกต 2) ทักษะการทดลอง 1. มีวินัย รับผิดชอบ 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. ซื่อสัตย์ สุจริต 4. มุ่งมั่นในการทำงาน
71 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 3) ทักษะการตั้งสมมติฐาน 4) ทักษะการทำงานร่วมกัน 5) ทักษะการตีความหมายข้อมูลและลงข้อสรุป 3. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต 4. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 6. กิจกรรมการเรียนรู้ แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : สืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) ขั้นที่ 1 กระตุ้นความสนใจ (Engage) 1. ครูทักทายกับนักเรียน จากนั้นครูทบทวนความรู้เดิมเกี่ยวกับ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงทางเคมี และการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ โดยครูแจกกระดาษสีเหลือง และสีแดง ให้นักเรียนคนละ 2 สี จากนั้นครูชี้แจงให้นักเรียนปฏิบัติดังนี้ • กระดาษสีเหลือง แทนการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ • กระดาษสีแดง แทนการเปลี่ยนแปลงทางเคมี 2. ครูยกตัวอย่างการเปลี่ยนแปลงของสารในชีวิตประจำวัน 10 ตัวอย่าง เช่น การเผากระดาษ จากนั้นให้นักเรียนแต่ละคนวิเคราะห์ว่า “ตัวอย่างดังกล่าวเป็นการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ หรือการเปลี่ยนแปลงทางเคมี” 3. นักเรียนยกกระดาษสี เพื่อตอบคำถาม หากนักเรียนตอบถูกจะได้คะแนนรวม 1 คะแนน จากนั้นครูรวบรวมคะแนนสะสมของนักเรียนแต่ละคน โดยครูกล่าวชื่นชมนักเรียนที่ได้คะแนน สูงสุด 4. นักเรียนดูภาพในบทที่ 3 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร จากหนังสือเรียน วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 จากนั้นครูถามคำถามสำคัญประจำบทว่า “การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับ ไม่ได้คืออะไร” โดยให้นักเรียนแต่ละคนร่วมกันอภิปรายแสดงความคิดเห็นโดยไม่มีการเฉลยว่า ถูกหรือผิด (แนวตอบ : การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ คือ การที่สารเกิดการเลี่ยนแปลงแล้วไม่สามารถ เปลี่ยนกลับเป็นสารเดิมได้) 5. นักเรียนเรียนรู้คำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับการเรียนในบทที่ 3 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับ ไม่ได้ของสาร จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 โดยครูขออาสาสมัครนักเรียน จำนวน 1 คน ให้เป็นผู้อ่านนำ และให้นักเรียนที่อยู่ในชั้นเรียนเป็นผู้อ่านตามทีละคำ ดังนี้ ชั่วโมงที่ 1 ขั้นนำ Irreversible Change (อิริ’ เวอซึบึล เชนจ) การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ Reversible Change (ริ’ เวอซึบึล เชนจ) การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ Melting (‘เม็ลทิง) การหลอมเหลว Dissolution (ดิสโซ’ ลูชัน) การละลาย
72 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร 6. นักเรียนทำกิจกรรมนำสู่การเรียน โดยอ่านสถานการณ์จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 แล้วตอบคำถาม ลงในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล) ขั้นที่ 2 สำรวจค้นหา (Explore) 1. นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๆ ละ 4 คน ตามความสมัครใจ จากนั้นให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษา ค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ และผันกลับไม่ได้ของสาร จากหนังสือ เรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หรือแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น อินเทอร์เน็ต 2. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายเรื่องที่ได้ศึกษา จากนั้นให้นักเรียนแต่ละคนเขียนสรุปความรู้ ที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าลงในสมุดประจำตัวนักเรียน เพื่อนำส่งครูท้ายชั่วโมง (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม) 3. ครูตั้งประเด็นคำถามกระตุ้นความสนใจนักเรียนว่า “การหลอมเหลวของน้ำแข็งขั้วโลก เป็นการ เปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้หรือไม่ เพราะเหตุใด” โดยให้แต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายเพื่อหาคำตอบ (แนวตอบ : การหลอมเหลวของน้ำแข็งขั้วโลก เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ เพราะในปัจจุบัน ขั้วโลกมีอุณหภูมิสูงขึ้น จึงทำให้น้ำแข็งเกิดการละลาย แต่ถ้าขั้วโลกมีอุณหภูมิที่ลดลงจนถึงระดับ หนึ่ง จะทำให้น้ำแข็งที่เคยละลายเกิดการแข็งตัวเช่นเดิม) ขั้นที่ 2 สำรวจค้นหา (Explore) (ต่อ) 4. ครูจัดเตรียมวัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 ดอกอัญชันเปลี่ยนสีจากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 มาวางไว้หน้าชั้นเรียน ดังนี้ - ดอกอัญชันสด 5 ดอก - แท่งแก้วคนสาร 2 อัน - น้ำเปล่า 250 มิลลิลิตร - น้ำมะนาว 250 มิลลิลิตร - บีกเกอร์ขนาด 500 มิลลิลิตร - ไม้ขีดไฟ 1 กลัก - หลอดหยด 3 อัน - น้ำสบู่ 250 มิลลิลิตร - หลอดทดลอง 1 หลอด - ชุดตะเกียงแอลกอฮอล์ 1 ชุด 5. นักเรียนแบ่งกลุ่ม (กลุ่มเดิม) จากชั่วโมงที่ผ่านมา จากนั้นให้นักเรียนแต่ละกลุ่มจัดเตรียมอุปกรณ์ ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 ดอกอัญชันเปลี่ยนสี จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 6. ครูแจ้งจุดประสงค์ของกิจกรรมที่ 1 ดอกอัญชันเปลี่ยนสีให้นักเรียนทราบ เพื่อเป็นแนวทางการ ขั้นสอน ชั่วโมงที่ 2 ขั้นสอน Physical Change Physical Change Physical Change (‘ฟิซิคัล เชนจ) ) ) การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ
73 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร ปฏิบัติกิจกรรมที่ถูกต้อง 7. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 ดอกอัญชันเปลี่ยนสี โดยปฏิบัติกิจกรรม ดังนี้ 1) ศึกษาขั้นตอนการปฏิบัติกิจกรรมจากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 อย่างละเอียด หากมีข้อสงสัยให้สอบถามครู 2) ร่วมกันกำหนดปัญหาและตั้งสมมติฐานในการปฏิบัติกิจกรรม แล้วบันทึกผลลงในสมุดประจำตัว นักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 3) ร่วมกันปฏิบัติกิจกรรมตามขั้นตอนให้ครบถ้วนและถูกต้องทุกขั้นตอน จากนั้นบันทึกผลลงใน สมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม) 8. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ผลการปฏิบัติกิจกรรม แล้วอภิปรายผลและสรุปผลการทดลอง ขั้นที่ 3 อธิบายความรู้(Explain) 9. นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอผลการปฏิบัติกิจกรรมหน้าชั้นเรียน เพื่อแลกเปลี่ยนความคิด จนครบทุกกลุ่ม ในระหว่างที่นักเรียนนำเสนอครูคอยให้ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม เพื่อให้นักเรียน มีความเข้าใจที่ถูกต้อง (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบประเมินการนำเสนอผลงาน) 10. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปความรู้ที่ได้จากการปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 ดอกอัญชันเปลี่ยนสี ซึ่งได้ข้อสรุปร่วมกันว่า “เมื่อนำดอกอัญชันไปต้มในน้ำเดือด จะได้น้ำอัญชันที่มีน้ำเงิน เมื่อนำน้ำ มะนาวหยดลงในน้ำอัญชันที่มีสีน้ำเงินจะเกิดการเปลี่ยนสีของน้ำอัญชันเป็นสีม่วง และเมื่อนำน้ำ สบู่หยดลงในน้ำอัญชันที่มีสีม่วง จะเกิดการเปลี่ยนสีของน้ำอัญชันเป็นสีน้ำเงิน ซึ่งจากการทดลอง ดังกล่าวสรุปได้ว่าการเปลี่ยนสีของน้ำอัญชันเป็นการเปลี่ยนแปลงทางเคมีที่ผันกลับได้” 11. ครูอธิบายเพิ่มเติมให้นักเรียนเข้าใจว่า “การเปลี่ยนแปลงทางเคมี มีด้วยกัน 2 ประเภท คือ การเปลี่ยนแปลงทางเคมีที่ผันกลับได้ ยกตัวอย่างเช่น การเปลี่ยนสีของน้ำอัญชัน และ การเปลี่ยนแปลงทางเคมีที่ผันกลับไม่ได้ เช่น การเผาไหม้ของกระดาษ เป็นต้น” 12. ครูตั้งประเด็นคำถามกระตุ้นความคิดนักเรียนว่า “นอกจากการเผาไหม้ของกระดาษ นักเรียนคิดว่า เราสามารถพบเห็นตัวอย่างของการเปลี่ยนแปลงทางเคมีที่ผันกลับไม่ได้ ที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน อะไรอีกบ้าง” โดยให้แต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายเพื่อหาคำตอบ ชั่วโมงที่ 3-4 ขั้นสอน
