รายงานสรุปผู้บริหาร

โครงการศกึ ษาผลกระทบส่งิ แวดลอ้ มเบ้ืองต้น อา่ งเกบ็ น้ำบา้ นเหมอื งตะกว่ั รายงานฉบับสุดทา้ ยการวิเคราะห์
อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวดั พทั ลงุ ผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบื้องต้น (IEE)

-พืน้ ท่รี บั ประโยชน์
กิจกรรมการกอ่ สรา้ งในพ้ืนท่ีรบั ประโยชน์ของโครงการ จะเป็นการก่อสร้างระบบส่ง

น้ำชลประทานในพื้นที่ประกอบด้วย การก่อสรา้ งท่อส่งน้ำ คิดเป็นความยาว 37.20 กิโลเมตร ซึ่งตัวท่อวางอยู่ในเขต
ทางไม่กระทบทดี่ นิ ชาวบ้านแตอ่ ยา่ งใด ดงั นั้นผลกระทบดงั กล่าวจงึ มผี ลกระทบทางลบในระดับนอ้ ยทีส่ ดุ (-1)

2. ระยะดำเนินการ
- พ้ืนที่อ่างเก็บน้ำบ้านเหมืองตะกั่วอันเน่ืองมาจากพระราชดำริ พ้ืนที่หัวงาน และ

พื้นท่ีถนนเข้าหัวงานภายหลังการก่อสร้างหัวงานเข่ือนและอาคารประกอบ การก่อสร้างถนนเข้าหัวงาน และการ
ก่อสร้างอ่างเก็บน้ำท่ีมีการเก็บกักนำ้ ในอ่างเก็บน้ำแล้ว จะมีผลทำให้เกดิ การเปล่ยี นแปลงสภาพการใช้ประโยชน์ท่ีดิน
ในบริเวณพื้นที่ 3 ส่วนดงั กลา่ ว จากสภาพเดิมที่เป็นพื้นทปี่ ่าไม้ และพืน้ ทเ่ี กษตรกรรม ไปเปน็ พ้ืนทหี่ ัวงานเข่ือนและมี
อาคารประกอบเปล่ียนเป็นถนน และเปลี่ยนไปเป็นพ้ืนท่ีน้ำท่วมอย่างถาวร ผลกระทบดังกล่าวจึงนับว่าเป็น
ผลกระทบทางลบในระดบั มากท่ีสดุ (-5)

- พ้ืนท่ีรับประโยชน์ การพัฒนาโครงการอ่างเก็บน้ำบ้านเหมืองตะกั่วอันเนื่องมาจาก
พระราชดำริ จะทำให้มีแหล่งน้ำต้นทุนสำหรับการใช้ประโยชน์เพื่อการปลูกพืชได้ตลอดท้ังปี เกษตรกรสามารถใช้
ประโยชน์ที่ดนิ ในการผลิตพืชของพื้นท่ีได้อย่างมศี ักยภาพมากข้ึน เนอื่ งจากมีนำ้ ใช้ในการเพราะปลูกเป็นปริมาณมาก
ขนึ้ ซ่ึงจะมีผลทำใหค้ วามเข้มขน้ ของการใชท้ ี่ดินมคี วามถสี่ ูงขน้ึ กว่าเดิม โดยคาดว่าจะมีประสิทธิภาพการใชท้ ่ีดนิ หรือ
CI (Cropping Intensity) ของพื้นท่ีเพิ่มข้ึนจากร้อยละ 94.5 ในปัจจุบันเป็นร้อยละ 122.4 นอกจากนี้ยังช่วยลด
ความเสี่ยงหรือความเสียหายท่ีจะเกิดข้ึนต่อการทำการเกษตร ทั้งในด้านการเพาะปลูกพืช การเล้ียงสัตว์และการ
ประมง รวมท้ังทำให้เกษตรกรมีทางเลือกในการทำการเกษตรได้หลายรูปแบบ อันจะมีผลทำให้เกษตรกรมีรายได้เพ่ิม
มากข้ึนจากเดิม ผลกระทบท่ีเกดิ ขึ้นดังกลา่ วนี้ จึงเปน็ ผลกระทบทางบวกในระดับมาก (+4)

6) การใชป้ ระโยชนท์ รัพยากรธรณี
(1) กรณีไมม่ โี ครงการ
บริเวณพื้นท่ีโครงการอ่างเก็บน้ำบ้านเหมืองตะกั่วอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ไม่พบข้อมูล

แหลง่ แร่ พน้ื ที่ประทานบัตรแร่ หรอื การประกอบกจิ การตามพระราชบัญญัตแิ ร่ พ.ศ.2560 แต่อยา่ งใด
(2) กรณีมีโครงการ
1. ระยะกอ่ สร้าง
บรเิ วณพืน้ ที่โครงการอ่างเกบ็ น้ำบ้านเหมอื งตะก่ัวอนั เน่ืองมาจากพระราชดำริ ไมพ่ บแหล่งแรท่ มี่ ี

ศักยภาพและไมม่ กี ารทำเหมืองแร่ การดำเนนิ การโครงการจึงไม่มผี ลกระทบต่อการใช้ประโยชนจ์ ากทรัพยากรธรณแี ต่อย่างใด (0)
2. ระยะดำเนนิ การ
บรเิ วณพื้นทโี่ ครงการอา่ งเกบ็ นำ้ บ้านเหมอื งตะกว่ั อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ไม่พบแหล่งแรท่ ่มี ี

ศกั ยภาพและไมม่ ีการทำเหมอื งแร่ การดำเนินการโครงการจึงไมม่ ผี ลกระทบต่อการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรณีแตอ่ ย่างใด (0)
7) อุตสาหกรรม
(1) กรณไี มม่ ีโครงการ
จากการรวบรวมขอ้ มูลทำเนียบโรงงานอุตสาหกรรมรายตำบลจากกรมโรงงานอุตสาหกรรม

กระทรวงอุตสาหกรรม พ.ศ.2562 พบว่าในเขตพื้นที่โครงการซ่ึงครอบคลุม อำเภอป่าบอน มีโรงงานทั้งหมด 33 โรง
คนงาน 1,010 คน และจำนวนเงนิ ลงทนุ ในภาคอุตสาหกรรม 2,245 ลา้ นบาท โดยประเภทกจิ การมหี ลายประเภทแต่
สว่ นใหญ่เปน็ อุตสาหกรรมการเกษตร ซ่งึ มที ่ตี ง้ั ของโรงงานอุตสาหกรรมกระจายไปตามเขตพื้นทต่ี ำบลต่างๆ

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกดั รายงานสรุปสำหรบั ผูบ้ ริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
73

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น อ่างเกบ็ น้ำบ้านเหมืองตะกัว่ รายงานฉบบั สดุ ทา้ ยการวิเคราะห์
อันเนือ่ งมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พัทลงุ ผลกระทบสงิ่ แวดล้อมเบื้องตน้ (IEE)

(2) กรณมี ีโครงการ
1. ระยะกอ่ สร้าง
ในชว่ งก่อสรา้ งหวั งาน กระทำบริเวณพื้นทจ่ี ำกดั และอยูบ่ ริเวณหา่ งไกลจากท่ตี ั้งโรงงาน

อตุ สาหกรรมในพ้ืนทโี่ ครงการ การดำเนินการโครงการจงึ ไมม่ ีผลกระทบต่อโรงงานอตุ สาหกรรมในพ้ืนที่โครงการ (0)
2. ระยะดำเนนิ การ
การพั ฒ นาโครงการอ่างเก็บ น้ำบ้าน เหมืองต ะกั่วทำให้เกิดผลกระท บท างบ วก ต่ อ

อุตสาหกรรมในพน้ื ทีโ่ ครงการในระดบั น้อย (+2) เนือ่ งจากอตุ สาหกรรมในพื้นท่ีโครงการ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมแปร
รูปผลผลิตทางการเกษตรมีแนวโน้มการขยายตัวต่ำ

8) พลังงานและไฟฟ้า
(1) กรณไี มม่ ีโครงการ
จังหวัดพัทลุงมีโครงสร้างพ้ืนฐานด้านพลังงาน ประกอบด้วยผู้ผลิตไฟฟ้าขนาดเล็กมาก

(Very Small Power Producer VSPP) จำนวน 2 แห่ง กำลังการผลิตติดตั้ง 10.86 เมกะวัตต์ ปริมาณที่ผลิตได้จริง
73,575.24 เมกะวัตต์-ช่ัวโมง มีโรงไฟฟ้าชีวมวล 1 แห่ง กำลังการผลิตติดต้ัง 920 เมกะวัตต์ ปริมาณท่ีผลิตได้จริง
69,379.20 เมกะวัตต์-ช่ัวโมง โรงไฟฟ้าพลังน้ำ 1 แห่ง กำลังการผลิตติดตั้ง 0.86 เมกะวัตต์ ปริมาณท่ีผลิตได้จริง
4,196.04 เมกะวัตต์-ชั่วโมง โรงไฟฟ้าพลังแสงอาทิตย์ 1 แห่ง กำลังการผลิตติดตั้ง 600 เมกะวัตต์ ปริมาณท่ีผลิตได้
จริง 9,855.00 เมกะวัตต์-ช่ัวโมง มสี ถานยี ่อยของการไฟฟา้ ฝา่ ยผลติ แห่งประเทศไทย 1 แห่ง ศักยภาพระบบส่งไฟฟ้า
105.6 เมกะวัตต์ จำนวนสถานีบริการน้ำมัน 242 แห่ง และสถานีบริการก๊าซ (LPG) 12 แห่ง ปริมาณการใช้พลังาน
เชงิ พาณิชย์ มีการใช้พลังงานไฟฟ้าในพื้นทีจ่ ังหวัดพัทลุง ปี พ.ศ.2562 489,860,897.00 กิโลวตั ต์-ชั่วโมงตอ่ ปี นำ้ มัน
เบนซิน 33,627,391.19 ลิตรต่อวนั น้ำมันดีเซล 52,432,612.18 ลิตรตอ่ วนั และ LPG 17,754,468.00 กโิ ลกรมั ต่อวัน
ปริมาณการใช้พลังงานไฟฟ้าสูงสุด ณ สิ้นปี 2562 เท่ากับ 70 เมกะวัตต์ ส่วนปริมาณการใช้พลังงานไฟฟ้า ณ สิ้นปี
2562 มีปริมาณรวม 489,860,897.00 กิโลวัตต์-ชั่วโมงต่อปี มีผู้ใช้ไฟฟ้า 178,186 ราย มีการจำหน่ายกระแสไฟฟ้า
รวม 39,018,004 กโิ ลวัตต์ต่อชั่วโมง

(2) กรณมี ีโครงการ
1. ระยะกอ่ สร้าง
กิจกรรมท่ีจะใช้ไฟฟ้าของโครงการ เช่นไฟฟ้าส่องสว่าง การใชเ้ ครือ่ งจกั รต่างๆ และการ

ใช้ไฟฟา้ ในพ้นื ทบ่ี า้ นพักคนงาน เป็นตน้ จะใช้บริการไฟฟา้ จากการไฟฟ้าส่วนภมู ภิ าคสาขาพทั ลุง ซึ่งสามารถให้บริการ
ได้อย่างท่ัวถึง และการใช้ไฟฟ้าในช่วงก่อสร้างโครงการจะมีระยะเวลาสั้นๆ ไม่เกิน 5 ปี จึงไม่มีผลกระทบต่อการใช้
พลังงานและการใช้ไฟฟา้ ของประชาชนบรเิ วณใกลเ้ คยี งพืน้ ท่โี ครงการ (0)

2. ระยะดำเนินการ

ระยะดำเนนิ การ การดำเนนิ การโครงการจงึ ไม่มีผลกระทบตอ่ พลงั งานและไฟฟา้ แต่อย่างใด (0)

9) การคมนาคมขนส่ง
(1) กรณีไม่มีโครงการ
ระบบโครงข่ายคมนาคมและขนส่งที่ใช้ในการเดินทางเข้าหัวงานจะใช้ถนนหมายเลข 4

จากน้ันเล้ียวขวาเข้าสถู่ นนหมายเลข 4122 จากนั้นเลี้ยวซ้ายเข้าสู่ทางหลวงชนบทหมายเลข 1029 จากนั้นเลี้ยวขวา
เข้าสู่ทางลาดยางสู่น้ำตกโตนสะตอ พบว่าสภาพการจราจรคล่องตัวดีมากถึงคล่องตัวดี ไม่มีปัญหาการจราจรติดขัด

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผูบ้ ริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
74

โครงการศึกษาผลกระทบส่งิ แวดล้อมเบ้ืองตน้ อา่ งเก็บน้ำบา้ นเหมอื งตะกั่ว รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ จังหวดั พัทลุง ผลกระทบสงิ่ แวดลอ้ มเบื้องตน้ (IEE)

และปจั จุบนั บริเวณพืน้ ท่ีโครงการ ไม่มีการคมนาคมทางน้ำและการลอ่ งแก่งหรอื ลอ่ งแพ
(2) กรณีมโี ครงการ
1. ระยะกอ่ สร้าง
ผลกระทบต่อระบบคมนาคมขนส่งในระยะกอ่ สร้างโครงการมดี ังนี้
ก. กิจกรรมการก่อสร้างหัวงานโครงการอ่างเก็บน้ำเหมืองตะกั่วอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

โดยใช้เสน้ ทางหลวงชนบทหมายเลข 1029 และถนนทางลาดยางเขา้ สู่นำ้ ตกโตนสะตอ ซึ่งเป็นถนนท่ีประชาชนใช้เดิน
ทางเขา้ ไปยังพ้ืนทท่ี ำกนิ และน้ำตกโตนสะตอ จะสง่ ผลกระทบทำให้การเดนิ ทางเขา้ -ออกพื้นท่ีทำกนิ ของประชาชนไม่
สะดวก แต่เนื่องจากจะเป็นผลกระทบท่ีเกิดข้ึนในระยะเวลาสั้นๆ และมีประชาชนบางส่วนเท่านั้นที่ได้รับผลกระทบ
จึงคาดว่าเปน็ ผลกระทบระดับน้อย (-2)

ข. ในด้านการคมนาคมทางน้ำน้ัน จากการสำรวจ พบว่า ไม่มีการสญจรทางน้ำผ่านบริเวณพื้นท่ี
โครงการ ดังนั้นจงึ ไมม่ ผี ลกระทบตอ่ การสญั จรทางนำ้ (0)

2. ระยะดำเนินการ
เม่ือก่อสร้างโครงการแล้วเสร็จ การจราจรบริเวณพื้นท่ีโครงการจะกลับสู่สภาวะปกติ

และก่อสร้างถนนตรวจการเขตรกั ษาพันธสุ์ ัตวป์ ่าและเขา้ ถงึ การท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์น้ำตกโตนสะตอ ถนนดินกว้าง 3
เมตร ยาว 2.3 กิโลเมตร ภายในเขตพ้ืนท่ีระดับน้ำสูงสุดของอ่างเก็บน้ำ การดำเนินการโครงการจึงมีผลกระทบ
ทางบวกนอ้ ยมาก (+1)

10) การจัดการน้ำเสีย สง่ิ ปฏกิ ูล และขยะมลู ฝอย

(1) กรณีไมม่ ีโครงการ
เมื่อไมม่ ีการพัฒนาพน้ื ทโี่ ครงการ การเกิดน้ำเสีย ส่ิงปฏิกลู และขยะมูลฝอย สำหรับนำ้ เสยี และ

ส่ิงปฏกิ ลู คาดวา่ จะไม่มีการเปลย่ี นแปลงไปจากเดิม จึงไม่มีผลกระทบ (0)

(2) กรณมี โี ครงการ
1. ระยะก่อสรา้ ง
การก่อสร้างโครงการส่วนใหญ่ไม่มีกิจกรรมที่ทำให้เกิดน้ำเสีย สิ่งปฏิกูลและขยะมูลฝอย

สำหรับน้ำเสียและส่ิงปฏิกูลจากคนงานก่อสร้าง ซ่ึงในระยะก่อสร้างคนงานจะจัดให้พักอาศัยในบริเวณพ้ืนท่ีโครงการ
ซ่ึงเป็นหน้าที่ของกรมชลประทานในการดูแลให้ผู้รับผิดชอบการก่อสร้างจัดหาที่พักให้กับคนงานดังกล่าว และต้อง
จดั เตรียมห้องน้ำและห้องสุขาไว้ในบริเวณพ้ืนทโ่ี ครงการอย่างเพียงพอ ท้ังนี้ ทางโครงการต้องจัดให้มีระบบบำบัดน้ำ
เสียก่อนระบายออกสูภ่ ายนอกส่วนขยะมูลฝอยท่ีเกิดจากทพ่ี กั คนงาน จะตอ้ งจดั เตรยี มถังขยะไว้รองรับอย่างเพียงพอ
และประสานงานกบั ทางท้องถิ่นใหม้ ารับไปกำจัดต่อไป ผลกระทบดังกล่าวจึงอยู่ในระดับนอ้ ย (-2)

2. ระยะดำเนินการ

การดำเนินการโครงการไม่มีกิจกรรมท่ีทำให้เกิดน้ำเสีย สิ่งปฏิกูล และขยะมูลฝอย จึงไม่มี

ผลกระทบ (0)

11) การจดั การลมุ่ นำ้

(1) กรณไี ม่มีโครงการ

เม่ือไม่มีการพัฒนาพ้ืนท่ีโครงการ ทรัพยากรสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศลุ่มน้ำจะไม่เกิด

การเปล่ยี นแปลง เนื่องจากไม่มีการสูญเสียพ้ืนที่ปา่ ไม้และพ้ืนท่ีการเกษตรกรรม ระบบนิเวศล่มุ น้ำเป็นไปตามปกติ จึงไม่

มีผลกระทบตอ่ การจดั การล่มุ นำ้ (0)

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผบู้ ริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
75

โครงการศึกษาผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบื้องตน้ อา่ งเกบ็ นำ้ บา้ นเหมืองตะก่ัว รายงานฉบบั สดุ ท้ายการวิเคราะห์
อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพัทลุง ผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบ้ืองต้น (IEE)

(2) กรณมี โี ครงการ
1. ระยะก่อสรา้ ง

บริเวณโครงการอ่างเก็บน้ำ มีพื้นท่ีอ่างเก็บน้ำมีพ้ืนท่ีท้ังหมด 351.6 ไร่ อยู่ในพ้ืนท่ีช้ัน
คุณภาพลุ่มน้ำชั้นท่ี 2 ประมาณ 0.01 ไร่ พื้นท่ีช้ันคุณภาพลุ่มน้ำชั้นที่ 3 ประมาณ 154.70 ไร่ และพ้ืนที่ช้ันคุณภาพลุ่มน้ำ
ชั้นที่ 4 ประมาณ 196.79 ไร่ ตามลำดับ พ้ืนท่ีหัวงานมีพื้นที่ทั้งหมด 114.9 ไร่ อยู่ในพื้นท่ีช้ันคุณภาพลุ่มน้ำช้ันท่ี 3
ประมาณ 23 และพ้ืนท่ชี ้ันคณุ ภาพลุ่มน้ำช้ันท่ี 4 ประมาณ 91.29 ไร่ ถนนเข้าหัวงาน มีพ้ืนที่ทง้ั หมด 2.1 ไร่ อย่ใู นพนื้ ท่ีชั้น
คุณภาพลมุ่ น้ำชั้นท่ี 4 ประมาณ 2.1 ไร่ ส่วนพนื้ ที่รับประโยชน์มพี ืน้ ท่ีทัง้ หมด 16,475 ไร่ อยู่ในพื้นทช่ี ้ันคุณภาพลมุ่ น้ำชั้นท่ี
5 ท้ังหมด จึงไม่ขัดกับมาตรการการใช้ท่ีดินของช้ันคุณภาพลุ่มน้ำตามมติคณะรัฐมนตรีว่าด้วยการกำหนดขอบเขตชั้น
คุณภาพลุ่มน้ำ แต่อย่างไรก็ตามในส่วนกิจกรรมของก่อสร้างท่ีมีพื้นที่ช้ันคุณภาพลุ่มน้ำที่สำคัญให้ปฏิบัติตามมาตรการ
อนุรักษ์ดินและน้ำในพ้ืนที่ชั้นคุณภาพลุ่มน้ำอย่างเคร่งครัด จึงกล่าวได้ว่าการพัฒนาโครงการมีผลกระทบทางลบต่อด้าน
การจัดการลุม่ นำ้ ในระดบั น้อยมาก (-1)

2. ระยะดำเนนิ การ
ระยะดำเนนิ การโครงการ พนื้ ท่ีอ่างเก็บน้ำและพื้นท่ีหัวงานไม่อยู่ในพื้นที่ลุม่ นำ้ ชั้นที่

1 ซ่ึงเปน็ พ้ืนที่ต้นน้ำท่ีสำคัญ ส่วนใหญ่พนื้ ท่ีอ่างเกบ็ น้ำและพนื้ ท่ีหัวงานอยู่ในพนื้ ทช่ี ้ันคุณภาพลุ่มนำ้ ชั้นท่ี 3 รองลงมา
อยู่ในพ้ืนที่ช้ันคุณภาพลุ่มนำ้ ช้ันท่ี 4 ตามลำดับ ส่วนพื้นที่รับประโยชน์อยู่ในพ้ืนท่ีช้ันคณุ ภาพลุ่มน้ำช้นั ที่ 5 ทงั้ หมด จึง
กลา่ วได้ว่าในระยะดำเนนิ การไม่มีผลกระทบตอ่ ดา้ นการจัดการล่มุ นำ้ (0)

7.3.5 คณุ คา่ ตอ่ คุณภาพชีวติ
1) สภาพเศรษฐกิจและสงั คม
(1) กรณีไมม่ ีโครงการ
สภาพเศรษฐกิจและสังคมของชุมชนในพ้ืนท่ีศึกษาส่วนใหญ่เป็นสังคมเกษตรกรรม ทำสวน

ยางพาราและไม้ผลผสม ภูมิลำเนาส่วนใหญ่เกิดในพื้นที่ มีความพอใจในชุมชนของตน และไม่คิดย้ายไปอยู่ที่อ่ืน
ปัญหาในด้านการประกอบอาชีพ ได้แก่ ปัญหาด้านราคาผลผลิตตกต่ำ ด้านการขาดแคลนแหล่งน้ำในการเพาะปลูก ด้าน
ท่ีดินทำกินมีน้อยหรือไม่เพียงพอต่อการทำกิน ด้านภัยแล้งประสบปัญหาซ้ำซากทุกปี ด้านอุทกภัยประสบปัญหาน้ำ
ท่วมซ้ำซากทุกปี ส่วนปัญหาทางสังคม/คุณภาพชีวิต ได้แก่ ปัญหาหน้ีสิน โดยคาดว่าวิถีชีวิตและความเป็นอยู่ของ
ครัวเรือนจะไม่แตกต่างไปจากสภาพปัจจุบัน แต่อาจประสบปัญหาจากสภาวะการขาดแคลนน้ำเพื่อการอุปโภค
บริโภคและเพอื่ การเกษตรเพิม่ มากขน้ึ

(2) กรณมี โี ครงการ
1. ระยะกอ่ สร้าง
- ในระหวา่ งการก่อสร้างนั้น จะทำให้ลกั ษณะสังคม สขุ ภาพอนามัย เศรษฐกิจ และความ

คิดเห็นมีการเปล่ียนแปลงไป โดยเฉพาะการเตรียมพ้ืนท่ีของโครงการ ผู้ท่ีอยู่อาศัยและมีพ้ืนที่ทำกินในบริเวณพื้นท่ี
ก่อสร้างของโครงการ ต้องมีการย้ายที่อาศัยออกไปอยู่ท่ีอื่น ซึ่งอาจเป็นท่ีจัดสรรให้ หรือหาเองก็ตาม จะต้อง
เปล่ียนแปลงโครงสร้างที่อยู่อาศัย และที่ทำกิน ที่ต้องมีการเริ่มต้นใหม่ท้ังหมด ทั้งท่ีอยู่อาศัย ที่ทำกิน และการ
เพาะปลูกต่างๆ ทำให้มีการปรับตัวต่อท่ีอยู่ใหม่ ทำความคุ้นเคยในที่อยู่ใหม่ และอาจจะได้เพ่ือนบ้านใหม่ท่ีต้อง
ปรบั ตวั พอสมควร ฉะนั้นจึงเป็นการเปลี่ยนแปลงท้ังหน้าท่แี ละองค์ประกอบอาชีพ รายได้ รายจ่าย และความคิดเห็น
ซึง่ ประเมินวา่ มผี ลกระทบในทางลบระดับมาก (-4)

- ในการก่อสร้างโครงสรา้ งหัวงานและอาคารประกอบ ถงึ แมผ้ ้ทู อ่ี ยู่ในพื้นท่ีอ่าง หรือว่าหวั
งานของโครงการยา้ ยออกไปแลว้ แต่ก็ยังต้องมีการปรับตวั ต่อทอี่ ยู่ใหม่ และ/หรือที่ทำกินใหม่อย่างมาก ไม่วา่ จะเป็น
ในการดำเนินชีวิต การประกอบอาชีพ โดยเฉพาะการเพาะปลูกพืชท่ีเป็นไม้ผล ไม้ยืนต้นต่างๆ ที่ต้องใช้เวลาในการ

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรุปสำหรับผูบ้ ริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
76

โครงการศึกษาผลกระทบสง่ิ แวดล้อมเบ้ืองตน้ อา่ งเกบ็ นำ้ บา้ นเหมืองตะกวั่ รายงานฉบับสดุ ท้ายการวิเคราะห์
อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพทั ลงุ ผลกระทบส่งิ แวดล้อมเบ้ืองต้น (IEE)

เติบโตกวา่ จะได้ผลผลติ จึงมีผลกระทบทางลบต่อองค์ประกอบในการดำรงชีวติ และการประกอบอาชีพ สว่ นความคิด
เห็นนั้นก็ยงั คงมีผลกระทบทั้งทางหน้าท่ีและองค์ประกอบอย่หู ากไม่มีการปรับความคิดเห็นในทางท่ีดีขึ้น มีผลกระทบทางลบ
ระดับปานกลาง (-3)

- ในระหว่างการติดตั้งระบบไฟฟ้า รวมท้ังเคร่ืองมือและอุปกรณ์ต่างๆ ทำให้มีผลกระทบ
ในทางลบระดับน้อย (-2) เพราะยงั ตอ้ งใชเ้ วลาในการปรับตัวทัง้ ทางกายและจิตใจ รวมท้งั การประกอบอาชีพดว้ ย ทำ
ใหม้ ีผลกระทบเฉพาะหนา้ ทท่ี ่ีเปลีย่ นแปลงไป เชน่ เดยี วกับก่อสรา้ งอาคารระบายนำ้ สำนกั งาน และบ้านพักเจ้าหน้าท่ี
และการติดต้ัง เครื่องสาธารณูปโภค และเครือ่ งอำนวยความสะดวกต่างๆ ท่มี ีผลกระทบทางลบในระดบั นอ้ ย (-2) คือ
มีการเปลย่ี นแปลงด้านหนา้ ทใี่ นการดำรงชวี ิต สุขภาพอนามยั การประกอบวิชาชีพ และความคดิ เหน็ ทีเ่ ปลีย่ นไปจากเดมิ

- ในด้านการปรับแต่งพ้ืนที่และบริเวณ เป็นการปรับแต่งพ้ืนท่ีท่ีได้ทำการก่อสร้างของ
โครงการใหส้ วยงามเหมาะสมเพอื่ เตรียมเปิดใช้งานต่อไปจึงมีผลกระทบทางสังคม สขุ ภาพอนามัย การประกอบอาชีพ
และความคิดเหน็ ในทางบวกระดบั น้อย (+2) เพราะเห็นเป็นรูปร่าง ไม่มีการก่อสร้างโดยใชเ้ คร่ืองมือหนัก แตเ่ ปน็ การ
ปรับภมู ิทัศน์ให้สวยงาม ร่มร่ืน และอาจก่อให้เกดิ แหล่งทอ่ งเท่ยี วใหม่ขนึ้

- สำหรับผู้ท่ีอย่ใู กล้เคยี งโครงการ และในเส้นทางการกอ่ สร้าง จะได้รบั ผลกระทบจากการ
ลำเลียงวัสดอุ ุปกรณ์ตา่ งๆ ทจ่ี ำเป็นแก่การกอ่ สรา้ งโครงการ รวมถึงการลำเลยี งมลดู นิ และต้นไม้ต่างๆ ที่ถูกตัดออกไป
เพ่ือการก่อสร้างโครงการ จึงได้รับผลกระทบทางลบ ต่อการสญั จรไปมา ความปลอดภัยในชีวติ และทรัพย์สิน ความสงบสุข
ท่ีเคยมีอยู่เดิม การฟุ้งกระจายของฝุ่นละออง และเสียงดังจากการทำงานของเครื่องจักรต่างๆ จึงมีผลกระทบทางลบต่อสุขภาพ
อนามัยและการประกอบอาชพี ทไี่ ด้รับความลำบาก หรอื ไม่เหมอื นเดิมอีกตอ่ ไป จงึ มผี ลกระทบทางลบในระดับนอ้ ย (-2)

2. ระยะดำเนินการ
ภายหลังการก่อสร้างมีผลกระทบต่อลักษณะทางสังคม สุขภาพอนามัย เศรษฐกิจ และ

ความคิดเห็นกล่าวคือเม่ือโครงการก่อสร้างแล้วเสร็จจะช่วยทำให้มีน้ำใช้ในการทำการเกษตรอย่างไม่ขาดแคลน
สามารถเพาะปลูกพืชผลต่างๆ ได้ตลอดท้ังปี อีกทั้งยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวเพ่ิมข้ึนอีกแห่งหนึ่ง ประกอบกับเป็นการ
ส่งเสริมให้ราษฎรในบริเวณใกล้เคียงมีอาชีพท่ีเก่ียวเนื่องจากโครงการอ่างเก็บน้ำบ้านเหมืองตะก่ัวอันเนื่องมาจาก
พระราชดำริ อาจมีรายได้เพ่ิมข้ึน เช่น จากการจัดแหล่งท่องเท่ียวเชิงอนุรักษ์ ตลอดจนการค้าขายของต่างๆ ใน
บริเวณอ่างเก็บน้ำด้วย ซ่ึงจะก่อให้เกิดการสร้างงานท่ีต่อเนื่องได้ ในภาพรวมของช่วงระยะเวลาการดำเนินการของ
โครงการ หรือภายหลังการก่อสร้างจะมีผลกระทบต่อสภาพสังคมเศรษฐกิจ สุขภาพอนามัย และความคิดเห็นใน
ทางบวกในระดบั ปานกลาง (+3)

2) การชดเชยท่ีดนิ และทรัพย์สิน
(1) กรณไี ม่มโี ครงการ
เนื่องจากบริเวณพ้ืนท่ีหัวงานและพื้นท่ีอ่างเก็บน้ำ เป็นพื้นท่ีทำกินของราษฎร ซึ่งพื้นที่ส่วน

ใหญ่ราษฎรปลูกพืชผลและไม้ยืนต้นส่วนใหญ่ เป็นยางพาราพันธ์ุดี ลองกอง สะตอ มังคุด ทุเรียนพันธ์ุดี จำปาดะ เนียง เทียม
ขนุนพันธุ์ดี เงาะพันธุ์ดี และ สละ เป็นต้น หากไม่ได้มีการดำเนินงานก่อสร้างองค์ประกอบโครงการและระบบชลประทาน
สภาพพน้ื ท่ีสว่ นใหญ่ยงั คงมีลกั ษณะเดิม ซึ่งกรณไี ม่มีโครงการ จึงไมต่ อ้ งดำเนนิ การชดเชยที่ดิน และทรัพย์สินต่างๆ (0)

(2) กรณีมีโครงการ
1. ระยะก่อสร้าง
ในระยะก่อสร้างจำเป็นต้องมีการดำเนินงานพัฒนาก่อสร้างองค์ประกอบโครงการ

และระบบชลประทาน อาคารประกอบ จึงทำให้มีผลกระทบต่อที่ดินทำกิน และทรัพย์สินของราษฎรที่จะต้องถูก
เวนคืน และจ่ายค่าชดเชย หรือค่าขนย้ายที่ดินและทรัพย์สิน โดยมีผู้ได้รับผลกระทบท้ังหมดในบริเวณพ้ืนที่หัวงาน
และพื้นท่ีอ่างเก็บน้ำ จำนวน 79 ราย ท่ีดินทำกิน จำนวน 106 แปลง และสามารถสรุปการประเมนิ มูลค่าชดเชย ค่า
ขนย้าย (ท่ีดนิ ไม่มเี อกสารสทิ ธ์)ิ คา่ ทดแทน หรอื คา่ รือ้ ย้ายทรพั ยส์ ินไดด้ ังนี้

1. ท่ีดิน : มีท่ีดินท่ีได้รับผลกระทบทั้งสิ้น จำนวน 407 ไร่ 1 งาน 67 ตารางวา
และประเมนิ เปน็ คา่ ชดเชย หรือคา่ ขนยา้ ยที่ดนิ ท้งั หมด ประมาณ 18,680,000.30 บาท

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรปุ สำหรบั ผูบ้ ริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
77

โครงการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องตน้ อา่ งเก็บนำ้ บา้ นเหมืองตะก่วั รายงานฉบบั สดุ ท้ายการวิเคราะห์
อนั เน่อื งมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พทั ลุง ผลกระทบส่ิงแวดล้อมเบื้องตน้ (IEE)

2. สิ่งปลูกสร้าง : มีส่ิงปลูกสร้างท่ีได้รับผลกระทบจำนวน 32 (หลัง, แปลง) โดย
ประเภทของสง่ิ ปลูกสรา้ งประกอบดว้ ย ขนำ จำนวน 12 หลงั บ้านพกั อาศยั จำนวน 7 หลัง ดนิ ถมที่ จำนวน 2 แปลง
ศาลา จำนวน 1 หลัง อาคาร จำนวน 1 หลัง อาคารสำนักงาน จำนวน 1 หลัง อาคารเอนกประสงค์ จำนวน 3 หลัง
ห้องเก็บของ จำนวน 1 หลัง และห้องน้ำ จำนวน 4 หลัง คิดเป็นมูลค่า ค่าทดแทน หรือค่ารื้อย้ายสิ่งปลูกสร้าง
ประมาณ 11,375,221.09 บาท

