14. ນ. ຄໍາໃບ ສີດາວົງ (ສົ່ງ ມຊ)

37 4. ຂບຍຽຂຈ຾ຌທ຃ຈິກາຌຘກຶຘາ ກາຌ຃ຓ ຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄ ຓ 1 ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄ ຓ ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ - ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑືໄຌ຋ໃີຌາ - ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑືໄຌ຋ໃີຘທຌ - ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຆຍັຘິຌເຌ຃ທ຺ຽປບືຌ - ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຖາງປຍັ-ຖາງ຅າໃ ງ - ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ເຘຑໃ ືໄຌ຋ໃີຽຘຈຊະກຈິບໃືຌໂ ຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ - ຘຸຂະຑາຍ - ຆທີຈິ - ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິ ຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ - ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ - ຎໃາແຓໄ - ຑະງາຈ຋ໃີຉາຓຓາ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ 2 ຂຌັໄຉບຌກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄ ຓ - ກາຌຎໄບຄກຌັ - ກາຌ຃ທຍ຃ຸຓ - ກາຌຒືໄຌຒູ 3 ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ - ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ - ຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ - ຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ

38 ກາຌຘຶກຘາ຃ຄັໄຌີໄຏຘໄູ ຶກຘາແຈ຾ໄ ຍຄໃ ຂບຍຽຂຈກາຌຘຶກຘາບບກຽຎັຌ 3 ຎະຽຈັຌ ຃ື1) ຘຶກ ຘາຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຉໃ ກຍັຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຆໃຄຶຎະກບຍຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺຋າຄຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ, ຘຄັ຃ຓ຺ ຾ຖະ ຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓ, 2) ຘຶກຘາປຍູ ຾ຍຍ ກາຌ຅ຈັກາຌແຑຌາ ໄຊທໄຓຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຓີ ກາຌຘາໄຄ຾ຏຌ , ກາຌ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັ ຾ຖະ ກ າຌຉິຈຉາຓ ຾ຖະ ຎະຽຓຌີຏຌ຺ , 3) ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺຋ໃີຊກື ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄຑ຃ູ ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຿ຈງຎະກບຍຓກີາຌຎຍັຉທ຺ ຋າຄຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ, ຘຄັ຃ຓ຺ ຾ຖະ ຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓ. 5. ຃ທາຓໝາງຂບຄ຃າ ຘຍັ຋ໃີເຆເໄຌກາຌຘກຶຘາ ແຑຌາ ໄຊທໄ ຓ ໝາງຽຊຄິ ແຑ຋າ ຓະຆາຈ ຋ໃີຽກຈີຂຌຶໄ ຅າກກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຂບຄຘະຑາຍຑູຓບາກາຈ ຽຎັຌຽນຈກາຌ຋ໃີຽກຈີຓກີາຌ຋າ ຖາງ ຾ຖະ ຘາໄຄ຃ທາຓຽຘງນາງຉໃຽ ຘຈຊະກຈິ, ຘຄັ຃ຓ຺ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈ ຖບໄ ຓ຋າ ຓະຆາຈ ຌາ ແຎຘ຃ູໃ ທາຓຽຘງນາງດາໃ ຄນຖທຄນຖາງເນ຾ໄ ກຆໃ ທີຈິ ຾ຖະ ຆຍັຘິຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ. ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ໝາງຽຊຄິ ຏຌ຺຋ໃີຎະກຈ຺ຉາຓຓາຑາງນົຄັ຋ໃີຊກືກະ຋ຍ຺຅າກຽນຈກາຌແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຆໃຄຶ ຓ຋ີຄັ຋າຄຍທກ ຾ຖະ ຋າຄຖຍ຺, ຋າຄກຄ຺ ຾ຖະ ຋າຄບບໄ ຓ, ຋ຄັແຖງະຘຌັໄ ຾ຖະ ແຖງະງາທຉໃ ຍຌັຈາ ຘໃິຄ຋ໃີຓຆີທີຈິ ເຌ຿ຖກ, ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິຂບຄຎະຆາຆຌ຺, ຉໃ ຈາໄຌຘຂຸ ະຑາຍ, ຖະຍຍ຺ຌຽິທຈ, ຆຍັຘິຌ຋າຄ ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ, ຘຄັ຃ຓ຺ ຾ຖະ ທຈັ຋ະຌະ຋າ , ຖທຓ຋ຄັຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ຾ຖະ ຑືໄຌຊາຌ຿຃ຄຖາໃ ຄ. ກາຌຎຍັຉທ຺ ໝາງຽຊຄິກາຌງບຓປຍັກຍັຘະຑາຍ ຾ຖະ ກາຌປຍັຓກືຍັຘະຑາຍຂບຄຑຓູ ບາກາຈ ຉທ຺຅ຄິ ນົືກາຌ຃າຈກາຌຂບຄກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຈຌິຒໄາບາກາຈ ນົືປຍັຓກືຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກກາຌ ຎໃຼຌ຾ຎຄຈຄໃັກາໃ ທ ຆໃຄຶບາຈຘາໄຄ຃ທາຓບຌັຉະຖາງ ນົ຃ືທາຓຽຘງນາງຉໃ ກຍັ຿ບກາຈ຋າຄຏຌ຺ຎະ຿ນງຈ ຉໃ ຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຂໃູ ບຄຎະຆາຆຌ຺ດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາ.ຄ ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ ໝາງຽຊຄິ ຖາງປຍັ ຾ຖະ ຖາງ຅າໃ ງ, ຑືໄຌ຋ໃີ຋າ ກາຌຏະຖິຈ, ຆຍັຘິຌຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺ດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາ.ຄ ຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ ໝາງຽຊຄິ ກາຌ຋າ ຓານາກຌິ , ກາຌຎະກບຍບາຆຍີ , ກາຌຑທ຺ຑຌັຘຄັ຃ຓ຺ຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺ດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາ.ຄ ຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ໝາງຽຊຄິ ຽຌບືໄ ຋ໃີກາຌ຋າ ຓານາກຌິຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຖທຓ຋ຄັແປຌໃ າ, ປທ຺ໄ ຘທຌ, ຽຌບືໄ ຋ໃີຈຌິຎະຽຑຈຉາໃ ຄໂ ຖທຓຽຊຄິຑະງາຈ຋ໃີຉາຓຓາ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ດຽໃູຂຈ ຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ູ .

39 ກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄ຃ທາຓຘຼໃ ຄ຅າກແຑຑິຍຈັ ຾ຓຌໃ ທ຋ິ ີກາຌຍ ຖິນາຌ຅ກັກາຌ຋ໃີຓນີົາງປຍູ ຾ຍຍ຋ໃີເຆໄ ກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄຽຂຈແຑຑິຍຈັ ຏາໃ ຌຂະຍທຌກາຌ຋ໃີຓຖີະຍຍ຺ຓກີາຌຎະຽຓຌີ຃ທາຓຘຼໃ , ຄ ກາຌທາຄ຾ຏຌງຸຈ ຋ະຘາຈ, ກາຌຑຈັ຋ະຌາ຋ໃີຓກີຈິ຅ະກາ ຾ຖະ ຓາຈຉະກາຌເຌກາຌນົຼຸຈຏບໃ ຌ຃ທາຓຘຼໃ ຄຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ. ແຑບຌັຉະຖາງ ຾ຓຌໃ ຎະກຈ຺ກາຌ ນົືຽນຈກາຌເຈໜໃືຄຽຆໃຄິຓ຋ີາໃ ບຼໃ ຄ຋ໃີ຅ະຽຎັຌຘາຽນຈຽກຈີຓີ ກາຌ຋າ ຖາງ ນົືຽຘງນາງເນ຾ໄ ກຎໃ ະຆາຆຌ຺຋າຄຈາໄຌຆທີຈິ ຾ຖະ ຆຍັຘິຌ , ກາຌຍ ຖິກາຌ ຾ຖະ ຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓຉາໃ ຄໂຂບຄຂບຄຎະຆາຆຌ຺ດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາ. ຄ ຃ທາຓປຍັປ ູໄ ຾ຓຌໃ ກາຌປຍັປຂູໄ ບຄຎະຆາຆຌ຺ດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ເຌກາຌກຼຓຑບໄ ຓ , ກາຌ ຎໄບຄກຌັ, ກາຌປຍັຓ, ືກາຌຒືໄຌຒນູ ົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓຽຑໃືບຽປັຈເນນໄ ົຼຸຈຏບໃ ຌຏຌ຺ຽຘງນາງ຋ໃີຽກຈີຂຌືໄ. ກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄ ຓ ໝາງຽຊຄິ ກາຌຘາໄຄ຾ຏຌ , ກາຌ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັ ຾ຖະ ກາຌ ຉິຈຉາຓ ຾ຖະ ຎະຽຓຌີຏຌ຺ແຑຌາ ໄຊທໄຓຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຾ຖະ ໜທໃ ງຄາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌ ຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ. ກາຌປຍັຓ ື຾ຓຌໃ ກາຌ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັກາຌຉບຍ຿ຉແໄຑຌາ ໄຊທໄຓ ຾ຖະ ກາຌຈຈັຎຍັ຋ໃີຘາຓາຈ ຾ກແໄຂຍຌັຈາຏຌ຺ກະ຋ຍ຺, ຏຌ຺ຽຘງນາງ, ຋ໃີບາຈ຅ະຽກຈີຂຌືໄ ນົືຽກຈີຂຌືໄ ນົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓ຿ຈງກາຌຌາ ເຆທໄ ຋ິ ີກາຌ, ທຈັຊຘຸ ໃິຄຂບຄ, ເຌກາຌຉບຍຘະໜບຄ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌເຌຆທໃ ຄຽທຖານງຄຸໄງາກ , ກາຌ ຆທໃ ງຽນົືບຉຌ຺ຽບຄ, ກາຌຽບ຺າຉທ຺ຖບຈຂບຄຎະຆາຆຌ຺, ກາຌຓຘີທໃ ຌປທໃ ຓຆທໃ ງຽນົືບຽຆໃຄິກຌັ ຾ຖະ ກຌັ ກາຌຌາ ເຆກໄ ຌ຺ແກ - ຓາຈຉະກາຌຉບຍ຿ຉແໄຑຑິຍຈັ , ກາຌ຾ກແໄຂຂບຄຂຌັໄຍາໄຌ, ກາຌຎະຘາຌຄາຌ ຂບຄຍາໄຌ ຾ຖະ ຽຓບືຄເຌກາຌຉບຍ຿ຉ, ໄກາຌຆທໃ ງຽນົືບ຅າກຖຈັຊະຍາຌ. ຎະຆາຆຌ຺ ຾ຓຌໃ ຃ຌ຺, ຆຸຓຆຌ຺຋ໃີຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິ ຾ຖະ ຓຘີາ ຓະ຿ຌ຃ທ຺ດເໃູຌຍາໄຌຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ. ກາຌ຅ຈັຉຄັໄ ຾ຓຌໃ ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຍາໄຌ, ຽຓບືຄ ຾ຖະ ຑາກຘທໃ ຌ຋ໃີກຼທຂບໄ ຄບໃືຌໂ ຽຆໃຄິຖທຓຓຖີຈັຊະຍາຌ, ຽບກະຆຌ຺, ບຄ຺ກາຌ຅ຈັຉຄັໄຘາກຌ຺. ຂຌັໄຉບຌກາຌ຅ຈັກາຌ ໝາງຽຊຄິຂຌັໄຉບຌ຋ໃບີາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຂຌັໄຉາໃ ຄໂ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄຌາ ເຆໄ ເຌກາຌ຅ຈັກາຌແຑຌາ ໄຊທໄຓເຌແຖງະຽກຈີແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຆໃຄຶຎະກບຍຓຂີຌັໄຉບຌກາຌຘາໄຄ຾ຏຌ , ຂຌັໄ ຉບຌກາຌ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັ ຾ຖະ ຂຌັໄຉບຌກາຌຉິຈຉາຓຎະຽຓຌີຏຌ.຺ ແຖງະກບໃ ຌຌາ ໄຊທໄ ຓ ຾ຓຌໃ ແຖງະຎກ຺ກະຉິຍໃ ຓຽີນຈກາຌຌຊ ໄ ທໄຓຎະຆາຆຌ຺ຓກີາຌກະກຼຓ຃ທາຓ ຑບໄ ຓເຌຈາໄຌກາຌຉິຈຉາຓຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌ, ຑານະຌະ, ທຈັຊຘຸ ໃິຄຂບຄ຋ໃີ຅າ ຽຎັຌຽຑໃືບຌາ ເຆຽໄຂ຺ໄາເຌກາຌ ກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓກບໃ ຌກາຌຽກຈີແຑຌາ ໄຊທໄຓ.

40 ແຖງະຌາ ໄຊທໄ ຓ ຾ຓຌໃ ແຖງະຓຽີນຈກາຌຐຌ຺ຉກ຺຾ປຄຌາ ໄຖຌ຺ໄ ຐໃຄັຽປັຈເນຽໄກຈີຓຌີາ ໄຊທໄຓ ຽກຈີຓຏີຌ຺ ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຋າຄຈາໄຌຆທີຈິກາຌຽຎັຌດໃູ , ຑືໄຌຊາຌ຿຃ຄຖາໃ ຄຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຎະຆາຆຌ຺ແຈຓໄ ກີາຌ຅ຈັຉັໄ ຄ ຎະຉິຍຈັຍຌັຈາກຈິ຅ະກາ ເຌກາຌປຍັຓຆືທໃ ງຽນົືບຍຌັຽ຋຺າ຋ກຸ ເນຎໄ ະຆາຆຌ.຺ ແຖງະນົຄັແຑຌາ ໄຊທໄ ຓ ຾ຓຌໃ ແຖງະຌາ ໄນົຼຸຈຖຄ຺ ຘະຑາຍກາຌແຈກໄ ຍັ຃ຌືຘຘູໃ ະຑາຍຎກ຺ກະຉິ ກາຌ຅ຈັຉຄັໄ຋າຄຑາກຖຈັ, ຽບກະຆຌ຺, ຑາກຘທໃ ຌບຄ຺ກາຌ຅ຈັຉຄັໄຘາກຌ຺ຽຂ຺ໄາຓາຆທໃ ງຽນົືບເຌກາຌຒືໄຌຒູ ຽປບືຌຆາຌ, ແປຌໃ າປທ຺ໄຘທຌ, ຍຌັຈາຑືໄຌຊາຌ຿຃ຄໃ ຖາໃ ຄ ຾ຖະ ຎຈັເ຅ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິກຍັ຃ຌືຘຘູໃ ະຑາຍ ຎກ຺ກະຉ.ິ ຽຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຾ຓຌໃ ຆໃຂືບຄກຸຓໃ ຍາໄຌ຋ໃີຽກຈີຓແີຑຌາ ໄຊທໄຓຽກຈີຂຌຶໄ ຋ກຸ ຎີ຿ຈງກທຓຑືໄຌ຋ໃີດໃູ 6 ຍາໄຌ ຃ືຍາໄຌຽຑງທຈັ, ຍາໄຌ຿ຑຘ, ີຍາໄຌເຏໃ , ຍາໄຌຌາ຿ຑ, ຍາໄຌຘຌັ຃ຄິ ຾ຖະ ຍາໄຌຆາ ງຄຸ .

41 ຑາກ຋ ີ III ທ຋ ິ ີ ກາຌຘກ ຶ ຘາ 1. ປຍູ ຾ຍຍກາຌຘກຶຘາ ເຌກາຌຘຶກຘາ຃ຄັໄຌຏີໄ ຘໄູ ຶກຘາ ແຈຌໄ າ ເຆກໄ າຌຘຶກຘາ຾ຍຍ຃ຌຸ ຌະຑາຍ຿ຈງກາຌຘາ ຑາຈ ຎະຆາກບຌກຸຓໃ ຽຎ຺ໄາໝາງຏ຋ໄູໃີຘາຓາຈເນຂໄ ຓໄ ຌູ ຋ໃີຘາ ຃ຌັ ຾ຖະ ຌາ ເຆຂໄ ຓໄ ຌູ ຅າກຖະຍຍ຺ຘາຖະຘຌ຺ຽ຋ຈ ຋າຄຑຓູ ຘີາຈເຌກາຌຘາ ນົທຈຽຍໃິຄຑືໄຌ຋ໃີຌາ ໄຊທໄຓ, ຘາ ຑາຈຎະຆາຆຌ຺ ຾ຖະ ໜທໃ ງຄາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄຽຑໃືບ ເນແໄຈຂໄ ຓໄ ຌູ ຉບຍ຿຅ຈກາຌຘຶກຘາ. 2. ກາຌກາ ຌຈ຺ຎະຆາກບຌ ຾ຖະ ກ ຸ ຓໃ ຽຎ຺ໄາໝາງ 2.1 ຎະຆາກບຌຘຶກຘາ ຎະຆາກບຌ຋ໃີຌາ ເຆເໄຌກາຌຘຶກຘາ຃ຄັໄຌ຾ີໄ ຓຌໃ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີບາແຘດເໃູຌຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຅າ ຌທຌ 6 ຍາໄຌ ຾ຖະ ໜທໃ ງຄາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄດນໃູ ບໄ ຄກາຌຎກ຺຃ບຄຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ຃ບືາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຂຌັໄຍາໄຌ, ກຸຓໃ ຍາໄຌ ຾ຖະ ຂຌັໄຽຓບືຄ. 2.2 ກາຌກາ ຌຈ຺ຂະໜາຈກຸຓໃ ຽຎ຺ໄາໝາງ ແຈເໄຆທໄ ຋ິ ີກາ ຌຈ຺຾ຍຍຽ຅າະ຅ຄ຺ຽຎັຌຉາຓກຸຓໃ ຽຎ຺ໄາໝາງ຋ໃີຘາຓາຈຽຎັຌຉທ຺຾຋ຌຂບຄຏ຋ໄູໃີຽ຃ງີຊກື ກະ຋ຍ຺, ຓຎີະຘຍ຺ກາຌ ຾ຖະ ຽ຃ງີ຾ກແໄຂກຍັຍຌັນາແຑຌາ ໄຊທໄຓຓາກບໃ ຌ ຑບໄ ຓ຋ຄັຘາຓາຈເນຂໄ ຓໄ ຌູ ແຈໄ ນົາງຽ຋ໃ຺າ຋ໃີ຅ະນົາງແຈໄຆໃຄຶຓີ3 ກຸຓໃ ນົກັໂ຃:ື ກຸຓໃ ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄນົກັໂຂບຄຽຓບືຄ ນົື຃ະຌະຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ ເຌຌຌັໄຓີ3 ຑາກຘທໃ ຌ (3 ຋າໃ ຌ) ຿ຈງຽຖືບກຽບ຺າ຃ະຌະນບໄ ຄກາຌຏເໄູຈໜໃຶຄ຋ໃີ ປຍັຏິຈຆບຍທຼກ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄນົກັຽຆໃັຌ: 1) ຋າໃ ຌປບຄຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄ . ນບໄ ຄກາຌ຾ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຘະນທຈັຈກີາຌຘຄັ຃ຓ຺ ຎະ຅າ ຽຓບືຄຏໄູ ປຍັຏິຈຆບຍທຼກຄາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັ. 2) ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍາໄຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຍາໄຌ ຅າ ຌທຌ6 ຋າໃ ຌ (ຍາໄຌຖະ 1 ຋າໃ ຌ). 3) ຾ຓຌໃ ກຸຓໃ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃທ຺ແຎ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຉາຄໜາໄ຃ບຍ຃ທ຺ຏ຋ໄູໃີຽ຃ງີຊກືກະ຋ຍ຺ຽຘງນາງ ຉທ຺຅ຄິຉະນົບຈແຖງະນົາງຎີ຋ໃີຏາໃ ຌຓາ ຅າ ຌທຌ 12 ຃ທ຺ຽປບືຌຖທຓ຋ຄັໝຈ຺ 21 ຋າໃ ຌ ຋ໃີຽຎັຌຏເໄູນຂໄ ໄ ຓຌູ ນົກັ

42 3. ຾ນົຄໃ ຂ ຓໄ ຌູ , ຽ຃ໃບືຄຓ ື຾ຖະ ທ຋ິ ີຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ 3.1 ຾ນົຄໃ ຂ ຓໄ ຌູ 1) ຂ ຓໄ ຌູ ຎະຊຓ຺ຓະຑຓູ ຾ຓຌໃ ຾ນົຄໃ ຂ ຓໄ ຌູ ຋ໃີແຈ຅ໄ າກກາຌຘາ ຑາຈຉທ຺຾຋ຌຎະຆາຆຌ຺ ຾ຖະ ໜທໃ ງຄາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ຃ື(1) ກຸຓໃ ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຽຓບືຄ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ ນົື຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄ ຽຓບືຄ ຅າ ຌທຌ 3 ຋າໃ ຌ, (2) ກຸຓໃ ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍາໄຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຍາໄຌ ຅າ ຌທຌ 3 ຋າໃ ຌ ຾ຖະ (3) ຉທ຺຾຋ຌຎະຆາຆຌ຺ ເຌຌຌັໄຏຘໄູ ຶກຘາ຅ະແຈຽໄຖືບກຽບ຺າ຃ບຍ຃ທ຺ຏ຋ໄູໃີຽ຃ງີຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຅າ ຌທຌ12 ຃ບຍ຃ທ຺. 2) ຂ ຓໄ ຌູ ຋ຉຸ ິງະຑຓູ ຾ຓຌໃ ຂ ຓໄ ຌູ ຋ໃີແຈ຅ໄ າກນບໄ ຄທາໃ ກາຌຎກ຺຃ບຄຽຓບືຄ຃ຌູ , ນບໄ ຄກາຌຆຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ, ນບໄ ຄກາຌກະຘິກາ ຾ຖະ ຎໃາແຓໄ, ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ , ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຍາໄຌ , ບາ ຌາຈກາຌ ຎກ຺຃ບຄຍາໄຌ ຍຈ຺຃ຌ຺ໄ຃ທາໄທ຋ິ ະງາຘາຈ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ , ຾ຌທ຃ທາຓ຃ຈິ , ຋ິຈຘະຈີ຾ຖະ ຌຉິ ິກາ ຋ໃີ ກຼໃ ທຂບໄ ຄ. 3.2 ຽ຃ໃືບຄຓກືາຌຽກຍັກາ ຂຓູຌ ໄ ຽ຃ໃບືຄຓ຋ືໃີຌາ ເຆເໄຌກາຌຘຶກຘາ຃ຄັໄຌີໄ຾ຓຌໃ ຾ຍຍຘາ ຑາຈຽ຅າະຽຖິກ ຿ຈງຏຘໄູ ຶກຘາແຈ຾ໄ ຍຄໃ ບບກ 2 ຑາກ ຈຄໃັຌ:ີໄ 1) ຑາກ຋ີ 1: ຾ຍຍຘາ ຑາຈຘາ ຖຍັ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຍາໄຌ ຾ຖະ ຎະຆາຆຌ຺. ຘທໃ ຌ຋ີ 1: ຂ ຓໄ ຌູ ຋ໃທ຺ແຎຂບຄຏເໄູນກໄ າຌຘາ ຑາຈຎະກບຍຓີ: ຽຑຈ, ບາງຸ, ຉາໃ ຾ໜຄໃ ຑາງເຌ ຍາຌໄ . ຘທໃ ຌ຋ີ 2: ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຉໃ ກຍັຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຆໃຄຶຎະກບຍຓີ1) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑືໄຌ຋ໃີຌາ, ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑືໄຌ຋ໃີຘທຌ, ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຆຍັ ຘິຌເຌ຃ບຍ຃ທ຺, ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຖາງປຍັ ຾ຖະ ຖາງ຅າໃ ງ2) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘຄັ຃ຓ຺: ຘຂຸ ະຑາຍຆທີຈິ ກາຌ ຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິ 3) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ : ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ, ຎໃາແຓໄ຾ຖະ ຑະງາຈ຋ໃີຉາຓຓາ຅າກແຑຌາ ໄ ຊທໄຓ. ຘທໃ ຌ຋ີ 3: ຂຌັໄຉບຌກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓຉໃ ກຍັຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຆໃຄຶຎະກບຍຓີກາຌຎໄບຄກຌັ, ກາຌ຃ທຍ຃ຸຓ, ກາຌຒືໄຌຒນູ ົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓ.

43 ຘທໃ ຌ຋ີ 4: ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺຋ໃີຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຉໃ ກຍັຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈ ຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຆໃຄຶຎະກບຍຓ: ີກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ, ກາຌ ຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ ຾ຖະ ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ. 2) ຑາກ຋ີ 2: ຾ຍຍຘາ ຑາຈຘາ ຖຍັໜທໃ ງຄາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ ຘທໃ ຌ຋ີ 1: ຂ ຓໄ ຌູ ຋ໃທ຺ແຎຂບຄຏເໄູນກໄ າຌຘາ ຑາຈຎະກບຍຓີ : ຽຑຈ, ບາງຸ, ຉາ ຾ໜຄໃ ຄາຌ , ຎະຘຍ຺ກາຌເຌກາຌຽປັຈທຼກ. ຘທໃ ຌ຋ີ 2: ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຉໃ ກຍັຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຆໃຄຶຎະກບຍຓີ1) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑືໄຌ຋ໃີຌາ, ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑືໄຌ຋ໃີຘທຌ, ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຆຍັ ຘິຌເຌ຃ບຍ຃ທ຺, ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຖາງປຍັ ຾ຖະ ຖາງ຅າໃ ງ 2) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘຄັ຃ຓ຺: ຘຸຂະຑາຍ, ຆທີຈິ ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິ 3) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ : ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ, ຎໃາແຓໄ຾ຖະ ຑະງາຈ຋ໃີຉາຓຓາ຅າກ ແຑຌາ ໄຊທໄຓ. ຘທໃ ຌ຋ີ 3: ຂຌັໄຉບຌກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓຉໃ ກຍັຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຆໃຄຶຎະກບຍຓີກາຌຎໄບຄກຌັ, ກາຌ຃ທຍ຃ຸຓ, ກາຌຒືໄຌຒນູ ົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓ. ຘທໃ ຌ຋ີ 4: ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺຋ໃີຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຉໃ ກຍັຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈ ຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຆໃຄຶຎະກບຍຓ: ີກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ, ກາຌ ຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ ຾ຖະ ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ. 3.3 ທ຋ິ ີກາຌຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ ຑາງນົຄັຘາໄຄ຾ຍຍຘາ ຑາຈຏາໃ ຌ຋ໃີຎຶກຘາ, ຏຆໄູ ທໃ ງ຋ໃີຎຶກຘາ ຾ຖະ ຃ະຌະກາ ຓະກາຌກທຈຘບຍ ຃ທາຓຘບຈ຃ບໃ ຄຂບຄຽ຃ໃບືຄຓື຅າ ຌທຌ 5 ຋າໃ ຌ ຽຎັຌ຋ໃີປຼຍປບໄ ງ ຾ຖທໄ ຏຘໄູ ຶກຘາ ຅ະຂ ໜຄັຘືຘະຽໜີ ຅າກ຃ະຌະທ຋ິ ະງາຘາຈຘຄັ຃ຓ຺ ຽຑໃືບງໃືຌຉໃ ກຸຓໃ ຍາໄຌຽຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ, ຅າກ ຌຌັໄກຈ າ ຽຌຌີກາຌຈຄໃັຌ:ີໄ 1) ຂ ໜຄັຘື຅າກ຃ະຌະທ຋ິ ະງາຘາຈຘຄັ຃ຓ຺ , ນບໄ ຄກາຌ຃ຌ຺ໄ຃ທາໄນົຄັຎະຖິຌງາຉີຽຑໃືບຂ ບະຌງຸ າຈຖຄ຺ຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ ຑືໄຌ຋ໃີ຅ະຘຶກຘາ ຾ຖະ ຎະຆາກບຌກຸຓໃ ຽຎ຺ໄາໝາງ, ຅ຈັຑິຓ຾ຍຍຘາ ຑາຈຉາຓ ຾ຉຖໃ ະກຸຓໃ ຽຎ຺ໄາໝາງ. 2) ຎະຘາຌກຍັຑາກຘທໃ ຌກຼໃ ທຂບໄ ຄ ຽຑໃືບ຾຅ຄໄ຅ຈຸ ຎະຘຄ, ຺ ກຸຓໃ ຽຎ຺ໄາໝາງ ຾ຖະ ຾຅ຄໄແຖງະຽທຖາ ຂບຄກາຌຖຄ຺ຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ. 3) ກາຌຖຄ຺ຽກຍັ ກາ ຂ ໄຓູຌກາຌຘາ ຑາຈ຅າກຍກຸ ຃ຌ຺ຘາ ຃ຌັຽຆໃັຌ ນທ຺ໜາໄນບໄ ຄທາໃ ກາຌຎກ຺຃ບຄ ຽຓບືຄ ນທ຺ໜາໄນບໄ ຄກາຌ຾ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຘະນທຈັຈກີາຌຘຄັ຃ຓ຺ , ນທ຺ໜາໄນບໄ ຄກາຌຆຍັຑະງາກບຌ

44 ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ, ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍາໄຌ, ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຍາໄຌ ຾ຖະ ຎະຆາຆຌ຺ຏ຋ໄູໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ 4) ຖຄ຺ຘຄັຽກຈຽຍໃິຄປບໃ ຄປບງຂບຄຖະຈຍັຌາ ໄຊທໄຓ (ປບງກາໃ ຌຂບຄຖະຈຍັຌາ ໄ຋ໃີຊທໄຓ຋ໃີແຈຍໄ ກ຺ ຾ນຄໄ ແຎ຾ຖທໄ) ຾ຖະ ບໃືຌໂ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ. 3.4 ກາຌຖທຍຖທຓຂ ຓໄ ຌູ ນົຄັ຅າກແຈຂໄ ຓໄ ຌູ ຓາ຃ຍ຺ຊທໄຌ຾ຖທໄ , ຏຘໄູ ຶກຘາແຈຽໄປັຈກາຌຊບຈຽ຋ັຍ ຿ຈງກາຌ຅ຈ຺ກາໃ ງ຃ຌືຂ ໄ ຓຌູ ຘຼຄ຾ຉຖໃ ະກຖ ະຌຂີບຄກຸຓໃ ຽຎ຺ໄາໝາງ ຆໃຄຶ຾ຓຌໃ ຂ ຓໄ ຌູ ຈຍິ , ຽຎັຌຂ ຓໄ ຌູ ຋ໃີຘາ ຃ຌັ ຾ຖະ ງຄັຍໃ ແຈຽໄປັຈ ກາຌທຽິ຃າະຓາ ກບໃ ຌ, ຾ຖທໄ ຌາ ຓາ ຖທຍຖທຓ , ຅ຈັໝທຈໝໃູນົື ຅ຈັ຾຅ຄຂ ຓໄ ຌູ ເນຊໄ ກືຉບໄ ຄຉາຓ ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺຋ໃີກາ ຌຈ຺ແທເໄນຖໄ ະບຼຈ. 4. ກາຌທຽິ຃າະ ຾ຖະ ຾ຎຏຌ຺ຂ ຓໄ ຌູ ກາຌທຽິ຃າະຂ ຓໄ ຌູເຌກາຌຘຶກຘາ຾ຍຍ຃ຌຸ ຌະຑາຍ ຏຘໄູ ຶກຘາ຋າ ກາຌກທຈຘບຍ຃ທາຓຘຓ຺ຍຌູ ຃ຍ຺ຊທໄຌຂບຄຂ ຓໄ ຌູ ຾ຖທໄ ຽປັຈກາຌທຽິ຃າະຉາຓຽຌບືໄ ນາ ຿ຈງເຆທໄ ຋ິ ີກາຌຑຌັຖະຌາຉາຓຎະ຿ນງກ, ຃າ ຽທ຺ໄາ ຾ຖະ ກາຌຘໃື຃ທາຓໝາງ ກາຌ຾ຎ຃ທາຓໝາງນາຂ ຘໄ ະນົຼຸຍ຅າກຂ ຓໄ ຌູ ຋ໃີຽຎັຌປຍູ ຎະ຋າ ຋ໃີແຈຓໄ າ ຅າກກາຌຽກຍັຂ ຓໄ ຌູຈຄໃັຌີໄ - ຅າກຌຌັໄຽປັຈກາຌ຾ງກຂ ຓໄ ຌູ ຖະບຼຈຉາຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ຂບຄກາຌຘຶກຘາ຋ໃີກາ ຌຈ຺ແທໄ - ຈາ ຽຌຌີກາຌທຽິ຃າະ຾ຍຍຽຌບືໄ ເຌ (Contents analysis) ຉາຓ຿຃ຄຘາໄຄກາຌຘຶກຘາ຋ໃີທາຄແທໄ ຑບໄ ຓ຋ຄັຘຓ຺຋ຍ຺຾ຌທ຃ຈິ, ຋ິຈຘະຈີ຾ຖະ ຏຌ຺ກາຌຘຶກຘາຉາໃ ຄໂ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ ຽຑໃືບຂຼຌຽຎັຌຍຈ຺ຖາງ ຄາຌດາໃ ຄຖະບຼຈຉາຓນົກັທ຋ິ ະງາຘາຈ. - ຘທໃ ຌຑືໄຌ຋ໃີຌາ ໄຊທໄຓຏຘໄູ ຶກຘາ຾ຓຌໃ ຅ະຌາ ເຆຂໄ ຓໄ ຌູ ຅າກຖະຍຍ຺ຘາຖະຘຌ຺ຽ຋ຈ຋າຄຑຓູ ຘີາຈເຌ 2018ຽຑໃືບທຽິ຃າະຽຍໃິຄຑຌືໄ຋ໃີຌາ ໄຊທໄຓເຌຍ ຖິຽທຌ6 ຍາໄຌ ຃ຶືຍາໄຌຽຑງທຈັ, ຍາໄຌ຿ຑຘ, ີ ຍາໄຌແຏໃ , ຍາໄຌ ຌາ຿ຑ, ຍາໄຌຘຌັ຃ຄິ ຾ຖະ ຆາ ງຄຸ .