74 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร (แนวตอบ : การเกิดสนิมของเหล็ก การสุกของผลไม้เป็นต้น) 13. นักเรียนแต่ละคนทำกิจกรรมหนูตอบได้ จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 โดยตอบ คำถามลงในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 ขั้นที่ 4 ขยายความเข้าใจ (Elaborate) 14. นักเรียนแต่ละคนใช้โทรศัพท์มือถือสแกน QR Code เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 จากนั้นครูตั้งประเด็นคำถามกระตุ้นความคิดนักเรียนว่า “การละลายของสารในน้ำ เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้หรือผันกลับไม่ได้” (แนวตอบ : การละลายของสารในน้ำเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ โดยเมื่อเพิ่มความร้อนให้ อุณหภูมิสูงในระดับหนึ่ง สารเดิมจะเปลี่ยนสถานะเป็นสถานะเดิมก่อนทำการละลายกับน้ำ) 15. นักเรียนแต่ละคนศึกษาค้นคว้าข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ของสาร และการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ของสาร จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หรือแหล่ง การเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น อินเทอร์เน็ต จากนั้นเขียนสรุปความรู้ที่ได้จากการศึกษาค้นคว้าลงใน สมุดประจำตัวนักเรียน (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล) 16. ครูอธิบายเพิ่มเติมให้นักเรียนเข้าใจเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร ว่า “การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพ เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ ส่วนการเปลี่ยนแปลงทาง เคมี ส่วนใหญ่เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ยกเว้นสารบางชนิดที่เมื่อเกิดปฏิกิริยาทางเคมี แล้ว สามารถผันกลับได้ เช่น สีของดอกอัญชัน เป็นต้น” 17. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนซักถามเนื้อหา เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ ของสาร และให้ความรู้เพิ่มเติมจากคำถามของนักเรียน โดยครูใช้ PowerPoint เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร ในการอธิบายเพิ่มเติม 18. นักเรียนตอบคำถามท้าทายการคิดขั้นสูง จากหนังสือเรียน วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 ลงในสมุด ประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 จากนั้นนักเรียนแต่ละคนทำ ใบงานที่ 5.5.1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร เป็นการบ้านส่งใน ชั่วโมงถัดไป 19. นักเรียนแต่ละคนเขียนสรุปสาระสำคัญประจำ บทที่ 3 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับ ไม่ได้ของสาร โดยเขียนเป็นแผนผังมโนทัศน์ ลงในสมุดประจำตัวนักเรียน 20. นักเรียนแต่ละคนทำกิจกรรมฝึกทักษะ บทที่ 3 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ ของสาร จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 ลงในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 21. นักเรียนทำแบบทดสอบหลังเรียนของหน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง เพื่อเป็นการวัด ความรู้หลังเรียนของนักเรียน 22. นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๆ ละ 3 คน ตามความสมัครใจ จากนั้นให้แต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษากิจกรรม สร้างสรรค์ผลงาน จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 แล้วช่วยกันสำรวจเกี่ยวกับ
75 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ของสาร หรือการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ของสารที่เกิดขึ้น ในชีวิตประจำวัน จากนั้นรวบรวมข้อมูลและจัดทำเป็นใบความรู้ พร้อมตกแต่งให้สวยงาม ขั้นที่ 5 ตรวจสอบผล (Evaluate) 1. นักเรียนแต่ละคนดูตารางตรวจสอบตนเอง จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 จากนั้นครูถามนักเรียนเป็นรายบุคคลตามรายการข้อ 1-5 เพื่อเป็นการตรวจสอบความรู้ ความเข้าใจของนักเรียนหลังจากการเรียนจบบทที่ 3 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับ ไม่ได้ของสาร 2. ครูตรวจสอบผลการทำแบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง เพื่อตรวจสอบความเข้าใจหลังเรียนของนักเรียน 3. ครูประเมินผล โดยการสังเกตพฤติกรรมการตอบคำถาม พฤติกรรมการทำงานรายบุคคล พฤติกรรมการทำงานกลุ่ม และจากการนำเสนอผลการทำกิจกรรมหน้าชั้นเรียน 4. ครูตรวจสอบผลการทำกิจกรรมนำสู่การเรียน ในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ป.5 เล่ม 2 5. ครูตรวจสอบผลการปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 ดอกอัญชันเปลี่ยนสีในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ป.5 เล่ม 2 6. ครูตรวจสอบผลการทำกิจกรรมหนูตอบได้ ในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 7. ครูตรวจ คำถามท้าทายการคิดขั้นสูง ในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 8. ครูตรวจสอบผลการทำใบงานที่ 5.5.1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร 9. ครูตรวจผลการทำกิจกรรมสรุปสาระสำคัญประจำ บทที่ 3 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และ ผันกลับไม่ได้ของสาร ในสมุดประจำตัวนักเรียน 10. ครูตรวจสอบผลการทำกิจกรรมฝึกทักษะ บทที่ 3 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ ของสาร ในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 11. ครูตรวจชิ้นงาน/ผลงาน ใบความรู้ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร ในชีวิตประจำวัน ของนักเรียนแต่ละกลุ่ม 12. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร ซึ่งได้ข้อสรุปร่วมกันว่า “การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ของสาร คือ การที่สารเกิดการเปลี่ยนแปลง แล้ว สามารถเปลี่ยนกลับเป็นสารเดิมได้ เช่น การหลอมเหลว การกลายเป็นไอ การเปลี่ยนสีของ ดอกอัญชัน ส่วนการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ การที่สารเกิดการเปลี่ยนแปลงแล้วไม่สามารถ ขั้นสรุป
76 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร กลับเป็นสารเดิมได้ เช่น การเผาไหม้ การเกิดสนิม” 7. การวัดและประเมินผล รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 7.1 ประเมินระหว่าง การจัดกิจกรรม การเรียนรู้ 1) กิจกรรมนำสู่ การเรียน - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 2) ผลบันทึกการ ปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 ดอกอัญชันเปลี่ยน สี - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 3) กิจกรรมหนูตอบได้ - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 4) กิจกรรมท้าทาย การคิดขั้นสูง - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 5) การเปลี่ยนแปลงที่ ผันกลับได้และ ผันกลับไม่ได้ของ สาร - ตรวจใบงานที่ 5.5.1 - ใบงานที่ 5.5.1 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 6) กิจกรรมสรุป สาระสำคัญประจำ บทที่ 3 การเปลี่ยนแปลงที่ ผันกลับได้และ ผันกลับไม่ได้ของ สาร - ตรวจสมุดประจำตัว - สมุดประจำตัว - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน
