ใบงานวิทย์ ป.6 หลักสูตรใหม่ ครูฟาง

1

สารบญั

อาหารและการยอ่ ยอาหาร 

 สารอาหาร
 ระบบยอ่ ยอาหาร 

การแยกสารเน้ือผสม 

 วิธีการแยกสารเน้ือผสมอยา่ งง่าย
2
หินและซากดึกดาบรรพ์

 กระบวนการเกิดหิน วฏั จกั รหิน
และการนาหินและแร่ไปใชป้ ระโยชน์

 การเกิดซากดึกดาบรรพ์
และการนาไปใชป้ ระโยชน์

สารอาหาร

อาหาร คือ สงิ่ ท่ีเรารับประทาน สารอาหาร คอื สารท่ีเป็นองคป์ ระกอบของอาหาร
แล้วมีประโยชนต์ ่อร่างกาย ซ่งึ สิง่ มชี วี ิตนาไปใช้ในการดารงชีวติ
และการเจริญเติบโต
ขา้ วผดั ก้งุ
สารอาหารมีอยู่ในอาหารหลักแตล่ ะหมู่

วติ ามนิ โปรตีน
เกลอื แร่ คารโ์ บไฮเดรต

ไขมนั

อาหาร สารอาหาร น้า
อาหารหลัก 5 หมู่ 6 ประเภท

หม่เู น้ือสตั ว์ ไข่ ถ่ัว นม หมู่ข้าว แปง้ น้าตาล โปรตนี คารโ์ บไฮเดรต
เเผผืออื กก มมันัน
ไขมนั
หมูไ่ ขมันพืชและสตั ว์ วติ ามนิ

หม่ผู ัก หม่ผู ลไม้ เกลอื แร่ วิตามนิ

3

อาหาร 5 หมู่

หมู่นม ไข่ เน้อื สัตวต์ ่างๆ ถวั่ เมล็ดแหง้ และงา หมู่ข้าว แป้ง นา้ ตาล เผอื ก มัน
เป็นแหล่งของ โปรตนี เป็นแหล่งของ คาร์โบไฮเดรต
ตวั อยา่ ง นม ไข่ไก่ เน้อื หมู เนอื้ ไก่ เนือ้ ววั ตัวอยา่ ง ข้าว ขนมปงั น้าตาล นา้ ผึ้ง
โยเกริ ์ต ชีส ถั่วลิสง ถวั่ แดง งา เผือก มนั เทศ มันฝรงั่ เส้นก๋วยเต๋ียว

................................................................... ...........................................................
........

หมู่นา้ มันและไขมัน หมู่พืชผกั ต่างๆ
จากพชื และสัตว์ เปน็ แหลง่ ของ วติ ามนิ
เป็นแหลง่ ของ เกลอื แร่ และ เสน้ ใยอาหาร
ตวั อย่าง ผักคะน้า แตงกวา
ไขมนั

ตวั อย่าง
น้ามนั พชื
เนย กะทิ มันหมู

หมู่ผลไม้ตา่ งๆ

เป็นแหล่งของ วิตามนิ

..................... เกลือแร่ และ เสน้ ใยอาหาร
..................... ตวั อย่าง
.....................
แตงโม ส้ม มะละกอ มงั คดุ

....

4

...........................................
...........................................

สารอาหาร

สารอาหาร คือ สารเคมที ีเ่ ปน็ องค์ประกอบของอาหาร ซึ่งสิง่ มีชวี ิตนาไปใช้ในการดารงชีวติ
และการเจรญิ เติบโต แบง่ ได้ 6 ประเภท ได้แก่ โปรตีน คาร์โบไฮเดรต ไขมนั เกลือแร่ วติ ามิน
และนา

- ช่วยเสริมสร้างการเจริญเตบิ โตของรา่ งกาย เป็นแหลง่ พลงั งานหลกั ในการทากิจกรรม
- ช่วยซ่อมแซมสว่ นทส่ี ึกหรอของร่างกาย ตา่ งๆในชวี ิตประจาวนั และสร้าง
- เปน็ แหล่งพลงั งานให้แก่รา่ งกาย ความอบอนุ่ ใหแ้ ก่ร่างกาย หากไดร้ บั
- สร้างภมู คิ มุ้ กัน ช่วยสร้างนาย่อย และฮอรโ์ มน ในปรมิ าณทนี่ ้อยจะออ่ นเพลยี ไมม่ แี รง

โปรตีน คาร์โบไฮเดรต

ไขมนั เกลือแร่
- เปน็ แหล่งพลังงาน
- เปน็ องคป์ ระกอบของอวยั วะบางอยา่ ง
และใหค้ วามอบอุ่น - ชว่ ยในการทางานของกล้ามเนือ
ใหแ้ กร่ า่ งกาย - ช่วยปอ้ งกันการเกดิ โรคและ
- ชว่ ยละลายและดดู ซึมวติ ามิน
A D E และ K ลดอาการผดิ ปกตติ ่างๆ
- ชว่ ยควบคมุ สมดุลนาในร่างกาย
วติ ามิน

- ชว่ ยใหก้ ารทางานของอวยั วะต่างๆ
เปน็ ไปอยา่ งปกติ
- ชว่ ยปอ้ งกนั การเกดิ โรคและ
ลดอาการผดิ ปกตติ า่ งๆ

5

สารอาหาร

น้า เปน็ สารอาหารทม่ี ีความสาคัญต่อร่างกายเป็นอย่างมาก รา่ งกายของคนเรา

ประกอบดว้ ยของเหลวประมาณรอ้ ยละ ของนา้ หนกั ตัว หรอื ใน สว่ น

เป็นส่วนประกอบของเน้ือเยอื่ ภายในร่างกาย

ใน ช่วยในการทางานของระบบต่างๆ ในรา่ งกาย

ควบคุมอณุ หภูมใิ นรา่ งกาย ควรดื่ม
ช่วยให้ผิวพรรณดี

ลิตร

อาหารเส้นใย ส่วนใหญ่เปน็ เซลลูโลสจากผนงั เซลล์ของพชื

เช่น พืชผัก ผลไม้ต่างๆ เส้นใยชว่ ยลดระดับคอเลสเตอรอล
ในเลือด ลดความเส่ยี งตอ่ การเปน็ โรคหวั ใจ
และลดความเสย่ี งตอ่ การเป็นโรคมะเร็งในลาไส้
เส้นใยชว่ ยเพม่ิ กากอาหาร ลดอาการทอ้ งผูก
ขบั ถ่ายได้สะดวก เส้นใยช่วยดูดซมึ ของเสียท่เี ปน็ พิษ
จากกระบวนการยอ่ ย