45 ຑາກ຋ ີ IV ຏຌ຺ກາຌຘກ ຶ ຘາ ຾ຖະ ບະຑ ິຎາງຏຌ຺ ຏຌ຺ກາຌຘຶກຘາກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຃ຄັໄຌແີໄຈຓໄ າ຅າກກາຌຘຶກຘາ຋າຄຈາໄຌ຃ຌຸ ຑາຍ ຿ຈງຓກີາຌຘຶກຘາຽບກະຘາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ , ທ຋ິ ີກາຌ ຘາ ຑາຈ຾ຍຍຽ຅າະຽຖິກກຍັຍກຸ ຃ຌ຺ຘາ ຃ຌັ຋ໃີຽປັຈທຼກຉທ຺຅ຄິກຼໃ ທກຍັກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓຘາ ຑາຈ ຽ຅າະຽຖິກຍກຸ ຃ຌ຺ຘາ ຃ຌັຽຎັຌຉທ຺຾຋ຌ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ ຂຌັໄຍາໄຌ ຾ຖະ ຎະຆາຆຌ຺ຏ຋ໄູໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ , ຏຘໄູ ຶກຘາຂ ຌາ ຘະຽໜີຏຌ຺ກາ ຌຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ ຽຆໃຄິຓີ ຖາງຖະບຼຈຈຄໃັຖຸຓໃ ຌ:ີໄ 1. ຘະຑາຍ຋ໃທ຺ແຎຂບຄຑືໄຌ຋ໃີ 1.1 ຋ໃີຉຄັໄ ຽຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄຽຎັຌຽຂຈໜໃຶຄ຋ໃີຓຎີະນທຈັ຃ທາຓຽຎັຌຓາງາທຌາຌ ເຌ຅າ ຌທຌ 76 ຍາໄຌ຋ໃີດເໃູຌຽຂຈກາຌຎກ຺຃ບຄຂບຄຽຓບືຄ຃ຌູ , ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ, ຘຎຎ ຖາທ, ຌຍັ ຅າກ຅ຈຸ ຘຌູ ກາຄຂບຄຽ຋ຈຘະຍາຌຽຓບືຄຖຄ຺ແຎ຋າຄ຋ິຈຉາຽທັຌຉກ຺ຘຼຄເຉຉໄ າຓຊະໜຌ຺ ຋າຄຽຖກ 7 ຾ຖະ ຉຄັໄຖຼຍ຾຃ຓຌາ ໄຖິຌຘຄູ . ຎະກບຍຓີ6 ຍາໄຌ຃ືຍາໄຌແຏໃ , ຍາໄຌຘຌັ຃ຄິ , ຍາໄຌຆາ ງຄຸ ຍາໄຌ ຌາຖາຓ, ຍາໄຌ຿ຑຌ຾ງຄ, ຍາໄຌຽຑງທຈັ ຅າ ຌທຌຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທຓາຂາໄຄຽ຋ິຄຌຌັໄແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກ ແຑຌາ ໄຊທໄຓຖຼຌຉິຈຉະນົບຈຓາ ຾ຖ ະ ຋າຄຽຓບືຄແຈກໄ າ ຌຈ຺ຽບ຺າກຸຓໃ ຈຄໃັກາໃ ທຽຎັຌກຸຓໃ ຍາໄຌ຋ໃີຓ຃ີທາຓ ຘຼໃ ຄ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ ກຸຓໃ ຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທຉຄັໄດເໃູ ຅ກາຄຂບຄຽ຋ຈຘະຍາຌຽຓບືຄ຃ຌູ ຉຄັໄຖຼຍດ຾ໃູ ຃ຓຌາ ໄຖິຌ ຘູຄ, ຎະຆາຆຌ຺ຉຄັໄຽປບືຌດຉໃູ າຓ຾຃ຓ຾ຓຌໃ ຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຓຂີບຍຽຂຈ຾ຈຌຽຆໃບືຓຉໃ ບບໄ ຓປບຍ຃:ື - ຋ິຈຽໜືບຉິຈກຍັຍາໄຌຑກັຆທ຺ະ, ຍາໄຌຑຓູ ຄຸໄຽຓບືຄ - ຋ິຈເຉຉໄ ິຈກຍັຍາໄຌ຋ຓໄຸ , ຍາໄຌຌາປ ໄ - ຋ິຈຉາຽທັຌບບກຉິຈກຍັຍາໄຌຘີຑຓ຺, ຍາໄຌຌາຘີ - ຋ິຈຉາຽທັຌຉກ຺ຉິຈກຍັຍາໄຌບຓ຺ໄ, ຍາໄຌໜບຄນົທຄ 1.2 ຘະຑາຍກາຌຑຈັ຋ະຌາຽຘຈຊະກຈິ ຾ຖະ ຘຄັ຃ຓ຺ຂບຄຍາໄຌ຿ຈງຘຄັຽຂ ຍ ຽຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຓີ372 ຃ທ຺ຽປບືຌ; ຎະຆາກບຌ຋ຄັໝຈ຺ຓີ: 1,369 ຃ຌ຺; ງິຄ 710 ຃ຌ຺, ຘທໃ ຌນົາງ຾ຓຌໃ ຽຏໃ຺າຖາທ , ບາຆຍີຉຌ຺ໄ ຉ ຂບຄຎະຆາຆຌ຺຾ຓຌໃ ກາຌຽປັຈກະຘິກາ ຽຊຄີ 90% ຃ກືາຌ ຎກູ ຐຄັ຿ຈງ຾ຓຌໃ ຽປັຈຌາຎກູ ຽຂ຺ໄາ ຾ຖະ ຽປັຈຘທຌຎກູ ຑືຈຏກັ , ຖຼໄຄຘຈັຘາ ຖຍັກາຌ຃າ ໄຎະກຌັຈາໄຌ ຘະຍຼຄບານາຌ ຾ຖະ ຽຎັຌຘິຌ຃າໄຘາ ປບຄຑຼຄຘທໃ ຌໜໃຶຄຽ຋ໃ຺າຌຌັໄ. ຌບກ຅າກຌຌັໄ, ງຄັຽປັຈບາຆຍີກາ ຓະກບຌ ຽຎັຌຑະຌກັຄາ ຌຘຄັກຈັຖຈັ຅າ ຌທຌ ໜໃຶຄ. ກຸຓໃ ຍາໄຌຽຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຓຽີຌບືໄ ຋ໃີຈຌິ ຋ຄັໝຈ຺ :

46 334.30 ຽປັກຉາ ເຌຌຌັໄ຾ຍຄໃ ບບກຽຎັຌຈຌິຌາ 124.98 ຽປັກຉາ (ເຌຌຓີໄ ີ454 ຉບຌ), ຈຌິຎກຸ ຘາໄຄ 35.01 ຽປັກຉາ; ຈຌິຌາ຾ຓຌໃ ຓ຃ີທາຓບຈຸ ຓ຺ຘຓ຺ຍຌູ ຽຉັຓແຎຈທໄ ງຐຸຌໃ ຋າ ຓະຆາຈ , ຽຎັຌຽຌບືໄ ຋ໃີ຋າ ກາຌ ຏະຖິຈກະຘິກາ ຋ໃີກທາໄຄຂທາຄ ຽໝາະ຾ ກກໃ າຌຎກູ ຐຄັ, ຖຼໄຄຘຈັຑືຈຓ຃ີທາຓຄບກຄາຓ ຆໃຄຶຊທືາໃ ຋ໃີຉຄັໄ ຑຓູ ຘຌັຊາຌ ຾ຖະ ຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓ຋າຄຑືໄຌ຋ໃີຂບຄກຸຓໃ ຍາໄຌ຾ນຄໃ ຌີໄຽນັຌທາໃ ຽບືໄບບາ ຌທງຉໃ ກາຌ຋າ ຓານາກຌິຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຿ຈງ຾ຓຌໃ ກາຌກາຌຽປັຈກະຘິກາ ຎກູ ຐຄັ, ຖຼໄຄຘຈັຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຉ ຆໃຄຶຊທືາໃ ຑືໄຌ຋ໃີ ຍ ຖິຽທຌຂບຄກຸຓໃ ຍາໄຌ຾ນຄໃ ຌຽີໄຎັຌ຾ນົຄໃ ຏະຖິຈຘະຍຼຄບານາຌ຾ນົຄໃ ເນງ຾ໃ ນຄໃ ໜໃຶຄ຋ໃີຎໄບຌຽຂ຺ໄາຘຉູໃ ະນົາຈ ເຌຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຅າ ຑທກຽຂ຺ໄາແກຌໃ ບໄ ງ ຾ຖະ ຑຶຈຏກັຏຌ຺ຖະຎກູ ບິກ ນົາງຘະຌຈິ . ຉະນົບຈແຖງະຽທຖານົາງຎີ຋ໃີຏາໃ ຌຓາ , ຋າຄບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄ຾ຉຖໃ ະຍາໄຌເຌຽຂຈຖບໄ ຄ ຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ກແ ຈຉໄ ຄັໄໜາໄຌາ ຑາຎະຆ າຆຌ຺ຍາໄຌຂບຄຉຌ຺ຑຈັ຋ະຌາຎຍັຎຄຸ ຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຓໃູ າດາໃ ຄຉໃ ຽຌໃບືຄ . ຓາປບຈຎຈັ຅ຍຸ ຌັ , ຽປັຈເນກໄ ຸຓໃ ຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທຘາຓາຈນົຼຸຈຑຌ຺ໄ ບບກ ຅າກ຃ທາຓ຋ກຸ ງາກ ຾ຖະ ຽຓໃບືຍໃ ຈຌ຺ຓາຌກີໄ ຸຓໃ ຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທກແ ຈປໄ ຍັກາຌຎະກາຈເນຽໄຎັຌຍາໄຌ ຑຈັ຋ະຌາ 5 ຍາໄຌເຌ຅າ ຌທຌ 6 ຍາໄຌ, ຍາໄຌທຈັ຋ະຌະ຋າ ຅າ ຌທຌ 6 ຍາໄຌຂບຄຽຂຈຖໄບຄຌາ ໄຖິຌ ຘຄູ ດາໃ ຄຽຎັຌ຋າຄກາຌ ຾ຖະ ງຄັ຅ະຓຄຸໄໜາໄຘືຍຉໃ ຘາໄຄ຃ທາຓຘຓ຺ຍຌູ ຑຌູ ຘກຸ ເນ຾ໄ ກຍໃ າໄຌຂບຄຉຌ຺ຽຑໃີຓ ຂຌຶໄ ດາໃ ຄຍໃ ດຈຸ ດຄັໄ ຽຑໃືບຌາ ແຎຘ຃ູໃ ທາຓທຈັ຋ະຌະຊາທບຌຉໃ ແຎ. 1.3 ຖກັຘະຌະຑຓູ ຘຌັຊາຌ ຾ຖະ ຘະຑາຍ຃ທາຓຘຼໃ ຄ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄ ຓຉໃ ຑືໄຌ຋ໃີຂບຄຍາໄ ຌ ກຸຓໃ ຍາໄຌຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຎັຌກຸຓໃ ຍາໄຌໜໃຶຄຂບຄຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ ຋ໃີຓຎີະນທຈັກາຌ ຊກືແຑຌາ ໄຊທໄຓດຽໃູຖືໄບງຓາ , ຖກັຘະຌະຂບຄຑືໄຌ຋ໃີຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຾ຓຌໃ ຉຄັໄດຍໃູ ຖິຽທຌຖຼຍ຾຃ຓ ຾ຓຌໃ າ ໄ຋ໃີຓ຃ີທາຓ຃ຈ຺຿຃ຄໄ ຽຎັຌຑືໄຌ຋ໃີປາຍຉາໃ ດຈໃູ າໄຌຖຸຓໃ ຉາຓຖຼຍ຾຃ຓຐໃຄັ຾ຓຌໃ າ ໄຖິຌຘຄູ ຾ຖະ ຽຎັຌ຅ຈຸ ຋ໃີຓຖີະຈຍັຉາໃ ຑ ຘຓ຺຃ທຌຊາໄ຋ຼຍເຘຑໃ ືໄຌ຋ໃີຽຂຈບໃືຌໂຉາຓຐໃຄັ຾ຓຌໃ າ ໄຖິຌຘຄູ ເຌຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຖະ ຊຽືຎັຌ ຅ຈຸ ຋ໃີຓ຃ີທາຓຘຼໃ ຄຘຄູ ຾ນຄໃ ໜໃຶຄຉໃ ກຍັແຑຌາ ໄຊທໄຓເຌ຾ຉຖໃ ະຎີ຅ໃຄຶຽປັຈເນຽໄກຈີຌາ ໄແນົຖຌ຺ໄ ຐໃຄັຽຂ຺ໄາຊທໄຓຑືໄຌ ຋ໃີ຾ຖະ ຊກືກະ຋ຍ຺ແຈຄໄາໃ ງຽຓໃບືຓຐີຌ຺ຉກ຺ໜກັ຋າຄ຋ິຈຉາຽທັຌບບກຂບຄຽຓບືຄ຃ຌູ ເຌ຋າໃ ຓກາຄຂບຄ ຃ທາຓຍໃ ຾ຌຌໃ ບຌ ຾ຖະ ກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຘະຑາຍຂບຄຈຌິຒໄາບາກາຈເຌນົາງຎີຏາໃ ຌຓາ ຅ຌ຺ຓາຽຊຄິ ຎຈັ຅ຍຸ ຌັ. ຈຄໃັ຋ໃີຽປ຺າຽນັຌຖກັຘະຌະ຋ໃີຉຄັໄຑຓູ ຘຌັຊາຌຂບຄຑືໄຌ຋ໃີຽຂຈຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທຓາຂາໄຄຽ຋ິຄຌຌັໄ ຑືໄຌ຋ໃີຓີ ຋ໃີຎະຆາຆຌ຺ຉຄັໄຍາໄຌຽປບືຌດຽໃູຖາະຖຼຍຉາຓ຾຃ຓ຾ຓຌໃ າ ໄຆໃຄຶຽຎັຌຍບໃ ຌ຋າ ຓານາກຌິ ຾ຖະ ບາເຘຌາ ໄ ຽຂ຺ໄາເຌກາຌຎກູ ຑຶຈ, ຖຼໄຄຘຈັ. ບີກຈາໄຌໜໃຶຄ, ງບໄ ຌຑືໄຌ຋ໃີຂບຄຽຂຈຆຸຓຆຌ຺ຍາໄຌ຾ນຄໃ ຌກີໄ ຓ ຖີກັຘະຌະ຃ື ຽຎັຌຎໄບຓຈາໃ ຌໜາໄຉໃ ກຍັ຃ທາຓຘຼໃ ຄ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ຿ຈງ຾຋຅ໄ ຄິ ຽຑາະຖກັຘະຌະຽຎັຌ຿຃ຄໄຘຄັຽກຈແຈໄ ທາໃ ຽຓໃບືຽທຖາຖະຈຍັຂບຄ຾ຓຌໃ າ ໄຘຄູ ຂຌຶໄ ແນົ຅າກຈາໄຌຽ຋ິຄ຾ຍຍຆໃກືຄ຺ຖຄ຺ຓາ ຽຓໃບືຌາ ໄແນົຖຄ຺ຓາປບຈ

47 ຑືໄຌ຋ໃີຍ ຖິຽທຌຈຄໃັກາໃ ທ ຾ຖທຌາ ໄຆາ ໄຏຈັ຿຃ຄໄຖກັຘະຌະ຾ຍຍກະ຋ຌັນຌັ ຍທກກຍັຍໃ ຓ຃ີກູ ຌັຌາ ໄ ຾ຖະ ກຌັຽ຅ໃບືຌຉາຓ຃ທາຓ຿຃ຄໄຂບຄຐໃຄັ຾ຓຌໃ າ ໄດຍໃູ ຖິຽທຌຈຄໃັກາໃ ທ ຅ໃຄຶຽຎັຌ຅ຈຸ ຋ໃີຓ຃ີທາຓນໃົ ຾ນົຓຘຄູ ຉໃ ກາຌ ຊກືຌາ ໄແນົກະ຋ຍ຺ເຘຽໃ ຂ຺ໄາຊທໄຓຑືໄຌ຋ໃີ຿ຈງກຄ຺ ຾ຖະ ຊທືາໃ ຓຑີາທະຘຼໃ ຄ຋າຄກາງະຑາຍນົາງ ຊາໄ ຖະຈຍັຌາ ໄດເໃູຌ຾ຓຌໃ າ ໄຖິຌຘຄູ ຂຌຶໄ ຌາ ໄແນົນົາກຽຂ຺ໄາຓາດາໃ ຄ຾ປຄກ຅ ະແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົາງ. ຌບກ຅າກຌຌັໄ , ງຄັຍທກກຍັ຃ທາຓຍໃ ຾ຌຌໃ ບຌ ຾ຖະ ຘະຑາຍຈຌິຒໄາບາກາຈຂບຄ຿ຖກ຋ໃີຓກີາຌ ຎໃຼຌ຾ຎຄແຎຉຄັໄ຾ຉບໃ ະຈຈີ຅ຌ຺ຓາປບຈຎຈັ຅ຍຸ ຌັ຃ຈືຄໃັ຋ໃີຎະຆາຆຌ຺ເຌຽຂຈຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທແຈຎໄ ະຘຍ຺ຑຍ຺ຑ ໄ ດຽໃູຖືໄບງຓາຆໃຄຶຓຌັປຼກປບໄ ຄເນຽໄຂ຺ າຽ຅າ຺ໄແຈຓໄ ກີາຌປຼຌປູໄ, ຓ຅ີຈິຘາ ຌກຶ ຾ຖະ ກາຌຎຍັຉທ຺ຉໃ ກຍັ ຘະຑາຍ຃ທາຓຘຼໃ ຄ ຾ຖະ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີຂຌຶໄ ຅າກແຑ຋າ ຓະຆາຈ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ແຑຌາ ໄຊທໄຓດໃູ ເຌຽຂຈຆຸຓຆຌ຺ຂບຄກຸຓໃ ຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທ ຾ຖະ ງຄັຓ຋ີາໃ ບຼໃ ຄ຋ໃີ຅ະຽກຈີຂຌຶໄ ບີກຆາ ໄ຾ຖທໄ ຆາ ໄບີກເ ຌຉໃ ໜາໄ ດາໃ ຄນົີກຖຼໄຄຍໃ ແຈ. ໄ 1.4 ຘະຑາຍຑູຓບາກາຈ, ກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ ຾ຖະ ຎະນທຈັແຑຌາ ໄຊທໄ ຓເຌຽຂຈຑືໄຌ຋ໃີຂບຄຽຂຈ ຍາໄຌ 1) ຘະຑາຍຑຓູ ບາກາຈ ຾ຖະ ກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ ຍາໄຌຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຾ຓຌໃ ຉຄັໄດເໃູຌຽຂຈຑືໄຌ຋ໃີຑຓູ ບາກາຈຂບຄຖຓ຺ຓຖ ະຘຓຸ ຽຂຈປບໄ ຌ , ຓີ ບາກາຈປບໄ ຌຆຸຓໃ ຾ຖະ ຓຐີຌ຺ຉກ຺ຽກບືຍຉະນົບຈ຋ຄັຎີ . ຿ຈງນົກັໂ຾ຖທໄ ກ຾ ຓຌໃ ຓີ 2 ຖະຈ຃ູ ື: ຖະຈ຾ູ ຖຄໄ ຾ຖະ ຖະຈຐູ ຌ຺ຽ຋ໃ຺າຌຌັໄ ຆໃຄຶແຖງະຖະຈຐູ ຌ຺຾ຓຌໃ ຽຖໃີຓ຾ຉຑໃ ຶຈຘະຑາ ນາ ຽຈບືຌຑະ຅ກິ ຖະຈ຾ູ ຖຄໄ຾ຉຽໃ ຈບືຌ຋ຌັທາ ນາ ຽຈບືຌຽຓຘາ . ບຌຸ ນະຑຓູ ຘະຽຖງໃ ຘຄູ ຘຈຸ ເຌຽຈບືຌຓຄັກບຌ຾ຓຌໃ ດ຋ໃູ ໃີ 29 °C ຾ຖະ ຉາໃ ຘຈຸ ຾ຓຌໃ 12 °C, ເຌຂະຌະ຋ໃີເຌຽຈບືຌຓຊີຌຸ າຘະຽຖງໃ ຘຄູ ຘຈຸ ຾ຓຌໃ ດ຋ໃູ ໃີ 32 °C ເຌ ຽຈບືຌຓຄັກບຌຘະຽຖງໃ ຉາໃ ຘຈຸ ດ຋ໃູ ໃີ 25 °C. ຎະຖິຓາຌຌາ ໄຐຌ຺ຘຄູ ຘຈຸ ຂບຄຎີ຾ຓຌໃ ດເໃູຌຽຈບືຌຘິຄນາ ຘະຽຖງໃ ແຈໄ: 141.7 ຓຓ, ຾ຉ຃ໃ ທາຓ຾ນຄໄຉາໃ ຘຈຸ ເຌຽຈບືຌ຋ຌັທາ ຘະຽຖງໃ ຓຑີຼຄ : 0.1 ຓຓ. (ນບໄ ຄກາຌ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓຽຓບືຄ຃ຌູ, 2019).

48 0 20 40 60 80 100 120 140 160 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ຎະຖິຓາຌຌາ ໄຐຌ຺ ຽຈບືຌ ປູຍຑາຍ຋:ີ2 ຎະຖິຓາຌຌາ ໄຐຌ຺ຘະຽຖໃງຘຄູ ຘຈຸ ຾ຖະ ຉາໃ ຘຈຸ ຂບຄ(ຎຓຓີ) ຾ນົໃຄຂ ຓໄ ຓຌູ : ນໄບຄກາຌ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖໄບຓຽຓບືຄ຃ຌູ ຃ຄັໄທຌັ຋ີ25/2/2020. 2) ຎະນທຈັແຑຌາ ໄຊທໄ ຓເຌຽຂຈຑືໄຌ຋ໃີຂບຄຽຂຈຍາໄຌ ຎະນທຈັກຼໃ ທກຍັຽນຈກາຌແຑຌາ ໄຊທໄຓ຋ໃີຽກຈີຂຌຶໄ ກຍັຑືໄຌ຋ໃີຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ເຌແຖງະ 10 ຏາໃ ຌຓາ຾ຖທໄ ບີຄຉາຓກາຌຍຌັ຋ຶກຽນຈກາຌຂບຄບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍາໄຌ຾ຖທໄ ຽນັຌທາໃ ຉະນົບຈ ແຖງະ 10 ຏາໃ ຌຓາຌີໄ(຾ຉຎໃ ີ2010 ນາ 2019) ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຋ໃີຽກຈີຂຌຶໄ ກຍັຑືໄຌ຋ໃີ຾ນຄໃ ຌີໄ ຎີ຋ໃີຌາ ໄຊທໄຓ ປຌຸ ຾ປຄ຃ຄັໄເນງໃ 2 ຃ຄັໄ ຃ເືຌຎີ2011 (ແຈປໄ ຍັບິຈ຋ິຑຌ຺ຖຓ຺ຓຖ ະຘຓຸ ຅າກຑະງແຸ ປຓາໃ , ຑະງງຸ ກ຺ຽຉັຌ) ຾ຖະ ຎີ 2018 (ແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກຑະງທຸ ຑິ າ ) ຌຌັໄຽຎັຌຎະນທຈັກາຌ ຽຊຄິ຾ຓຌໃ ທາໃ ຑືໄຌ຋ໃີ ຾ນຄໃ ບໃືຌໂຂບຄ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ຅ະຊກືຊທໄຓຽກບືຍ຋ກຸ ຎີກຉ າຓ , ຘະ຾ຈຄທາໃ ກຍ ໃ ແຈຽໄຎັຌຍຌັນາເນງໃ ກະ຋ຍ຺ນງຄັນົາງ ຾ຖະ ຎະຆາຆຌ຺ຍາໄຌຌກີໄ ງ ຄັຓ຃ີທາຓກຄັທຌ຺ຽຖໃືບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຽຊຄິ຾ຓຌໃ ທາໃ ຑືໄຌ຋ໃີ ຍາໄຌຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄ຅ະຓ຃ີທາຓຘຼໃ ຄຘຄູ ກຉ າຓຈຄໃັຉາຖາຄຘະ຾ຈຄກາຌຍຌັ຋ຶກຎະນທຈັແຑຌາ ໄຊທໄຓຂບຄ ຍາໄຌຂາໄຄຖຸຓໃ ຌ:ີໄ

49 ຉາຖາຄ຋: ີ1 ຎະນທຈັແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຾ຖະ ຏຌ຺ຽຘງນາງ຋ໃີຽກຈີຂຌຶໄ ເ10 ຌ ຎີຏໃາຌຓາຂບຄ ຽຂຈຖໄບຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຎີ຋ໃີຽກຈີ (ແຖ຃ໃ ືຌນົຄັ) ຅າ ຌທຌ຃ຄັໄ ຾ຖະ ຖະຈຍັ຃ທາຓປຌຸ ຾ປຄ ຂ ຓູຌໄ ຊກືກະ຋ຍ຺ຽຘງນາງ ຓູຌ຃າໃ ຽຘງນາງ (ນທ຺ໜທໃ ງກຍີ) 2018 ຊທໄຓ ປຌຸ ຾ປຄ຃ຄັໄ ເນງໃ 1 ຃ຄັໄ ຽຌບືໄ ຋ໃີຌາຽຘງນາງ 3.000 ຽປັກຉາໃ , ຽປບືຌ 9 ນົຄັ,ຽຖ຺ໄາຽຂ຺ໄາ 46 ຽຖ຺ໄາ, ຃ບກ ຘຈັ 46 ຃ບກ ຑືຈຘທຌຎະຽຑຈຏກັ ຅າ ຌທຌ 150 ຽປັກຉາ ຊກືຊທໄຓ. ຘຈັຉາງ 1000 ກທໃ າ຿ຉ, ໜບຄຎາ 35 ໜບຄ 8,200,000,000 ຖທຓຓຌູ ຃າໃ ຃ທາຓຽຘງນາງ຋ຄັໝຈ຺ = 8,200,000,000 ຾ນົໃຄຂ ຓໄ ຌູ : ຅າກບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຽຓບືຄ຃ຌູ ຃ຄັໄທຌັ຋ີ25/2/2020. 2. ຂ ຓໄ ຌູ ຋ໃທ຺ແຎຂບຄຏເໄູນຘໄ າ ຑາຈ ຾ຓຌໃ ກຸຓໃ ຽຎ຺ໄາໝາງ຋ໃີຘາຓາຈຽຎັຌຉທ຺຾຋ຌຂບຄຏ຋ໄູໃີຽ຃ງີຊກືກະ຋ຍ຺ , ຽ຃ງີຎະຘຍ຺ກຍັຍຌັນາ ຾ຖະ ຓຎີະຘຍ຺ກາຌເຌກາຌ຾ກແໄຂຍຌັນາແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຾ຖະ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຓາກບໃ ຌດາໃ ຄ ຾຋຅ໄ ຄິ ຑບໄ ຓ຋ຄັຘາຓາຈເນຂໄ ຓໄ ຌູ ແຈນໄ ົາງ ຽ຋ໃ຺າ຋ໃີນົາງແຈຉໄ າຓຘະຑາຍ຃ທາຓຽຎັຌ຅ຄິ຋ໃີຽກຈີຂຌຶໄ ດເໃູຌ ຋ບໄ ຄຊໃຌິຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄ ຆໃຄຶຎະກບຍຓີ3 ກຸຓໃ ນົກັໂ຃ຈືຄໃັຉາຖາຄຖຸຓໃ ຌ:ີໄ ຉາຖາຄ຋: ີ2 ຉາຖາຄຖາງຆໃຏືໄເູນໄຘາ ຑາຈ ຖ/ຈ ຆໃື຾ຖະ ຌາຓຘະກຸຌ ຉາໃ ຾ໜຄໃ ຍບໃ ຌດໃູ 1. ຋າໃ ຌ ຃າ ນົາໄ ຘຈີທຄ ແຆ ປບຄຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄໂ຃ຌູ , ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎບໄ ຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ ນບໄ ຄທາໃ ກາຌຎກ຺ ຃ບຄຽຓບືຄ 2 ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຓີຍຍຸ ຏາ ນທ຺ໜາໄນບໄ ຄກາຌ ປຘຘ ຽຓບືຄ ຃ູຌ, ນທ຺ໜາໄກບຄຽຖຂາ຃ະຌະ ກາ ຓະກາຌຎບໄ ຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ ນບໄ ຄກາຌ ປຘຘ ຽຓບືຄ຃ຌູ .

50 ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ 3 ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຋ຼໃ ຄ ຑິຓ ຓະທຄ຺ ທຆິ າກາຌ ປຍັຏິຈຆບຍທຼກຄາຌ ແຑຑິຍຈັ ນບໄ ຄກາຌ ປຘຘ ຽຓບືຄ຃ຌູ . 4 ຋າໃ ຌ ຃າ ຽຓຄີ ຎະ຋າຌຍາໄຌ ຽຑງທຈັ 5 ຋າໃ ຌ ດຄ຺ຖດີາໃ ຎະ຋າຌຍາໄຌ ຿ຑຌ຾ງຄ 6 ຋າໃ ຌ ຆໃຄ຺ທໃື ຎະ຋າຌຍາໄຌ ຌາຖາຓ 7 ຋າໃ ຌ ດທ຺ໄ ແ຋຋ໃ ຎະ຋າຌຍາໄຌ ຘຌັ຃ຄິ 8 ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຋ຌັ ຿ຑ຋ິ ທຌັ ຎະ຋າຌຍາໄຌ ແຏໃ 9 ຋າໃ ຌ ຌ ຘາງ຋ບຄ ຎະຆາຆຌ຺ຏແໄູຈປໄຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຽຑງທຈັ 10 ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຅ຌັ ຎະຆາຆຌ຺ຏແໄູຈປໄຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຽຑງທຈັ 11 ຋າໃ ຌ ທາໃ ຄກື ຎະຆາຆຌ຺ຏແໄູຈປໄຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຌາຖາຓ 12 ຋າໃ ຌ ດທ຺ຘື ຎະຆາຆຌ຺ຏແໄູຈປໄຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຘຌັ຃ຄິ 13 ຋າໃ ຌ ຽງງໃ ຽຉງຖໃ ຎະຆາຆຌ຺ຏແໄູຈປໄຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຆາ ງຄຸ 14 ຋າໃ ຌ ດຄ຺ດາໃ ຎະຆາຆຌ຺ຏແໄູຈປໄຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຆາ ງຄຸ 3. ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄ ຓຉໃ ກຍັຎະຆາຆຌ຺ດຽຂຈ ໃູ ຖບຄໄ ຌາ ໄຖິຌຘູຄ ຏາໃ ຌກາຌຘາ ຑາຈ ຾ຖະ ຖຄ຺ຘາ ນົທຈຑືໄຌ຋ໃີຉທ຺຅ຄິຽນັຌແຈທໄ າໃ ຽຓໃບືແຑຌາ ໄຊທໄຓຽກຈີຂຌຶໄຓຌັຘໃຄ຺ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຈາໄຌຖຍ຺ຉໃ ຎະຆາຆຌ຺ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີບາເຘດຖໃູ ຼຍຉາຓ຾຃ຓ຾ຓຌໃ າ ໄຖິຌຘຄູ ເຌ ນົາງໂຈາໄຌ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ , ຘຄັ຃ຓ຺ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ຽຆໃຄິຘະ຾ຈຄບບກເນຽໄນັຌ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ເຌ຾ຉຖໃ ະຈາໄຌຈຄໃັຌ:ີໄ 3.1 ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິດໃຽຂຈ ູ ຖບຄໄ ຌາ ໄຖິຌຘູຄ

51 ຽຓໃບືຓແີຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຌຌໃ ບຌ຋ໃີຘຈຸ ຾ຓຌໃ ຉບໄ ຄຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິຂບຄຆຸຓຆຌ຺຋ໃີແຈປໄ ຍັ ບິຈ຋ິຑຌ຺຅າກຌາ ໄຊທໄຓ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຑືໄຌ຋ໃີ຋າ ຓານາກຌິຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຑືໄຌ຋ໃີຌ,ຑາືໄຌ ຋ໃີຘທຌ, ຓຏີຌ຺ຉໃ ຖາງປຍັຖາງ຅າໃ ງ ຾ຖະ ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຆຍັຘິຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺, ຌບກຌຌັໄງຄັຓຏີຌ຺ກະ ຋ຍ຺ຉໃ ຑຶໄຌຊາຌ຿຃ຄຖາໃ ຄຂບຄຆຸຓຆຌ຺ບີກຈທໄ ງ ຽຆໃັຌ: ຊະໜຌ຺ນຌ຺຋າຄ, ຿ປຄປຼຌ, ຿ປຄໝ ຾ຖະ ຑືໄຌ ຋ໃີບໃືຌໂ ຅າກກາຌຘາ ຑາຈ຋າໃ ຌ ຃າ ນົາໄ ຘີຈທຄແຆ ປບຄຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄ ຽຓບືຄ຃ຌູ , ຎະ຋າຌ຃ະຌະ ກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄເຌທຌັ຋ີ25/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຉໃ ກຍັຘະຑາຍແຑຌາ ໄຊທໄຓແຈໄຘໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑືໄຌຊາຌຈາໄຌກະຘິກາ ຾ຓຌໃ ຊກືກະ຋ຍ຺ ໝກັນົາງກທາໃ ໝໃູເຌຎີ2011 ຿ຈງແຈປໄ ຍັບິຈ຋ິຑຌ຺຅າກຑະງແຸ ປຓາໃ ຾ຖະ ຑະງຌຸ ກ຺ ຽຉັຌຽປັຈເນໄຐຌ຺ຉກ຺ນົາງທຌັຉິຈຉໃ ກຌັ ຽກຈີຌາ ໄຊທໄຓ຃ຄັໄເນງໃຑາເນໄຌາ ໄນົໃຄັແນົຓາ຅າກ ປບໃ ຓຑຘູ ຄູ ຊະຖຖຸ ຄ຺ດໃາຄກະ຋ຌັນຌັຑໄບຓ຋ຄັຌາ ຽບ຺າຽຘຈແຓໄຽນ຺ໄຄາແຓຈໄຌິຉຓ຺ຓາຊຓ຺ຌາ ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຊກືຌາ ໄຊທໄຓຽຘງນາງ, ຓຽີປບືຌ, ຽຖ຺ໄາຽຂ຺ໄາ , ຃ບກຘຈັຽຘງນາງຽຎັຌ ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງຊກືຌາ ໄຊທໄຓ, ຌາ ໄຓາ຅າກປທໃ ຓຑຘູ ຄູ ແນົຘຽຸຂ຺ໄາຓາເຘໃດໃາຄປາໄງ຾ປຄ ຑ ຘຓ຺຃ທຌ ຆໃຄຶກໃເ ນໄຽກຈີຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຋າຄຈາໄຌຆຌ຺ຖະຎະ຋າຌ , ຽຘັໄຌ຋າຄ , ຏຌ຺ ຏະຖິຈ຋າຄກະຘິກາ ຽຘງນາງຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງ ຅າກຖາງປຍັ 100 ຘໃທຌປບໄ ງ ງຄັຽນົືບຎະຓາຌ 20-30 ຘໃທຌປບໄ ງ ຾ຖະ ຖາງ຅າໃ ງຽຑໃີຓຂຌຶໄ ແຑຌາ ໄຊທໄຓດໃຑູ ືໄຌ຋ໃີ ຾ຓຌໃ າ ໄຖິຌຘຄູ ຌີໄຌບກ຅າກ຅ະຘໄາຄຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ເນໄ຾ກຽໃ ຘຈຊະກຈິຑາງເຌ຃ທ຺ຽປບືຌ຾ຖໄທ ງຄັຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຽຘຈຊະກຈິຂບຄຽຓບືຄ, ຾ຂທຄຉາຓໂຓາ ຽປັຈເນໄຽຘຈຊະກຈິຖາງ ປຍັ-ຖາງ຅າໃ ງ ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ນົຼຸຈຖຄ຺ ດໃາຄຂາຈຂຌັໄ ຅ໃຄຶຽປັຈເນໄຖາງປຍັຂບຄຽຓບືຄ ນົຼຸຈຖຄ຺ຽຆໃັຌກຌັ” ຾ຖທໄ ຽນັຌທາໃ ຽຓໃບືແຑຌາ ໄຊທໄຓຽກຈີຂຌຶໄ ຾ຌຌໃ ບຌຓຌັກໃຘ ໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑຶໄຌຊາຌຽຘຈຊະກຈິຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີບາເຘດຽຂຈ ໃູ ຑຶໄຌ຋ໃີ຋ໃີຓ຃ທາຓ ີ ຘຼໃ ຄ຿ຈງຘະຽຑາະແຑຌາ ໄຊທໄຓຓຌັແຈຘໄໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑຶໄຌ຋ໃີຽປັຈ ກາຌກະຘິກາ , ຎູກຐຄັຖຼໄຄຘຈັ, ກາຌ຃ຓ຺ຓະຌາ຃ຓ຺ແຎຓານາຘກູໃ ຌັ຾ຓຌໃ ຓ຃ທາຓ ີ ນງຄຸໄງາກຑ ຘຓ຺຃ທຌ ຾ນົຄໃ ຋ໃີຓາຂບຄຖາງປຍັຍໃ ຓຽີຑາະທາໃ ຎະຆາຆຌ຺ຘທໃ ຌເນງໃ ຾ຓຌໃ ຊບືາຆຍີຈາໄຌກະຘິກາ ຽຎັຌນົກັຈຄໃັ ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຓີຍຍຸ ຏາ ນທ຺ໜາໄນບໄ ຄກາຌ຾ປຄຄາຌ຾ ຖະຘະນທຈັຈກີາຌຘຄັ຃ຓ຺ຽຓບືຄ຃ຌູ , ນທ຺ໜາໄກບຄຽຖຂາ ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ ກແ ຈເໄນຘໄ າ ຑາຈເຌທຌັ຋ີ10/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທຽຆໃັຌຈຼທກຌັທາໃ : “ຽຌບືໄ ຋ໃີຌາຘໃທຌເນງໃ຾ຓຌໃ ດໃຖູ ຼຍຉາຓ຾຃ຓ຾ຓຌໃ າ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓໃບືຓແີຑຌາ ໄຊທໄຓຽປັຈເນໄ ຈຌິຌາຊກືຽຆາະຽ຅ໃບືຌຽຎັຌຍ ຖິຽທຌກທາໄຄ , ຽຂ຺ໄາຌາຊກືຌາ ໄຊທໄຓຽປັຈເນໄຏຌ຺ຏະຖິຈຍໃ

52 ແຈປໄ ຍັຏຌ຺. ຽປບືຌ຋ໃີຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ 19 ນົຄັ຃າຽປບືຌ, ຽຖ຺ໄາຽຂ຺ໄາ ຽຘງນາງ຅າ ຌທຌ 46 ຽຖ຺ໄາ, ຽຂ຺ໄາຽຎືບກຽຘງນາງ຅າ ຌທຌ 86 ຿ຉໃຌ, ຃ບກຘຈັຽຘງ ນາງ຅າ ຌທຌ 35 ຃ບກ ຘຈັເນໃງຽຘງນາງ຅າ ຌທຌ 125 ຿ຉ ຂາຈ຋ໃີດໃບູ າເຘ, ຽ຃ໃບືຄ ບຎຸ ະ຿ຑກຍ ຖິ຿ຑກ” ຌາ ໄຊທໄຓແຈຘໄໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຿ຈງກຄ຺ຉໃ ຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຂໃູ ບຄຎະຆາຆຌ຺ , ຽປັຈເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ນົາງ ຃ບຍ຃ທ຺ຉບໄ ຄແຈງໄ າໄງແຎດຍໃູ ບໃ ຌ຋ໃີຎບຈແຑຆໃທ຺຃າທຽປັຈເນ຾ໄ ບບຈັຽປບືຌກໃຊ ກືຌາ ໄຊທໄຓແນົຑຈັແຎ ຂາຈ ຘໃິຄບາ ຌທງ຃ທາຓຘະຈທກຽຎັຌຉຌ຺ໄ ແຒຒໄາ, ຌາ ໄກຌິ - ຌາ ໄເຆ, ໄ ນບໄ ຄຌາ ໄຖທຓ຋ຄັຄຂາຈບານາຌ ຾ຖະ ບໃືຌໂ. ຋າໃ ຌຌາຄ ຘາງ ຋ບຄ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈ ເຌທຌັ຋ີ22/2/2020 ທາໃ : “ຑືໄຌ຋ໃີຌາຂບຄຉຌ຺ແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຿ຈງຘະຽຑາະຑືໄຌ຋ໃີ຋ໃີດໃຖູ ຼຍຉາຓ຾ຓຌໃ າ ໄຖິຌຘຄູຽປັຈ ເນໄຌາ ໄຊທໄຓຌາ ຾ຖະ ຓຈີຌິ ຽຆາະຽ຅ໃບືຌ ຌາ ໄຌບຄຂຌືໄ ແທ, ຾ປຄແຈຆໄ ຸຽບ຺າຂຉີໄ ຓ຺, ກາໃ ຄ ແຓແໄນົຓາ຋ຍັຌາ, ຘທຌ ຾ຖະ ຍໃບຌ຋າ ຓານາກຌິບໃືຌໂ, ຽຓໃບືແຑຑິຍຈັຽກຈີຂຌຶໄ ຖາງ ຅າໃ ງຉໄບຄຽຑໃີຓຂຌຶໄ ງໄບຌທາໃ ແຈຆໄ ຽືໄ຃ໃບືຄຍ ຖິ຿ຑກ ຾ຖະ ຽຂ຺ໄາກຌິ , ຾ຉໃຖາງປຍັນົຼຸຈຖຄ຺ ນົືຽທ຺ໄາແຈທໄ າໃ ຍໃ ຓຖີາງປຍັ ຽຌໃບືຄ຅າກຑືໄຌ຋ໃີຌາ ຾ຖະ ຘທຌ ຊກືຊຓ຺ຈທໄ ງຈຌິຉຓ຺ ຏຌ຺ຏະຖິຈກຽ ຘງນາງໝຈ຺”. ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓແຈຘໄ ະ຾ຈຄເນຽໄນັຌທາໃ ຏຌ຺ຽຘງນາງ຋ໃີຽກຈີຂຌືໄ ຾ຓຌໃ ຓາ຅າກຘະຑາຍບາກາຈ ຓກີາຌຎໃຼຌ ຓຐີຌ຺ຉກ຺ໜກັນົາງທຌັຉິຈຉໃ ກຌັຽຆໃຄີ຃ຌ຺ຽປ຺າຍໃ ຘາຓາຈງຍັງຄັໄ ຾ຖະ ຉາໄຌ຋າຌຉໃ ຽນຈກາຌ ຈຄໃັກາໃ ທຆໃຄືແຈຌໄ າ ຽບ຺າ຃ທາຓຽຘງນາງ຋ໃີຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຋ໃີຍໃ ຽຑໃີຄຎາຈຊະໜາຉໃ ກຍັແຑ ຌາ ໄຊທໄຓ຾ຉຓໃ ຌັກໃຽ ກຈີຂຌືໄ ຽປຈັເນ຋ໄ ໃຄ຺ຌາຘທຌຽຉັຓຈທໄ ງ຾ຉ຿ໃ ຃ຌຉຓ຺ , ກາໃ ຄແຓໄຏຌ຺ຏະຖິຈຽຘງນາງ ດາໃ ຄໜກັຌໜທໃ ຄຊທືາໃ ຎະຆາຆຌ຺ຂາຈຽຂ຺ໄາກຌິ , ຂາຈຖາງແຈ຅ໄ າກກາຌຂາງຑືຈຏກັ຋ໃີຽຎັຌຖາງປຍັ ຉຌ຺ໄ ຉ . ຌບກ຅າກຌຌັໄຖາງ຅າໃ ງຆາ ໄຑຈັແຈ຅ໄ າໃ ງບບກດາໃ ຄກະ຿ຈຈຂຌັໄເຌກາຌຆບືໄ ານາຌ , ຽ຃ໃບືຄ ບຎຸ ະ຿ຑກ ຾ຖະ ຍ ຖິຑາກ , ຽ຃ໃບືຄເຆຘໄ ບງ຋ໃີ຅າ ຽຎັຌຉໃືຓບິກ . ຽຆໃຄີ຃າໄງ຃ກືຌັກຍັ຃າ ຘາ ຑາຈ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຋ຌັ ຿ຑ຋ິທຌັ ບາງຸ55 ຎີຌາງຍາໄຌ ຍາໄຌແຏໃ ເຌທຌັ຋ີ22/2/2020 ຋າໃ ຌແຈຽໄທ຺ໄາທາໃ : “ຘາ ຖຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑຶໄຌ຋ໃີຈຌິຘທຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺຋ໃີດໃຽູຖາະຖຼຍຉາຓ຾຃ຓຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຾ຓຌໃ ແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຽຆໃັຌກຌັ຿ຈງຽຌບືໄ ຋ໃີຈຌິຘທຌຊກືຽຆາະຽ຅ໃບືຌ , ຏຌ຺ ຖະຎກູ ຽຘງນາງ຅ຌ຺ໝຈ຺ . ຽຓໃບືແຑຌາ ໄຊທໄຓຽຑໃີຓຂຌຶໄ ຖາງ຅າໃ ງຉໄບຄຽຑໃີຓຂຌຶໄ ຽຌໃບືຄ຅າກແຈຆໄ ທືໄ ຈັຊຘຸ ໃິຄຂບຄຓາຎກຸ ຘໄາຄ ຾ຖະ ຘໄບຓ຾ຎຄ ຾ຖະ ຆຽືໄ຃ໃືບຄຍ ຖິ຿ຑກ ຓາປຍັເຆເໄຌ຃ທ຺ຽປບືຌ, ຾ຉໃຖາງປຍັ຾ຓຌໃ ນົຼຸຈຖຄ຺ງໄບຌຍໃ ຓຽີຂ຺ໄາ, ຑືຈຏກັ, ຽຎັຈແກແໃ ຎ ຂາງນາຖາງແຈຽໄຂ຺ໄາຓາຖໄຼຄຆຍີຂບຄ຃ບຍ຃ທ຺”.