77 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 7) กิจกรรมฝึกทักษะ บทที่ 3 การเปลี่ยนแปลงที่ ผันกลับได้และ ผันกลับไม่ได้ของ สาร - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 8) การนำเสนอ ผลงาน/ผลการ ปฏิบัติกิจกรรม - ประเมินการนำเสนอ ผลงาน/ผลการปฏิบัติ กิจกรรม - แบบประเมินการ นำเสนอผลงาน - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 9) พฤติกรรมการ ทำงานรายบุคคล - สังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 10) พฤติกรรมการ ทำงานกลุ่ม - สังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 11) คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - สังเกตความมีวินัย รับผิดชอบ ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่นในการ ทำงาน - แบบประเมิน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 7.2 การประเมินหลังเรียน - แบบทดสอบ หลังเรียน หน่วยการ เรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง - ตรวจแบบทดสอบ หลังเรียน หน่วยการ เรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง - แบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 7.3 การประเมินชิ้นงาน/ ภาระงาน (รวบยอด) - ตรวจชิ้นงาน ใบความรู้ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผัน กลับได้และผันกลับ ไม่ได้ของสาร ในชีวิตประจำวัน - แบบประเมินชิ้นงาน/ ภาระงาน (รวบยอด) - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 8. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ 8.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง 2) แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง 3) ใบงานที่ 5.5.1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร
78 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร 4) วัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 ดอกอัญชันเปลี่ยนสี 5) PowerPoint เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร 6) กระดาษสีเหลือง และสีแดง 7) QR Code เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ 8) สมุดประจำตัวนักเรียน 8.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) อินเทอร์เน็ต ใบงานที่ 5.5.1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ คืออะไร ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ คืออะไร
79 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร เฉลย ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................... ให้นักเรียนทำเครื่อง √ หน้าข้อความที่กล่าวถูกต้องและทำเครื่องหมาย X หน้าข้อความที่ผิด ................. 1) การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของน้ำ เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ ................. 2) การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสารทุกชนิด เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ ................. 3) การเผาไหม้ เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ ................. 4) การเปลี่ยนสีของดอกอัญชัน เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ ................. 5) การเกิดสนิมเหล็ก เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ ................. 6) การเกิดสนิมเหล็ก เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้เช่นเดียวกับการเผาไหม้ ................. 7) การเปลี่ยนสีของดอกอัญชัน เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้เช่นเดียวกับ การเช่นเดียวกับการหลอมเหลวของสสาร ใบงานที่ 5.5.1 เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ คืออะไร การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ คือ การที่สารเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงแล้ว สามารถเปลี่ยนกลับ เป็นสารเดิมได้ เช่น การหลอมเหลว การกลายเป็นไอ การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ คืออะไร การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ คือ การที่สารเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงแล้ว ไม่สามารถกลับ เป็นสารเดิมได้ เช่น การเผาไหม้ การเกิดสนิม ให้นักเรียนทำเครื่อง √ หน้าข้อความที่กล่าวถูกต้องและทำเครื่องหมาย X หน้าข้อความที่ผิด
80 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร ........√..... 1) การเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของน้ำ เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ ........X..... 2) การเปลี่ยนแปลงทางเคมีของสารทุกชนิด เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ ........√..... 3) การเผาไหม้ เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ ........X..... 4) การเปลี่ยนสีของดอกอัญชัน เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ ........X..... 5) การเกิดสนิมเหล็ก เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ ........X..... 6) การเกิดสนิมเหล็ก เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้เช่นเดียวกับการเผาไหม้ ........√..... 7) การเปลี่ยนสีของดอกอัญชัน เป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ เช่นเดียวกับการเช่นเดียวกับการหลอมเหลวของสสาร ใบความรู้ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสารในชีวิตประจำวัน คำชี้แจง : นักเรียนแบ่งกลุ่ม ๆ ละ 3 คน ช่วยกันสำรวจเกี่ยวกับ เรื่อง การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ของสาร หรือการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับไม่ได้ของสารที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน จากนั้นรวบรวมข้อมูลและ จัดทำเป็นใบความรู้ พร้อมตกแต่งให้สวยงาม ชิ้นงาน/ภาระงาน (รวบยอด)
81 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร 9. ความเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย ข้อเสนอแนะ “…….. “………………………………………… ลงชื่อ ................................. ( ................................ ) ตำแหน่ง ....... 10. บันทึกผลหลังการสอน ด้านความรู้ ด้านสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ด้านความสามารถทางวิทยาศาสตร์ ด้านอื่น ๆ (พฤติกรรมเด่น หรือพฤติกรรมที่มีปัญหาของนักเรียนเป็นรายบุคคล (ถ้ามี))
82 หน่วยการเรียนรู้ที่ 5 การเปลี่ยนแปลง แผนฯ ที่ 5 การเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และผันกลับไม่ได้ของสาร ปัญหา/อุปสรรค แนวทางการแก้ไข
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 83 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ เวลา 15 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด ว 3.2 เข้าใจเข้าใจองค์ประกอบและความสัมพันธ์ของระบบโลก กระบวนการเปลี่ยนแปลงภายในโลก และบนผิวโลก ธรณีพิบัติภัย กระบวนการเปลี่ยนแปลงลมฟ้าอากาศและภูมิอากาศโลก รวมทั้งผล ต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม ว 3.2 ป.5/1 เปรียบเทียบปริมาณน้ำในแต่ละแหล่ง และระบุปริมาณน้ำที่มนุษย์สามารถนำมาใช้ ประโยชน์ได้จากข้อมูลที่รวบรวมได้ ว 3.2 ป.5/2 ตระหนักถึงคุณค่าของน้ำโดยนำเสนอแนวทางการใช้น้ำอย่างประหยัดและการ อนุรักษ์น้ำ ว 3.2 ป.5/3 สร้างแบบจำลองที่อธิบายการหมุนเวียนของน้ำในวัฏจักรน้ำ ว 3.2 ป.5/4 เปรียบเทียบกระบวนการเกิดเมฆ หมอก น้ำค้าง และน้ำค้างแข็ง จากแบบจำลอง ว 3.2 ป.5/5 เปรียบเทียบกระบวนการเกิดฝน หิมะ และลูกเห็บ จากข้อมูลที่รวบรวมได้ 2. สาระการเรียนรู้ 2.1 สาระการเรียนรู้แกนกลาง 1. โลกมีทั้งน้ำจืดและน้ำเค็มซึ่งอยู่ในแหล่งน้ำต่าง ๆ ที่มีทั้งแหล่งน้ำผิวดิน เช่น ทะเล มหาสมุทร บึง แม่น้ำ และแหล่งน้ำใต้ดิน เช่น น้ำในดิน และน้ำบาดาล น้ำทั้งหมดของโลกแบ่งเป็นน้ำเค็ม ประมาณร้อยละ 97.5 ซึ่งอยู่ในมหาสมุทรและแหล่งน้ำอื่น ๆ และที่เหลืออีกประมาณร้อยละ 2.5 เป็นน้ำจืด ถ้าเรียงลำดับปริมาณน้ำจืดจากมากไปน้อยจะอยู่ที่ ธารน้ำแข็ง และพืชน้ำแข็ง น้ำใต้ดิน ชั้นดินเยือกแข็งคงตัวและน้ำแข็งใต้ดิน ทะเลสาบ ความชื้นในดิน ความชื้นในบรรยากาศ บึง แม่น้ำ และน้ำในสิ่งมีชีวิต 2. น้ำจืดที่มนุษย์นำมาใช้ได้มีปริมาณน้อยมากจึงควรใช้น้ำอย่างประหยัดและร่วมกันอนุรักษ์น้ำ 3. วัฏจักรน้ำ เป็นการหมุนเวียนของน้ำที่มีแบบรูป ซ้ำเดิม และต่อเนื่องระหว่างน้ำในบรรยากาศน้ำ ผิวดิน และน้ำใต้ดิน โดยพฤติกรรมการดำรงชีวิตของพืชและสัตว์ส่งผลต่อวัฏจักรน้ำ 4. ไอน้ำในอากาศจะควบแน่นเป็นละอองน้ำเล็ก ๆ โดยมีละอองลอย เช่น เกลือ ฝุ่นละออง ละออง เรณูของดอกไม้ เป็นอนุภาคแกนกลาง เมื่อละอองน้ำจำนวนมากเกาะกลุ่มรวมกันลอยอยู่สูงจาก พื้นดินมาก เรียกว่า เมฆ แต่ละอองน้ำที่เกาะกลุ่มรวมกันอยู่ใกล้พื้นดิน เรียกว่า หมอก ส่วนไอน้ำที่ ควบแน่นเป็นละอองน้ำเกาะอยู่บนพื้นผิววัตถุใกล้พื้นดิน เรียกว่า น้ำค้าง ถ้าอุณหภูมิใกล้พื้นดิน ต่ำกว่าจุดเยือกแข็งน้ำค้างก็จะกลายเป็นน้ำค้างแข็ง 5. ฝน หิมะ ลูกเห็บ เป็นหยาดน้ำฟ้าซึ่งเป็นน้ำที่มีสถานะต่าง ๆ ที่ตกจากฟ้าถึงพื้นดิน ฝนเกิดจาก ละอองน้ำในเมฆที่รวมตัวกันจนอากาศไม่สามารถพยุงไว้ได้จึงตกลงมา หิมะเกิดจากไอน้ำในอากาศ ระเหิดกลับเป็นผลึกน้ำแข็ง รวมตัวกันจนมีน้ำหนักมากขึ้นจนเกินกว่าอากาศจะพยุงไว้จึงตกลงมา ลูกเห็บเกิดจากหยดน้ำที่เปลี่ยนสถานะเป็นน้ำแข็งแล้วถูกพายุพัดวนซ้ำไปซ้ำมาในเมฆฝนฟ้า คะนองที่มีขนาดใหญ่และอยู่ในระดับสูงจนเป็นก้อนน้ำแข็งขนาดใหญ่ขึ้นแล้วตกลงมา