6

สารอาหาร

อาหารบางชนดิ มีสารอาหารชนิดเดียว เชน่ ไขมนั

ไขมัน

วิตามนิ โปรตีน
เกลือแร่
คารโ์ บไฮเดรต

ไขมนั

อาหารบางชนิดมสี ารอาหารหลายชนดิ

7

วติ ามิน

วติ ามินชว่ ยให้การทางานของอวยั วะต่างๆ เปน็ ไปอย่างปกติ ช่วยป้องกนั การเกดิ โรค
และลดอาการผดิ ปกตติ ่างๆ แบง่ ออกได้ 2 ประเภท

วติ ามนิ ที่ วติ ามนิ ท่ี D

ละลายในน้า ละลายในไขมัน

C E
B
A
K

ควรล้างเปลือกให้สะอาด
หากปลอกเปลือกก่อน แล้วล้างน้ามากๆ

วิตามินจะละลายไปกับน้าที่ล้าง

BC

จะอยู่ในร่างกาย ช่ัวโมง วิตามิน A D E K
จะละลายในไขมันหรือน้ามันเท่านั้น
ส่วนท่ีเหลือจากการใช้งาน เพื่อดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย ไม่สามารถ
จะถูกขับออกทางไตมากับปัสสาวะ ขับออกมาทางปัสสาวะได้ หากได้รับ
โอกาสที่จะสะสมในร่างกาย มากเกินจะเก็บสะสมไว้ในร่างกาย
จึงมีน้อยไม่ค่อยก่อผลข้างเคียง

8

แหล่งอาหารที่ให้วิตามนิ

K A ผัก ผลไมส้ เี ขยี ว สเี หลอื ง และสีส้ม

ผกั ใบเขยี ว เชน่ ผกั โขม บร็อคโคลี่ เช่น ฟกั ทอง แครอท คะนา้
ตบั ไข่ นม เน้อื สัตว์ ตับ ไขแ่ ดง
และรา่ งกายสามารถสังเคราะห์ได้
เองโดยแบคทีเรยี ในลาไส้

E

เนื้อสัตว์ ไข่ ถ่ัว ผกั ใบเขียว
จมูกข้าวสาลี น้ามันพชื

D ตบั ไข่แดง เนย นม B

ปลาทม่ี ไี ขมันสูง ปลาทนู า่
ปลาแซลมอน น้ามันตบั ปลา
หรือรบั แสงแดดในยามเชา้

C

ผลไม้ทีม่ ีรสเปร้ยี ว
ส้ม มะขามปอ้ ม ฝรั่ง
บร็อคโคล่ี ผักคะนา้ มะเขือเทศ

B1 ขา้ วกลอ้ ง หรอื ขา้ วซ้อมมือ

ขนมปังโฮลวที
ถ่วั ผกั ใบเขยี ว เน้ือหมู

B2

ไข่ นม เนอ้ื สตั ว์
ผกั ใบเขยี ว

9

แหลง่ อาหารท่ีใหเ้ กลือแร่

นม ผลิตภณั ฑ์จากนม งา เนยแขง็
ถวั่ เหลือง กุ้ง ปลาเล็กปลาน้อยท่ี

กนิ ไดท้ ง้ั กระดกู แคลเซียม

เคร่ืองในสัตว์ เนอ้ื สัตว์
ตบั ไข่ ผักใบเขียว ถวั่

เหล็ก

ไอโอดีน

อาหารทะเล เช่น ปลาทะเล
สาหรา่ ยทะเล กุ้ง หมกึ หอย ปู

มักอยใู่ นอาหารจาพวกโปรตนี
ได้แก่ ถัว่ ไข่แดง เนอื้ สตั ว์
ขา้ วกลอ้ ง ขนมปงั ธญั พชื นม และ

ผลิตภัณฑ์จากนม เช่น ชีส โยเกริ ์ต ฟอสฟอรสั

โซเดียม

โซเดียม เปน็ เกลอื แร่ชนดิ หนงึ่ มีหน้าทีห่ ลักในการรกั ษาสมดุล
ของนา้ พบในเครื่องปรงุ เกลือ ผกั ดอง ไข่เคม็ ปลารา้ หมยู อ
ไส้กรอก สัตวน์ า้ มเี ปลอื ก เช่น กุง้ ปู

10

โรคจากการขาดสารอาหาร

โรคเหน็บชา โรคปากนกกระจอก

โรคลักปิดลักเปดิ โรคหมนั

โรคเลือดออกตามไรฟัน สตรมี คี รรภ์อาจแท้งบุตร

โรคตาบอดกลางคืน เลอื ดแขง็ ตวั ชา้

โรคกระดูกอ่อน

11

โรคจากการขาดสารอาหาร

โรคตานขโมย โรคโลหติ จาง

โรคกระดกู พรนุ โรคคอพอก

อาการตะคริว โรคกระดกู เปราะ

12

พลงั งานจากสารอาหาร

สารอาหารท่ีให้พลังงาน สารอาหารที่ไมใ่ ห้พลังงาน

กโิ ลแคลอรีตอ่ กรมั กิโลแคลอรีตอ่ กรัม

โปรตีน คาร์โบไฮเดรต เกลอื แร่

กโิ ลแคลอรตี อ่ กรมั วิตามนิ น้า

ไขมัน

ตัวอย่างการคา้ นวณ รายการอาหาร
.โ.ป...ร..ต..นี....3...6...ก...ร..ัม...........................................
.ค...า.ร..โ์..บ...ไ.ฮ..เ..ด..ร..ต....5..4....ก..ร..ัม............................
.ไ.ข...ม..นั....1..0....ก..ร..ัม......................................
พลงั งานทีไ่ ด้รับ เท่ากบั
(.3...6...x...4...)..+....(.5..4....x...4...)..+....(.1..0....x...9..).................
..=....1..4..4....+...2...1..6....+...9...0...=....4..5..0....ก...ิโ.ล..แ...ค..ล..อ...ร..ี ..
(kcal)