3. พืชผลและไม้ยนื ตน้ : พน้ื ที่ทไ่ี ด้รบั ผลกระทบสว่ นใหญร่ าษฎรปลูกพืชผลและไม้
ยืนต้น เป็นยางพาราพันธุ์ดี ลองกอง สะตอ มังคุด ทุเรียนพันธุ์ดี จำปาดะ เนียง เทียม ขนุนพันธ์ุดี เงาะพันธุ์ดี และ สละ
เป็นต้น ซ่ึงไม้ผลและไม้ยืนต้นที่ได้รับผลกระทบรวมท้ังหมด จำนวน 33,674 (ต้น, กอ) คิดเป็นมูลค่าชดเชย หรอื ค่า
ร้อื ย้ายพืชผลและไม้ยืนตน้ รวม ประมาณ 108,689,828 บาท

รวมเป็นมูลค่าการชดเชย การทดแทนท่ีดินและทรัพย์สินทั้งสิ้น 138,745,049.39 บาท
หรือประมาณ 138.75 ล้านบาท ดังนั้น ก่อนที่จะดำเนินการก่อสร้างองค์ประกอบโครงการและอาคารประกอบ
จะต้องมีการแจ้งและประชาสัมพันธ์ให้เจ้าของพ้ืนท่ีที่ได้รับผลกระทบจากการสูญเสียที่ดินและทรัพย์สินทราบ
ล่วงหน้า พรอ้ มทงั้ จา่ ยค่าชดเชย ค่าทดแทน หรือคา่ รอื้ ย้ายทีด่ ินและทรัพย์สินในราคาท่ีเหมาะสมและยตุ ิธรรม จึงเปน็
ผลกระทบในระดบั ปานกลาง (-3)

2. ระยะดำเนนิ การ
ภายหลังการก่อสร้างแล้วเสร็จ และเริ่มดำเนินการจัดส่งน้ำภายในพื้นท่ี ย่อม

กอ่ ให้เกิดประโยชน์ทางการเกษตรกรรม และด้านการอุปโภคบริโภค นอกจากน้ีคาดว่าราคาท่ีดินในบรเิ วณพื้นท่ีของ
โครงการมีแนวโน้มในการปรับราคาสงู ขน้ึ ซ่ึงอาจกล่าวได้ว่าก่อให้เกดิ ผลดีแก่ครัวเรอื นเกษตรกรรม โดยสามารถเพิ่ม
ศกั ยภาพการผลิตพืชผลทางการเกษตรมากข้ึน และมนี ำ้ ด่ืมนำ้ ใช้ สง่ ผลให้คณุ ภาพชีวิตดขี ้นึ จนสามารถยกระดับฐานะ
ทางเศรษฐกิจและสังคมของครวั เรือนได้ จงึ ไม่มผี ลกระทบในดา้ นการชดเชยทดี่ นิ และทรพั ยส์ นิ (0)

3) สขุ ภาพอนามัยและการบริการสาธารณสขุ
(1) การประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ
(ก) การประเมนิ ผลกระทบดา้ นการบรกิ ารทางการแพทยแ์ ละสาธารณสุข
จังหวัดพัทลุงมีสถานบริการสาธารณสุขทั้งของรัฐและเอกชน ครอบคลุมทุกอำเภอ

มีโรงพยาบาลพัทลุงซ่ึงเป็นโรงพยาบาลท่ัวไปขนาด 450 เตียง ระดับทุติยภูมิ ในระดับอำเภอมีโรงพยาบาลชุมชน
ขนาดใหญ่ 30 เตียง ได้แก่ โรงพยาบาลป่าบอนและโรงพยาบาลตะโหมด และโรงพยาบาลส่งเสรมิ สุขภาพตำบลใน
พื้นท่ี จากข้อมูลด้านอัตรากำลัง โรงพยาบาลในพ้ืนที่ยังขาดแคลนบุคลากรบางตำแหน่ง โดยเฉพาะ แพทย์ และ
ทนั ตแพทย์

1. ระยะกอ่ สรา้ ง

การก่อสรา้ งของโครงการอา่ งเก็บน้ำ ประกอบด้วยการกอ่ สร้างทำนบดิน อาคาร
ประกอบต่างๆ ทั้งระบบท่อส่งน้ำรวมทั้งปรับปรุงระบบฝายส่งนำ้ เดิม โดยจะใช้ระยะเวลาก่อสรา้ งรวม 5 ปี มีคนงาน
เข้ามาดำเนินการก่อสร้างประมาณ 200 คน ซ่ึงการที่คนเข้ามาเพ่ิมในพื้นที่ อาจเกิดอุบัติเหตุหรือการเจ็บป่วยและ
จำเปน็ ตอ้ งเขา้ มาใชบ้ ริการหน่วยงานดา้ นสาธารณสุข อาจมีผลกระทบต่อการเขา้ ใชบ้ รกิ ารของคนในพ้ืนท่ี เชน่ ตอ้ งใช้
เวลาในการรอรับบริการเพิ่มมากขึ้น และเป็นการเพ่ิมภาระในการทำงานของเจ้าหน้าที่ด้านสาธารณสุข โดยสถาน
บริการสาธารณสุขท่ีอาจได้รับผลกระทบหลกั ได้แก่ โรงพยาบาลป่าบอน และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้าน
หนองธงซึ่งเป็นโรงพยาบาลชุมชน และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลท่ีอยู่ใกล้พื้นที่ก่อสร้างมากท่ีสดุ ทั้งนี้โอกาส
ในการเกิดผลกระทบดังกล่าวจะมีในช่วงก่อสร้างในระยะเวลา 5 ปี กลุ่มเส่ียงได้แก่ ประชาชนในพื้นท่ีโครงการและ
บคุ ลากรด้านสาธารณสขุ ในพืน้ ที่ (-2)

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผบู้ ริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
78

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบื้องต้น อา่ งเก็บน้ำบา้ นเหมืองตะก่ัว รายงานฉบับสุดท้ายการวิเคราะห์
อนั เนือ่ งมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพทั ลงุ ผลกระทบส่งิ แวดลอ้ มเบ้ืองต้น (IEE)

2. ระยะดำเนนิ การ

ในระยะดำเนินการเม่ือเร่ิมมีการเก็บกักน้ำและใช้ประโยชน์จากโครงการ ซ่ึงช่วยเป็น

แหล่งกักเก็บน้ำเพิ่มเติมสำหรับการเพาะปลูกในพื้นท่ี ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสวนผลไม้ อาจทำให้เกิดการจ้างงานด้านเกษตร

เพ่ิมขึ้น มีคนต่างถิ่นเข้ามาในพ้ืนท่ีเพ่ิมมากข้ึน อย่างไรก็ตามจำนวนคนที่อาจเพ่ิมข้ึนจากกรณีน้ีน่าจะเป็นจำนวนไม่มาก

และอาจส่งผลเพียงเล็กน้อยต่อการให้บริการดา้ นสาธารณสุขในพ้ืนท่ี (-1)

(ข) การประเมินผลกระทบที่อาจเกดิ จากการก่อสร้างและการขนสง่
การก่อสร้างของโครงการใช้เวลารวม 5 ปี ประกอบด้วย งานก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ

และอาคารประกอบ โดยมีหัวงานก่อสรา้ งอยทู่ ี่ บ้านเหมืองตะกว่ั หมู่ 1 ตำบลหนองธง อำเภอปา่ บอน งานปรับปรุง
ฝายทดนำ้ เดิม ได้แก่ ฝายทดนำ้ คลองท่ายูงและฝายทดน้ำคลองบา้ นใหม่ และระบบส่งน้ำชลประทาน การขนสง่ วสั ดุ
ก่อสร้าง หากดูจากการเดินทางเข้าพ้ืนที่จากอำเภอเมืองพัทลุง จะใช้ถนนหมายเลข 4 เป็นระยะทางประมาณ 50
กิโลเมตร ถนนหมายเลข 4122 เป็นระยะทางประมาณ 10 กิโลเมตร และทางหลวงชนบทหมายเลข 1029 เป็น
ระยะทาง 2 กโิ ลเมตร และถนนโดยรอบพื้นทก่ี อ่ สร้าง

1. ระยะก่อสรา้ ง
ในระยะก่อสร้างโครงการมีการขนส่งวัสดุก่อสร้างอาจทำให้เกิดเสียงดังรบกวนแก่

ประชาชนบริเวณใกล้เคียง พื้นที่ก่อสร้าง และตามเส้นทางท่ีรถบรรทุกว่ิงผ่าน ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดความเครียดหรือรบกวน
การใช้ชวี ติ ประจำวันของคนที่อาศัยโดยรอบ กลุ่มเสย่ี งไดแ้ ก่ คนงาน ประชาชนโดยรอบพน้ื ท่ีก่อสรา้ ง และเส้นทางขนสง่ (-3)

ปญั หาจากฝุ่นละอองจากการก่อสรา้ ง เช่น การขุดเจาะ การถม เท และจากรถขนส่ง
วัสดุก่อสร้าง จะส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจ กลุ่มเส่ียง ได้แก่ คนงาน ประชาชนโดยรอบพื้นที่ก่อสร้าง และ
เส้นทางขนสง่ โดยเฉพาะผมู้ ปี ัญหาโรคระบบทางเดนิ หายใจ โรคภูมิแพ้ เด็ก และผูส้ ูงอายุ (-3)

2. ระยะดำเนินการ
ในระยะดำเนนิ การไมม่ ีผลกระทบ (0)

(ค) การประเมนิ ผลกระทบดา้ นสภาวะทางโภชนาการ
1. ระยะกอ่ สรา้ ง
ในระยะก่อสร้างซึ่งมีคนงานเข้ามาในพื้นท่ีเพิ่มมากข้ึน มีผลกระทบด้านบวก คือ

ช่วยกระตนุ้ เศรษฐกิจในพื้นท่ี ทำให้ประชาชนในพื้นทีม่ ีรายไดเ้ พ่ิมมากขน้ึ จากการขายผลผลิตทางการเกษตร ทำใหม้ ีความ
เป็นอยดู่ ขี ้นึ และมภี าวะโภชนาการท่ีดีข้ึน (+2)

2. ระยะดำเนนิ การ
ในระยะดำเนินการโครงการมีผลกระทบด้านบวกต่อภาวะโภชนาการของ

ประชาชนและเด็กในพ้ืนท่ี การพัฒนาแหล่งเก็บกักน้ำและระบบชลประทาน จะทำให้การเพาะปลูกดีข้ึน และ
เศรษฐกิจดีขึ้น แหล่งน้ำท่ีเพ่ิมข้ึนอาจส่งผลต่อการเพิ่มแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ ทำให้มีแหล่งอาหารเพ่ิมมากขึ้น
ภาวะโภชนาการของประชาชนศึกษาในพ้ืนที่ศึกษาปัจจุบัน ส่วนใหญ่อยู่ในเกณฑ์ปกติ พบปัญหาน้ำหนักเกินมากกว่า
นำ้ หนกั นอ้ ยกว่าเกณฑ์ (+3)

(ง) การประเมินผลกระทบดา้ นสุขภาพจิต
จากข้อมูลการคัดกรองความเครียดของกลุ่มเปราะบาง ได้แก่ กลุ่มผู้ป่วยเรื้อรัง

หญิงต้ังครรภ์ และ กลุ่มผู้สูงอายุ 60 ปี ข้ึนไป โดยหน่วยงานด้านสาธารณสุข ผู้เข้าคัดกรองในอำเภอท่ีศึกษาส่วน
ใหญ่ปกติ ไม่มีปัญหาเรื่องความเครียด อย่างไรก็ตามการเปลี่ยนแปลงใดๆ ในพ้ืนท่ีเม่ือเกิดโครงการ จะทำให้เกิด
ความวติ กกงั วลต่อประชาชนในพื้นทไี่ ด้มาก ซ่ึงมโี อกาสจะนำไปสูป่ ัญหาทางสุขภาพจติ ได้

1. ระยะกอ่ สรา้ ง
ในระยะก่อสร้างประชาชนท่ีอยู่ในพื้นท่ี โดยเฉพาะบริเวณใกล้กบั หัวงานและบริเวณ

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรุปสำหรับผบู้ ริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
79

โครงการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบ้ืองตน้ อ่างเก็บน้ำบา้ นเหมอื งตะกว่ั รายงานฉบับสุดท้ายการวิเคราะห์
อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวดั พทั ลุง ผลกระทบสง่ิ แวดลอ้ มเบ้ืองตน้ (IEE)

ท่กี ่อสรา้ ง อาจเกิดความวิตกกังวลกับโครงการท่ีจะเกิดขึ้น ในช่วงก่อสร้าง หากมีแรงงานจากต่างถิ่นและรถบรรทุกขนวัสดุ
ก่อสร้างว่ิงเข้าในพื้นที่ อาจทำให้เกดิ ความรำคาญของคนในพนื้ ท่ี และอาจเกิดความวิตกกังวลในเรื่องอุบัติเหตุบนท้องถนน
ปญั หาเร่ืองเสยี งดังรบกวน และฝุ่นละอองจากการกอ่ สร้างอาจรบกวนการใช้ชีวิตประจำวนั ก่อให้เกิดความรำคาญและเพิ่ม
ความเครียด กลุ่มเส่ียงได้แก่ ประชาชนในพื้นท่ี ประชาชนที่อยู่ใกล้เขตก่อสร้าง กลุ่มที่มีปัญหาเรื่องสุขภาพจิตและมี
ความเครยี ดมาก่อน (-2)

2. ระยะดำเนินการ
ใน ร ะ ย ะ ด ำ เนิ น ก า ร โ ค ร ง ก า ร อ่ า ง เก็ บ น้ ำ จ ะ ส่ ง ผ ล ใ ห้ มี แ ห ล่ ง น้ ำ แ ล ะ พื้ น ท่ี

ชลประทานสำหรับการทำเกษตรกรรมเพิ่มมากขึ้น ทำให้ความเป็นอยู่ของประชาชนในพื้นที่ดีขึ้น โครงการจึงส่งผล
กระทบดา้ นบวกต่อสุขภาพจิตของประชาชนในพ้ืนท่ี อย่างไรกต็ ามโครงการอาจส่งผลกระทบด้านลบต่อประชาชนใน
พื้นที่ได้เช่นกัน (+2)เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม ทำให้ต้องมีการปรับตัวหรือเปล่ียนวิถีในการใช้ชีวิต
กลุ่มเสยี่ งได้แก่ ประชาชนในพ้ืนที่ โดยเฉพาะผทู้ ม่ี คี วามผกู พันกับสภาพแวดลอ้ มเดมิ (-3)

(จ) การประเมนิ ผลกระทบด้านการเจ็บปว่ ยจากสารกำจัดศัตรพู ชื
จากข้อมูลอัตราป่วยจากพาสารกำจัดศัตรูพืชในพ้ืนที่ศึกษาพบว่า แนวโน้มผู้ป่วย

ลดลงอย่างมากในปี 2562 คือ มอี ัตราป่วยเป็น 0 ตอ่ ประชากรแสนคน เกษตรกรในพนื้ ทีไ่ ด้รบั การดแู ลและคัดกรอง
ความเสี่ยงอย่างต่อเนื่องจากสถานบริการสาธารณสุขในพื้นที่ อย่างไรก็ตามจากการสำรวจยังพบว่ามีผู้มีความเสี่ยง
ต่อการเกิดพิษจากสารเคมีกำจัดศตั รูพืชระดับปานกลางและระดับสูง ร้อยละ 7.2 และจากการสอบถามประวัติการ
รบั สารเคมี พบวา่ ส่วนใหญไ่ มใ่ ช้สารเคมีในการเกษตร แตย่ งั มีบางรายมีโอกาสได้รับสัมผสั สารเคมีกำจดั ศัตรพู ืช

1. ระยะก่อสร้าง
ในระยะกอ่ สรา้ งไม่มีผลกระทบ (0)

2. ระยะดำเนนิ การ

ในระยะดำเนินการเนื่องจากเกษตรกรยังมีการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชเพ่ือเพ่ิม

ผลผลติ ทางการเกษตรและเกษตรกรอาจมีพฤตกิ รรมการใช้สารเคมีไม่ถูกต้อง ปลอดภัย ทำให้เกดิ อนั ตรายต่อสขุ ภาพ

ท้ังเฉียบพลันและเรื้อรงั อาการแสดงเฉียบพลันมตี ้ังแตร่ ะดับเลก็ น้อยจนรุนแรงถึงแก่ชีวิต ข้ึนอยู่กับระดับความเข้มข้น

ความเป็นพิษ และปริมาณท่ีได้รับ ส่วนอาการเรื้อรัง สารเคมีกำจัดศัตรูพืชจะสะสมในระบบต่างๆ ของร่างกายทำให้

เกิดความผิดปกติและโรคต่างๆ นอกจากน้ีการใช้ยาฆ่าแมลงและยาปราบศัตรูพืช ตลอดจนปุ๋ยเคมีอาจเพิ่มข้ึน

เนื่องจากมพี ้ืนที่การเกษตรเพ่ิมข้ึน สารพิษเหล่านี้จะตกค้างปนเปอ้ื นในแหล่งนำ้ ต่างๆ และสะสมในร่างกายทำให้เกิด

การเจ็บป่วยและอาจพกิ ารหรือถึงแกช่ ีวติ ได้

หากมีโครงการเกิดข้ึน มีโอกาสทป่ี ระชาชนจะสามารถทำเกษตรกรรมไดม้ ากขึ้น ทำ

ให้มีความเส่ียงต่อการเจ็บป่วยจากสารกำจัดศัตรูพืชมากขึ้น กลุ่มเสี่ยง คือ ผู้ประกอบอาชีพเกษตรกรรม เด็กและ

ผู้สูงอายุ ซึ่งอาจมีความไวต่อการรับต่อสารพิษมากกว่าคนปกติ รวมถึงผู้บริโภคพืชผักที่อาจมีการปนเป้ือนสารกำจัด

ศตั รพู ชื (-2)

(ฉ) การประเมนิ ผลกระทบด้านโรคตดิ ตอ่ ทอี่ าจเกิดจากการพัฒนาแหล่งนำ้

เน่ื อ งจ า ก ก า รพั ฒ น า โค รง ก า รอ่ า งเก็ บ น้ ำ อ า จ มี ผ ล ต่ อ ก า ร เป ล่ี ย น แ ป ล งด้ า น

ส่ิงแวดล้อม โดยเฉพาะแหล่งน้ำท่ีจะเปลี่ยนจากน้ำไหล เป็นอ่างเก็บน้ำที่เป็นน้ำนิ่ง ซ่ึงอาจส่งผลกระทบต่อการ

แพร่กระจายของโรคติดต่อทางน้ำ (Water-borne Communicable Disease) ท่ีมีสัตว์ประเภทปลา หอย และยุง

เปน็ พาหะนำโรคดังนี้

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผู้บริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
80

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบื้องต้น อ่างเกบ็ นำ้ บ้านเหมอื งตะกัว่ รายงานฉบับสุดท้ายการวิเคราะห์
อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ จังหวัดพัทลุง ผลกระทบสง่ิ แวดลอ้ มเบ้ืองตน้ (IEE)

- โรค พ ย าธิใบ ไม้ เลื อด (Schistosomiasis) เป็ น โรค ท่ี เกิ ด จาก พ ยาธิใน
กลุ่ม Schistosoma spp. หอยพาหะนำโรค คือ หอยน้ำจืด เช่น หอย Neotricula spp. ทั้งน้ีจากการสำรวจพาหะ
นำโรค ไมพ่ บหอยพาหะกึง่ กลางนำพยาธใิ บไมเ้ ลอื ดในพื้นที่ศกึ ษา และไม่มีรายงานการพบโรคในคนและสัตวใ์ นพ้ืนที่

- โรค พ ย าธิใบ ไม้ ตั บ (Opisthorchiasis) เกิด จ าก พ ยาธิใบ ไม้ ตั บ ชนิ ด
Opisthorchis viverrini หอยพาหะนำโรค คือ หอยไซ Bithynia spp. นอกจากนี้โรคนี้เกิดจากการกินอาหาร
ประเภทปลาน้ำจืดเกล็ดขาว (Cyprinoid fish) ที่มีตัวอ่อนของพยาธิอยู่ หากปรุงดิบ หรือสุกๆ ดิบๆ เช่น ก้อยปลา
ลาบปลาและปลาหมกไฟ เป็นต้น ปลาในประเทศไทยท่ีพบว่ามีตัวอ่อนของพยาธิ เช่น ปลาแม่สะแด้ง ปลาตะเพียน
ทราย ปลาสรอ้ ยและปลาขาว เป็นตน้

- โรคสมองอักเสบจากพยาธิหอยโข่ง (Angiostrongyliasis) โรคพยาธิหอยโข่ง
เปน็ โรคท่เี กดิ จากพยาธิตัวกลมท่มี ีช่ือว่า Angiostrongylus cantonensis หอยพาหะนำโรค คือ หอยโข่ง Pila spp.
หอยเชอรี่ Pomacea sp. และหอยขม Filopaludina spp.

- โรคพยาธิใบไม้ปอด (Paragonimiasis) Host กึ่งกลางตัวที่ 1 ได้แก่หอย และ
host กึง่ กลางตัวที่ 2 ได้แก่ ปนู ำ้ จดื และกงุ้ น้ำจืด ซ่งึ หากประชาชนรับประทานดิบหรือสุกๆดบิ ๆ จะมีความเสยี่ งต่อ
การเป็นโรคนี้

- โรคมาลาเรยี (Malaria) พาหะนำโรค ไดแ้ ก่ ยุงก้นปล่อง Anopheles spp.
- โรคไขเ้ ลอื ดออก พาหะนำโรค ได้แก่ ยงุ ลาย Aedes spp.
- โรคเท้าช้าง (Filariasis) เป็นโรคติดตอ่ ท่ีเกิดจากพยาธิตัวกลม สกุล Filadiodidae ท่ีอยู่
ในยุง พาหะนำโรค ได้แก่ ยุงลายชนิด Aedes spp. เช่น Aedes desmotes, Ae. harinasutai, Ae. annandalei, Ae.
imitator และยุงลายเสือชนิด Mansonia dives , Mansonia uniformis, M. indiana, M. bonneae, M. annulata และ
Coquilletidia crassipes เปน็ พาหะ ปัจจบุ ันพบว่าเชื้อโรคเท้าช้างชนิด Wuchereria bancrofti เป็นสายพันธ์ุท่ีนำเข้าโดยผู้
อพยพจากชายแดนไทยพม่า มยี ุงพาหะหลายชนดิ รวมทงั้ ยุงรำคาญ (Culex) ซ่ึงเป็นยงุ บา้ นท่ีพบไดท้ ัว่ ไปเปน็ พาหะอีกทางหน่งึ
นอกจากนยี้ งั มโี รคทเี่ กีย่ วกับการพัฒนาแหลง่ นำ้ อื่นๆ เช่น โรคท้องร่วง และโรคฉี่หนเู ปน็ ต้น
จากข้อมูลโรคท่ีต้องเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาของพ้ืนท่ีศึกษาพบว่า โรคอุจจาระร่วง เป็น
โรคที่พบมากเป็นอันดับหนึ่งในพ้ืนท่ี นอกจากนี้ยังพบว่าโรคที่พบมาก 10 อันดับแรก มีโรคที่เก่ียวข้องหรืออาจเกิด
ผลกระทบจากโครงการ ได้แก่ โรคไข้เลือดออก โรคฉ่ีหนูหรือเลปโตสไปโรซิส และโรคชคิ ุนกุนยา เป็นปัญหาที่พบใน
พ้ืนที่
(2) โรคทม่ี ยี งุ เป็นพาหะนำโรค
โรคท่ีมียุงเป็นพาหะนำโรคท่ีสำคัญ ได้แก่ โรคมาลาเรีย ไข้เลือดออก ชิคุนกุนยา และโรค
เท้าชา้ ง จากสถานการณ์โรคติดตอ่ ทม่ี ยี ุงเป็นพาหะในพ้ืนท่ี พบว่าไข้เลือดออก เป็นโรคท่ีพบอตั ราการป่วยสูง และ
มแี นวโน้มสูงขึน้ เรือ่ ยๆ อำเภอตะโหมด เป็นอำเภอท่ีพบอัตราป่วยดว้ ยโรคไข้เลือดออกสูงทสี่ ดุ ในจังหวัดพทั ลุง โรค
มาลาเรีย เป็นโรคท่ีพบว่าประชาชนจังหวัดพัทลุงมีอัตราการป่วยต่ำ และจากข้อมูลสถานการณ์โรคมาลาเรียปี
2558-2562 อำเภอตะโหมดและอำเภอป่าบอน ไม่มีผู้ป่วยด้วยโรคมาลาเรีย โรคชิคุนกุนยาเป็นโรคที่มีแนวโน้ม
เพิ่มข้ึนสูง ท้ังในอำเภอป่าบอนและอำเภอตะโหมด ส่วนโรคเท้าช้าง เป็นโรคที่ไม่พบรายงานผู้ป่วยเป็นระยะ
เวลานานในจังหวัดพัทลุง

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรุปสำหรับผู้บริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
81

โครงการศึกษาผลกระทบส่ิงแวดล้อมเบ้ืองตน้ อา่ งเกบ็ น้ำบ้านเหมืองตะก่วั รายงานฉบับสุดทา้ ยการวิเคราะห์
อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พทั ลุง ผลกระทบส่ิงแวดลอ้ มเบ้ืองตน้ (IEE)

1. ระยะก่อสร้าง
ในระยะก่อสร้างอาจมีคนงานก่อสร้างเข้ามาในพ้ืนท่ี มีการก่อสร้างบ้านพักคนงาน ซึ่ง

หากมีภาชนะเก็บกักน้ำ ขยะ จะมีโอกาสในการแพร่กระจายยุงพาหะนำโรค โดยเฉพาะโรคไข้เลือดออกและชิคุนกุนยาใน
พื้นที่ได้ (-3) สำหรับโรคมาลาเรียจะมีความเสี่ยงตำ่ กว่า เน่อื งจากไม่พบยุงพาหะ และไม่พบโรคมาลาเรียในพ้ืนที่ กลุ่มเส่ียง
ได้แก่ คนงานกอ่ สร้าง ประชาชนในพน้ื ท่ี (-2)

2. ระยะดำเนนิ การ
ในระยะดำเนินการซึ่งมีการเก็บกักน้ำและเพ่ิมพ้ืนที่ชลประทาน ทำให้ประชาชนมี

โอกาสจะเก็บน้ำเพื่ออุปโภคบริโภคในครวั เรอื นมากขน้ึ อาจทำใหเ้ กิดเป็นแหล่งเพาะพันธ์ุยุงและยุงมีจำนวนเพ่ิมมาก
ขน้ึ ซึ่งอาจก่อให้เกิดโรคติดต่อท่ีมยี ุงเป็นพาหะในพื้นที่เพิ่มมากข้ึน โดยเฉพาะอย่างย่ิงโรคไข้เลือดออกและชิคุนกุนยา
ซงึ่ เป็นโรคที่พบในพ้ืนท่ีอยเู่ ดมิ กลุ่มเสี่ยงได้แก่ ประชาชนในพ้ืนท่ี (-3)

(3) โรคอุจจาระร่วง
โรคอุจจาระร่วงเฉียบพลันคือ กลุ่มอาการท่ีมีการถ่ายอุจจาระเหลวหรอื เป็นนำ้ และอาจมี

อาการอาเจียนหรือเป็นไข้ร่วมด้วย เกิดจากสาเหตุได้หลายอย่าง ทั้งเช้ือไวรัส แบคทีเรีย และโปรโตซัว จากข้อมูล
ทตุ ิยภูมิจากอำเภอตะโหมดและปา่ บอน และโรงพยาบาลส่งเสรมิ สขุ ภาพตำบลในพ้ืนที่พบวา่ โรคอุจจาระรว่ งจัดเป็น
โรคท่ีต้องเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาเป็นอันดับหนึ่ง โอกาสเกิดการระบาดของโรคอุจจาระร่วงมักเกิดในพ้ืนที่แออัด
และมีการสขุ าภิบาลทไี่ ม่ดี

1. ระยะก่อสรา้ ง
ในระยะก่อสรา้ งซ่งึ มีคนงานเข้ามาในพื้นท่ีเพ่มิ มากขนึ้ และตอ้ งมาอยรู่ วมกนั ในพืน้ ทจี่ ำกัด

หากมีการจัดการสุขาภิบาลไม่ดี เช่น จำนวนห้องน้ำห้องส้วมไม่เพียงพอ การจัดการขยะไม่ถูกสุขลักษณะ การจัดหาน้ำดื่ม
สะอาดไม่เพียงพอ อาจทำให้เกิดการระบาดของโรคอุจจาระร่วงในพนื้ ที่ก่อสร้างได้ กลุ่มเส่ยี งได้แก่ คนงานกอ่ สร้าง (-2)

2. ระยะดำเนินการ
ในระยะดำเนินการประชาชนท่ีศึกษาในพ้ืนทโี่ ครงการมีแหลง่ น้ำเพื่ออุปโภคบรโิ ภคอยา่ ง

เพียงพอ โดยใช้ระบบประปาหมู่บ้าน ประปาภูเขา ส่วนใหญ่ทุกครัวเรือนมีการกำจัดขยะโดยวิธีเผา เม่ือมีโครงการ
ประชาชนในพ้ืนที่จะมีน้ำเพ่ือการบริโภคและอุปโภคอย่างเพียงพอตลอดปี มีน้ำเพ่ือการเกษตร การประมง และเลี้ยงสัตว์
และการสุขาภิบาลในครัวเรือนน่าจะมีแนวโน้มที่ดียิ่งข้ึน (+1) อย่างไรก็ตามจากการสำรวจคุณภาพน้ำด่ืม ยังพบว่า
บางตวั อยา่ งมกี ารปนเป้ือนเชื้อแบคทีเรีย จงึ ควรใหค้ วามรเู้ กย่ี วกบั สุขอนามยั ในการจดั เกบ็ ภาชนะใส่น้ำ

(4) โรคพยาธิทมี่ ีหอยและปลาเป็นโฮสต์ก่ึงกลางนำโรค และพยาธอิ น่ื ๆ
โดยปกติโรคพยาธิใบไม้ตับ (Opisthorchis viverrini) เป็นโรคท่ีโครงการพัฒนาแหล่งน้ำจะต้อง

คำนึงถึง เน่ืองจากวงจรชีวิตของพยาธิใบไม้ตับมีความเกี่ยวข้องกับหอยและปลาท่ีอยู่ในแหล่งน้ำ จากข้อมูลทุติยภูมิ
จังหวัดพัทลุงไม่มีผู้ป่วยด้วยโรคพยาธิใบไม้ตับ ประกอบกับการสำรวจไม่พบหอยท่ีเป็นโฮสต์ก่ึงกลางนำโรค และไม่
พบตัวอ่อนพยาธิในปลาท่ีมศี ักยภาพในการนำโรค และประชาชนในพ้ืนที่ไม่มีพฤติกรรมเสี่ยง ได้แก่ การบริโภคปลา
น้ำจดื สกุ ๆ ดบิ ๆ จึงจัดไดว้ ่า มีความเส่ียงตอ่ การเกดิ โรคพยาธิใบไม้ตบั ต่ำ

โรคพยาธิใบไม้เลือด (Schistosomiasis) เป็นโรคที่ต้องศึกษาในโครงการพัฒนาแหล่งน้ำ
เนือ่ งจากลักษณะการติดต่อของโรค ทค่ี นอาจไดร้ บั ตวั อ่อนพยาธิระยะท่อี ยูใ่ นน้ำได้ โรคพยาธิใบไม้เลอื ด ไม่มรี ายงาน

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกดั รายงานสรุปสำหรบั ผู้บริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
82

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบ้ืองต้น อ่างเกบ็ น้ำบา้ นเหมอื งตะกวั่ รายงานฉบับสดุ ทา้ ยการวิเคราะห์
อันเนือ่ งมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพัทลุง ผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบ้ืองตน้ (IEE)

ในประเทศ ประกอบกับการสำรวจ ไม่พบหอยท่ีมีศักยภาพในการนำโรค และไม่พบพยาธิในหนูซึ่งอาจเป็นรงั โรค จึง
จัดไดว้ ่า มีความเส่ียงตอ่ การเกดิ พยาธใิ บไมเ้ ลอื ดตำ่

โรคพยาธิอ่ืนท่ีมีสัตว์น้ำเป็นพาหะ เช่น โรคพยาธิใบไม้ปอด และโรคพยาธิหอยโข่ง ไม่มี
รายงานการเกิดโรคในพนื้ ท่ี และประชาชนไม่มีพฤติกรรมเสีย่ ง เช่น บริโภคหอยนำ้ จืด หรือปนู ้ำจดื สุกๆ ดบิ ๆ จึงจัด
ได้ว่า มคี วามเสย่ี งตอ่ พยาธิกล่มุ ดังกล่าวต่ำ

แม้ว่าโรคพยาธิจะไม่ใช่ปัญหาสำคัญของพ้ืนท่ี แต่จากการตรวจหนูซ่ึงอาจเป็นสัตว์รังโรค
และจากการตรวจอุจจาระอาสาสมัคร พบพยาธิ ได้แก่ พยาธิแส้ม้า ติดต่อโดยการกินไข่พยาธิท่ีอาจปนเปื้อนมากับ
อาหาร หรือดิน พยาธิสตรองจิลอยด์ และพยาธิปากขอ ซ่ึงติดต่อโดยตัวอ่อนพยาธิไชผ่านผิวหนัง จึงควรให้ความรู้
เพอื่ ป้องกนั การเกิดโรคและลดความเส่ียงตอ่ การแพร่กระจายในพื้นทต่ี ่อไป