53 ຏຌ຺ຽຘງນາງ຋ໃີຽກຈີຂຌືໄ ຍໃ ຾ຓຌໃ ຘໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຾ຉຈໃ າໄຌກະຘິກາ ຽ຋ໃ຺າຌຌັໄງຄັ຾ຏທໃ ຄ຺ກທໄ າຄແຎ ງຄັຂຄ຺ຽຂຈບໃືຌຉບໄ ຄແຈງໄ ຈຸ ຽຆ຺າກາຌເນຍໄ ຖິກາຌ຾ກຎໃ ະຆາຆຌ຺ , ຽຆໃຄິຽປັຈເນຆໄ ທໃ ຄແຖງະຌາ ໄຊທໄຓ ຍຌັຈານາໄຄປາໄຌຏຎໄູ ະກບຍກາຌຉບໄ ຄຎິຈຍ ຖິກາຌຂາຈຖາງປຍັຽຂ຺າຘ຃ູໃ ບຍ຃ທ຺ຽຎັຌຽທຖາຌາຌນົາງທຌັ ຾ຓຌໃ ຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຃າ ຘາ ຑາຈ ຋າໃ ຌ ຃າ ຽຓຄີ ຎະ຋າຌຍາໄຌ ຍາໄຌຽຑງທຈັ ຋ໃີແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈຓຌທຌັ຋ີ 20/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຘາ ຖຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິບໃືຌໂຌຌັໄຽນັຌແຈໄທາໃ ຍຌັຈານທ຺ໜໃທງ຋ຖຸ ະກຈິຊກື ດຈຸ ຽຆ຺າຽຎັຌຉຌ຺ໄ຾ຓຌໃ ຂຄ຺ຽຂຈກາຌຍ ຖິກາຌ, ປາໄຌບານາຌ, ປາໄຌຂາງຽ຃ໃບືຄ, ປາໄຌ ຽຒຌຽີ຅, ີປາໄຌຘໄບຓ຾ຎຄຉໄບຄຎິຈກາຌຍ ຖິກາຌ ຾ຖະ ຂຄ຺ຽຂຈກະຘິກາ , ຽປັຈເນໄຓຏີຌ຺ ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຽຘຈຊະກຈິຂບຄ຃ບຍ຃ທ຺຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຾ຖະ ຑາກຘໃທຌບໃືຌ຋ໃີບໄບຓ ຂາໄຄ”. ຌຬກຌ ໇ກໍງັຄໄຈໟກາຌສໍາພາຈ ຋ໞາຌ ຢົຄລ ຢ່າ ຌາງຍາໄຌຍາໄຌ຿ຑຌ຾ງຄ ເຌທຌັ຋ີ 20/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຘາ ຖຍັຍໄາຌຂບຄຑທກຂາໄຑະຽ຅຺າໄຌາ ໄຊທໄຓຘໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑຶໄຌຊາຌ຿຃ຄຖໃາຄບີກຈທໄ ງ ຽປັຈເນໄຽຘັໄຌ຋າຄຽຎໃຽຑຍໃ ຘາຓາຈຘຌັ຅ບຌແຎນາຍໄາຌຉໃ ຍໄາຌແຈໄ, ຂທ຺ຊກືຌາ ໄຑຈັແນົ, ນົກັຽຘ຺າແຒຒໄາ຿຃ຌໃ ຖຓ຺ໄຍໃ ຓແີຒຒໄາແຉໄ, ນົກັ຿຋ຖະ຃ຓ຺ຓະຌາ຃ຓ຺ຊກືຽຎໃຽຑຂາຈກາຌ ຉິຈຉໃ ຘໃືຘາຌ ຾ຖະ ບໃືຌໂຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງກະ຋ຍ຺ຉໃ ຽຘຈຊະກຈິ ເຌ ຂຄ຺ຽຂຈບໃືຌໂດໃາຄກທາໄຄຂທາຄ”. ຘາ ຖຍັ຋ຈັຘະຌະຂບຄຏຘໄູ ຶກຘາຓາຈຘະນົຼຸຍແຈທໄ າໃ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຂບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓ຋ໃີຓຉີໃ ຽຘຈຊະກຈິ ບໃືຌໂ ຾ຓຌໃ ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑືໄຌ຋ໃີຌາຂບຄຎະຆາຆຌ຺ດາໃ ຄຓະນາຘາຌ ກທຓຽບ຺າ3000 ກທາໃ ຽປັກຉາ, ຑຶໄຌ ຋ໃີຈຌິຘທຌກຓ ກາຌ ີ ຽຆາະຽ຅ໃບືຌ, ຏຌ຺ຖະຎູກດຉາຓ ໃູ ປທ຺ໄຘທຌຂບຄຑໃ ຾ຓຎະໃ ຆາຆຌ຺ ກຓ ຃ທາຓ ີ ຽຘງນາງຽຎັຌ ຅າ ຌທຌນົທຄ ນົາງຌບກ຅າກຌຽີໄຘັໄຌ຋າຄ ຾ຖະ ຂທ຺ຊກືຉຈັຂາຈ , ຽຎໃຽຑ , ນົກັຘໃຄ຺ຘຌັງາຌ຿຋ ຃ຓ຺ຓະຌາ຃ຓ຺ຊກືຽຎໃຽຑ, ຖະຍຍ຺ແຒຒໄາຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຽປັຈເນດໄ ຈຸ ກາຌເຆແໄຒຒໄາເຌແຖງະຌຌັໄ,ຖະຍຍ຺ຌາ ໄ ຖິຌຊກືຽຘງນາງ, ຌາ ໄຍໃ ຘະບາຈຽປັຈເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ຂາຈ຾຃ຌຌາ ໄເຆໄ, ຌາ ໄຈໃຓື. ຌບກ຅າກຌຌັໄງຄັຓຏີຌ຺ ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຂຄ຺ຽຂຈກາຌຍ ຖິກາຌ ຾ຖະ ຘະຍຼຄບານາຌຍໃ ຑຼຄຑ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຽຂ຺ໄາກຌິ , ຏກັ, ຆຌີໄ , ຎາ ຾ຖະ ບໃືຌໂ ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຖາງປຍັ-ຖາງ຅າໃ ງຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຓຖີາງປຍັໜບໄ ງຖຄ຺, ຍາຄ຃ທ຺ຽປບືຌກຊ ື ແຈທໄ າໃ ຍໃ ຓຖີາງປຍັຽຖີງຽຌໃບືຄ຅າກຍໃ ຓຘີິຌ຃າໄ຋ໃີຂາງຽຑໃືບນາຖາງປຍັຽຂ຺ໄາ຃ບຍ຃ທ຺,ຘທໃ ຌຖາງ຅າໃ ງ຾ຓຌໃ ຽຑໃີຓຂຌຶໄ ຽຌໃບືຄ຅າກທາໃ ຏຌ຺ຏະຖິຈ຋າຄກະຘິກາ ຽຘຍນາງ຅າ ຽຎັຌຉບໄ ຄແຈຆໄ ຽືໄຂ຺ໄາ ຾ຖະ ຆບືໄ ານາຌ ກຌິ ເຌ຾ຉຖໃ ະທຌັ , ຑບໄ ຓ຋ຄັແຈຆໄ ທືໄ ຈັຊຸ, ບຎຸ ະກບຌຽຑໃືບຓຓາຘບໄ ຓ຾ຎຄຽປບືຌຆາຌ , ຽນ຺ໄົາຽຂ຺ໄາ ຋ໃີຽຎໃ ຽຑບີກຈທໄ ງ. 3.2 ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋າຄຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ດຽຂຈ ໃູ ຖບຄໄ ຌາ ໄຖິຌຘູຄ

54 ແຑຌາ ໄຊທໄຓແຈຘໄ າໄຄຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋າຄຘຄັ຃ຓ຺ດາໃ ຄນົທຄນົາງ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘຂຸ ະຑາຍຂບຄຆຸຓຆຌ຺ເຌຑືໄຌ຋ໃີ຾ຖະ ດເໃູກຑໄ ືໄຌ຋ໃີ, ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຓີ ຃ທາຓນງຄຸໄງາກຖາ ຍາກ ຾ຖະ ຘຍັຘຌ຺຋ໃີຘຈຸ ເຌຉບຌ຋ໃີຽກຈີຽນຈ, ງໃິຄແຎກທາໃ ຌຌັໄກງ ຄັຽຎັຌຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ຆທີຈິຂບຄຎະຆາຆຌ຺ບີກຈທໄ ງ. ຅າກກາຌຘາ ຑາຈ ຋າໃ ຌ ຃າ ນົາໄ ຘີຈທຄແຆ ປບຄຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຎະ຋າຌ຃ະຌະ ກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ ຃ຄັໄທຌັ຋25ີ /2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິຂບຄຎະຆາຆຌ຺ເຌແຖງະຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ຑຍ຺຃ທາຓນງໄຄຸ ງາກ - ຖາ ຍາກນົາງ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຎະຆາຆຌ຺ຍໃ ຓຑີືໄຌ຋ໃີ຋າ ກາຌຏະຖິຈ, ຍໃ ຓ຋ີໃີດໃບູ າແຘດໃາຄ ຊາທບຌ, ຂາຈກາຌແຎຓານາຘໃູ, ກາຌຉິຈຉໃ ຘໃືຘາຌຂຈັຂບໄ ຄ ຾ຖະ ຽກຈີຓ຾ີຌທ຃ິຈ ຽຖໃືບຌຖບງ. ແຑຌາ ໄຊທໄຓແຈຘໄ ໄາຄຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘຂຸ ະຑາຍຂບຄ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຘຈັ ຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ຾ຓຌໃ ຑາເນໄຽກຈີຑະງາຈຖະຍາຈຉາຓຖະຈກູ າຌ ຽຆໃັຌທາໃ : ແຂນໄ ທຈັ , ແບ, ບບກຉຸໃຓ຃ຌັ຃າງ ຾ຉໃກຍ ໃ ຽຊຄິຂຌັໄຖະຍາຈຆາ ຽປບືໄ , ຘຈັກຽ ຎັຌ ຑະງາຈບະນິທາ ຾ຖະ ຎາກຽຎໃືບງຖຄ຺ຽຖັຍ ຾ຖະ ງຄັຓຍີຌັນາບໃືຌໂຽກຈີຂຌືໄ ”. ຅າກ຃າ ຽທ຺ໄາ຋ໃີກາໃ ທຓາຂາໄຄຽ຋ິຄຌຌັໄຽນັຌທາໃ ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິ ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຑຍ຺ບຎຸ ະຘກັນງໄຸ ຄ ງາກນົາງເຌກາຌແຎຓານາຘູໃ , ກາຌຑທ຺ຑຌັຽຆໃຄີກຌັ ຾ຖະ ກຌັ , ກາຌຌຍັຊຎືະຉິຍຈັຉາຓປຈີ຃ບຄ ຎະຽຑຌີຽຑາະທາໃ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີບາເຘດຽໃູຂຈຌຌັໄຓ຃ີທາຓຘາຓກັ຃ຎີບຄຈບຄຆທໃ ງຽນົືບກຌັຓ, ປາໄງ຾ປຄ ແຎກທໃ າຌຌັໄຌາ ໄຊທໄຓງຄັຽຎັຌຘາຽນຈ຋ໃີຌາ ຑາຑະງາຈນົາງຆະຌຈິຓາເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ ຓກີາຌຽ຅ຍັ ຽຎັຌຽຑຓໃີ ຽຂ຺ໄາຓາບິກ ຽຆໃຄິຓຌັຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຃າ ເນຘໄ າ ຑາຈຂບຄ຋າໃ ຌຍຌຸ ຓີຍຍຸ ຏາ ນທ຺ໜາໄນບໄ ຄກາຌ຾ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຘະນທຈັຈກິ າຌຘຄັ຃ຓ຺ຽຓບືຄ຃ຌູ , ນທ຺ໜາໄກບຄຽຖຂາ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄ຾ຓບືຄ ເຌທຌັ຋ີເຌທຌັ຋ີ10/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຌາ ໄຊທໄຓຌ຾ີໄ ຓຌໃ ຽປັຈເນໄຆທີຈິກາຌຽຎັຌດໃຂູ ບຄຎະຆາຆຌ຺ຓ຃ີທາຓຘຍັຘຌ຺ ທຌໄຸ ທາງ, ຽປັຈເນໄຓຎີະກຈ຺ກາຌນງ ຋ໄ ຽໄກຈີຂຌຶໄ ນົາງ ຊາໄ຋ຼຍເຘໃແຖງະຍໃ ຋ຌັແຈປໄ ຍັ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓກາຌແຎຓານາຘໃກູ ຌັ , ກາຌ຅ຖ ະ຅ບຌ຋າຄຍກ຺ ຾ຖະ ກາຌຉິຈຉໃ ຘໃືຘາຌ຋າຄບາກາຈກຍ ໃ ຘະຈທກ . ຌບກ຅າກ຅ະຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ກາຌ ຈາ ຖຄ຺ ຆທີຈິ ຾ຖະ ຘຂຸ ະຑາຍຂບຄ຃ຌ຺ເຌຆຸຓຆຌ຺຾ຖໄທ ງຄັຓກີຖ ະຌ຋ີໃີຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຆທີຈິ ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ບີກຈທໄ ງ , ກາຌຽກຈິີແຑຑິຍຈັຽປັຈເນໄຈຌິ ຽ຅ໃບືຌ , ຌາ ໄແນົຆຸ ຽປັຈເນໄ ຎະຆາຆຌ຺ແຈປໄ ຍັຍາຈຽ຅ຍັ ຾ຖະ ຽຘງຆທີຈິ຅າ ຌທຌໜໃຶຄ”. ຅າກ຃າ ຘາ ຑາຈ຋ໃີກາໃ ທຓາຂາໄຄຽ຋ິຄຌຌັໄທາໃ ແຑຌາ ໄຊທໄຓຓ຃ີທາຓຘຍັຘຍ຺ທຸຌໃ ທາງຑ ຘ຺ ຓ຃ທຌ ຾ຖທໄ ຎະຆາຆຌ຺ຍາຄກຸຓໃ ຃ຌ຺ຆາ ໄຓ຾ີຌທ຃ຈິ຋ໃີຍໃ ຈຽີກຈີຂຌືໄ , ຂຖີໄ ກັຂະ຿ຓງຘາໄຄ຃ທາຓຎຌັໄ ຎໃທຌບຌັຍໃ ຈີ

55 ນົາງດາໃ ຄຽຌໃບືຄ຅າກຂາຈ຾຃ຌບານາຌ ຾ຖະ ຽ຃ໃບືຄເຆ຅ໄ າ ຽຎັຌຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄ. ຎະຆາຆຌ຺ຍາຄກຸຓໃ ຃ຌ຺ ຓ຾ີຌທ຃ຈິ ຽຖໃືບຌຖບງງາກງາໄງຍາໄຌຽປບືຌຽຑໃືບແຎຉຄັໄຊໃຌິຊາຌແໝຽຑໃືບນົີກຖຼຄ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຈຄໃັ ຋າໃ ຌ ຆຄໃ຺ທໃືຎະ຋າຌຍາໄຌຌາຖາຓ ກແ ຈເໄນຘໄ າ ຑາຈເຌທຌັ຋ີ12/2/2020 ທາໃ : “ແຑຌາ ຊທໄຓແຈຽໄປັຈເນໄກາຌ຅າຖະ຅ບຌ຋າຄຍກ຺ຑຍ຺຃ທາຓນໄງຸ ຄງາກເຌກາຌ ແຎຓານາຘໃກູ ຌັ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຽທຖາຓ຃ີຌ຺ຽຘງຆທີຈິ ກາຌດໃກູ ຌິຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຎະຘຍ຺ຑຍ຺ຑ ໄຍຌັນານໄງຸ ຄງາກ຾ຉໃກບໃ ຌາ ໄຍໃ ຊທໄຓຽ຃ີງນາຘຈັຌາ ໄຓາຽຎັຌບານາຌກໃຑ ແຈໄ ກຌິຓາຽຊຄິຎະ຅ຍຸ ຌັຌຘີໄ ຈັຌາ ໄ຋ໃີຽ຃ງີຽຎັຌບານາຌຊກືຌາ ໄຑຈັໜີໝຈ຺຋ກຸ ດໃາຄຉໄບຄແຈຆໄ ືໄ ໝຈ຺, ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິ຾ຓຌໃ ຓ຃ີທາຓຘຍັຘຌ຺ທຸຌໃ ທາງ, ຽປັຈເນໄຓຎີະກຈ຺ກາຌນງ ຋ໄ ຽໄກຈີ ຂຌືໄ ຽຆໃັຌທາໃ : ກາຌຖກັຽບ຺າຑຶຈຏກັ, ຖກັຽຎັຈຖກັແກຽໃ ຑໃືບແຎ຋າ ຘະຍຼຄບານາຌ”. ຅າກກາຌຘາ ຑາຈຍຸກ຃ຌ຺ຘາ ຃ຌັ຋ໃີແຈເໄນຂໄ ຓູຌໄ ກຼໃ ທກຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋າຄຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ນົາງ຋າໃ ຌຏໄູ ຘຶກຘາຘາຓາຈຘະນົຼຸຍແຈທໄ າໃ : ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ເນ຾ໄ ກກໃ າຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິຂບຄຆຸຓຆຌ຺, ຊທືາໃ ຑຍ຺຃ທາຓນງຄຸໄງາກນົາງຽຆໃັຌທາໃ : ຍໃ ຓຑີືໄຌ຋ໃີ຋າ ກາຌຏະຖິຈ, ຍໃ ຓ຋ີໃີດບໃູ າເຘ຾ຍຍຊາທບຌກໃເ ນຽໄກຈີຓີ ຾ຌທ຃ຈິ ຽຖໃືບຌຖບງຍາຄ຃ບຍ຃ທ຺ກຉ ບໄ ຄແຎຉຈັແຓ຋ໄ າ ຖາງຎໃາເຌຽຂຈ຾ຈຌຍາໄຌບໃືຌຽຑໃືບຽປັຈແປຽໃ ຂ຺ໄາ ຘທຌ ຆໃຄຶຘາໄຄ຃ທາຓຍໃ ຘະນຄ຺ຍຖະນທໃ າຄຍາໄຌຉໃ ຍາໄຌ ຽຌໃບືຄ຅າກທາໃ ຎະຆາຆຌ຺ຏ຋ໄູໃີຍໃ ຓຍີບໃ ຌ຋າ ກາຌຏະ ຖິຈກາ ຘິກາ ຋ໃີຊາທບຌຌຌັໄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄກ຅ະ ຽຂ຺ໄາແຈແຎໄ ຌາ ເຆຑໄ ືໄຌ຋ໃີຂບຄຽຂຈຍາໄຌບໃືຌຽຑໃືບຽປັຈກາຌກະຘິກາ ຾ຖະ ຎະຆາຆຌ຺ຘທໃ ຌນົາງຍໃ ຓຖາງ ີ ປຍັ. ຌບກ຅າກຌຌັໄງຄັຽປັຈເນຓໄ ຎີະກຈ຺ກາຌນງ ຋ໄ ໄຽກຈີຂຌຶໄ ຽຆໃັຌທາໃ : ກາຌຖກັຽບ຺າຑຶຈຏກັ, ຖກັຽຎັຈຖກັແກຽໃ ຑໃືບແຎ຋າ ຘະຍຼຄບານາຌຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ງຄັແຈຘໄໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘຂຸ ະຑາຍຂບຄຆຸຓຆຌ຺຋ໃີບາເຘດໃູ ເຌຑືໄຌ຋ໃີ຾ຖະ ດເໃູກ຃ໄຼຄ ຽຌໃບືຄ຅າກຎະຆາຆຌ຺ແຈຌໄ າ ເຆ຾ໄ ຓຌໃ າ ໄ ຈຄໃັກາໃ ທຽຑໃືບບາຍ, ຆກັຽ຃ໃບືຄ, ຖາໄຄຑາຘະຌະຉາໃ ຄໂຖທຓແຎຽຊຄິກາຌຆຓ຺ເຆຌໄ າ ໄຽຂ຺ໄາເຌກາຌ຾ຉຄໃ ດໃ຃ູ ທ຺ ກຌິຆໃຄຶ຅າກກາຌຌາ ເຆຌໄ າ ໄ຋ໃີຍໃ ຘະບາຈຌຌັໄຌາ ໄກ຅ະ ຽຎັຌ຾ນົຄໃ ຌາ ຽຆໃບືຽຂ຺ໄາຓາຘຑູໃ ໃ ຾ຓຎະໃ ຆາຆຌ຺຾ຖທໄ ຽປັຈ ເນຽໄກຈີຓຑະີ ງາຈຉາໃ ຄໂຉາຓຓາຽຆໃັຌຽກຈີຑະງາຈຏິທໜຄັຉຸຓໃ ຃ຌັ຃າງ, ຑະງາຈຉາ຾ຈຄ, ຽຎັຌແຂງໄ ຄຸ ຾ຉຍໃ ໃ ຽຊຄີຂຌັໄປາໄງ຾ປຄ, ຑະງາຈແຂນໄ ທຈັ, ຽຎັຌແບ, ຘທໃ ຌຘຈັກແ ຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຽຆໃັຌກຌັ ຃ື: ຽຎັຌ ຑະງາຈບະນິທາຘຈັຎີກ, ຑະງາຈຎາກຽຎໃືບງຖຄ຺ຽຖັຍຽຎັຌຉຌ຺ໄ. 3.3 ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋າຄຈາໄຌຘຄໃິ຾ທຈຖບໄ ຓດຽຂຈ ໃູ ຖບໃ ຄຌາ ໄຖິຌຘູຄ ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺຿ຈງກຄ຺ຓຌຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ, ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຎໃາແຓໄ຾ຖະ ຖະຍຍ຺ຌຽິທຈ ຘໃິຄຉາໃ ຄໂ຾ຓຌໃ ຓກີາຌຎໃຼຌ຾ຎຄແຎ ຘະຑາຍ຾ທຈ ຖບໄ ຓກທາໃ ຅ະຒືໄຌຒແູຈ຾ໄ ຓຌໃ ເຆຽໄທຖານົາງຎີ, ງໃິຄແຎກທາໃ ຌຌັໄ຾ຓຌໃ ຽກຈີແຑ຾ນຄໄ຾ຖຄໄຉາຓຓາຘທໃ ຌຖາງ ຖະບຼຈຂບຄຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓນົາງຆະຌຈິຓກີາຌຘຌູ ຽຘງ ຾ຖະ ຾ຏຖໃ າຓຽຎັຌທຄ຺ກທໄ າຄຑ

56 ຘຓ຺຃ທຌຈຄໃັ຃າ ເນຌໄ ຘາ ຑາຈ ຋າໃ ຌ຃າ ນົາໄ ຘີຈທຄແຆ ປບຄຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄ ຎະ຋າຌ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄ ກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ ຃ຄັໄທຌັ຋ີ25/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ແຑຌາ ໄຊທໄຓແຈຘໄໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉຘໃ ໃິຄ຾ທຈຖໄບຓ ຿ຈງຽປັຈເນໄຽກຈີຓຌີາ ໄຽຎືໄບຌຽຌໃ຺າຽໝັຌ ,ຘຈັຍໃ ຓ຃ີບກເຘໃຂຆີໄ ະຆາງຓຌູ ຘຈັແຈຘໄໃຄ຺ກໃຌິ ຽໝັຌຘຓ຺຋ຍ຺ເຘໃເຍແຓ຋ໄໃີຽຌໃ຺າຽຎໃືບງຽປັຈ ເນໄບາກາຈ຾ຎຎທຌ, ຓຑີະງາຈນົາງຘະຌຈິຉາຓຓາ ຽກຈີກາຌຘຌູ ຑຌັຂບຄຘຈັ຋ໃີບາ ເຘດໃເູຌຌາ ໄນົາງຆະຌຈິ , ຈຌິ ຽຆາະຽ຅ໃບືຌ ຽຎັຌຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຓີ ກາຌຈຈັ຾ຎຄ຾ຖທຌາ ໄ. ຎໃາແຓຊໄກື຿຃ຌໃ ຖຓ຺ໄຍາຄ຅ຈຸ ແຈຊໄ ກື຋າ ຖາງ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຍໃບຌຈຌິ ຽຆາະຽ຅ໃບືຌ຋ໃີຖຼຍດໃຉູ າຓ຾຃ຓ຾ຓຌໃ າ” ໄ. ຅າກ຃ໍາສໍາພາຈ຋ ໆກໞາວມາຂໟາຄເ຋ິຄຌັ໇ຌເຫັຌວໞາສິໆຄແວຈລໟຬມຢູ່ໃຌເຂຈລໟຬຄຌໍ້າລິຌສູຄ຋ ໆໄຈໟອັຍຏົຌກະ຋ົຍ ມາ຅າກໄພຌໍ້າຊໟວມຬັຌຈັຍຉົ໇ຌ໅ແມໞຌຌໍ້າກິຌ, ຌໍ້າໃຆໟ ເພາະວໞາຎະຆາຆົຌໃຆໟຌໍ້າສໟາຄ, ຌໍ້າລິຌເຂົ໇າໃຌກາຌຍໍລິໂພກ ຬາຫາຌ, ແມໞຌໍ້າໃຆໟຬາຍ, ສັຈລໟຽຄຈ ໆມ ແລະ ສະໜຬຄໃຫໟແກໞຏົຌຏະລິຈກະສິກໍາ. ພາງຫ ັຄຌໍ້າຊໟວມແລໟວເອັຈໃຫໟ ຈິຌເຆາະເ຅ ໆຬຌຉົ໇ຌໄມໟໂ຃ໞຌຫັກລົຄສູໞແມໞຌໍ້າແລໟວເຌົົ່າເຎ ື່ຬງ , ຌໍ້າເຎ ື້ຬຌສົົ່ຄກິໆຌເໝັຌ຋ໍາລາງຍັຌງາກາຈພໍສົມ຃ວຌ ສັຈສາວາສິໆຄ຋ ໆຬາໃສຢູ່ໃຌແມໞຌໍ້າກໍໍ່ລົ໇ມຫາງຉາງ຅າກ຃ ຈຄໃັກາຌເນຘໄ າ ຑາຈ ຂບຄ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຓີຍຍຸ ຏາ ນທ຺ ໜາໄນບໄ ຄກາຌ຾ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຘະນທຈັຈກິ າຌຘຄັ຃ຓ຺ ຽຓບືຄ຃ຌູ , ນທ຺ໜາໄກບຄຽຖຂາ຃ະຌະ ກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ ເຌທຌັ຋ີ10/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຂບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓຉໃ ຾ນົໃຄຌາ ໄຓີຌາ ໄກຌິ , ຌາ ໄເຆແໄຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຽຎັຌທຄ຺ ກທາໄຄ, ຌາ ໄຍ ຘະບາຈຍາຄຍໄາຌຽຎັຌຘີ຾ຈຄ຾ກຓຉຓ຺, ຖະຍຍ຺ຌາ ໄຖິຌຽຎໃຽຑຽຘງນາງຍໃ ຘາຓາຈຘໄບຓ຾ຎຄແຈໄຽຊຄີ຅ະຓກີາຌຎທ຺຾ຎຄກໃຉ ໄບຄແຈເໄຆຄໄຍ຺ຎະຓາຌຘຄູຽຑໃືບຒືໄຌຒູ ຃ຌືແໝໃ ຖະຍຍ຺ຌຽິທຈແຈຎໄ ໃຼຌແຎ , ຉຌ຺ໄ ແຓໄ຾ຖະ ຘຈັຘາທາ ຘໃິຄແຈຘໄ ຌູ ນາງແຎນົຼຸຈ ໜໄບງຊບງຖຄ຺຿ຈງຘະຽຑາະຘຈັຌາ ໄ ຋ໃີແຎຉາຓກະ຾ຘຌາ ໄ”. ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີບາເຘດເໃູຌຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຎະຘຍ຺ຂາຈ຾຃ຌຌາ ໄຈໃຓື , ຌາ ໄເຆຽໄຎັຌຽທຖາຌາຌ ຌຍັນົາງທຌັ, ບາກາຈຓກີໃຌິຎຌ຺ຽຎືໄບຌຉຌ຺ໄ ແຓເໄຍນງໄ າຊກື຿຃ຌຉຓ຺຋ຍັຊຓ຺ , ຘະຍຼຄບານາຌ຋ໃີຘະຘຓ຺ ແຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽຘງນາງ , ຖະຍຍ຺ຌຽີທຈ ຾ຖະ ຾ນົຄໃ ຆຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈ຋ໃີຽຎັຌ຾ນົຄໃ ບານາຌ ແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຽຌໃບືຄ຅າກກາຌຽຘງຑືຈຑຌັຉາໃ ຄໂ ຾ຖະ ຆທີຈິກາຌຽຎັຌດແໃູ ຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽຘງນາງ ຑບໄ ຓ຋ຄັຽປັຈ຿ຖກຖະຍາຈແຈຽໄຑໃີຓຂຌືໄ ຓຌັຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຃າ ຘາ ຑາຈ ຋າໃ ຌຆໃຄ຺ທືຌາງຍາໄຌຍາໄຌ ຌາຖາຓ ເຌທຌັ຋ີ12/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຎໃາແຓຍໄ າຄ຅ຈຸ ແຈຊໄ ກື຋າ ຖາງ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຅ຈຸ ຋ໃີຓຈີຌິ ຽຆາະຽ຅ໃບືຌ ຾ຖະ ຅ຈຸ ຖຼຍຉາຓ຾຃ຓ຾ຓຌໃ າ ໄຖິຌ, ຽປັຈເນໄຎໃາແຓຊໄກື຿຃ຌໃ ຖຓ຺ໄ , ນກັ ຾ຖະ ຍາຄຉຌ຺ໄກແ ນົ ແຎຉາຓກະ຾ຘຌາ ໄ, ຍາຄຘໃທຌກຊ ກືຌາ ໄຊທໄຓຈຌ຺຅ຌ຺ຽປັຈເນໄປາກຽຌໃ຺າ ຾ຖະ ຉາງແຎ