13

ธงโภชนาการ

คอื เครือ่ งมือทชี่ ่วยอธิบายและทาความเข้าใจโภชนบญั ญัติ 9 ประการ เพ่ือนาไปสู่
การปฏบิ ัติ โดยกาหนดเปน็ ภาพ “ธงปลายแหลม” แสดงกลมุ่ อาหารและสดั ส่วนการกิน
ในแตล่ ะกลมุ่ มากนอ้ ยตามพ้ืนท่ี สังเกตได้ชัดเจนวา่ ฐานใหญ่ด้านบนเน้นให้กินมาก
และปลายธงขา้ งล่างบอกใหก้ นิ น้อยๆ เทา่ ทีจ่ าเปน็

สัดสว่ นของอาหารทีเ่ ดก็ อายุ 6 – 13 ปี ควรรับประทานใน 1 วัน

ผกั ทพั พี ทัพพี
นม แกว้
ทัพพี = ชอ้ นกินขา้ ว

ส่วน

ส่วน = คา

ชอ้ นกนิ ขา้ ว

วนั ละนอ้ ยๆ

กล่มุ ข้าว แป้ง รับประทานในปรมิ าณมากที่สดุ ใหส้ ารอาหารหลัก คือ คาร์โบไฮเดรต
เป็นแหลง่ พลงั งานหลกั และควรเลือกชนดิ ที่ ขัดสีนอ้ ย เช่น ขา้ วกล้อง
กลุ่ม ผักและผลไม้ รับประทานรองลงมา เพอื่ ใหไ้ ด้ วิตามิน แรธ่ าตุ ใยอาหาร
กลมุ่ เนื้อสตั ว์ ถั่ว ไข่ และนม กินในปรมิ าณท่พี อเหมาะ เพ่อื ให้ได้โปรตีนคุณภาพดี เหลก็

และ แคลเซยี ม กล่มุ น้ามัน น้าตาล เกลอื กินแตน่ ้อย เท่าที่จาเปน็

14

โภชนบัญญัติ 9 ประการ

15

การทดสอบสารอาหาร

การทดสอบแป้ง
เปลยี่ นเปน็ สี  มแี ป้ง  มแี ปง้

นา้ เงนิ มว่ งดา

การทดสอบใช้ : สารละลายไอโอดนี

การทดสอบนา้ ตาลโมเลกลุ เดย่ี ว

ใชส้ ารละลายเบเนดกิ ต์

เรียงจากปรมิ าณนา้ ตาลจากนอ้ ยไปมาก
เกดิ
ตะกอน

ไมม่ ี สแี ดงอิฐ

16

การทดสอบสารอาหาร

การทดสอบโปรตีน (การทดสอบไบยูเรต็ )

คอปเปอร์ซลั แฟต โซเดียมไฮดรอกไซด์

เปลีย่ นเปน็ สี

ม่วง

 มโี ปรตีน

การทดสอบไขมัน  มีไขมัน

กระดาษโปร่งแสง

นาอาหารมาถูกับกระดาษ

17

การทดสอบสารอาหาร

การทดสอบวิตามิน C นับจานวนหยดของนา้ ผลไม้
หยดสารละลายไอโอดนี

นาไปหยดนา้ ผลไม้

นา้ แป้งสุก สนี า้ เงนิ ไมม่ สี ี

นา้ ผลไม้ A น้าผลไม้ B
หยด หยด

สรุป ผลไม้ A มวี ิตามนิ ซี มากกว่า ผลไม้ B ยง่ิ จานวนหยดน้อย
วติ ามนิ ซยี ่ิงสงู

มะขามป้อมมีวติ ามิน C สูงมากกก

18

แบบฝกึ หัด ช่ือ .................................................................. คะแนน..............
ชั้น ............................เลขท.ี่ ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ สืบคน้ ข้อมูลเกยี่ วกบั อาหารหลกั 5 หม่ใู หส้ มบรู ณ์นะ 

หม.ู่ .................................................................. หมู่.............................................................
เป็นแหลง่ ของ.......................... เป็นแหลง่ ของ...............................

ตัวอยา่ ง....................................................... ตัวอย่าง......................................................
................................................................... ...................................................................

หม่.ู ................................ หม.ู่ ........................
................................. เปน็ แหล่งของ

เปน็ แหลง่ ของ ...........................................
................................ ...........................................
ตัวอยา่ ง........................ ตวั อย่าง...............................
..................................... หม่.ู ........................ ...........................................
........................................... เป็นแหล่งของ ...........................................

...........................................
...................................................................................

....................... ตวั อยา่ ง...............................
...........................................
...........................................

................................... 19
................................

แบบฝกึ หัด ช่ือ .................................................................. คะแนน..............
ชั้น ............................เลขท.ี่ ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ โยงเสน้ ความสัมพนั ธ์ระหว่างภาพอาหารและอาหารหลกั 5 หมู่ 

หมู่นม ไข่ เนื้อสตั ว์ต่างๆ
ถว่ั เมล็ดแหง้ และงา

หมู่ขา้ ว แป้ง นา้ ตาล
เผือก มนั

มันฝร่งั หมู่พชื ผักต่างๆ
กะทิ หมู่ผลไม้ต่างๆ

เนย

หมู่น้ามันและไขมัน
จากพชื และสตั ว์

20

แบบฝกึ หัด ชอื่ .................................................................. คะแนน..............
ชัน้ ............................เลขท.่ี ...........................