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 84 2.2 สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น (พิจารณาตามหลักสูตรสถานศึกษา) 3. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด โลกของเรามีน้ำปกคลุมเป็นส่วนใหญ่ของพื้นผิวโลกทั้งหมด โดยมีทั้งแหล่งน้ำเค็มและแหล่งน้ำจืด ซึ่งมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิต น้ำจืดที่มนุษย์นำมาใช้ได้มีปริมาณน้อยมาก เราจึงต้องใช้น้ำ อย่างประหยัดและร่วมกันอนุรักษ์น้ำ เมฆ เกิดจากไอน้ำในอากาศจะควบแน่นเป็นละอองน้ำเล็ก ๆ โดยมีละอองลอย เช่น เกลือ ฝุ่นละออง ละอองเรณูของดอกไม้ เป็นอนุภาคแกนกลาง เมื่อละอองน้ำจำนวนมากเกาะกลุ่มรวมกันลอยอยู่สูงจาก พื้นดินมาก แต่ละอองน้ำที่เกาะกลุ่มรวมกันลอยอยู่ใกล้พื้นดิน เรียกว่า หมอก ไอน้ำที่ควบแน่นเป็นละอองน้ำเกาะอยู่บนพื้นผิววัตถุใกล้พื้นดิน เรียกว่า น้ำค้าง ถ้าอุณหภูมิใกล้ พื้นดินต่ำกว่าจุดเยือกแข็งน้ำค้างก็จะกลายเป็นน้ำค้างแข็ง ฝนเกิดไอน้ำในอากาศควบแน่นเป็นละอองน้ำเล็ก ๆ เมื่อละอองน้ำจำนวนมากในเมฆรวมตัวกันจน อากาศไม่สามารถพยุงไว้ได้จึงตกลงมาเป็นฝน หิมะเกิดจากไอน้ำในอากาศระเหิดกลับเป็นผลึกน้ำแข็ง รวมตัวกันจนมีน้ำหนักมากขึ้นจนเกินกว่าอากาศจะพยุงไว้จึงตกลงมา ลูกเห็บเกิดจากหยดน้ำที่เปลี่ยน สถานะเป็นน้ำแข็ง แล้วถูกพายุพัดวนซ้ำไปซ้ำมาในเมฆฝนฟ้าคะนองที่มีขนาดใหญ่และอยู่ในระดับสูงจน เป็นก้อนน้ำแข็งขนาดใหญ่ขึ้นแล้วตกลงมา วัฏจักรน้ำ เป็นการหมุนเวียนของน้ำที่มีแบบรูปซ้ำเดิม และต่อเนื่องระหว่างน้ำในบรรยากาศ น้ำผิวดิน และน้ำใต้ดิน ซึ่งพฤติกรรมในการดำรงชีวิตของพืชและสัตว์จะส่งผลต่อวัฏจักรน้ำ 4. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด 1) ทักษะการวัด 2) ทักษะการสังเกต 3) ทักษะการทดลอง 1. มีวินัย รับผิดชอบ 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. ซื่อสัตย์ สุจริต 4. มุ่งมั่นในการทำงาน สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 4) ทักษะการตั้งสมมติฐาน 5) ทักษะการทำงานร่วมกัน 6) ทักษะการใช้จำนวน 7) ทักษะการสำรวจค้นหา 8) ทักษะการสร้างแบบจำลอง 9) ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล 10) ทักษะการกำหนดและควบคุมตัวแปร 11) ทักษะการตีความหมายข้อมูลและลงข้อสรุป
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 85 12) ทักษะการจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล 3. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต 4. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 5. ชิ้นงาน/ภาระงาน (รวบยอด) - ชิ้นงานการประดิษฐ์เครื่องกรองน้ำเสีย - ชิ้นงานจิกซอว์การเกิดวัฏจักรของน้ำ 6. การวัดและการประเมินผล รายการวัด วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 6.1 การประเมินชิ้นงาน/ ภาระงาน (รวบยอด) - ตรวจชิ้นงานกาi ประดิษฐ์เครื่องกรอง น้ำเสีย - ตรวจชิ้นงานจิกซอว์ การเกิดวัฏจักร ของน้ำ - แบบประเมินชิ้นงาน/ ภาระงาน (รวบยอด) - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 6.2 การประเมินก่อนเรียน - แบบทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยการ เรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำ และลมฟ้าอากาศ - ตรวจแบบทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยการ เรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำ และลมฟ้าอากาศ - แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้า อากาศ - ประเมินตามสภาพจริง รายการวัด วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 6.3 การประเมินระหว่าง การจัดกิจกรรม 1) กิจกรรมนำเข้าสู่ การเรียน (บทที่ 1) - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 2) ผลบันทึกการปฏิบัติ กิจกรรมที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 3) ผลบันทึกการปฏิบัติ กิจกรรมที่ 2 คุณค่า ของน้ำ - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 86 รายการวัด วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน เล่ม 2 4) กิจกรรมสรุป สาระสำคัญประจำ บทที่ 1 แหล่งน้ำ เพื่อชีวิต - ตรวจสมุดประจำตัว - สมุดประจำตัว - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 5) กิจกรรมฝึกทักษะ บทที่ 1 แหล่งน้ำ เพื่อชีวิต - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 6) กิจกรรมนำเข้าสู่ การเรียน (บทที่ 2) - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 7) ผลบันทึกการปฏิบัติ กิจกรรมที่ 1 กระบวนการเกิดเมฆ และหมอก - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 8) เมฆและหมอก - ตรวจใบงานที่ 6.3.1 - ใบงานที่ 6.3.1 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ รายการวัด วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 9) น้ำค้างและน้ำค้าง แข็ง - ตรวจใบงานที่ 6.4.1 - ใบงานที่ 6.4.1 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 10) ผลบันทึกการปฏิบัติ กิจกรรมที่ 2 น้ำค้าง และน้ำค้างแข็ง - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 11) ผลบันทึกการปฏิบัติ กิจกรรมที่ 3 การเกิดหยาดน้ำฟ้า - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 12) กิจกรรมท้าทายการ คิดขั้นสูง - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 13) หยาดน้ำฟ้า - ตรวจใบงานที่ 6.5.1 - ใบงานที่ 6.5.1 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 14) ผลบันทึกการปฏิบัติ - ตรวจสมุดประจำตัว - สมุดประจำตัว หรือ - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 87 รายการวัด วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน กิจกรรมที่ 4 วัฏจักร น้ำ หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 15) กิจกรรมสรุป สาระสำคัญประจำ บทที่ 2 ปรากฏการณ์ลมฟ้า อากาศ - ตรวจสมุดประจำตัว - สมุดประจำตัว - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 16) กิจกรรมฝึกทักษะ บทที่ 2 ปรากฏการณ์ลมฟ้า อากาศ - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 17) กิจกรรมหนูตอบได้ - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ รายการวัด วิธีวัด เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 18) กิจกรรมท้าทาย การคิดขั้นสูง - ตรวจสมุดประจำตัว หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 19) การนำเสนอผลงาน/ ผลการปฏิบัติ กิจกรรม - ประเมินการนำเสนอ ผลงาน/ผลการ ปฏิบัติกิจกรรม - แบบประเมินการ นำเสนอผลงาน - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 20) พฤติกรรมการ ทำงานรายบุคคล - สังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 21) พฤติกรรมการ ทำงานกลุ่ม - สังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 22) คุณลักษณะอันพึง ประสงค์ - สังเกตความมีวินัย รับผิดชอบ ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่นในการ ทำงาน - แบบประเมิน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 6.4 การประเมินหลังเรียน - แบบทดสอบ หลังเรียน หน่วยการ เรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำ และลมฟ้าอากาศ - ตรวจแบบทดสอบ หลังเรียน หน่วยการ เรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำ และลมฟ้าอากาศ - แบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้า อากาศ - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 88 7. กิจกรรมการเรียนรู้ • แผนที่ 1 : แหล่งน้ำบนโลก เวลา 2 ชั่วโมง วิธีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) • แผนที่ 2 : การใช้น้ำอย่างประหยัดและการอนุรักษ์น้ำ เวลา 2 ชั่วโมง วิธีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) • แผนที่ 3 : การเกิดเมฆและหมอก เวลา 3 ชั่วโมง วิธีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) • แผนที่ 4 : การเกิดน้ำค้างและน้ำค้างแข็ง เวลา 2 ชั่วโมง วิธีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) • แผนที่ 5 : การเกิดหยาดน้ำฟ้า เวลา 3 ชั่วโมง วิธีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) • แผนที่ 6 : วัฏจักรน้ำ เวลา 3 ชั่วโมง วิธีสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) (รวมเวลา 15 ชั่วโมง) 8. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ 8.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 2) แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 3) ใบงานที่ 6.3.1 เรื่อง เมฆและหมอก 4) ใบงานที่ 6.4.1 เรื่อง น้ำค้างและน้ำค้างแข็ง 5) ใบงานที่ 6.5.1 เรื่อง หยาดน้ำฟ้า 6) วัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก 7) วัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 2 คุณค่าของน้ำ 8) วัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 กระบวนการเกิดเมฆและหมอก
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 89 9) วัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 2 กระบวนการเกิดน้ำค้างและน้ำค้างแข็ง 10) วัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 3 การเกิดหยาดน้ำฟ้า 11) วัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 4 วัฏจักรน้ำ 12) ลูกอมสีต่างๆ 13) ลูกโลกจำลอง 14) แปรงฟัน และแก้วน้ำ 15) ลูกบอล 16) บัตรข้อความเกี่ยวกับเมฆและหมอก 17) บัตรภาพน้ำค้าง และน้ำค้างแข็ง 18) บัตรภาพฝนตก ลูกเห็บตก และหิมะตก 19) บัตรภาพแหล่งน้ำ ฝนตก และดวงอาทิตย์ 20) สลากหมายเลขกลุ่ม 1-5 21) สลากแหล่งน้ำต่าง ๆ 22) PowerPoint เรื่อง แหล่งน้ำบนโลก 23) PowerPoint เรื่อง การใช้น้ำอย่างประหยัดและการอนุรักษ์น้ำ 24) PowerPoint เรื่อง การเกิดเมฆและหมอก 25) PowerPoint เรื่อง การเกิดน้ำค้างและน้ำค้างแข็ง 26) PowerPoint เรื่อง การเกิดหยาดน้ำฟ้า 27) PowerPoint เรื่อง วัฏจักรน้ำ 28) QR Code เรื่อง กระบวนการเกิดฝน 29) สมุดประจำตัวนักเรียน 8.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) ห้องสมุด 3) อินเทอร์เน็ต
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 90 แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่6 คำชี้แจง : ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1. ป่าไม้มีส่วนทำให้เกิดการ หมุนเวียนของน้ำอย่างไร ก. ช่วยดูดซับน้ำ ข. เป็นแหล่งต้นน้ำ ค. ช่วยรักษาหน้าดิน ง. ทำให้เกิดความชุ่มชื้น 2. ลักษณะอากาศในข้อใดทำให้แหล่งน้ำตามธรรมชาติ ระเหยได้เร็วที่สุด ก. ฝนตก ข. หนาวจัด ค. ร้อนจัด ง. มีหมอก 3. เมฆแตกต่างจากหมอกอย่างไร ก. เมฆเป็นไอน้ำ หมอกเป็นหยดน้ำ ข. เมฆเป็นละอองน้ำ หมอกเป็นไอน้ำ ค. เมฆเกิดตอนเย็น หมอกเกิดตอนเช้า ง. เมฆเกิดในระดับสูง หมอกเกิดในระดับต่ำใกล้ พื้นดิน 4. ปรากฏการณ์ลมฟ้าอากาศแบบใดที่มีประโยชน์และ โทษต่อมนุษย์ ก. ฝน ข. เมฆ ค. หมอก ง. ลูกเห็บ 5. ปรากฏการณ์ใดที่มีสถานะเป็นของแข็ง ก. เมฆ ข. ลูกเห็บ ค. หมอก ง. น้ำค้าง เฉลย 6. เมื่อไอน้ำกระทบความเย็นจะเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไร ก. ลอยขึ้นสูงไปในอากาศ ข. คงเป็นไอน้ำเหมือนเดิม ค. รวมตัวกลายเป็นน้ำแข็ง ง. ควบแน่นกลายเป็นหยดน้ำ 7. ลมมีผลต่อการเกิดวัฏจักรน้ำอย่างไร ก. ช่วยให้น้ำไหลกลับสู่แหล่งน้ำ ข. ช่วยให้ไอน้ำกลายเป็นหยดน้ำเร็วขึ้น ค. ช่วยให้ไอน้ำควบแน่นกลายเป็นหยดน้ำ ง. ช่วยพัดพาไอน้ำในอากาศไป ทำให้น้ำระเหยได้เร็วขึ้น 8. การที่ไอน้ำกลายเป็นหยดน้ำเรียกว่าอะไร ก. การระเหย ข. การหลอมเหลว ค. การควบแน่น ง. การหลอมละลาย 9. สภาพอากาศลักษณะใดที่มีการระเหยของน้ำได้มาก ก. อากาศชื้น ข. อากาศแห้ง ค. อากาศเปียก ง. อากาศอิ่มตัว 10. เมื่อน้ำได้รับความร้อนน้ำจะเปลี่ยนแปลงเป็นสิ่งใด ก. เมฆ ข. ลูกเห็บ ค. หมอก ง. น้ำค้าง แบบทดสอบหลังเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่6 1. ง 2. ค 3. ง 4. ก 5. ข 6. ง 7. ง 8. ข 9. ก 10. ข
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 91 แบบประเมินชิ้นงาน/ภาระงาน (รวบยอด) แผนฯ ที่ 2 คำชี้แจง : ให้ นักเรียนเลือก คำตอบที่ถูกต้อง ที่สุดเพียงข้อ เดียว 1. ข้อใดไม่ใช่แหล่งน้ำผิวดิน ก. คลอง ข. ทะเล ค. น้ำบาดาล ง. มหาสมุทร 2. ข้อใดเป็นการใช้ประโยชน์จากแหล่งน้ำ ก. ใช้อุปโภค ข. ใช้บริโภค ค. ใช้เป็นแหล่งท่องเที่ยว ง. ถูกทุกข้อ 3. สภาวะที่ละอองน้ำไอน้ำเล็กๆล่องลอยอยู่ในระดับ เหนือพื้นดินจะพบได้ในตอนเช้ามืดหรือเวลากลางคืน เรียกว่าปรากฏการณ์นี้ว่าอะไร ก. ฝน ข. เมฆ ค. หมอก ง. น้ำค้างแข็ง 4. ข้อใดคือเมฆที่จะเกิดขึ้นในท้องฟ้าโปร่ง มีรูปคล้าย ๆ ขนนก ก. เมฆซีร์รัส ข. เมฆคิวมูลัส ค. เมฆสเตรตัส ง. เมฆคิวมูโลนิมบัส 5. ต้นกล้าสังเกตเห็นหยดน้ำบนใบไม้ในตอนเช้าทั้ง ๆ ที่ไม่มีฝนตก อยากทราบว่าหยดน้ำนั้นคือสิ่งใด ก. หิมะ ข. ลูกเห็บ ค. น้ำค้าง ง. แม่คะนิ้ง เฉลย 6. ปรากฏการณ์ใดที่มีสถานะเป็นของเหลว ก. เมฆ ข. ลูกเห็บ ค. หมอก ง. น้ำค้าง 7. ปรากฏการณ์ในข้อใดที่เป็นอันตรายต่อร่างกายมนุษย์และอาคาร บ้านเรือน ก. หิมะตก ข. ฝนตกฟ้าร้อง ค. ลูกเห็บตกลงกลางหมู่บ้าน ง. น้ำค้างกลางกลายเป็นน้ำแข็งเกาะอยู่หลังคา 8. เมื่อน้ำได้รับความร้อนน้ำจะเปลี่ยนแปลงเป็นสิ่งใด ก. เมฆ ข. ไอน้ำ ค. หมอก ง. ละอองน้ำ 9. ลมมีผลต่อการเกิดวัฏจักรของน้ำอย่างไร ก. ทำให้ต้นไม้คายน้ำเพิ่มขึ้น ข. ทำให้ไอน้ำควบแน่นเป็นหยดน้ำ ค. ช่วยให้น้ำเปลี่ยนสถานะกลายเป็นไอ ง. ช่วยให้น้ำในแหล่งน้ำระเหยได้มากขึ้น 10. การที่น้ำสามารถเปลี่ยนสถานะได้ ทำให้เกิดผลดีอย่างไร ก. ทำให้น้ำมีราคาถูก ข. ทำให้น้ำมีความสะอาด ค. นำมาผลิตกระแสไฟฟ้าได้ ง. ทำให้น้ำไม่หมดไปจากโลก แบบประเมินผลงานการประดิษฐ์เครื่องกรองน้ำเสีย คำชี้แจง : ให้ผู้สอนประเมินผลงาน/ชิ้นงานของนักเรียนตามรายการที่กำหนด แล้วขีด ✓ลงในช่องที่ตรงกับ ระดับคะแนน ลำดับที่ รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 1. ค 2. ง 3. ค 4. ก 5. ค 6. ง 7. ค 8. ข 9. ง 10. ง
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 92 4 3 2 1 1 การออกแบบชิ้นงาน 2 การเลือกใช้วัสดุเพื่อสร้างชิ้นงาน 3 ความสมบูรณ์ของชิ้นงาน 4 การสร้างสรรค์ชิ้นงาน 5 กำหนดเวลาส่งงาน รวม ลงชื่อ ................................................... ผู้ประเมิน ............../................./................ เกณฑ์การประเมินผลงานการประดิษฐ์เครื่องกรองน้ำเสีย (แผนฯ ที่ 2) ประเด็นที่ประเมิน ระดับคะแนน 4 3 2 1 1. การออกแบบชิ้นงาน ชิ้นงานมีความถูกต้องที่ ออกแบ บ ไว้ มีขน าด เห ม า ะ ส ม รู ป แ บ บ น่าสนใจ แปลกตา และ สร้างสรรค์ดี ชิ้นงานมีความถูกต้องที่ ออกแบ บ ไว้ มีขน าด เห ม า ะ ส ม รู ป แ บ บ น่าสนใจ และสร้างสรรค์ ชิ้นงานมีความถูกต้องที่ ออกแบ บ ไว้ มีขน าด เห ม า ะ ส ม รู ป แ บ บ น่าสนใจ ชิ้ น งาน ไม่ ถู ก ต้ อ งที่ ออกแบบไว้ มีขนาดไม่ เหมาะสม รูปแบบไม่ น่าสนใจ 2. การเลือกใช้วัสดุเพื่อ สร้างชิ้นงาน เลือกใช้วัสดุมาสร้าง ชิ้นงานตามที่กำหนดได้ ถูกต้อง และวัสดุมีความ เหมาะสมกับการสร้าง ชิ้นงานดีมาก เลือกใช้วัสดุมาสร้าง ชิ้นงานตามที่กำหนดได้ ถูกต้อง และวัสดุมีความ เหมาะสมกับการสร้าง ชิ้นงานดี เลือกใช้วัสดุมาสร้าง ชิ้นงานตามที่กำหนด แต่วัสดุมีความเหมาะสม กับการสร้างชิ้นงานที่ ออกแบบไว้ เลือกใช้วัสดุมาสร้าง ชิ้น งาน ไม่ตรงตามที่ กำหนด และวัสดุไม่มี ความเหมาะสมกับการ สร้างชิ้นงานที่ออกแบบ