1. ระยะก่อสร้าง
ในช่วงระยะก่อสร้าง อาจมีคนงานก่อสร้างซึ่งเป็นแรงงานต่างถ่ินเข้ามาทำงานในพ้ืนที่

อาจนำโรคเข้ามาในพื้นที่ได้ ท้ังน้ีหากมีการสุขาภิบาลของที่พักคนงานที่ดี จะมีโดยโอกาสที่จะเกิดการระบาดของโรคน้อย
กลุ่มเสย่ี งได้แก่ ประชาชนในพื้นที่และคนงานกอ่ สรา้ ง (-1)

2. ระยะดำเนินการ
การพัฒนาโครงการอ่างเก็บน้ำมีผลให้มีแหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์มากขึ้น ซึ่งอาจส่งผลให้

จำนวนหอยและปลาท่ีมีศักยภาพในการนำโรคเพิ่มจำนวนมากข้ึนในแหล่งน้ำ อยา่ งไรก็ตามโรคพยาธิจากหอยและปลาเป็น
โรคที่สามารถป้องกันได้ โดยให้ความรู้เรื่องพฤติกรรมการบริโภคอาหาร ส่วนโรคพยาธิอ่ืนๆ สามารถป้องกันได้โดย การ
รักษาสุขอนามัย เช่น การขับถ่ายในส้วม การสวมใส่รองเท้าเม่ือออกจากบ้าน การล้างมือให้สะอาดก่อนสัมผัสอาหารและ
น้ำดื่ม จะย่ิงช่วยลดโอกาสของการเกิดโรคได้ กลุ่มเสี่ยงได้แก่ ประชาชนในพ้ืนท่ีและประชาชนท่ีมีพฤติกรรมการบริโภค
หอย ปู ปลานำ้ จืดท่ีปรุงสกุ ๆ ดบิ ๆ (-1)

(5) โรคเลปโตสไปโรซิส
โรคเลปโตสไปโรซิสหรือโรคฉี่หนู เป็นโรคของสัตว์ท่ีสามารถติดต่อมาสู่คนซึ่งเป็นกลุ่มอาการ

ของโรคจากเช้ือแบคทีเรียท่ีติดต่อมาจากสัตว์หลายชนิด เชื้อจะถูกปล่อยออกมากับปัสสาวะของสัตว์ที่ติดเช้ือ และ
ปนเป้ือนอยู่ตามน้ำ ดินที่เปียกช้ืน หรือพืช ผกั เชือ้ สามารถไชเขา้ สู่รา่ งกายทางผวิ หนงั ตามรอยแผลและรอยขีดข่วน
และเยอื่ บุของปาก ตาจมกู นอกจากน้ียังสามารถไชเขา้ ทางผิวหนังปกตทิ ่ีอ่อนนุม่ เนอื่ งจากแชน่ ำ้ อยเู่ ปน็ เวลานาน คน
มักตดิ เชื้อโดยอ้อมขณะย่ำดินโคลน แช่น้ำท่วมหรือวา่ ยนำ้ หรืออาจติดโรคโดยตรงจากการสัมผสั เช้ือในปัสสาวะสัตว์
หรือเนือ้ สตั ว์ท่ีปนเปอ้ื นเช้ือ

1. ระยะก่อสรา้ ง
ในชว่ งระยะก่อสร้างไม่มีผลกระทบ (0)

2. ระยะดำเนนิ การ
การพัฒนาโครงการอาจมีผลให้แหล่งน้ำมีความอุดมสมบูรณ์มากขึ้น คนทำอาชีพ

เกษตรกรรม เพาะปลูกและเล้ียงสัตว์มากขน้ึ อาจทำใหม้ โี อกาสรบั สัมผัสกับเช้ือในส่ิงแวดล้อมได้มากขึ้น จากสภาพปัจจบุ ัน
พบว่าในจังหวัดพัทลุงยังมีปัญหาโรคฉ่ีหนู โดยเฉพาะในพ้ืนท่ีศึกษา คือ อำเภอป่าบอนและอำเภอตะโหมด จัดว่ามีอัตรา
ปว่ ยสูงกว่าอัตราป่วยเฉล่ียของจังหวัด จึงมีความเสี่ยงที่อัตราการเกิดโรคในพ้ืนท่ีจะเพ่ิมมากข้ึน กลุ่มเสีย่ ง ได้แก่ เกษตรกร
ที่มโี อกาสสมั ผัสกบั น้ำ ดิน และปศุสตั ว์ (-3)

4) การท่องเทีย่ ว กีฬา แหลง่ นนั ทนาการ และสนุ ทรยี ภาพ
(1) กรณีไม่มโี ครงการ
บริเวณพ้ืนท่ีโครงการอยู่ในเขตพืน้ ที่ ตำบลหนองธง อำเภอป่าบอน และตำบลคลองใหญ่ อำเภอ

ตะโหมด จงั หวดั พทั ลงุ และอำเภอที่อยู่ใกล้เคียง ได้แก่ อำเภอปา่ บอน และอำเภอตะโหมด จังหวัดพัทลุง พบว่า มีจดุ ชมวิว
ควนตาคม น้ำตกตะโหมด น้ำตกลาดเตย น้ำตกโตนสะตอ และภูบรรทัด เป็นแหล่งท่องเที่ยวในพ้ืนที่ท่ีสำคัญ รูปแบบการ

บริษัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผูบ้ ริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
83

โครงการศกึ ษาผลกระทบส่งิ แวดล้อมเบื้องตน้ อ่างเก็บน้ำบา้ นเหมืองตะก่วั รายงานฉบบั สดุ ทา้ ยการวิเคราะห์
อนั เน่ืองมาจากพระราชดำริ จังหวดั พทั ลงุ ผลกระทบสง่ิ แวดลอ้ มเบื้องตน้ (IEE)

พักผ่อนหย่อนใจและแหล่งท่องเที่ยวเดิมโดยรอบส่วนใหญ่เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ มากท่ีสุด รองลงมาเป็น
แหลง่ ทอ่ งเทย่ี วตามธรรมชาติ ตามลำดบั กิจกรรมการพกั ผ่อนหย่อนใจเปน็ ของชาวไทยเปน็ หลัก

(2) กรณมี ีโครงการ
1. ระยะกอ่ สร้าง
กิจกรรมการก่อสร้างอาจจะส่งผลกระทบต่อแหล่งท่องเท่ียวและการท่องเที่ยวบ้างบาง

แห่งท่ีอยู่ในเส้นทางคมนาคมเดียวกันกับโครงการที่จะตอ้ งใช้ในการขนส่งวัสดุก่อสร้าง เช่น น้ำตกโตนสะตอ แต่ผลกระทบ
จะเกิดขึ้นในระดับน้อยมาก (-1) เน่ืองจากปริมาณการขนส่งของโครงการมีไม่มากนัก และเป็นผลกระทบชั่วคราว ในระยะ
กอ่ สรา้ งโครงการ

2. ระยะดำเนินการ
ด้านการท่องเท่ียว บริเวณพ้ืนที่หัวงาน อ่างเก็บน้ำอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าสงวน

แห่งชาติป่าเทือกเขาบรรทัด แปลงที่ 1 ตอนท่ี 3 และ เขตรักษาพันธ์สุ ัตว์ป่าเขาบรรทัด ลักษณะพ้ืนที่ทำให้มีศักยภาพเป็น
แหล่งทอ่ งเท่ียวพักผอ่ นหย่อนใจและเสน้ ทางสำรวจธรรมชาติท่ีโครงการสามารถพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเท่ียวในระดับท้องถน่ิ ได้ 1
แห่ง คือ น้ำตกโตนสะตอ นอกจากนี้ การพัฒนาอ่างเก็บน้ำบ้านเหมืองตะกั่วอันเน่ืองมาจากพระราชดำริ เป็นแหล่ง
ท่องเที่ยวยงั ช่วยเพ่ิมโอกาสในการปรบั ปรงุ เส้นทางถนนตรวจการของเขตรกั ษาพันธ์สุ ตั ว์ป่าเขาบรรทัด

ด้านสุนทรียภาพ พ้ืนที่บริเวณโครงการและพ้ืนท่ีข้างเคียง เป็นพ้ืนที่ท่ียังคงความเป็น
ธรรมชาติสูง รวมถึงการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำบ้านเหมืองตะก่ัวอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ทำให้เกิดพ้ืนท่ีน้ำเพิ่มใน
บริเวณพื้นท่ีราบเชิงเขา ทำให้เกิดความสวยงามของทัศนียภาพ และในขณะเดียวกันอาคารและองค์ประกอบของ
โครงการก็จะส่งผลกระทบด้านลบต่อความสวยงามของพ้ืนท่ี เนื่องจากเป็นส่ิงปลูกสร้างเกิดข้ึนใหม่และมีรูปร่าง
ขัดแย้งกับธรรมชาติ แต่เนื่องจากพ้ืนท่ีก่อสร้าง อยู่ห่างจากถนนทางหลวงสายหลักและเส้นทางท่องเที่ยว บริเวณ
ใกล้เคียงอ่างเก็บน้ำไม่ได้เป็นพื้นท่ีชุมชนที่หนาแน่น รวมทั้งโครงการอ่างเก็บน้ำบ้านเหมืองตะกั่วอันเน่ืองมาจาก
พระราชดำริ เป็นโครงการพัฒนาแหล่งน้ำขนาดกลางจึงคาดว่าจะไม่ส่งผลกระทบทางสายตามากนัก ท้ังน้ีควร
ปรับปรุงภมู ทิ ัศนโ์ ดยรอบอ่างเก็บน้ำและบริเวณพื้นที่หัวเขอ่ื นเพื่อลดผลกระทบทางสายตาและปรบั ให้สภาพหัวเขอ่ื น
ของโครงการให้กลมกลืนกับสภาพธรรมชาติโดยรอบมากข้ึน จึงคาดว่าผลกระทบด้านบวกต่อการท่องเที่ยวและ
สนุ ทรียภาพในระดับปานกลาง (+3)

5) แหลง่ โบราณคดีและประวัตศิ าสตร์
(1) กรณีไม่มีโครงการ
ผลการสำรวจภาคสนามในพื้นที่ศึกษาตามโครงการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบ้ืองต้น

อ่างเกบ็ น้ำบา้ นเหมืองตะกว่ั อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ จังหวดั พทั ลุง พบหลักฐานทางโบราณคดีในพ้ืนท่ีน้ำท่วม หรือ
อ่างเก็บน้ำ โดยพบเคร่ืองมือหินกะเทาะ และเคร่ืองมือสะเก็ดหินตามแนวลำคลองเหมืองตะกั่ว ในขณะที่พื้นที่รับ
ประโยชน์ไมพ่ บหลกั ฐานทางโบราณคดจี ากการเดินสำรวจ

(2) กรณีมีโครงการ
1. ระยะก่อสร้าง
ในพื้นท่ีอ่างเก็บน้ำ พบเครื่องมือหิน และเคร่ืองมือสะเก็ดหินกระจัดกระจายทั่วไปตาม

แนวลำคลองเหมืองตะก่ัว ดังน้ัน จึงประเมินได้ว่า กจิ กรรมการก่อสร้างต่างๆ จะส่งผลกระทบต่อหลักฐานทางโบราณคดีใน
ระดับมาก(-4)

2. ระยะดำเนินการ
เมื่อโครงการก่อสร้างแล้วเสร็จ หลักฐานทางโบราณคดีเหล่าน้ีจะอยู่ใต้อ่างเก็บน้ำ

จงึ ประเมนิ ได้ว่า หลกั ฐานทางโบราณคดีจะได้รับผลกระทบในระดับมาก (-4)

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผบู้ ริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
84

โครงการศกึ ษาผลกระทบส่ิงแวดล้อมเบ้ืองต้น อา่ งเก็บนำ้ บ้านเหมืองตะกัว่ รายงานฉบบั สดุ ท้ายการวิเคราะห์
อนั เน่ืองมาจากพระราชดำริ จังหวัดพัทลุง ผลกระทบสง่ิ แวดล้อมเบ้ืองต้น (IEE)

7.4 มาตรการป้องกนั และแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อม
7.4.1 ทรพั ยากรสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ

1) สภาพภมู ปิ ระเทศ
(1) ระยะกอ่ สร้าง
การก่อสร้างหัวงานเขื่อนและอาคารประกอบ รวมท้งั ถนนตรวจการเขตรกั ษาพนั ธ์ุสัตว์ป่า ซ่ึงอยู่

ภายในเขตพ้ืนทรี่ ะดับน้ำสงู สดุ ตอ้ งควบคุมใหด้ ำเนินการเฉพาะขอบเขตพืน้ ท่ีทกี่ ำหนดหรือกนั เขตไว้เท่านั้น เพอื่ ไมใ่ ห้

มีผลกระทบต่อพ้ืนท่ีป่าไม้ที่อยู่ใกล้เคียง และการก่อสร้างระบบท่อส่งน้ำก็เช่นเดียวกันต้องควบคุมให้ดำเนินการ

เฉพาะขอบเขตพ้นื ท่ีทีก่ ำหนดไว้เท่านั้น เพ่ือปอ้ งกันการรบกวนการใช้ประโยชนท์ ่ีดินของชุมชนบริเวณใกล้เคยี ง และ

หลังจากการก่อสร้างแล้วเสร็จให้มีการปรับปรุงภูมิทัศน์โดยปลูกต้นไม้บริเวณพื้นท่ีหัวงานในบริเวณท่ีว่าง เพ่ือ

ทัศนยี ภาพท่ีสวยงาม โดยใชพ้ นั ธุไ์ มท้ อ้ งถิ่นโตเร็ว เพ่อื สรา้ งความกลมกลืนใหก้ ับสภาพแวดลอ้ ม

(2) ระยะดำเนินการ
ผลกระทบท่ีเกิดข้ึนในระยะดำเนินการเป็นผลกระทบทางบวกต่อสภาพภูมิประเทศ จากการ

ปรบั ปรงุ ภูมิทัศน์และพ้นื ทีโ่ ดยรอบให้มีความสวยงามและกลมกลนื กบั สภาพธรรมชาติ จงึ ไมม่ ีมาตรการป้องกันแกไ้ ข
2) ลกั ษณะภูมิอากาศ
(1) ระยะกอ่ สร้าง
เนื่องจากผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นในระยะก่อสร้างโครงการ ท่ีมีต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพ

ภูมิอากาศและอุตุนิยมวทิ ยาในพ้ืนท่ีโครงการ มีค่อนข้างน้อย จึงไม่จำเป็นต้องกำหนดมาตรการป้องกันแก้ไขและลด
ผลกระทบสิ่งแวดล้อม แต่ปัญหาและอุปสรรคจากสภาพภูมิอากาศและอุตุนิยมวิทยาท่ีเกิดจากอิทธิพลของลมมรสุม
ตะวันตกเฉียงใต้ที่พัดผ่านพื้นท่ีโครงการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงฤดูฝนอาจทำให้เป็นอุปสรรคต่อการก่อสร้าง
โครงการ จึงกำหนดให้วางแผนงานก่อสร้างเขื่อนและอาคารประกอบต่างๆ ในบริเวณลำน้ำให้ดำเนินการก่อสร้างเฉพาะ
ในช่วงฤดแู ลง้ (เดอื นมกราคม-เมษายน) เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหาการกดั เซาะและชะลา้ งจากปริมาณนำ้ หลาก

สำหรับผลกระทบในด้านฝนุ่ ละอองจากการก่อสร้างต่อชุมชนบา้ นเหมอื งตะกว่ั ซึ่งต้งั อย่ดู ้านทา้ ย
ของพ้ืนที่หัวงานประมาณ 2 กโิ ลเมตร กำหนดมาตรการเพื่อลดผลกระทบต่อคุณภาพอากาศ โดยให้มีการฉีดพรมน้ำ
บริเวณเส้นทางการขนสง่ วัสดอุ ุปกรณ์ และบรเิ วณพนื้ ทีก่ ่อสร้างที่อาจมฝี ุ่นฟุ้งกระจาย วัสดุกอ่ สร้างที่ฟงุ้ กระจายหรือ
ถูกชะล้างได้ง่ายต้องจัดเก็บไว้ภายในโรงเรือนหรือกองในพ้ืนท่ีที่จัดเตรียมไว้และคลุมด้วยผ้าพลาสติกให้เรียบร้อย
หลีกเลี่ยงการกองวัสดุก่อสร้างประเภทดิน ทราย หิน หรือคอนกรีตตามบริเวณริมลำน้ำทุกแห่ง รวมทั้งกำหนดให้มี
การตรวจวัดคุณภาพอากาศบริเวณพ้ืนที่ใกล้เคียงเป็นระยะๆ เพื่อเฝ้าระวังผลกระทบที่อาจข้ึนจากกิจกรรมการ
ก่อสรา้ งของโครงการ

(2) ระยะดำเนนิ การ

ผลกระทบท่ีอาจเกิดข้ึนจากการดำเนินการโครงการอ่างเก็บน้ำบ้านเหมืองตะก่ัวอันเน่ืองมาจาก
พระราชดำริ ต่อการเปล่ียนแปลงภูมิอากาศอยู่ในระดับน้อยมาก หรือเกิดข้ึนจำกัดเฉพาะในบริเวณพ้ืนที่โครงการ
เท่าน้ัน จึงไม่จำเปน็ ต้องกำหนดมาตรการป้องกันแก้ไขหรือลดผลกระทบ แต่ยังจำเปน็ ต้องมมี าตรการปฎิบัตทิ ั่วๆ ไป

ในการควบคุมดูแลอา่ งเกบ็ นำ้ บ้านเหมืองตะก่ัว ไม่ให้มกี ารระบาดของพืชนำ้ ตา่ งๆ เชน่ ผกั ตบชวา จอก สาหรา่ ย ฯลฯ
ทั้งน้ีเพื่อลดการสูญเสยี น้ำจากการคายน้ำของพืช หากพบพืชน้ำเกิดข้ึนเป็นจำนวนมากจำเป็นต้องรีบกำจัดโดยทันที
โดยใชแ้ รงงานคนหรือเคร่ืองจกั รกลเป็นหลกั และตอ้ งไม่ให้ใช้สารเคมกี ำจัดอยา่ งเดด็ ขาด

บริษัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรปุ สำหรับผ้บู ริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
85

โครงการศึกษาผลกระทบสงิ่ แวดลอ้ มเบื้องตน้ อ่างเก็บนำ้ บา้ นเหมอื งตะก่ัว รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พัทลงุ ผลกระทบสงิ่ แวดลอ้ มเบื้องต้น (IEE)

3) ทรัพยากรดิน
(1) ระยะก่อสร้าง
1. กำหนดขอบเขตพ้ืนที่ก่อสร้างโครงการให้ชดั เจน เพอ่ื ลดปริมาณดินที่ถกู รบกวนจากการขุด

เจาะ หรือปรับพ้ืนที่เฉพาะในบริเวณพื้นท่ีกอ่ สร้าง ไม่ควรขยายพื้นที่ออกไปมากกว่าพ้ืนท่ีกำหนด ทั้งน้ีเพ่ือป้องกันมิ
ให้รบกวนทรัพยากรดิน ในบริเวณพ้นื ทโี่ ดยรอบ หรือพื้นที่ใกล้เคียงกบั พ้ืนทีก่ ่อสรา้ ง และยังช่วยลดผลกระทบจาการ
สญู เสยี ทรพั ยากรดินออกไปจากพ้ืนที่ให้มีปรมิ าณเท่าท่จี ำเปน็

2. กิจกรรมการก่อสร้างโดยเฉพาะส่วนท่ีเป็นหัวงานเข่ือน และอาคารประกอบ เช่น งานถาง
ป่า งานขุดลอกหน้าดิน งานถมดินและบดอัด ควรดำเนินการให้แล้วเสร็จในช่วงฤดูแล้ง ท้ังน้ีเพ่ือป้องกันการชะล้าง
พังทลายของดนิ และพัดพาดินลงสู่แหล่งน้ำ

3. ผลกระทบที่เกิดจากการขุดดิน การขนย้ายดิน และการปรับถมบดอัดดิน เพ่ือก่อสร้างอ่าง
เก็บน้ำ หัวงานเขื่อน และอาคารประกอบ จะทำให้เกิดฝุ่นฟุ้งกระจาย และทำให้เกิดการชะล้างพังทลายของดินได้
เสนอแนะให้ใช้หลักวิธีการปฏิบัติในการก่อสร้างท่ีถูกต้องและเหมาะสม เช่น การปรับถมพ้ืนที่โดยวิธีท่ีถูกต้องตาม
หลักการทางวิศวกรรรม การปรับความลาดเอียงพ้ืนที่ให้เหมาะสม เช่น การทำข้ันบันได การบดอัดดินเท่าท่ีจำเป็น
และใชเ้ คร่ืองจักรกลที่มีขนาดเหมาะสม กจ็ ะช่วยลดการชะล้างพังทลายของดินลงได้ นอกจากน้นั การฉีดน้ำในบริเวณ
เสน้ ทางการขนส่ง ก็สามารถชว่ ยลดการฟ้งุ กระจายของฝุ่น

4. บริเวณที่มีการเปิดหน้าดิน ควรมีการปรับแตง่ พื้นท่ีและปลูกพืชคลุมดิน และต้นไมส้ ำหรับ
บรเิ วณพื้นทโ่ี ดยรอบขอบอา่ งเก็บน้ำ และบริเวณพน้ื ที่ก่อสรา้ งอืน่ ๆ ท่ีมีพ้ืนท่ีวา่ งเปล่า รวมท้ังควรมีการปลกู หญา้ แฝก
ร่วมดว้ ย เพือ่ ป้องกันการชะล้างพังทลายของหนา้ ดนิ

(2) ระยะดำเนินการ
ควรประสานงานกับกรมสง่ เสริมการเกษตรในการจัดฝกึ อบรมให้เจ้าหน้าท่ีและเกษตรกรรู้จักวิธกี าร

อนุรักษ์ดินและน้ำ เพ่ือป้องกันการลดการชะล้างพังทลายของดิน และการใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากน้ันให้มี
ความรู้เก่ียวกับเรื่องของการปรับปรุงบำรุงดิน เพ่ือเพ่ิมศักยภาพของดินในการผลิตพืช โดยการใช้วัสดุปรับปรุงดิน เช่น
วัสดุปูน ท่ีช่วยแก้ไขสภาพความเป็นกรดของดิน รวมถึงวิธีการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดินโดยการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และ
ปุ๋ยเคมีท่ีถูกต้อง และการไถกลบเศษเหลือของพืชลงไปในดินแทนการเผาทิ้ง การปลูกพืชหมุนเวียนหลายชนิดท่ีช่วย
สง่ เสรมิ ศกั ยภาพของดินในการปลกู พชื ใหด้ ขี น้ึ รวมถึงการเลือกชนิดพชื หรอื พันธพ์ุ ชื ใหเ้ หมาะสมกับศกั ยภาพของดิน

4) ธรณวี ทิ ยาและการเกิดแผ่นดนิ ไหว
(1) ระยะก่อสรา้ ง
1. ดา้ นธรณีวทิ ยาฐานราก เน่ืองจากช้นั หินฐานรากมีหลายบรเิ วณท่มี ีค่าอัตราการรั่วซมึ ของน้ำ

ผ่านชั้นหินอยู่ในเกณฑ์ต่ำมากถึงปานกลาง คือ มีค่าการรั่วซึมของน้ำอยู่ในช่วง 0.00-5.43 Lugeon และสามารถ
ประเมนิ ได้ว่าความสามารถในการกกั เก็บนำ้ ในพน้ื ท่อี ่างเกบ็ น้ำบา้ นเหมืองตะกว่ั อย่ใู นเกณฑค์ อ่ นขา้ งดี

2. แผ่นดินไหว จากการศึกษารอยเล่ือนทีอ่ ยู่ใกลพ้ ้นื ท่ีหัวงานสรุปจากแผนที่รอยเลอ่ื นมีพลังใน
ประเทศไทย ของกรมทรัพยากรธรณี ปี พ.ศ.2562 พบว่าบริเวณที่ตั้งโครงการอ่างเก็บน้ำบ้านเหมืองตะก่ัว อัน
เนอื่ งมาจากพระราชดำริ จังหวัดพัทลุง ในรศั มี 150 กิโลเมตร ไม่มีรอยเล่ือนที่อยู่ในขอบเขต ถึงแมจ้ ะไม่พบกลมุ่ รอย
เล่ือนท่ีมีพลังอยู่ใกล้ท่ีตั้งหัวงานอ่างเก็บน้ำของโครงการ และไม่มีสถิติการเกิดแผ่นดินไหวที่มีศูนย์กลางอยู่บริเวณ

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรุปสำหรบั ผู้บริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
86

โครงการศึกษาผลกระทบสง่ิ แวดล้อมเบ้ืองตน้ อ่างเกบ็ นำ้ บ้านเหมืองตะก่ัว รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อนั เนือ่ งมาจากพระราชดำริ จังหวัดพัทลงุ ผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบื้องต้น (IEE)

พ้ืนท่ีศึกษา แต่เพื่อการปลอดภัยกับตัวเขื่อน ในการออกแบบเขื่อนจึงกำหนดใช้ค่าอัตราเร่งสูงสุดของพื้นดิน (Peak
Ground Acceleration, PGA) เทา่ กับ 0.05 g

(2) ระยะดำเนินการ
1. กรมชลประทานตรวจสอบการทรุดตัวของสนั เขอ่ื นอย่างตอ่ เนือ่ ง
2. กรมชลประทานตรวจสอบการรั่วซึมน้ำเป็นประจำตลอดระยะเวลาดำเนินการ เพ่ือการ

แก้ไขอย่างทันท่วงที

5) วัสดุท่ีใช้ในการก่อสรา้ งเขื่อน
(1) ระยะก่อสรา้ ง
1. ดินท่ีมีคุณสมบัติทางด้านวิศวกรรมท่ีเหมาะสมเกิดข้ึนจากการขุดในพ้ืนที่อ่างเก็บน้ำ ให้

นำไปใช้ในการกอ่ สรา้ งหัวงานเขอ่ื นให้มากทสี่ ุด
2. การเก็บกองทรายและวัสดุที่กองกลางแจ้งของโครงการ จะต้องเกบ็ ไวใ้ นพน้ื ที่ท่ีมีหลังคาปก

คลุม หรอื มีผ้าใบปกคลุมใหม้ ดิ ชดิ เพือ่ ป้องกันไม่ให้ชะล้างลงสแู่ หลง่ นำ้ ในชว่ งฤดูฝน
3. การขนส่งวัสดุหินและทรายจากแหล่งเอกชนที่อยู่นอกโครงการ พาหนะท่ีใช้ในการขนส่ง

จะต้องมีหลังคาปกคลุม หรือมีผ้าใบปกคลุมให้มิดชิด เพื่อป้องกันการปลิวของเศษวัสดุต่างๆ และถนนท่ีใช้ในขนส่ง
วัสดกุ อ่ สรา้ ง หากผา่ นพืน้ ท่ีชุมชนตอ้ งทำการรดน้ำบนถนนเพ่ือไม่ให้เกิดฝุ่นฟุ้งกระจาย

4. ต้องมกี ารทดสอบกำลังของหนิ กรวด และทราย ที่มีคุณสมบัติตรงกับส่วนท่ีจะนำไปใช้งาน
เข่ือนก่อนทจี่ ะดำเนนิ การจัดซอื้

(2) ระยะดำเนินการ
ไม่มีมาตรการป้องกันและแกไ้ ขผลกระทบส่ิงแวดลอ้ ม

6) ทรพั ยากรธรณี
การดำเนินโครงการไม่มีผลกระทบต่อทรัพยากรธรณีและแหล่งแร่ จึงไม่จำเป็นต้องกำหนดมาตรการ

ปอ้ งกันและแกไ้ ข
7) การตกตะกอนและการกัดเซาะ
(1) ระยะก่อสร้าง
1. จำกัดการเปิดพ้ืนท่ี เพ่ือป้องกันพ้ืนท่ีท่ีไม่เกี่ยวข้องได้รับผลกระทบด้านการรบกวนดินจาก

กจิ กรรมการก่อสรา้ ง
2. กำหนดระยะเวลาและวางแผนการเปิดพื้นที่ เพื่อเตรียมการก่อสร้างในฤดูแล้ง เพ่ือลด

ปริมาณการชะล้างพงั ทลายของดินจากอทิ ธพิ ลของนำ้ ฝนและนำ้ ไหลผา่ นหนา้ ดนิ
3. ทำหลังคาชั่วคราวหรือใชผ้ ้าทึบน้ำคลุมกองวัสดุและทำบอ่ ดกั ตะกอน เพื่อป้องกันไม่ให้เศษ

วัสดุ ดนิ หิน และตะกอนดินถูกชะล้างลงสสู่ ำนำ้
(2) ระยะดำเนนิ การ

1. การลดปริมาณตะกอนที่จะไหลลงอ่างเก็บน้ำเพื่อเป็นการยืดอายุการใชง้ านของอา่ งเก็บน้ำ
กรมชลประทานประสานงานและขอความร่วมมือกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธ์ุพืช ในการเข้าสำรวจ
ตรวจสอบการใช้ท่ีดินบริเวณนท่ีตันน้ำ โดยการปลูกป่าหรือพืชปกคลุมดินบริเวณต้นน้ำที่ถูกทำลายรวมท้ังดูแล

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผู้บริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
87

โครงการศกึ ษาผลกระทบสง่ิ แวดลอ้ มเบื้องตน้ อ่างเก็บนำ้ บา้ นเหมืองตะก่วั รายงานฉบบั สุดทา้ ยการวิเคราะห์
อันเนอ่ื งมาจากพระราชดำริ จังหวดั พทั ลงุ ผลกระทบส่ิงแวดลอ้ มเบ้ืองต้น (IEE)

บำรงุ รักษาและปอ้ งกันการบุกรุกทำลายปา่
2. กรมชลประทานสง่ เสรมิ การปลกู พชื คลุมดนิ ในบรเิ วณพื้นทห่ี วั งาน ทั้งนี้เพราะตันไมแ้ ละพืช

ปกคลมุ ตล่งิ ช่วยยดึ ดนิ และป้องกันตลง่ิ พังทลาย และยงั ชว่ ยชะลอความเร็วของกระแสน้ำได้เป็นอย่างดี
3. กรมชลประทานจะควบคุมการปล่อยน้ำออกจากอ่างเก็บน้ำ หลีกเลี่ยงการปล่อยน้ำอย่าง

ทันทีทันใด ในอัตราหรือปริมาณที่มากเกินไป เพื่อชะลอความเร็วและความแรงของกระแสน้ำในลำน้ำหลีกเลี่ยงการ
กดั เชาะท้องนำ้ และบรเิ วณลาดชนั ริมตลิ่งของลำนำ้

8) อุทกวทิ ยาและคณุ ภาพนำ้ ผิวดนิ
8.1) อุทกวิทยา

(1) ระยะก่อสรา้ ง

การขุดและขนย้ายวัสดุจากการก่อสร้าง ให้พิจารณาขนย้ายไปยังบริเวณท่ีจัดเตรียมไว้ รวมทั้ง
ปฏิบัตติ ามมาตรการป้องกนั ไม่ใหเ้ ศษดนิ และหินพงั ทลายลงสู่แหล่งนำ้ และกีดขวางทางไหลของน้ำ

(2) ระยะดำเนินการ
1. ในช่วงต้นฤดูฝนควรตรวจสอบปริมาณสำรองน้ำในอ่างและทำการพร่องน้ำ เพื่อรองรับ

ปรมิ าณน้ำหลากท่ไี หลลงสู่อา่ งเก็บน้ำไว้ล่วงหนา้ ในกรณที ีจ่ ำเป็น
2. กำหนดให้ระบายน้ำออกจากอ่างเก็บน้ำในฤดูแล้ง (มกราคม-เมษายน) อย่างน้อยเท่ากับ

ปรมิ าณนำ้ ทา่ เฉลย่ี ตำ่ สุดท่ีเคยเกิดข้ึน คือ 0.225 ลบ.ม./วนิ าที หรือ 7.08 ล้าน ลบ.ม./ปี เพ่อื รักษาสภาพนิเวศทา้ ยนำ้
8.2) คณุ ภาพนำ้ ผิวดนิ
(1) ระยะกอ่ สรา้ ง
1. เพ่ือลดปัญหาการปนเป้อื นของตะกอนจากกิจกรรมก่อสร้าง วางแผนการก่อสร้างในช่วงฤดู

แล้ง (มกราคม-เมษายน) ซ่ึงช่วงเวลาดังกล่าวไมม่ ีฝนตกในพน้ื ที่ เพราะมปี รมิ าณน้ำในแหลง่ น้ำไม่มากนัก และฝนน้อย
ทั้งนเ้ี พื่อชว่ ยลดปัญหาการชะลา้ งพังทลายของหน้าดินและความขนุ่ ของน้ำ

2. การสรา้ งท่ีพกั คนงานและสำนักงานในบริเวณพื้นที่หัวงาน ควรกำหนดให้อยู่ห่างจากแหล่ง
น้ำธรรมชาตไิ มต่ ำ่ กวา่ 100 เมตร และให้อยู่ภายนอกเขตรกั ษาพันธุ์สัตว์ปา่

3. จัดกองเศษวัสดุก่อสร้างให้เป็นระเบียบ และขนย้ายไปทิ้งในบริเวณท่ีเหมาะสมที่ห่างไกล
จากบรเิ วณแหลง่ นำ้ ธรรมชาติ

4. การแผ้วถางต้นไม้ภายในพื้นท่ีอ่างเก็บน้ำที่ระดับเก็บกัก +110.00 เมตร (รทก.) ควร
ดำเนินการให้เสร็จสมบูรณ์และนำออกจากพ้ืนที่ให้หมดก่อนทำการเก็บกักน้ำ เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาการเน่าสลายของ
ตน้ ไม้ ซ่งึ จะมผี ลกระทบตอ่ คุณภาพนำ้ ในอ่างเก็บนำ้ ในช่วงเปดิ ใช้งานได้