 ใหเ้ ด็กๆ โยงเส้นความสมั พันธ์ระหวา่ งภาพอาหารและอาหารหลกั 5 หมู่ 

อาหารทเ่ี ป็นแหลง่
ของโปรตนี

เต้าหู้ อาหารทเ่ี ป็นแหล่ง
ของคาร์โบไฮเดรต

อาหารท่ีเป็นแหล่ง
เนย ของวติ ามิน เกลอื แร่

อาหารทเ่ี ป็นแหล่ง นา้ มันพืช
ของเสน้ ใยอาหาร

อาหารทเี่ ป็นแหล่ง
ของไขมัน

21

แบบฝึกหัด ชื่อ .................................................................. คะแนน..............
ชั้น ............................เลขท.ี่ ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ เลอื กตวั อกั ษรในอาหารหลกั 5 หมเู่ ตมิ ค้าลงในชอ่ งวา่ งใหถ้ ูกต้องนะ 

A
B

E

D C

1. ผักกาด คะน้า ผกั บุ้ง อยู่ในกลุ่ม........................ 22
2. ลกู ชนิ ไส้กรอก แฮม อยใู่ นกลมุ่ ........................
3. ชสี หรอื เนยแข็ง อย่ใู นกลมุ่ ........................
4. เนย อยใู่ นกลมุ่ ........................
5. เส้นก๋วยเตย๋ี ว อยใู่ นกลมุ่ ........................
6. โยเกริ ต์ อยู่ในกลุ่ม ........................
7. ขา้ ว อย่ใู นกลมุ่ ........................
8. ลาไย ลนิ จี่ และมังคดุ อยใู่ นกลุ่ม ........................
9. กะทิ อย่ใู นกลมุ่ ........................
10. ขนมปัง อยู่ในกลุม่ ............................

A
B

E

C
D

11. อาหารกลุม่ ..................เป็นแหล่งของสารอาหารประเภทวิตามินและเกลอื แร่
12. อาหารกลุ่ม ..................เป็นแหลง่ ของสารอาหารประเภทไขมนั
13. อาหารกลมุ่ ..................เป็นแหลง่ ของสารอาหารประเภทโปรตีน
14. อาหารกลุ่ม ..................เป็นแหล่งของสารอาหารประเภทคาร์โบไฮเดรต
15. อาหารกลุ่ม......................มเี สน้ ใยอาหาร ชว่ ยในระบบขับถ่าย
16. อาหารกลุ่ม......................เสริมสรา้ งกล้ามเนือ ซอ่ มแซมสว่ นท่ีสกึ หรอ
17. อาหารกลมุ่ ......................ช่วยป้องกันการกระทบกระเทือนอวยั วะภายในตา่ งๆ
18. อาหารกลุ่ม......................ชว่ ยสรา้ งนาย่อย และฮอร์โมน
19. อาหารกลมุ่ ......................ช่วยละลายวติ ามนิ A D E K
20. อาหารกลุ่ม......................สะสมไว้ ให้ความอบอุน่ แก่รา่ งกาย

23

แบบฝึกหัด ช่ือ .................................................................. คะแนน..............
ช้ัน ............................เลขท.่ี ...........................

 ให้เดก็ ๆ ยกตัวอยา่ งอาหารท่ีอยูใ่ นหมเู่ ดียวกนั กบั ภาพทก่ี า้ หนดให้ 

หมู่ หมู่
..................................................... .....................................................
ไดแ้ ก.่ ......................................... ไดแ้ ก.่ .........................................

.......................................... ..........................................
.......................................... ..........................................
.......................................... ..........................................
.......................................... ..........................................

หมู่ หมู่
..................................................... .....................................................
ไดแ้ ก่.......................................... ได้แก่..........................................

.......................................... ..........................................
.......................................... ..........................................
.......................................... ..........................................
.......................................... ..........................................

24

แบบฝกึ หัด ชื่อ .................................................................. คะแนน..............
ช้ัน ............................เลขท.ี่ ...........................

 ใหเ้ ด็กๆ ท้าเครอื่ งหมาย หน้าคา้ ตอบทถ่ี กู ต้อง 

1. อาหารหลักมีทงั หมด

 5 หมู่  6 หมู่

2. นาผึง อยู่ในหมูใ่ ด

 หมนู่ ม ไข่ เนือสัตว์ต่างๆ ถ่ัวเมลด็ แหง้ และงา  หมขู่ ้าว แป้ง นาตาล เผอื ก มนั

 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมผู่ ลไม้ต่างๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

3. นาเต้าหู้ อยใู่ นหมใู่ ด

 หมู่นม ไข่ เนอื สัตวต์ า่ งๆ ถวั่ เมลด็ แห้งและงา  หมู่ขา้ ว แปง้ นาตาล เผอื ก มนั

 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมู่ผลไม้ตา่ งๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

4. ผกั บงุ้ อยใู่ นหมู่ใด

 หมู่นม ไข่ เนือสัตวต์ า่ งๆ ถั่วเมลด็ แห้งและงา  หมขู่ ้าว แป้ง นาตาล เผอื ก มนั

 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมผู่ ลไม้ตา่ งๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

5. มังคุด อยูใ่ นหมู่ใด

 หม่นู ม ไข่ เนือสัตวต์ ่างๆ ถว่ั เมลด็ แหง้ และงา  หมขู่ า้ ว แปง้ นาตาล เผือก มนั

 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมู่ผลไมต้ ่างๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

6. เนย อยู่ในหมใู่ ด

 หมู่นม ไข่ เนือสตั ว์ตา่ งๆ ถว่ั เมล็ดแห้งและงา  หมู่ขา้ ว แปง้ นาตาล เผือก มนั

 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมู่ผลไมต้ ่างๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

7. ขนมจีน เส้นบะหมี่ อยู่ในหมู่ใด

 หมนู่ ม ไข่ เนอื สัตวต์ ่างๆ ถว่ั เมลด็ แห้งและงา  หม่ขู า้ ว แปง้ นาตาล เผือก มัน

 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หม่ผู ลไมต้ า่ งๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

25

8. อาหารหมู่ใดเปน็ แหล่งของโปรตีน
 หมนู่ ม ไข่ เนือสตั วต์ ่างๆ ถัว่ เมลด็ แห้งและงา  หม่ขู ้าว แปง้ นาตาล เผือก มัน
 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมู่ผลไมต้ า่ งๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