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 93 แบบประเมินชิ้นงาน/ภาระงาน (รวบยอด) แผนฯ ที่ 6 ไว้ 3. ความสมบูรณ์ของ ชิ้นงาน ชิ้นงานมีความแข็งแรง ท น ท า น ส า ม า ร ถ นำไปใช้งานได้จริงและ ใช้ได้ดีมาก ชิ้นงานมีความแข็งแรง ท น ท า น ส า ม า ร ถ นำไปใช้งานได้จริงและ ใช้ได้ดี ชิ้ น ง า น ไ ม่ มี ค ว า ม แข็งแรง แต่สามารถ นำไปใช้งานได้บ้าง ชิ้ น ง า น ไ ม่ มี ค ว า ม แ ข็ ง แ ร ง แ ล ะ ไ ม่ สามารถนำไปใช้งานได้ 4. การสร้างสรรค์ ชิ้นงาน ต ก แ ต่ ง ชิ้ น ง า น ไ ด้ สวยงามดีมาก ต ก แ ต่ ง ชิ้ น ง า น ไ ด้ สวยงามดี ต ก แ ต่ ง ชิ้ น ง า น ไ ด้ สวยงามน้อย ชิ้ น ง า น ไ ม่ มี ค ว า ม สวยงาม 5. กำหนดเวลาส่งงาน ส่งชิ้นงานภายในเวลาที่ กำหนด ส่งชิ้นงานช้ากว่ากำหนด 1-2 วัน ส่งชิ้นงานช้ากว่ากำหนด เกิน 3 วัน ขึ้นไป ส่งชิ้นงานช้ากว่ากำหนด เกิน 5 วัน ขึ้นไป เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ 18-20 ดีมาก 14-17 ดี 10-13 พอใช้ ต่ำกว่า 10 ปรับปรุง แบบประเมินผลงานจิกซอว์การเกิดวัฏจักรของน้ำ คำชี้แจง : ให้ผู้สอนประเมินผลงาน/ชิ้นงานของนักเรียนตามรายการที่กำหนด แล้วขีด ✓ลงในช่องที่ตรงกับ ระดับคะแนน ลำดับที่ รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 4 3 2 1 1 การออกแบบชิ้นงาน 2 การเลือกใช้วัสดุเพื่อสร้างชิ้นงาน 3 ความสมบูรณ์ของชิ้นงาน 4 การสร้างสรรค์ชิ้นงาน 5 กำหนดเวลาส่งงาน รวม
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 94 ลงชื่อ ................................................... ผู้ประเมิน ............../................./................ เกณฑ์การประเมินผลงานจิกซอว์การเกิดวัฏจักรของน้ำ (แผนฯ ที่ 6) ประเด็นที่ประเมิน ระดับคะแนน 4 3 2 1 1. การออกแบบชิ้นงาน ชิ้นงานมีความถูกต้องที่ ออกแบ บ ไว้ มีขน าด เห ม า ะ ส ม รู ป แ บ บ น่าสนใจ แปลกตา และ สร้างสรรค์ดี ชิ้นงานมีความถูกต้องที่ ออกแบ บ ไว้ มีขน าด เห ม า ะ ส ม รู ป แ บ บ น่าสนใจ และสร้างสรรค์ ชิ้นงานมีความถูกต้องที่ ออกแบ บ ไว้ มีขน าด เห ม า ะ ส ม รู ป แ บ บ น่าสนใจ ชิ้ น งาน ไม่ ถู ก ต้ อ งที่ ออกแบบไว้ มีขนาดไม่ เหมาะสม รูปแบบไม่ น่าสนใจ 2. การเลือกใช้วัสดุเพื่อ สร้างชิ้นงาน เลือกใช้วัสดุมาสร้าง ชิ้นงานตามที่กำหนดได้ ถูกต้อง และวัสดุมีความ เหมาะสมกับการสร้าง ชิ้นงานดีมาก เลือกใช้วัสดุมาสร้าง ชิ้นงานตามที่กำหนดได้ ถูกต้อง และวัสดุมีความ เหมาะสมกับการสร้าง ชิ้นงานดี เลือกใช้วัสดุมาสร้าง ชิ้นงานตามที่กำหนด แต่วัสดุมีความเหมาะสม กับการสร้างชิ้นงานที่ ออกแบบไว้ เลือกใช้วัสดุมาสร้าง ชิ้น งาน ไม่ตรงตามที่ กำหนด และวัสดุไม่มี ความเหมาะสมกับการ สร้างชิ้นงานที่ออกแบบ ไว้ 3. ความสมบูรณ์ของ ชิ้นงาน ชิ้นงานมีความแข็งแรง ท น ท า น ส า ม า ร ถ นำไปใช้งานได้จริงและ ใช้ได้ดีมาก ชิ้นงานมีความแข็งแรง ท น ท า น ส า ม า ร ถ นำไปใช้งานได้จริงและ ใช้ได้ดี ชิ้ น ง า น ไ ม่ มี ค ว า ม แข็งแรง แต่สามารถ นำไปใช้งานได้บ้าง ชิ้ น ง า น ไ ม่ มี ค ว า ม แ ข็ ง แ ร ง แ ล ะ ไ ม่ สามารถนำไปใช้งานได้ 4. การสร้างสรรค์ ชิ้นงาน ต ก แ ต่ ง ชิ้ น ง า น ไ ด้ สวยงามดีมาก ต ก แ ต่ ง ชิ้ น ง า น ไ ด้ สวยงามดี ต ก แ ต่ ง ชิ้ น ง า น ไ ด้ สวยงามน้อย ชิ้ น ง า น ไ ม่ มี ค ว า ม สวยงาม 5. กำหนดเวลาส่งงาน ส่งชิ้นงานภายในเวลาที่ กำหนด ส่งชิ้นงานช้ากว่ากำหนด 1-2 วัน ส่งชิ้นงานช้ากว่ากำหนด เกิน 3 วัน ขึ้นไป ส่งชิ้นงานช้ากว่ากำหนด เกิน 5 วัน ขึ้นไป
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 95 แบบประเมินการนำเสนอผลงาน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ 18-20 ดีมาก 14-17 ดี 10-13 พอใช้ ต่ำกว่า 10 ปรับปรุง คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ลงในช่องที่ ตรงกับระดับคะแนน ลำดับที่ รายการประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 1 ความถูกต้องของเนื้อหา 2 ความคิดสร้างสรรค์ 3 วิธีการนำเสนอผลงาน 4 การนำไปใช้ประโยชน์ 5 การตรงต่อเวลา รวม ลงชื่อ ................................................... ผู้ประเมิน ............/................./................... เกณฑ์การให้คะแนน ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินสมบูรณ์ชัดเจน ให้ 3 คะแนน ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินเป็นส่วนใหญ่ ให้ 2 คะแนน ผลงานหรือพฤติกรรมสอดคล้องกับรายการประเมินบางส่วน ให้ 1 คะแนน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 96 แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ 14–15 ดีมาก 11–13 ดี 8–10 พอใช้ ต่ำกว่า 8 ปรับปรุง คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ลงในช่องที่ ตรงกับระดับคะแนน ลำดับที่ รายการประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 1 การแสดงความคิดเห็น 2 การยอมรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น 3 การทำงานตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย 4 ความมีน้ำใจ 5 การตรงต่อเวลา รวม ลงชื่อ ................................................... ผู้ประเมิน ............/.................../................ เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอ ให้ 3 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ 2 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ 1 คะแนน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ 14–15 ดีมาก 11–13 ดี 8–10 พอใช้ ต่ำกว่า 8 ปรับปรุง
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 97 แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ลงในช่องที่ ตรงกับระดับคะแนน ลำดับที่ ชื่อ–สกุล ของนักเรียน การแสดง ความ คิดเห็น การยอมรับ ฟังคนอื่น การทำงาน ตามที่ได้รับ มอบหมาย ความมี น้ำใจ การมี ส่วนร่วมใน การ ปรับปรุง ผลงานกลุ่ม รวม 15 คะแนน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ลงชื่อ ................................................... ผู้ประเมิน ............./.................../............... เกณฑ์การให้คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสม่ำเสมอ ให้ 3 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครั้ง ให้ 2 คะแนน ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ 1 คะแนน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ 14–15 ดีมาก 11–13 ดี 8–10 พอใช้ ต่ำกว่า 8 ปรับปรุง
หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 98 คำชี้แจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ✓ลงในช่องที่ ตรงกับระดับคะแนน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ด้าน รายการประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 1. รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ 1.1 ยืนตรงเคารพธงชาติ และร้องเพลงชาติได้ 1.2 เข้าร่วมกิจกรรมที่สร้างความสามัคคีปรองดอง และเป็นประโยชน์ ต่อโรงเรียน 1.3 เข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนาที่ตนนับถือ ปฏิบัติตามหลักศาสนา 1.4 เข้าร่วมกิจกรรมที่เกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์ตามที่โรงเรียนจัดขึ้น 2. ซื่อสัตย์ สุจริต 2.1 ให้ข้อมูลที่ถูกต้องและเป็นจริง 2.2 ปฏิบัติในสิ่งที่ถูกต้อง 3. มีวินัย รับผิดชอบ 3.1 ปฏิบัติตามข้อตกลง กฎเกณฑ์ ระเบียบ ข้อบังคับของครอบครัว มีความตรงต่อเวลาในการปฏิบัติกิจกรรมต่าง ๆ ในชีวิตประจำวัน 4. ใฝ่เรียนรู้ 4.1 รู้จักใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ และนำไปปฏิบัติได้ 4.2 รู้จักจัดสรรเวลาให้เหมาะสม 4.3 เชื่อฟังคำสั่งสอนของบิดา-มารดา โดยไม่โต้แย้ง 4.4 ตั้งใจเรียน 5. อยู่อย่างพอเพียง 5.1 ใช้ทรัพย์สินและสิ่งของของโรงเรียนอย่างประหยัด 5.2 ใช้อุปกรณ์การเรียนอย่างประหยัดและรู้คุณค่า 5.3 ใช้จ่ายอย่างประหยัดและมีการเก็บออมเงิน 6. มุ่งมั่นในการทำงาน 6.1 มีความตั้งใจและพยายามในการทำงานที่ได้รับมอบหมาย 6.2 มีความอดทนและไม่ท้อแท้ต่ออุปสรรคเพื่อให้งานสำเร็จ 7. รักความเป็นไทย 7.1 มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์วัฒนธรรมและภูมิปัญญาไทย 7.2 เห็นคุณค่าและปฏิบัติตนตามวัฒนธรรมไทย 8. มีจิตสาธารณะ 8.1 รู้จักช่วยพ่อแม่ ผู้ปกครอง และครูทำงาน 8.2 รู้จักการดูแลรักษาทรัพย์สมบัติและสิ่งแวดล้อมของห้องเรียนและ โรงเรียน ลงชื่อ .................................................. ผู้ประเมิน ............/.................../................ เกณฑ์การให้คะแนน พฤติกรรมที่ปฏิบัติชัดเจนและสม่ำเสมอ ให้ 3 คะแนน พฤติกรรมที่ปฏิบัติชัดเจนและบ่อยครั้ง ให้ 2 คะแนน พฤติกรรมที่ปฏิบัติบางครั้ง ให้ 1 คะแนน เกณฑ์การตัดสินคุณภาพ ช่วงคะแนน ระดับคุณภาพ 51-60 ดีมาก 41-50 ดี 30-40 พอใช้ ต่ำกว่า 30 ปรับปรุง