57 ຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງ, ຌາ ໄຽຎືໄບຌຽຉັຓ຾ຉໃ຿຃ຌຉຓ຺, ຘຈັຘາທາຘໃິຄ຋ໃີບາເຘດໃຌູ າ ຌາ ໄກໃ ຖຓ຺ໄນາງຉາງ຅າກຘໃຄ຺ກໃຌິ ຽໝັຌຑ ຘຓ຺຃ທຌຽຆໃຄິກໃເ ນໄຽກຈີຑະງາຈຊບກ຋ໄບຄ , ແຂງໄ ຄຸ ຑະງາຈຏິທໜຄັ ຾ຖະ ຿ຖກບະນິທາຘຈັນົາງຆະຌຈິ”. ຘທໃ ຌ຋າໃ ຌບໃືຌໂກເ ນຘໄ າ ຑາຈ ຾ຖະ ຽທ຺ໄາ຃າໄງ຃ກືຌັ ຘາ ຖຍັ຋ຈັຘະຌະຂບຄຏຘໄູ ຶກຘາຘາ຾ຖທໄ ທາໃ : ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ຘໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີບາເຘດໃຽູຂຈ຾຃ຓ຾ຓຌໃ າ ໄຖິຌຘຄູຽຎັຌ ຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ແຈຓໄ ີ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ ຋ຄັຘາງຌາ ໄ ຾ຖະ ຘຈັຘາທາຘໃິຄ຋ໃີດເໃູຌຌາ ໄ ຾ຖະ ງຄັ ຘໃຄ຺ຏຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ຖະຍຍ຺ຌາ ໄຖິຌຊກືຽຘງນາງ , ຘາງຌາ ໄຖິຌຘຄູ ກຽ ຎືໄບຌຽຎີະ ຘໃຄ຺ກໃຌິ ຽຌໃ຺າຽໝັຌຌບກຌ,ີໄຽໝືບຄຐາງຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺ຊກືຽຎໃຽຑ, ຽປັຈເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ຂາຈຌາ ໄເຆໄ຾ຖະ ຌາ ໄກຌິ ຽຎັຌຽທຖາງາທຌາຌ, ຘທໃ ຌຘຈັຘາ ທາຘໃິຄ຋ໃີດເໃູຌຌາ ໄກຊ ກືງຈູໄ ຌັແນົແຎຌາ ກະ຾ຘຌາ ໄ ຾ຖະ ບີກດາໃ ຄໜໃຶຄ຾ຓຌໃ າ ໄຓກີາຌຽໜໃ຺າຽໝັຌຽຌໃບືຄ຅າກ ຘະຘຓ຺ຂບຄຆາກແຓ, ໄ ຽນຄາ຺ໄແຓໄ຾ຖະ ຘໃິຄຉາໃ ຄໂ ຽຎັຌຘາຽນຈຽປັຈເນຎໄ າ ຾ຖະ ຘຈັຌາ ໄ຋ໃີນົຄ຺ຽນົືບເຌ ຘາງຌາ ໄຉາງແຎຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງ . ຽຌໃບືຄ຅າກຌາ ໄແຈຽໄຆາະຈຌິ຋ໃີດ຾ໃູ ຃ຓຐໃຄັ ຽປັຈເນຈໄ ຌິ ຽ຅ໃບືຌ ຉຌ຺ໄ ແຓຊໄກື຿຃ຌໃ ຖຓ຺ໄ ຾ຖະ ນກັຖຄ຺ , ຘທໃ ຌຉຌ຺ໄ຋ໃີງຄັດືຌດ຾ໃູ ຃ຓຌາ ໄ ປາກກຽ ຌໃ຺າຽປັຈເນຉໄ ຌ຺ໄ ແຓຉໄ າງແຎ ຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງ , ຽປັຈເນຎໄ ໃາແຓນໃ ົຼຸຈຖຄ຺ ຾ຖະ ຓ຃ີທາຓຆຸຈ຿ຆຓ ຑບໄ ຓຈຼທກຌັຌຌັໄ ຑະງາຈ຋ໃີ ຉາຓຓາຑາງນົຄັຊກືຌາ ໄຊທໄຓ ຉໃ ຃ຌ຺຾ຓຌໃ ກາຌບບກຉຸຓໃ , ຽຎັຌແຂນໄ ທຈັ, ຾ຖະ ຽຎັຌແບ. ຉໃ ຘຈັ຾ຓຌໃ ຑະງາຈຎາກຽຎໃືບງຖຄ຺ຽຖັຍ ຾ຖະ ຑະງາຈບະນິທາຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຖະຍຍ຺ຌຽິທຈ, ຾ນົຄໃ ຋າ ຓານາກຌິ ນົຼຸຈ ຖຄ຺. 4. ຂຌັໄຉບຌກາຌ຃ຓ ຸໄ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄ ຓດຽຂຈ ໃູ ຌາ ໄຖິຌຘູຄ 4.1 ກາຌຎໄບຄກຌັ ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ແຑ຋າ ຓະຆາຈ຋ໃີຓະຌຈຸ ຽປ຺າຍໃ ຘາຓາຈກາ ຌຈ຺ ນົືນົິກຖຼໄຄແຈທໄ າໃ ຅ະເນຽໄກຈີ ດາຓເຈ຅ະຽຆ຺າ, ຅ະ຃ບໃ ງ ນົື຅ະ຾ປຄ຅ະຘາໄຄ຃ທາຓຽຘງນາງໜບໄ ງນົາງຎາຌເຈ຾ຓຌໃ ຂຌຶໄ ດກໃູ ຍັ຋າ ຓະ ຆາຈຉໃ ຏຌ຺຋ໃີກາໃ ທຓາຌຌັໄຓາຈຉະກາຌຎໄບຄກຌັຍໃ ເນຓໄ ຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຆທີຈິ , ຆຍັຘິຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຽຎັຌ ຅າ ຌທຌນົາງ ຾ຖະ ຽຎັຌທຄ຺ກທໄ າຄ, ຑກັ-ຖຈັຽຑໃິຌແຈຓໄ ຓີາຈຉະກາຌຎໄບຄກຌັຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ : ກາຌຘາໄຄ ຖະຍຍ຺ກາຌຽຉືບຌແຑຖທໃ ຄໜາໄ , ຎໄບຄກຌັກາຌຽຆາະຽ຅ໃືບຌຂບຄຈຌິ , ຉາໄຌແຑຌາ ໄຊທໄຓ, ກາຌຌາ ຌຈ຺ ຾ຖະ ຘາໄຄ຾ຏຌໃ ຋ໃີ຃ທາຓຘຼໃ ຄຽຑໃືບນົຼຸຈຏບໃ ຌຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑ຋າ ຓະຆາຈ ຋າໃ ຌ ຃າ ນົາໄ ຘີຈທຄແຆ ປບຄຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄ ຽຓບືຄ຃ຌູ , ຎະ຋າຌ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈເຌທຌັ຋ີ25 /2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຑທກຽປ຺າແຈຘໄ ຓ຺຋ຍ຺ກຍັກາຌຌາ ຂຌັໄ຾ຂທຄ຾ຉໃຄຉຄັໄ຃ະຌະປຍັຏິຈຆບຍ຿ຈງຘະຽຑາະ ຾ຓຌໃ ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄຘາ ນົທຈຑືໄຌ຋ໃີ

58 ຽຂຈ຋ໃີຓ຃ີທາຓຘໃຼຄຉໃ ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຖໄທກຓ າຘໄາຄ຾ຏຌ຋ໃີກາ ຌຈ຺ບບກຓາຉາຓກາຌຘາ ນົທຈຂບຄ຋ິຓຄາຌ຿ຈງຘຓ຺຋ຍ຺ກຍັຎະຆາຆຌ຺ຽຑໃືບເນໄຽຂ຺າຽ຅຺າໄແຈຽໄນັຌ , ປຍັຓເືນໄ຋ຌັ ກຍັຽທຖາຽກຈີແຑຌາ ໄຊທໄຓ. ກາຌ຾຅ຄໄຽຉືບຌຽຓບືຄຉໄບຄ຾຅ຄໄເນໄຍໄາຌຽຑາະທາໃ ຎະ຅ຍຸ ຌັ ຌກີໄ າຌຘໃືຘາຌຂບໄ ຌຂາໄຄຘະຈທກຘະຍາງແຈຉໄ ຄັໄຽຎັຌກຸຓໃ ຾຅ຄໄຽຉືບຌ຋າຄ຿຋ຘະຘຍັເນໄ ປຍັປດໄູ ໃາຄ຋ຌັຽທຖາ . ຌບກ຅າກຌກີໄ າຌກະກຼຓ຃ທາຓຑໄບຓ ປຍັຓ຋ືາຄບາ ຌາຈກາຌ ຎກ຺຃ບຄຽຓບືຄແຈ຾ໄ ຍໃຄ຃ທາຓປຍັຏິຈຆບຍຽຆໃັຌທາໃ ກາ ຖຄັ ຎ ກ ຘ - ຎ ກ ຆ, ຆາທ ໜຸໃຓຽຓບືຄຽຎັຌກາ ຖຄັຘາ ຃ຌັຽຂ຺ໄາຆທໃ ງຽນົືບ ຾ຖະ ກຼຓຑໄບຓຉະນົບຈຽທຖາ. ຑທກຽປ຺າ ແຈຓໄ ຾ີຏຌກາຌທາຄບບກຖະບຼຈກາ ຌຈ຺ຽຂຈງກ຺ງໄາງແທເໄນໄຎະຆາຆ”ຌ຺ ຾ຌທ຋າຄກາຌຎໄບຄກຌັແຑຌາ ໄຊທໄຓຄບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄແຈຊໄ ຘືາ ຃ຌັຽຎັຍຍຖຸ ິຓາຘິຈບຌັຈຍັ ຉຌ຺ໄຽຓໃບື຋ຼຍເຘທຼກ ໃ ຄາຌບໃືຌໂ ແຖງະຌ຾ີໄ ຓຌໃ ຘຸຓເຘກາຌ ໃ ຽຐ຺ໄາຖະທຄັ, ຉິຉາຓ, ກາຌ຾຅ຄໄຽຉືບຌແຑຖທໃ ຄ ໜາໄກຼໃ ທກຍັແຑບຌັຉະຖາງ຋ໃີບາຈ຅ະຽກຈີຂຌືໄ ຅າກ຋າ ຓະຆາຈຖທຓ຋ຄັກທຈ຃ຌື຃ທາຓຑບໄ ຓ຋າຄຈາຌ ທຈັຊບຸຎະກບຌ ຸ , ຑານະຌະ ຾ຖະ ງາຎທ຺ຑະງາຈ, ຃ທາຓຑບໄ ຓຂບຄຑະຌກັຄາຌ຋ໃີຘຄັກຈັດໃ຾ູ ຉຖໃ ະຂະ ຾ໜຄກາຌຽຑໃຶບເນຓໄ ຃ທາຓ ີ ກຼຓຑບໄ ຓ຋ຸກຈາໄຌ ຑບໄ ຓ຋ຄັຖຄ຺ຘຓ຺຋ຍ຺ກຍັບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍາໄຌຽຑໃືບ ທາຄ຾ຏຌຎໄບຄກຌັ. ປຍູ ຑາຍ຋: ີ3຋ິຓຄາຌ຃ະຌະປຍັຏິຈຆບຘຍາ ນົທຈຽຍໃຄິ຅ຈຸ ຋ໃີ຅ະຓາທາຄ຾ຏຌກາ ຌຈ຺ຽຂຈ຋ໃີຓ຃ີທາຓຘໃຼຄ ຾ນົໃຄຂ ຓໄ ຌູ : ຊາໃ ງຑາຍ຿ຈງ ຌາຄ຃າ ເຍ ຘີຈາທຄ຺ ທຌັ຋ີ10.2.2019. ຅າກກາຌຘາ ຑາຈ ຋າໃ ຌ ຍຸຌມ ຍຸຍຏາ ຫົວໜໟາຫໟຬຄກາຌແອຄຄາຌ ແລະ ສະຫວັຈຈິກາຌສັຄ຃ົມ ເມ ຬຄ຃ູຌ, ຫົວໜໟາກຬຄເລຂາ຃ະຌະກໍາມະກາຌຎ້ຬຄກັຌ ແລະ ຃ວຍ຃ຸມໄພພິຍັຈຂັ໇ຌເມ ຬຄໄຈໟໃຫໟສໍາພາຈ ເຌ ທຌັ຋ີ10/2/2020຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ :

59 “ເຌຽຂຈຖໄບຄຌາ ໄຖິຌຘຄູຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຉໃຖະຍໄາຌແຈກໄ າ ຌຈ຺ຽຂຈຍໃບຌ຋ໃີຓ຃ີທາຓຘໃຼຄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ຾ຓຌໃ ຽປບືຌ຋ໃີຖຼຍ຾຃ຓຌາ ໄ , ຈຌິ ຽ຅ໃບືຌ, ຌາ ໄຎໃາແນົຆຸ. ຓຖີະຍຍ຺຿຋ຖະ຿຃ຄໃ ຽຑໃືບຽຉືບຌແຑ, ທ຋ິ ະງຆຸ ຸຓຆຌ຺, ຓຏີໄປູ ຍັຏິຈຆບຍຽຎັຌຌກັຂາໃ ທຎະ຅າ ຍໄາຌຽປັຈໜໄາ຋ໃີ ຿຃ຘະຌາຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌ, ຾຅ຄໄຽຉືບຌ,຾ຉໃຖະ຃ທ຺ຽປບືຌ ກຓ ຽີຄໃບືຌແຂຘາຓາຈປຍັຒຄັ ທ຋ິ ະງຸ ຾ຖະ ຿຋ຖະ຿຃ຄໃ ຎະ຅າ ຍໄາຌແຈໄ. ກາຌຉິຈຉາຓຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌຎະຆາຆຌ຺ ຾ຓຌໃ ແຈຽໄບ຺າເ຅ເຘໃຽຑາະທາໃ ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິດໃຖູ ຼຍ຾຃ຓ຾ຓຌໃ າ ໄບາຈຽກຈີແຑຑິຍຈັດໃູ ຉະນົບຈຽທຖາງໄບຌທາໃ ຽຎັຌຑືໄຌ຋ໃີຉາໃ , ຆຸຓຆຌ຺ຽຎັຌຽ຅຺າໄກາຌກະກຼຓ຃ທາຓຑໄບຓເຌ ກາຌປຍັຓກືຍັແຑຌາ ໄຊທໄຓຈທໄ ງກາຌຘໄາຄ຃ກູ ຌັຌາ ໄ, ຐືກບຍ຺ປຓ຺ກາຌ຅າ ຖບຄຽນຈກາຌ ເນໄຎະຆາຆຌ຺ແຈປໄ ຍັປເໄູຌກາຌກຼຓຑໄບຓປຍັຓຽືທຖາຽກຈີແຑຌາ ໄຊທໄຓ” ປຍູ ຑາຍ຋: ີ4 ປຍູ ຊາໃ ງກາຌ຅າ ຖບຄຽນຈກາຌຽຑໃືບປຍັຓກືຍັແຑາຌຊ ໄທໄຓດໃຽູຂຈຖໄບຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຾ນົໃຄຂ ຓໄ ຌູ : ຊາໃ ງຑາຍ຿ຈງ ຌາຄ຃າ ເຍ ຘີຈາທຄ຺ ທຌັ຋ີ10.6.2019. ຎະຆາຆຌ຺ດຽຂຈ ໃູ ຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘູຄ ຽນັຌທາໃ ແຈຊໄ ຘືາ ຃ຌັທຼກຄາຌກາຌຽຐ຺ໄາຖະທຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓ຋ໃີ ບາຈ຅ະຽກຈີຂຌືໄ ຉິຈຉາຓກາຌ຾຅ຄໄຽຉືບຌຘະຑາຍບາກາຈຽຎັຌຎະ຅າ , ຽຂ຺ໄາປທໃ ຓປຍັຒຄັກາຌ຿຃ຘະຌາ ຽຏີງ຾ຏ຃ທາຓ ໃ ປຂູໄ ຓູຌໄ ຂາໃ ທຘາຌ, ຌຉິກິ າ , ກາຌຽຐິກບຍ຺ປຓ຺຋ໃີຂຌັໄຽ຋ິຄ ຖຄ຺ຓາ຿຃ຘະຌາຽຏີງ຾ຏເໃ ນໄ ຃ທາຓປູໄ ຽຑໃືບນົີກຖຼໄຄ຃ທາຓຽຘງນາງ ຾ຖະ ຘໃຄ຺ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຆທີຈິ , ຆຍັຘິຌ ຈຄໃັ ກາຌເນຘໄ າ ຑາຈ ຂບຄ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຋ຌັ ຿ຑ຋ິທຌັ ຽຖຂາຑກັຍາໄຌ, ຌາງຍາໄຌ ຍາໄຌແຏໃ ເຌທຌັ 22/2/2020 ຋າໃ ຌແຈໄ ກາໃ ທທາໃ : “຋ກຸ ໂ຃ທ຺ຽປບືຌຂບຄຍໄາຌຘາຓາຈປຍັຒຄັທ຋ິ ະງຸ , ຿຃ຖະ຿຃ຄໃ ຎະ຅າ ຍໄາຌຽຑາະທາໃ ແຈ຾ໄ ຉໃຄຉຄັໄຏໄປູ ຍັຏິຈຆບຍ຿຃ຘະຌາຽຏີງ຾ຏໃເນໄຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌຎະ຅າ ຍໄາຌ , ຍໄາຌແຈໄ ຾ຉໄຓ຾ຏຌ຋ໃີກາ ຌຈ຺຅ຈຸ ຋ໃີຓ຃ີທາຓຘໃຼຄບບກຓາດໃາຄຖະບຼຈຽຑໃືບເນໄຎະຆາຆຌ຺ປຍັປໄູ ຽຊຄິຂຄ຺ຽຂຈ ຾ຖະ ຍໃ ເນໄຎະຆາຆຌ຺ຉຄັໄຍໄາຌຽປບືຌ, ຍໃບຌ຋າ ກາຌຏະຖິຈ, ກາຌຘໄາຄ

60 ຿ປຄປຼຌ ຾ຖະ ບໃືຌໂເຘໃຘະຊາຌ຋ໃີ຋ໃີຓີ຃ທາຓຘໃຼຄ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ . ເຌ຋ຸກໂ 3 ຽຈບືຌ຃ະຌະຍໄາຌ ຾ຖະ ຎະຆາຆຌ຺ແຈຽໄຎີຈກບຄຎະຆຸຓປທໃ ຓກຌັຽຑໃືບກທຈກາຉີຖາ ກາຌຎະຉິຍຈັ຾ຏຌທຼກ຋ໃີທາຄແທເໄຌແຖງະຏໃາຌຓາຑໄບຓ຋ຄັທາຄ຾ຏຌເຌຉໃ ໜໄາຖາງ ຄາຌຂຌັໄຽ຋ິຄຽຎັຌ຾ຉໃຖະແຖງະ”. ຅າກ຃າ ຘາ ຑາຈຂາໄຄຽ຋ິຄຌຌັໄຽນັຌທາໃ ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄແຈຽໄບ຺າເ຅ເຘເໃ ກຘໄ ິຈຉິຈ຾຋ຈກຍັ ຎະຆາຆຌ຺ເຌກາຌກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓປຍັຓກືຍັແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຿ຈງຓກາຌ ີ ຾ຉຄໃ ຉຄັໄຏປໄູ ຍັຏິຈຆບຍທຼກຄາຌຂ ໄ ຓູຌຂາໃ ທຘາຌຂບຄຍາໄຌ, ກາ ຌຈ຺຾ຏຌກາຌຖະບຼຈເຌ຾ຉຖໃ ະແຖງະ, ກາ ຌຈ຺ກາຌຉຄັໄຍາໄຌຽປບືຌ, ຍບໃ ຌ ຋າ ກາຌຏະຖິຈຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຍໃ ເນໄຉຄັໄເຘຍໃ ບໃ ຌ຋ໃີຓ຃ທາ ີ ຓຘຼໃ ຄ ຾ຖະ ຽຐ຺ໄາຖະທຄັຓຘີະຉິດໃູຘະຽໝີຽຆໃຄີ ຾຋ຈຽໝາະ ກຍັ຃າ ຘາ ຑາຈ຋າໃ ຌ ຌາຄ ຘາງ຋ບຄ ຎະຆາຆຌ຺ຍາໄຌຌາຖາຓ ແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈ ເຌທຌັ 22/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “຃ບຍ຃ທ຺ຂບຄຂາໄຑະຽ຅າ຺ໄແຈຉໄ ິຈຉາ ຓຂາໃ ທຘະຑາຍຈຌິຒໄາບາກາຈ຋າຄ຿຋ຖະຑາຍ ທ຋ິ ະງຸ ກາຌ, ຿຋ຖະ຿຃ຄໃ ຎະ຅າ ຍໄາຌຽຑໃືບເນໄປທໄູ າໃ ຓເືໄ ຈຐຌ຺຅ະຉກ຺ຽຑໃືບຽຐ຺ໄາຖະທຄັຓີ ຘະຉິແທຽໄກຍັຽ຃ໃືບຄແທຍໄ ໃບຌຘຄູ ຌບກ຅າກຌຌັໄງຄັຽບ຺າແຓຓໄາຉບກເຘໃ຾຃ຓຌາຽຑໃືບຎໄບຄ ກຌັຌາ ໄຽຆາະ, ຎກູ ຉຌ຺ໄ ແຓຆໄະຌຈິ຋ໃີຓ຃ີທາຓດຶຈຈຌິ ເຘໃ຾຃ຓຌາ , ງໄາງ຃ບກຘຈັແຎແທໄ ຍໃບຌຘຄູ຋ໃີຌາ ໄຊທໄຓຍໃ ຽຊຄິ” ປຍູ ຑາຍ຋: ີ5 ກາຌຘໄາຄ຾ຏຌ຋ໃີ຅ຈຸ ຋ໃີຓ຃ີທາຓຘໃຼດຄໃຽູຂຈຖໄບຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຾ນົໃຄຂ ຓໄ ຌູ : ຊາໃ ງຑາຍ຿ຈງ ຌາຄ ຃າ ເຍ ຘີຈາທຄ຺ 15.2.2019

61 ຌບກຌງີໄ ຄັແຈຘໄ າ ຑາຈ຋າໃ ຌ ຎາທຆໃຄ຺ ຎະຆາຆຌ຺ ຍາໄຌຘຌັ຃ຄິ ແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈເຌທຌັ຋ີ 26/2/ 2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຽປ຺າແຈຉໄ ິຉາຓຂາໃ ທ຋ໃີ຋າຄບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄແຈ຾ໄ ຅ຄໄ຋າຄ຿຋ຖະ຿຃ຄໃ ຍໄາຌ, ຽຍໃິຄ ຌາ ຿຋ຖະຑາຍ ຽຑໃືບຉິຈຉາຓຘະຑາຍຑະງາກບຌບາກາຈຊາໄນາກທາໃ ຅ະຓຑີາງຸ ນົື ຐຌ຺຅ະຉກ຺ຽປ຺າກ຅ ະຽຉືບຌຖກູ ນົາຌຍໃ ເນໄແຎນົິໄຌຍໃບຌ຋ໃີຓ຃ີທາຓຘໃຼຄ , ຽບ຺າຘຈັຖໄຼຄແຎ ແທຍໄ ໃບຌ຋ໃີຘຄູຑໄບຓ຋ຄັຓຼໄຌຓຈັຽ຃ໃບືຄຂບຄ ຋ໃີຓ຃ີາໃ ຾ຖະ ຽ຃ໃືບຄເຆໄ຋ໃີ຅າ ຽຎັຌຉໃ ກາຌຈ ແຖຄ຺ຆີທຈິ ຎະ຅າ ທຌັ ຾ຖະ ຾຅ຄໄ ເນໄຑໃ ຾ຓຎະໃ ຆາຆຌ຺ຓ຃ທາຓ ີ ກຼຓຑໄບຓເຌກາຌປຍັຓື ເຌຽທຖາຌາ ໄແນົຘຸຓາເນໄ຋ຌັຽທຖາ ຾ຖະ ຾຅ຄໄນໄາຓຍໃ ເນໄຑໃ ຾ຓຎະໃ ຆາຆຌ຺ແຎຌບຌດໃແູ ປໃ ດໃຘູ ທຌດໄາຌຽທຖາຌາ ໄຘຸແນົຓາເຌຽທຖາກາຄ຃ຌື຅ະໜີຍໃ ຋ຌັ” ປຍູ ຑາຍ຋:ີ6ກາຌຉິຈຉຄັໄ຿຋ຖະ຿຃ຄໃ ດໃຍູ ໄາຌເຏໃ ຽຂຌໍ້າຈຖິຌຘຄູ ຾ນົໃຄຂ ຓໄ ຌູ: ຊາໃ ງຑາຍ຿ຈງ ຌາຄ ຃າເ ຍ ຘຈາີ ທຄ຺ 15/7/2019 ຘຄັຖທຓ຾ຖທໄ ກາຌຎໄບຄກຌັແຑຌາ ໄຊທໄຓດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຓ຃ີະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັ຾ຉຂໃ ຌັໄຽຓບືຄຽຊຄິຂຌັໄຍາໄຌ, ຓກີາຌຎະຘາຌກຓ຺ກຼທກຌັດາໃ ຄຖະບຼຈຓກີາຌທາຄ ຾ຏຌ຾ຍຄໃ ຃ທາຓປຍັຏິຈຆບຍກຌັດາໃ ຄຖະບຼຈ, ກາຌຽຂ຺ໄາຽຊຄິຖະຍຍ຺ຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌ, ຓ຃ີທາຓຘະຈທກ, ຋ຌັກາຌ, ທບໃ ຄແທ, ຘຈັຽ຅ຌ, ຓຎີະຘິຈ຋ິຑາຍ ຾ຖ ະ ຎະຘິຈ຋ິຏຌ຺ . ກາຌກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺ກາຌກາ ຌຈ຺ຽຂຈ຃ທາຓຘຼໃ ຄແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ບິຄເຘຘໃ ະຑາຍ຃ທາຓຽຎັຌ຅ຄິຂບຄ຾ຉຖໃ ະຍາໄຌ ຿ຈງກາ ຌຈ຺ບບກຓາດາໃ ຄຖະບຼຈ຅ະ຾຅ຄໄຽຑໃືບຽຎັຌຂ ຓໄ ຌູ ຑືໄຌຊາຌເຌກາຌຘາໄຄ຾ຏຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓ, ຖທຓ຋ຄັກາຌທາຄ຾ຏຌຏຄັຍາໄຌ , ກາຌຌເໄຆ຋ໄໃີຈຌິ , ກາຌ຅ຈັຘຌັ຋ໃີດບໃູ າເຘ , ກາຌຍກຸ ຽຍີກຑືໄຌ຋ໃີກາຌ ຏະຖິຈ ຿຃ຄກາຌຑຈັ຋ະຌາ ຋ໃີປຍັຎະກຌັ຃ທາຓຎບຈແຑ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ. ຑບໄ ຓຈຼທກຌັຌຌັໄກາຌຎະ ຽຓຌີ຃ທາຓຘຼໃ ຄ຾ຓຌໃ ກາຌຉີຖາ຃າຖະຈຍັ຃ທາຓຘຼໃ ຄ , ຃ທາຓຽຘງນາງ , ຃ທາຓຽຎັຌບຌັຉະຖາງ ,

62 ແຑຑິຍຈັ຋ໃີຽກຈີຂຌຶໄ ຾ຖະ ຃າຈ຃ະຽຌ຃ທາຓຘຼໃ ຄ຋ໃີບາຈຽກຈີຂຌຶໄ ຆໃຄຶ຅ະຌາ ຏຌ຺ຽຘງນາງຉໃ ຘຂຸ ະຑາຍ , ຆທີຈິ , ຆຍັຘິຌ, ຽຘຈຊະກຈິ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ. 4.2 ກາຌ຃ທຍ຃ຸຓ ຃ທາຓຎບຈແຑຽຎັຌຍຌັນາຘາ ຃ຌັນົກັຂບຄທຼກຄາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັຂບຄຍາໄຌ ກາຌຎໄບຄກຌັ ຆທີຈິ , ຆຍັຘິຌ ຽຊຄິທາໃ ຅ະນົີກຖຼໄຄຍໃ ແຈກໄ ຉ າຓ຾ຉກໃ າຌຘຌູ ຽຘງ຾ຓຌໃ ຑະງາງາຓຽຉັຓ຋ໃີຽຑໃືບເນຽໄຘງ ໜບໄ ງຽ຋ໃ຺າ຋ໃີ຅ະໜບໄ ງແຈຑໄ ທກຽປ຺າແຈຂໄ ກາ ຖຄັຆທໃ ງຽນົືບ຅າກ຋າຄຽຓບືຄຽຑໃິຌແຈຘໄໃຄ຺ກາ ຖຄັ຋ະນາຌ, ຉາໃ ນົທຈ, ຆາທໜຸຓໃ ຾ຖະ ຾ຑຈໝ ຽຎັຌເ຅ກາຄເຌກາຌປກັຘາ຃ທາຓຎບຈຑແ, ຽຑໃືບຎໄບຄກຌັຍໃ ເນຌໄ າ ໄຊທໄຓ ຘໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ບຌັເນງໃ ນົທຄ ຾ຖະ ຾ຏຂໃ ະນງາງຽຎັຌທຄ຺ກທໄ າຄ຋ໃີກະ຋ຍ຺ຉໃ ຆທີຈິ, ຆຍັຘິ຾ຖະ ຑືໄຌຊາຌ ກາຌຏະຖິຈຂບຄຎະຆາຆຌ຺. ຅າກກາຌຘາ ຑາຈ຋າໃ ຌ ຃າ ນົາໄ ຘີຈທຄແຆ ປບຄຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄ ຽຓບືຄ຃ຌູ , ຎະ຋າຌ຃ະຌະ ກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈເຌທຌັ຋ີ25 /2/2020 ຋າໃ ຌແຈໄ ກາໃ ທທາໃ : “ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຋ໃີຽກຈີຂຌຶໄ ຘໄາຄ຃ທາຓຽຘງນາງເນໄ຾ກຓໃ ະຌຈຸ ຽປ຺ານົທຄນົາງ ຾ຖະ ຑທກ ຽປ຺າຍໃ ຽຑໃິຄຎາຈຊະໜາ . ເຌຽຓໃບືຓຌັຽກຈີຂຌຶໄ ຾ຖໄທກາຌຆທໃ ງຽນົືບ຾ຓຌໃ ຍຌັນາຘາ ຃ຌັ ຉຌ຺ໄຉ ຋າຄກາຌຌາ ຑກັ - ຖຈັຽຑໃີຌກແ ຈໄຽຽບ຺າເ຅ເຘໃດໃາຄຘະໝາໃ ຘະຽໝີ, ແຈຖໄ ະຈຓ຺ ຎະຆາຆຌ຺຋ກຸ ຆຌັໄ຃ຌ຺ຆທໃ ງຽນົືບ຋າຄຈາໄຌຽ຃ໃບືຄບຎຸ ະ຿ຑກ, ຍ ຖິ຿ຑກ,ຆທໃ ງຽນົືບຘກຸ ຽຘີຌ ຑໄບຓ຋ຄັຘຓຸ ຋ກຸ ກາ ຖຄັຽຂ຺ໄາຆທໃ ງ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ກາ ຖຄັ຋ະ຋ນາຌ, ຉາໃ ນົທຈ ຾ຖະ ຾ຑຈໝ ຽຎັຌເ຅ກາຄຽຑາະທາໃ ຋າຄຽຓບືຄ຃ຌູ ຑທກຽປ຺າຍໃ ຋ຌັຓໜີ ໃທງກແໄູຑ . ງກ຺ງໄາງ ຎະຆາຆຌ຺ບບກແຎແທຍໄ ໃບຌ຋ໃີຎບຈແຑຽຎັຌກາຌຆໃທ຺຃າທ. ກາຌຎະຽຓຌີ຃ທາຓຽຘງນາງ ເຌຽຍືບໄ ຄຉຌ຺ໄ຾ຖະ ຃ທາຓຉໄບຄກາຌບຌັ ປຍີຈທໃ ຌ ຾ຖະ ຋ໃາຌຽ຅຺າໄຽຓບືຄຎະກາຈ ຍໃບຌ຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຽຎັຌຽຂຈຎະຘຍ຺ແຑຌາ ໄຊທໄຓຘກຸ ຽຘີຌເຌຆທໃ ຄຽທຖາຌາ ໄຊທໄຓ ດໃາຄໜໄບງຎະຓາຌ 7 ທຌັ. ຑາງນົຄັຌາ ໄຖຄ຺ຽຂ຺ໄາຘໃຘູ ະຑາຍຎກ຺ກະຉິ຾ຖໄທຍໃ ຓຐີຌ຺ຉກ຺ຓາ ຽຑໃີຓກຎ ະກາຈງກ຺ຽຖີກຽຂຈຎະຘຍ຺ແຑຘກຸ ຽຘີຌ”. ຈຄໃັ຃າ ຘາ ຑາຈ຋ໃີກາໃ ທຓາຂາໄຄຽ຋ິຄຌຌັໄ຃ະຌະກາ ຓະກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄແຈເໄນກໄ າຌ ຆທໃ ງຽນົືບດາໃ ຄ຅ຄິ຅ຄັເຌກາຌຆທໃ ງຽນົືບຘຸກຽຘີຌຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ : ກາຌຖະຈຓ຺ກາ ຖຄັຽຂ຺ໄາຆທໃ ງຽນົືບ, ຅ຈັ ຘຌັຍບໃ ຌດບາໃູ ແຘຆໃທ຺຃າທ, ບານາຌ, ຌາ ໄຈໃຓື, ຌາ ໄເຆ, ໄ ກາຌຍ ຖິກາຌ຾ຑຈຘຸກຽຘີຌຑບໄ ຓ຋ຄັຎະກາຈເນໄ ຽຎັຌຽຂຈຎະຘຍ຺ແຑຌາ ໄຊທໄຓ, ຈຄໃັ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຓີຍຍຸ ຏາ ນທ຺ໜໄານບໄ ຄກາຌ຾ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຘະນທຈັຈິ

63 ກາຌຘຄັ຃ຓ຺ ຽຓບືຄ຃ຌູ , ນທ຺ໜາໄກບຄຽຖຂາ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄ ຽຓບືຄແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈ ເຌທຌັ຋ີ10/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ກາຌຆທໃ ງຽນົືບຽຍືບໄ ຄຉຌ຺ໄຽຎັຌຍຌັນາຘາ ຃ຌັຽຑໃືບເນໄຆທີຈິ ຾ຖະ ຆຍັຘິຌຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺ຓ຃ີທາຓຽຘງນາງໜໄບງ຋ໃີຘຈຸ . ຾ຉໃຖະຂຌັໄຌາ ເຆກໄ າ ຖຄັຽຂ຺ໄາຆທໃ ງຽນົືບ຅ຈຸ ຋ໃີ ຽກຈີຽນຈຖະຈຓ຺ຽຂ຺ໄາ , ຌາ ໄຈໃຓືບານາຌ຾ນໄຄຆທໃ ງຽນົືບຂຌັໄຽຍືບໄ ຄຉຌ຺ໄ ບຍ຺ຑະງຍ຺ ຎະຆາຆຌ຺ແຎແທ຿ໄປຄປຼຌຍໃບຌ຋ໃີກາ ຌຈ຺ຽຎັຌ຅ຈຸ ຑກັຆໃທ຺຃າທ , ງກ຺ງໄາງຽ຃ໃືບຄຂບຄ , ຽບ຺າຘຈັບບກ຅າກຍໃບຌຌາ ໄຊທໄຓ . ກາຌຎະຽຓຌີ຃ທາຓຽຘງນາງ ຾ຖະ ຃ທາຓ ຉໄບຄກາຌເຌຽຍືບໄ ຄຉຌ຺ໄ຾ຓຌໃ ກບຄຽຖຂາ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄຘຓ຺຋ຍ຺ກຍັບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍໄາຌກທຈກາຽຍໃິຄຘະຑາຍຉທ຺຅ຄິ ຾ຖໄທຖາງຄາຌກາຌຌາ ຽຓບືຄຽຑໃືບຂ ຃ທາຓຆທໃ ງຽນົືບ຋ໃີ຅າ ຽຎັຌຽຑໃືບຓາຆທໃ ງຽນົືບ ຍຌັຽ຋຺າ຋ກຸ ຽຍືບໄ ຄຉຌ຺ໄ”. ຃າ ເນໄຘາ ຑາຈ຋ໃີກາໃ ທຓາຂາໄຄຽ຋ິຄຌຌັໄຍຌັນາຉຌ຺ໄ ຉ ຾ຓຌໃ ຆທໃ ງ຃ຌ຺ເນໄບບກແດໃູຍບໃ ຌ຋ໃີຎບຈແຑ ຑບໄ ຓ຋ຄັຂຌ຺ງາໄງຆຍັຘິຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺ບບກ຅າກຍບໃ ຌຌາ ໄຊທໄຓແຎດໃູຍບໃ ຌ຋ໃີ຅ຈັຘຌັແທເໄນໄ, ຃ະຌະ ກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຸຓແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄຘຓ຺຋ຍ຺ກຍັບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍາໄຌຎະຽຓຌີ ຽຍໃຄ຃ທາ ີ ຓຽຘງນາງເຌຽຍໃືບຄຉຌ຺ໄ ຈາ ຽຌຌີກາຌຆທໃ ງຽນົືບຍຌັຽ຋຺າ຋ຸກ຾ກຏໃ ຎໄູ ະຘຍ຺ແຑຌາ ໄຊທໄຓຽຎັຌຉຌ຺ໄ: ກາຌຍ ຖິກາຌຈາໄຌຘາ຋າຖະຌະຘຸກ, ກາຌຆທໃ ງຽນົືບຽ຃ໃບືຄບຸຎະ຿ຑກ ຍ ຖ຿ຑິ ກ, ຽ຃ໃບືຄເຆບໄໃືຌ຋ໃີ຅າ ຽຎັຌ ເຌກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິ ຾ຖະ ບໃືຌໂ. ຈຄໃັ຃າ ຘາ ຑາຈ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຋ຌັ ຿ຑ຋ິທຌັ ຌາງຍາໄຌ ຍາໄຌແຏໃ ແຈໄ ເນຘໄ າ ຑາຈເຌທຌັ 22/5/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຉໃ ກຍັກາຌ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຌາ ໄຊທໄຓຑາງເຌຍໄາຌແຈຓໄ ກີາຌ຾ຉໃຄຉຄັໄ຃ະຌະປຍັຏິຈຆບ ຍ ຆທໃ ງຽນົືບຏໄແູຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ຿ຈງກາຌຍຌັຆາ຅າກຎະ຋າຌຍໄາຌ ຽຑໃືບຎໄບຄກຌັ຃ທາຓຎບຈແຑເນໄກຍັຎະຆາຆຌ຺ປບຍຈາໄຌຽຎັຌຉຌ຺ໄ຾ຓຌໃ ບຍ຺ຑະງຍ຺ ຎະຆາຆຌ຺ ງໄາງຆຍັຘິຌ, ຘຈັຘາທາຘໃິຄແຎດໃຍູ ໃບຌ຋ໃີຍໄາຌກາ ຌຈ຺ເນໄຉິຈຉາຓຽຍໃິຄ຾ງຄ ຈ຾ູ ຖຍໃ ເນໄຑທກ຃ຌ຺ຍໃ ນທັຄຈຓີາຘທງ຿ບກາຈຖກັຖບຍຽບ຺າທຈັຊຸ ຘໃິຄຂບຄ ຾ຖະ ຘຈັຖໄຼຄຂບຄຎະຆາຆຌ຺ແຎຂາງຆໃຄຶຑາງເຌຍໄາຌຂບຄຑທກຽປ຺າກແ ຈຓໄ ກີາຌ຅ຈັຉຄັໄ ຽທຌງາຓ຿ຈງຓກີາຌ຾ຍໃຄກຌັຽທຌງາຓຉະນົບຈຽທຖາຽຑໃືບຍໃ ເນໄຓຎີະກຈ຺ກາຌນ ໄງ຋ ໄ ຽກຈີຂຌຶໄ ຑາງເຌໝໃຍູ ໄາຌ”. ຋າໃ ຌ ຽງງໃ ຽຉງຖໃ ຎະຆາຆຌ຺ຏແໄູຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽຘງນາງ ຍາໄຌຆ າງຄຸ ແຈເໄນຘໄ າຑາຈ ເຌທຌັ ຋ີ18/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ :

64 “ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ຏໄເູຈກຍ ໃ ດາກເນໄຽກຈີ຾ຉໃຓຌັນົິກຖໄຼຄຍໃ ແຈໄ຃ບຍ຃ທ຺ຂບຄຂາໄຑະຽ຅຺າໄ ກໃ຾ ຓຌໃ ຃ບຍ຃ທ຺ໜໃືຄ຋ໃີແຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽຘງນາງນົາງຑ ຘຓ຺຃ທຌ, ຽຖ຺ໄາຽຂ຺ໄາກໃຊ ກືຌາ ໄຑຈັແຎ ຑໄບຓ຋ຄັຽ຃ໃບືຄ຃ທ຺ຽປບືຌ຅າ ຌທຌໜໃືຄແນົຆຸແຎຌາ ຌາ ໄໝຈ຺ ຾ຉໃກແ ຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽບ຺າເ຅ເຘໃ ຂບຄຌາງຍໄາງ, ຎະຆາຆຌ຺ຑາງເຌຍໄາຌແຈຆໄ ທໃ ງຽນບົື຃ບຍ຃ທ຺ຂາໄຑະຽ຅າ຺ໄຽບ຺າບານາຌ ຽ຃ໃບືຄຌຸຄໃ ນໃຓ຺, ຽ຃ໃບືຄເຆຘໄ ບງ຅າ ຌທຌໜໃືຄຓາຆທໃ ງຽຊຄີທາໃ ຅ະຍໃ ຑຼຄຑ ກຉ າຓ, ຾ຉໃກໃ ຘາຓາຈຍຌັຽ຋຺າເນໄ຃ບຍ຃ທ຺ຂບຄຂາໄຑະຽ຅຺າໄດໃຖູ ບຈ”. ຘະນົຼຸຍຖທຓ຾ຖທໄ : ກາຌ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຌາ ໄຊທໄຓຍໃ ເນຽໄກຈີຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ໜກັຉໃ ຆທີຈິ ຾ຖະ ຆຍັຘິຌ ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຽຘງນາຌໜກັຌຌັໄງບໄ ຌກາຌຽຎັຌນທໃ ຄຽຎັຌແງເກຘໄ ິຈຉິຈປບຈຂບຄບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄ ຂຌັໄຽຓບືຄຘະຽໝີຉຌ຺ໄ ຘະຽໝີຎາງທາຄ຾ຏຌປຍັຓດືາໃ ຄຽຎັຌຖະຍຍ຺຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຉຄໃ ຉຄັໄ຋ກຸ ກາ ຖຄັຽຎັຌເ຅ ກາຄເຌກາຌຆທໃ ງຽນົືບ, ຖະຈຓ຺ຎະຆາຆຌ຺຋ກຸ ຆຌັໄ຃ຌ຺ຆທໃ ງຽນົືບ຋າຄຈາໄຌຽ຃ໃບືຄບຎຸ ະ຿ຑກ, ຍ ຖິ຿ຑກບຌັ ຋ໃີ຅າ ຽຎັຌ, ເຌແຖງະຏາໃ ຌຓາກ຃ ຎືະ຅ຍຸ ຌັໜທໃ ງຄາຌກແູໄຑຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຍໃ ຋ຌັຓ຋ີາຄຍາໄຌາແຈບໄ າເຘໃ ຾ຉຄໃ ຎະຆາຆຌ຺ຑາງເຌຍາໄຌຂຌຶໄ ຽຑໃືບຆທໃ ງຽນົືບກຌັເຌງາຓຘກຸ ຽຘີຌ.ກາຌຎະຽຓຌີ຃ທາຓຽຘງນາງ ຾ຖະ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌບຌັປຍີຈທໃ ຌເຌຽຍືໄບຄຉຌ຺ໄ : ກາຌຖຄ຺ກທຈກາຎະຽຓຌີເຌຽຍືໄບຄຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຃ະຌະ ກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ຋ໃີຘຄັກຈັດ຾ໃູ ຉຖໃ ະຂະ຾ໜຄກາຌຖຄ຺ຘຓ຺຋ຍ຺ກຍັ ຍາໄຌກທຈກາຽຍໃິຄຏຌ຺ຽຘງນາງເຌຽຍືໄບຄຉຌ຺ໄ ທາໃ ຎະຆາຆຌ຺ງາໄງແຎດຍໃູ ບໃ ຌ຋ໃີຎບຈແຑ຾ຖທໄ ຍ, ຉບໄ ຄກາຌ ຘໃິຄຂບຄບຌັເຈ຋ໃີ຅າ ຽຎັຌຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຋ໃີຑກັບາ ແຘ, ບານາຌ , ຌາ ໄຈໃຓື ຑືໄຌ຋ໃີ຋າ ກາຌຏະຖິຈ ຆຌ຺ຖະຎະ຋າຌ, ຽຘັໄຌ຋າຄ, ຖະຍຍ຺ແຒຒໄາ, ຖະຍຍ຺ກາຌຘໃືຘາຌຉາໃ ຄໂ, ຽປບືຌຆາຌຽຘງນາງດແໃູ ຈຍໄ ນົື ຍໃ ຘາຓາຈດແໃູ ຈໄ຾ຖທໄຖາງຄາຌຈທໃ ຌເນຎໄ ະ຋າຌ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄ ຽຓບືຄຽຑໃືບຂ ຋ິຈຆຌີໄ າ ກາຌ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັຆທໃ ງຽນົືບເນ຋ໄ ຌັຽທຖາ. 4.3 ກາຌຒືໄຌຒ ູ ກາຌຒືໄຌຒນູ ົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓນົຄັ຅າກຘະຑາຍຌາ ໄຖຄ຺ຎກ຺ກະຉິ຾ຖທໄ ກາຌຎທ຺຾ຎຄຆທີຈິກາຌຽຎັຌດໃູ ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຏ຋ໄູໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຾ຖະ ກາຌຍຖູ ະຌະຘບໄ ຓ຾ຎຄ, ກຘ າໄຄ຿຃ຄຖາໃ ຄ ຑືໄຌຊາຌ຋ໃີຊກຶຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີແຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽຘງນາງ຃ຌືຘຘູໃ ະຑາຍຎກ຺ກະຉິຌຌັໄຎະ຋າຌ຃ະຌະກາ ຓະກາຌ ຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຂຌັໄຽຓບືຄແຈຆໄ ຌີໄ າ ເນຂໄ ະ຾ໜຄກາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄຖຄ຺ຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ : ຂະ຾ໜຄ຾ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຘະນທັຈຈກີາຌຘຄັ຃ຓ຺, ກະຘິກາ , ຿ງ຋າ຋ິກາຌ, ຘາ຋າຖະຌະຘຸກ ຽນໃ຺ົາຌຽີໄຎັຌຉຌ຺ໄຽຑໃືບຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ ຎະຽຓຌີ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌນົຄັຌາ ໄຊທໄຓ ຅າກກາຌຘາ ຑາຈ຋າໃ ຌ ຃າ ນົາໄ ຘີຈທຄແຆ ປບຄຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄ ຽຓບືຄ຃ຌູ , ຎະ຋າຌ຃ະຌະ ກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈເຌທຌັ຋ີ 25/2/2020 ຋າໃ ຌແຈໄ ກາໃ ທທາໃ :

65 “ນົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓຘະນຄ຺ຍຖຄ຺຾ຖໄທກາຌຒືໄຌຒ຾ູ ຓຌໃ ຽຎັຌຍຌັນາຘາ ຃ຌັປຍີຈທໃ ຌ຅າ ຉໄບຄ ແຈຒໄ ືໄຌຒ຃ູ ຌືເນໄກຍັຓາຘໃຎູ ກ຺ກະຉິ຿ຈງແທ , ຋າຄ຃ະຌະປຍັຏິຈຆບຍຂຌັໄ ຽຓບືຄຖຄ຺ ຘຓ຺຋ຍ຺ກຍັບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍໄາຌຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ ຎະຽຓຌີຏຌ຺ຽຘງນາງ຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑ ຌາ ໄຊທໄຓ຾ຖໄທເນໄ຾ຉໃຖະຂະ຾ໜຄກາຌຘະນົຼຸຍຘຄັຖທຓຘໃຄ຺ເນໄກບຄຽຖຂາ຃ະຌະ ກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຘະນົຼຸຍຘຄັຖທຓ຾ຖໄທຖາງຄາຌຽຊຄິ຋ໃາຌ ຎະ຋າຌ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ ຂຌັໄ຾ຂທຄ . ກາຌຒືໄຌຒ຿ູຈງບິຄເຘໃຏຌ຺ກາຌຎະຽຓຌີ຃ທາຓຉໄບຄກາຌນົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓຽຑໃືບຎທ຺຾ຎຄ ຆທີຈິກາຌຽຎັຌດໃູ຾ຖະ ຑືໄຌຊາຌ຿຃ຄຖໃາຄເຌຂບຍຽຂຈ຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຿ຈງຽບ຺າ ຽຆໃືບຓຽຂ຺ໄາ຾ຏຌຄາຌຂບຄ຾ຉໃຖະຂະ຾ໜຄກາຌຽຑໃືບຘະຽໜີຂ ຋ຶຌຌາ ຂຌັໄຽ຋ິຄ຿ຈງ ຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ກາຌຒືໄຌຒຽູຘັໄຌ຋າຄ , ຆຌ຺ຖະຎະ຋າຌ, ຖະຍຍ຺ຌາ ໄຖິຌ ຾ຖະ ບໃືຌໂ຋ໃີ ຅າ ຽຎັຌຑໄບຓ຋ຄັຓບຍເນໄ຾ຉໃຖະຂະ຾ໜຄກາຌຉິຈຉາຓກທຈກາດໃາຄຽຎັຌຽ຅຺າໄກາຌຈທໄ ງ ຃ທາຓປຍັຏິຈຆບຍຘຄູ”. ຅າກ຃າ ຘາ ຑາຈ຋ໃີກາໃ ທຓາຌຌັໄທຼກຄາຌຒືໄຌຒູນົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ຍຌັນາຘາ ຃ຌັບຌັ຅າ ຽຎັຌບຌັ ປຍີຈທໃ ຌຂບຄຽຓບືຄ ຾ຖະ ຍາໄຌຽຑໃືບຎທ຺຾ຎຄຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຂບຄ ໃູ ຎະຆາຆຌ຺, ກາຌຍູຖະຌະຘບໄ ຓ຾ຎຄ , ກໃຘ າໄຄ຿຃ຄຖາໃ ຄຑືໄຌຊາຌ຋ໃີຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຾ຖະ ແຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽຘງນາງ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓເນໄ຃ຌືຘູໃ ຘະຑາຍຎກ຺ກະຉິ຿ຈງແທ. ຂະ຾ໜຄກາຌຂບຄຽຓບືຄແຈຘໄ າໄຄ຾ຏຌຒືໄຌຒູ຿ຈງບິຄເຘຏໃ ຌ຺ຂບຄກາຌຎະ ຽຓຌີ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌນົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຘະຽໜີຽຊຄີ຋າໃ ຌຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄ ຾ຖະ ຾ຂທຄຌາ ຽຂ຺ໄາ຾ຏຌຑຈັ຋ະຌາ ຽຘຈຊະກຈິ ຘຄັ຃ຓ຺ ຾ຖະ ຾ຏຌຄຍ຺ຎະຓາຌຎະ຅າ ຎີຉາຓ຾ຉຖໃ ະຂຌັໄຉບຌ. ຌບກ຅າກຌີໄ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຋ຌັ ຿ຑ຋ິທຌັ ຌາງຍາໄຌຍາໄຌແຏໃ ແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈເຌທຌັ 22/5/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍໄາຌແຈປໄ ທໃ ຓກຍັ຋ິຓຄາຌຂຌັໄຽຓບືຄຖຄ຺ກທຈກາຎະຽຓຌີ຃ທາຓ ຽຘງນາງດໃ຾ູ ຉໃຖະຍໃບຌຽຑໃືບຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ ທາໃ ຽປບືຌຎະຆາຆຌ຺ຽຘງນາງ຅ກັນົຄັຉີຖາຽຎັຌ ຽຎີຽຆັຌຽຖ຺ໄາຽຂ຺ໄາ, ຽຌບືໄ ຋ໃີຌາ, ຘທຌ, ຘຈັ , ຆຌ຺ຖະຎະ຋າຌ, ຃ບຄຽໝືບຄ ຽຘັໄຌ຋າຄ ຾ຖະ ບໃືຌໂຽຘງນາຽ຋ໃ຺າເຈ຾ຖໄທ຋ິຓຄາຌ຋າຄຽຓບືຄຽຎັຌຏໄຘູ ະນົຼຸຍຘຄັຖທຓ . ຘໃທຌທາໃ ຎະຆາຆຌ຺ຂບຄຑທກຽປ຺າ຃ະຌະຍໄາຌກແ ຈຽໄຉ຺ໄາຖທຓກຌັ຾ຍໃຄ຃ທາຓປຍັຏິຈຆບຍເນໄ຾ຉໃ ຖະຑາກຘໃທຌຑໄບຓ຋ຄັທາຄ຾ຏຌຘໄບຓ຾ຎຄຍໃບຌ຋ໃີຽຎໃຽຑ, ຘໄບຄ຾ຎຄຽປບືຌດໃູຎທ຾ຎຄ ຺ ຽຘັໄຌ຋າຄ , ຃ບຄ ຽໝືບຄ ຾ຖະ ຍກຸ ຽຍີກຽຌບືໄ ຋ໃີ຋າ ກາຌຏະຖິຈ ຖະຈຓ຺ເນໄຑໃ ຾ຓໃ ຎະຆາຆຌ຺ນຌັຓາຎກູ ຑຶຈຽຑໃືບຽຎັຌກາຌ຋ຈ຺຾຋ຌ”. ກາຌເນ຃ໄ າ ຘາ ຑາຈ຋ໃີກາໃ ທຓາຂາໄຄຽ຋ິຄຌຌັໄຽນັຌທາໃ : ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍາໄຌຽຎັຌໜທໃ ງຄາຌ

66 ນົກັເຌຂບຄທຼກຄາຌຒືໄຌຒູ຃ທາຓຽຘງນາງ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຽຎັຌຽ຅າ຺ໄກາຌປທໃ ຓຎະຉິຍຈັຉາຓ຾ຏຌ຋ໃີ ຊກືປຍັປບຄ຾ຖທໄ ຌາ ຓາ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັ ດໃູຂຌັໄຍາໄຌ຿ຈງບາ ຌທງ຃ທາຓຘະຈທກເນໄກຍັຂະ຾ໜຄກາຌ ຂບຄຽຓບືຄຽຑໃືບຒືໄຌຒູຑືໄຌຊາຌ຿຃ຄຖາໃ ຄ, ຍບໃ ຌ຋າ ກາຌຏະຖິຈ, ຍບໃ ຌດບາໃູ ເຘ, ຌາ ໄຖິຌ ຾ຖະ ບໃືຌໂ ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຅ຌັ ຎະຆາຆຌ຺ຏແໄູຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽຘງນາງດໃູຍາໄຌຽຑງທຈັ ງຄັແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈຉໃືຓບີກ ເຌທຌັ຋ີ11/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຂາໄຑະຽ຅າ຺ໄ຾ຓຌໃ ຃ບຍ຃ທ຺ໜໃຶຄ຋ໃີແຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽຘງນາງ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຓາຉະນົບຈ ຽປບືຌກໃຊ ກືຌາ ໄຊທໄຓຽຎຽຑຽຘງນາງຽຑາະທາໃ ຽປບືຌຉຄັໄດໃຍູ ໃບຌຉາໃ ຽທຖາຌາ ໄຌບຄຓາ ແນົຊະຌຑຸ ຈັຽບ຺າແຎຌບກ຅າກຌງີໄ ຄັຓຽີຖ຺ໄາຽຂ຺ໄາ, ຌາ, ຃ບກຘຈັ຅ຓ຺ແຎກຍັ຾ຓຌໃ າ ໄກາຌຒືໄຌ ຒຂູ ບຄ຃ບຍ຃ທ຺ຂາໄຑະຽ຅຺າໄ ແຈຘໄ ໄບຓ຾ຎຄຽປບືຌ຃ືຌ຿ຈງຂຌັໄຽ຋ິຄແຈຆໄ ທໃ ງຘຄັກະຘີຓຄຸ , ຽນັົກຉາຎຽູຂ຺ໄາກຌິ ຽ຃ໃບືຄບຎຸ ະ຿ຑກ ຾ຖະ ຍ ຖິ຿ຑກ຅າ ຌທຌໜໃືຄ. ແຈຎໄ ກູ ຑືຈ຋ຈ຺຾຋ຌ ຿ຈງກາຌຎກູ ໝາກຊຄໃ຺ , ໝາກຽຂບື , ຏກັກາຈ ຾ຖະ ຑືຈບໃືຌໂຽຑໃືບຽຎັຌກາຌ຋ຈ຺ ຾຋ຌ”. ຘະນົຼຸຍຖທຓ຾ຖທໄ, ຉໃ ກຍັກາຌຒືໄຌຒຑູ າງນົຄັຌາ ໄຊທໄຓຏຘໄູ ຶກຘາຽນັຌທາໃ ກາຌຒືໄຌຒນູ ົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓ ດໃູຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄກາຌຎະຽຓຌີ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌນົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓກບໃ ຌບໃືຌ ໝຈ຺຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄແຈຘໄ ຄັຖທຓຉີຖາ຃າ຃ທາຓຽຘງນາງ ຾ຖະ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຎທ຺຾ຎຄຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຽໃູຆໃັຌທາໃ : ແຓຽໄປບືຌ, ຘຄັກະຘີ, ຽນັົກຉາຎູ, ຽ຃ໃບືຄ ບຸຎະ຿ຑກ, ຍ ຖິ຿ຑກ, ຾ຌທຑຌັຑຶຈ, ຍຖູ ະຌະຽຘັໄຌ຋າຄ, ຘບໄ ຓ຾ຎຄຽໝືບຄຐາງ຋ໃີຽຎໃຽຑ ຋າຄຽຓບືຄແຈໄ ຘຓ຺຋ຍ຺ກຍັຍຌັຈາຂະ຾ໜຄກາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄຈາ ຽຌຌີກາຌຎະຽຓຌີ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌນົຄັແຑຑິຍຈັຽຑໃືບຒືໄຌຒູ ຾ຖະ ຆທໃ ງຽນົືບຈາໄຌຉາໃ ຄໂດາໃ ຄ຋ຌັກາຌ ຅ະຓກີາຌທາຄ຾ຏຌ຿ຈງບິຄເຘຏໃ ຌ຺ກາຌຎະຽຓຌີ຃ທາຓຽຘງ ນາງຽຑໃືບຎທ຺຾ຎຄຆທີຈິກາຌຽຎັຌດໃູ ຾ຖະ ຑືໄຌຊາຌ຿຃ຄຖາໃ ຄເຌຂບຍຽຂຈ຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ຄັໝຈ຺ ຽນໃ຺ົາຌຌັໄ຾ຓຌໃ ແຈຘໄ ະຽໜີຽຊຄິກາຌຌາ ຂຌັໄ຋ຈັແຎ . ຑາງນົຄັ຾ຏຌ຋ໃີຊກຶບະຌຓຸ ຈັກາ ຌຈາ ຽຌຌີກາຌກ ຎະຉິຍຈັແຎຉາຓກາຌກາ ຌຈ຺຾ຏຌ຋ໃີຂຌັໄຽ຋ິຄຉກ຺ຖຄ຺. ຑາງນົຄັ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັແຎ຾ຖທໄ ນາກຽກຈີກຖ ະຌີ ຍກຸ ຃ຌ຺ ນົືຌຉິ ິຍກຸ ຃ຌ຺ , ກາຌຈາ ຽຌຌີ຋ຖຸ ະກຈິ , ກາຌ຃າໄ, ກາຌຍ ຖິກາຌເຈໜໃຶຄ຋ໃີກໃເ ນຽໄກຈີຓແີຑຌາ ໄ ຊທໄຓຉບໄ ຄປຍັຏິຈຆບຍ຾ກແໄຂຒືໄຌຒເູນກໄ ຍັ຃ຌືຘຘູໃ ະຑາຍຎກ຺ກະຉິນົືຈກີທໃ າຽກໃາ຺຋ຑບໄ ຓ຋ຄັຆ຺ຈຽຆງີ. ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄແຈຽໄຎັຌຽ຅າ຺ໄກາຌເຌກາຌຉິຈຉາຓກທຈກາ ຾ຖະ ຎະຽຓຌີກາຌ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັ຾ຏຌຒືໄຌຒນູ ົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓ຿ຈງຑາງເຉກໄ າຌຆຌີໄ າ ຂບຄ຋າໃ ຌຽ຅າ຺ໄ ຽຓບຶຄ ຾ຖະ ຂະ຾ໜຄກາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ຋ກຸ ຑາກຘທໃ ຌ຾ຖທໄ ຖາງຄາຌຉໃ ບຄ຺ກາຌຎກ຺຃ບຄຂຌັໄ຾ຂທ.ຄ 5. ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺຋ໃີຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄ ຓດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘ ຄູ

67 5.1 ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີບາເຘດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຽຊຄິທາໃ ຅ະຓຏີຌ຺ ຽຘງນາງຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງກໃຉ າຓ຃ຼຄ຃ກູໃ ຌັຌຌັໄບຌັຈກີໃງ ຄັຓນີົທຄນົາງ຋ໃີ຾ບຍ຾ຐຄຓາຌາ ຽຆໃັຌທາໃ : ຌາ ໄແຈຘໄ ຽຸບ຺າຂຆີໄ າງນົາງປບໄ ງ຾ຓຈັກບໄຌຎະຆາຆຌ຺ແຈນໄ ຌັທກິຈິ ເນຽໄຎັຌ຿ບກາຈຈທໄ ງກາຌຽບ຺າຆາງຂາງ ບບກຽຑໃືບຘາໄຄຖາງປຍັເນ຾ໄ ກ຃ໃ ບຍ຃ທ຺ ຾ຖະ ຈຌິຎກູ ຐຄັ຋ໃີຂຉີໄ ຓ຺຋ຍັຊຓ຺ຎກູ ຑືຈເຘກໃ ຄ ບກຄາຓກທໃ າຽກໃາ຺ ຅າກກາຌຘາ ຑາຈ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຓີຍຍຸ ຏາ ນທ຺ໜາໄນບໄ ຄກາຌ຾ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຘະນທຈັຈກິ າຌ ຘຄັ຃ຓ຺ ຽຓບືຄ຃ຌູ , ນທ຺ໜາໄກບຄຽຖຂາ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ ແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈ ເຌທຌັ຋ີ22/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຎະຆາຆຌ຺ແຈຽໄຎັຌຽ຅າ຺ໄກາຌຽຑໃືບ຾ກແໄຂຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຽຎັຌຉຌ຺ໄ຾ຓຌໃ ກາຌຘໄາຄຖາງປຍັເນໄ ຾ກ຃ໃ ບຍ຃ທ຺຿ຈງກາຌນຌັຎໃຼຌ຅າກກາຌຎກູ ຑືຈຖະຈ຾ູ ຖໄຄຽຑໃືບ຋ຈ຺຾຋ຌຽຎັຌຉຌ຺ໄ຾ຓຌໃ ໝາກຽຂບື,ໝາກຽຏັຈ, ຏກັນບຓຉໃາຄໂ ຌບກ຅າກຌຌັໄຎະຆາຆຌ຺ຍາຄ຃ບຍ຃຺ທງຄັແຈໄ ນຌັຓາຎກູ ນງໄາຖໄຼຄຘຈັເນໃງ, ຖໄຼຄຘຈັຎິກຽຑໃືບຽຎັຌບານາຌ ຾ຖະ ຂາງບບກຽຑໃືບຽຎັຌ ຘິຌ຃າໄ຿ຈງຍໃ ຖ ຊາໄ຾ຉໃກາຌຎກູ ຽຂ຺ໄາດໃາຄຈຼທ”. ຅າກ຃ໍາສໍາພາຈ຋ ໆກໞາວຂໟາຄເ຋ິຄຌັ໇ຌເຫັຌວໞາຎະຆາຆົຌໄຈໟເຎັຌເ຅ົ໇າກາຌໃຌກາຌຎັຍຉົວເພ ໆຬໃຫໟກາຌຈໍາລົຄ ຆ ວິຈກັຍມາເຎັຌຎົກກະຉິໂຈງຫັຌມາຎູກພ ຈໄລງະສັ໇ຌ, ຏົຌຏະລິຈໄຈໟຈ , ຎູກຫໟງາລໟຽຄສັຈໃຫໞງ ຎະຆາຆົຌໄຈໟພິກວິ ກິຈໃຫໟເຎັຌໂຬກາຈໂຈງຫັຌ຋ໍາມະຆາຈສໟາຄຂ ໇ຌມາເຎັຌສິຌ຃ໟາ ໝູຌວຽຌໄຎຉະຫ ຬຈເພ ໆຬສໟາຄລາງອັຍໃຫໟແກໞ ຃ຬຍ຃ົວ. ເຌ຃ະຌະຈຼທກຌັ຅າກກາຌຘາ ຑາຈ ຋າໃ ຌ ຍຌຸ ຋ຌັ ຿ຑ຋ິທຌັ ຌາງຍາໄຌຍາໄຌແຏແໃ ຈເໄນໄ ຘາ ຑາຈເຌທຌັ 22/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີຊກືແຑຌາ ໄຊທໄຓແຈຽໄຎັຌຽ຅຺າໄກາຌຽຑໃືບ຾ກແໄຂຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຽຎັຌຉຌ຺ໄ຾ຓຌໃ ກາຌ ຘໄາຄຖາງປຍັຽຑໃີຓຽຂ຺ໄາຘໃ຃ູ ບຍ຃ທ຺຿ຈງກາຌນຌັ຅າກກາຌຎກູ ຑືຈຽຆໃັຌທາໃ : ໝາກຽຑັຈ ໝາກຊທໃ຺, ຏກັກາຈ ຾ຖະ ຏກັກະຖາ ຎີ, ຖໄຼຄຘຈັເນໃງ ຌບກ຅າກຌຌີໄ າ ໄຊທໄຓງຄັແຈຘໄ ຸ ຽບ຺າຈຌິຆາງນົາງຑ ຘຓ຺຃ທຌຎະຆາຆຌ຺ກໃຽ ບ຺າຆາງຂາງຽຑໃືບຘໄາ ຄຖາງປຍັເນໄ຾ກໃ ຃ບຍ຃ທ຺”. ຅າກ຋ຈັຘະຌະ຃ທາຓ຃ຈິ ຽນັຌຂບຄຍກຸ ຃ຌ຺ຘາ ຃ຌັ຋ໃີແຈ຋ໄ ຈັຘະຌະຉໃ ກຍັກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຏຘໄູ ຶກຘາຘະນົຼຸຍແຈທໄ າໃ ຘະຑາຍ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ຋າຄຆທີະຑາຍກ຃ ຆືຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈຂບຄຽຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຋ໃີຽບືໄບບາ ຌທງ຃ທາຓ ຘະຈທກຉໃ ກາຌ຋າ ຓານາກຌິ ຾ຖະ ກາຌຎຍັຉທ຺ ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຽຆໃັຌ : ຓຈີຌິຎກູ ຐຄັກທາໄຄຈຓີ຃ີທາຓ ບຈຸ ຓ຺ຘຓ຺ຍຌູ ຈທໄ ງຐຸຌໃ ຋າ ຓະຆາຈ , ຉຄັໄດ຾ໃູ ຃ຓຐໃຄັ຾ຓຌໃ າ ໄ຅ໃຄຶຽປັຈເນກໄ າຌຎກູ ຐໃຄັຘະຈທກ , ຄບກຄາຓ ຾ຖະ ຏຌ຺ຏະຖິຈກແ ຈນໄ ົາງ ຍທກກຍັ຃ທາຓຈໝຸ ໃຌັຂະນງຌັຑຼຌຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄ ຅ໃຄຶຽປັຈເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ຽຂຈ

68 ຈຄໃັກາໃ ທ຿ຈງຖທຓຓຊີາຌະຽຘຈຊະກຈິຈຂີຌືໄ ຊາໄ຋ຼຍເຘຍໃ າໄຌ຋ໃີງຄັ຋ກຸ ງາກຂບຄຽຓບືຄ ຘາຓາຈງກ຺ ຖະຈຍັຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຂໃູ ບຄຉຌ຺ເນຈໄ ຂີຌຶໄ ຅ຌ຺ຘາຓາຈນົຼຸຈຑຌ຺ໄ ບບກ຅າກ຃ທາຓ຋ກຸ ງາກແຈໄຑບໄ ຓ຋ຄັ ກາຌຘາໄຄຘາຑຈັ຋ະຌາຍາໄຌຽປບືຌ ຾ຖະ ຘາຓາຈປບຄປຍັເຌກຖ ະຌຘີກຸ ຽຘີຌແຈຽໄຓໃບືຽກຈີແຑຌາ ໄຊທໄຓ, ຽຘີຓຘາໄຄຖາງແຈ຅ໄ າກກາຌຎກູ ຑືຈຑຌັ຋ຌັງານາຌ຋ໃີຓບີາງຘຸ ຌັໄ ເນຏໄ ຌ຺ຏະຖິຈ຋ໃີຉບຍຘະ ໜບຄແທ ກາງຽຎັຌຘິຌ຃າໄເຌຖະຈຍັຑືໄຌຊາຌຽຑໃືບກາໄທແຎຘ຃ູໃ ທາຓຽຂັຓໄ ຾ຂຄ຾ຍຍງືຌງຄ຺ ຾ຖະ ຌຍັຓຌືໄ ຍັ ຂະນງາງກທໄ າຄບບກແຎ ຎະຆາຆຌ຺຅າ ຌທຌໜໃືຄກໃຘ າຓາຈ຾ຖກຎໃຼຌຎະຘຍ຺ກາຌຘາໄຄທຼກຽປັຈຄາຌ຋າ ຈທໄ ງກາຌແຎປຍັ຅າໄຄ, ຌາງຆາໃ ຄຘບໄ ຓ຾ຎຄ, ຌາງຆາໃ ຄຎກຸ ຽປບືຌດ.ໃູ 5.2 ຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ ຓກີາຌຑທ຺ຑຌັຘຄັ຃ຓ຺ຽນັຌທາໃ ຓ຃ີທາຓຘາຓກັ຃ປີກັແ຃ຎໃ ບຄຈບຄກຌັຽຎັຌຎກ຺ກະຉິຈ,ີຓກີາຌບຓໄູ ຆູ ຆຸກງຆູໄ ທໃ ງຽນົືບຽກບືໄ ກຌູ ຽຆໃຄິກຌັ ຾ຖະ ກຌັ ຽຆໃຄິຓຌັຘະ຋ບໄ ຌເນຽໄນັຌຽຊຄິ຃ທາຓຽ຅ຍັ ຽຎັຌຉາໃ ຄໂ ຎະຆາຆຌ຺ກຎ ໄຓຸ ຖຓຸ ຽນໃືບ຾ປຄ຅ຈິເ຅຾ຍຄໃ ຽຍ຺າເນກໄ າ ຖຄັເ຅ຉໃ ກຌັ , ຌບກຌຌັໄ຾ຓຌໃ ຾ຍຄໃ ຎຌັຈາໄຌທຈັຊ຅ຸ າ ຌທຌຽຖັກຌບໄ ງ ຖທຓ຋ຄັຘະຍຼຄບານ າຌ຋ໃີນາແຈຉໄ າຓ຋າ ຓະຆາຈ ນົື຅າກຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓຉາຓ ຃ທາຓບາຈຘາຓາຈຂບຄຽຂ຺າຽຂ຺ໄາຂະຽປັຈແຈ,ໄ ຑບໄ ຓຌ຾ີໄ ຖທໄ ກງ ຄັປຈັ຾ໜຌໄ ຃ທາຓຘາຓກັ຃ຎີບຄຈບຄເຌ ກາຌດປໃູ ທໃ ຓກຌັ຾ຍຍຘຌັຉິຂບຄຍຌັຈາຽຏໃ຺າຉາໃ ຄໂເຌກາຌດປໃູ ທໃ ຓກຌັ຿ຈງຍໃ ແຈ຅ໄ າ ຾ຌກຆຌ຺ຽຏໃ຺າ, ຘາຘາ ໜາ ນົື຃ທາຓຽຆໃບື຾ຉດໃ າໃ ຄເຈຽຓໃບືປບຈງາຓຍຌຸ ຘິຌກຌິ຋າຌຂບຄ ຽຏໃ຺າເຈໜໃຶຄຓຂີຌຶໄ ຉາຓປຈີຘິຍຘບຄ- ຃ບຄຘິຍຘໃີຎະຆາຆຌ຺຋ຄັນົາງ຾ຓຌໃ ຓາຽຉ຺ໄາ຿ປຓ຃ທາຓຘາຓກັ຃ເີຌກາຌຽຂ຺ໄາປທໃ ຓກຈິ຅ະກາ ຉາໃ ຄໂ ຽຖໃ຺າ ຌຌັໄຈທໄ ງ຃ທາຓ຅ຄິເ຅຋ຄັຓ຃ີທາຓຽຍີກຍາຌຓທໃ ຌຆໃຌືຉາຓບຈັ຋ະງາແຘຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄຌບກຌ຾ີໄ ຖທໄ ກ຾ ຓຌໃ ກຈິ຅ະກາ ຈາໄຌບໃືຌໂ ຋ີຽຎັຌກາຌຎະກບຍຘທໃ ຌທຼກຄາຌກາຌຘາໄຄຘາຑຈັ຋ະຌາໝຍໃູ ໄາຌ ຎະຆາຆຌ຺ກ ຑບໄ ຓຑາກຌັຘາໄຄຘາຑຈັ຋ະຌາປທໃ ຓ຾ປຄປທໃ ຓເ຅ກຌັຘາໄຄຘາດາໃ ຄຽຎັຌຂະຍທຌຒຈ຺ຒືໄຌຖທຓ຋ຄັຓຏີຌ຺ຘາ ຽຖັຈທບໃ ຄແທ຅ຍ຺ຄາຓບີກຈທໄ ງ. ຅າກກາຌຘາ ຑາຈ຋າໃ ຌ ຃າ ນົາໄ ຘີຈທຄແຆ ປບຄຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄ ຽຓບືຄ຃ຌູ , ຎະ຋າຌ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈເຌທຌັ຋ີ 25/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກາໃ ທທາໃ : “ຆາທຍໄາຌ຋ໃີດໃຽູຂຈຖໄບຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຓ຃ີທາຓຘາຓກັ຃ີຽບືບໄ ຽຒືໄບຽຏືບ຾ຏໃຆທໃ ງຽນົືບຆໃຄຶກຌັ ຾ຖະ ກຌັຉທ຺ດໃາຄທາໃ ຓຽີປບືຌຽຎໃຽຑຽທຖາຌາ ໄຊທໄຓຆາທຍໄາຌກໃຓ າຆທໃ ງກຌັ຾ຎຄ , ຘາຓກັ຃ກີຌັ຾ຎຄ຋າຄຽຂ຺ໄາຍໄາຌຍໃບຌ຋ໃີຈຌິ ຽ຅ໃບືຌຊຓ຺ຑໄບຓຈຼທກຌັຌຌັໄກແ ຈຌໄ າ ຍຈ຺ປຼຌ ຋ໃີ຋າຄຂຌັໄຽ຋ິຄຽຑໃີຌຐຶກບຍ຺ປຓ຺ເນໄຓາຌາ ເຆເໄຌກາຌກຼຓຑໄບຓ, ປຍັຓື຾ຖະ ກຒ ືໄຌຒນູ ົຄັ ແຑຑິຍຈັຉໃາຄ ກາຌເກຘໄ ິຈຉິຈ຾຋ຈຖຄ຺ຉິຈຉາຓຆຸກງໄຎູ ະຆາຆຌ຺ຍໃ ເນໄຓ຾ີຌທ຃ິຈຊຊ ໄ ບງ ຃ບຌ຾຃ຌຉໃ ຏຌ຺ຽຘງນາງ຋ໃີຽກຈີຂຌືໄ, ຆຸກງໄເູນໄຎະຆາຆຌ຺ຓ຃ີທາຓຘາຓກັ຃ຽີຎັຌຎຶກ຾ຏໃຌ ຆທໃ ງຽນົືບຽຆໃຄິກຌັ ຾ຖະ ກຌັເຌຎະ຅ຍຸ ຌັກໃ຃ ືບາຌາ຃ຈ຺”.