9. อาหารหมู่ใดดีต่อการขบั ถา่ ย เนอ่ื งจากมีเสน้ ใยอาหารมาก (เลือก 2 คาตอบ)
 หมู่นม ไข่ เนือสตั ว์ตา่ งๆ ถั่วเมลด็ แห้งและงา  หมู่ขา้ ว แป้ง นาตาล เผือก มนั
 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมู่ผลไมต้ ่างๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

10. อาหารหมู่ใดเปน็ แหล่งของคารโ์ บไฮเดรต
 หมู่นม ไข่ เนือสตั ว์ต่างๆ ถว่ั เมล็ดแหง้ และงา  หมู่ข้าว แป้ง นาตาล เผอื ก มนั
 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมู่ผลไม้ตา่ งๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

11. อาหารหมู่ใดช่วยใหร้ ่างกายอบอุ่น
 หมนู่ ม ไข่ เนือสตั วต์ า่ งๆ ถว่ั เมลด็ แห้งและงา  หมขู่ า้ ว แป้ง นาตาล เผอื ก มนั
 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมผู่ ลไมต้ ่างๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

12. อาหารหมู่ใดทาให้ร่างกายเจริญเติบโต และซ่อมแซมสว่ นท่สี กึ หรอ
 หมู่นม ไข่ เนอื สัตว์ต่างๆ ถั่วเมลด็ แหง้ และงา  หมู่ข้าว แป้ง นาตาล เผือก มนั
 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมู่ผลไม้ต่างๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

13. นกั กีฬาตอ้ งการอาหารใน.......................มากท่สี ุด เพื่อเป็นแหลง่ ของพลงั งาน
 หมูน่ ม ไข่ เนอื สัตวต์ ่างๆ ถัว่ เมลด็ แห้งและงา  หมขู่ า้ ว แปง้ นาตาล เผอื ก มนั
 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมผู่ ลไม้ต่างๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

14. รา่ งกายต้องการในปรมิ าณน้อย แตม่ ีความจาเป็นตอ่ ร่างกายอย่างยิ่ง (เลือก 2 คาตอบ)
 หมู่นม ไข่ เนือสัตวต์ ่างๆ ถ่ัวเมลด็ แห้งและงา  หมู่ขา้ ว แป้ง นาตาล เผือก มนั
 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมผู่ ลไมต้ า่ งๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

15. อาหารหมู่ใดช่วยสร้างนาย่อย และฮอร์โมน
 หมนู่ ม ไข่ เนอื สตั วต์ ่างๆ ถว่ั เมล็ดแห้งและงา  หมขู่ า้ ว แปง้ นาตาล เผือก มนั
 หมพู่ ชื ผกั ตา่ งๆ  หมผู่ ลไมต้ ่างๆ  หมนู่ ามนั และไขมนั จากพชื และสตั ว์

26

แบบฝึกหัด ช่ือ .................................................................. คะแนน..............
ชั้น ............................เลขท.่ี ...........................

 ให้เด็กๆ สบื ค้นขอ้ มลู เก่ยี วกับประโยชนข์ องสารอาหารแตล่ ะประเภทอย่างละเอยี ด

............................................................................
............................................................................
............................................................................
............................................................................

............................................................
..............................................................
.............................................................
.............................................................

.....................................................
.....................................................
.....................................................
.............................................................

27

.....................................................
.....................................................
.....................................................
.............................................................

............................................................
..............................................................
.............................................................
.............................................................

...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................
...........................................................................

28

แบบฝึกหัด ชอื่ .................................................................. คะแนน..............
ชน้ั ............................เลขท.ี่ ...........................

 ให้เดก็ ๆ โยงเส้นความสัมพนั ธ์ระหวา่ งอาหารและสารอาหารใหถ้ กู ต้องนะ 

กะทิ โปรตนี เนย
คารโ์ บไฮเดรต
ไขมนั 29
วติ ามนิ
เกลือแร่

แบบฝึกหัด ชอื่ .................................................................. คะแนน..............
ชน้ั ............................เลขท.ี่ ...........................

 ใหเ้ ด็กๆ โยงเสน้ ความสมั พันธ์ระหวา่ งอาหารและสารอาหารใหถ้ ูกตอ้ งนะ 

โปรตนี เผือก
คารโ์ บไฮเดรต เตา้ หู้

ไขมนั เนย
วติ ามนิ

เกลอื แร่

30

แบบฝกึ หัด ชื่อ .................................................................. คะแนน..............
ช้นั ............................เลขท.่ี ...........................

 ให้เด็กๆ ทา้ ตามคา้ สงั่ ด้านล่างนะ 

วาดรปู วงกลมล้อมรอบอาหารท่ีมสี ารอาหารโปรตีน
วาดรปู สามเหล่ียมล้อมรอบอาหารทีม่ ีสารอาหารคารโ์ บไฮเดรต
วาดรูปสีเ่ หล่ียม  ล้อมรอบอาหารทีม่ สี ารอาหารวิตามินและเกลอื แร่
ทาเครอ่ื งหมาย  ทบั อาหารทม่ี สี ารอาหารไขมัน

31

แบบฝกึ หัด ชื่อ .................................................................. คะแนน..............
ชั้น ............................เลขท.่ี ...........................

 ให้เดก็ ๆ ท้าตามค้าส่งั ด้านล่างนะ 

วาดรูปวงกลมล้อมรอบอาหารทม่ี สี ารอาหารโปรตีน
วาดรูปสามเหลีย่ มล้อมรอบอาหารทม่ี ีสารอาหารคารโ์ บไฮเดรต
วาดรปู สี่เหลี่ยม  ล้อมรอบอาหารที่มีสารอาหารวติ ามนิ และเกลอื แร่
ทาเครื่องหมาย  ทับอาหารที่มีสารอาหารไขมัน

โยเกริ ต์
กะทิ

32

แบบฝกึ หัด ชื่อ .................................................................. คะแนน..............
ชนั้ ............................เลขท.่ี ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ กากบาทภาพท่ีมสี ารอาหารแตกตา่ งจากภาพอนื่ 

เนย

เนย
ชีส ซี่โครงหมู

เตา้ หู้

น้าเตา้ หู้ กะทิ เนย

33

แบบฝกึ หัด ชอ่ื .................................................................. คะแนน..............
ชน้ั ............................เลขท.ี่ ...........................