5. กำหนดใหม้ ีการจัดการระบบสขุ าภบิ าลในบริเวณที่พักคนงานและสำนักงานให้ถูกต้องตาม
สุขลักษณะ เช่น การจัดให้มีบ่อซึม บ่อเกรอะหรือถังบำบัดน้ำเสียสำเร็จรูป สำหรับห้องสุขา น้ำทิ้งจากห้องอาบน้ำ
ลานซกั ล้าง และห้องครัว โดยจดั ใหม้ ีท่อรวบรวมนำ้ ทิ้งมาไว้ท่ีเดียวกัน ผ่านบอ่ ดักตะกอนและบอ่ ดักไขมนั ก่อนระบาย
ลงสู่แหลง่ นำ้

6. กำหนดให้มีการจัดหาถังขยะ ต้ังไว้ตามจุดต่างๆ ในบริเวณก่อสร้างและท่ีพักแล้วรวบรวม
นำไปกำจัดให้ถกู ต้องตามหลักสุขาภบิ าลหรอื ให้หนว่ ยงานทีเ่ กี่ยวข้องดำเนินการต่อไป และหา้ มมิใหม้ ีการทิ้งขยะหรือ

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผบู้ ริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
88

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบ้ืองตน้ อ่างเก็บนำ้ บ้านเหมืองตะกว่ั รายงานฉบบั สดุ ทา้ ยการวิเคราะห์
อันเนอ่ื งมาจากพระราชดำริ จังหวดั พทั ลุง ผลกระทบสงิ่ แวดลอ้ มเบื้องต้น (IEE)

ของเสยี ใดๆ ลงสแู่ หล่งน้ำโดยเดด็ ขาด
7. ในการบำรุงรักษาเครื่องจักร เช่น การเติมน้ำมันเคร่ืองจักรต่างๆ ต้องระมัดระวัง ไม่ให้มี

การหกรั่วไหลออกมาและควรทำในพื้นท่ีที่จัดเตรียมไว้เฉพาะ ซ่ึงจะต้องมีบ่อดักไขมันเพื่อป้องกันการปนเปื้อนของ
น้ำมันลงสแู่ หลง่ น้ำ

(2) ระยะดำเนนิ การ
1. การป้องกันการปนเปื้อนของสารเคมีการเกษตรและการชะล้างดินตะกอนลงสู่แหล่งน้ำโดย

การประสานกบั เจ้าหน้าที่ของสถานีพัฒนาที่ดินจงั หวัดพัทลุงและสำนักงานเกษตรอำเภอป่าบอนแนะนำให้เกษตรกร
ใช้สารเคมีที่ย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ เชน่ สารปราบศตั รูพืชชนิดสารอินทรีย์ฟอสเฟตหรือคารบ์ าเมต เป็นต้น การ
ให้ความรู้เกษตรกรในเร่ืองการใช้เคมีภัณฑ์ทางการเกษตรที่ถูกต้องในปริมาณเหมาะสมตาม Good Agricultural
ของกรมส่งเสริมการเกษตร รวมท้ังควรส่งเสริมให้รักษาหญ้าคลุมดินบริเวณคลองตะกั่ว เพ่ือป้องกันไม่ให้สารเคมี
เกษตรปนเป้อื นและตะกอนดินลงสู่ลำคลอง

2. ควรมกี ารติดตามตรวจสอบคุณภาพนำ้ ผิวดินอย่างน้อยปีละ 2 คร้ัง ในช่วงฤดแู ลง้ และช่วง
ฤดฝู น

9) อทุ กธรณีวิทยาและคณุ ภาพนำ้ ใตด้ ิน
(1) ระยะก่อสร้าง
กำหนดให้ที่ต้ังสำนักงานโครงการและบ้านพักคนงานควรอยู่ห่างจากทางน้ำสาธารณะและบ่อน้ำใต้ดิน

นอกเขตรกั ษาพันธุ์สตั วป์ ่า รวมทั้งมีมาตรการทางด้านสขุ าภบิ าล ไดแ้ ก่ การสรา้ งหอ้ งน้ำหอ้ งส้วม และการจัดให้มถี ังขยะอยา่ ง
เพียงพอ เพื่อปอ้ งกนั การปนเปื้อนลงสูแ่ หล่งนำ้

(2) ระยะดำเนนิ การ
1. กรมส่งเสริมการเกษตรหรือหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องควรให้ความรู้ และแนะนำเกษตรกร

เกี่ยวกับการใช้สารเคมีในการป้องกันกำจัดศัตรูพืชอย่างถูกต้องเหมาะสม รวมท้ังการแนะนำส่งเสริมวิธีการทาง
ธรรมชาตอิ นื่ ๆ ที่ไมใ่ ช้สารเคมี เพ่อื ป้องกันการตกคา้ งและลดปญั หาการปนเปอื้ นในแหล่งน้ำ

2. กรมชลประทานออกแบบการติดต้ังบ่อสังเกตการณ์บริเวณท้ายเข่ือน เพ่ือติดตามระดับน้ำ
เพอ่ื ความปลอดภัยของตวั เขื่อนและระดับนำ้ ใตด้ ินในพื้นทท่ี ้ายน้ำ

3. กรมชลประทาน ประสานงานกับหน่วยงานท้องถิ่น องค์การบริหารส่วนตำบลหนองธง ใน
การให้ข้อมูลผลการตรวจวัดคุณภาพน้ำใต้ดินของโครงการ เพื่อให้หน่วยงานดังกล่าวพิจารณาดำเนินการปรับปรุง
คุณภาพนำ้ ใต้ดิน พรอ้ มทั้งประชาสมั พันธใ์ ห้กบั ชมุ ชนในท้องถ่ินทราบ

10) พ้ืนทช่ี ุ่มนำ้
(1) ระยะกอ่ สร้าง
1. การตัดต้นไม้ จะตอ้ งตัดเฉพาะท่ีจำเปน็ เพอ่ื ลดผลกระทบจากการชะล้างพงั ทลายของดนิ
2. จำกัดพ้ืนท่ีเท่าที่จำเป็นในการก่อสร้าง และภายหลังจากใช้พ้ืนท่ี จะต้องปรับสภาพพื้นท่ี

และปลกู พืชคลมุ ดนิ เพอื่ ลดผลกระทบดา้ นการชะลา้ งพงั ทลายของดิน
(2) ระยะดำเนนิ การ
จะต้องระบายน้ำจากอ่างเก็บน้ำลงสู่ลำน้ำทางด้านท้ายน้ำในช่วงฤดูแล้ง (เดือนมกราคม-

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกัด รายงานสรุปสำหรับผู้บริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
89

โครงการศึกษาผลกระทบสง่ิ แวดล้อมเบ้ืองตน้ อา่ งเก็บนำ้ บา้ นเหมืองตะกว่ั รายงานฉบับสดุ ทา้ ยการวิเคราะห์
อันเน่ืองมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพทั ลุง ผลกระทบสงิ่ แวดล้อมเบื้องตน้ (IEE)

เมษายน) เพ่ือรักษาสภาพนิเวศวิทยาท้ายน้ำ โดยกำหนดไว้อย่างน้อยเท่ากับอัตราปริมาณน้ำท่าเฉลี่ยต่ำสุดที่เคย
เป็นมาในอดตี ก่อนมโี ครงการ (0.225 ลบ.ม./วนิ าที หรือ 7.08 ล้าน ลบ.ม./ป)ี

11) พน้ื ท่ีสำคัญทางธรณีวิทยาและภูมิทศั น์
พ้ืนท่ีโครงการไม่มีผลกระทบต่อพื้นที่สำคัญทางธรณีวิทยาและภูมิทัศน์ พ้ืนท่ีแก่งธารน้ำบางส่วน จึงได้

เสนอมาตราการถนนตรวจตรา เขตรกั ษาพันธุ์สัตวป์ า่ และถนนทอ่ งเท่ยี วเชิงนเิ วศ เพอื่ ให้เข้าถงึ นำ้ ตกโตนสะตอได้สะดวก
ยิ่งข้นึ
7.4.2 ทรัพยากรส่ิงแวดลอ้ มทางชวี ภาพ

1) นิเวศวทิ ยาทางนำ้
(1) ระยะกอ่ สร้าง
มาตรการเพือ่ ลดผลกระทบจากการมีส่ิงปนเป้ือนและตะกอนลงในแหล่งน้ำ ประกอบด้วย
1. เพ่อื ลดปัญหาการปนเปื้อนของตะกอนจากกิจกรรมก่อสร้าง วางแผนการก่อสร้างในชว่ งฤดู

แลง้ (มกราคม-เมษายน) ซ่ึงไม่มีฝนตกในพืน้ ท่ีเพราะมีปรมิ าณนำ้ ในแหล่งนำ้ ไม่มากนัก และฝนน้อย ท้ังน้ีเพ่ือชว่ ยลด
ปญั หาการชะลา้ งพังทลายของหนา้ ดนิ และความขนุ่ ของน้ำ

2. กำหนดตำแหน่งการสร้างแคมป์ทพ่ี ักของคนงานและสำนักงานต่างๆ ในพื้นทีก่ ่อสรา้ งต่างๆ
ใหอ้ ย่หู า่ งจากแหล่งนำ้ ธรรมชาติในพื้นท่ีโครงการไมน่ ้อยกว่า 100 เมตร และอยู่นอกเขตรักษาพันธส์ุ ัตว์ป่า

3. มีการจัดระบบสุขาภิบาลเบ้ืองต้นในบริเวณท่ีพักคนงานและสำนักงาน ท้ังนี้เพื่อป้องกันส่ิง
ปนเปื้อนตา่ งๆ ท่ีเกิดจากน้ำใช้ เช่น การอาบน้ำ การซักลา้ งเครอ่ื งนุ่งห่ม เคร่ืองครวั และห้องครวั รวมไปถงึ น้ำท่ีใช้ลา้ ง
รถ โดยจัดปล่อยน้ำทิ้งไหลผ่านบ่อดักตะกอนและบ่อดักไขมันก่อนท่ีจะระบายลงสู่แหล่งนำ้ ธรรมชาติ และควรมีห้อง
สุขาทเ่ี พียงพอต่อสำหรับการใช้งาน เช่น การมหี ้องสขุ า 1 ห้อง ตอ่ คนงาน 15 คน น้ำที่ผ่านห้องสขุ าควรมกี ารกำจัด
สิ่งปฏิกูลโดยใช้บอ่ เกรอะ บ่อซมึ

4. มรี ะบบการจัดการขยะมูลฝอยให้จัดถงั ขนาดต่างๆ ไวต้ ามจดุ ตา่ งๆ ในบรเิ วณกอ่ สรา้ งและที่
พักเพื่อเป็นท่ีรวบรวมขยะ แล้วนำไปฝังกลบให้ถูกต้องตามวิธีการในพื้นท่ีห่างจากแหล่งน้ำหรือแจ้งให้หน่วยงานท่ี
รบั ผิดชอบดูแลกำจดั ขยะในท้องถิ่นนำขยะท่ีเกิดขึ้นไปกำจัดให้ถูกสุขลักษณะ และห้ามมิให้มกี ารทิง้ ขยะของเสียใดๆ
ลงสู่แหล่งนำ้ โดยเด็ดขาด

5. การบำรงุ รักษาเคร่ืองจักรกลน้ัน การเติมน้ำมันเครื่องจักรต่างๆ ต้องระมัดระวังไม่ให้มีการ
หกออกมาและควรทำในพื้นที่เฉพาะทีม่ บี ่อดักไขมัน ป้องกันการปนเปอ้ื นของน้ำมันลงสแู่ หลง่ นำ้

6. กจิ กรรมการกอ่ สรา้ งต่างๆ มีกจิ กรรมการขุดลอกซ่อมแซมปรบั ปรุงฝายนำ้ เดิม ซงึ่ จะทำให้มี
จำนวนตะกอนในลำน้ำเพ่ิมขึ้นจากเดิมได้บ้าง ดังนั้นกิจกรรมท่ีเกี่ยวข้องกับงานดินท้ังหมด ให้ดำเนินการในช่วงฤดู
แลง้ (มกราคม-เมษายน)

7. กรมชลประทานต้องมีมาตรการป้องกันการชะล้างพังทลายของดินในช่วงฤดูฝน เช่น การ
สรา้ งคดู ักตะกอนรอบพ้ืนทีก่ ่อสร้าง และใหท้ างโครงการปฏิบตั ติ ามมาตรการลดผลกระทบด้านคณุ ภาพน้ำผิวดนิ อย่าง
เคร่งครดั

(2) ระยะดำเนินการ
ดำเนินการตดิ ตามตรวจสอบนเิ วศวทิ ยาทางนำ้ อยา่ งน้อยปลี ะ 2 คร้ัง ในชว่ งฤดแู ล้ง และช่วงฤดูฝน

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกดั รายงานสรปุ สำหรับผบู้ ริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
90

โครงการศึกษาผลกระทบสง่ิ แวดล้อมเบ้ืองต้น อา่ งเกบ็ นำ้ บ้านเหมอื งตะก่ัว รายงานฉบับสดุ ท้ายการวิเคราะห์
อนั เนื่องมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพัทลุง ผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบ้ืองตน้ (IEE)

2) ทรัพยากรป่าไม้
(1) ระยะก่อสร้าง
1. การพัฒนาโครงการทำให้สูญเสียที่ดินป่าไม้เป็นการสูญเสียพ้ืนที่ไปอย่างถาวร และทำให้

เกิดการเปล่ียนแปลงของระบบนิเวศจากพ้ืนที่ป่าเป็นพื้นที่อ่างเก็บน้ำ ทั้งนี้ ดำเนินการปลูกป่าทดแทนไม่น้อยกวา่ 3
เท่าของพ้ืนท่ีท่ีสูญเสียหรือประมาณ 545 ไร่ ทั้งน้ี เสนอให้ต้องดำเนนิ การปลูกปา่ ทดแทน และฟื้นฟูสภาพป่าท่ีเส่ือม
โทรมในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าเทือกเขาบรรทัด และในเขตรกั ษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด โดยใช้ชนิดไม้ของท้องถ่ิน
เป็นหลัก และเสรมิ ดว้ ยไมท้ ี่เจริญเตบิ โตเร็ว กรมชลประทานสนับสนุนงบประมาณตามอัตราคา่ ปลูกป่า คา่ บำรงุ รักษา
ป่าทีป่ ลกู และค่าปลูกเสรมิ พนื้ ทปี่ า่ ซึ่งกำหนดโดยกรมปา่ ไมแ้ ละกรมอทุ ยานแหง่ ชาติ สัตวป์ า่ และพันธพุ์ ืช

2. การตัดฟัน แผ้วถาง และเคลอื่ นย้ายตน้ ไม้ในบรเิ วณพืน้ ทโี่ ครงการ ต้องดำเนนิ การเฉพาะใน
พนื้ ที่ท่กี ำหนดเป็นเขตพนื้ ทอ่ี ่างเก็บน้ำของโครงการเท่าน้ัน ทั้งน้ี แนวเขตพ้ืนที่โครงการต้องกำหนดให้ชัดเจน และไม่
ดำเนนิ การออกนอกเขต โดยตอ้ งมีการควบคุมท่ีเขม้ งวด

3. ก่อสร้าง (ถ้ามี) ต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จก่อนการดำเนินโครงการ และต้นไม้ที่ขุดล้อม
ออกมาต้องนำออกไปปลูกในพ้ืนที่อ่ืนๆ อาจเป็นบริเวณใกล้เคียงพ้ืนที่โครงการ หรือพ้ืนที่สาธารณะประโยชน์ต่างๆ
และต้องดแู ลจนตน้ ไมร้ อดตาย ตง้ั ตัว และเจรญิ เติบโตตอ่ ไปได้

4. การตัดฟันต้นไม้ท้ังไม้ยืนต้น รวมทั้งไม้อ่ืนๆ ในพ้ืนท่ีอ่างเก็บน้ำของโครงการจะต้อง
ดำเนนิ การใหถ้ กู ตอ้ งตามหลกั วชิ าการปา่ ไม้ ดังนี้

ก. ควบคุม และระมัดระวังไม่ให้ดำเนินการตัดฟันต้นไม้นอกเขตพื้นท่ีก่อสร้าง (พ้ืนท่ีหัว
งาน อาคารประกอบตา่ งๆ รวมทงั้ อาคารสำนกั งาน) และพนื้ ท่อี า่ งเกบ็ น้ำของโครงการ โดยต้องแสดงหรือกำหนดแนว
ขอบเขตพื้นที่ท่ีจะต้องตัดฟันต้นไม้ออกที่ระดับเก็บกักเท่านั้น รวมท้ังทำเครื่องหมายบนตน้ ไม้ท่จี ะต้องตัดฟันออกใน
ขอบเขตโครงการซ่ึงต้องทำการตรวจสภาพป่าใหแ้ ล้วเสร็จก่อน และตอ้ งเรม่ิ ดำเนินการเม่ือไดร้ ับการอนุมัติใหด้ ำเนิน
โครงการเปน็ เอกสารชัดเจน

ข. การตัดฟัน และชักลากไม้ออกจากพื้นท่ี ควรดำเนินการให้แล้วเสร็จก่อนเร่ิมทำการ
กอ่ สร้าง และการเก็บกกั น้ำ เพ่ือไม่ใหแ้ หล่งน้ำเกดิ ปญั หาด้านคุณภาพน้ำ ทง้ั น้ี ในการตดั และทำไมอ้ อกจากพื้นท่ีต้อง
ใหห้ น่วยงานท่ีรบั ผดิ ชอบเป็นองคก์ ารอตุ สาหกรรมปา่ ไม้ (ออป.)

ค. การตดั ฟันและชกั ลากไม้ต้องทำใหถ้ ูกตอ้ งตามหลักวชิ าการปา่ ไม้ ท้งั น้ี เพ่ือไม่ใหเ้ กดิ การ
ชะล้างพังทลายของดิน รวมท้ังควรกำหนดมาตรการป้องกนั แก้ไขการชะล้างพังทลายของดนิ ในทางชกั ลาก และไหล่
ทางโดยเฉพาะอย่างย่ิงหากดำเนินการในช่วงฤดูฝน และเม่ืองานก่อสร้างแล้วเสร็จจะต้องมีการป้องกันผลกระทบที่
เกิดขึ้นโดยการปลูกพชื หรือใชว้ สั ดคุ ลุมดินในเส้นทางลำลองท่ีสร้างข้ึนสำหรับการขนส่งวัสดอุ ุปกรณ์ต่างๆ ด้วย ส่วน
การขนส่งที่ผ่านเสน้ ทางคมนาคมอื่นๆ ต้องระวงั ปญั หาท่อี าจเกิดขึน้ เชน่ ถนนพัง อุบตั ิเหตุ เป็นต้น

ง. เมื่อชักลากไม้และทำไม้ออก ออกจากพ้ืนที่โครงการแล้ว ควรพิจารณานำไปใช้
ประโยชนอ์ ย่างเหมาะสมหรือขาย โดยตอ้ งกำหนดให้องค์การอตุ สาหกรรมป่าไม้ (ออป.) เป็นหนว่ ยงานรับผดิ ชอบ

จ. การขนส่งวัสดุ และอุปกรณ์ก่อสร้างต่างๆ เข้าสู่พ้ืนที่ก่อสร้าง หรือการชักลากไม้ออก
จากพ้ืนท่กี ่อสรา้ ง ควรใช้เส้นทางเดิม หรือทางลำลองที่มีอยู่แล้วโดยหลีกเล่ียงการสร้าง หรอื ขยายเส้นทางเพิ่มเติมท่ี
จะก่อให้เกิดการบุกรุก และทำลายพ้ืนที่ป่าเพิ่มมากข้ึน รวมทั้งต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จโดยใช้ระยะเวลาในการ

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรุปสำหรบั ผู้บริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
91

โครงการศกึ ษาผลกระทบส่ิงแวดล้อมเบ้ืองตน้ อ่างเกบ็ น้ำบ้านเหมอื งตะก่ัว รายงานฉบบั สดุ ทา้ ยการวิเคราะห์
อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พทั ลงุ ผลกระทบส่ิงแวดลอ้ มเบ้ืองต้น (IEE)

ดำเนินการให้สั้นที่สุด เพื่อลดผลกระทบที่จะเกิดข้ึน และเส้นทางบริการท่ีสร้างข้ึนควรทำลาย หรือจำกัดการใช้
ประโยชน์ใหน้ ้อยท่ีสุดเมอื่ การก่อสรา้ งแล้วเสร็จ ส่วนเสน้ ทางคมนาคมนอกเหนือจากทีอ่ ยู่ในบริเวณพน้ื ท่โี ครงการตอ้ ง
ระมดั ระวังไมใ่ หเ้ กิดผลกระทบตอ่ เส้นทางต่างๆ เหลา่ น้ัน

5. พื้นที่บ้านพักคนงาน พื้นที่เก็บกองวัสดุ พ้ืนท่ีกองดินกองหิน พ้ืนท่ีทิ้งเศษวัสดุ ต้องอยู่นอก
เขตพ้นื ที่รกั ษาพนั ธสุ์ ัตว์ปา่ เขาบรรทดั

(2) ระยะดำเนินการ
1. กรมชลประทาน ต้องสนับสนุน/จัดสรรงบประมาณให้กับหน่วยงานท่ีทำหน้าที่เป็น

ผู้รบั ผิดชอบในการฟื้นฟูสภาพแวดล้อม เพ่ือดำเนินกิจกรรมด้านการปลูกป่า การฟ้ืนฟูระบบนิเวศ การปลูกเสริมป่า
และกิจกรรมต่างๆ ในการอนุรักษ์ และป้องกันพื้นท่ีป่า รวมทั้งสนับสนุนการส่งเสรมิ กิจกรรมการอนุรกั ษ์ และการมี
ส่วนรว่ มในการจดั การทรพั ยากรใหก้ บั ชุมชนในทอ้ งถนิ่

2. การปลูกป่าเพ่ือฟ้ืนฟูสภาพป่าและระบบนิเวศท่ีเส่ือมโทรม โดยประสานกับหน่วยงานที่
เก่ียวข้อง หน่วยงานที่ดูแลพื้นท่ี และมีความเช่ียวชาญในการปลูกป่า ได้แก่ กรมป่าไม้และกรมอุทยานแห่งชาติ
แห่งชาติ สัตวป์ ่า และพันธ์ุพชื เปน็ ผดู้ ำเนินการ ท้ังนี้ จากสภาพการใชป้ ระโยชน์ที่ดินซ่ึงพื้นทีไ่ ด้ถูกบุกรุกแผว้ ถางจน
สภาพป่าเส่อื มโทรมลง ซ่งึ ต้องทำการปลกู ปา่ ทดแทน และปลูกเสริมปา่ ทเี่ หลืออยู่ ท้ังน้ี แนะนำให้ปลูกพืชท่เี ป็นชนิด
พันธุ์ไม้ดั้งเดิมของท้องถ่ิน ส่วนบริเวณที่ยังมีสภาพป่าหลงเหลืออยู่ สามารถใช้วิธีการปลูกเสริมสภาพป่าเดิมซ่ึงควร
เปน็ ไม้ที่พบในท้องถ่นิ นนั้ เช่นกัน หรอื ปล่อยให้ปา่ ฟื้นคืนสภาพเองตามธรรมชาติ แตต่ ้องมีการติดตามตรวจสอบ การ
บำรุงรกั ษา และตรวจตราพน้ื ที่แปลงปลกู ปา่ และพน้ื ท่ปี ่าอยา่ งสม่ำเสมอ

3. การให้ความรู้แก่ราษฎรในท้องถ่ินโดยเฉพาะราษฎรที่อาศัยอยู่ในชุมชนใกล้เคียงบริเวณ
พื้นที่โครงการ และพื้นที่โดยรอบ เพื่อให้รูถ้ ึงคุณค่าของป่าไม้ ซ่ึงจะช่วยในการอนุรักษ์พื้นที่ป่าและหยุดยั้งการบุกรุก
ทำลายพ้ืนท่ปี า่ ไม้ทยี่ ังหลงเหลอื อยูใ่ นพน้ื ที่โครงการ รวมท้ังเพือ่ สรา้ งกระบวนการมสี ่วนรว่ ม และความร่วมมอื ในการ
จัดการทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมของท้องถ่ินร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ หน่วยงานในท้องถ่ิน และ
ภาคเอกชน

3) ทรพั ยากรสัตว์ปา่
(1) ระยะก่อสรา้ ง
1. ลดการเปิดพื้นที่ดำเนินการให้น้อยลง/เท่าท่ีจำเป็นที่สุด เช่นความกว้างของถนน/เส้นทาง

สญั จรทจ่ี ะนำวัสด/ุ อุปกรณต์ ่างๆ เขา้ ไปในพ้ืนทโ่ี ครงการฯ
2. ออกกฎให้เจ้าหน้าที่และคนงานไม่ให้มีการล่าสัตว์ป่าทุกชนิดอย่างเคร่งครัด และลงโทษ

ผ้ฝู า่ ฝนื ตามกฎหมายอย่างจริงจัง ตลอดระยะเวลาก่อสรา้ งอ่างเกบ็ น้ำ
3. การตัดฟันหรือแผ้วถาง ให้ดำเนินการจากด้านนอกสุดของพ้ืนท่ีหัวงานเข้าไปยังพ้ืนท่ีใช้

ก่อสร้างหัวงานและต่อไปยังพนื้ ที่อา่ งเก็บน้ำ ตามลำดับ ส่วนการเตรียมพืน้ ที่ใหเ้ ป็นอ่างเก็บน้ำใหเ้ ริ่มต้นจากพืน้ ที่ของ
สองฝ่งั คลองเหมืองตะกั่วออกไปและต่อไปจนถงึ แนวเขตที่ระดบั เก็บกักของพื้นท่ีอา่ งเก็บน้ำเพ่ือบังคบั ไม่ให้สัตว์ป่าท่ี
ต้องหลบเล่ียงการถูกรบกวนจากกิจกรรมการตัดฟันต้นไม้ และการชักลากไม้ออกจากพ้ืนท่ีอ่างเก็บน้ำ ซ่ึงเป็นการ
ป้องกันไมใ่ ห้สตั ว์ป่าถกู กักอยใู่ นพืน้ ท่ีอ่างเก็บน้ำ ตลอดจนโยกยา้ ยออกจากแหล่งน้ำและออกไปจนพ้นขอบเขตพ้ืนท่ที ี่
ปลอดภยั จากการรบกวนในระยะก่อสรา้ ง รวมท้งั ปลอดภยั จากนำ้ ทว่ มเมอ่ื มกี ารกกั เกบ็ น้ำในพ้นื ทอ่ี า่ ง

บริษัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรุปสำหรับผู้บริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
92

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิง่ แวดล้อมเบื้องตน้ อา่ งเก็บนำ้ บ้านเหมอื งตะก่วั รายงานฉบับสุดท้ายการวิเคราะห์
อนั เนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวดั พัทลุง ผลกระทบส่งิ แวดลอ้ มเบื้องตน้ (IEE)

4. ระยะเวลาในการดำเนนิ การก่อสร้างควรเร่มิ ในเวลา 8.00 น. และหยดุ ก่อนเวลา 18.00 น.
เพราะสตั วป์ ่าสว่ นใหญ่หากนิ เช้า และชว่ งก่อนมืดเล็กน้อย (18.30-19.00 น.)

5. เข้มงวดและออกกฎให้มีบทลงโทษอย่างรุนแรงต่อผู้ทำน้ำมัน/ของเหลว หรือสิ่งอ่ืนๆ ที่
ประกอบดว้ ยสารเคมไี หลลงแหล่งนำ้ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมของลำนำ้ หรือผิวดนิ

6. กรมชลประทานร่วมกับกรมอุทยานแห่วงชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ให้ความรแู้ ก่เจา้ หนา้ ที่
และคนงานเก่ียวกับการอนุรักษ์สัตว์ป่า เพ่ือช่วยเหลือ/ดำเนินการอพยพเคลื่อนย้ายสัตว์ป่าอย่างถูกวิธีกรณีพบเห็น
สัตว์ปา่ ในขณะทำงาน

(2) ระยะดำเนนิ การ
1. ปลูกต้นไม้ท่ีเป็นพืชอาหารสัตว์ แหล่งเกาะพัก และอยู่/อาศัยทดแทนของเดิมที่ถูกตัด/

เคล่อื นยา้ ยออกไปท้ังในพน้ื ทโ่ี ครงการ และพ้นื ท่ีใกล้เคียง
2. กรมชลประทานสนับสนุนงบประมาณในการจัดต้ังหน่วยพิทักษ์เขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าเขา

บรรทัด แบบถาวรบริเวณใกล้กับพ้ืนท่ีหัวงานฝ่ังซ้าย เพื่อผู้ดำเนินโครงการฯ จะได้ร่วมกันบริหารจัดการน้ำ และ
ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน อีกทั้งยังป้องปราม/ดูแลสัตว์ป่าที่เข้ามาใช้ประโยชน์พ้ืนที่โครงการฯ และพื้นที่
ใกล้เคียงอย่างท่วั ถึง

7.4.3 คุณคา่ การใช้ประโยชนข์ องมนษุ ย์
1) ระบบชลประทานและเกษตรกรรม
(1) ระยะก่อสรา้ ง
1. ควรมีวัสดุกั้นบริเวณกอ่ สร้าง เพ่ือป้องกันการปนเปื้อนของตะกอนและเศษวัสดุก่อสรา้ งใน

ลำนำ้ ตลอดจนกดี ขวางเสน้ ทางการระบายน้ำ
2. ควบคมุ ใหก้ ารก่อสรา้ งอยใู่ นขอบเขตพน้ื ท่ีท่กี ำหนด
3. การก่อสร้างท่อส่งน้ำในช่วงถนน ควรก่อสร้างในเขตไหล่ทาง โดยใช้ความกว้างบ่อการ

ก่อสร้างไม่เกินคร่ึงหนึ่งของผิวจราจร พร้อมทำร้ัวกั้นแนวตกชั่วคราว และติดตั้งเคร่ืองหมายจราจรเตือนตลอดแนว
ก่อสร้าง เพอ่ื ใหม้ ีการสญั จรได้อยา่ งสะดวกและปลอดภยั

(2) ระยะดำเนินการ
1. ควบคมุ การจัดสรรนำ้ ในปริมาณที่เหมาะสมกับความตอ้ งการใช้นำ้ ของพชื
2. ดูแลและบำรุงรักษาระบบชลประทานและฝายทางท้ายน้ำ ให้สามารถใช้งานได้อย่างมี

ประสิทธิภาพอย่เู สมอ
3. จัดต้ังกลุ่มผู้ใช้น้ำ เพ่ือช่วยรับผิดชอบในการจัดสรรน้ำและบำรุงรักษาระบบท่อส่งน้ำให้มี

ประสิทธิภาพตลอดการดำเนนิ โครงการ
4. สนับสนุนและส่งเสริมการรวมตัวเป็นกลุ่มของเกษตรกรตามชนิดพืช/สัตว์ที่ผลิต หรือตาม

กิจกรรมที่เกษตรกรทอ้ งถิ่นทำร่วมกัน การให้คำแนะนำเพื่อให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพและเกิดประโยชน์สูงสุด
แก่สมาชกิ เชน่ กลมุ่ ปลกู สละ กลมุ่ ผปู้ ลูกผกั กลุ่มผู้ปลูกผัก กลมุ่ ผู้ใชน้ ้ำ หรอื กลุ่มเลีย้ งปศสุ ตั ว์ ฯลฯ

5. แนะนำและอบรมให้เกษตรกรท้องถิ่นมีความรคู้ วามเข้าใจเก่ียวกับชนิดและปรมิ าณการใช้
ปยุ๋ เคมแี ละปุ๋ยอินทรยี ค์ วบคู่กันไป ตลอดจนชว่ งเวลาการใช้ทีเ่ หมาะสม ท้ังนีเ้ พ่อื ลดการชะล้างปนเปื้อนลงสู่แหล่งน้ำ

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกดั รายงานสรปุ สำหรับผ้บู ริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
93

โครงการศึกษาผลกระทบสงิ่ แวดล้อมเบ้ืองต้น อ่างเกบ็ น้ำบ้านเหมอื งตะก่วั รายงานฉบับสดุ ท้ายการวิเคราะห์
อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพัทลงุ ผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบ้ืองตน้ (IEE)

หรอื เนน้ ใหม้ กี ารอนรุ ักษ์ดินและการใชป้ ุ๋ยอนิ ทรีย์เพมิ่ การบำรุงดิน
6. ฝึกอบรมให้เกษตรกรท้องถ่ินมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับการกำจัดศัตรูพืช โดยวิธี

ผสมผสาน (Integrated Pest Management) และคำนึงถึงสภาพแวดล้อมเป็นหลัก เช่น ใช้สารเคมีป้องกันและ
กำจดั ศัตรูพชื เฉพาะท่ีมีความจำเป็น ความเขม้ ข้นต่ำสุดของสารเคมีทใี่ ช้ควบคุมศัตรูพืชท่ีมีความต้านทานสูงและการ
ใช้วิธีป้องกนั กำจดั ทางชีววิทยา ฯลฯ

7. แนะนำวิธีเลือกใช้สารเคมีให้ถูกต้องตามชนิดของศัตรูพืช โรคและแมลง การปฏิบัติตาม
คำแนะนำบนฉลากกำกบั อย่างเครง่ ครดั และฉีดพ่นสารเคมีในเวลาทีเ่ หมาะสม

2) การใชน้ ำ้
1) ระยะก่อสรา้ ง
1. ให้ขุด ขนย้ายดินไปยังพืน้ ท่ีท่ไี ดจ้ ัดเตรยี มไว้ เพื่อป้องกันไมใ่ หเ้ กิดการชะลา้ งลงสู่ลำน้ำและ

กดี ขวางทางน้ำ
2. กำหนดช่องทางผันน้ำให้มขี นาดท่ีเหมาะสมกบั ปริมาณน้ำที่จะตอ้ งผนั เพือ่ ลดผลกระทบต่อ