69 ຿ຈງຖທຓ຾ຖທໄ ຽນັຌທາໃ ບາ ຌາກກາຌຎກ຺຃ບຄຓ຃ີທາຓຘາຓກັ຃ຎີຓູ ຖຓູ ກຍັຆາທຍາໄຽຌຎັຌດາໃ ຄຈຓີີ ຾ຍຍ຾ຏຌກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິ ຾ຍຍຖຼຍຄາໃ ງຓ຃ີທາຓຘະນຄ຺ຍຍໃ ແຈຘໄ າໄຄ຃ທາຓທຸຌໃ ທາງຘໃິຄກໃເ ນຽໄກຈີ຃ທາຓ ຽຘງນາງເນ຾ໄ ກກໃ ຌັຌາ ຽບ຺າຍຈ຺ປຼຌ຋ໃີກາຌ຅ຈັຉຄັໄຑກັ - ຖຈັຊາໃ ງ຋ບຈເນຓໄ າຎຍັຎຄຸ ຽຎັຌ຾ຍຍ຾ຏຌ຋ໃີຈີ ເຌກາຌຑຈັ຋ະຌາ຃ບຍ຃ທ຺ກ຃ ຍືາໄຌຆທໃ ງຽນົືບຆໃຄຶກຌັ ຾ຖະ ກຌັຽທຖາຎະຘຍ຺ແຑຉາໃ ຄ ຌບກຌ, ີໄ ງຄັແຈຘໄ າ ຑາຈ ຋າໃ ຌ ດທ຺ໄ ແ຋຋ໃ ຌາງຍາໄຌຍາໄຌຘຌັ຃ຄິແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈເຌທຌັ 26/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “ຆຸຓຆຌ຺ແຈຓໄ ຃ີທາຓຘາຓກັ຃ຽີຎັຌຽບກະຑາຍກຌັຽຎັຌຽ຅຺າໄກາຌເຌກາຌປຍັຓກືຍັແຑຌາ ໄ ຊທໄຓເຌ຾ຉໃຖະ຃ຄັໄຓກີາຌແຎຓານາຘໃຓູ ຘີໃິຄຂບຄບຌັເຈ຋ໃີຑ ຾ຍໃຄກຌັແຈກໄ ຆ ທໃ ງກຌັ ຌາງຍໄາຌແຈຖໄ ະຈຓ຺ຽຂ຺ໄາ, ບານາຌ຾ນໄຄ, ຽ຃ໃບືຄຌຸຄໃ ນໃຓ຺ຆທໃ ງຽນົືບ຃ບຍ຃ທ຺຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ , ຎະຆາຆຌ຺ຓ຃ີທາຓຘາຓກັ຃ີຽຎັຌຽບກະຑາ ຍກຌັຆທໃ ງຽນົືບ ຍຌັຽ຋຺າ຋ກຸ ຉໃ ຏໄ຋ູໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍໄາຌ຋ຄັແຈ຾ໄ ຌະຌາ ເນໄ ຉິຈຉາຓຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌຘະຑາຍບາກາຈດໃາຄຽຎັຌຎກ຺ກະຉ”ິ. ຘາ ຖຍັ຋ຈັຘະຌະຂບຄຏຘໄູ ຶກຘາຽນັຌທາໃ ຎະຆາຆຌ຺ຓ຃ີທາຓປຍັປ຿ູໄຈງຑືໄຌຊາຌກຼໃ ທກຍັຘະຑາຍ ຃ທາຓຘຼໃ ຄ ຾ຖະ ກາຌຎຍັຉທ຺ຉໃ ກຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຘະ຾ຈຄບບກຽຊຄິກາຌຓຘີະຉິ ຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄຽຆໃັຌ: ປ຅ູໄ ກັຖະທຄັຉທ຺, ປກູໄ ຼຓຑບໄ ຓປຍັຓ, ື ປ຅ູໄ ກັຎຍັຉທ຺ເຌຂຌັໄຑືໄຌຊາຌ, ປ຅ູໄ ກັຉິຈຉາຓຂ ໄ ຓຌູ ຂາໃ ທຘາຌກຼໃ ທກຍັ຋າໃ ບຼໃ ຄຘະຑາຍຂບຄຑຓູ ບາກາຈ . ກຼໃ ທກຍັຘະຑາຍຘຂຸ ະຑາຍບະຌາແຓຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺ເຌຽຂຈຈຄໃັກາໃ ທຘທໃ ຌນົາງ຾ຖທໄ ກຓ ຘີຂຸ ະຑາຍ຋ໃີ຾ຂຄ຾ປຄຈີ, ຍາໄຌກຍ ໃ ຉຄັໄດໃູຍໃ ແກ຅າກ຿ປຄ ໝ ຽຓບືຄ ຿ປຄໝ ຂຌັໄ຾ຂທຄ ຾ຖະ ນບໄ ຄກາຌຘາ຋າຖະຌະຘກຸ ຽຓບືຄຽບ຺າເ຅ເຘໃ ຅ໃຄຶຘະຈທກຉໃ ກາຌຽຂ຺ໄາ ຽຊຄິກາຌຍ ຖິກາຌຈາໄຌຘຂຸ ະຑາຍເຌຂຌັໄຑືໄຌຊາຌແຈຽໄຎັຌດາໃ ຄຈີ. ບີກຈາໄຌໜໃຶຄ, ກຸຓໃ ຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທຽຎັຌ ກຸຓໃ ຍາໄຌ຋ໃີແຈປໄ ຍັກາຌຘາໄຄຉຄັໄຂຌຶໄ ດຽໃູຂຈຑືໄຌ຋ໃີ຾ນຄໃ ຌຽີໄຎັຌຽທຖາຈຌ຺ຌາຌຏາໃ ຌຓາ ຾ຖະ ຽ຃ງີຎະຘຍ຺ກຍັ ແຑຌາ ໄຊທໄຓດຽໃູຖືໄບງຓາ ຅ໃຄຶຽຎັຌຎະຘຍ຺ກາຌເຌກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິກຍັຘະຑາຍກາຌຈຄໃັກາໃ ທ ຽປັຈເນຓໄ ີ ຘະຉິ຾ຖະ ຽກຈີຑຓູ ຎຌັງາ຋ບໄ ຄຊໃຌິຉໃ ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄຘາຓາຈຎຍັຉທ຺ຉໃ ກຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີ ຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓແຈຽໄຎັຌດາໃ ຄຈີ. ຌບກ຅າກຌກີໄ ຸຓໃ ຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທກງ ຄັຓຽີ຃ໃບືຄ຋ ຖະ຿຃ໃ ຄແທຎໄ ະກາຈ ຽຉືບຌແຑຆໃຄຶຽຎັຌ຅ຈຸ ຈບີີກດາໃ ຄເຌກາຌກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓເຌຂຌັໄຍາໄຌຽບ.ຄ 5.3 ຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺຿ຈງກຄ຺ຓຌຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ຿ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ, ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຎໃາແຓໄ຾ຖະ ຖະຍຍ຺ຌຽິທຈ ຘໃິຄຉາໃ ຄໂ຾ຓຌໃ ຓກີາຌຎໃຼຌ຾ຎຄແຎ . ຉໃ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຋ໃີກາໃ ທຓາຂາໄຄຽ຋ີຄຌຌັໄ຋າຄບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄແຈຖໄ ະຈຓ຺ກາຌຎກູ ຎໃາ຋ຈ຺຾຋ຌຎກູ ຉຌ຺ໄ ແຓເໄນໝໄ າກ

70 ຽຑໃືບຽຎັຌກາຌ຋ຈ຺຾຋ຌ ຓກີາຌບະຌາແຓ຾ນົຄໃ ຌາ ໄເຆເໄນຘໄ ະບາຈ, ຘກັງາກຌັຑະງາຈ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຘຈັ ດາໃ ຄຽຎັຌຎກ຺ະຉິກທໄ າຄຑ ຘຓ຺຃ທຌ. ຈຄໃັ຃າ ເນຘໄ າ ຑາຈ ຋າໃ ຌ຃າ ນົາໄ ຘີຈທຄແຆ ປບຄຽ຅າ຺ໄຽຓບືຄ ຎະ຋າຌ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ ຃ຄັໄທຌັ຋ີ25/2/2020 ຋າໃ ຌແຈໄ ກາໃ ທທາໃ : “ ກາຌຌາ ຂຌັໄຽຓບືຄແຈຘໄ ະໜບຄ຾ຌທຑຌັແຓເໄນໄໝາກເນໄຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈຖໄບຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຑໃືບຎກູ ຋ຈ຺຾຋ຌເນໄຎໃາແຓ຋ໄໃີນາງແຎ, ຖະຈຓ຺຋ກຸ ຂະ຾ໜຄກາຌຂບຄຽຓບືຄຎໃບງຎາເຘໃ ຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຅າ ຌທຌນົາງຑຌັ຿ຉເຌຎີ2019 ຑໄບຓ຋ຄັ຾ຌະຌາ ເນໄຆາທຍໄາຌບະຌາແຓ ຾ນົໃຄຌາ ໄເຆໄ, ຆຸກງໄເູນໄຘກັງາກຌັຑະງາຈ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຘຈັຉາຓນໄບຄກາຌຘາ຋າຖະຌະ ຘກຸ ຽຓບືຄທາຄບບກເນໄ຃ຍ຺”. ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຂຌັໄຽຓບືຄຽບ຺າເ຅ເຘໃ , ເກຘໄ ິຈຉິຈ຾຋ຈກຍັກາຌຒືໄຌຒຘູ ະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓດໃູ ເຌຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຓຄູ ຈທໄ ງກາຌຖະຈຓ຺຾ຉຖໃ ະຂະ຾ໜຄກາຌຂບຄຽຓບືຄຎກູ ຉຌ຺ໄ ແຓເໄນຽໄຎັຌຎໃ , ຎໃບງ ຎາຽຑໃີຓເຘ຾ໃ ຓຌໃ າ ໄເນ຃ໄ ຄ຺ປກັຘາ຃ທາຓບຈຸ ຓ຺ຘຓ຺ຍຌຸ ຂບຄ຋າ ຓະຆາຈແທແໄຈໄ , ຎກຸ ຖະຈຓ຺ເນຑໄ ຾ຓໃ ຎະຆາຆຌ຺ບະຌາແຓ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ ຾ຖະ ຎກ຺ຎກັປກັຘາເນບໄ ຈຸ ຓ຺ຘຓ຺ຍຌຸ ຽຎັຌ຾ນົຄໃ ຋າ ຓານາກຌິຂບຄ຃ຌ຺, ຘຈັ ເນໝໄ ຌັໄ຃ຄ຺ຂຼທຄາຓຉະນົບຈແຎ. ຌບກ຅າກຌີໄ, ຋າໃ ຌ ທາໃ ຄກື ຎະຆາຆຌ຺ຏແໄູຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽຘງນາງ ຍາໄຌຌາຖາຓ ແຈເໄນຘໄ າ ຑາຈ ເຌທຌັ຋ີ19/2/2020 ຋າໃ ຌແຈກໄ າໃ ທທາໃ : “຃ບຍ຃ທ຺ແຈຽໄຎັຌຽ຅າ຺ໄກາຌຑືໄຌຊາຌເຌກາຌຒືໄຌຒຘູ ະຑາຍ຾ທຈຖໄບຓຽຖໃີຓ຅າກກາຌ ບະຌາແຓຽປບຌຆາຌ ື , ຽຈໃຌີຍໄາຌຍໃ ເນໄຌາ ໄຂຄັ, ງໄາງ຃ບກຘຈັບບກ຅າກເກຽໄປບືຌແຎແທໄ ຍໃບຌ຋ໃີບາກາຈຎບຈ຿ຎໃຄ , ຖະຈຓ຺ເນໄຖກູ ນົາຌຘກັດາກຌັຑະງາຈເນໄ຃ຍ຺ , ຍໃ ຊຓີໄ ຂີໄ ຽນງືບໄ ຆະຆາງຂຈຸ ຂຓຸ ເຘໃຑໄບຓ຋ຄັຎກູ ຉຌ຺ໄ ແຓແໄທເໄຆງາທຌາຌ ໄ ”. ຘາ ຖຍັ຋ຈັຘະຌະຂບຄຏຘໄູ ຶກຘາຽນັຌທາໃ ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ ຃ູຌ຋ໃີຉຄັໄຑຓູ ຘຌັຊາຌ຅ະດ຅ໃູ ຈຸ ຾຃ຓຌາ ໄຉາໃ ຓ຃ີທາຓຘຼໃ ຄຘຄູ ຉໃ ແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຾ຖະ ຽ຃ງີຊກືກະ຋ຍ຺ດຽໃູຖືໄບງ ຓາກຉ າຓ , ຾ຉກໃ ຉ ຄັໄດ຾ໃູ ຃ຓດຍໃູ ໃ ແກ຅າກເ຅ກາຄຂບຄຽ຋ຈຘະຍາຌຽຓບືຄຑ ຎາຌເຈຽປັຈເນຓໄ ຃ີທາຓ ຘະຈທກເຌກາຌຖຄ຺ເກຘໄ ິຈຉິຈ຾຋ຈຂບຄກາຌຌາ ຂຌັໄຽຓບືຄ , ຎະຆາຆຌ຺ຘະຈທກແຎ຿ປຄໝ ເຌຽທຖາ ຽ຅ຍັ ຽຎັຌ, ກາຌຽຑໃີຓ຃ທາຓບຸຈຓ຺ຘຓ຺ຍຌຸ ເນກໄ ຍັ຋າ ຓະຆາຈຎະຆາຆຌ຺ຓ຃ີທາຓຉໃືຌຉທ຺ ຾ຖະ ຽຎັຌຽ຅າ຺ໄ ກາຌເຌກາຌປກັຘາຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ຿ຈງກາຌຎກູ ແຓເໄນຽໄຎັຌຎໃາຽຑໃືບຽຎັຌກາຌ຋ຈ຺຾຋ຌແຓ຋ໄໃີຌາ ໄຊທໄຓ ຘູຌນາງແຎ , ຎໃບງຎາຽຑໃີຓເຘ຋ໃ າ ຓະຆາຈ , ປກັຘາ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ ຾ຖະ ຎກ຺ຎກັປກັຘາເນບໄ ຈຸ ຓ຺ຘຓ຺ຍຌຸ ຽຎັຌ຾ນົຄໃ ຋າ ຓານາກຌິຂບຄ຃ຌ຺, ຘຈັ ເນໝໄ ຌັໄ຃ຄ຺ຂຼທຄາຓຉະນົບຈແຎ. 6. ບະຑິຎາງຏຌ຺ກາຌຘກຶຘາ

71 6.1 ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄ ຓຉໃ ກຍັຎະຆາຆຌ຺ດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘ ຄູ 1) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ ຏຌ຺ກາຌຘຶກຘາຑຍ຺ທາໃ : ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ ຽນັຌທາໃ ຽຌບືໄ ຋ໃີຈຌິຌາແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະຽຎັຌຌາ ຌທຌນົາງຑຌັຽປັກຉາ, ຽຌບືໄ ຋ໃີຈຌິຘທໃ ຌກຓ ກີາຌຽຆາະຽ຅ໃບືຌຽປັຈເນຏໄ ຌ຺ຖະຎກູ ຓ຃ີທາຓຽຘງນາງຽຌໃບືຄ ຅າກຌາ ໄຊທໄຓແຈຑໄ ຈັຽບ຺າຽນຄາ຺ໄແຓ, ໄຈຌິຉຓ຺, ຈຌິຆາງຓາຎກ຺຃ຓຸ ຑືໄຌ຋ໃີຌາ ຽປັຈຏຌ຺ຏະຖິຈຽຘງນາງດາໃ ຄ ນົທຄນົາງ ຌບກ຅າກຌຖີໄ ະຍຍ຺຿຃ຄຖາໃ ຄຑຶໄຌຊາຌກແ ຈປໄ ຍັຏຌ຺ຽຘງນາງຽຆໃັຌ ຽຘັໄຌ຋າຄ ຾ຖະ ຂທ຺ ຊກື ຉຈັຂາຈ ຾ຖະ ຽຎໃຽຑ, ນົກັຘໃຄ຺ຘຌັງາຌ຿຋຃ຓ຺ຓະຌາ຃ຓ຺ຊກືຽຎໃຽຑ, ຖະຍຍ຺ແຒຒໄາຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຽປັຈເນໄ ດຈຸ ກາຌເຆແໄຒຒໄາ, ຖະຍຍ຺ຌາ ໄຖິຌຊກືຽຘງນາງ ຌາ ໄຍໃ ຘະບາຈຽປັຈເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ຂາຈ຾຃ຌຌາ ໄເຆ, ໄ ຌາ ໄ ຈໃຓື. ຌບກ຅າກຌຌັໄງຄັຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຂຄ຺ຽຂຈກາຌຍ ຖິກາຌ ຾ຖະຘະຍຼຄບານາຌຍໃ ຑຼຄຑ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຽຂ຺ໄາກຌິ, ຑຶຈຏກັ, ຆຌີໄ , ຎາ ຾ຖະ ບໃຌືໂຍໃ ຑຼຄຑ ກຍັ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຂບຄຑໃ ຾ຓຎໃ ະຆາຆຌ຺ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຉໃ ຖາງປຍັ-ຖາງ຅າໃ ງຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຓຖີາງປຍັໜບໄ ງຖຄ຺ , ຍາຄ຃ທ຺ຽປບືຌກຊ ແືຈທໄ າໃ ຍໃ ຓຖີາງປຍັຽຖີງ ຽຌໃບືຄ຅າກຍໃ ຓຘີິຌ຃າໄ຋ໃີຂາງຽຑໃືບນາຖາງປຍັຽຂ຺ໄາ຃ບຍ຃ທ຺, ຘທໃ ຌຖາງ຅າໃ ງ຾ຓຌໃ ຽຑໃີຓຂຌຶໄ ຽຌໃບືຄ຅າກ ທາໃ ຏຌ຺ຏະຖິຈ຋າຄກະຘິກາ ຽຘງນາງ຅າ ຽຎັຌຉບໄ ຄແຈຆໄ ຽືໄຂ຺ໄາ ຾ຖະ ຆບືໄ ານາຌກຌິ ເຌ຾ຉຖໃ ະທຌັ ຑບໄ ຓ ຋ຄັແຈຆໄ ທືໄ ຈັຊຸ, ບຎຸ ະກບຌຽຑໃືບຓາຘບໄ ຓ຾ຎຄຽປບືຌຆາຌ , ຽນ຺ໄົາຽຂ຺ໄາ ຋ໃີຽຎໃຽຑບີກຈທໄ ງ ຆໃຄຶຓຌັ ຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຾ຌທ຃ຈິ ຂບຄ຋າໃ ຌ ຆທ຺ຖິຈ ຿ຑຆຑຌັ຋໌ (2000 ) ຋ໃີກາໃ ທທາໃ : ຃າ ທາໃ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ (Impacts) ຿ຈງ຋ໃທ຺ແຎ຅ະໝາງຽຊຄິຏຌ຺ຂບຄກາຌຈາ ຽຌຌີກຈິ຅ະກາ ຂບຄຓະຌຈຸ ຋ໃີຓຉີໃ ກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ ເຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ຿ຈງຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຈຄໃັກາໃ ທບາຈ຅ະ຅າ ຾ຌກ ບບກຽຎັຌຉາຓ຾ຉຖໃ ະຎະຽຑຈ , ຂະໜາຈ ຾ຖະ ແຖງະຽທຖາ ແຈຈໄ ຄໃັຌີໄ: ຎະຽຑຈຂບຄຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ແຈ຾ໄ ກໃ ຃ທາຓຽຘງນາງ຋າຄຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ ຽຆໃັຌ: ກາຌຽຘງທຼກຽປັຈຄາຌ຋າ , ກາຌຽຘງ຋ໃີຈຌິ຋າ ຓານາກຌິ, ຓຌູ ຃າໃ ຍາໄຌຽປບືຌ ຾ຖະ ຆຍັຘິຌນົຼຸຈ ຖຄ຺, ຃ທາຓຽຘງນາງຂບຄກາຌຍ ຖິກາຌ຋າຄຘຄັ຃ຓ຺ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຘງນາງກຼໃ ທກຍັທຊິກີາຌຈາ ຽຌຌີ ຆທີຈິຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ; ຖະຈຍັຂບຄຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅ະຓ຾ີຉໜໃ ບໄ ງແຎນານົາງ ຾ຖະ ແຖງະຽທຖາຂບຄຏຌ຺ ກະ຋ຍ຺ກຓ ຋ີຄັແຖງະຘຌັໄ ຾ຖະ ແຖງະງາທ.ຂະຌະຈຼທກຌັກງ ຄັຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັກາຌຘຶກຘາຂບຄແຑຌາ ໄ ຊທໄຓແຈຽໄປັຈເນຽໄກຈີຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ເຌ຋າຄຖຍ຺ຽຎັຌຘທໃ ຌເນ ງ຿ໃ ຈງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ : ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຊະໜຌ຺ ນຌ຺຋າຄ , ຽປບືຌຆາຌ- ຍາໄຌຆບໃ ຄ , ຽຖ຺ໄາຽຂ຺ໄາ , ຃ບກຘຈັ , ຽຌບືໄ ຋ໃີຌາ , ຘຈັຖຼໄຄ , ຖາງປຍັຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺ນົຼຸຈຖຄ຺, ຘະຍຼຄບານາຌຍໃ ຑຼຄຑ . ຽຆໃຄິຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັຏຌ຺ຂບຄກາຌຘຶກຘາຂບຄ ຍຌຸ ຓີ຿ຘຓ (2016) ຋ໃີທາໃ : ແຑຌາ ໄຊທໄຓແຈຘໄ າໄຄ຃ທາຓຽຘງນາງນົາງ , ຌາ ໄຊທໄຓຽປບືຌຎະຆາຆຌ຺ ຾ຖະ ງຄັ ຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັຏຌ຺ກາຌຘຶກຘາຂບຄຘຌູ ກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓແຑຑິຍຈັບາຆ຋ີໃີທາໃ ຑຓູ ຘີຌັຊາຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຽຂຈຈຄໃັກາໃ ທຉຄັໄດຑໃູ າກຑືໄຌ຾ຓຌໃ າ ໄຂບຄ , ຑືໄຌ຋ໃີຉາໃ ຾ຖະ ຓ຃ີທາຓບບໃ ຌ຾ບ /຃ທາຓຘຼໃ ຄຉໃ ແຑຌາ ໄຊທໄຓ ກາງຽຎັຌທຄ຺຅ບຌເຌ຾ຉຖໃ ະຎີ. ຘາ ຖຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຌຌັໄຘທໃ ຌເນງ຾ໃ ຖທໄ ກ຾ ຓຌໃ ຽຂ຺ໄາ ຾ຖະ ຽຌບືໄ ຋ໃີຌາຽຘງ

72 ນາງ, ຽຂ຺ໄາຍໃ ກຓຸໄ ກຌິຉະນົບຈຎີ, ຘຈັຖຼໄຄຽຘງນາງ, ຽກຈີຘຈັຉຑູ ືຈ ຾ຖະ ຓຑີະງາຈ຋ໃີຽກຈີຓາ຅າກຌາ ໄ ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘຑຸ າຍຂບຄ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຘຈັຖຼໄຄຂບຄຎະຆາຆຌ຺, ຌບກຌຌັໄກງ ຄັຓຽີປບືຌຆາຌ຋ໃີຑກັບາແຘ ຾ຖະ ຆຍັຘິຌຽຘງນາງຽຎັຌ຅າ ຌທຌຍໃ ໜບໄ ງຽຆໃັຌກຌັ. 2) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ເນ຾ໄ ກກໃ າຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິຂບຄຆຸຓຆຌ຺, ຊທືາໃ ຑຍ຺຃ທາຓ຃ທາຄນງງຸໄ ຄ ງາກນົາງຽຆໃັຌທາໃ : ຍໃ ຓຑີືໄຌ຋ໃີ຋າ ກາຌຏະຖິຈ , ຍໃ ຓ຋ີໃີດບໃູ າເຘ຾ຍຍຊາທບຌກໃເ ນຽໄກຈີຓ຾ີຌທ຃ຈິ ຽຖໃືບຌຖບງຍາຄ຃ບຍ຃ທ຺ກຉ ບໄ ຄແຎຉຈັແຓ຋ໄ າ ຖາງຎໃາເຌຽຂຈ຾ຈຌຍາໄຌບໃືຌຽຑໃືບຽປັຈແປຽໃ ຂ, ຺ໄາຘທຌ ຆໃຄື ຘາໄຄ຃ທາຓຍໃ ຘະນຄ຺ຍຖະນທໃ າຄຍາໄຌຉໃ ຍາໄຌ ຾ຖະ ຂາຈຖາງປຍັຑ ຘຓ຺຃ທຌ. ຌບກ຅າກຌຌັໄງຄັຽປັຈເນຓໄ ີ ຎະກຈ຺ກາຌນງ ຋ໄ ໄຽກຈີຂຌືໄ ຽຆໃັຌທາໃ : ກາຌຖກັຽບ຺າຑຶຈຏກັ , ຖກັຽຎັຈຖກັແກຽໃ ຑໃືບແຎ຋າ ຘະຍຼຄບານາຌ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຖະ ງຄັແຈຘໄໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘຂຸ ະຑາຍຂບຄຆຸຓຆຌ຺຋ໃີບາເຘດເໃູຌຑືໄຌ຋ໃີ຾ຖະ ດເໃູກ຃ໄຼຄຽຌໃບືຄ ຅າກຎະຆາຆຌ຺ແຈຌໄ າ ເຆ຾ໄ ຓຌໃ າ ໄຈຄໃັກາໃ ທຽຑໃືບບາຍ, ຆກັຽ຃ໃບືຄ, ຖາໄຄຑາຘະຌະຉາໃ ຄໂ຾ຖທໄ ຽກຈີຓຑີະງາຈ ຏິທໜຄັຉຸຓໃ ຃ຌັ຃າງ, ຑະງາຈຉາ຾ຈຄ, ຽຎັຌແຂງໄ ຄຸ ຾ຉຍໃ ໃ ຽຊຄີຂຌັໄປາໄງ຾ປຄ, ຑະງາຈແຂນໄ ທຈັ, ຽຎັຌແບ ຘທໃ ຌຘຈັກແ ຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຽຆໃັຌກຌັ ຃ື: ຽຎັຌຑະງາຈບະນິທາຘຈັຎີກ , ຑະງາຈຎາກຽຎໃືບງຖຄ຺ຽຖັຍ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຆໃຄຶຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຾ຌທ຃ຈິຂບຄຌຈັ຋ບຌ ຽຈບະຘິຕ, ີ (2012). ຋ໃີກາໃ ທທາໃ : ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ ຅າກແຑ຋າ ຓະຆາຈ຾ຓຌໃ ຽຎັຌຘໃິຄນົີກຖຼໄຄຍໃ ແຈໄ຾ຖະ ຽຓໃບືຽກຈີຂຌຶໄ ຾ຓຌໃ ຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉາໃ ຄໂ຃ື ຃ທາຓ ບຌັຉະຖາງ ຾ຖະ ຃ທາຓຽຘງນາງ ຉໃ ຆທີຈິ , ຆຍັຘິຌ, ບາ຃າຌຍາໄຌຽປບືຌ຿ຈງກຄ຺ : ຽກຈີ ຌາ ໄຊທໄຓ ຍາໄຌຽຓບືຄຽປັຈເນ຿ໄປຄຄາຌ, ຋ຄັທຈັຘະຈ, ຸ ຘາຄຓຼໄຌຘິຌ຃າໄ ຽປບືຌຆາຌ຋ໃີຍໃ ຾ຂຄ຾ປຄບາຈ຅ະຊກືຌາ ໄ ແນົນົື຃ຌືໄ ຑຈັແຎແຈໄ. ຑານະຌະ , ຘຈັຖຼໄຄ ຾ຖະ ຃ຌ຺ບາຈ຅ຓ຺ຌາ ໄຉາງ ນົືຊກືຑຈັຑາແຎກຍັ ກະ຾ຘຌາ ໄ຋ໃີແນົ຾ປຄ; ຃ທາຓຽຘງນາງຂບຄ຾ນົຄໃ ກາຌກະຽຘຈແຈ຾ໄ ກໃ : ຾ນົຄໃ ກະຘິກາ ແປໃ , ຌາ ຘຈັຖຼໄຄ ຉະນົບຈປບຈ຾ນົຄໃ ຽກຍັຽຓຈີຑຌັຑືຈ; ຃ທາຓຽຘງນາງ຋າຄຈາໄຌຽຘຈຊະກິຈຖາງແຈຂໄ ບຄຎະຽ຋ຈນົຼຸຈ ຖຄ຺, ຏຌ຺ກາ ແຖ຅າກຑາກ຋ຖຸ ະກຈິຉາໃ ຄໂຊກືກະ຋ຍ຺ກະຽ຋ືບຌ , ຖຈັຉບໄ ຄຓຖີາງ຅າໃ ງຘຄູ ຂຌືໄ ຅າກ ກາຌຍຖູ ະຌາຘບໄ ຓ຾ຆຓ ຾ຖະ ຆທໃ ງຽນົືບຏຎໄູ ະຘຍ຺ແຑ; ຃ທາຓຽຘງນາງ຋າຄຈາໄຌຘຂຸ ະຑາຍບະຌາແຓ ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຂະຌະຽກຈີບ຋ຸ ກ຺ກະແຑຂາຈຌາ ໄຘະບາຈເຌກາຌຍ ຖິ຿ຑກບຎຸ ະ຿ຑກ , ຂາຈ຃ທາຓ ຘະຈທກຈາໄຌນບໄ ຄຌາ ໄ-ທຈິຊາໃ ງຽປັຈເນຽໄກຈີຑະງາຈຖະຍາຈຽຆໃັຌ: ຑະງາຈຌາ ໄກຈັຉີຌ, ບະນິທາຖທຓ ຋ຄັຑະງາຈຎະຘາຈຉາຓຓາ຾ຖະ ຃ທາຓຽຘງນາງ຋ໃີຓຉີໃ ຆຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈ ຽຓໃບືຒຌ຺ຉກ຺ ໜກັຌາ ໄ຋ໃີຊທໄຓຂຌືໄ ຓາຽ຋ິຄ຾ຏຌໃ ຈຌິ ຾ຖະ ກະ຾ຘຌາ ໄ຋ໃີແນົ຾ປຄຽປັຈເນ຾ໄ ຏຌໃ ຈຌິ ຽ຅ໃບືຌ (Landslide) ແຈ. ໄ ຌບກ຅າກຌຌັໄໜາໄຈຌິ຋ໃີບຈຸ ຓ຺ຘຓ຺ຍຌູ ຅ະຊກືຌາ ໄຑຈັຑາຖຄ຺ຘ຋ູໃ ໃີຉາໃ ຽປັຈເນຈໄ ຌິຂາຈ຋າຈບານາຌ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຾ນົຄໃ ຌາ ໄຉືໄຌຽຎັຌບຎຸ ະຘກັເຌກາຌຽຈຌີຽປື ບ຾ຖະ ຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ ແຑຑິຍຈັ຾ຓຌໃ ຽນຈກາຌບຌັຉະຖາງ຋ໃີປາໄງ຾ປຄ຋ໃີຽກຈີຂຌືໄ ຅າກ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຓະຌຈຸ ຘາໄຄຂຌຶໄ ຆໃຄຶຘາໄຄ຃ທາຓຽຘງ

73 ນາງດາໃ ຄນົທຄນົາງຉໃ ຘຂຸ ະຑາ ຍ, ຆທີຈິ , ຆຍັຘິຌ, ຽຘຈຊະກຈິ ຾ຖະ ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິຂບຄ຃ຌ຺ເຌ ຘຄັ຃ຓ຺຋ຄັເຌແຖງະຘຌັໄ ຾ຖະ ແຖງະງາທ. 3) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ແຑຌາ ໄຊທໄຓ຋ໃີຽຂຈ຾຃ຓ຾ຓຌໃ າ ໄຖິຌຘຄູ ຌີໄແຈຓໄ ຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ ຋ຄັຘາງຌາ ໄ ຾ຖະ ຘຈັຘາທາຘໃິຄ຋ໃີດເໃູຌຌາ ໄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຖະຍຍ຺ຌາ ໄຖິຌຊກືຽຘງ ນາງ, ຘາງຌ ໄາຖິຌຘຄູ ກຽ ຎືໄບຌຽຎີະ , ຽໝືບຄຐາງຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຊກືຽຎໃຽຑ , ຽປັຈເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ຂາຈຌາ ໄເຆໄ຾ຖະ ຌາ ໄກຌິ ຽຎັຌຽທຖາງາທ ຌາຌ ຘທໃ ຌຘຈັຘາທາຘໃິຄ຋ໃີດເໃູຌຌາ ໄກຊ ກືງຈູໄ ຌັແນົແຎຌາ ກະ຾ຘຌາ ໄ ຾ຖະ ບີກດາໃ ຄໜໃຶຄ ຾ຓຌໃ າ ໄຓກີາຌຽ ໜໃາ຺ຽໝັຌຽຌໃບືຄ຅າກຘະຘຓ຺ຂບຄຆາກແຓ, ໄ ຽນຄາ຺ໄແຓໄ຾ຖະ ຘໃິຄຉາໃ ຄໂ ຽຎັຌຘາຽນຈຽປັຈເນຎໄ າ ຾ຖະ ຘຈັຌາ ໄ຋ໃີນົຄ຺ຽນົືບເຌຘາງຌາ ໄຉາງແຎຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງ. ຽຌໃບືຄ຅າກຌາ ໄແຈຽໄຆາະຈຌິ຋ໃີດ຾ໃູ ຃ຓຐໃຄັ ຽປັຈເນຈໄ ຌິ ຽ຅ໃບືຌ, ຉຌ຺ໄ ແຓຊໄກື຿຃ຌໃ ຖຓ຺ໄ ຾ຖະ ນກັຖຄ຺, ຘທໃ ຌຉຌ຺ໄ຋ໃີງຄັດືຌດ຾ໃູ ຃ຓຌາ ໄ ປາກກຽ ຌໃ຺າຽປັຈ ເນຉໄ ຌ຺ໄ ແຓຉໄ າງແຎຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງ , ຽປັຈເນຎໄ ໃາແຓນໃ ົຼຸຈຖຄ຺ ຾ຖະ ຓ຃ີທ າຓຆຸຈ຿ຆຓຑບໄ ຓຈຼທ ກຌັຌຌັໄ ຑະງາຈ຋ໃີຉາຓຓາຑາງນົຄັຊກືຌາ ໄຊທໄຓ ຉໃ ຃ຌ຺຾ຓຌໃ ກາຌບບກຉຸຓໃ , ຽຎັຌແຂນໄ ທຈັ , ຾ຖະ ຽຎັຌແບ. ຉໃ ຘຈັ຾ຓຌໃ ຑະງາຈຎາກຽຎໃືບງຖຄ຺ຽຖັຍ ຾ຖະ ຑະງາຈບະນິທາຽຎັຌຉຌ຺ໄ . ຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ ຾ຌທ຃ຈິ ຂບຄ ຘທໃ ຌ ຑິຓຘີຑບໄ ຓຈທໄ ງ຃ະຌະ (2013) ແຈກໄ າໃ ທທາໃ ບ຋ຸ ກ຺ກະແຑ ໝາງຽຊຄິຘະຑາຍ ຂບຄແຑບຌັຉະຖາງ຋ໃີຽກຈີ຅າກຘະຑາທະຌາ ໄຊທໄຓ ນົືຌາ ໄຊທໄຓກະ຋ຌັນຌັ ຿ຈງ຋ໃທ຺ແຎບ຋ຸ ກ຺ກະແຑ ຽກຈີ຅າກຐຌ຺ຉກ຺ໜກັຉໃ ຽຌໃບືຄຽຎັຌຽທຖານົາງທຌັ ຽປັຈເນຽໄກຈີກາຌຘະຘຓ຺ຂບຄຌາ ໄເຌຑືໄຌຈຌິ ຆໃຄຶ ຖະຍາງບບກຍໃ ຋ຌັ ຅ຌ຺ຽປັຈເນຑໄ ືໄຌ຋ໃີຌຌັໄຓຌີາ ໄຊທໄຓ ຆໃຄຶແຑຈຄໃັກາໃ ທຍໃ ຘາຓາຈ຃ທຍ຃ຓຸ ແຈຆໄໃຄຶຓຏີ຺ ຌ ກະ຋ຍ຺ ຾ຖະ ຽຎັຌບຌັຉະຖາງຉໃ ຆທີຈິ ຾ຖະ ຆຍັຘິຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຈຄໃັຌ:ີໄ 1. ແຑບຌັຉະຖາງ, ຃ທາຓຽຘງນາງຉໃ ຆທີຈິ ຾ຖະ ຆຍັຘຍັຘິຌ຿ຈງກຄ຺຋ໃີຽກຈີຌາ ໄຊທໄຓຽຎັຌ ຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຍາໄຌຽປບືຌ, ຿ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຍຌັຈາຉຶກບາ຃າຌຉາໃ ຄໂ. 2. ຃ທາຓຽຘງນາງຂບຄ຾ນົຄໃ ກະຘິກາ ແຈ຾ໄ ກໃ : ແປຌໃ າ ຾ຖະ ຘຈັຖຼໄຄ ຉະນົບຈຽຊຄິ຾ນົຄໃ ຽກຍັຏຌ຺ຏະຖິຈ຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺. 3. ຃ທາຓຽຘງນາງ຋າຄຽຘຈຊະກຈິ ຽປັຈເນຖໄ າງແຈຂໄ ບຄຎະຽ຋ຈນົຼຸຈຖຄ຺ , ຏຌ຺ກາ ແຖ຅າກ ກຈິ຅ະກາຌຉາໃ ຄໂຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺, ຖຈັຊະຍາຌຓຖີາງ຅າໃ ງຽຑໃີຓຂຌຶໄ ຅າກກາຌຘບໄ ຓ຾ຎຄຍຖູ ະຌະ ຾ຖະ ຆທໃ ງຽນົືບຏຎໄູ ະຘຍ຺ແຑ ຾ຖະ ຽກຈີກາຌຂຌຶໄ ຖາ຃າຘິຌ຃າໄຆໃຄຶຘໃຄ຺ຏຌ຺ຉໃ ຖະຍຍ຺ຽຘຈຊະກຈິ ຿ຈງກຄ຺. 4. ຃ທາຓຽຘງນາງ຋າຄຈາໄຌຘຂຸ ະບະຌາແຓຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ເຌຆທໃ ຄ຋ໃີຽກຈີບ຋ຸ ກ຺ກະແຑຽຎັຌ ຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ກາຌຂາຈຌາ ໄຘະບາຈເຌກາຌບຎຸ ະ຿ຑກ-ຍ ຖິ຿ຑກ, ຂາຈນບໄ ຄຌາ ໄເຆໄ຾ຖະ ກໃເ ນຽໄກຈີ຿ຖກ ຖະຍາຈຽຆໃັຌ: ຿ຖກຉີຌຽຎໃືບງ, ຿ຖກບະນິທາ, ຿ຖກ຃ຼຈ ຾ຖະ ຿ຖກທຉິກ຺ກຄັທຌ຺ຘຄູ ເຌກຸຓໃ ຎະ ຆາ ຆຌ຺ຏແໄູຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຅ຌ຺ກໃເ ນຽໄກຈີ຿ຖກຎະຘາຈແຈ.ໄ