 ให้เดก็ ๆ กากบาทภาพที่มสี ารอาหารแตกตา่ งจากภาพอืน่ 

เตา้ หู้
เนย

กะทิ เนย

34

แบบฝึกหัด ชื่อ .................................................................. คะแนน..............
ช้นั ............................เลขท.ี่ ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ ยกตัวอย่างอาหารทมี่ ีสารอาหารเชน่ เดยี วกบั ภาพท่กี าหนด 5 ตัวอย่าง 

……………………………………..………………………
……………..……………………………………..………
……………..……………………………………..………

……………………………………..………………………
……………..……………………………………..………
……………..……………………………………..………

……………………………………..………………………
……………..……………………………………..………
กะทิ ……………..……………………………………..………

……………………………………..………………………
……………..……………………………………..………
……………..……………………………………..………

35

แบบฝกึ หัด ชอื่ .................................................................. คะแนน..............
ชนั้ ............................เลขท.่ี ...........................

 ใหเ้ ด็กๆ โยงเสน้ ขอ้ ความท่มี ีความสมั พนั ธ์กับสารอาหารให้ถกู ตอ้ ง 

1. กะทิ เนย นามันพชื  โปรตีน

2. เนือสัตว์ ไข่ไก่ ลูกชิน  คาร์โบไฮเดรต

3. เผือก มนั ข้าวโพด  ไขมัน

4. ถ่วั เมล็ดแหง้ และงา  วิตามนิ

5. ชีส หรือเนยแข็ง  

6. ผกั และ ผลไม้  เกลอื

7. นาตาล นาผงึ ออ้ ย  นา

8. เสรมิ สร้างกลา้ มเนือ ซ่อมแซมส่วนท่ีสึกหรอ 

9. ช่วยสร้างฮอรโ์ มน 

10. แหลง่ พลงั งานหลกั ในการทากจิ กรรมต่างๆ 
11. ใหค้ วามอบอุ่นกับร่างกาย 

12. ทาหน้าท่ีเป็นตวั กลางนาอาหารไปเลียงเซลล์ 

13. ช่วยใหร้ ่างกายทางานไดต้ ามปกติ 
14. ควรด่ืมวนั ละ 6 – 8 แก้วตอ่ วนั 

15. ช่วยควบคุมอณุ หภูมิของร่างกายให้คงท่ีตลอดเวลา 

36

แบบฝึกหัด ชือ่ .................................................................. คะแนน..............
ชนั้ ............................เลขท.่ี ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ วเิ คราะหส์ ารอาหาร จากอาหารแตล่ ะชนิดท่กี ้าหนดใหถ้ ูกต้องนะ 

โปรตนี ได้จาก .....................................................................
คาร์โบไฮเดรต ได้จาก ...........................................................
ไขมัน ได้จาก .....................................................................
วติ ามนิ และเกลือแร่ ไดจ้ าก ...................................................

โปรตีน ไดจ้ าก .....................................................................
คาร์โบไฮเดรต ไดจ้ าก ...........................................................
ไขมัน ได้จาก .....................................................................
วติ ามิน และเกลอื แร่ ไดจ้ าก ...................................................

โปรตีน ไดจ้ าก .....................................................................
คาร์โบไฮเดรต ได้จาก ...........................................................
ไขมัน ได้จาก .....................................................................
วติ ามนิ และเกลอื แร่ ไดจ้ าก ...................................................

37

โปรตนี ได้จาก .....................................................................
คารโ์ บไฮเดรต ไดจ้ าก ...........................................................
ไขมนั ได้จาก .....................................................................
วติ ามนิ และเกลือแร่ ไดจ้ าก ...................................................

โปรตนี ไดจ้ าก .....................................................................
คาร์โบไฮเดรต ไดจ้ าก ...........................................................
ไขมัน ได้จาก .....................................................................
วติ ามนิ และเกลอื แร่ ได้จาก ...................................................

38

แบบฝึกหัด ชอื่ .................................................................. คะแนน..............
ชน้ั ............................เลขท.่ี ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ เลือกตัวอกั ษรด้านล่างรูปภาพใสล่ งในขอ้ ความใหถ้ ูกต้อง 

กะทิ วติ ามิน เกลือแร่

A B C D EF

1. สารอาหารทีใ่ หพ้ ลังงานแกร่ า่ งกาย …………… …………… และ ……………
2. ชว่ ยซอ่ มแซมสว่ นทสี่ กึ หรอของรา่ งกาย ……………
3. ช่วยในการทางานของกลา้ มเนอื ……………
4. ช่วยควบคมุ สมดลุ ของนาในรา่ งกาย ……………
5. ชว่ ยปอ้ งกันการเกิดโรคและลดอาการผดิ ปกตติ า่ งๆ …………… และ ……………
6. นักกีฬา และคนทางานกอ่ สร้างตอ้ งการสารอาหารชนดิ นีมากทสี่ ดุ ……………
7. เป็นสว่ นประกอบของเนอื เยอื่ ภายในร่างกาย ……………
8. ชว่ ยในการดดู ซมึ วติ ามนิ A D E K ……………
9. ชว่ ยควบคุมอณุ หภมู ขิ องร่างกายใหค้ งท่ีตลอดเวลา ……………
10.ชว่ ยเสริมสร้างการเจริญเติบโตของรา่ งกาย ……………

39

แบบฝกึ หัด ชอ่ื .................................................................. คะแนน..............
ชนั้ ............................เลขท.่ี ...........................