การใชน้ ้ำทางท้ายนำ้

2) ระยะดำเนินการ
จัดสรรนำ้ ใหแ้ ก่กิจกรรมการใชน้ ำ้ ต่างๆ ด้านทา้ ยนำ้ ให้เปน็ ไปตามแผนการจัดสรรนำ้ ท่ไี ดก้ ำหนดไว้

3) การระบายน้ำและการบรรเทานำ้ ทว่ ม
(1) ระยะก่อสรา้ ง
1. จดั หาวสั ดุก้ันบริเวณกอ่ สร้างเพ่ือป้องกันการปนเปอื้ นของดนิ และเศษวสั ดกุ อ่ สร้างไม่ให้ไหล

ลงลำนำ้ ทางด้านท้ายน้ำ
2. ก่อสร้างชอ่ งทางผนั นำ้ ใหส้ ามารถรองรับปริมาณน้ำหลากท่อี าจเกดิ ข้ึนได้

(2) ระยะดำเนินการ
การบริหารจัดการอ่างเกบ็ น้ำ โดยการพร่องน้ำในอ่างเกบ็ น้ำกอ่ นฤดูนำ้ หลาก เพอ่ื ให้อา่ งเก็บนำ้ มี

ทีว่ า่ งเพยี งพอในการรองรับปรมิ าณนำ้ หลาก และชะลอน้ำหลากโดยระบายปรมิ าณนำ้ หลากบางสว่ นลงส่ทู ้ายนำ้ และ
เกบ็ กกั ปรมิ าณนำ้ หลากสว่ นใหญไ่ ว้ในอ่างเก็บน้ำ

4) การประมงและการเพาะเลี้ยงสัตว์นำ้
(1) ระยะก่อสรา้ ง
ไม่มีกิจกรรมการเพาะเล้ียงสัตว์น้ำบริเวณพ้ืนที่โครงการจึงไม่มีมาตรการป้องกัน แก้ไข และ

ลดผลกระทบสง่ิ แวดล้อม
(2) ระยะดำเนินการ
- ออกกฎระเบียบห้ามทำประมงในอ่างเก็บน้ำเพื่อบริหารและการอนุรักษ์ทรัพยากรประมง

เสนอแนะให้ทางองค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน ประสานงานขอความร่วมมือจากหน่วยงานในท้องถ่ินของกรมประมง
มาช่วยดำเนินการให้คำแนะนำและฝึกอบรมในเรื่องการบริหารและการอนุรักษ์ทรัพยากรประมง การเล้ียงปลาใน

บริษัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรปุ สำหรับผบู้ ริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
94

โครงการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบื้องตน้ อา่ งเก็บน้ำบา้ นเหมอื งตะกัว่ รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อันเนือ่ งมาจากพระราชดำริ จังหวัดพัทลุง ผลกระทบสงิ่ แวดล้อมเบ้ืองต้น (IEE)

พื้นท่ีรับประโยชน์ต้องทำการป้องกันไม่ให้มีการจับสัตว์น้ำโดยใช้เคร่ืองมือและวิธีการทำประมงท่ีผิดกฎหมาย ท้ังน้ี
เพอื่ รักษาความอดุ มสมบูรณข์ องทรพั ยากรสัตวน์ ้ำใหม้ อี ย่อู ยา่ งยง่ั ยืน

- สง่ เสรมิ ใหเ้ กษตรกรในพ้ืนท่ีรับประโยชน์มกี ารเพาะเล้ียงสัตว์น้ำ โดยกรมชลประทานประสาน
ให้สำนักงานประมงในพน้ื ทีฝ่ ึกอบรมวธิ กี ารเพาะเลีย้ งแกผ่ ้ทู ่ีสนในเพาะเล้ยี งสตั วน์ ำ้

5) การใช้ประโยชนท์ ี่ดิน
(1) ระยะกอ่ สรา้ ง

1. กำหนดพื้นที่ขอบเขตก่อสร้างให้ชัดเจน โดยเฉพาะในบริเวณก่อสร้างของพ้ืนท่ีหัวงาน
(ประกอบดว้ ยเข่ือน และอาคารประกอบ) สว่ นท่ีเป็นถนนเขา้ หวั งาน และสว่ นที่เปน็ บรเิ วณการก่อสร้างแนวท่อสง่ น้ำ
ในพนื้ ที่รับประโยชนข์ องโครงการ โดยทำการปกั แนวเขตทีจ่ ะทำการกอ่ สรา้ งให้ชัดเจน และควบคมุ ไม่ให้กจิ กรรมการ
ก่อสร้างรุกล้ำออกนอกขอบเขตบริเวณดังกล่าว เพ่ือป้องกัน หรือลดปริมาณพ้ืนที่ที่จะได้รับผลกระทบ ไม่ให้มีการ
รบกวนสภาพการใช้ประโยชน์ทดี่ ินโดยรอบในบริเวณข้างเคยี งพน้ื ทกี่ ่อสร้าง

2. ตอ้ งมีการประชาสมั พนั ธ์ใหผ้ ู้ทไี่ ด้รับผลกระทบโดยตรง และผู้ทอี่ ยอู่ าศัยขา้ งเคียงในบริเวณ
พื้นท่ีก่อสร้าง ได้รับทราบก่อนท่ีจะดำเนินการก่อสร้างดังกล่าว ท้ังนี้เพราะในระยะก่อสร้างอาจก่อให้เกิดผลกระทบ
ในทางลบต่อการดำเนินชีวิตของผู้คนที่เก่ียวข้อง หรืออาจจะจ้างเหมาแรงงานบางส่วนที่เป็นคนในพื้นที่ให้ร่วมใน
กิจกรรมการกอ่ สรา้ งทำใหม้ ีรายได้ กอ็ าจจะช่วยลดปัญหาต่างๆ ลงได้

(2) ระยะดำเนินการ
1. ผลจากการพัฒนาโครงการ จะทำให้มีการใช้ประโยชน์ท่ีดิน มีความเข้มข้นมากขึ้น คือทำให้

สามารถปลูกพืชได้ตลอดท้ังปี และได้รับผลผลิตมากข้ึนอันมีผลทำให้ทรัพยากรดินเกิดความเส่ือมโทรมได้เร็วมากขึ้น
โดยเฉพาะในเร่ืองของความอดุ มสมบูรณ์ของดินท่ีจะลดลง จึงตอ้ งมมี าตรการป้องกันหรือแกไ้ ขเพ่อื ลดผลกระทบดงั กลา่ ว
โดยมีการปรับปรงุ บำรงุ ดนิ ตามวิธีที่ถูกต้องและเหมาะสมตามหลักวิชาการ เชน่ การปรับใหม้ ีระบบการปลกู พืชหมนุ เวียน
โดยมกี ารปลูกพืชบำรงุ ดินร่วมดว้ ย การใชว้ สั ดุปรับปรงุ บำรุงดิน การใชป้ ุ๋ยรวมท้ังมีมาตรการการอนรุ กั ษด์ ินและนำ้

2. ควรมีการวางแผนการใช้ประโยชน์ท่ีดินโดยเฉพาะในส่วนท่ีเป็นพื้นท่ีเกษตรกรรม ใน
บริเวณพ้ืนท่ีรับประโยชน์ของโครงการ โดยให้มีระบบการเกษตรท่ีเหมาะสมตามศักยภาพของที่ดินในแต่ฤดูกาล
เพ่อื ให้คงประสิทธิภาพในการใชท้ ี่ดนิ เพื่อการเกษตรไดอ้ ย่างยง่ั ยืน

6) การใช้ประโยชนท์ รัพยากรธรณี

(1) ระยะกอ่ สร้าง
ไมม่ มี าตรการป้องกันและแกไ้ ขผลกระทบสง่ิ แวดล้อม

(2) ระยะดำเนนิ การ
ไม่มมี าตรการปอ้ งกนั และแกไ้ ขผลกระทบส่งิ แวดล้อม

7) อุตสาหกรรม

(1) ระยะกอ่ สร้าง
ไมม่ ีมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบสิง่ แวดลอ้ ม

(2) ระยะดำเนินการ
ไม่มมี าตรการปอ้ งกนั และแก้ไขผลกระทบสงิ่ แวดลอ้ ม

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผู้บริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
95

โครงการศึกษาผลกระทบสงิ่ แวดลอ้ มเบ้ืองต้น อา่ งเกบ็ น้ำบา้ นเหมืองตะกวั่ รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อันเนอ่ื งมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพัทลงุ ผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบ้ืองตน้ (IEE)

8) พลงั งานและไฟฟา้

(1) ระยะกอ่ สรา้ ง
กรมชลประทานต้องกำหนดให้ผรู้ ับเหมาก่อสรา้ งจัดเตรยี มเครอ่ื งป่ันไฟฟ้าสำรองในพ้ืนท่ีก่อสรา้ ง

เพ่ือให้สามารถดำเนินการก่อสร้างหรอื ดำเนินกจิ กรรมที่มกี ารใช้ไฟฟา้ ได้ในกรณีทเ่ี กิดปญั หากระแสไฟฟา้ ตกหรือดบั
(2) ระยะดำเนนิ การ
ไมม่ มี าตรการป้องกันและแกไ้ ขผลกระทบส่ิงแวดลอ้ ม

9) การคมนาคมขนส่ง
(1) ระยะก่อสร้าง

1. เนื่องจากการพัฒนาโครงการจะทำให้มีเสน้ ทางลำลอง (ลูกรัง) ซ่ึงเป็นเส้นทางท่ีประชาชน
ใช้เข้าถึงนำ้ ตกโตนสะตอ จงึ จำเป็นที่จะตอ้ งทำเสน้ ทางทดแทนเพือ่ ใหป้ ระชาชนสามารถเดินทางได้ใกล้เคยี งกบั ระดับ
การให้บรกิ ารของเส้นทางเดมิ

2. ต้องดูแลความปลอดภัยให้กับผู้ใช้ถนนในช่วงท่ีมีการขนส่งวัสดุก่อสร้าง เพ่ืออำนวยความ
สะดวกดา้ นการจราจร

3. ติดต้ังอุปกรณ์ไฟฟ้าแสงสว่างให้เพียงพอ เพ่ือให้เกิดความปลอดภัยในเวลากลางคืนหรือใน
เวลาท่ีทศั นวสิ ัยไมด่ ี

4. ควบคุมการจราจรโดยใช้ป้ายจราจรและเคร่ืองหมายจราจรอย่างชัดเจนและสามารถ
มองเห็นได้จากระยะไกล

5. ควบคุมความเร็วของรถบรรทุกวัสดุก่อสร้าง รวมท้ังยานพาหนะที่ใช้ในการก่อสร้าง โดย
กำหนดความเรว็ ไม่เกนิ 30 กม./ชม. ในพนื้ ทช่ี มุ ชน และความเร็วไม่เกนิ 80 กม./ชม. ในพน้ื ที่ทว่ั ไป

(6) ฉีดพรมน้ำอยา่ งนอ้ ยวนั ละ 2 คร้งั เพอื่ ลดฝุ่นละออง
(2) ระยะดำเนินการ

กรมชลประทานต้องทำการซอ่ มแซมบำรุงรักษาเส้นทางทช่ี ำรุดให้สามารถใช้งานได้ตามปกติ

10) การจดั การน้ำเสยี สง่ิ ปฏิกลู และขยะมูลฝอย

(1) ระยะก่อสรา้ ง
กรมชลประทานตอ้ งควบคมุ ให้ผูร้ บั เหมากอ่ สรา้ ง ดำเนินการดังนี้
1. จดั สรา้ งห้องส้วม (ระบบบอ่ เกรอะ บ่อซึม) ทีถ่ กู สขุ ลักษณะ
2. จัดเตรียมภาชนะรองรับขยะมูลฝอยที่มีฝาปิด (ถังขนาด 200 ลิตร) ให้กระจายตามบริเวณ

ต่างๆ โดยรอบพ้นื ท่ีก่อสร้าง พรอ้ มประสานให้เทศบาลตำบลเขา้ มาจดั เกบ็ และนำไปกำจดั ต่อไป
(2) ระยะดำเนนิ การ
กรมชลประทานต้องจัดสร้างห้องส้วม ห้องน้ำท่ีถูกสุขลักษณะในอาคารสำนักงาน พร้อม

จดั เตรียมภาชนะรองรับมูลฝอยท่ีมีฝาปิดอย่างมิดชิด (ถงั ขนาด 200 ลติ ร) และจัดเกบ็ ขยะใหห้ มดแบบวนั ตอ่ วัน โดย
ประสานงานใหอ้ งคก์ ารบริหารส่วนตำบลหนองธงเข้ามาจดั เกบ็ และนำไปกำจดั ต่อไป

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผบู้ ริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
96

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบ้ืองตน้ อา่ งเกบ็ น้ำบา้ นเหมืองตะกัว่ รายงานฉบับสุดท้ายการวิเคราะห์
อนั เนอื่ งมาจากพระราชดำริ จังหวัดพทั ลุง ผลกระทบสง่ิ แวดล้อมเบ้ืองตน้ (IEE)

11) การจดั การลุ่มน้ำ
(1) ระยะก่อสร้าง
1. ใชห้ ลกั การอนุรกั ษ์ดินและน้ำเพ่ือลดผลกระทบจากการเปิดพื้นที่และการชะล้างพังทลายของ

ดิน
2. การตัดต้นไม้ออกจากพื้นท่ีโครงการท่ีระดับเก็บกักและตัดเฉพาะท่ีจำเป็นเพ่ือลดผลกระทบ

ดา้ นการชะลา้ งพังทลายของดนิ
(2) ระยะดำเนนิ การ
1. กรมชลประทานประสานงานขอความร่วมมือ กรมป่าไม้ และกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า

และพันธุ์พืช ในการปลูกป่าทดแทนป่าที่สูญเสียไปจากการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ รวมท้ังจัดเตรียมมาตรการติดตาม
ตรวจสอบการฟืน้ ตวั ของปา่ ไมท้ ป่ี ลกู ทดแทน

2. การดำเนินการใดๆ ควรปฏบิ ตั อิ ยา่ งเข้มงวดให้เป็นไปตามหลักการอนรุ ักษด์ นิ และน้ำ

7.4.4 คณุ คา่ ตอ่ คณุ ภาพชีวิต
1) สภาพเศรษฐกจิ และสังคม
(1) ระยะก่อสรา้ งโครงการ
1. ประชาสัมพันธ์ให้ความรูค้ วามเข้าใจในขั้นตอนการเตรียมการก่อสร้าง โดยเฉพาะผู้ที่ได้รับ

ผลกระทบท่สี ูญเสยี ท่ดี นิ และทรัพยส์ นิ พร้อมจ่ายค่าชดเชยอยา่ งเป็นธรรมให้แล้วเสรจ็ ก่อนการก่อสร้าง
2. จ้างแรงงานท้องถิน่ เพ่ือกระจายรายไดส้ หู่ มบู่ า้ นหรอื ชุมชนบริเวณโดยรอบโครงการ
3. ประสานงานกับผู้นำชมุ ชนเพอ่ื ให้เกดิ การมสี ่วนรว่ มกับชุมชนในการแก้ไขปัญหาและเข้ามา

มีส่วนร่วมในการตรวจสอบการดำเนนิ งานโครงการตามมาตรการด้านสง่ิ แวดล้อมทไี่ ด้เสนอไว้
4. จัดต้ังส่วนงานรับข้อคิดเห็นและปัญหาท่ีเกิดขึ้นในระหว่างการก่อสร้าง เพ่ือปรับปรุงการ

ดำเนนิ การก่อสรา้ งโครงการให้เกิดผลกระทบน้อยที่สดุ และสอดคล้องกับปญั หาทเี่ กดิ กับชมุ ชน
5. ประชาสัมพันธ์เผยแพร่ข้อมูลข่าวสารการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ตามข้ันตอนการก่อสร้าง

โครงการ เพอ่ื เปน็ การสร้างความเขา้ ใจและลดขอ้ วิตกกังวลของประชาชน

(2) ระยะดำเนินการ
1. เผยแพร่ข้อมลู การดำเนินงานโครงการและผลการติดตามตรวจสอบทางด้านส่ิงแวดล้อมให้

ประชาชนไดร้ ับทราบเปน็ ระยะๆ อย่างต่อเนือ่ ง
2. จดั ให้มีส่วนงานรับข้อคิดเห็นหรอื ข้อร้องเรียนต่างๆ ที่เกยี่ วข้องกับโครงการ รวมท้ังจัดให้มี

ตู้รับข้อคิดเห็นท่ีโครงการหรือท่ีทำการผู้ใหญ่บ้าน เพื่อรับข้อมูลความคิดเห็นสำหรับนำไปปรับปรุงและพัฒนาการ
ดำเนนิ โครงการ

2) การชดเชยท่ีดนิ และทรพั ยส์ ิน
(1) ระยะเตรียมการกอ่ สร้าง
จะต้องดำเนินการจ่ายค่าชดเชย ค่าทดแทน หรือค่าขนย้ายท่ีดินและทรัพย์สินให้แล้วเสร็จก่อน

ดำเนินการก่อสร้างโครงการ โดยการกำหนดอัตราค่าชดเชย ค่าทดแทน หรือค่าขนย้ายท่ีดินและทรัพย์สินจะต้อง

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรปุ สำหรับผ้บู ริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
97

โครงการศึกษาผลกระทบส่ิงแวดล้อมเบื้องต้น อา่ งเก็บนำ้ บ้านเหมืองตะกั่ว รายงานฉบับสุดทา้ ยการวิเคราะห์
อนั เน่อื งมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พัทลุง ผลกระทบสง่ิ แวดลอ้ มเบ้ืองต้น (IEE)

กำหนดให้มีความเหมาะสมกับสภาวะเศรษฐกิจและสังคม โดยอาศัยพื้นฐานความเป็นธรรมที่ถูกต้อง และมูลค่าควร

เพยี งพอสำหรับผู้ทต่ี อ้ งได้รับผลกระทบจะสามารถจดั หาทดแทนสงิ่ ทีส่ ญู เสียไป โดยมีปจั จยั ท่คี วรพิจารณาคำนงึ ดังน้ี

1. ราคาที่ซ้ือขายกันตามปกติในท้องตลาดของท่ีดินในวันใช้บังคับพระราชกฤษฎีกาตาม

มาตรา 8 พระราชบัญญัตวิ ่าดว้ ยการเวนคืนและการได้มาซึง่ อสังหารมิ ทรพั ย์ พ.ศ. 2562

2. ราคาประเมินท่ีดินของทางราชการท่ีกำหนดข้ึนเพื่อประโยชน์ในการจัดเก็บภาษีท่ีดินและ

สิ่งปลกู สร้าง

3. ราคาประเมินทุนทรัพย์เพือ่ เรยี กเก็บค่าธรรมเนยี มในการจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรมตาม

ประมวลกฎหมายทดี่ ิน

4. สภาพ และท่ตี ้งั ของทดี่ นิ น้ัน

5. เหตแุ ละวตั ถุประสงคแ์ หง่ การเวนคนื

โดยแบ่งออกเป็น 2 กรณี คือ กรณีท่ีดินท่ีมีเอกสารสิทธ์ิ และที่ดินไม่มีเอกสารสิทธิ์ : ซ่ึงใน

บริเวณพื้นท่ีก่อสร้างองค์ประกอบโครงการอ่างเก็บน้ำบ้านเหมืองตะกั่วอันเน่ืองมาจากพระราชดำริ จังหวัดพัทลุง

พ้ืนที่ท่ีจะดำเนินการก่อสร้างอยู่ในบริเวณพ้ืนท่ีที่ไม่มีเอกสารสิทธ์ิ คืออยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าเทือกเขาบรรทัด

ปา่ ถาวรป่าเทือกเขาบรรทัด และเขตรักษาพันธสุ์ ัตว์ป่าเขาบรรทัด ดังนั้นการกำหนดอัตราค่าขนย้ายท่ีดิน (ที่ดินไม่มี

เอกสารสทิ ธ์ิ) โดยอาศยั คำส่ังจงั หวัดพัทลุง ท.ี่ 1669/2561 เรื่องการแต่งตัง้ คณะอนกุ รรมการตรวจสอบทรพั ยส์ ินท่ถี ูก

เขตชลประทาน และจ่ายเงนิ คา่ ทดแทน ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวนั ท่ี 11 กรกฎาคม 2532 โดยไดร้ ับความเห็นชอบ

ของท่ีประชุมคณะกรรมการการกำหนดค่าทดแทนทรัพย์สินเพื่อการชลประทาน โครงการอ่างเก็บน้ำบ้านเหมือง

ตะก่ัว อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ท้องทอ่ี ำเภอปา่ บอน จังหวัดพัทลุง ครง้ั ท่ี 1/2561 เม่ือวันท่ี 25 กรกฎาคม 2561

โดยมีคณะกรรมการกำหนดค่าชดเชย หรือค่าทดแทนทรัพย์สินโดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดพัทลุงเป็นประธาน

คณะกรรมการกำหนดค่าชดเชยทรัพย์สิน และได้แต่งต้ังคณะกรรมการ 2 คณะ คือคณะอนุกรรมการตรวจสอบ

ทรพั ยส์ นิ และคณะอนกุ รรมการจา่ ยเงนิ คา่ ทดแทนทรพั ยส์ นิ ดงั นี้

1. คณะกรรมการกำหนดคา่ ชดเชย หรือค่าทดแทนทรพั ยส์ ิน ประกอบด้วย

1. ผวู้ ่าราชการจงั หวัดพัทลงุ เป็นประธานคณะกรรมการ

2. นายอำเภอปา่ บอน จังหวดั พทั ลุง เป็นกรรมการ

3. เจา้ พนักงานท่ดี นิ จงั หวดั พทั ลงุ เปน็ กรรมการ

สาขาปากพะยูน

4. ผอู้ ำนวยการสำนกั กฎหมายและที่ดนิ เป็นกรรมการ

กรมชลประทาน

5. ผอู้ ำนวยการสำนักงานก่อสรา้ ง เปน็ กรรมการ

ชลประทานขนาดกลางท่ี 16

6. นักวิชาการฝา่ ยจัดหาท่ดี นิ ที่ 3 ส่วนจดั หาทดี่ นิ ที่ 4 เป็นกรรมการ

สำนกั กฎหมายและท่ดี นิ กรมชลประทาน และเลขานุการ

อำนาจหน้าที่ : จะเป็นผู้กำหนดราคาค่าชดเชย หรือค่าทดแทนทรัพย์สิน และแต่งตั้ง

คณะอนุกรรมการตรวจสอบทรัพย์สิน คณะอนุกรรมการจ่ายเงินค่าชดเชย หรือค่าทดแทนทรัพย์สิน เพื่อช่วยในการ

บริษัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรุปสำหรับผบู้ ริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
98

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบื้องตน้ อ่างเก็บน้ำบา้ นเหมืองตะก่ัว รายงานฉบบั สดุ ท้ายการวิเคราะห์
อนั เน่ืองมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพทั ลงุ ผลกระทบส่งิ แวดล้อมเบ้ืองตน้ (IEE)

ปฏิบตั ิงาน ประกอบดว้ ยเจ้าหน้าทีห่ น่วยงานทเี่ กี่ยวขอ้ งในพืน้ ท่ี เช่น ตวั แทนจากอำเภอ สำนกั งานทดี่ ินจังหวัด/สาขา

เกษตรอำเภอ องค์การบริหารส่วนตำบล กำนัน/ผูใ้ หญบ่ ้าน ในส่วนของกรมชลประทาน จะประกอบด้วยหัวหน้าฝา่ ย

จัดหาที่ดินท่ี 3 ส่วนจัดหาท่ีดินท่ี 4 สำนักกฎหมายและท่ีดิน กรมชลประทาน เป็นอนุกรรมการและเลขานุการ ซ่ึง

คณะอนุกรรมการจะต้องทำการตรวจสอบสภาพข้อเท็จจริงของท่ีดนิ และทรัพยส์ ินเป็นรายแปลง จดั ทำบันทึกไต่สวน

เพ่ือใช้ประกอบการจัดทำบัญชีขออนุมัติจ่ายเงินค่าชดเชย หรือค่าทดแทนทรัพย์สินแต่ละประเภท เพ่ือนำเสนอต่อ

คณะกรรมการฯ ให้ความเห็นชอบ และเสนอใหก้ รมชลประทานพจิ ารณาอนุมัตเิ รอ่ื งการจา่ ยเงินตามลำดบั ถดั ไป

2. คณะอนุกรรมการตรวจสอบทรัพยส์ นิ ประกอบด้วย

1. ปลดั อำเภอผู้ประสานงานประจำตำบล เปน็ ประธานอนกุ รรมการ

2. ผู้แทนสำนกั งานที่ดนิ จังหวดั พัทลุง สาขาปากพะยนู เปน็ อนกุ รรมการ

3. กำนันหรอื ผู้ใหญ่บ้านท้องท่ี ตำบล/หมบู่ ้านที่เกี่ยวข้อง เป็นอนกุ รรมการ

4. หวั หนา้ โครงการก่อสร้างฯ หรอื ผู้แทน เปน็ อนกุ รรมการ

5. หวั หน้าจดั หาทีด่ นิ โครงการ เปน็ อนกุ รรมการและเลขานกุ าร

ทั้งน้ี ใหค้ ณะอนุกรรมการที่ได้รบั การแต่งตั้งมหี นา้ ทีด่ ำเนนิ การตรวจสอบทรพั ยส์ ินท่ีถกู เขต

ชลประทาน สอบสวนรายละเอียดข้อเท็จจริง และประเมินค่าทดแทนให้ไปตามหลั กเกณฑ์ และวิธีการที่

คณะกรรมการฯ กำหนดไว้ จัดทำบัญชีรายละเอียดนำเสนอคณะกรรมการเพ่ือพิจารณาอนุมัติจา่ ยเงิน รวมทั้งแก้ไข

ปัญหาอปุ สรรคต่างๆ จนเสรจ็ การ

3. คณะอนกุ รรมการจา่ ยเงินค่าทดแทนทรพั ยส์ นิ ประกอบดว้ ย

1. ผูอ้ ำนวยการสำนักงานกอ่ สรา้ งชลประทานขนาดกลางที่ 16 เป็นประธาน

หรือผู้แทน อนุกรรมการ

2. ผคู้ วบคุมงานด้านการเงินและบญั ชี เป็นอนุกรรมการ

สำนกั งานกอ่ สรา้ งชลประทานขนาดกลางท่ี 16 และเลขานกุ าร

กองพฒั นาแหล่งน้ำขนาดกลาง

ท้ังน้ี ให้มีอำนาจหน้าที่จัดการหรือกำกับดูแลควบคุมและโอนเงินค่าทดแทนทรัพย์สินเข้า

บัญชีธนาคารของราษฎรให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และระเบียบปฏิบัติทางราชการท่ีเก่ียวข้อง ตลอดจนดำเนินการ

แก้ไขปัญหาอุปสรรคต่างๆ จนเสร็จการ

(2) ระยะดำเนนิ การ

ไม่มีมาตรการด้านการชดเชยท่ีดินและทรัพย์สิน เนื่องจากดำเนินการแล้วเสร็จก่อนดำเนินการ

ก่อสร้างโครงการ

3) สุขภาพอนามยั และการบรกิ ารสาธารณสุข
การจัดทำมาตรการป้องกันและลดผลกระทบต่อสุขภาพ เป็นการควบคุมไม่ให้เกิดผลเสียจากการ

ดำเนินงานรวมทั้งลดปริมาณและโอกาสของการได้รับสัมผัสส่ิงคุกคามทางสุขภาพ ซึ่งสามารถป้องกันได้ทั้งจาก
แหล่งกำเนิด (Source) ช่องทางการได้รับสัมผัส (Pathway) และผู้ได้รับผลกระทบ (Recievers) โดยจากการ
ประเมินผลกระทบหากพบว่าเปน็ ประเด็นท่ีมีความเสยี่ งสูง จำเป็นจะต้องมีมาตรการหรอื กิจกรรมในการป้องกันหรือ
ลดความเส่ียงต่อสุขภาพท่ีอาจเกิดขึ้นต่อคนงาน หรือประชาชนกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ เพ่ือให้ความเสี่ยงอยู่ในระดับน้อย

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผูบ้ ริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
99

โครงการศึกษาผลกระทบส่ิงแวดลอ้ มเบื้องตน้ อ่างเก็บนำ้ บา้ นเหมอื งตะก่ัว รายงานฉบับสดุ ท้ายการวิเคราะห์
อนั เนื่องมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พัทลงุ ผลกระทบสิง่ แวดล้อมเบ้ืองตน้ (IEE)

ทส่ี ุดท่ีสามารถยอมรับได้
นอกจากการใช้มาตรการป้องกันและลดผลกระทบต่อสุขภาพแล้ว ควรมีมาตรการส่งเสริมสุขภาพ

ควบค่ไู ปด้วย โดยมาตรการส่งเสริมสุขภาพท่ีสำคญั เชน่ การส่งเสริมพฤตกิ รรมสขุ ภาพท่ีถูกตอ้ ง การสรา้ งเสริมความ
เขม้ แข็งใหแ้ กป่ ระชาชนกลุ่มเส่ียง โดยการอบรมวิธกี ารป้องกันผลกระทบตอ่ สุขภาพแก่ประชาชนกลุ่มเส่ยี ง การสรา้ ง
การมีสว่ นรว่ มของประชาชนในการติดตามตรวจสอบ การประชาสมั พันธ์ใหค้ วามรู้ขอ้ มูลเกีย่ วกบั ความเสยี่ ง ข้อมลู ผล
การตรวจวัดดา้ นสุขภาพ ขอ้ มลู การเฝา้ ระวังทางสิง่ แวดลอ้ มและสุขภาพเป็นต้น

1. ระยะก่อสร้าง
- ควรจัดให้มีหน่วยปฐมพยาบาลและเวชภัณฑ์พ้ืนฐานอย่างเพียงพอภายในพ้ืนที่ก่อสร้าง

รวมทง้ั จัดให้มรี ถสำหรับนำผู้ปว่ ยสง่ โรงพยาบาลได้ทนั ทีกรณฉี กุ เฉินหรือเกดิ อบุ ตั ิเหตุ
- ใหม้ ีการตรวจสุขภาพคนงานก่อนเข้าทำงาน เพ่อื ป้องกันการนำโรคตดิ ตอ่ เขา้ มาแพร่ระบาด

ในบรเิ วณบา้ นพักคนงานและชุมชนใกลเ้ คียง
- ให้ความรู้ด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยแก่คนงาน และให้มีการควบคุมดูแลการ

ปฏบิ ตั งิ านอย่างใกล้ชดิ
- ประสานงานกับโรงพยาบาลจังหวัดพัทลุง โรงพยาบาลป่าบอน โรคพยาบาลตะโหมด

โรงพยาบาลสง่ เสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองธง และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบา้ นพรุนายขาวเพ่ือเตรียมการ
รองรบั การใชบ้ รกิ ารทางการแพทยจ์ ากคนงานก่อสรา้ ง

- พิจารณารบั คนในพนื้ ที่เข้าทำงานใหม้ ากทส่ี ดุ
- ควรมีการจัดเตรยี มพ้นื ที่ก่อสร้าง และกำหนดขอบเขตใหช้ ัดเจน และควบคุมการก่อสร้างให้
ดำเนินการในพนื้ ท่ที ่กี ำหนด
- งดการก่อสร้างในเวลากลางคืน โดยเฉพาะในพื้นท่ีใกล้ชุมชน เพื่อป้องกันเสียงรบกวนใน
เวลาพักผอ่ นของประชาชนในพื้นท่ี
- ฉดี พรมนำ้ บริเวณพน้ื ทก่ี ่อสร้าง ทมี่ กี จิ กรรมก่อให้เกิดฝนุ่ ละออง
- ควบคุมกำกับใหร้ ถขนส่งวัสดุอุปกรณ์ก่อสร้าง และยานพาหนะอ่นื ๆทเ่ี กย่ี วข้อง ใช้ความเร็ว
ตามที่กำหนด มกี ารใช้ผ้าใบคลุมรถขนสง่ เพอ่ื ปอ้ งกนั ฝุ่น
- จัดให้การประชาสัมพันธ์โครงการเพื่อสร้างความเข้าใจต่อโครงการและลดความกังวลของ
ประชาชน
ในพ้นื ท่ี
- ติดตามประเด็นข้อห่วงกังวลของประชาชนในพ้ืนท่ี และจัดให้มีผู้ประสานงานเพื่อแก้ไข
ปัญหาและขอ้ ร้องเรยี นตา่ งๆ
- จัดให้มีการตรวจติดตามและคัดกรองด้านปัญหาสุขภาพจิตและความเครียด และให้
คำปรึกษาแก่ประชาชนทีไ่ ดร้ บั ผลกระทบจากโครงการ
- กำหนดให้ผู้รับเหมามีมาตรการป้องกันยุงกัดให้กับคนงานโดยการให้ความรู้ คำแนะนำถึง
วิธีการปอ้ งกนั ตนเองจากยุงกัด เชน่ สวมเส้อื ผ้าปกปิดร่างกายให้มดิ ชิด นอนในมุ้ง การใช้ยาทากันยงุ ยาจดุ กนั ยุง และ
วธิ ีกำจัดแหล่งเพาะพนั ธุย์ ุง เชน่ ปดิ ฝาภาชนะใสน่ ำ้ ปอ้ งกนั น้ำขงั เปน็ ตน้
- ให้ความรู้ในการป้องกันยุงกัด และจัดหายากันยุงให้กับเจ้าหน้าท่ี/พนักงานที่เข้าไปทำงาน

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรุปสำหรบั ผบู้ ริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
100

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบ้ืองต้น อ่างเก็บนำ้ บ้านเหมืองตะกว่ั รายงานฉบับสดุ ทา้ ยการวิเคราะห์
อันเน่อื งมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พัทลงุ ผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบ้ืองต้น (IEE)

ในพน้ื ที่
- จดั ให้มีบา้ นพักคนงานใหพ้ อเพียงกบั จำนวนคนงาน และสถานท่ีกอ่ สร้างบา้ นพกั ควรอยู่ห่าง