74 5. ຃ທາຓຽຘງນາງ຋ໃີຓຉີໃ ຆຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈ ຅າກຐຌ຺຋ໃີຉກ຺ໜກັ ຾ຖະ ຌາ ໄ຋ໃີຊທໄຓ ຂຌຶໄ ຓາຽ຋ິຄໜາໄຈຌິ ຾ຖະ ກະ຾ຘຌາ ໄ຋ໃີແນົ຾ປຄຽປັຈເນ຾ໄ ຏຌໃ ຈຌິຊະຖໃຓ຺ແຈໄ. ຌບກ຅າກຌຌັໄ, ຏິທໜາໄ ຈຌິ຋ໃີບຈຸ ຓ຺ຘຓ຺ຍຌູ ຅ະຊກືຌາ ໄຑຈັຑາຖຄ຺ແຎຘຑູໃ ືໄຌ຋ໃີຉາໃ ຽປັຈເນຈໄ ຌິຂາຈຐຸຌໃ ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ ຽກຈີກາຌຉືໄຌຽຂຌີແຈ.ໄ 6.2 ຂຌັໄຉບຌກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄ ຓດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘ ຄູ 1) ກາຌຎໄບຄກຌັ ຘະຑາຍຖທຓກາຌຎໄບຄກຌັແຑຌາ ໄຊທໄຓດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຓ຃ີະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັ຾ຉຂໃ ຌັໄຽຓບືຄຽຊຄີຂຌັໄຍາໄຌ, ຓກີາຌຎະຘາຌກຓ຺ກຼທກຌັດາໃ ຄຖະບຼຈຓກີາຌທາຄ຾ຏຌ ຾ຍຄໃ ຃ທາຓປຍັຏິຈຆບຍກຌັດາໃ ຄຖະບຼຈ, ກາຌຽຂ຺ໄາຽຊຄີຖະຍຍ຺ຂໃ ຓຌູ ຂາໃ ທຘາຌ, ຓ຃ີທາຓຘະຈທກ, ຋ຌັ ກາຌ, ທບໃ ຄແທ, ຘຈັຽ຅ຌ, ຓຎີະຘິຈ຋ິຑາຍ ຾ຖະ ຎະຘິຈ຋ິຏຌ຺. ກາຌກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ກາຌກາ ຌຈ຺ຽຂຈ຃ທາຓຘຼໃ ຄແຑຌາ ໄຊທໄຓ຾ຓຌໃ ບິຄເຘຘໃ ະຑາຍ຃ທາຓຽຎັຌ຅ຄິຂບຄ຾ຉຖໃ ະຍາໄຌ຿ຈງກາ ຌຈ຺ ບບກຓາດາໃ ຄຖະບຼຈ຅ະ຾຅ຄໄຽຑໃືບຽຎັຌຂ ຓໄ ຌູ ຑືໄຌຊາຌເຌກາຌຘາໄຄ຾ຏຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓ, ຖທຓ຋ຄັ ກາຌທາຄ຾ຏຌຏຄັຍາໄຌ, ກາຌຌເໄຆ຋ໄໃີຈຌິ, ກາຌ຅ຈັຘຌັ຋ໃີດບໃູ າແຘ, ກາຌຍກຸ ຽຍີກຑຌືໄ ຋ໃີກາຌຏະຖິຈ ຿຃ຄກາຌຑຈັ຋ະຌາ ຋ໃີປຍັຎະກຌັ຃ທາຓຎບຈແຑ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ. ຑບໄ ຓຈຼທກຌັຌຌັໄກາຌຎະຽຓຌີ ຃ທາຓຘຼໃ ຄ຾ຓຌໃ ກາຌຉີຖາ຃າຖະຈຍັ຃ທາຓຘຼໃ ຄ, ຃ທາຓຽຘງນາງ, ຃ທາຓຽຎັຌບຌັຉະຖາງ, ແຑຑິຍຈັ຋ໃີ ຽກຈີຂຌືໄ ຾ຖະ ຃າຈ຃ະຽຌ຃ທາຓຘຼໃ ຄ຋ໃີບາຈຽກຈີຂຌືໄ ຆໃຄື຅ະຌາ ຏຌ຺ຽຘງນາງຉໃ ຘຂຸ ະຑາຍ, ຆທີຈິ , ຆຍັ ຘິຌ, ຽຘຈຊະກຈິ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ຽຆໃຄີຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຾ຌທ຃ຈິ ຂບຄ຋າໃ ຌ ຘະຓກັ ກະຽກຄິຘກຸ (2002) ກາໃ ທແທທໄ າໃ : ກາຌ຅ຈັກາຌ຾ຓຌໃ ກາຌຎະຉິຍຈັທຼກຄາຌ຋ໃີຓປີຍູ ຾ຍຍ ຾ຖະ ຽຎັຌຂຌັໄຉບຌ, ຓີ ຖກັຘະຌະຽຎັຌຂະຍທຌກາຌ຋າຄຈາໄຌທ຋ິ ະງາຘາຈ, ຓກີາຌຽຖໃີຓຉຌ຺ໄ, ຓ຋ີິຈ຋າຄ ຾ຖະ ຓກີາຌຘິໄຌຘຈຸ ຂບຄກາຌຎະຉິຍຈັທຼກຄາຌຉາຓ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺຋ໃີແຈກໄ າ ຌຈ຺ແທ. ໄ 2) ກາຌ຃ທຍ຃ຸຓ ກາຌ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຌາ ໄຊທໄຓຍໃ ເນຽໄກຈີຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ໜກັຉໃ ຆທີຈິ ຾ຖະ ຆຍັຘິຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຽຘງ ນາຌໜກັຌຌັໄງບໄ ຌກາຌຽຎັຌນທໃ ຄຽຎັຌແງເກຘໄ ິຈຉິຈປບຈຂບຄບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຂຌັໄຽຓບືຄຘະຽໝີຉຌ຺ໄ ຘະຽໝີຎາງທາຄ຾ຏຌປຍັຓດືາໃ ຄຽຎັຌຖະຍຍ຺຿ຈງຘະ ຽຑາະ຾ຉຄໃ ຉຄັໄ຋ກຸ ກາ ຖຄັຽຎັຌເ຅ກາຄເຌກາຌ ຆທໃ ງຽນົືບ ຖະຈຓ຺ຎະຆາຆຌ຺຋ກຸ ຆຌັໄ຃ຌ຺ຆທໃ ງຽນົືບ຋າຄຈາໄຌຽ຃ໃບືຄບຎຸ ະ຿ຑກ , ຍ ຖິ຿ຑກບຌັ຋ໃີ຅າ ຽຎັຌ , ເຌແຖງະຏາໃ ຌຓາກໃ຃ ຎືະ຅ຍຸ ຌັໜທໃ ງຄາຌກແູໄຑຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຍໃ ຋ຌັຓ຋ີາຄຍາໄຌາແຈບໄ າເຘ຾ໃ ຉຄໃ ຎະຆາຆຌ຺ ຑາງເຌຍາໄຌຂຌືໄ ຽຑໃືບຆທໃ ງຽນົືບກຌັເຌງາຓຘກຸ ຽຘີຌ . ກາຌຎະຽຓຌີ຃ທາຓ ຽຘງນາງ ຾ຖະ ຃ທາຓ

75 ຉບໄ ຄກາຌບຌັປຍີຈທໃ ຌເຌຽຍືໄບຄຉຌ຺ໄ: ກາຌຖຄ຺ກທຈກາຎະຽຓຌີເຌຽຍືໄບຄຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄ ກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄ຋ໃີຘຄັກຈັດ຾ໃູ ຉຖໃ ະຂະ຾ໜຄກາຌຖຄ຺ຘຓ຺຋ຍ຺ກຍັຍາໄຌກທຈກາຽຍໃີຄ ຏຌ຺ຽຘງນາງເຌຽຍືໄບຄຉຌ຺ໄ ທາໃ ຎະຆາຆຌ຺ງາໄງແຎດຍໃູ ບໃ ຌ຋ໃີຎບຈແຑ຾ຖທໄ ຍ , ຉບໄ ຄກາຌຘໃິຄຂບຄບຌັເຈ຋ໃີ ຅າ ຽຎັຌຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຋ໃີຑກັບາເຘ, ບານາຌ, ຌາ ໄຈໃຓື ຑືໄຌ຋ໃີ຋າ ກາຌຏະຖິຈ,ຆຌ຺ຖະຎະ຋າຌ, ຽຘັໄຌ຋າຄ, ຖະຍຍ຺ແຒຒໄາ ຖະຍຍ຺ກາຌຘໃືຘາຌຉາໃ ຄໂ, ຽປບືຌຆາຌຽຘງນາງດແໃູ ຈຍໄ ນົືຍໃ ຘາຓາຈດແໃູ ຈໄ຾ຖທໄ ຖາງ ຄາຌຈທໃ ຌເນຎໄ ະ຋າຌ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄຽຑໃືບຂ ຋ິຈຆຌີໄ າ ກາຌ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັຆທໃ ງຽນົືບເນ຋ໄ ຌັຽທຖາ. ຽຆໃຄິຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຾ຌທ຃ຈິ ຂບຄ ຋ຄ຺ແຆ ຘຌັຉິທຄ຺ (2000) ເນ຋ໄ ຈັຘະຌະທາໃ : ກາຌ຅ຈັກາຌ ໝາງຽຊຄິ ກາຌຌາ ເຆໜໄ ທໃ ງຄາຌ ຾ຖະ ຍກຸ ຃າຖາກບຌຂບຄຑາກຘທໃ ຌ ຖຈັ ຾ຖະ ຽບກະຆຌ຺ ຽຎັຌກາຌຎະຘຓ຺ຎະຘາຌ຾ຌທ຃ທາຓ຃ຈິ ກາຌຍ ຖິນາຌຑາກຖຈັ຾ຖະ ກາຌ຅ກັກາຌ ຑາກຘທໃ ຌຽບກະຆຌ຺ຽຂ຺ໄາກຌັ ຊາໄ຃າ ຌແີໄຎເຆເໄຌໜທໃ ງຄາຌຂບຄຖຈັ ຽຑໃືບເນຆໄ ຈັຽ຅ຌຂຌຶໄ ບາຈເຆ຃ໄ າ ທາໃ ກາຌຍ ຖິນາຌ຅ຈັກາຌຑາກຘທໃ ຌຖຈັ ຾ຖະ ແຈກໄ າໃ ທຽຊຄິຖກັຘະຌະກາຌຍ ຖິນາຌ຅ຈັກາຌແທໄ3 ຈາໄຌ຃ື: ຈາໄຌ຋ໃີຽຎັຌຏຌໄູ າ ນົືນທ຺ໜາໄທຼກຍ ຖິນາຌ຅ຈັກາຌໝາງຽຊຄິກາຌ຅ຈັກາຌຖະຍຼຍຆຍັຑະງາກບຌຉາໃ ຄໂ ເຌງບຄ຺ກາຌ຾ຖະ ກາຌຎະຘາຌກຈິ຅ະກາ ຉາໃ ຄໂຽຂ຺ໄາກຌັ; ຈາໄຌບຄ຺ກບຌຐາໃ ງກາຌຉະນົາຈ(im2market 2018) ກາໃ ທທາໃ ກາຌ຅ຈັກາຌ ໝາງຽຊຄິຂະຍທຌກາຌຽປັຈທຼກ ນົືກຈິ຅ະກາ ຋ໃີກຸຓໃ ຃ຌ຺ເຌບຄ຺ກບຌປທໃ ຓ ກຌັຽປັຈທຼກຽຑໃືບເນຍໄ ຌັຖທຸ ຈັຊຎຸ ະຘຄ຺ຉາຓ຾ຌທ຋າຄ຋ໃີກາ ໜຈ຺ແທໄ5 ຂຌັໄຉບຌ ຃ື: ກາຌທາຄ຾ຏຌ, ກາຌ ຅ຈັກາຌບຄ຺ກາຌ, ກາຌຍຄັ຃ຍັຍຌັຆາຘໃຄັກາຌ, ກາຌຎະຘາຌຄາຌ ຾ຖະ ກາຌ຃ທຍ຃ຸຓຄາຌ. 3) ກາຌຒືໄຌຒ ູ ນົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄແຈຘໄ ຄັຖທຓ ຉີ ຖາ຃າ຃ທາຓຽຘງນາງ ຾ຖະ ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຎທ຺຾ຎຄຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຽໃູຆໃັຌທາໃ : ແຓຽໄປບືຌ, ຘຄັກະຘີ ຽນັົກຉາຎ, ູ ຽ຃ໃບືຄບຎຸ ະ຿ຑກ, ຍ ຖິ຿ຑກ, ຾ຌທຑຌັຑຶຈ, ຍຖູ ະຌະຽຘັໄຌ຋າຄ, ຘບໄ ຓ຾ຎຄຽໝືບຄຐາງ຋ໃີຽຎໃ ຽຑ ຋າຄຽຓບືຄແຈຘໄ ຓ຺຋ຍ຺ກຍັຍຌັຈາຂະ຾ໜຄກາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄຈາ ຽຌຌີກາຌຎະຽຓຌີ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌນົຄັ ແຑຑິຍຈັຽຑໃືບຒືໄຌຒູ຾ຖະ ຆທໃ ງຽນົືບຈາໄຌຉາໃ ຄໂດາໃ ຄ຋ຌັກາຌ ຅ະຓກີາຌທາຄ຾ຏຌ຿ຈງບິຄເຘຏໃ ຌ຺ກາຌ ຎະຽຓຌີ຃ທາຓຽຘງນາງຽຑໃືບຎທ຺຾ຎຄຆທີຈິກາຌຽຎັຌດໃູ຾ຖະ ຑືໄຌຊາຌ຿຃ຄຖາໃ ຄເຌຂບຍຽຂຈ຋ໃີແຈປໄ ຍັ ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ຄັໝຈ຺ຽນໃ຺ົາຌຌັໄ຾ຓຌໃ ແຈຘໄ ະຽໜີຽຊຄີກາຌຌາ ຂຌັໄ຋ຈັແຎ. ຑາງນົຄັ຾ຏຌ຋ໃີຊກຶບະຌຓຸ ຈັກາຌຈາ ຽຌຌີກາຌກໃຎ ະຉິຍຈັແຎຉາຓກາຌກາ ຌຈ຺຾ຏຌ຋ໃີຂຌັໄຽ຋ິຄຉກ຺ຖ. ຄ຺ ຑາງນົຄັ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັແຎ຾ຖທໄ ນາກ ຽກຈີກຖ ະຌຍີກຸ ຃ຌ຺ ນົືຌຉິ ິຍກຸ ຃ຌ຺, ກາຌຈາ ຽຌຌີ຋ຖຸ ະກຈິ, ກາຌ຃າໄ, ກາຌຍ ຖິກາຌເຈໜໃືຄ຋ໃີກໃເ ນຽໄກຈີ ຓແີຑຌາ ໄຊທໄຓຉບໄ ຄປຍັຏິຈຆບຍ຾ກແໄຂຒືໄຌຒເູນກໄ ຍັ຃ຌືຘຘູໃ ະຑາຍຎກ຺ກະຉິນົືຈກີທໃ າຽກໃາ຺຋ຑບໄ ຓ຋ຄັຆຈ຺ ຽຆງີ. ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄແຈຽໄຎັຌຽ຅າ຺ໄກາຌເຌກາຌຉິຈຉາຓ ກທຈກາ ຾ຖະ ຎະຽຓຌີກາຌ຅ຈັຉຄັໄຎະຉິຍຈັ຾ຏຌຒືໄຌຒນູ ົຄັແຑຌາ ໄຊທໄຓ຿ຈງຑາງເຉກໄ າຌຆຌີໄ າ ຂບຄ຋າໃ ຌ

76 ຽ຅າ຺ໄຽຓບຶຄ ຾ຖະ ຂະ຾ໜຄກາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ຋ກຸ ຑາກຘທໃ ຌ຾ຖທໄ ຖາງຄາຌຉໃ ບຄ຺ກາຌຎກ຺຃ບຄຂຌັໄ຾ຂທຄ. ຽຆໃຄີຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຾ຌທ຃ຈິ ຂບຄ ຆະຌຄ຺ກບຌ ກຌຸ ຋ຌ຺ຍຈຸ (2013: 2) ເນ຋ໄ ຈັຘະຌະ຋ໃທີາໃ : ກາຌ຅ຈັກາຌ ຉບໄ ຄຎະກບຍຈທໄ ງ຃ຌ຺ຉຄັໄ຾ຉຘໃ ບຄ຃ຌ຺ຂຌຶໄ ແຎຖທຓກຌັຽປັຈທຼກຽຑໃືບເນຍໄ ຌັຖທຸ ຈັຊຎຸ ະຘຄ຺ປທໃ ຓກຌັ ຾ຖະ ຏ຅ໄູ ຈັກາຌ຃ືຏ຋ໄູໃີຎະຘາຌຆຍັຑະງາກບຌຉາໃ ຄໂຍໃ ທາໃ ຅ະຽຎັຌ຃ຌ຺, ຽຄຌິ, ຘໃິຄຂບຄ ຾ຖະ ທ຋ິ ີກາຌ຅ຈັກາຌ ຿ຈງຂະຍທຌກາຌ຅ຈັກາຌຎະກບຍຈທໄ ງໜາໄ຋ໃີ຋າຄກາຌ຅ຈັກາຌ ຃ື ກາຌທາຄ຾ຏຌ ກາຌ຅ຈັກາຌ, ກາຌບາ ຌທງ຃ທາຓຘະຈທກ ຾ຖະ ກາຌ຃ທຍ຃ຸຓ; ກູຌ ປາ຿ຕຈ (Harrold, 1976) ແຈກໄ າໃ ທທາໃ ກາຌ ຅ຈັກາຌ ຊຽືຎັຌຂະຍທຌກາຌຈາ ຽຌຌີຄາຌເນຍໄ ຌັຖ຅ຸ ຈຸ ຎະຘຄ຺຋ໃີກາ ຌຈ຺ແທໄ຿ຈງບາແຘຎຈັແ຅ນົາງດາໃ ຄ ຽຆໃັຌ: ຃ຌ຺, ຽຄຌິ ຾ຖະ ທຈັຊຘຸ ໃິຄຂບຄ 6.3 ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺຋ໃີຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄ ຓດໃຽູຂຈຌາ ໄຖິຌຘ ຄູ 1) ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິ ຘະຑາຍຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ຋າຄຆທີະຑາຍກ຃ ຆືຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈຂບຄຽຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຋ໃີ ຽບືໄບບາ ຌທງ຃ທາຓຘະຈທກຉໃ ກາຌ຋າ ຓານາກຌິ ຾ຖະ ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຽຆໃັຌ: ຓຈີຌິຎກູ ຐຄັ ກທາໄຄເນງໃ ຾ຖະ ຓ຃ີທາຓບຈຸ ຓ຺ຘຓ຺ຍຌູ ຈທໄ ງຐຸຌໃ ຋າ ຓະຆາຈ , ຉຄັໄດ຾ໃູ ຃ຓຐໃຄັ຾ຓຌໃ ຅ໄໃຄຶຽປັຈເນກໄ າຌຎກູ ຐໃຄັຘະຈທກ, ຄບກຄາຓ ຾ຖະ ຏຌ຺ຏະຖິຈກແ ຈນໄ ົາງ ຍທກກຍັ຃ທາຓຈໝຸ ໃຌັຂະນງຌັຑຼຌຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄ ຅ໃຄຶຽປັຈເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ຍຽໄຂຈຈຄໃັກາໃ ທ຿ຈງຖທຓຓຊີາຌະຽຘຈຊະກຈິຈນີົາງ ຊາໄ຋ຼຍເຘຍໃ າໄຌ຋ໃີງຄັ຋ກຸ ງາກ ຂບຄຽຓບືຄຘາຓາຈງກ຺ຖະຈຍັຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຂໃູ ບຄຉຌ຺ເນຈໄ ຂີຌຶໄ ຅ຌ຺ຘາຓາຈນົຼຸຈຑຌ຺ໄ ບບກ຅າກ຃ທາຓ຋ກຸ ງາກແຈໄຑບໄ ຓ຋ຄັກາຌຘາໄຄຘາຑຈັ຋ະຌາຍາໄຌຽປບືຌ ຾ ຖະ ຘາຓາຈປບຄປຍັເຌກຖ ະຌຘີກຸ ຽຘີຌແຈໄ ຽຓໃບືຽກຈີແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຽຆໃຄີຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຋ິຈຘະຈຂີບຄ຋າໃ ຌ ກາຌຎຍັຉທ຺຾ຍຍບຄ຺ຖທຓຖະຍຍ຺ຂບຄ ຓະຌຈຸ ຽຎັຌ຋ຄັໜຈ຺ເຌໜໃຶຄຈຼທ ຘະ຾ຈຄຽຊຄິຑຶຈຉິກາ ກາຌຓ຃ີທາຓໝາງຂບຄຓະຌຈຸ ຓ຃ີທາຓຘາຓາຈ ເຌກາຌ຃ຈິ , ຓຘີະຉິ຾ຖະ ຓ຃ີທາຓໝາງ ຆໃຄຶ຅ະຓກີາຌຑິ຅າຖະຌາດາໃ ຄຓຎີະຘິຈ຋ິຑາຍຽຑໃືບ຋ໃ຅ີະ຋າ ກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ຅ະຓປີຍູ ຾ຍຍ ຾ຖະ ຓ຃ີທາຓຘາ ຑຌັກຍັຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ຋ຄັຑາງ ເຌ ຾ຖະ ຑາງຌບກຍໃ ຘາຓາຈ຾ງກບບກ຅າກກຌັແຈ. ໄຌບກຌ, ີໄ ງຄັຂຌຶໄ ດກໃູ ຍັຖະຈຍັຂບຄກາຌຎຍັຉທ຺ກ ຃ຖືະຈຍັ ນົືຂບຍຽຂຈ຋ໃີຘະ຾ຈຄ຃ທາຓຘາຓາຈຂບຄຍກຸ ຃ຌ຺ເຌກາຌຉບຍຘະໜບຄ຋າຄຍທກຉໃ ກຍັ ຘະຊະຌາເຈໜໃຶຄ ນົືຽຎັຌຏຌ຺຅າກ ກາຌ຋ໃີຍກຸ ຃ຌ຺ຉບຍຘະໜບຄຉໃ ຘໃິຄຽນໃ຺ົາຌຌັໄ ຾ຖະ ແຈ຾ໄ ຍຄໃ ຖະຈຍັ ບບກຽຎັຌ 3 ຖກັຘະຌະ຃ື: ຖະຈຍັກາຌຎຍັຉທ຺຋ໃີຓກີາຌຎະຘຓ຺ຎະຘາຌແຈຈໄ ີ; ຖະຈຍັກາຌຎຍັຉທ຺຋ໃີດໃູ ເຌແຖງະຂບຄກາຌຆຈ຺ຽຆງີ ຾ຖະ ຖະຈຍັກາຌຎຍັຉທ຺຋ໃີດເໃູຌຑາທະບຌັຉະຖາງ /ຍໃ ຈີ(Roy, 2009) ຾ຖະ ຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັຏຌ຺ກາຌຘຶກຘາຂບຄຘຌູ ກຼຓຑບໄ ຓຎໄບຄກຌັແຑຑິຍຈັບາຆີ2005 ຋ໃີທາໃ ຘາ ຖຍັງຈຸ ຋ະ ຘາຈກາຌປຍັຓຉືໃ ແຑຌາ ໄຊທໄຓຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຌຌັໄກ຾ ຓຌໃ ຽນັຌທາໃ ຍາຄ຃ຄັໄກຽ ກຌີ຃ທາຓຘາຓາຈຂບຄ ຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄ຋ໃີ຅ະຘາຓາຈປຍັຓແືຈ. ໄ ຾ຌທເຈກຉ າຓ, ຎະຆາຆຌ຺ຽນໃ຺ົາຌຽີໄຂ຺າຽ຅າ຺ໄກແ ຈຽໄ຃ງີຎະຘຍ຺ ຾ຖະ ແຈໄ

77 ຾ກແໄຂກຍັຍຌັນາຈຄໃັກາໃ ທຓາຽຎັຌຽທຖາງາທຌາຌຓາ຾ຖທໄ , ຅ໃຄຶຽປັຈເນຽໄຂ຺າຽ຅າ຺ໄແຈຓໄ ກີາຌຑຈັ຋ະຌາທ຋ິ ີ ກາຌຉາໃ ຄໂ຋ໃີ຅ະຽບ຺າຉທ຺ຖບຈກຍັຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓຈຄໃັກາໃ ທ ຿ຈງກາຌຎກ຺ຎກັປກັຘາຘະຑາຍ຾ທຈ ຖບໄ ຓ຋າ ຓະຆາຈ ຽຆໃັຌ: ນທໄ ງໜບຄ຃ບຄຍຶຄ ຾ຖະ ກາຌຆທໃ ງຽນົືບຆໃຄຶກຌັ ຾ຖະ ກຌັ ກຽ ຎັຌບີກທ຋ິ ີ ກາຌໜໃຶຄເຌກາຌ຾ກແໄຂ. ຌບກ຅າກຌຌັໄ, ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋າຄຍທກງຄັຑຍ຺ທາໃ : ຽຓໃບືຓຌີາ ໄຊທໄຓ ຎະຆາຆຌ຺ງຄັ ແຈຍໄ ບກທາໃ ຓຎີ-ູຎາຌາຌາ ໄຽຑໃີຓຂຌຶໄ ດາໃ ຄນົທຄນົາງ ຆໃຄຶຽຎັຌ຾ນົຄໃ ບານາຌບີກ຋າຄໜໃຶຄຽປັຈເນຽໄຂ຺າຽ຅າ຺ໄຍໃ ບຶຈຎາກຌິ ເຌແຖງະຌຌັໄ, ຑບໄ ຓກຌັຌຌັໄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄງຄັຍບກບີກທາໃ ຽຓໃບືຓຌີາ ໄຊທໄຓຌາເຌຎີຌີໄ຾ຉເໃ ຌຎີໜາໄ ຅ະຽປັຈເນຽໄຂ຺ໄາຌາຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄຄບກຄາຓຽຑາະແຈປໄ ຍັຐຸຌໃ ຋າ ຓະຆຈາ຅າກຌາ ໄຊທໄຓຌາ ຾ຖະ ຘບຈ຃ບໃ ຄ ກຍັຏຌ຺ກາຌຘຶກຘາຘຌູ ກຼຓຑບໄ ຓຎໄບຄກຌັແຑຑິຍຈັບາຆີ (2005) ຘຶກຘາ຃ທາຓບບໃ ຌ຾ບຉໃ ຃ທາຓຘຼໃ ຄ ຋າຄຈາໄຌຑບູ າກາຈດ຾ໃູ ຂທຄບຈັຉະຎື, ຘຎຎຖາທ. ຅ຈຸ ຎະຘຄ຺ຽຑໃືບກາ ຌຈ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉາໃ ຄໂ຅າກແຑຌາ ໄ ຊທໄຓຂບຄຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຂໃູ ບຄຆາທຆຌ຺ຌະຍຈ຺, ງຈຸ ຋ະຘາຈກາຌປຍັຓື຾ຖະ ຃ທາຓຽບ຺າຉທ຺ຖບຈຑາງ ເຉຘໄ ະຑາຍກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຂບຄຈຌິຒໄາບາກາຈຂບຄຆຸຓຆຌ຺຋ບໄ ຄຊໃຌ.ິ 2) ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ ກາຌຎຍັຉທ຺ຉໃ ກຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຘະ຾ຈຄບບກຽຊຄິກາຌຓຘີະຉິຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄ ຽຆໃັຌ: ປ຅ູໄ ກັຖະທຄັຉທ຺, ປກູໄ ຼຓຑບໄ ຓປຍັຓ, ື ປ຅ູໄ ກັຎຍັຉທ຺ເຌຂຌັໄຑືໄຌຊາຌ, ປ຅ູໄ ກັຉິຈຉາຓຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌ ກຼໃ ທກຍັ຋າໃ ບຼໃ ຄຘະຑາຍຂບຄຑຓູ ບາກາຈ. ກຼໃ ທກຍັຘະຑາຍຘຂຸ ະຑາຍບະຌາແຓຂບຄຎະຆາຆຌ຺ເຌຽຂຈ ຈຄໃັກາໃ ທຘທໃ ຌນົາງ຾ຖທໄ ກຓ ຘີຂຸ ະຑາຍ຋ໃີ຾ຂຄ຾ປຄຈ, ີ ຍາໄຌກຍ ໃ ຉຄັໄດຍໃູ ໃ ແກ຅າກ຿ປຄໝ ຽຓບືຄ ຿ປຄໝ ຂຌັໄ ຾ຂທຄ ຾ຖະ ນບໄ ຄກາຌຘາ຋າຖະຌະຘກຸ ຽຓບືຄຽບ຺າເ຅ເຘໃ ຅ໃຄຶຘະຈທກຉໃ ກາຌຽຂ຺ໄາຽຊຄິກາຌຍ ຖິກາຌ ຈາໄຌຘຂຸ ະຑາຍເຌຂຌັໄຑືໄຌຊາຌແຈຽໄຎັຌດາໃ ຄຈີ. ບີກຈາໄຌໜໃຶຄ, ກຸຓໃ ຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທຽຎັຌກຸຓໃ ຍາໄຌ຋ໃີແຈປໄ ຍັ ກາຌຘາໄຄຉຄັໄຂຌຶໄ ດຽໃູຂຈຑືໄຌ຋ໃີ຾ນຄໃ ຌຽີໄຎັຌຽທຖາຈຌ຺ຌາຌຏາໃ ຌຓາ ຾ຖະ ຽ຃ງີຎະຘຍ຺ກຍັແຑຌາ ໄຊທໄຓດໃູ ຽຖືໄບງຓາ ຅ໃຄຶຽຎັຌຎະຘຍ຺ກາຌເຌກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິກຍັຘະຑາຍກາຌຈຄໃັກາໃ ທ ຽປັຈເນຓໄ ຘີະຉິ຾ະຖ ຽກຈີ ຑຓູ ຎຌັງາ຋ບໄ ຄຊໃຌິຉໃ ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄຘາຓາຈຎຍັຉທ຺ຉໃ ກຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄ ຊທໄຓແຈຽໄຎັຌດາໃ ຄຈ. ີຌບກ຅າກຌກີໄ ຸຓໃ ຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທກງ ຄັຓຽີ຃ໃບືຄ຋ ຖະ຿຃ຄໃ ແທຎໄ ະກາຈຽຉືບຌແຑ ຆໃຄຶຽຎັຌ ຅ຈຸ ຈບີີກດາໃ ຄເຌກາຌກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓເຌຂຌັໄຍາໄຌຽບຄ ຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຾ຌທ຃ຈິ຋ໃີທາໃ ກາຌຎຍັຉທ຺຾ຓຌໃ ຂຌຶໄ ກຍັຍ ຖິຍຈ຺ຂບຄຘຄັ຃ຓ຺ທາໃ ຓກີາຌຎໃຼຌ຾ຎຄແຎເຌ຋າຄເຈ, ເຌງກຸ ຿ຖກາຑິທຈັຎະກບຍກຍັກາຌຘຶກ ຘາ຋ໃີແຈປໄ ຍັກາຌຂະນງາງຉທ຺ ຽປັຈເນຽໄກຈີຓກີາຌຎໃຼຌ຾ຎຄດາໃ ຄເນງນໃ ົທຄເຌຘຄັ຃ຓ຺຋ຄັເຌຽຓບືຄ ຾ຖະ ຽຂຈຆຌ຺ຌະຍຈ຺ ຿ຈງຘະຽຑາະຈາໄຌກາຌຏະຖິຈ, ຃ທາຓຽຆໃບື ຾ຖະ ຃ທາຓຘາ ຑຌັເຌຘຄັ຃ຓ຺. ຘະຌຌັໄກາຌຎຍັຉທ຺ບາຈຽຎັຌຖກັຘະຌະຂບຄກາຌຎະຘຓ຺ກຓ຺ກຌື, ກາຌດືຓ, ກາຌຎະຈຈິ, ກາຌ ຎະຘຓ຺ຎະຘາຌ຋າຄທຈັ຋ະຌະ຋າ ຾ຖະ ກາຌງບຓປຍັຘໃິຄເໝຂໃ ບຄຍກຸ ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຘຄັ຃ຓ. ຺ ກາຌຎຍັຉທ຺ ຂບຄຍກຸ ຃ຌ຺ ຾ຖະ ຘຄັ຃ຓ຺ຓຘີາຽນຈ ຾ຖະ ບຄ຺ຎະກບຍນົາງດາໃ ຄ ຽຆໃັຌ : ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄທຈັ຋ະຌະ