 ให้เดก็ ๆ เลอื กตัวอกั ษรด้านลา่ งรปู ภาพใสล่ งในข้อความให้ถูกต้อง 

มนั ฝรั่ง

เนย วิตามิน เกลอื แร่

AB CD EF

1. สารอาหารท่ไี มใ่ ห้พลังงานแก่รา่ งกาย …………… …………… และ ……………
2. สารอาหารทใ่ี หพ้ ลงั งาน 4 กโิ ลแคลอรีต่อกรมั …………… และ ……………
3. สารอาหารที่ให้พลังงาน 9 กโิ ลแคลอรตี อ่ กรมั ……………
4. สารอาหารที่ใหพ้ ลงั งานมากทส่ี ุด ……………
5. เนอื สตั ว์ ถ่ัว ไข่ และงา อย่ใู นกลุ่มเดยี วกบั ……………
6. ข้าว แป้ง นาตาล เผือก อยูใ่ นกลุ่มเดยี วกบั ……………
7. ในธงโภชนาการ ควรรับประทานสารอาหารในหมูใ่ ดมากทีส่ ุด ……………
8. สารอาหารหมใู่ ด ในธงโภชนาการ ที่ควรดมื่ ใหเ้ หมาะสมตามวยั ……………
9. สารอาหารหมใู่ ด ควรด่ืมวนั ละ 6 – 8 แกว้ ตอ่ วนั ……………
10.สารอาหารท่ีช่วยในการสร้างฮอรโ์ มน ……………

40

แบบฝกึ หัด ช่ือ .................................................................. คะแนน..............
ชน้ั ............................เลขท.่ี ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ ทาเครอ่ื งหมาย หน้าข้อความท่ีถกู ต้อง 

1. อาหารหลกั มีทังหมดก่หี มู่

 5 หมู่  6 หมู่

2. สารอาหารคอื อะไร

 ส่ิงท่อี ยู่ในอาหาร และมีประโยชน์ต่อร่างกาย

 ชนิดของอาหารที่เราสามารถทานได้ ซ่งึ มีอยมู่ ากมายหลายชนดิ

3. สารอาหารมีก่ปี ระเภท

 5 ประเภท  6 ประเภท

4. อาหารหมูข่ า้ ว แปง้ นาตาล เผือก มัน ส่วนมากให้สารอาหารประเภทใด

 โปรตีน  คาร์โบไฮเดรต  ไขมัน

 วติ ามนิ  เกลอื แร่  นา

5. อาหารหมู่เนอื สตั ว์ ไข่ ถว่ั และนม สว่ นมากใหส้ ารอาหารประเภทใด

 โปรตนี  คารโ์ บไฮเดรต  ไขมัน

 วิตามนิ  เกลอื แร่  นา

6. อาหารหมู่ไขมัน และนามันจากพชื และสตั ว์ ส่วนมากให้สารอาหารประเภทใด

 โปรตนี  คาร์โบไฮเดรต  ไขมนั

 วิตามนิ  เกลือแร่  นา

7. อาหารหมู่ผกั และผลไม้ สว่ นมากใหส้ ารอาหารประเภทใด (เลอื กได้ 2 คาตอบ)

 โปรตีน  คาร์โบไฮเดรต  ไขมัน

 วติ ามิน  เกลือแร่  นา

8. ในถั่วและงา เปน็ แหล่งสารอาหารประเภทใดมากที่สุด

 โปรตีน  คาร์โบไฮเดรต  ไขมัน

 วิตามนิ  เกลือแร่  นา

41

9. สารอาหารใดช่วยซ่อมแซมส่วนทส่ี ึกหรอ

 โปรตนี  คาร์โบไฮเดรต  ไขมนั

 วติ ามนิ  เกลอื แร่  นา

10. สารอาหารประเภทใดท่ีให้พลงั งานแกร่ ่างกาย (เลือกได้ 3 คาตอบ)

 โปรตนี  คาร์โบไฮเดรต  ไขมัน

 วติ ามนิ  เกลอื แร่  นา

11. สารอาหารประเภทใดทไี่ ม่ใหพ้ ลงั งานแก่รา่ งกาย (เลือกได้ 3 คาตอบ)

 โปรตีน  คารโ์ บไฮเดรต  ไขมนั

 วติ ามนิ  เกลือแร่  นา

12. สารอาหารประเภทใดท่ีเป็นแหล่งพลงั งานหลักในการทากิจกรรมต่างๆในชวี ิตประจาวัน

 โปรตนี  คาร์โบไฮเดรต  ไขมัน

 วิตามนิ  เกลือแร่  นา

13. การทานอาหารที่ใหพ้ ลังงานมากเกินไป พลงั งานจะเก็บสะสมไวใ้ นรูปของ.................

ทาให้เกดิ โรคอ้วน

 โปรตนี  คารโ์ บไฮเดรต  ไขมนั

 วิตามิน  เกลือแร่  นา

14. อาหารประเภท.............และ................ช่วยควบคมุ การทางานของรา่ งกายและชว่ ยตา้ นทาน

โรคตา่ งๆ

 โปรตีน  คาร์โบไฮเดรต  ไขมนั

 วติ ามิน  เกลอื แร่  นา

15. ร่างกายต้องอาศัย...........เปน็ ส่วนประกอบ ในระบบลาเลยี งสารในรา่ งกาย

 โปรตีน  คาร์โบไฮเดรต  ไขมัน

 วิตามิน  เกลอื แร่  นา

16. คนท่ีเปน็ โรคอว้ น ควรลดอาหารในกล่มุ ใด (เลอื กได้ 2 คาตอบ)

 โปรตนี  คาร์โบไฮเดรต  ไขมัน

 วิตามนิ  เกลอื แร่  นา

42

17. ...........ช่วยควบคุมอุณหภูมใิ นร่างกาย

 โปรตีน  คาร์โบไฮเดรต  ไขมัน

 วิตามนิ  เกลอื แร่  นา

18. อาหารเส้นใยสว่ นใหญเ่ ป็นเซลลโู ลสจากผนังเซลลข์ อง..............

 พชื  สตั ว์

19. อาหารที่มเี สน้ ใยส่วนใหญ่ช่วยลด..............

 อาการท้องผกู  แผลในกระเพาะอาหาร

20. อาหารเส้นใยช่วยดูดซึมของเสยี ท่ีเป็นพษิ จากกระบวนการ..............