จากแหล่งน้ำไม่นอ้ ยกวา่ 100 เมตร และจัดหาสาธารณูปโภคทีถ่ ูกต้องตามหลักสุขาภิบาลให้เพียงพอ เช่น นำ้ สะอาด
สำหรับดื่ม ห้องน้ำและห้องส้วม ในอัตรา 1 ห้อง/คนงาน 15 คน ให้มรี ะบบกำจดั น้ำเสยี และสง่ิ ปฏิกลู ภายในบรเิ วณที่
พักคนงาน และห้ามไม่ให้มีการระบายของเสียออกสู่แหล่งน้ำสาธารณะ เพื่อป้องกันการระบาดของโรคอุจจาระร่วง
และโรคตดิ เชื้อระบบทางเดินอาหาร

- ให้ความรู้แก่คนงานในพื้นท่ีด้านสุขอนามัย ได้แก่ ให้ความรเู้ รื่องการบริโภคอาหารอย่างถูก
สขุ ลักษณะ และปรงุ ใหส้ กุ ใหม่ๆ เนน้ ยำ้ เรื่องการลา้ งมือให้สะอาดทกุ คร้งั กอ่ นประกอบอาหาร และก่อนบริโภคอาหาร
การสวมใส่รองเท้าขณะทำงาน เพื่อป้องกันโรคพยาธิท่ีติดต่อทางดิน โรคเลปโตสไปโรซิส เปน็ ตน้

- กำหนดใหผ้ รู้ บั เหมาก่อสรา้ งคัดกรองและตรวจสุขภาพคนงานกอ่ สร้าง
2. ระยะดำเนินการ

กรมชลประทานประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องท้ังสาธารณสุขจังหวัด กรมส่งเสริม
การเกษตร กรมวชิ าการเกษตร เปน็ ต้น ในการดำเนนิ การตามมาตรการดังต่อไปนี้

- สนับสนุนให้มโี ครงการส่งเสริมสุขภาพ ให้ความรู้ในการเลือกรับประทานอาหารให้ถูกหลัก
โภชนาการ เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะน้ำหนักเกิน และการเกิดโรคที่เกี่ยวข้องกับการบริโภคอาหาร ซ่ึงมี
อัตราป่วยสูงในพ้ืนที่ เช่น โรคความดันโลหิตสูง และโรคเบาหวาน แม้โรคดังกล่าวมิได้เป็นผลกระทบจากโครงการ
แต่เป็นการช่วยเสริมผลกระทบด้านบวกของโครงการซ่ึงคาดว่าจะทำให้มีแหล่งอาห ารที่หลากหลายจากการทำ
การเกษตรมากขึ้น เศรษฐกิจดีขึน้ ทำให้เพิ่มทางเลือกในการรบั ประทานอาหารทม่ี ีประโยชนไ์ ดม้ ากขนึ้ และใหค้ วามรู้
และสนบั สนุนการรบั ประทานอาหารทปี่ รุงสกุ เพื่อเปน็ การป้องกันโรคติดตอ่ เชน่ อจุ จาระรว่ ง และโรคพยาธิ

- จัดให้มีการตรวจติดตามและคัดกรองด้านปัญหาสุขภาพจิตและความเครียด และให้
คำปรึกษาแก่ประชาชนท่ีได้รบั ผลกระทบจากโครงการ

- ติดตามประเด็นข้อห่วงกังวลของประชาชนในพื้นที่ และจัดให้มีผู้ประสานงานเพื่อแก้ไข
ปัญหา และข้อรอ้ งเรยี นตา่ งๆ

- สนับสนุนการเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับความเป็นพิษของสารเคมีกำจัดศัตรูพืชแต่ละชนิด
ที่เกษตรกรในพื้นท่ีนิยมใช้ เน่ืองจากมีความเป็นพิษต่างกัน และมีพิษท้ังแบบเฉียบพลันและพิษเรื้อรัง เพื่อให้ผู้ใช้
ตระหนักถึงอันตรายและระมัดระวังในการใช้มากขึ้น เพ่ือเป็นการลดผลกระทบจากการได้รับสารเคมีเน่ืองจากการ
ทำการเกษตรท่เี พิ่มขึ้น

- สนบั สนุนโครงการปลูกพืชโดยหลีกเลี่ยงการใชส้ ารเคมี และให้ความรู้แก่ประชาชนในพนื้ ท่ี
ในการทำเกษตรอนิ ทรีย์

- ให้ความรู้และส่งเสรมิ การใชอ้ ปุ กรณป์ ้องกันส่วนบุคคล เพอ่ื ลดโอกาสรับสัมผัสกบั สาร
กำจดั ศตั รพู ชื

- เผยแพร่ความรู้ ประชาสัมพันธ์ เพ่อื กระตุ้นใหป้ ระชาชนมีพฤติกรรมสขุ ภาพในการปอ้ งกัน
ยงุ กดั โดยเฉพาะประชาชนท่ีมอี าชีพหรือการดำเนินชวี ติ ที่เส่ียงตอ่ การถูกยุงพาหะกดั ได้ง่าย เช่น นอนในมุ้ง สวมเสื้อ
แขนยาว กางเกงขายาว ใช้ยาทากันยุง และใช้ยาจุดกนั ยงุ

- การจัดใหม้ โี ครงการกำจดั ยุงและลูกน้ำยุงลายในบา้ น
- ควรมีการรณรงค์ให้ความรู้เร่ืองการบริโภคอาหารอย่างถูกสุขลักษณะและปรุงให้สุกใหม่ๆ

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผบู้ ริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
101

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบ้ืองตน้ อา่ งเก็บนำ้ บา้ นเหมอื งตะกัว่ รายงานฉบับสดุ ท้ายการวิเคราะห์
อันเนอ่ื งมาจากพระราชดำริ จังหวดั พัทลุง ผลกระทบส่ิงแวดลอ้ มเบื้องตน้ (IEE)

เนน้ ยำ้ เรอื่ งการล้างมอื ใหส้ ะอาดทุกคร้ัง กอ่ นประกอบอาหาร และก่อนบริโภคอาหาร
- สง่ เสริมการสุขาภิบาลและสุขอนามัยในครวั เรือน เช่น การล้างมือ การจดั เก็บและทำความ

สะอาดภาชนะเกบ็ น้ำดืม่ การกำจดั ขยะ นำ้ เสยี การใชส้ ้วม อยา่ งถกู ต้องตามหลักสุขอนามยั
- ตดิ ตามคุณภาพนำ้ เพอื่ การอปุ โภคบรโิ ภคของประชาชนในพื้นที่
- ให้ความรแู้ ละรณรงคใ์ หป้ ระชาชนในพ้ืนท่ีบริโภคอาหารที่ปรงุ สุก งดทานอาหารสุกๆ ดิบๆ

เพ่อื ป้องกันการเกดิ โรคพยาธิ และแนะนำให้ขับถ่ายในส้วมเพือ่ ปอ้ งกันการแพรก่ ระจายของไขพ่ ยาธิ
- ให้สุขศึกษาแก่ประชาชนถึงวิธีการติดต่อของโรคเลปโตสไปโรซิสหรือโรคฉี่หนู ซึ่งพบเช้ือ

ดงั กล่าวไดใ้ นแหล่งนำ้ ขัง โดยหลีกเล่ยี งกจิ กรรม เชน่ การวา่ ยนำ้ แชห่ รอื ลุยในน้ำท่อี าจปนเปอ้ื นเช้อื จากปสั สาวะของ
สัตว์นำโรค หรือถ้าจำเป็นควรสวมรองเท้าบู๊ต หากมีแหล่งน้ำขังท่ีอาจมีการปนเป้ือนเช้ือ ควรล้างระบายน้ำที่
ปนเปื้อนออกไปและควบคุมกำจดั หนูซึ่งเป็นพาหะนำโรคในบริเวณที่อยอู่ าศยั

- ให้ความรู้ด้านสาเหตุการเกิดโรคและวิธีการป้องกันโรคเมลิออยโดสิส เช่น ดื่มน้ำสะอาด
และสวมรองเท้าบู๊ตขณะทำงาน

4) การท่องเท่ียว กฬี า แหลง่ นันทนาการ และสนุ ทรียภาพ
(1) ระยะก่อสร้าง
- การกอ่ สร้างใดๆ ยอ่ มเปลี่ยนทัศนียภาพเดิม แต่ไม่นา่ จะมีผลกระทบทางลบมากนัก เพราะ

ไม่ใช่การก่อสร้างขนาดใหญ่ ไม่ใช้อุปกรณ์เครอ่ื งมือขนาดใหญ่ ไม่น่าจะเกิดมีความสั่นสะเทือน เสียง ฝุ่น เศษดิน ใน
ระดับที่เป็นปัญหา เพราะพื้นที่ก่อสร้างส่วนใหญ่อยู่ในพ้ืนท่ีธรรมชาติและเกษตรกรรม จะมีช่วงที่ผา่ นใกล้ชุมชนหรือ
ใกล้บ้านเรือนซงึ่ อาจปอ้ งกันเป็นบางตำแหน่ง โดยการกั้นร้ัวแสดงบริเวณก่อสร้างท่ีชดั เจน รดน้ำถนนเพอื่ ลดฝนุ่ เป็น
ต้น โดยเฉพาะในหนา้ แลง้

- รกั ษาสภาพเดมิ ของพ้ืนที่โดยการเกบ็ รักษาต้นไม้ทีม่ ีอยู่เดิมให้มากท่ีสดุ และตอ้ งปลกู ตน้ ไม้
ใหม่เพื่อทดแทนหรือฟื้นฟูสภาพธรรมชาติและเพื่อความร่มรื่น ซ่ึงจะช่วยทำให้พ้ืนที่บริเวณโครงการมีทัศนียภาพท่ี
สวยงาม

(2) ระยะดำเนนิ การ
1. หลังการก่อสร้าง กรมชลประทานร่วมกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เปิด

ดำเนินการมีการจัดเส้นทางท่องเท่ยี วเชิงอนรุ กั ษร์ ิมขอบอ่างเก็บนำ้ เพอื่ เข้าถึงน้ำตกโตนสะตอ
2. จัดแต่งสภาพภูมิทัศน์บริเวณโครงการใหม้ ีความสวยงามเพื่อเป็นแหล่งพักผ่อนหยอ่ นใจของ

ชมุ ชนบริเวณใกลเ้ คยี ง
3. ประชาสัมพันธ์และขอความร่วมมือราษฎรท่ีอาศัยอยู่บริเวณริมลำน้ำให้ช่วยกันดูแลรักษา

สภาพแวดล้อมและระบบนิเวศของสถานที่ รวมถึงความสะอาดและความปลอดภัยบริเวณพื้นที่โครงการให้มีความ
เหมาะสมตอ่ การเป็นแหลง่ นนั ทนาการและการพักผ่อนของชมุ ชนและผู้มาเยอื น

5) แหลง่ โบราณคดีและประวตั ิศาสตร์
หากมีการพฒั นาโครงการอา่ งเกบ็ น้ำบา้ นเหมืองตะกว่ั อันเน่อื งมาจากพระราชดำริ อาจจะส่งผลกระทบ

ต่อหลักฐานทางโบราณคดีท่ีสำรวจพบในพื้นที่อ่างเก็บน้ำ ได้แก่ เครื่องมือหิน ท่ีสำรวจพบในพ้ืนท่ีอ่างเก็บน้ำ
ขณะเดียวกัน การพัฒนาโครงการก็มคี วามสำคญั ต่อท้องถิ่น เน่ืองจากปญั หาภยั แล้งทวีความรุนแรงข้ึน ดังน้ัน หากมี
การดำเนินการก่อสร้างโครงการ เพ่ือเป็นการศึกษาข้อมูล และเก็บกู้หลักฐานทางโบราณคดีในพื้นท่ี จึงควรปฏิบัติ

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผู้บริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
102

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบ้ืองตน้ อ่างเก็บนำ้ บา้ นเหมืองตะก่วั รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพทั ลุง ผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบื้องตน้ (IEE)

ตามมาตรการกอ่ นการกอ่ สร้างตามโครงการ ดงั น้ี
1. สำรวจเพื่อทำผังอย่างละเอียดท้ังแหล่งโบราณคดีในพื้นท่ีหัวงาน พ้ืนท่ีอ่างเก็บน้ำ พ้ืนท่ีรับ

ประโยชน์
2. กำหนดเปน็ โครงการขดุ ค้นทางโบราณคดี เพอื่ ศึกษาและเกบ็ กู้หลักฐานทางโบราณคดี
โดยสำนักศิลปากรที่ 11 สงขลา กรมศิลปากร เป็นหน่วยงานรับผิดชอบดำเนินการ กรมชลประทาน

สนบั สนนุ งบประมาณ
ทั้งนี้ อาจนำหลักฐานทางโบราณคดีบางประเภทที่ได้จากการดำเนินงานอาจนำมาจัดแสดงเป็นนิทรรศการ

ย่อย โดยจัดแสดงในห้องสมุดของโรงเรียนในพื้นท่ี เพ่ือเป็นการเผยแพร่ความรู้ด้านโบราณคดีในท้องถ่ินแก่เยาวชน
และผู้ทส่ี นใจ

7.5 มาตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสง่ิ แวดล้อม
7.5.1 ทรพั ยากรสงิ่ แวดลอ้ มทางกายภาพ

1) สภาพภมู ปิ ระเทศ
(1) ระยะกอ่ สรา้ ง
ติดตามตรวจสอบการขุดถมการปรับปรุงเพื่อคืนสภาพพ้ืนท่ีท้ังหัวงานโครงการ และแนวถนน

ตรวจการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า และเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ ตลอดเวลาช่วงตลอดระยะเวลาก่อสร้าง 3 ปี
หน่วยงานรับผิดชอบคือ สำนักงานก่อสร้างชลประทานขนาดกลางท่ี 16 (สงขลา) กองพัฒนาแหล่งน้ำขนาดกลาง
กรมชลประทาน และติดตามตรวจสอบการฟ้ืนคืนสภาพพื้นท่ีในช่วงระยะเวลา 3 ปีแรกของการดำเนินการ โดย
โครงการชลประทานจังหวดั พัทลงุ

(2) ระยะดำเนนิ การ
ไม่มมี าตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดลอ้ ม

2) ลกั ษณะภมู ิอากาศ
(1) ระยะกอ่ สร้าง
ไมม่ มี าตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสงิ่ แวดล้อม
(2) ระยะดำเนนิ การ
1. กรมชลประทานติดตามตรวจสอบข้อมูลสภาพภูมิอากาศและอุตุนิยมวิทยา ข้อมูลปริมาณ

ฝนจากสถานีวัดน้ำฝนสถานีหน่วยพิทักษ์ป่าบ้านโตน อำเภอตะโหมด (350184) เพ่ือใช้เป็นฐานข้อมูลในการ
ตรวจสอบยนื ยันผลกระทบที่ไดม้ ีการประเมนิ ไว้วา่ มีความถูกตอ้ งมากนอ้ ยเพยี งใด

2. กรมชลประทานรวบรวมสถติ จิ ากสถานตี รวจวดั สภาพภูมิอากาศและสถานวี ดั ปริมาณนำ้ ฝน
บริเวณหวั งานเพมิ่ 1 แห่ง และทำการวิเคราะห์เพื่อประเมนิ ผลเปรยี บเทยี บข้อมลู เดิมก่อนมโี ครงการ

3) ทรพั ยากรดนิ
(1) ระยะกอ่ สรา้ ง
ไมม่ มี าตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดลอ้ ม
(2) ระยะดำเนินการ

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผู้บริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
103

โครงการศึกษาผลกระทบส่ิงแวดลอ้ มเบื้องต้น อา่ งเกบ็ นำ้ บา้ นเหมอื งตะกว่ั รายงานฉบบั สุดทา้ ยการวิเคราะห์
อนั เน่อื งมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพัทลงุ ผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบื้องต้น (IEE)

กรมชลประทานจดั ต้งั งบประมาณให้กรมพัฒนาท่ีดิน ดำเนนิ การติดตามตรวจสอบ เกี่ยวกับเรื่อง
ของความอุดมสมบรู ณข์ องดนิ รวมทัง้ สมบตั ิบางประการของดนิ เชน่ สภาพความเป็นกรด เป็นด่างของดนิ (ปฏกิ ิรยิ า
ดินค่า pH) และระดับความเค็มของดิน (ค่า EC) ในบริเวณพื้นท่ีรับประโยชน์ของโครงการ โดยดำเนินการติดตาม
ตรวจสอบคร้ังแรกหลกั จากทำการกอ่ สรา้ ง และดำเนนิ การเปน็ เวลา 2 ปี หลังจากนั้นให้ดำเนนิ การ ปี เวน้ ปี

วิธีการดำเนินการ โดยเก็บตัวอยา่ งดิน จากหลมุ ขดุ เจาะดินจำนวน 9 หลุม ที่อย่ใู นพกิ ัดใกล้เคียง
กับหลุมขุดเจาะดินเดิมที่ใช้ในการศึกษาของโครงการครั้งนี้ โดยในแต่ละหลุมขุดเจาะดิน ทำการเก็บดิน 2 ตัวอย่าง
ที่ 2 ระดับความลึก ประกอบดว้ ยดินชัน้ บน 1 ตวั อยา่ ง (ระดับความลึก 0-30 เซนตเิ มตรจากผิวดนิ ) และดนิ ช้นั ลา่ ง 1
ตัวอย่าง (ระดับความลึก 30-100 เซนติเมตรจากผิวดิน) รวมตัวอย่างดินทั้งหมด 18 ตัวอย่าง (9 หลุม) ทำการ
วิเคราะห์คุณสมบัติต่างๆ ของดินในห้องปฏิบัติการ และทำการประเมินระดับความอุดมสมบูรณ์ของดิน และปัญหา
สภาพเป็นกรดเป็นด่างของดินรวมทั้งระดับความเค็มของดิน เพ่ือเป็นข้อมูลนำมาประกอบใช้ให้คำแนะนำเกี่ยวกับ
เรอ่ื งของการจัดการดนิ และการใชป้ ๋ยุ

4) ธรณวี ิทยาและการเกดิ แผน่ ดินไหว
(1) ระยะกอ่ สรา้ ง
ไม่มมี าตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อม
(2) ระยะดำเนินการ
กรมชลประทานติดตามรายงานการเกดิ แผ่นดินไหวในบริเวณพื้นท่ีภาคใต้จากกรมอุตุนิยมวิทยา

อยา่ งต่อเน่อื ง
5) แหลง่ วสั ดุทีใ่ ชใ้ นการกอ่ สร้างเขื่อน
(1) ระยะก่อสรา้ ง
ไม่มมี าตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิง่ แวดลอ้ ม
(2) ระยะดำเนินการ
ไมม่ มี าตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อม

6) ทรพั ยากรธรณี
(1) ระยะก่อสรา้ ง
ไม่มีมาตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสงิ่ แวดล้อม
(2) ระยะดำเนนิ การ
ไม่มีมาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อม

7) การตกตะกอนและการกัดเซาะ
(1) เสนอให้ดำเนินการติดตามตรวจสอบปริมาณตะกอนแขวนลอยก่อนไหลเข้าสู่อ่างเก็บน้ำ เป็น

ประจำทุกปี หนว่ ยงานท่ีรับผิดชอบคอื กรมชลประทาน
(2) ติดตามตรวจสอบความมั่นคงของลาดตล่ิงและเชิงเขาบริเวณพ้ืนที่โครงการ เพ่ือให้เกิดความ

ม่นั คงแข็งแรงและลดความเส่ียงจากการกัดเซาะและพังทลายของดนิ รวมทั้งให้ดำเนินการติดตามตรวจสอบการกัด

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรปุ สำหรบั ผบู้ ริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
104

โครงการศกึ ษาผลกระทบส่ิงแวดลอ้ มเบื้องต้น อา่ งเกบ็ น้ำบ้านเหมอื งตะก่วั รายงานฉบับสดุ ทา้ ยการวิเคราะห์
อันเน่อื งมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพทั ลุง ผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบ้ืองตน้ (IEE)

เซาะในลำน้ำบริเวณด้านทา้ ยน้ำ ต้ังแต่ปีแรกที่เร่มิ เก็บกกั น้ำ โดยทำการตรวจวัดทกุ ปี หน่วยงานทรี่ บั ผดิ ชอบคือกรม
ชลประทาน

8) อทุ กวทิ ยาและคุณภาพน้ำผิวดิน
8.1) อทุ กวิทยา

(1) ระยะกอ่ สรา้ ง
ไม่มีมาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบส่งิ แวดล้อม

(2) ระยะดำเนนิ การ
1. กรมชลประทานบันทึกระดับน้ำในอ่างเก็บน้ำ และปริมาณน้ำที่ปล่อยสู่ระบบชลประทาน

เป็นประจำ
2. กรมชลประทานติดต้ังสถานีวัดน้ำท่า 1 แห่ง ที่บริเวณด้านท้ายเข่ือน เพื่อทำการบันทึก

ข้อมูลปริมาณน้ำท่า โดยให้ดำเนินการในปีสุดท้ายของระยะก่อสร้าง (ปีที่ 5) และทำการบันทึกและวิเคราะห์ข้อมูล
ปรมิ าณน้ำทา่ ใน 2 ปแี รก (ปีที่ 6-7) หลงั จากนั้นดำเนินการดำเนินการในปีที่ 10 และปีที่ 13

8.2) คณุ ภาพน้ำผิวดนิ
(1) ระยะก่อสร้าง
เพื่อการติดตามตรวจสอบผลกระทบที่อาจเกิดข้ึนต่อคุณภาพน้ำในคลองเหมืองตะก่ัวจากการ

กอ่ สร้างโครงการ บรเิ วณทค่ี าดวา่ จะได้รบั ผลกระทบจากกิจกรรมกอ่ สรา้ ง มีรายละเอียดดังนี้
สถานีเก็บตัวอย่าง : การเก็บตัวอย่างน้ำจะให้ครอบคลุมการเปล่ียนแปลงคุณภาพน้ำตาม

กิจกรรมการกอ่ สร้างโครงการ สำหรับจุดเก็บตัวอยา่ งจะครอบคลุมทง้ั บริเวณพื้นท่ีอ่างเก็บน้ำ พื้นที่หัวงาน บริเวณท่ี
จะทำการก่อสร้างฝาย และพื้นที่ชลประทาน โดยเก็บตัวอย่างน้ำ จำนวน 4 สถานี 2 คร้ัง เพ่ือเป็นตัวแทนของ 2
ฤดกู าล คือ ฤดฝู นและฤดูแลง้ ได้แก่

สถานีท่ี 1 บริเวณอ่างเกบ็ น้ำบา้ นเหมืองตะกัว่ พิกดั 618150E, 795543N
สถานีที่ 2 บรเิ วณทตี่ ้ังหวั งานเขอื่ น พิกัด 618471E, 795884N
สถานีท่ี 3 บริเวณที่ต้ังฝายทดนำ้ คลองบ้านใหม่ พกิ ัด 619543E, 798848N
สถานีที่ 4 บริเวณท้ายน้ำพืน้ ท่ีชลประทาน บริเวณบา้ นคลองใหญ่ พิกัด 619878E, 805880N
ดัชนีคุณภาพน้ำ : จำนวน 8 ดัชนี อุณหภูมิ ความเป็นกรด-ด่าง ความขุ่น สารแขวนลอย
ออกซเิ จนละลายนำ้ บีโอดี แบคทีเรยี กลมุ่ โคลฟิ อร์มทั้งหมด และแบคทีเรียกล่มุ ฟคี ลอโคลฟิ อร์ม
ความถี่ : ดำเนินการปีละ 2 คร้ัง ให้ครอบคลุมฤดูกาล คือ ในฤดูแล้ง และช่วงฤดูฝน โดย
ดำเนนิ การตลอดระยะเวลาการก่อสร้างจำนวน 5 ปี
หนว่ ยงานรบั ผดิ ชอบ : กรมชลประทาน
(2) ระยะดำเนนิ การ
เพื่อการติดตามตรวจสอบการดำเนินการโครงการที่มีต่อคุณภาพน้ำในคลองเหมืองตะกั่วและ
คลองใหญ่จากการกอ่ สรา้ งโครงการ มีรายละเอียดดงั นี้
สถานีเกบ็ ตวั อย่าง : เกบ็ ตวั อย่างจะครอบคลุมท้งั บรเิ วณพ้ืนทีอ่ า่ งเกบ็ น้ำ พื้นท่ีหวั งาน บรเิ วณที่
จะทำการก่อสร้างฝาย และพื้นที่ชลประทาน โดยเก็บตัวอย่างน้ำ จำนวน 4 สถานี 2 ครั้ง เพื่อเป็นตัวแทนของ 2

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกดั รายงานสรุปสำหรับผู้บริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
105

โครงการศึกษาผลกระทบส่งิ แวดลอ้ มเบ้ืองต้น อา่ งเก็บนำ้ บ้านเหมืองตะกวั่ รายงานฉบบั สดุ ท้ายการวิเคราะห์
อันเน่อื งมาจากพระราชดำริ จังหวดั พทั ลงุ ผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบ้ืองตน้ (IEE)

ฤดกู าล คอื ฤดฝู นและฤดแู ลง้ คอื
สถานีที่ 1 บรเิ วณอา่ งเกบ็ นำ้ บา้ นเหมอื งตะกวั่ พิกัด 618150E, 795543N
สถานที ี่ 2 บริเวณทตี่ ้ังหวั งานเข่ือน พิกัด 618471E, 795884N
สถานีที่ 3 บรเิ วณที่ตงั้ ฝายทดนำ้ คลองบา้ นใหม่ พกิ ัด 619543E, 798848N
สถานที ี่ 4 บรเิ วณท้ายนำ้ พ้ืนที่ชลประทาน บรเิ วณบา้ นคลองใหญ่ พกิ ดั 619878E, 805880N

ดัชนีคุณภาพน้ำ : จำนวน 40 ดัชนี ครอบคลุมลักษณะสมบัติทางกายภาพ เคมี ชีวภาพ โลหะ
หนกั และเพ่ือการชลประทาน

ความถี่ : ดำเนินการปีละ 2 คร้ัง ให้ครอบคลุมฤดูกาล คือ ในฤดูแล้ง และช่วงฤดูฝนโดย
ดำเนนิ การ 2 ปตี อ่ เนื่อง (ปีที่ 6 ถึงปที ่ี7) ในระยะดำเนินการ หลังจากน้นั ดำเนินการในปีที่ 10 และปที ี่ 13

หนอ่ ยงานรับผดิ ชอบ : กรมชลประทาน

9) พนื้ ทช่ี ่มุ น้ำ
(1) ระยะก่อสร้าง
ไมม่ ีมาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสง่ิ แวดล้อม
(2) ระยะดำเนินการ
ไม่มีมาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบส่งิ แวดลอ้ ม

7.5.2 ทรพั ยากรสง่ิ แวดลอ้ มทางชีวภาพ
1) นิเวศวิทยาทางน้ำ
(1) ระยะก่อสรา้ ง
เพ่ือการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบท่ีอาจเกิดข้ึนต่อนิเวศวิทยาทางน้ำในคลองเหมอื งตะก่ัว จาก

การก่อสร้างโครงการ โดยทำการเก็บตัวอย่างนิเวศวิทยาทางน้ำ บริเวณท่ีคาดว่าจะได้รับผลกระทบจากกิจกรรม
กอ่ สรา้ ง มรี ายละเอียดดงั น้ี

สถานีเก็บตัวอย่าง : การเก็บตัวอย่างน้ำจะให้ครอบคลุมการเปล่ียนแปลงคุณภาพน้ำตาม
กจิ กรรมการก่อสร้างโครงการ สำหรับจุดเก็บตัวอย่างจะครอบคลุมทั้งบริเวณพื้นที่อา่ งเก็บน้ำ พื้นที่หัวงาน บริเวณที่
จะทำการก่อสร้างฝาย และพ้ืนท่ีชลประทาน โดยเก็บตัวอย่างน้ำ จำนวน 4 สถานี 2 ครั้ง เพ่ือเป็นตัวแทนของ 2
ฤดูกาล คือ ฤดูฝนและฤดูแลง้ ไดแ้ ก่

สถานีท่ี 1 บริเวณอ่างเกบ็ น้ำบา้ นเหมืองตะกั่ว พกิ ดั 618150E, 795543N
สถานีท่ี 2 บรเิ วณท่ีต้ังหวั งานเข่อื น พกิ ัด 618471E, 795884N
สถานีท่ี 3 บริเวณที่ต้งั ฝายทดน้ำคลองบา้ นใหม่ พกิ ัด 619543E, 798848N
สถานที ่ี 4 บรเิ วณท้ายน้ำพืน้ ท่ชี ลประทาน บริเวณบ้านคลองใหญ่ พิกดั 619878E, 805880N
ดัชนเี กบ็ ตัวอย่าง : แพลงกต์ อน ชนดิ ความชุกชมุ ดชั นีความหลากหลาย

สตั วห์ น้าดนิ ชนดิ ความชกุ ชุม ดัชนีความหลากหลาย
พรรณไม้นำ้ ชนดิ
ปลา ชนดิ ความยาว น้ำหนัก ความชุกชุม ดัชนีความหลากหลาย และผลผลิตต่อไร่

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรุปสำหรบั ผบู้ ริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
106

โครงการศึกษาผลกระทบสง่ิ แวดล้อมเบ้ืองตน้ อา่ งเก็บนำ้ บ้านเหมอื งตะกั่ว รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำริ จังหวัดพัทลงุ ผลกระทบสิง่ แวดล้อมเบื้องตน้ (IEE)

ความถ่ี : ดำเนินการปีละ 2 ครั้ง ให้ครอบคลุมฤดูกาล คือ ในฤดูกาลแล้งและช่วงฤดูฝน โดย
ดำเนนิ การตลอดระยะเวลาการกอ่ สร้างจำนวน 5 ปี

หนว่ ยงานรับผดิ ชอบ : กรมชลประทาน
(2) ระยะดำเนินการ

เพื่อการติดตามตรวจสอบการดำเนินการโครงการท่ีมีต่อนิเวศวิทยาทางน้ำในคลองเหมื องตะก่ัว
จากการกอ่ สร้างโครงการ โดยทำการเกบ็ ตวั อยา่ งนิเวศวทิ ยาทางน้ำ มีรายละเอียดดังนี้

สถานเี ก็บตวั อย่าง : เก็บตัวอย่างจะครอบคลุมทั้งบรเิ วณพื้นที่อา่ งเก็บน้ำ พนื้ ที่หัวงาน บริเวณท่ี
จะทำการก่อสร้างฝาย และพื้นท่ีชลประทาน โดยเก็บตัวอย่างน้ำ จำนวน 4 สถานี 2 ครั้ง เพื่อเป็นตัวแทนของ 2
ฤดูกาล คือ ฤดูฝนและฤดแู ลง้ คอื

สถานีท่ี 1 บรเิ วณอา่ งเก็บนำ้ บ้านเหมอื งตะกวั่ พกิ ัด 618150E, 795543N
สถานีที่ 2 บรเิ วณที่ตง้ั หัวงานเขื่อน คลองเหมืองตะกั่ว พิกดั 618471E, 795884N
สถานีท่ี 3 บริเวณท่ีตั้งฝายทดนำ้ คลองบา้ นใหม่ พิกัด 619543E, 798848N
สถานที ่ี 4 บริเวณท้ายน้ำพ้ืนทีช่ ลประทาน บรเิ วณบ้านคลองใหญ่ พิกดั 619878E, 805880N
ดชั นีเกบ็ ตัวอยา่ ง : แพลงก์ตอน ชนิด ความชกุ ชุม ดชั นคี วามหลากหลาย

สัตว์หนา้ ดนิ ชนดิ ความชุกชมุ ดัชนคี วามหลากหลาย
พรรณไม้น้ำ ชนิดปลา ชนิด ความยาว น้ำหนัก ความชุกชุม ดัชนีความ
หลากหลาย และผลผลิต
ความถ่ี : ดำเนินการปีละ 2 คร้ัง ให้ครอบคลุมฤดูกาล คือ ในฤดูกาลแล้ง และช่วงฤดูฝน โดย
ดำเนนิ การ 2 ปตี อ่ เน่ือง (ปีท่ี 6 ถงึ ปที ่7ี ) ในระยะดำเนนิ การ หลังจากนั้นดำเนนิ การในปีท่ี 10 และปที ่ี 13
หนอ่ ยงานรบั ผิดชอบ : กรมชลประทาน
2) ทรัพยากรป่าไม้
(1) ระยะกอ่ สร้าง
การดำเนินการปลูกป่าทดแทนพื้นที่ที่สูญเสียพื้นท่ีป่าไปอย่างถาวรโดยเปล่ียนเป็นพ้ืนท่ีอ่างเก็บ
นำ้ ซ่ึงอยใู่ นเขตป่าสงวนแห่งชาติ ปา่ สงวนแหง่ ชาติปา่ เทือกเขาบรรทดั เขตรักษาพนั ธ์สุ ัตว์ป่าเขาบรรทัด รวมพื้นที่น้ำ
ท่วมสูงสดุ ทั้งสิ้น 468.6 ไร่ โดยประสานงานกับกรมอุทยานแห่งชาติ และกรมป่าไม้ทั้งในระดบั กรมและระดบั จังหวัด
ซึ่งตอ้ งดำเนนิ การปลกู ป่าทดแทนไม่น้อยกว่า 2 เท่าของพน้ื ทท่ี ส่ี ูญเสียหรอื ประมาณ 937 ไร่
โดยพื้นที่ปลูกป่าทดแทนอันดับแรกให้เลือกการปลกู ป่าชดเชยในพน้ื ที่ด้านต้นน้ำลำธารในระดับ
เหนอื พ้ืนที่อ่างเก็บน้ำแหง่ นี้ก่อนพจิ ารณาจากตามแนวระดบั เก็บกักสูงสุดแล้วขยายออกไป อนั ดับท่ีสองบริเวณพ้ืนท่ี
ปา่ ไม้ที่รอการฟื้นฟูเริ่มจากบรเิ วณพ้ืนท่ีหัวงานที่เป็นแนวสันอ่างเก็บน้ำ ลงไปสู่พ้ืนท่ีดา้ นท้ายน้ำท่ีได้รบั ผลประโยชน์
และอนั ดบั ท่สี าม เป็นพ้นื ที่ป่าสวนสาธารณะของแต่ละท้องถ่ิน
วิธีการ : การปลกู ปา่ ทดแทน ดำเนินการปลูกป่าในปีท่ี 3 ถึงปที ี่ 5 และบำรุงรกั ษาในปีที่ 4 ถงึ ปีที่ 5
หน่วยงานที่รับผิดชอบ : กรมชลประทานจัดตั้งงบประมาณให้ กรมป่าไม้ และกรมอุทยาน
แห่งชาติ สตั วป์ า่ และพันธพ์ุ ืช
งบประมาณ : ตามประกาศสำนักงบประมาณ เรื่องอัตราราคาต่อหน่วย (มกราคม 2560) ได้