101 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ แผนฯ ที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก เวลา 2 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด ว 3.2 ป.5/1 เปรียบเทียบปริมาณน้ำในแต่ละแหล่ง และระบุปริมาณน้ำที่มนุษย์สามารถนำมาใช้ ประโยชน์ได้จากข้อมูลที่รวบรวมได้ 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. เปรียบเทียบปริมาณน้ำในแต่ละแหล่งได้(K) 2. เปรียบเทียบปริมาณน้ำจืดและน้ำเค็มบนโลกได้ (K) 3. ปฏิบัติกิจกรรมเพื่อระบุสัดส่วนของน้ำที่ปกคลุมผิวโลกได้อย่างถูกต้องและเป็นลำดับขั้นตอน (P) 4. มีความใฝ่เรียนรู้และให้ความร่วมมือในการทำกิจกรรมกลุ่ม (A) 3. สาระการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น โลกมีทั้งน้ำจืดและน้ำเค็มซึ่งอยู่ในแหล่งน้ำต่าง ๆ ที่มีทั้งแหล่งน้ำผิวดิน เช่น ทะเล มหาสมุทร บึง แม่น้ำ และแหล่งน้ำใต้ดิน เช่น น้ำในดิน และน้ำบาดาล น้ำทั้งหมดของโลก แบ่งเป็นน้ำเค็ม ประมาณร้อยละ 97.5 ซึ่งอยู่ในมหาสมุทรและแหล่งน้ำอื่น ๆ และ ที่ เห ลื อ อี ก ป ระม าณ ร้อ ยละ 2.5 เป็ น น้ ำจื ด ถ้าเรียงลำดับปริมาณน้ำจืดจากมากไปน้อยจะอยู่ที่ ธารน้ำแข็ง และพืชน้ำแข็ง น้ำใต้ดิน ชั้นดินเยือกแข็ง คงตัวและน้ำแข็งใต้ดิน ทะเลสาบ ความชื้นในดิน ความชื้นในบรรยากาศ บึง แม่น้ำ และน้ำในสิ่งมีชีวิต พิจารณาตามหลักสูตรของสถานศึกษา 4. สาระสำคัญ/ความคิดรวบยอด โลกของเรามีน้ำปกคลุมเป็นส่วนใหญ่ของพื้นผิวโลกทั้งหมด โดยมีทั้งแหล่งน้ำเค็มและแหล่งน้ำจืด ซึ่งมีความสำคัญต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิต เราจึงต้องใช้น้ำอย่างประหยัดและคุ้มค่า 5. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ความสามารถในการสื่อสาร 2. ความสามารถในการคิด 1) ทักษะการสังเกต 1. มีวินัย รับผิดชอบ 2. ใฝ่เรียนรู้ 3. มุ่งมั่นในการทำงาน
102 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ แผนฯ ที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 2) ทักษะการสำรวจค้นหา 3) ทักษะการใช้จำนวน 4) ทักษะการรวบรวมข้อมูล 5) ทักษะการจัดกระทำเเละสื่อความหมายข้อมูล 3. ความสามารถในการแก้ปัญหา 4. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต 5. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 6. กิจกรรมการเรียนรู้ แนวคิด/รูปแบบการสอน/วิธีการสอน/เทคนิค : สืบเสาะหาความรู้ (5Es Instructional Model) ขั้นที่ 1 กระตุ้นความสนใจ (Engage) 1. ครูทักทายกับนักเรียน แล้วแจ้งจุดประสงค์การเรียนรู้ให้นักเรียนทราบ จากนั้นนักเรียนทำ แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ เพื่อวัดความรู้เดิมของ นักเรียนก่อนเข้าสู่กิจกรรม 2. นักเรียนอ่านสาระสำคัญและดูภาพ หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและฟ้าอากาศ จากหนังสือเรียน วิทยาศาสตร์ป.5 เล่ม 2 จากนั้นครูกระตุ้นความสนใจโดยใช้คำถามว่า “ภาพนี้มีแหล่งน้ำ หรือไม่ ถ้ามีแหล่งน้ำนักเรียนคิดว่า เป็นแหล่งน้ำจืดหรือแหล่งน้ำเค็ม เพราะอะไร” โดยให้นักเรียน ช่วยกันตอบคำถามอย่างอิสระโดยไม่มีการเฉลยว่าถูกหรือผิด (แนวตอบ : มีแหล่งน้ำ เป็นแหล่งน้ำจืด เพราะมีต้นไม้ขึ้นทั้งสองฝั่งของแม่น้ำ) 3. นักเรียนดูภาพในบทที่ 1 แหล่งน้ำเพื่อชีวิต จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 จากนั้นครู ถามคำถามสำคัญประจำบทว่า “นักเรียนคิดว่าน้ำมีความสำคัญกับมนุษย์หรือไม่อย่างไร” แล้วให้นักเรียนแต่ละคนร่วมกันอภิปรายแสดงความคิดเห็นเพื่อหาคำตอบ (แนวตอบ : แหล่งน้ำมีความสำคัญกับมนุษย์ เช่น แหล่งน้ำจืดเป็นน้ำที่นำมาบริโภคและอุปโภค การคมนาคมขนส่ง เป็นที่อยู่ของสัตว์น้ำ ซึ่งมนุษย์นำมาเป็นอาหาร เป็นแหล่งท่องเที่ยว เป็นต้น) 4. นักเรียนเรียนรู้คำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับการเรียนในบทที่ 1 แหล่งน้ำเพื่อชีวิต จากหนังสือเรียน วิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 โดยครูขออาสาสมัครนักเรียน จำนวน 1 คน ให้เป็นผู้อ่านนำ และให้นักเรียนที่อยู่ในชั้นเรียนเป็นผู้อ่านตามทีละคำ ดังนี้ ชั่วโมงที่ 1 ขั้นนำ Sea (ซี) ทะเล Freshwater (‘เฟรชวอเทอ) แหล่งน้ำจืด Marine (มะ'รีน) แหล่งน้ำเค็ม
103 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ แผนฯ ที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก 5. ครูให้นักเรียนแต่ละคนทำกิจกรรมนำสู่การเรียน โดยศึกษาภาพ แล้วตอบคำถาม ลงในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานรายบุคคล) ขั้นที่ 2 สำรวจค้นหา (Explore) 1. นักเรียนจับคู่กับเพื่อนในชั้นเรียน ตามความสมัครใจ จากนั้นครูนำลูกโลกจำลอง มาให้นักเรียนดู แล้วให้นักเรียนแต่ละคู่ช่วยกันเปรียบเทียบส่วนที่เป็นพื้นน้ำ พื้นดิน และระบุแหล่งน้ำที่ตนเองรู้จัก มาให้มากที่สุด แล้วช่วยกันจำแนกประเภทของแหล่งน้ำเหล่านั้น โดยอาจตั้งเกณฑ์ในการจำแนก เช่น น้ำจืดและน้ำเค็ม น้ำผิวดินและน้ำใต้ดิน แหล่งน้ำธรรมชาติแหล่งน้ำที่มนุษย์สร้างขึ้น เป็นต้น (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม) 2. ครูขออาสาสมัครนักเรียน จำนวน 2 คู่ ออกมานำเสนอผลการจำแนกประเภทของแหล่งน้ำโดยใช้ เกณฑ์ที่ตนเองกำหนดขึ้นหน้าชั้นเรียน คู่ละ 1 เกณฑ์ แล้วเพื่อนในห้องช่วยกันตรวจสอบว่า สามารถจำแนกประเภทของแหล่งน้ำตามเกณฑ์นั้น ๆ ได้หรือไม่ 3. เมื่อนักเรียนนำเสนอเสร็จ ครูแบ่งกลุ่มนักเรียนโดยให้นักเรียนหยิบลูกอมสีต่าง ๆ คนละ 1 เม็ด แล้วให้นักเรียนที่มีเปลือกลูกอมสีเดียวกันอยู่กลุ่มเดียวกัน ซึ่งแต่ละกลุ่มจะมีสมาชิกในกลุ่ม 5 คน 4. เมื่อนักเรียนแบ่งกลุ่มเรียบร้อยแล้ว ครูให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับ เรื่อง แหล่งน้ำและการอนุรักษ์น้ำ จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หรือแหล่งการเรียนรู้ ต่าง ๆ เช่น อินเทอร์เน็ต 5. ครูจัดเตรียมวัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 มาวางไว้หน้าชั้นเรียน ดังนี้ - สีไม้ 1 กล่อง - ไม้บรรทัด 1 อัน - ดินสอ 1 แท่ง - กระดาษแข็งแผ่นใหญ่ 1 แผ่น - แผนที่โลกขนาด 10*15 เซนติเมตร 6. นักเรียนแบ่งกลุ่ม (กลุ่มเดิม) จากนั้นให้นักเรียนแต่ละกลุ่มจัดเตรียมอุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 7. ครูแจ้งจุดประสงค์ของกิจกรรมที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก ให้นักเรียนทราบ เพื่อเป็นแนวทางการปฏิบัติ กิจกรรมที่ถูกต้อง 8. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก ตอนที่ 1 โดยปฏิบัติกิจกรรม ดังนี้ 1) ศึกษาขั้นตอนการปฏิบัติกิจกรรมจากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 อย่างละเอียด หากมีข้อสงสัยให้สอบถามครู 2) ร่วมกันกำหนดปัญหาและตั้งสมมติฐานในการปฏิบัติกิจกรรม แล้วบันทึกผลลงในสมุดประจำตัว นักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 ขั้นสอน