 ยอ่ ยอาหาร  หายใจ

43

แบบฝกึ หัด ชอื่ .................................................................. คะแนน..............
ชั้น ............................เลขท.ี่ ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ ทา้ แผนภาพสรุปวิตามนิ ให้ครบถว้ นสมบรู ณ์นะ 

วติ ามินท่ีละลายในนา วิตามินทีล่ ะลายในไขมัน
แหล่ง
แหล่ง
ปอ้ งกันโรค
ปอ้ งกันโรค .....................................

.....................................

ป้องกันโรค ป้องกนั โรค
..................................... .....................................

ปอ้ งกนั โรค ปอ้ งกนั โรค
..................................... .....................................

ช่วยใน
.....................................

44

แบบฝกึ หัด ช่ือ .................................................................. คะแนน..............
ช้นั ............................เลขท.ี่ ...........................

 ให้เด็กๆ ทากิจกรรมตามคาสั่งนะ 

ใหเ้ ดก็ ๆ เขียนวิตามินท่ลี ะลายในนาลงในสระนา และในกรอบสีขาว (NO ENTRY)
โดยเลอื กจากวติ ามนิ ดังนี E A B2 C B1 D K

ให้เด็กๆ เขียนวิตามินที่ละลายในไขมนั ในวงรี

45

แบบฝกึ หัด ช่ือ .................................................................. คะแนน..............
ช้นั ............................เลขท.ี่ ...........................

 ให้เด็กๆ ทาเครอื่ งหมาย หนา้ วติ ามนิ ท่ีจะละลายไปกับนา ของผกั แต่ละชนดิ

 วติ ามิน B1  วติ ามิน B1  วติ ามนิ A  วติ ามนิ A
 วติ ามนิ B2  วติ ามิน B2  วติ ามนิ B1  วิตามนิ B1
 วติ ามิน C  วติ ามนิ C  วติ ามนิ B2  วติ ามิน B2
 วิตามิน E  วิตามิน B3  วิตามิน B3
 วิตามนิ C  วติ ามนิ B5
 วติ ามนิ C
 วติ ามนิ E

 วติ ามิน A  วิตามิน B1  วิตามิน A  วติ ามนิ A
 วติ ามิน B6  วิตามนิ B2  วติ ามิน B1  วติ ามิน B2
 วติ ามนิ B9  วติ ามนิ B3  วิตามนิ B2  วติ ามนิ C
 วิตามนิ K  วติ ามนิ B6  วิตามิน C  วติ ามิน E
 วิตามนิ K
46

แบบฝึกหัด ชื่อ .................................................................. คะแนน..............
ชั้น ............................เลขท.่ี ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ โยงเส้นความสมั พันธ์ระหว่างวิตามินและโรคที่เกิดขนึ้ หากขาดวติ ามนิ
ชนิดนั้นๆ ใหถ้ กู ตอ้ งนะ 

เลือดออกตามไรฟัน B1
B2
เปน็ หมนั C
ลกั ปดิ ลักเปิด E
ปากนกกระจอก D
เหน็บชา A
เลือดแข็งตัวช้า K
สตรมี คี รรภท์ าใหแ้ ทง้ ได้
การดดู ซึมแคลเซยี มลดลง
กระดูกออ่ น
ตาบอดกลางคนื

47

แบบฝกึ หัด ชือ่ .................................................................. คะแนน..............
ช้ัน ............................เลขท.ี่ ...........................

 ให้เดก็ ๆ ระบายสลี งในวงกลมวิตามนิ ใหต้ รงกบั โรคท่เี กดิ จากการขาดวิตามนิ 

B1 B2 E D A B1 B2 E D A
C โรคหมัน K C โรคกระดูกออ่ น K

B1 B2 E D A B1 B2 E D A
C โรคลกั ปดิ ลกั เปิด K C ตาบอดกลางคนื K

B1 B2 E D A B1 B2 E D A
C โรคเหน็บชา K C โรคเลอื ดออกตามไรฟัน K

B1 B2 E D A B1 B2 E D A
C การดดู ซมึ แคลเซยี มลดลง K C โรคปากนกกระจอก K

B1 B2 E D A B1 B2 E D A
C โรคเลือดแขง็ ตัวชา้ K C สตรีมีครรภ์ทาให้แท้งได้ K

48

แบบฝกึ หัด ชอื่ .................................................................. คะแนน..............
ชั้น ............................เลขท.่ี ...........................

 ใหเ้ ดก็ ๆ โยงเส้นความสมั พันธร์ ะหว่างประโยชนข์ องสารอาหาร กบั แหล่งอาหาร 

ปอ้ งกนั โรคตานขโมย แคลเซียม

ชว่ ยในการมองเหน็ โปรตนี
ปอ้ งกนั โรคตาบอดกลางคืน
ขา้ วซอ้ มมือ
ชว่ ยในการสร้างกระดูกและฟนั
ปอ้ งกันโรคกระดูกพรุน วติ ามนิ เอ

ป้องกนั ไอโอดนี
โรคเหนบ็ ชา
วิตามนิ บี 1
ป้องกันโรคคอพอก

49

แบบฝึกหัด ชอื่ .................................................................. คะแนน..............
ชน้ั ............................เลขท.่ี ...........................

 ให้เดก็ ๆ โยงเส้นความสมั พันธ์ระหว่างประโยชน์ และวิตามนิ หรือเกลอื แร่ 

ป้องกันไม่ให้เปน็ หมัน วติ ามินเค ปอ้ งกนั โรคหวัด
เหลก็ เลอื ดออกตามไรฟัน
ชว่ ยในการแข็งตัว วติ ามนิ ซี
ของเลอื ด วิตามนิ ซี ป้องกันโรค
วิตามินอี โลหติ จาง
ปอ้ งกันโรค วิตามินอี
กระดกู ออ่ น วติ ามินบี 2 ปอ้ งกนั
โซเดยี ม ไมใ่ ห้เกิดตะคริว
ปอ้ งกัน วติ ามินดี
โรคเลอื ดออกตามไรฟัน ฟอสฟอรสั ปอ้ งกันกระดูกเปราะ
และฟันผุ
ป้องกนั โรค
ปากนกกระจอก ป้องกนั
การแทง้ บุตร

50