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรุปสำหรบั ผบู้ ริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
107

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบ้ืองต้น อา่ งเก็บน้ำบา้ นเหมืองตะกั่ว รายงานฉบับสดุ ท้ายการวิเคราะห์
อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำริ จังหวัดพทั ลงุ ผลกระทบส่งิ แวดล้อมเบื้องต้น (IEE)

กำหนดค่าใช้จา่ ยในการปลกู ป่า รวมทง้ั ค่าบำรุงรกั ษาต่อไร่ ไว้ดังนี้
- ค่าใช้จ่ายในการปลกู ปา่ 3,900 บาทตอ่ ไร่
- คา่ บำรงุ ปา่ (อายุ 2-6 ปี) 1,020 บาทตอ่ ไร่
- คา่ บำรงุ ปา่ (อายุ 7-10 ปี) 490 บาทต่อไร่

(2) ระยะดำเนนิ การ
กรมชลประทานดำเนินการติดตาม การปลูกป่าเพื่อฟ้ืนฟูสภาพป่า การปลูกเสริมป่า การ

บำรงุ รักษาปา่ การตดิ ตามตรวจสอบ ตรวจตราพ้นื ทีแ่ ปลงปลกู ป่า พืน้ ทป่ี า่ อยา่ งสม่ำเสมอ รว่ มกบั เจา้ หน้าทีก่ รมป่าไม้
และ กรมอุทยานแห่งชาตสิ ตั ว์ปา่ และพันธ์ุพืช ถอื เปน็ ท่ีภาระงานส่วนหนึ่งของกรมชลประทานต้องร่วมกนั ดูแลรักษา
ระบบนเิ วศและสง่ิ แวดล้อมใหม้ ีพ้นื ท่ีป่าไม้ต่อไปไดอ้ ยา่ งยั่งยนื

หน่วยงานที่รับผิดชอบ : กรมชลประทานจัดต้ังงบประมาณให้ กรมป่าไม้ และกรมอุทยาน
แห่งชาตสิ ัตว์ป่า และพันธ์ุพืช

3) ทรัพยากรสัตวป์ า่
(1) ระยะกอ่ สร้าง
การกอ่ สรา้ งอา่ งเก็บน้ำบ้านเหมอื งตะกั่วอันเนื่องมาจากพระราชดิริ อาจก่อให้เกิดผลกระทบดา้ น

การบุกรุกหรอื ลักลอบเข้าทำลายปา่ และสตั ว์ป่าในเขตรกั ษาพันธุส์ ตั วป์ า่ เขาบรรทัด ดังน้ันเพ่ือเปน็ การป้องปราม และ
การบูรณาการในการทำงานของหน่วยงานที่เก่ียวข้อง จึงควรสร้างหน่วยพิทักษ์เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯ บริเวณด้าน
หัวงาน เพอ่ื ให้การบูรณาการในการดำเนินโครงการฯ สามารถทำไดอ้ ยา่ งมีประสทิ ธภิ าพสงู สดุ

(2) ระยะดำเนินการ
หน่วยพิทักษ์เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าฯที่ก่อสร้างขึ้น จะเป็นหน่วยบูรณาการในการทำงานของ

หน่วยงานท่ีเก่ียวข้องเพ่ือป้องกันการลักลอบเข้าทำลายป่าและสัตว์ป่าในเขตรักษาพันธ์ุสัตว์ป่าเขาบรรทัด อย่าง
บูรณาการต่อไป

หน่วยงานท่ีรับผิดชอบ : กรมชลประทานจัดตั้งงบประมาณให้ กรมป่าไม้ และกรมอุทยาน
แหง่ ชาตสิ ตั ว์ป่า และพันธพุ์ ืช

7.5.3 คุณคา่ การใชป้ ระโยชนข์ องมนษุ ย์
1) ระบบชลประทานและเกษตรกรรม
(1) ระยะกอ่ สร้าง
ไม่มีมาตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสง่ิ แวดล้อม
(2) ระยะก่อสรา้ ง
กรมชลประทานประสานความร่วมมือกับ สำนักงานเกษตรอำเภอป่าบอน กรมส่งเสริม

การเกษตร อบต.หนองธงรวมทั้งหน่วยงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพ้ืนที่ได้รับประโยชน์จากโครงการในการ
ตดิ ตามข้อมลู การเปล่ียนแปลงการผลิต ผลผลิต และการใช้พน้ื ท่ีทางการเกษตร ในพ้ืนท่ีได้รบั ประโยชน์จากโครงการ
อ่างเกบ็ น้ำอ่างเก็บนำ้ เหมืองตะก่วั อันเนอ่ื งมาจากพระราชดำริ เปน็ ประจำทกุ ปี

2) การใชน้ ้ำ

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผูบ้ ริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
108

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบ้ืองตน้ อา่ งเก็บนำ้ บ้านเหมืองตะก่ัว รายงานฉบบั สุดทา้ ยการวิเคราะห์
อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำริ จังหวัดพทั ลุง ผลกระทบสง่ิ แวดลอ้ มเบ้ืองตน้ (IEE)

(1) ระยะก่อสร้าง
ไม่มมี าตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบส่ิงแวดล้อม

(2) ระยะกอ่ สรา้ ง
กรมชลประทานดำเนินการดังนี้
1. ทำการบันทกึ ระดบั นำ้ ในลำนำ้ และปริมาณนำ้ ทปี่ ลอ่ ยระบายดา้ นท้ายนำ้
2. ตดิ ตามการเปล่ยี นแปลงปรมิ าณน้ำทา่ ท่ีเกิด จากการพัฒนาโครงการ และให้จัดทำรายงาน

ประจำปี
3) การระบายน้ำและการบรรเทานำ้ ทว่ ม
(1) ระยะกอ่ สร้าง
กรมชลประทานติดตามตรวจสอบประสิทธิภาพแผนการก่อสร้างให้เป็นไปตามมาตรการป้องกนั แก้ไข

ผลกระทบอยา่ งเครง่ ครัด
(2) ระยะดำเนนิ การ
กรมชลประทานติดตามตรวจสอบข้อมูลระดับน้ำและปริมาณน้ำท่ีระบายจากอ่างเก็บน้ำบ้าน

เหมืองตะก่ัว รวมท้ังระดับน้ำและปริมาณน้ำนองสูงสุดที่สถานีวัดน้ำท่าท่ีต้ังอยู่ท้ายน้ำ เพ่ือเป็นข้อมูลในการบรหิ าร
จดั การอ่างเก็บน้ำบา้ นเหมืองตะกัว่ อันเน่อื งมาจากพระราชดำริ

4) การประมงและการเพาะเลีย้ งสัตว์นำ้
(1) ระยะก่อสร้าง
เน่ืองจากไม่มีกิจกรรมการเพาะเล้ียงสัตว์น้ำบริเวณพ้ืนท่ีโครงการ ดังน้ัน จึงไม่จำเป็นต้องมี

มาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสงิ่ แวดลอ้ ม
(2) ระยะดำเนนิ การ
เน่ืองจากไม่มีกิจกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำบริเวณพื้นท่ีโครงการ ดังนั้น จึงไม่จำเป็นต้องมี

มาตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิง่ แวดล้อม
5) การใชป้ ระโยชน์ทดี่ นิ
(1) ระยะกอ่ สร้าง
กรมชลประทานดำเนินการติดตามตรวจสอบกิจกรรมการก่อสร้างส่วนต่างๆ ของผู้รับเหมา

ให้ดำเนินการเป็นตามแผนงานการก่อสร้างโครงการและช่วงแต่ละระยะเวลาของการก่อสร้างที่ได้กำหนดเอง
ไว้ตามหลักการทางวิชาการ และให้ผู้รับเหมาทำการก่อสร้างในขอบเขตของพื้นที่การก่อสร้างท่ีกำหนดเอาไว้
เพือ่ ควบคมุ ไมใ่ ห้กจิ กรรมการก่อสรา้ งออกนอกขอบเขตบรเิ วณดังกลา่ ว

(2) ระยะดำเนนิ การ
ควรมีการตดิ ตามตรวจสอบการใช้ประโยชน์ที่ดินของเกษตรกรเป็นระยะๆ วา่ มีการเปล่ียนแปลง

ระบบ หรือรูปแบบของการใช้ประโยชน์ท่ีดินไปจากเดิมหรือไม่ รวมท้ังการปฏิบัติท่ีถูกต้องและเหมาะสม เพื่อจะได้
ดำเนินการปรบั ปรุงแกไ้ ขต่อไป

6) การใชป้ ระโยชนท์ รพั ยากรธรณี
(1) ระยะกอ่ สร้าง

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผบู้ ริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
109

โครงการศกึ ษาผลกระทบสง่ิ แวดลอ้ มเบื้องต้น อ่างเกบ็ น้ำบ้านเหมืองตะกว่ั รายงานฉบบั สดุ ท้ายการวิเคราะห์
อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวดั พทั ลุง ผลกระทบส่ิงแวดลอ้ มเบื้องตน้ (IEE)

ไมม่ ีมาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสิง่ แวดล้อม
(2) ระยะดำเนนิ การ

ไมม่ มี าตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อม
7) อตุ สาหกรรม

(1) ระยะก่อสร้าง
ไมม่ ีมาตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสง่ิ แวดลอ้ ม

(2) ระยะดำเนินการ
ไม่มีมาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อม

8) พลังงานและไฟฟา้
(1) ระยะก่อสร้าง
ไมม่ ีมาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดลอ้ ม
(2) ระยะดำเนนิ การ
ไมม่ มี าตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดล้อม

9) การคมนาคมขนสง่
(1) ระยะก่อสรา้ ง
ไมม่ ีมาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดลอ้ ม
(2) ระยะดำเนนิ การ
ไมม่ มี าตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสง่ิ แวดล้อม

10) การจดั การนำ้ เสีย ส่ิงปฏิกูล และขยะมูลฝอย
(1) ระยะก่อสร้าง
ไมม่ ีมาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบสิ่งแวดลอ้ ม
(2) ระยะดำเนินการ
ไม่มมี าตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสง่ิ แวดล้อม

11) การจดั การลุ่มนำ้
(1) ระยะกอ่ สร้าง
ไม่มีมาตรการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบส่ิงแวดล้อม
(2) ระยะดำเนินการ
ไมม่ มี าตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบส่งิ แวดล้อม

7.5.4 คุณค่าคณุ ภาพชวี ิต
1) สภาพเศรษฐกจิ สังคม

(1) ระยะก่อสรา้ ง
กรมชลประทานดำเนินการสำรวจความคิดเห็นและผลกระทบที่เกิดข้ึนจากการก่อสร้างกับกลุ่ม

ผู้นำชุมชน ประชาชนผู้ได้รับผลกระทบและประชาชนในพื้นที่ชลประทาน จำนวน 370 ตวั อย่าง เพ่ือนำมาปรบั ปรุง
กิจกรรมการก่อสร้างโครงการให้เกิดผลกระทบต่อประชาชนในท้องถิ่นให้น้อยท่ีสุด โดยดำเนินการต่อเนื่องตลอด

บริษัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกัด รายงานสรุปสำหรบั ผู้บริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
110

โครงการศึกษาผลกระทบสิง่ แวดล้อมเบ้ืองต้น อา่ งเก็บนำ้ บา้ นเหมอื งตะกั่ว รายงานฉบับสดุ ท้ายการวิเคราะห์
อนั เน่ืองมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พัทลุง ผลกระทบสง่ิ แวดล้อมเบื้องต้น (IEE)

ระยะก่อสรา้ งโครงการ (ปที ี่ 2-5)
(2) ระยะดำเนินการ
กรมชลประทานดำเนินการสำรวจการเปลยี่ นแปลงสภาพเศรษฐกิจและสงั คม กบั กลมุ่ ผูน้ ำชมุ ชน

และประชาชนในพ้ืนทีช่ ลประทานจำนวน 370 ตัวอย่าง โดยดำเนินการติดตามตรวจสอบปีเว้นปีในช่วง 3 ปีแรก (ปีที่
5 7 และ 9) หลงั จากนั้นให้ดำเนนิ การทกุ 5 ปี

2) สุขภาพอนามยั และการบริการสาธารณสขุ
ในการติดตามตรวจสอบผลกระทบต่อสุขภาพ ได้มกี ารจัดทำแผนการดำเนินงานให้ติดตามผลกระทบ

อย่างต่อเนื่อง ทุก 6 เดือน หรือ 1 ปี โดยประกอบด้วย แผนปฏิบัติการติดตามตรวจสอบในระยะก่อสร้าง และใน
ระยะดำเนินโครงการ โดยมาตรการติดตามตรวจสอบจะเชื่อมโยงกับมาตรการป้องกันและลดผลกระทบต่อสุขภาพ
ซงึ่ อาศัยการมีสว่ นร่วมของกรมชลประทาน ประชาชน และหนว่ ยงานสาธารณสุขในพ้ืนท่ี

การติดตามตรวจสอบผลกระทบต่อสุขภาพ ประกอบด้วยตัวแปรและตวั ชวี้ ัด ได้แก่ ปัจจัยกำหนดสุขภาพ
หรือสิ่งคกุ คามสุขภาพ สถานะสุขภาพหรอื ประเด็นผลกระทบต่อสุขภาพ ดงั ตารางท่ี 7.5.4-1 และตารางที่ 7.5.4-2

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผู้บริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
111

โครงการศึกษาผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบื้องต้น อา่ งเกบ็ น้ำบา้ นเหมอื งตะกั่ว รายงานฉบบั สุดทา้ ยการวิเคราะห์
อนั เน่ืองมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พัทลุง ผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบ้ืองต้น (IEE)

ตารางที่ 7.5.4-1 แผนการติดตามตรวจสอบผลกระทบตอ่ สขุ ภาพระยะกอ่ สรา้ ง

ปัจจัยกำหนด กลุ่มเส่ยี ง พ้ืนท่ี มาตรการลดผลกระทบตอ่ สุขภาพ/ส่งเสรมิ วิธีการ/เครอ่ื งมอื / ความถี่ใน ผ้รู ับผดิ ชอบ
สุขภาพ/สิ่งคุกคาม ประชาชน ชุมชนที่ สขุ ภาพ แหล่งขอ้ มูล การ ผ้รู ับเหมา
ในพื้นที่ อยู่ใกล้ ติดตาม ก่อสรา้ ง
สขุ ภาพ พืน้ ท่ี - ควรจัดให้มีหน่วยปฐมพยาบาลและเวชภัณฑ์ - รายงานการ ทกุ 6
ปญั หาด้านการ กอ่ สร้าง พื้นฐานอย่างเพียงพอภายในพื้นที่ก่อสรา้ ง รวมท้ัง ปฏบิ ตั ิงาน เดอื น
เขา้ ถงึ บรกิ ารทาง จัดให้มีรถสำหรับนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลได้ทันที
การแพทยแ์ ละ กรณีฉุกเฉนิ หรอื เกิดอุบตั เิ หตุ
สาธารณสขุ - ให้มีการตรวจสขุ ภาพคนงานก่อนเขา้ ทำงาน - รายงานการ

ปฏบิ ัตงิ าน 1 ครงั้ ผ้รู ับเหมา
ก่อนเริม่ กอ่ สรา้ ง
- ใหค้ วามรูด้ ้านอาชวี อนามยั และความปลอดภยั แก่ - รายงานอุบัตเิ หตุ ผ้รู ับเหมา
คนงานและให้มีการควบคุมดูแลการปฏิบัติงาน งาน ก่อสรา้ ง
อยา่ งใกลช้ ิด ทุก 1 ผรู้ ับเหมา
เดอื น กอ่ สร้าง
- ประสานงานกับโรงพยาบาลอำเภอป่าบอน และ -
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลท่ีอยู่ใกล้เคียง -

เพื่อเตรียมการรองรับการใช้บริการทางการแพทย์
จากคนงานกอ่ สรา้ ง

- พจิ ารณารบั คนในพืน้ ท่ีเข้าทำงานใหม้ ากท่ีสดุ - รายงานการ 1 คร้งั ผู้รับเหมา
ปฏบิ ตั ิงาน กอ่ นเรม่ิ กอ่ สร้าง

ปัญ หาฝุ่นละออง ประชาชน พนื้ ท่ี - ควรมกี ารจัดเตรยี มพน้ื ทก่ี อ่ สรา้ ง และกำหนด - รายงาน งาน ผู้รบั เหมา
และเสยี งดังจากการ ในพน้ื ท่ี กอ่ สร้าง ขอบเขตใหช้ ดั เจน มกี ารใช้ผา้ ใบคลมุ รถขนส่งเพื่อ การ ทกุ 3 เดือน กอ่ สร้าง
ก่ อ ส ร้ า ง แ ล ะ ก า ร คนงาน ชุมชนที่
ขนส่ง กอ่ สร้าง อยูใ่ กล้ ปอ้ งกันฝุ่น ปฏบิ ัติงาน ทุก 3 เดือน ผรู้ ับเหมา
พน้ื ท่ี - งดการก่อสรา้ งในเวลากลางคนื เพอ่ื - รายงานการ ก่อสรา้ ง
ก่อสรา้ ง ปอ้ งกนั เสยี งรบกวนในเวลาพกั ผอ่ นของ ปฏบิ ตั งิ าน
เด็กและ และ ประชาชนในพน้ื ที่ - บนั ทกึ ขอ้
ผูส้ งู อายุ ขนส่ง ร้องเรยี น
- ฉีดพรมน้ำบรเิ วณพื้นที่กอ่ สรา้ ง ท่ีมี - รายงานการ
พ้ืนทรี่ ับ กจิ กรรมกอ่ ใหเ้ กดิ ฝนุ่ ละออง ปฏิบตั งิ าน ทุก 3 เดือน ผรู้ บั เหมา
ประโยชน์ - บนั ทกึ ขอ้ กอ่ สร้าง
จาก - กำหนดความเร็วของรถขนส่งวัสดุ ร้องเรยี น
โครงการ อุปกรณ์กอ่ สรา้ ง - รายงานการ ทุก 3 เดอื น ผู้รับเหมา
ปฏิบตั ิงาน ก่อสร้าง
- กำหนดให้ผู้รับเหมาก่อสร้างคัดกรองและตรวจ - บนั ทกึ ขอ้
โรคพยาธิใบไม้ตับ ประชาชน สุขภาพคนงานกอ่ สร้าง ในกรณคี นงานตา่ งด้าวอาจ ร้องเรยี น 1 ครง้ั ผรู้ ับเหมา
และโรคพยาธอิ นื่ ๆ ในพ้นื ที่ ตอ้ งใหไ้ ดร้ บั ยาถา่ ยพยาธิ - รายงานการ ก่อนเร่ิม ก่อสรา้ ง
คนงาน - กำหนดให้ผู้รับเหมาดำเนินการจัดการด้าน ปฏบิ ตั งิ าน ผูร้ ับเหมา
ก่อสร้าง ส่ิ ง แ ว ด ล้ อ ม แ ล ะ ที่ พั ก อ า ศั ย ข อ งค น ง า น ให้ ถู ก งาน กอ่ สร้าง
สุขลักษณะ มีห้องน้ำห้องส้วมอย่างเพียงพอ ใน - รายงานการ 1 ครงั้
อัตรา 1 ห้อง/คนงาน 15 คน ให้มีระบบกำจัดน้ำ ปฏบิ ตั ิงาน ก่อนเร่มิ
เสียและสิ่งปฏิกูลภายในบริเวณท่ีพักคนงาน และ งาน
ห้ า ม ไม่ ให้ มี ก า ร ร ะ บ าย ข อ งเสี ย อ อ ก สู่ แ ห ล่ งน้ ำ - รายงานการ
สาธารณะ ปฏบิ ตั งิ าน 1 ครั้ง ผู้รบั เหมา
- จัดให้มีบ้านพักอย่างเพียงพอ สถานที่ก่อสร้าง ก่อนเริ่ม ก่อสรา้ ง
บ้านพักต้องอยู่ห่างจากแหล่งน้ำไม่น้อยกว่า 50 ผรู้ ับเหมา
เมตร งาน ก่อสรา้ ง
- ให้ความรู้แก่คนงานท่ีเข้ามาในพื้นท่ีถึงโรคพยาธิ
ในพื้นท่ี ได้แก่ พยาธิใบไม้ตับ พยาธิปากขอ และ
พยาธิตืด และให้รับประทานอาหารท่ีปรุงสุก และ

บริษัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรุปสำหรับผ้บู ริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
112

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบื้องตน้ อ่างเกบ็ น้ำบ้านเหมอื งตะกวั่ รายงานฉบับสดุ ท้ายการวิเคราะห์
อนั เนือ่ งมาจากพระราชดำริ จังหวัดพัทลุง ผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบื้องต้น (IEE)

ปัจจัยกำหนด กลุ่มเส่ียง พน้ื ที่ มาตรการลดผลกระทบตอ่ สุขภาพ/ส่งเสรมิ วิธกี าร/เครื่องมอื / ความถ่ีใน ผรู้ ับผิดชอบ
สขุ ภาพ/สงิ่ คกุ คาม สขุ ภาพ แหล่งข้อมูล การ
ติดตาม กรม
สขุ ภาพ ประชาชน พน้ื ทร่ี ับ สวมใส่รองเท้าขณะทำงาน - รายงานการ ชลประทาน
ปญั หาด้าน ในพนื้ ที่ ประโยชน์ - จดั ให้การประชาสัมพนั ธโ์ ครงการเพอ่ื ปฏิบัติงาน ทกุ 1 ปี หน่วยงาน
สุขภาพจิต ประชาชนท่ี จาก - ผลการคัดกรอง ทกุ 1 ปี สาธารณสขุ
หรือผทู้ ่ีมี โครงการ สรา้ งความเข้าใจตอ่ โครงการและลด ด้านปญั หา - ในพน้ื ท่ี
โรคทมี่ ียงุ ความเครยี ด สุขภาพจติ ผรู้ ับเหมา
เป็นพาหะ มากอ่ น ความกังวลของประชาชนในพนื้ ท่ี 1คร้ังก่อน ก่อสร้าง
นำโรค เรม่ิ งาน
คนงาน พน้ื ท่ี - กำหนดให้ผู้รับเหมามีมาตรการป้องกันยุงกัด - กรม
โรคอจุ จาระรว่ ง ก่อสร้าง กอ่ สร้าง - ชลประทาน
บา้ นพกั ให้กับคนงาน โดยการให้ความรู้ คำแนะนำถึง ผ้รู ับเหมา
โรคพยาธิ คนงาน 1 คร้ังกอ่ น กอ่ สร้าง
วิธีการป้องกันตนเองจากยุงกัด เช่น สวมเสื้อผ้า เริ่มงาน
1 ครัง้ กอ่ น ผรู้ บั เหมา
ปกปิดรา่ งกายใหม้ ิดชิด นอนในมุ้ง การใช้ยาทากัน เรม่ิ งาน กอ่ สร้าง

ยงุ ยาจดุ กนั ยุง 1 ครงั้ กอ่ น ผรู้ บั เหมา
เรมิ่ งาน ก่อสร้าง
พนกั งานทเี่ ข้า พ้ืนท่ี - ใหค้ วามรู้ในการป้องกนั ยงุ กัด และ ผู้รับเหมา
ในพ้ืนท่ี ก่อสร้าง - กอ่ สร้าง
ก่อสร้าง จัดหายากันยุงให้กับเจา้ หน้าท/่ี พนกั งาน
คนงาน พื้นที่ ผู้รับเหมา
ก่อสรา้ ง กอ่ สร้าง ทเี่ ขา้ ไปทำงานในพน้ื ที่ กอ่ สร้าง
ผ้รู ับเหมา
- จัดให้มีบ้านพักคนงานให้พอเพียงกับจำนวน - รายงานการ กอ่ สร้าง

คนงาน และสถานท่ีก่อสร้างบ้านพักควรอยู่ห่าง ปฏิบตั ิงาน

จากแหล่งน้ำไม่น้อยกว่า 50 เมตร และมีร้ัว

ล้อมรอบมิดชิด และจัดหาสาธารณูปโภคที่ถูกต้อง

ตามหลักสุขาภิบาลให้เพียงพอ เช่น น้ำสะอาด

สำหรับด่ืม ห้องน้ำและห้องส้วม เพื่อป้องกันการ

ระบาดของโรคอุจจาระร่วงและโรคติดเช้ือระบบ

ทางเดินอาหาร

- ให้ความรู้เร่ืองการบริโภคอาหารอย่างถูก -

สุขลักษณะ และปรุงให้สุกใหม่ๆ เน้นย้ำเรื่องการ

ลา้ งมือให้สะอาดทกุ คร้ัง กอ่ นประกอบอาหาร และ

กอ่ นบริโภคอาหาร

ประชาชนใน พื้นทรี่ ับ - กำหนดให้ผ้รู ับเหมากอ่ สรา้ งคัดกรองและตรวจ - รายงานการ
พนื้ ที่ ประโยชน์
คนงาน จาก สขุ ภาพคนงานกอ่ สร้าง ในกรณคี นงานตา่ งดา้ วอาจ ปฏบิ ตั ิงาน
กอ่ สร้าง โครงการ
ต้องให้ได้รบั ยาถา่ ยพยาธิ

- กำหนดใหผ้ ู้รับเหมาดำเนนิ การจดั การดา้ น - รายงานการ

สง่ิ แวดลอ้ มและทพี่ กั อาศยั ของคนงานใหถ้ กู ปฏิบตั ิงาน

สขุ ลักษณะ มหี อ้ งนำ้ หอ้ งสว้ มอยา่ งเพยี งพอ ในอัตรา

1 ห้อง/คนงาน 15 คน ให้มีระบบกำจัดนำ้ เสียและ

ส่งิ ปฏกิ ลู ภายในบริเวณทพี่ กั คนงาน และห้ามไมใ่ ห้มี

การระบายของเสียออกสู่แหล่งน้ำสาธารณะ

- จัดให้มบี ้านพกั อยา่ งเพียงพอ สถานท่ีกอ่ สร้าง - รายงานการ

บ้านพกั ตอ้ งอยู่หา่ งจากแหล่งนำ้ ไม่นอ้ ยกวา่ 50 เมตร ปฏบิ ตั งิ าน

-ใหค้ วามรแู้ ก่คนงานทเ่ี ขา้ มาในพน้ื ที่ในดา้ น -

สขุ อนามยั เชน่ ให้รบั ประทานอาหารที่ปรุงสุก และ

สวมใส่รองเท้าขณะทำงาน

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรุปสำหรับผบู้ ริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
113

โครงการศกึ ษาผลกระทบสงิ่ แวดลอ้ มเบ้ืองต้น อา่ งเก็บนำ้ บ้านเหมืองตะกว่ั รายงานฉบบั สดุ ท้ายการวิเคราะห์
อนั เนือ่ งมาจากพระราชดำริ จังหวัดพทั ลุง ผลกระทบสงิ่ แวดล้อมเบื้องต้น (IEE)

ตารางที่ 7.5.4-2 แผนการตดิ ตามตรวจสอบผลกระทบต่อสขุ ภาพระยะดำเนนิ การ

ปัจจัยกำหนด กลมุ่ เสี่ยง พ้ืนท่ี มาตรการลดผลกระทบต่อสุขภาพ/ส่งเสรมิ สขุ ภาพ วิธกี าร/เครื่องมือ/ ความถ่ี ผู้รบั ผดิ ชอบ
สขุ ภาพ/ แหลง่ ขอ้ มลู ในการ หนว่ ยงาน
ติดตาม ดา้ น
สิ่งคุกคามสุขภาพ ประชาชนและ พ้นื ทร่ี ับ - ส่งเสริมด้านการเกษตร และให้ความรู้แก่ - ร้อยละของเด็ก 0-5 ทุก 1 ปี สาธารณสขุ
ผลกระทบด้าน ในพืน้ ท่ี
สภาวะทาง เดก็ ในพนื้ ท่ี ประโยชน์ เกษตรกรในพื้นที่ เป็นการเพ่ิมผลผลิตและ ปี มีพัฒนาการสมวัย ทุก 1 ปี
โภชนาการ หน่วยงาน
(ผลด้าน จากโครงการ ความหลากหลายของพืชผักในพื้นที่สำหรับให้ - ร้อยละของเดก็ 0-5 ทุก 1 ปี ด้าน
ปญั หาดา้ น สาธารณสขุ
สขุ ภาพจิต บวก) ประชาชนได้เลือกบรโิ ภคและเปน็ การเพ่มิ รายได้ ปี สงู ดสี มส่วน และ ทุก 1 ปี ในพื้นท่ี

ปญั หาการเจ็บปว่ ย ใหก้ บั ผทู้ ำอาชพี เกษตรกร ส่วนสงู เฉลย่ี ทอี่ ายุ 5 หน่วยงาน
จากสารกำจัด ดา้ น
ศตั รพู ืช ปี สาธารณสขุ
ในพ้นื ท่ี
- ภาวะโภชนาการ
หน่วยงาน
เดก็ วยั เรยี น 6-14 ปี ด้าน
สาธารณสขุ
- ภาวะโภชนาการวยั ในพนื้ ที่

ผู้ใหญ่

- จัดให้มีโครงการส่งเสรมิ สุขภาพ ให้ความร้ใู น - ข้อมลู การดำเนิน

ก ารเลือ ก รับ ป ระท าน อ าห าร ให้ ถูก ห ลั ก โครงการ

โภชนาการ เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะ

น้ำหนักเกิน และการเกิดโรคท่ีเกี่ยวข้องกับการ

บริโภคอาหาร ซึ่งมีอัตราป่วยสูงในพ้ืนท่ี เช่น

โรคความดันโลหิตสูง และโรคเบาหวาน และให้

ความรู้และสนับสนุนการรับประทานอาหารท่ี

ปรุงสุก เพื่อเป็นการป้องกันโรคติดต่อ เช่น

อุจจาระรว่ ง และโรคพยาธิ

ประชาชนใน พน้ื ทร่ี ับ - จัดให้มีการตรวจติดตามและคัดกรองด้าน - รายงานการคัด

พนื้ ท่ี ประโยชน์ ปัญหาสุขภาพจิตและความเครียด และให้ กรองความเครยี ด

ประชาชนที่ จากโครงการ คำปรึกษาแก่ประชาชนท่ีได้รับผลกระทบจาก

ได้รับ โครงการ

ผลกระทบ

ผ้ปู ว่ ยดา้ น

สุขภาพจติ

หรอื ผทู้ ี่มี

ความเครยี ด

มากอ่ น

- ผู้ประกอบ พ้ืนทร่ี ับ - เผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับความเป็นพิษของ - รายงานอตั ราปว่ ย

อาชพี ประโยชน์ สารเคมีกำจัดศัตรพู ืชแต่ละชนิด เนื่องจากมีความ จากสารกำจดั

เกษตรกรรม จากโครงการ เป็นพิษต่างกัน และมีพิษท้ังแบบเฉียบพลันและ ศตั รพู ชื

- เดก็ และ พิษเร้ือรัง เพื่อให้ผู้ใช้ตระหนักถึงอันตรายและ - ผลการคัดกรอง

ผู้สูงอายซุ ่งึ ระมดั ระวังในการใชม้ ากขึ้น ความเสยี่ งการไดร้ บั

อาจมีความไว - สนบั สนุนโครงการปลูกพืชโดยหลีกเลยี่ งการใช้ อันตรายจากสาร

รับสูงกว่าคน สารเคมี และให้ความรู้แก่ประชาชนในพื้นที่ใน กำจัดศตั รพู ชื

ปกติ การทำเกษตรอนิ ทรีย์ - ข้อมลู การดำเนิน

- ให้ความรู้และส่งเสริมการใช้อุปกรณ์ป้องกัน โครงการสง่ เสรมิ

ส่วนบุคคล เพ่ือลดโอกาสรับสัมผัสกับสารกำจัด สุขภาพ

ศตั รพู ืช

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกัด รายงานสรุปสำหรับผู้บริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
114

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบ้ืองต้น อา่ งเก็บน้ำบ้านเหมืองตะกัว่ รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อันเน่อื งมาจากพระราชดำริ จังหวดั พทั ลุง ผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบ้ืองต้น (IEE)