104 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ แผนฯ ที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก 3) ร่วมกันปฏิบัติกิจกรรมตามขั้นตอนให้ครบถ้วนและถูกต้องทุกขั้นตอน จากนั้นบันทึกผลลงใน สมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม) 9. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันวิเคราะห์ผลการปฏิบัติกิจกรรม แล้วอภิปรายผลและสรุปผลการทดลอง ขั้นที่ 2 สำรวจค้นหา (Explore) (ต่อ) 10. นักเรียนแบ่งกลุ่ม (กลุ่มเดิม) จากชั่วโมงที่ผ่านมา จากนั้นให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษา ค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับ เรื่อง ปริมาณน้ำจืด น้ำเค็ม และปริมาณน้ำที่มนุษย์สามารถนำมาใช้ ประโยชน์ได้จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ป.5 เล่ม 2 หรือแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น อินเทอร์เน็ต ห้องสมุด 11. นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันระดมความคิดเพื่อเปรียบเทียบปริมาณน้ำจืดและน้ำเค็ม จากนั้น วาดภาพ หรือติดภาพ พร้อมระบุปริมาณน้ำที่มนุษย์สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ ลงในกระดาษ แข็งแผ่นใหญ่ พร้อมตกแต่งให้สวยงาม (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานกลุ่ม) ขั้นที่ 3 อธิบายความรู้ (Explain) 12. นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำเสนอผลการปฏิบัติกิจกรรมหน้าชั้นเรียน เพื่อแลกเปลี่ยนความคิด จนครบทุกกลุ่ม ในระหว่างที่นักเรียนนำเสนอครูคอยให้ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม เพื่อให้นักเรียน มีความเข้าใจที่ถูกต้อง (หมายเหตุ : ครูเริ่มประเมินนักเรียน โดยใช้แบบประเมินการนำเสนอผลงาน) 13. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปความรู้ที่ได้จากการปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก 14. นักเรียนแต่ละคนทำกิจกรรมหนูตอบได้ จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 โดยตอบคำถาม ลงในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 ขั้นที่4 ขยายความเข้าใจ (Elaborate) 15. นักเรียนแบ่งกลุ่ม (กลุ่มเดิม) จากนั้นให้แต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาค้นคว้าข้อมูลเกี่ยวกับ เรื่อง แหล่งน้ำบนโลก จากหนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หรือแหล่งการเรียนรู้ต่าง ๆ เช่น อินเทอร์เน็ต ห้องสมุด 16. ครูตั้งประเด็นคำถามกระตุ้นความคิดนักเรียน โดยให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายแสดง ความคิดเห็นเพื่อหาคำตอบ ดังนี้ - แหล่งน้ำบนโลกมีปริมาณน้ำจืดมากกว่าปริมาณน้ำเค็มหรือไม่ อย่างไร (แนวตอบ : มีปริมาณน้ำเค็มมากกว่าปริมาณน้ำจืด ส่วนใหญ่น้ำบนผิวโลกเป็น ทะเล มหาสมุทร) - น้ำมีความจำเป็นต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิตในด้านใดบ้าง (แนวตอบ : ด้านอุปโภคและบริโภค) ชั่วโมงที่ 2 ขั้นสอน
105 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ แผนฯ ที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก - น้ำบนโลกปกคลุมพื้นที่เท่าไรของพื้นที่ผิวโลกทั้งหมด (แนวตอบ : พื้นที่ 3 ใน 4 ส่วนของพื้นที่ผิวโลกทั้งหมด) 17. ครูสุ่มนักเรียน จำนวน 4 คน ให้ยกตัวอย่างแหล่งน้ำบนโลก ดังนี้ • คนที่ 1 ให้ยกตัวอย่างแหล่งน้ำผิวดิน 2 ตัวอย่าง • คนที่ 2 ให้ยกตัวอย่างแหล่งน้ำใต้ดิน 2 ตัวอย่าง • คนที่ 3 ให้ยกตัวอย่างแหล่งน้ำจืด 2 ตัวอย่าง • คนที่ 4 ให้ยกตัวอย่างแหล่งน้ำเค็ม 2 ตัวอย่าง 18. ครูเปิดโอกาสให้นักเรียนซักถามเนื้อหาเกี่ยวกับ เรื่อง แหล่งน้ำบนโลก และให้ความรู้เพิ่มเติม จากคำถามของนักเรียน โดยครูใช้ PowerPoint เรื่อง แหล่งน้ำบนโลก ในการอธิบายเพิ่มเติม ขั้นที่ 5 ตรวจสอบผล (Evaluate) 1. ครูตรวจสอบผลการทำแบบทดสอบก่อนเรียนของหน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ เพื่อตรวจสอบความเข้าใจก่อนเรียนของนักเรียน 2. ครูประเมินผลนักเรียน โดยการสังเกตพฤติกรรมการตอบคำถาม พฤติกรรมการทำงานรายบุคคล พฤติกรรมการทำงานกลุ่ม และจากการนำเสนอผลการทำกิจกรรมหน้าชั้นเรียน 3. ครูตรวจสอบผลการปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก ในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัด วิทยาศาสตร์ป.5 เล่ม 2 4. ครูตรวจสอบผลการทำกิจกรรมหนูตอบได้ ในสมุดประจำตัวนักเรียน หรือแบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 5. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเกี่ยวกับแหล่งน้ำบนโลก ซึ่งได้ข้อสรุปร่วมกันว่า “โลกของเรามีน้ำ ปกคลุมเป็นส่วนใหญ่ของพื้นผิวโลกทั้งหมด โดยมีทั้งแหล่งน้ำเค็มและแหล่งน้ำจืด ซึ่งมีความสำคัญ ต่อการดำรงชีวิตของสิ่งมีชีวิต” 7. การวัดและประเมินผล รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 7.1 การประเมินก่อนเรียน - แบบทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยการ เรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำ และลมฟ้าอากาศ - ตรวจแบบทดสอบ ก่อนเรียน หน่วยการ เรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและ ลมฟ้าอากาศ - แบบทดสอบก่อนเรียน หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้า อากาศ - ประเมินตาม สภาพจริง 7.2 ประเมินระหว่าง การจัดกิจกรรม ขั้นสรุป
106 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ แผนฯ ที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก การเรียนรู้ 1) กิจกรรมนำสู่ การเรียน - ตรวจสมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 2) ผลบันทึกการ ปฏิบัติกิจกรรมที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก - ตรวจสมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่าน เกณฑ์ รายการวัด วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 3) กิจกรรมหนูตอบได้ - ตรวจสมุดประจำตัว แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - สมุดประจำตัว หรือ แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 - ร้อยละ 60 ผ่านเกณฑ์ 4) การนำเสนอผลงาน/ ผลการปฏิบัติ กิจกรรม - ประเมินการนำเสนอ ผลงาน/ผลการปฏิบัติ กิจกรรม - แบบประเมินการ นำเสนอผลงาน - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 5) พฤติกรรมการ ทำงานรายบุคคล - สังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานรายบุคคล - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 6) พฤติกรรมการ ทำงานกลุ่ม - สังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - แบบสังเกตพฤติกรรม การทำงานกลุ่ม - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 7) คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - สังเกตความมีวินัย รับผิดชอบ ใฝ่เรียนรู้ และมุ่งมั่นในการ ทำงาน - แบบประเมิน คุณลักษณะ อันพึงประสงค์ - ระดับคุณภาพ 2 ผ่านเกณฑ์ 8. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้ 8.1 สื่อการเรียนรู้ 1) หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 2) แบบฝึกหัดวิทยาศาสตร์ ป.5 เล่ม 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ 3) วัสดุ-อุปกรณ์ที่ใช้ในกิจกรรมที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก 4) PowerPoint เรื่อง แหล่งน้ำบนโลก 5) ลูกอมสีต่างๆ 6) ลูกโลกจำลอง 7) สมุดประจำตัวนักเรียน 8.2 แหล่งการเรียนรู้ 1) ห้องเรียน 2) ห้องสมุด 3) อินเทอร์เน็ต
107 หน่วยการเรียนรู้ที่ 6 แหล่งน้ำและลมฟ้าอากาศ แผนฯ ที่ 1 แหล่งน้ำบนโลก 9. ความเห็นของผู้บริหารสถานศึกษาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย ข้อเสนอแนะ “…….. “………………………………………… ลงชื่อ ................................. ( ................................ ) ตำแหน่ง ....... 10. บันทึกผลหลังการสอน ด้านความรู้ ด้านสมรรถนะสำคัญของผู้เรียน ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ด้านความสามารถทางวิทยาศาสตร์ ด้านอื่น ๆ (พฤติกรรมเด่น หรือพฤติกรรมที่มีปัญหาของนักเรียนเป็นรายบุคคล (ถ้ามี)) ปัญหา/อุปสรรค แนวทางการแก้ไข