ปจั จัยกำหนด กลุ่มเส่ยี ง พ้ืนที่ มาตรการลดผลกระทบตอ่ สขุ ภาพ/ส่งเสรมิ สุขภาพ วิธกี าร/เคร่ืองมือ/ ความถี่ ผรู้ บั ผดิ ชอบ
สุขภาพ/ แหล่งข้อมูล ในการ
ตดิ ตาม หน่วยงาน
ส่ิงคกุ คามสขุ ภาพ ประชาชนใน พื้นทรี่ บั - เผยแพร่ความรู้ ประชาสัมพันธ์ เพ่ือกระตุ้นให้ - อตั ราการป่วยของ ทกุ 1 ปี ด้าน
สาธารณสขุ
โรคทมี่ ยี ุงเปน็ พาหะ พนื้ ที่ ประโยชน์ ประชาชนมีพฤตกิ รรมสุขภาพในการปอ้ งกนั ยุงกัด โรคทต่ี ดิ ตอ่ โดยแมลง ทุก 1 ปี ในพน้ื ท่ี
นำโรค ทกุ 1 ปี
ทุก 1 ปี หน่วยงาน
จากโครงการ โดยเฉพาะประชาชนท่มี อี าชีพหรอื การดำเนนิ ชีวติ ทกุ 1 ปี ดา้ น
สาธารณสขุ
ท่ีเสย่ี งตอ่ การถูกยุงพาหะกัดได้ง่าย เช่น นอนใน ทกุ 1 ปี ในพืน้ ท่ี
หนว่ ยงาน
ม้งุ สวมเสื้อแขนยาว กางเกงขายาว ใช้ยาทากนั ยงุ ทุก 1 ปี ด้าน
สาธารณสขุ
และใชย้ าจดุ กนั ยุง - ในพืน้ ที่
- หนว่ ยงาน
พน้ื ทรี่ บั - การจัดให้มีโครงการกำจัดยุงและลูกน้ำยุงลาย - ขอ้ มลู การดำเนิน ด้าน
- สาธารณสขุ
ประโยชน์ ในบา้ น โครงการกำจัดยงุ ในพน้ื ท่ี
หนว่ ยงาน
จากโครงการ และลูกน้ำ ดา้ น
สาธารณสขุ
โรคอจุ จาระรว่ ง ประชาชนใน พื้นทรี่ บั - ควรมีการรณรงค์ให้ความรู้เร่ืองการบริโภค - อัตราการป่วยของ ในพ้ืนที่
พื้นที่ ประโยชน์ อาหารอย่างถกู สุขลักษณะ และปรุงให้สุกใหม่ๆ โรคอจุ จาระรว่ งใน
พนื้ ท่ี หนว่ ยงาน
จากโครงการ เน้นย้ำเร่ืองการล้างมือให้สะอาดทุกคร้ัง ก่อน ด้าน
ประกอบอาหาร และกอ่ นบรโิ ภคอาหาร - รายงานดา้ น สาธารณสขุ
อนามยั สิ่งแวดลอ้ ม ในพ้นื ท่ี
ประชาชนใน พน้ื ทร่ี บั - ส่งเสริมการสุขาภิบาลในครัวเรือน เช่น การ
พน้ื ที่ ประโยชน์ กำจัดขยะ น้ำเสีย การใช้ส้วม อย่างถูกต้องตาม หน่วยงาน
ด้าน
จากโครงการ หลักสุขอนามยั สาธารณสขุ
ในพน้ื ที่
โรคพยาธิ ประชาชนใน พนื้ ทร่ี ับ - ให้ความรู้และรณรงค์ให้ประชาชนในพ้ืนท่ี - อตั ราการป่วยด้วย
โรคเลปโตสไปโรซสิ โรคพยาธิในพนื้ ที่ -
พื้นที่ ประโยชน์ บริโภคอาหารที่ปรุงสุก งดทานอาหารสุกๆดิบๆ - ข้อมลู การดำเนนิ
โครงการเกยี่ วกับโรค -
ประชาชนที่มี จากโครงการ เพื่อป้องกันการเกิดโรคพยาธิ และแนะนำให้ พยาธิ เชน่ การตรวจ
คัดกรองโรคพยาธิ -
พฤตกิ รรม ขับถ่ายในส้วมเพ่ือป้องกันการแพร่กระจายของ การใหค้ วามรดู้ ้าน
การปอ้ งกนั
เสยี่ ง ไขพ่ ยาธลิ งสู่แหลง่ นำ้ - ข้อมลู การดำเนนิ
โครงการเกยี่ วกับโรค
พื้นทร่ี บั - ให้ความรู้และส่งเสริมด้านสขุ อนามัย เช่น การ พยาธิ เช่น การตรวจ
ประโยชน์ ลา้ งมอื และการสวมใส่รองเท้า คดั กรองโรคพยาธิ
จากโครงการ การใหค้ วามรู้ด้าน
การปอ้ งกนั
ประชาชนใน พื้นทรี่ บั - ให้สุขศึกษาแก่ประชาชนถึงวิธีการติดต่อของ - อัตราการปว่ ยของ
โรคเลปโตสไปโรซิส
พน้ื ท่ี และกลุ่ม ประโยชน์ โรค หลีกเลีย่ งการว่ายน้ำ แช่หรือลุยในนำ้ ท่ีอาจ ในพน้ื ท่ี

ทม่ี ีอาชพี เสย่ี ง จากโครงการ ปนเปื้อนเชื้อจากปัสสาวะของสัตว์นำโรค หรือ -

ตอ่ การสมั ผัส ถา้ จำเป็นควรสวมรองเทา้ บู๊ต -

แหล่งน้ำขงั -

เช่น เกษตรกร

- ส่งเสริมให้มีการป้องกันโรคแก่ผู้ท่ีทำงานซ่ึง

เส่ยี งต่อโรค เชน่ ใช้ถงุ มือยาง รองเทา้ บู๊ต

- หากมีแหลง่ นำ้ ขงั ที่อาจมกี ารปนเปื้อนเช้ือ ควร

ลา้ งระบายน้ำที่ปนเปอ้ื นออกไป

กรณีพบสัตว์ติดเช้ือต้องแยกออกเพ่ือป้องกัน

ไม่ให้แพร่เชื้อไปยังสัตว์ตัวอื่นๆ หรือเกิดการ

ปนเป้ือนเชื้อบริเวณท่ีอยู่อาศัย สถานที่ทำงาน

แหล่งพักผอ่ นทอ่ งเทย่ี ว

- ควบคุมกำจัดหนูในบริเวณทอี่ ยอู่ าศยั ของคน

สถานทีท่ ำงาน แหล่งพกั ผอ่ นท่องเทย่ี ว

บริษัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผู้บริหาร
บริษัท เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
115

โครงการศกึ ษาผลกระทบส่ิงแวดล้อมเบ้ืองตน้ อา่ งเกบ็ น้ำบา้ นเหมืองตะกวั่ รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พัทลงุ ผลกระทบสิ่งแวดล้อมเบ้ืองต้น (IEE)

3) การท่องเทีย่ ว กฬี า แหลง่ นันทนาการ และสุนทรียภาพ
เนื่องจากการพัฒนาโครงการไม่กอ่ ให้เกิดผลกระทบด้านการท่องเท่ียว รวมท้ังมาตรการป้องกัน แก้ไข

และลดผลกระทบ ส่วนใหญ่เป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวและสุนทรียภาพ ดังน้ันจึงไม่เสนอแนะมาตรการติดตาม
ตรวจสอบผลกระทบสิง่ แวดลอ้ ม

4) แหลง่ โบราณคดแี ละประวัติศาสตร์
ไม่จำเปน็ ตอ้ งมมี าตรการติดตามตรวจสอบผลกระทบสงิ่ แวดล้อมในดา้ นน้ี

7.5.5 แผนปฏบิ ัตกิ ารติดตามตรวจสอบผลกระทบสิง่ แวดล้อม
1) แผนการติดตามตรวจสอบคุณภาพนำ้ ผวิ ดิน
(1) หลกั การและเหตผุ ล
การก่อสร้างโครงการอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อแหล่งน้ำผิวดินในช่วงระหว่างการก่อสร้าง เช่น

ปริมาณตะกอนแขวนลอย ทำให้ความขุ่นเพ่ิมข้ึน โดยเฉพาะบริเวณการก่อสร้างหัวงาน และส่วนระยะดำเนินการ
การพัฒนาโครงการจะทำให้มีการใช้ที่ดินเพ่ือการเกษตรกรรมเพิ่มข้ึน ซึ่งจะมีแนวโน้มของการใช้สารเคมีทางเกษตร
เพ่มิ ขนึ้ การปนเปือ้ นของสารเคมีดังกล่าวจะสง่ ผลกระทบต่อคุณภาพนำ้ แม้ว่าจะมีการกำหนดมาตรการป้องกันและ
แก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมแล้วก็ตาม ดังนั้นเพ่ือเป็นการตรวจสอบประสิทธิภาพมาตรการป้องกันและแก้ไข
ผลกระทบสิ่งแวดล้อม จงึ จำเป็นตอ้ งมกี ารติดตามตรวจสอบคุณภาพนำ้ ผวิ ดินที่อาจไดร้ บั ผลกระทบจากการพัฒนาโครงการ

(2) วัตถุประสงค์
เพ่ือติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ำผิวดินในพ้ืนท่ีโครงการ ท่ีคาดว่าจะได้รับผลกระทบจากการ

ก่อสร้างและการดำเนินการโครงการ
(3) หน่วยงานรับผิดชอบ
กรมชลประทาน
(4) พนื้ ท่ีปฏบิ ตั ิการ
บริเวณท่ีจะทำการก่อสร้างฝาย และพื้นท่ีชลประทาน โดยเก็บตัวอย่างน้ำ จำนวน 4 สถานี 2

ครัง้ เพ่อื เปน็ ตวั แทนของ 2 ฤดกู าล คือ ฤดฝู นและฤดแู ล้ง ได้แก่
สถานีท่ี 1 บริเวณอ่างเก็บน้ำบ้านเหมอื งตะกว่ั พกิ ัด 618150E, 795543N
สถานที ี่ 2 บริเวณที่ต้งั หัวงานเขอื่ น พิกัด 618471E, 795884N
สถานที ี่ 3 บรเิ วณทค่ี ลองเหมืองตะกว่ั (ลำนำ้ สาขา) พิกัด 619502E, 797981N
สถานีท่ี 4 บรเิ วณพ้ืนท่ีหว้ ยแมไ่ ม้มกู (ลำน้ำสาขา) พกิ ดั 923040E, 803915N แสดงดังรปู ที่ 7.5.5-1

(5) วิธีดำเนนิ การ
การเก็บตัวอย่างน้ำผิวดินจะดำเนินการโดยใช้กระบอกเก็บตัวอย่างน้ำ (Water Sampler) ทำ

การเก็บน้ำที่บรเิ วณจดุ ก่ึงกลางลำน้ำ และก่ึงกลางความลึกของลำน้ำ ตัวอยา่ งน้ำที่ไดจ้ ะนำมาทำการวิเคราะหโ์ ดยใช้
วิธี ตาม Standard Methods for Examination of Water and Wastewater โดยAmerican Public Health
Association (APHA), American Water Works Association (AWWA) and Water Environmental
Federation (WEF) 23rd Edition, 2017 และวิธีท่ีสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ยอมรบั สำหรับดชั นคี ุณภาพนำ้ ผิวดนิ ท่ีจะทำการวเิ คราะห์ แสดงดังตารางท่ี 7.5.5-1

บรษิ ัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกดั รายงานสรปุ สำหรับผ้บู ริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
116

โครงการศกึ ษาผลกระทบสงิ่ แวดล้อมเบ้ืองตน้ อ่างเก็บนำ้ บา้ นเหมืองตะกว่ั รายงานฉบบั สุดทา้ ยการวิเคราะห์
อนั เนอื่ งมาจากพระราชดำริ จงั หวดั พัทลงุ ผลกระทบส่งิ แวดลอ้ มเบ้ืองต้น (IEE)

รปู ท่ี 7.5.5-1 สถานีเก็บตัวอย่างนำ้ ผิวดนิ และนิเวศวทิ ยาทางนำ้

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรบั ผู้บริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
117

โครงการศึกษาผลกระทบส่ิงแวดลอ้ มเบ้ืองต้น อ่างเก็บน้ำบา้ นเหมอื งตะก่ัว รายงานฉบับสดุ ทา้ ยการวิเคราะห์
อนั เนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวดั พัทลุง ผลกระทบส่งิ แวดลอ้ มเบื้องตน้ (IEE)

ตารางที่ 7.5.5-1 ดัชนีคณุ ภาพนำ้ ทีต่ รวจสอบและวิธีการวเิ คราะห์

ดัชนคี ณุ ภาพน้ำ วธิ ีการตรวจวดั /วเิ คราะห์

1. อุณหภมู นิ ำ้ (Temperature) Certified Thermometer

2. ความเปน็ กรด-ดา่ ง (pH) Electrometric Method

3. ออกซเิ จนละลายนำ้ (DO) Membrane Electrode Method

4. บีโอดี (BOD) 5-Day BOD Test, Membrane Electrode Method

5. โคลิฟอร์มแบคทีเรียท้ังหมด (Total Coliform Bacteria) Most Probable Number Method

6. ฟีคอลโคลฟิ อร์มแบคทีเรีย (Fecal Coliform Bacteria) Most Probable Number Method

7. ไนเตรท (NO3-) Brucine Method

8. ทองแดง (Cu) Digestion, Inductively Coupled Plasma Method

9. แมงกานสี (Mn) Digestion, Inductively Coupled Plasma Method

10. สงั กะสี (Zn) Digestion, Inductively Coupled Plasma Method

11. แคดเมียม (Cd) Digestion, Inductively Coupled Plasma Method

12. ตะก่ัว (Pb) Digestion, Electrothermal Atomic Absorption

Spectrometric Method

13. ปรอท (Hg) Digestion, Cold-Vapor Atomic Absorption Spectrometric

Method

14. สารหนู (As) Digestion, Hydride Generation/ Atomic Absorption

Spectrometric Method

15. ดดี ที ี (DDT) Gas Chromatography Method

16. แอลฟา-บีเอชซี (Alpha-BHC) Gas Chromatography Method

17. ดีลดริน (Dieldrin) Gas Chromatography Method

18. อลั ดรนิ (Aldrin) Gas Chromatography Method

19. เฮปตาคลอร์ และเฮปตาคลอร์ อีปอกไซด์ (Heptachlor Gas Chromatography Method
and Heptachlor epoxide)

20. เอนดรนิ (Endrin) Gas Chromatography Method

21. ไบคารบ์ อเนต Alkalinity (Bicarbonate) Titration Method

22. คาร์บอเนต Alkalinity (Carbonate) Titration Method

23. แคลเซียม (Ca2+) Digestion, Inductively Coupled Plasma Method
24. คลอไรด์ (E.coli) Argentometric Method

25. ค่าการนำ้ ไฟฟ้า (Conductivity) Electrometric Method

26. เหล็ก (Fe) Digestion, Inductively Coupled Plasma Method

27. แมกนีเซียม (Mg2+) Digestion, Inductively Coupled Plasma Method
28. ฟอสเฟต (PO43-) Ascorbic Acid Method
29. Residual Sodium Carbonate (RSC) Calculate

30.โซเดยี ม (Na+) Digestion, Inductively Coupled Plasma Method

31. Sodium Adsorption Ratio (SAR) Calculate

32. ซัลเฟต (SO42-) Turbidimetric Method

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผบู้ ริหาร
บริษทั เอน็ ริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
118

โครงการศกึ ษาผลกระทบสง่ิ แวดล้อมเบื้องตน้ อา่ งเกบ็ น้ำบ้านเหมืองตะกว่ั รายงานฉบับสุดท้ายการวิเคราะห์
อนั เนอื่ งมาจากพระราชดำริ จังหวดั พัทลุง ผลกระทบส่ิงแวดล้อมเบ้ืองตน้ (IEE)

ตารางที่ 7.5.5-1 ดชั นคี ณุ ภาพนำ้ ทตี่ รวจสอบและวิธกี ารวเิ คราะห์ (ต่อ)

ดัชนคี ณุ ภาพนำ้ วธิ กี ารตรวจวัด/วิเคราะห์

33. ความกระดา้ งทงั้ หมด (Total hardness as CaCO3) EDTA Titrimetric
34. ปรมิ าณของแขง็ ที่ละลายได้ (TDS) Dried at 180°C
35. ปรมิ าณสารแขวนลอย (TSS) Dried at 103–105°C
36. ความขุน่ (Turbidity) Nephelometric Method
37. โครเมียม เฮกซาวาเลนท์ Digestion, Inductively Coupled Plasma Method
38. ความโปรง่ ใส (Transparcncy) Visual Method
39. ความเค็ม (Salinity) Electrical Conductivity Method
40. อโี คไล (E.coli) Most Probable Number Method

(6) ระยะเวลาการดำเนินการ
2 คร้งั /ปี ในฤดูกาลแล้งและช่วงฤดูฝน ดำเนินการตลอดระยะเวลาการกอ่ สร้างจำนวน 5 ปี และ

ชว่ งระยะดำเนนิ การเปน็ ระยะเวลา 2 ปตี ่อเนอ่ื ง (ปีท่ี 6 ถงึ ปที ี7่ ) หลงั จากน้ันดำเนินการในปที ี่ 10 และปีที่ 13 แสดง
ดงั ตารางท่ี 7.5.5-2

ตารางท่ี 7.5.5-2 กิจกรรมและระยะเวลาดำเนนิ งานแผนการติดตามตรวจสอบคณุ ภาพน้ำผวิ ดิน

ระยะเวลา (ปี)

กิจกรรม ระยะก่อน ระยะก่อสร้าง ร ะ ย ะ ดาเ นิ น ก าร หน่วยงานรับผิดชอบ
การก่อสร้าง 234
1. ติดตามตรวจสอบคุณภาพน้าผิวดินในระยะก่อสร้าง
2. ติดตามตรวจสอบคุณภาพน้าผิวดินในระยะดา้ เนินการ 1 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
3. การจดั ท้ารายงาน
กรมชลประทาน

(7) งบประมาณ
2.88 ล้านบาท แสดงดงั ตารางที่ 7.5.5-3

ตารางท่ี 7.5.5-3 งบประมาณการดำเนินงานแผนการติดตามตรวจสอบคณุ ภาพนำ้ ผวิ ดิน

ระยะเวลำ (ปี)

กิจกรรม ระยะก่อนกำร ระยะก่อสร้ำง ระยะด้ำเนนิ กำร รวม
ก่อสร้ำง (ล้ำนบำท)
1. ติดตำมตรวจสอบคุณภำพนำ้ ผิวดินในระยะก่อสรำ้ ง 9 10 11 12 13 14 15
2. ติดตำมตรวจสอบคุณภำพนำ้ ผิวดินในระยะดำ้ เนนิ กำร 1 2 3 4 5 678 1.60
3. กำรจดั ท้ำรำยงำน 0.32 0.32 1.28
- 0.32 0.32 0.32 0.32 0.32 (0.01) (0.01) (0.10)
รวม 0.32 0.32 2.880
หมำยเหตุ () งบประมำณรวมอยู่ในค่ำดำ้ เนนิ กำรตำมแผน 0.32 0.32

- (0.01) (0.01) (0.01) (0.01) (0.01) (0.01) (0.01)

0.32 0.32 0.32 0.32 0.32 0.32 0.32

(8) การประเมนิ ผล
กรมชลประทานจดั ทำรายงานเสนอมาการติดตามตรวจสอบคณุ ภาพนำ้ ผิวดิน 1 ครั้ง/ปี

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผู้บริหาร
บริษทั เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
119

โครงการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบื้องต้น อา่ งเกบ็ นำ้ บา้ นเหมอื งตะกวั่ รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อนั เนอ่ื งมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพัทลงุ ผลกระทบส่งิ แวดล้อมเบ้ืองต้น (IEE)

2) แผนการตดิ ตามตรวจสอบนเิ วศวทิ ยาทางนำ้ และทรพั ยากรประมง
(1) หลักการและเหตุผล
การก่อสร้างโครงการอาจก่อใหเ้ กิดผลกระทบต่อสภาพนิเวศวทิ ยาทางนำ้ ในพืน้ ที่โครงการ ดังน้ัน

จึงควรติดตามตรวจสอบผลกระทบที่อาจเกิดข้ึนต่อสภาพนิเวศวิทยาทางน้ำ รวมท้ังกิจกรรมการประมง ท้ังในระยะ
กอ่ สรา้ งและระยะดำเนินการที่อาจได้รับผลกระทบจากการพัฒนาโครงการ

(2) วตั ถปุ ระสงค์
เพื่อติดตามตรวจสอบด้านนิเวศวิทยาทางน้ำและทรัพยากรประมงพื้นที่โครงการ ท่ีคาดว่าจะ

ได้รบั ผลกระทบจากการก่อสร้างและการดำเนนิ การโครงการ
(3) หนว่ ยงานรับผิดชอบ
กรมชลประทาน
(4) พืน้ ทีป่ ฏบิ ัติการ
บริเวณที่จะทำการก่อสร้างฝาย และพ้ืนท่ีชลประทาน โดยเก็บตัวอย่างน้ำ จำนวน 4 สถานี 2

คร้ัง เพ่อื เปน็ ตวั แทนของ 2 ฤดูกาล คือ ฤดฝู นและฤดแู ลง้ ได้แก่
สถานที ี่ 1 บริเวณอ่างเกบ็ นำ้ บา้ นเหมืองตะกวั่ พกิ ดั 618150E, 795543N
สถานีท่ี 2 บรเิ วณทตี่ ัง้ หวั งานเขื่อน พิกดั 618471E, 795884N
สถานที ี่ 3 บรเิ วณที่คลองเหมอื งตะกวั่ (ลำนำ้ สาขา) พกิ ดั 619502E, 797981N
สถานีที่ 4 บริเวณพ้ืนทีห่ ้วยแม่ไม้มกู (ลำน้ำสาขา) พิกดั 923040E, 803915N

(5) วธิ ีดำเนนิ การ
1. แพลงก์ตอนพชื และแพลงก์ตอนสัตว์
- การเก็บตัวอย่างแพลงก์ตอนพืชและแพลงก์ตอนสัตว์ จะใช้ถุงแพลงก์ตอนขนาดตา 30

ไมครอน เพ่ือกรองตัวอย่างน้ำปริมาณ 80 ลิตร เก็บตัวอย่างน้ำโดยใช้กระบอกแบบปิดอัตโนมัติจากสถานที่เก็บ
ตัวอย่างท้ัง 2 แห่ง ท่ีความลึกประมาณ 0.6 เมตร ใต้ระดับผิวน้ำ ตัวอย่าง แพลงก์ตอนท่ีค้างอยู่ในถุงจะถูกรวบรวม
และเก็บรักษาด้วยน้ำยาฟอร์มาลีนเข้มข้น 5-7% เพ่ือนำมาทำการวิเคราะห์จำแนกชนิดและจำนวน ณ
ห้องปฏิบัติการต่อไป โดยความหนาแน่นของส่ิงมีชีวิตในน้ำจะคำนวณในหน่วยเซลล์ต่อลูกบาศก์เมตร หลังจากท่ีทำ
การวิเคราะห์ชนิดและความหนาแน่นของแพลงก์ตอนของแต่ละแห่งแล้ว จะนำมาคำนวณความหลากหลายทาง
ชีวภาพ (Species Diversity Index) จากสมการของ Shannon-Wiener Index (Shannon และ Wiener, 1963)

นอกจากนี้แล้วจะทำการเก็บตัวอย่างน้ำเพื่อนำไปวิเคราะห์ Chlorophyll A และ
Pheophytin A โดยมีวิธีการเก็บ ตัวอย่างตาม Standard methods for the Examination of Water and
Wastewater (20 edition, 2017) ซึ่งมีรายละเอียดดังน้ี 1) กรองน้ำตวั อยา่ งดว้ ยกระดาษกรองขนาด 0.45 ไมครอน
ทันทีท่ีเก็บตัวอย่างแล้วจดปริมาตรท่ีผ่านกระดาษกรองไว้เพ่ือนำไปคำนวณหา Chlorophyll A ต่อไป โดยปริมาตร
น้ำทีใ่ ชใ้ นการกรองให้ดูจากความหนาแน่นของแพลงก์ตอน และปริมาณตะกอนที่มีอยู่ในตวั อย่างน้ำน้ันเป็นหลัก คือ
อย่างน้อยบนกระดาษควรปรากฏสเี ขยี วของแพลงกต์ อนให้เหน็ 2) หยด MgCO3 ลงในกระดาษท่ีกรองน้ำผ่านแล้ว
3-4 หยด พบั คร่ึง แล้วใสภ่ าชนะปิดมดิ ชิด เช่น กระดาษฟอยล์ในถุงพลาสตกิ ที่ไม่มีอากาศ แล้วนำไปเกบ็ ไว้ในชอ่ งแช่
แขง็ และสง่ หอ้ งปฏบิ ัตกิ ารวิเคราะหค์ ุณภาพนำ้ ของคณะประมงมหาวิทยาลยั เกษตรศาสตร์

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกดั รายงานสรุปสำหรับผูบ้ ริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกัด
120

โครงการศกึ ษาผลกระทบส่ิงแวดล้อมเบื้องต้น อ่างเก็บนำ้ บ้านเหมืองตะกวั่ รายงานฉบับสุดทา้ ยการวิเคราะห์
อนั เนือ่ งมาจากพระราชดำริ จังหวัดพทั ลุง ผลกระทบสงิ่ แวดลอ้ มเบื้องต้น (IEE)

2. สตั ว์หน้าดนิ
จะทำการเก็บตัวอย่าง ณ สถานีเดียวกันกับสถานีเก็บตัวอย่างแพลงก์ตอน โดยใช้ Ekman

Grab ขนาดพื้นท่ี 0.5 ตารางฟุต ตกั ดินพ้ืนท้องน้ำ ณ แตล่ ะสถานี จำนวน 3 ตวั อยา่ ง โดยตัวอย่างทงั้ หมดท่เี ก็บได้จะ
ถูกนำมารวมเข้าดว้ ยกันเพ่ือจำแนกขนาดของสัตว์หน้าดนิ โดยตะแกรงลวดหลายขนาด นอกจากนจี้ ะบันทึกลักษณะ
ตะกอน และดองตัวอย่างที่ค้างอยู่ในตะแกรงด้วยน้ำยาฟอรม์ าลีนที่มีความเข้มข้น 5-7% เพ่ือนำมาทำการวิเคราะห์
จำแนกชนิดและจำนวน ณ หอ้ งปฏบิ ตั กิ ารต่อไป

3. ปลาและสัตวน์ ้ำและพรรณไมน้ ำ้ อนื่ ๆ
จะทำการเก็บตัวอยา่ ง ณ สถานีเดียวกันกับสถานเี ก็บตัวอย่างแพลงกต์ อน และสตั ว์หนา้ ดิน

ทง้ั หมด 4 สถานี โดยใช้อวนทับตลิง่ ขนาดตา 3 มิลลิเมตร ขนาดผืนอวนยาว 15 เมตร ใชค้ นลากขงึ ลอ้ มจับปลา ปลา
ที่จับได้จะถูกนำมาจำแนกชนิด น้ำหนักและความยาวของตัวปลา ซึ่งหากไม่สามารถจำแนกชนิดได้จะทำการเก็บ
รักษาตัวอย่างในถุงพลาสติกในน้ำยาฟอร์มารีน ความเข้มข้น 10% และนำส่งไปวิเคราะห์ที่ห้องปฏิบัติการต่อไป
นอกจากนีจ้ ะทำการเก็บข้อมูล โดยการสอบถามจากชาวบา้ นบริเวณน้ันด้วย ทง้ั นีใ้ นขณะท่ีทำการเกบ็ ตัวอยา่ งแพลงก์
ตอน สัตว์หนา้ ดินและปลา

(6) ระยะเวลาการดำเนนิ การ
2 คร้ัง/ปี ในฤดกู าลแล้งและช่วงฤดูฝน ดำเนินการตลอดระยะเวลาการก่อสร้างจำนวน 5 ปี และ

ช่วงระยะดำเนินการ โดยดำเนินการ 2 ปีต่อเน่ือง (ปีท่ี 6 ถึงปีท่ี7) ในระยะดำเนินการ หลังจากน้ันดำเนินการในปีที่
10 และปีที่ 13 แสดงดังตารางท่ี 7.5.5-4

ตารางที่ 7.5.5-4 กจิ กรรมและระยะเวลาดำเนนิ งานแผนติดตามตรวจสอบนิเวศวทิ ยาทางนำ้ และทรัพยากรประมง

ระยะเวลา (ปี)

กิจกรรม ระยะก่อน ระยะก่อสร้าง ระยะดาเนินการ หน่วยงานรับผิดชอบ
การก่อสร้าง 234
1. ติดตามตรวจสอบนิเวศวิทยาทางน้าในระยะก่อสร้าง
2. ติดตามตรวจสอบนิเวศวิทยาทางน้าในระยะด้าเนินการ 1 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
3. การจดั ท้ารายงาน
กรมชลประทาน

(7) งบประมาณ
5.76 ล้านบาท แสดงดงั ตารางท่ี 7.5.5-5

ตารางท่ี 7.5.5-5 งบประมาณการดำเนินงานแผนติดตามตรวจสอบนิเวศวทิ ยาทางนำ้ และทรัพยากรประมง

ระยะเวลา (ปี)

กิ จ ก ร ร ม ร ะ ย ะ ก่ อ น ร ะ ย ะ ก่ อ ส ร้ าง ร ะ ย ะ ดาเ นิ น ก าร รวม
ก าร ก่ อ ส ร้ าง (ล้านบาท)
1. ติดตามตรวจสอบนิเวศวิทยาทางน้าในระยะก่อสร้าง 9 10 11 12 13 14 15
2. ติดตามตรวจสอบนิเวศวิทยาทางน้าในระยะดา้ เนินการ 1 2 3 4 5 678 3.20
3. การจดั ท้ารายงาน 0.64 0.64 2.56
- 0.64 0.64 0.64 0.64 0.64 (0.01) (0.01) (0.10)
รวม 0.64 0.64 5.760
หมายเหตุ () งบประมาณรวมอยู่ในค่าด้าเนินการตามแผน 0.64 0.64

- (0.01) (0.01) (0.01) (0.01) (0.01) (0.01) (0.01)

0.64 0.64 0.64 0.64 0.64 0.64 0.64

บริษัท เอช ทู โอ คอนซัลท์ จำกดั รายงานสรุปสำหรับผู้บริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
121

โครงการศกึ ษาผลกระทบสิง่ แวดลอ้ มเบื้องต้น อา่ งเก็บนำ้ บ้านเหมอื งตะก่วั รายงานฉบบั สุดท้ายการวิเคราะห์
อันเนอื่ งมาจากพระราชดำริ จงั หวัดพทั ลุง ผลกระทบสิ่งแวดลอ้ มเบื้องต้น (IEE)

(8) การประเมินผล
กรมชลประทานจัดทำรายงานเสนอมาการติดตามตรวจสอบนิเวศวิทยาทางน้ำและทรัพยากร

ประมง 1 ครงั้ /ปี
3) แผนการปลกู ป่าทดแทน
(1) หลกั การและเหตผุ ล
ทรัพยากรป่าไม้นับเป็นทรัพยากรหลักที่ได้รับผลกระทบจากการดำเนนิ โครงการ เนื่องจากทำให้

เกิดสูญเสียต่อป่าไม้ จึงต้องมีมาตรการติดตามตรวจสอบจัดเตรียมไว้เพื่อให้เกิดความมั่นในใจต่อการพัฒนาจาก
โครงการ ว่ามกี ารฟนื้ ฟูสภาพนิเวศป่าไม้ของพื้นทโี่ ครงการภายหลังการกอ่ สรา้ งแล้วเสรจ็

(2) วตั ถปุ ระสงค์
เพ่ือป้องกันและแก้ไขผลกระทบต่อพื้นที่ป่าไม้และทรัพยากรป่าไม้ และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้

บริเวณพื้นท่ใี กล้เคยี ง ทดแทนพ้ืนทปี่ า่ ไม้และทรัพยากรป่าไมท้ ่ไี ดร้ บั ผลกระทบจากการพฒั นาโครงการ
(3) หน่วยงานรบั ผิดชอบ
กรมชลประทานจดั ต้ังงบประมาณให้ กรมป่าไม้ และกรมอทุ ยานแห่งชาติ สตั ว์ปา่ และพันธ์ุพชื
(4) พน้ื ท่ีปฏบิ ัตกิ าร
การปลูกป่าทดแทนจำนวน 545 ไร่ โดยพื้นท่ีปลูกป่าทดแทนอันดับแรกให้เลือกการปลูกป่า

ชดเชยในพ้ืนท่ดี ้านต้นนำ้ ลำธารในระดบั เหนือพน้ื ที่อ่างเกบ็ น้ำแหง่ นี้ก่อนพิจารณาจากตามแนวระดบั เกบ็ กักสูงสดุ แล้ว
ขยายออกไป อันดับที่สองบรเิ วณพื้นทป่ี า่ ไม้ทร่ี อการฟืน้ ฟเู ริ่มจากบริเวณพืน้ ที่หัวงานท่ีเป็นแนวสันอา่ งเก็บนำ้ ลงไปสู่
พื้นท่ดี า้ นท้ายน้ำที่ไดร้ ับผลประโยชน์ และอนั ดบั ทสี่ าม เป็นพื้นท่ีป่าสวนสาธารณะของแต่ละท้องถิ่น

(5) วธิ ดี ำเนินการ
การดำเนินการปลูกป่าทดแทนพื้นท่ีที่สูญเสียพ้ืนที่ป่าไปอย่างถาวรโดยเปลี่ยนเป็นพื้นท่ีอ่างเก็บน้ำ

ซึ่งอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ป่าสงวนแห่งชาติป่าเทือกเขาบรรทัด เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด รวมพื้นท่ีน้ำท่วม
สูงสดุ ท้ังส้ิน 351.6 ไร่ โดยประสานงานกับกรมอุทยานแห่งชาติ ซ่ึงต้องดำเนินการปลูกปา่ ทดแทนไม่น้อยกวา่ 3 เท่าของ
พ้ืนที่ที่สูญเสียหรือประมาณ 545 ไร่ โดยปลูกในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติเทือกเขาบรรทัดแปลงท่ี 1 ตอนที่ 3 ของกรมป่าไม้
จำนวน 396.7 ไร่ และดำเนินการปลูกในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด ของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และ
พันธุพ์ ชื จำนวน 148.3 ไร่

(6) ระยะเวลาการดำเนินการ
การปลูกป่าทดแทน ดำเนินการปลูกป่าในปที ี่ 1-3 ปี (ปที ี่ 3 ถึงปที ี่ 5) และบำรุงรักษาในปที ่ี 2-9

(ปีท่ี 4 ถงึ ปที ่ี 12) แสดงดังตารางท่ี 7.5.5-6

บริษัท เอช ทู โอ คอนซลั ท์ จำกัด รายงานสรปุ สำหรับผู้บริหาร
บริษัท เอ็นริช คอนซัลแตนท์ จำกดั
122