78 ຋າ ຍາຄ຃ຄັໄ, ຌກັຓະຌຈຸ ທ຋ິ ະງາຆາທບະຽຓຖິກຌັແຈກໄ າໃ ທທາໃ ກາຌຎະຘຓ຺ຎະຘາຌ ນົືກາຌກຌືກຌິ຋າຄ ທຈັ຋ະຌະ຋າ ຆໃຄຶ຅ະຌາ ແຎຘກູໃ າຌຎໃຼຌ຾ຎຄ(ບຸແ຋ ນິຖຈັ຿ຉ, 1976). 3) ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ຑຓູ ຘຌັຊາຌ຅ະດ຅ໃູ ຈຸ ຾຃ຓຌາ ໄຉາໃ ຓ຃ີທາຓຘຼໃ ຄຘຄູ ຉໃ ແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຾ຖະ ຽ຃ງີຊກືກະ຋ຍ຺ດຽໃູຖືໄບງ ຓາກຉ າຓ , ຾ຉກໃ ຉ ຄັໄດ຾ໃູ ຃ຓດຍໃູ ໃ ແກ຅າກເ຅ກາຄຂບຄຽ຋ຈຘ ະຍາຌຽຓບືຄຑ ຎາຌເຈຽປັຈເນຓໄ ຃ີທາຓ ຘະຈທກເຌກາຌຖຄ຺ເກຘໄ ິຈຉິຈ຾຋ຈຂບຄກາຌຌາ ຂຌັໄຽຓບືຄ , ຎະຆາຆຌ຺ຘະຈທກແຎ຿ປຄໝ ເຌຽທຖາ ຽ຅ຍັ ຽຎັຌ ກາຌຽຑໃີຓ຃ທາຓບຈຸ ຓ຺ຘຓ຺ຍຌຸ ເນກໄ ຍັ຋າ ຓະຆາຈຎະຆາຆຌ຺ຓ຃ີທາຓຉໃືຌຉທ຺ ຾ຖະ ຽຎັຌຽ຅າ຺ໄ ກາຌເຌກາຌປກັຘາຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ຿ຈງກາຌຎກູ ແຓເໄນຽໄຎັຌຎໃາຽຑໃືບຽຎັຌກາຌ຋ຈ຺຾຋ຌແຓ຋ໄໃີຌາ ໄຊທໄຓ ຘູຌນາງແຎ ຎໃບງຎາຽຑໃີຓເຘ຋ໃ າ ຓະຆາຈ ຘບຈ຃ບໃ ຄກຍັ຋ິຈຘະຈ຋ີໃີທາໃ : ຃ທາຓບາຈຘາຓາຈເຌກາຌຎຍັ ຽຎັຌຍກຸ ຃ະຖິກຖກັຘະຌະ຋ໃີຆບໄ ຌດຑໃູ າງເຌຂບຄຍກຸ ຃ຌ຺ ຆໃຄຶຘາຓາຈຆຸກງເູໄນຍໄ ກຸ ຃ຌ຺ຌຌັໄໂຘາໄຄຏຌ຺ກາຌ ຎະຉິຍຈັຄາຌ຋ໃີຈີນົືຉາຓຽກຌ຋ໃີກາ ຌຈ຺ເຌທຼກຄາຌ຋ໃີຉຌ຺ປຍັຏິຈຆບຍ (Mc C. Clelland, 1987) ຾ຖະ ຽນັຌທາໃ ຃ທາຓບາຈຘາຓາຈເຌຉທ຺ຍກຸ ຃ຌ຺ ຆໃຄຶກາ ຌຈ຺ຑຶຈຉິກາ ຂບຄຍກຸ ຃ຌ຺ຽຑໃືບເນຍໄ ຌັຖຽຸຊຄິ຃ທາຓ ຉບໄ ຄກາຌຂບຄທຼກຄາຌຑາງເຉຎໄ ຈັແ຅ຘະຑາຍ຾ທຈຖບໄ ຓຂບຄບຄ຺ກາຌ຅ຈັຉຄັໄ ຾ຖະ ຽປັຈເນຍໄ ກຸ ຃ຌ຺ຓຄຸໄ ໝຌັໄ ແຎຘຏູໃ ຌ຺ແຈປໄ ຍັ຋ໃີຉບໄ ຄກາຌ (Richard Boyatzis, 2013). ຾ຖະ ຾ຌທ຃ຈິ ກຼໃ ທກຍັ຃ຓູໃ ກືຼໃ ທກຍັກາຌ ຎະຽຓຌີຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘຄັ ຃ຓ຺ ຾ຖະ ກາຌຎກ຺ຎໄບຄຘຄັ຃ຓ຺ (2012: 99-103)ແຈເໄນ຃ໄ ທາຓໝາງກາຌ ຑຈັ຋ະຌາ຾ຍຍງືຌງຄ຺ຈາໄຌຌຽີທຈທ຋ິ ະງາ຿ຈງກາຌຘະຽໜີ຋າຄຽຖືບກເຌກາຌ຅ຈັກາຌຆຍັຑະງາກບຌ ຋າ ຓະຆາຈ຋ໃີຽໝາະຘຓ຺ແທທໄ າໃ : ຃ທຌເນຆໄ ຸຓຆຌ຺຋ບໄ ຄຊໃຌິ ຽຂ຺ໄາຓາຓຘີທໃ ຌປທໃ ຓເຌກາຌ຅ຈັຘຌັຆຍັ ຑະງາກບຌ຾ຍຍ຋າ ຓະຆາຈຏາໃ ຌຂະຍທຌກາຌຓຘີທໃ ຌປທໃ ຓຂບຄ຃ຌ຺ຘທໃ ຌນົາງ຋ຄັໄຌຽີໄຑາະຆຸຓຆຌ຺ດເໃູກໄ ຘິຈຑືໄຌ຋ໃ, ີ ຽຂ຺ໄາຽຊຄິຍຌັນາ ຾ຖະ ຑຓູ ຎຌັງາ຋ບໄ ຄຊໃຌິ ເຌກາຌຌາ ເຆຆໄ ຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈ຋ໃີຽໝາະ ຘຓ຺ກຍັຖະຍຍ຺ຌຽິທຈ. ຾ຌທ຃ຈິ ກຼໃ ທກຍັກາຌຑຈັ຋ະຌາ຾ຍຍງືຌງຄ຺຾ຓຌໃ ຆບໃ ຄ຋າຄໜໃືຄ຋ໃີຘາຓາຈປກັຘາ ຆຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓເນ຃ໄ ຄ຺ດດໃູ າໃ ຄງືຌງຄ຺ແຎຽຊຄິບາຌາ຃ຈ຺ຽຑໃືບຉບຍຘະໜ ບຄ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌຂບຄ຃ຌ຺ປຸຌໃ ນົຄັ຿ຈງຍໃ ຖະຽຖີງຆທີຈິ຃ທາຓຽຎັຌດຂໃູ ບຄ຃ຌ຺ຖຸຌໃ ຎຈັ຅ຍຸ .ຌັ

79 ຑາກ຋ ີ V ຘະນົຼຸຍຏຌ຺ກາຌຘກ ຶ ຘາ ຾ຖະ ຂ ຘໄ ະຽໜ ີ ຾ຌະ 1. ຘະນົຼຸຍຏຌ຺ຂບຄກາຌຘກຶຘາ ກາຌຘຶກຘາ຃ຄັໄຌ຾ີໄ ຓຌໃ ກາຌຘຶກຘາ ກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓດຽໃູຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄ ຆຼຄຂທາຄ຿ຈງຓ຅ີຈຸ ຎະຘຄ຺ຂບຄກາຌຘຶກຘາ ຽຑໃືບ: 1) ຘຶກຘາຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຉໃ ກຍັ ຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ , 2) ຘຶກຘາຂຌັໄຉບຌກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄ ຊທໄຓຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ , 3) ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺຋ໃີຊກືກະ຋ຍ຺ ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຽຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຽຓບືຄຑ຃ູ ຌູ ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ. ກາຌຘຶກຘາ຃ຄັໄຌ຾ີໄ ຓຌໃ ຌາ ເຆທໄ ຋ິ ີ ກາຌຘຶກຘາ຋າຄ຃ຌຸ ຌະຑາຍ ຿ຈງຓກີາຌຘຶກຘາຽບກະຘາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ, ທ຋ິ ີກາຌຘາ ຑາຈ຾ຍຍຽ຅າະ ຽຖິກກຍັຍກຸ ຃ຌ຺ຘາ ຃ຌັ຋ໃີຽປັຈທຼກຉທ຺຅ຄິກຼໃ ທກຍັທຼກຄາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍັຈ, ຘາ ຑາຈ ຽ຅າະຽຖິກຍກຸ ຃ຌ຺ຘາ ຃ຌັ຋ໃີຽຎັຌຉທ຺຾຋ຌຂບຄ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຂຌັໄຽຓບືຄ , ຎະ຋າຌຍາໄຌ ຾ຖະ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຌາ ຓາທຽິ຃າະຘຄັຖທຓຏຌ຺ກາຌຘຶກຘາແຈຈໄ ຄໃັຖຸຓໃ ຌ:ີໄ 1.1 ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄ ຓຉໃ ຎະຆາຆຌ຺ດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ 1) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຈາໄຌຽຘຈຊະກຈິດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຎະຆາຆຌ຺຾ຓຌໃ ແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ຄັຑືໄຌ຋ໃີຈຌິຌາ຅າ ຌທຌນົາງປບໄ ງ ຽປັກຉາ ຽປັຈຏຌ຺ຏະຖິຈ ຽຘງນາງດາໃ ຄນົທຄນົາງ , ຑືໄຌ຋ໃີກະຘິກາ ຊກືຽຘງນາງ ຾ຖະ ໜບຄຎາຂບຄຎະຆາຆຌ຺ກໃ ແຈປໄ ຍັຏຌ຺ ກະ຋ຍ຺ ຖທຓໂ຾ຖທໄ ຾ຓຌໃ ຅, ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຆຍັຘິຌເຌ຃ທ຺ຽປບືຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຿ຈງຽປບືຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຊກືຽຘງຽຎໃຽຑນົາງນົຄັ຃າຽປບືຌ, ຽຖ຺ໄາຽຂ຺ໄາ, ຽຂ຺ໄາຊກືຌາ ໄຆຸແນົແຎຌາ ຌາ ໄ , ຃ບກຘຈັ ຾ຖະ ຘຈັຎີກກຉ າງນົາງຑຌັ຿ຉ. ຑບໄ ຓ຋ຄັຓຏີຌ຺ຖາງປຍັ ຾ຖະ ຖາງ຅າໃ ງຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຿ຈງຓຖີາງປຍັໜບໄ ງຖຄ຺ຍາຄ຃ທ຺ຽປບືຌກຊ ແືຈທໄ າໃ ຍໃ ຓຖີາງປຍັຽຖີງ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຽຌໃບືຄ຅າກຍໃ ຓີ ຘິຌ຃າໄ຋ໃີຂາງຽຑໃືບນາຖາງປຍັຽຂ຺ໄາ຃ບຍ຃ທ຺ , ຘທໃ ຌຖາງ຅າໃ ງ຾ຓຌໃ ຽຑໃີຓຂຌຶໄ ຽຌໃບືຄ຅າກທາໃ ຏຌ຺ຏະຖິຈ ຋າຄກະຘິກາ ຽຘ ງນາງ຅າ ຽຎັຌຉບໄ ຄແຈຆໄ ຽືໄຂ຺ໄາ ຾ຖະ ຆບືໄ ານາຌ , ທຈັຊຸຘໃິຄຂບຄ຋ໃີ຅າ ຽຎັຌຑບໄ ຓ຋ຄັ ບຸຎະກບຌຉາໃ ຄໂຽຑໃືບຓຓາຘບໄ ຓ຾ຎຄຽປບືຌຆາຌ ຘໃິຄ຋ໃີຽຎໃຽຑບີກຈທໄ ງ ຌບກ຅າກຌງີໄ ຄັກະ຋ຍ຺ຉໃ ຑືໄຌ຋ໃີ

80 ຽຘຈຊະກຈິບໃືຌໂ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຽຘັໄຌ຋າຄ, ຂທ຺, ນົກັຘໃຄ຺ຘຌັງາຌ຿຋຃ຓ຺ຓະຌາ຃ຓ຺ຊກື, ຖະຍຍ຺ແຒຒໄາ ຖະຍຍ຺ຌາ ໄຖິຌ ຾ຖະ ບໃືຌໂຽຘງນາງນົາງຘຓ຺຃ທຌ. 2) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຋າຄຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຌບກ຅າກຌແີໄຑຌາ ໄຊທໄຓງຄັຘໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘຂຸ ະຑາຍຂບຄຎະຆາຆຌ຺ ຿ຈງ ຽກຈີຓຑີະງາຈຏິທ ໜຄັຉຸຓໃ ຃ຌັ຃າງຑະງາຈຉາ຾ຈຄ, ຽຎັຌແຂງໄ ຄຸ ຾ຉຍໃ ໃ ຽຊຄິຂຌັໄປາໄງ຾ປຄ, ຑະງາຈແຂນໄ ທຈັ, ຽຎັຌແບ,ຘທໃ ຌ ຘຈັກແ ຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຽຆໃັຌກຌັ ຃ື: ຽຎັຌຑະງາຈບະນິທາຘຈັຎີກ, ຑະງາຈຎາກຽຎໃືບງຖຄ຺ຽຖັຍ; ຓຏີຌ຺ ກະ຋ຍ຺ຉໃ ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິຑຍ຺຃ທາຓ຃ທາຄນງງຸໄ ຄງາກນົາງຽຆໃັຌທາໃ : ຍໃ ຓຑີືໄຌ຋ໃີ຋າ ກາຌຏະຖິຈ, ຍໃ ຓ຋ີໃີດໃູ ບາເຘ຾ຍຍຊາທບຌກໃເ ນຽໄກຈີຓ຾ີຌທ຃ຈິ ຽຖໃືບຌຖບງຍາຄ຃ບຍ຃ທ຺ກໃຉ ບໄ ຄແຎຉຈັແຓ຋ໄ າ ຖາງຎໃາເຌຽຂຈ ຾ຈຌຍາໄຌບໃືຌຽຑໃືບຽປັຈແປຽໃ ຂ຺ໄາ, ຘທຌ ຆໃຄຶຘາໄຄ຃ທາຓຍໃ ຘະນຄ຺ຍຖະນທໃ າຄຍາໄຌຉໃຍ າໄຌ ຑາເນຓໄ ຎີະກຈ຺ ກາຌນງ ຋ໄ ໄຽກຈີຂຌືໄ ຉາຓຓາ. 3) ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ຋ າຄຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ຖໄ ິຌຘຄູ ແຑຌາ ໄຊທໄຓຌບກ຅າກ຅ະຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຽຘຈຊະກຈິ ຾ຖະ ຘຄັ຃ຓ຺຾ຖທໄ ກງ ຄັຓຏີຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ ຾ນົຄໃ ຌາ ໄຍໃ ຘະບາຈຽຎືໄບຌຽຎີະຽປັຈເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ຂາຈຌາ ໄເຆໄ຾ຖະ ຌາ ໄກຌິ ຽຎັຌຽທຖາງາທຌາຌ , ຘຈັຘາທາຘໃິຄ຋ໃີດເໃູຌຌາ ໄກຊ ກືງຈູໄ ຌັແນົແຎຌາ ກະ຾ຘຌາ ໄບີກດາໃ ຄໜໃຶຄ຾ຓຌໃ າ ໄຓີ ກາຌຽໜໃ຺າຽໝັຌຽຌໃບືຄ຅າກຘະຘຓ຺ຂບຄຆາກແຓໄ, ຽນຄາ຺ໄແຓໄ຾ຖະ ຘໃິຄຉໃາຄໂ ຽຎັຌຘາຽນຈຽປັຈເນຎໄ າ ຾ຖະ ຘຈັຌາ ໄ຋ໃີບາເຘດເໃູຌ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ຾ນຄໃ ຌີໄຉາງແຎຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງ , ຎໃາແຓຊໄກື຋າ ຖາງ, ຈຌິ ຊກືຽຆາະຽ຅ໃບືຌ, ຉຌ຺ໄ ແຓຊໄກື຿຃ຌໃ ຖຓ຺ໄ ຾ຖະ ນກັຖຄ຺, ຘທໃ ຌຉຌ຺ໄ຋ໃີງຄັດືຌດ຾ໃູ ຃ຓຌາ ໄ ປາກກຽ ຌໃ຺າຽປັຈເນໄ ຉຌ຺ໄ ແຓຉໄ າງແຎຽຎັຌ຅າ ຌທຌນົທຄນົາງ , ຽປັຈເນຎໄ ໃາແຓຓໃ ຃ີທາຓຆຸຈ຿ຆຓ ຾ຖະ ຓຑີະງາຈຖະຍາຈ຋ໃີ ຉາຓຓາບີກຈທໄ ງ. 1.2 ຂຌັໄຉບຌກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄ ຓດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ 1) ກາຌຎໄບຄກຌັແຑຌາ ໄຊທໄ ຓດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ເຌກາຌ຃ຓຸ ຃ບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓ ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ຋ກຸ ຂຌັໄແຈຽໄບ຺າເ຅ເຘ຃ໃ ຓຸໄ ຃ບຄ ດາໃ ຄຽຎັຌຖະຍຍ຺ ຾ຖະ ຓຂີຌັໄຉບຌ ຽຆໃຄິຽຖໃີຓ຅າກກາຌຎໄບຄກຌັ, ກາຌ຃ທຍ຃ຓຸ ຾ຖະ ກາຌຒືໄຌຒູເຌ ກາຌຎໄບຄກຌັແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຋າຄບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄກແ ຈຓໄ ຃ີທາຓຽບ຺າເ຅ເຘເໃ ຌກາຌກາ ຌຈ຺ຽຂຈ຃ທາຓ ຘຼໃ ຄ ຘາໄຄ຾ຏຌ຋ໃີ຃ທາຓຘຼໃ ຄ, ຘາໄຄຖະຍຍ຺ຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌກຼໃ ທກຍັ຃ທາຓຘຼໃ ຄ, ກາຌຽຂ຺ໄາຽຊຄິ ຾ຖະ ຌາ ເຆຖໄ ະຍຍ຺ຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌ , ຎະຽຓຌີ຃ທາຓຘຼໃ ຄ຋ໃີ຅ະຽກຈີຂຌຶໄ , ຓຓີາຈຉະກາຌນົຼຸຈຏບໃ ຌ຃ທາຓຘຼໃ ຄ ກະກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓເຌກາຌຉບຍ຿ຉແໄຑຌາ ໄຊທໄຓ, ຽຉືບຌແຑຖທໃ ຄໜາໄຽຑໃືບເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ຓຘີະຉ, ິ ຖະທຄັ ຉທ຺ ຾ຖະ ກຼຓຑບໄ ຓໜີແຑ຋ຌັຽທຖາ ຾ຖະ ຓກີາຌຈາ ຽຌຌີກາຌຎະຉິຍຈັຉາຓ຾ຏ.ຌ 2) ກາຌ຃ທຍ຃ຸຓແຑຌາ ໄຊທໄ ຓດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ

81 ຎະ຋າຌຆຌີໄ າ ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂັໄ ຌຽຓບືຄແຈຓໄ ບຍເນໄ ນບໄ ຄກາຌຆຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓຽຎັຌເ຅ກາຄປຍັຏິຈຆບຍເຌກາຌຉິຈຉາຓຓຂ ໄ ຓຌູ ຂາໃ ທຘາຌ຅າກຂຌັໄຽ຋ິຄຽຎັຌ຾ຉຖໃ ະແຖງະ ຽຑໃືບປຍັຎະກຌັ຃ທາຓຎບຈແຑ, ກາຌຆທໃ ງຽນົືບຘກຸ ຽຘີຌ ຽທຖາຽກຈີແຑຌາ ໄຊທໄຓ, ກາຌຆບກ຃ຌ຺ໄ ນົື຃ຌ຺ໄນາຽຑໃືບກແູໄຑ, ກາຌຎະຽຓຌີຏຌ຺ຽຘງນາງ ຾ຖະ ຃ທາຓ ຃ບໄ ຄກາຌບຌັປຍີຈທໃ ຌ, ກາຌຘບໄ ຓ຾ຎຄຑືໄຌຊາຌ຿຃ຄຖາໃ ຄ຋ໃີ຅າ ຽຎັຌ, ກາຌຎະກາຈຽຎັຌຽຂຈຎະຘຍ຺ແຑ ຾ຖະ ກາຌຎະກາຈງກ຺ຽຖີກຽຂຈຎະຘຍ຺ແຑຑິຍຈັ. 3) ກາຌຒືໄຌຒນູ ົຄັແຑຌາ ໄຊທໄ ຓດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຋າຄບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ ຿຃ງຘະຽຑາະ຾ຓຌໃ ຃ະຌະຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັຂຌັໄຽຓບືຄກແ ຈຓໄ ກີາຌຎທ຺຾ຎຄຆທີຈິກາຌຽຎຌັດຂໃູ ບຄຎະຆາຆຌ຺ຏ຋ໄູໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄ ຊທໄຓ ຾ຖະ ກາຌຍຖູ ະຌະຘບໄ ຓ຾ຎຄ , ກໃຘ າໄຄ຿຃ຄຖາໃ ຄຑືໄຌຊາຌ຋ໃີຊກຶຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີແຈປໄ ຍັ຃ທາຓຽຘງ ນາງ຃ຌືຘຘູໃ ະຑາຍຎກ຺ກະຉ, ິແຈຆໄ ຌີໄ າ ເນຂໄ ະ຾ໜຄກາຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄຖຄ຺ຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ ຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຾ຓຌໃ : ຂະ ຾ໜຄ຾ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຘະນທັຈຈກີາຌຘຄັ຃ຓ຺ , ກະຘິກາ , ຿ງ຋າ຋ິກາຌ , ຘາ຋າຖະຌະຘກຸ ຽນໃ຺ົາຌີໄ ຽຎັຌຉຌ຺ໄຽຑໃືບຽກຍັກາ ຂ ຓໄ ຌູ ຎະຽຓຌີ຃ທາຓຉບໄ ຄກາຌນົຄັຌາ ໄຊທໄຓ, ກາຌຘາໄຄ຾ຏຌຒືໄຌຒ, ູ ກາຌຎະຉະຍຈັ ຉາຓ຾ຏຌ ຽຑໃືບຒືໄຌຒຆູ ທີຈິກາຌຽຎັຌດຂໃູ ບຄຎະຆາຆຌ຺. 1.3 ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺຋ໃີຊກືຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກຌາ ໄຊທໄ ຓດໃຽູຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູ 1) ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຽຘຈ຋ະກຈິຂບຄຎະຆາຆຌ຺ດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘ ຄູ ຘະຑາຍຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ຋າຄຆທີະຑາຍກ຃ ຆືຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈຂບຄຽຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຋ໃີ ຽບືໄບບາ ຌທງ຃ທາຓຘະຈທກຉໃ ກາຌ຋າ ຓານາກຌິ ຾ຖະ ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຽຆໃັຌ: ຓຈີຌິຎກູ ຐຄັ ກທາໄຄເນງໃ ຾ຖະ ຓ຃ີທາຓບຈຸ ຓ຺ຘຓ຺ຍຌູ ຈທໄ ງຐຸຌໃ ຋າ ຓະຆາຈ຅ໃຄຶຽປັຈນເກໄ າຌຎກູ ຐຄັຘະຈທກ, ຄບກຄາຓ ຌບກ຅າກຌຌັໄຎະຆາຆຌ຺ງຄັຑິກທກິຈິ ເນຽໄຎັຌ຿ບກາຈ຿ຈງຘະຽຑາະຌາ ໄແນົຑຈັຽບ຺າຂຆີໄ າງຽຎັຌ຅າ ຌທຌ ນົາງເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ຂາງຽຑໃືບຘາໄຄຖາງປຍັເນ຾ໄ ກຽໃ ຂ຺າຽ຅າ຺ໄ , ຏຌ຺ຏະຖິຈກແ ຈນໄ ົາງຍທກກຍັ຃ທາຓຈໝຸ ໃຌັ ຂະນງຌັຑຼຌຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄ຅ໃຄຶຽປັຈເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ຽຂຈຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທ຿ຈງຖທຓຓຊີາຌະຽຘຈຊະກິຈຈຊີາໄ ຋ຼຍເຘຍໃ າໄຌ຋ໃີງຄັ຋ກຸ ງາກຂບຄຽຓບືຄຓາປບຈຎຈັ຅ຍຸ ຌັ ຘາຓາຈງກ຺ຖະຈຍັຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຂໃູ ບຄຉຌ຺ຈີ ຂຌຶໄ ຓຉີາ຃າໃ ງແຒຒໄາ, ຓຖີະຍຍ຺຿຋ຖະ຃ຓ຺ຓະຌາ຃ຓ຺ ຾ຖະ ກາຌຘໃືຘາຌຓ຃ີທາຓຘະຈທກຽປັຈເນກໄ າຌ ຆທໃ ງຽນົືບ຅າກຂຌັໄຽ຋ິຄຽຂ຺ໄາຽຊຄິແຈແໄທ ຾ຖະ ຿ຈງຄາໃ ງ ຋ໃີຉຄັໄ, ຿຃ຄຘາໄຄຽປບືຌຆາຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺ກໃຓ ີ ຃ທາຓຑບໄ ຓຈກີທາໃ ຽກໃາ຺ຘາຓາຈ຋ຌ຺຋າຌຉໃ ຑາງຸ ຾ຖະ ກາຌຑຈັແນົຂບຄຌາ ໄແຈຑໄ ຘຓ຺຃ທ. ຌ 2) ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຘຄັ຃ຓ຺ຂບຄຎະຆາຆຌ຺ດໃຽູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘ ຄູ ຎະຆາຆຌ຺ຓ຃ີທາຓປຍັປ຿ູໄຈງຑືໄຌກຼໃ ທກຍັຘະຑາຍ຃ທາຓຘຼໃ ຄ ຾ຖະ ກາຌຎຍັຉທ຺ຉໃ ກຍັຏຌ຺ ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓ ຘະ຾ຈຄບບກຽຊຄິກາຌຓຘີະຉິຂບຄຎະຆາຆຌ຺ປ຅ູໄ ກັຖະທຄັຉ຺ ທ, ປູໄ

82 ກຼຓຑບໄ ຓປຍັຓືປ຅ູໄ ກັຎຍັຉທ຺ເຌຂຌັໄຑືໄຌຊາຌ , ປ຅ູໄ ກັຉິຈຉາຓຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌກຼໃ ທກຍັ຋າໃ ບຼໃ ຄຘະຑາຍ ຂບຄຑູຓບາກາຈ. ກຼໃ ທກຍັຘະຑາຍຘຂຸ ະຑາຍບະຌາແຓຂບຄຎະຆາຆຌ຺ເຌຽຂຈຈຄໃັກາໃ ທຘທໃ ຌນົາງ຾ຖທໄ ກ ຓຘີຂຸ ະຑາຍ຋ໃີ຾ຂຄ຾ປຄຈີ, ຍາໄຌກຍ ໃ ຉຄັໄດຍໃູ ໃ ແກ຅າກ຿ປຄໝ ຽຓບືຄ ຿ປຄໝ ຂຌັໄ຾ຂທຄ ຾ຖະ ນບໄ ຄກາຌ ຘາ຋າຖະຌະຘຸກຽຓບືຄຽບ຺າເ຅ເຘເໃ ຌກາຌຉິຈຉາຓຘຂຸ ະຑາຍຂບຄຎະຆາຆຌ຺ຽຎັຌຎະ຅າ ຓ຃ີທາຓ ຘະຈທກຉໃ ກາຌຽຂ຺ໄາຽຊຄິກາຌຍ ຖິກາຌຈາໄຌຘາ຋າຖະຌະຘກຸ ຂຌັໄຑືໄຌຊາຌແຈຽໄຎັຌດາໃ ຄ. ຈບີີກຈາໄຌໜໃຶຄກຸຓໃ ຍາໄຌຈຄໃັກາໃ ທຽຎັຌກຸຓໃ ຍາໄຌ຋ໃີແຈປໄ ຍັກາຌຘາໄຄຉຄັໄຂຌຶໄ ດຽໃູຂຈຑືໄຌ຋ໃີ຾ນຄໃ ຌຽີໄຎັຌຽທຖາຈຌ຺ຌາຌ ຾ຖະ ຽ຃ງີ ຎະຘຍ຺ກຍັແຑຌາ ໄຊທໄຓດຽໃູຖືໄບງຓາ ຅ໃຄຶຽຎັຌຎະຘຍ຺ກາຌເຌກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິກຍັຘະຑາຍກາຌຈຄໃັກາໃ ທຽປັຈ ເນຓໄ ຘີະຉິ຾ຖະ ຽກຈີຑຓູ ຎຌັງາ຋ບໄ ຄຊໃຌິຉໃ ກາຌຈາ ຖຄ຺ຆທີຈິຂບຄຽຂ຺າຽ຅າ຺ໄ , ຉໃ ກຍັຘະຑາຍ຃ທາຓຘຼໃ ຄ ຾ຖະ ຘາຓາຈຎຍັຉທ຺ຉໃ ກຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋ໃີຽກຈີ຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓແຈຽໄຎັຌດາໃ ຄ 3) ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓຂບຄຎະຆາຆຌ຺ດໃຽູຂຈຖບໄຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຈາໄຌຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓຂບຄຎະຆາຆຌ຺ດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ຋ໃີຘາໄຄ຃ທາຓຽຘງ ນາງຉໃ ຾ນົຄໃ ຌາ ໄ, ກຌິຌາ ໄເຆໄ຾ນົຄໃ ບາເຘຂບຄຘຈັຌາ ໄ, ຑືຈຏກັ ຎໃາແຓ, ໄ ບາກາຈຽຎັຌຓຌ຺ຖະຑິຈ ຾ຖະ ກໃເ ນຽໄກຈີຑະງາຈນົາງໂຆະຌຈິຉາຓຓາ ຾ຉບໃ າ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຂຌັໄຽຓບືຄ , ຍາໄຌຑບໄ ຓຈທໄ ງຑໃ ຾ຓໃ ຎະຆາຆຌ຺຋ໃີບາເຘດເໃູຌຽຂຈຍາໄຌຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌກໃແ ຈຽໄບ຺າເ຅ເຘຉໃ ໃ ກາຌຒືໄຌຒ຿ູຈງຽນັຌ຅ະ຾຅ຄໄ຋າຄບາ ຌາຈ ກາຌຎກ຺຃ບຄຂຌັໄຽຓບືຄເນຽໄຍງໄ ແຓເໄນໝໄ າກ , ແຓຎໄກູ ເນຽໄຎັຌຎໃາຖຄ຺ຘຓ຺຋ຍ຺ກຍັຎະຆາຆຌ຺ຽຑໃືບຎກູ ຋ຈ຺ ຾຋ຌຉຌ຺ໄ ແຓ຋ໄໃີຘຌູ ນາງແຎ ຌບກ຅າກຌງີໄ ຄັແຈຖໄ ະຈຓ຺຋ກຸ ຂະ຾ໜຄກາຌຂບຄຽຓບືຄຆທໃ ງຽນົືບ຾ຌທຑຌັຎາ ຎໃບງເຘຌໃ າ ໄຖິຌຘຄູ . ຎະຆາຆຌ຺ແຈຽໄຎັຌຽ຅າ຺ໄກາຌເຌກາຌປກັຘາບະຌາແຓຎກ຺ຎກັປກັຘາຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ ຈທໄ ງກາຌງາໄງຍາໄຌຽປບືຌບບກແຎດຍໃູ ບໃ ຌຘຄູ ຌາ ໄຍໃ ຊທໄຓຂຄັບາກາຈຎບຈ຿ຎໃຄ, ຽບ຺າ຃ບກຘຈັແທດໄ ນໃູ າໃ ຄ ແກ຅າກຽປບືຌຽຑໃືບນົຼຸຈຏບໃ ຌກໃຌີ ຾ຖະ ງຄຸ ຽຑໃືບນົິກຖຼໄຄຑະງາຈຉາໃ ຄໂ. 2 ຂ ຘໄ ະຽໜີ຾ຌະ 2.1 ຉໃ ຎະຆາຆຌ຺ດໃຑູ ືໄຌ຋ໃີຽຂຈກາຌຘຶກຘາ - ກາຌຉຄັໄຍາໄຌຂບຄຎະຆາຆຌ຺ດຽໃູຂຈຖບໄ ຄຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຉຄັໄຍາໄຌຽປບືຌຖຼຍດຉໃູ າຓ຾຃ຓ຾ຓຌໃ າ ໄຓາ ເຌຎະ຅ຍຸ ຌັກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຈຌິຒໄາບາກາຈຓກີາຌຏຌັຎໃຼຌ຋ໃີ຅ະ຃າຈກາຌແຈງໄ າກຎະຆາຆຌ຺ດເໃູຌຽຂຈຌີໄ ຃ທຌຓກີາຌປຍັປຉູໄ ທຼກຄາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັ, ກາຌທາຄ຾ຏຌເຌ຃ບຍ຃ທ຺ຽຑໃືບປຍັຓກືຍັແຑຌາ ໄຊທໄຓ຋ໃີ ຽກຈີຂຌຶໄ ເຌ຾ຉຖໃ ະຎ.ີ - ຃ທຌຓກີາຌຈຈັຎຍັເຌກາຌຌາ ເຆ຾ໄ ຌທຑຌັຎກູ ເຌຆທໃ ຄຖະຈຐູ ຌ຺຋ໃີຓ຋ີາຌຉໃ ຌ, າ ໄຘາໄຄ຾ຌທກຈີກຌັ

83 ຌາ ໄຊທໄຓ: ຘາໄຄ຃ກູ ຌັຌາ ໄ, ງກ຺ງາໄງຘໃິຄກໃຘ າໄຄແຎຉຄັໄດຍໃູ ບໃ ຌ຋ໃີຍໃ ຓ຃ີທາຓຘຼໃ ຄຑບໄ ຓ຋ຄັຽບ຺າເ຅ເຘເໃ ຌກາຌ ຽຂ຺ໄາປທໃ ຓກາຌຽຏີງ຾ຏ຋ໃ ໃີ຋າຄບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄ຾ຉຖໃ ະຂຌັໄຖຄ຺ຓາເນ຃ໄ ທາຓປູໄ ຉິຈຉາຓຘະຂາໃ ທ ຑະງາກບຌບາກາຈ຋ໃີ຋າຄບຉຸ ຌຸ ງິຓ຺ ຾ຖະ ບ຋ຸ ກ຺ກະຘາຈ຾຅ຄໄຽຉືບຌຽຎັຌຎະ຅.າ 2.2 ຉໃ ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຍາໄຌ - ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄ຾ຉຖໃ ະຍາໄຌຉບໄ ຄຽບ຺າເ຅ເຘທໃ ຼກຄາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັ຿ຈງຘະຽຑາະ ກາຌ຾ຉຄໃ ຉຄັໄ຃ະຌະກາ ຓະກາຌຎໄບຄກຌັ ຾ຖະ ຃ທຍ຃ຓຸ ແຑຑິຍຈັ຿ຈງບີຄເຘກໃ າຌກາຌຆຌີໄ າ ຂບຄ ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຽຓບືຄ. - ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄເຌ຾ຉຖໃ ະຍາໄຌຉບໄ ຄຘາໄຄ຾ຏຌນົຼຸຈຏບໃ ຌ຃ທາຓຘຼໃ , ຄ຾ຏຌ຋ໃີ຃ທາຓຘຼໃ ຄ ຓ຾ີຏຌກາຌກຼຓຑບໄ ຓຉບຍ຿ຉປໄ ຍັຓເືຌ຾ຉຖໃ ະຎ, ີຎຍັຎຄຸ ກຌ຺ແກຖະຍຍ຺ຽປັຈທຼກຊຽືຎັຌຍຖູ ິຓະຘິຈຘາ ຃ຌັ ຂບຄຍາໄຌຽຑໃືບຽປັຈເນກໄ າຌປຍັຓກືຍັແຑຑິຍຈັຓ຃ີທາຓຽຂັຓໄ ຾ຂ ຄຽຑໃືບນົຼຸຈຏບໃ ຌ຃ທາຓຽຘງນາງ຅າກ ຘະຑາຍແຑຑິຍຈັ຋ໃີຽກຈີຂຌຶໄ ເນໜໄ ບໄ ງຖຄ຺. 2.3 ຉໃ ກຍັຑາກຘທໃ ຌ຋ໃີກຼໃ ທຂບໄ ຄ ບາ ຌາຈກາຌຎກ຺຃ບຄຂຌັໄຽຓບືຄຉບໄ ຄຽບ຺າທຼກຄາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັຽຆໃບືຓຘາຌຽຂ຺ໄາກຍັ຾ຏຌ ທຼກຂບຄ຾ຉຖໃ ະຂະ຾ໜຄກາຌ, ຽຏີງ຾ຏກໃ ຓ຺ໝາງທາໃ ຈທໄ ງທຼກຄາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັ ຾ຖະ ຃ທາຓປູໄ ກຼໃ ທກຍັທຼກຄາຌຈຄໃັກາໃ ທເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ປຍັປນູໄ ົາງຽ຋ໃ຺າ຋ໃີ຅ະນົາງແຈ, ໄຘາໄຄຉຄັໄກບຄ຋ຶຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັ ຂຌັໄຽຓບືຄຽຑໃືບປບຄປຍັເຌກາຌ຾ກແໄຂຆທໃ ງຽນົືບຍຌັຽ຋຺າ຋ກຸ ເຌງາຓຘກຸ ຽຘ.ີຌ - ຋ກຸ ຑາກຘທໃ ຌ຋າຄຑາກຖຈັ, ຽບກະຆຌ຺, ບຄ຺ກາຌ຅ຈັຉຄັໄຘາກຌ຺຋ໃີ຅ຈັຉຄັໄທຼກດໃູຘຎຎ ຖາທ ຉບໄ ຄຓ຃ີທາຓຽບ຺າເ຅ເຘຉໃ ຄັໄໜາໄດາໃ ຄ຅ຄິ຅ຄັເຌກາຌປທໃ ຓຓກືຼໃ ທກຍັກາຌຘາໄຄ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຾ຂຄເຌທຼກຄາຌ ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັ ກາຌຎະກບຍຘທໃ ຌຽຂ຺ໄາກບຄ຋ຶຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັຽຑໃືບຽຎັຌກາຌຎະກບຍຘທໃ ຌ຾ຍຄໃ ຽຍ຺າຑາຖະຂບຄຖຈັຊະຍາຌ ຾ຖະ ຆທໃ ງຽນົືບຎະຆາຆຌ຺ເນ຋ໄ ຌັກຍັຘະຑາຍກາ.ຌ - ຂະນງາງ ຾ຖະ ຎຍັຎຄຸ ຖະຍຍ຺ກາຌຉິຈຉາຓ຾຅ຄໄຽຉືບຌຂ ຓໄ ຌູ ຂາໃ ທຘາຌຘະຑາຍຈຌິຒບາກາຈ ໄາ ຽຑໃືບເນຎໄ ະຆາຆຌ຺ແຈປໄ ຍັປຂູໄ ຓໄ ຌູ ດາໃ ຄ຋ຌັຘະຑາຍກາຌ ຾ຖະ ງກ຺ຖະຈຍັຍຌັຈາ຿຃ຄຖາໃ ຄຑືໄຌຊາຌເນຓໄ ີ ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຾ຂຄ ຽຑໃືບນົຼຸຈຏບໃ ຌຏຌ຺ຽຘງນາງ຋ໃີບາຈ຅ະຽກຈີຂຌຶໄ. 2.4 ຉໃ ກາຌຘຶກຘາເຌຂຌັໄຉໃ ແຎ ຎະຆາຆຌ຺ຽຂຈຌາ ໄຖິຌຘຄູຽຓບືຄ຃ຌູ ຾ຓຌໃ ຉຄັໄດຖໃູ ຼຍ຾຃ຓຌາ ໄຖິຌຘຄູ ຍາໄຌຽປບືຌ ຾ຖະ ຽຌບືໄ ຋ໃີ຋າ ກາຌຏະຖິຈຉຄັໄດຍໃູ ບໃ ຌຉາໃ , ຎະຆາຆຌ຺ກທຓຽບ຺າຘທໃ ຌນົາງຓບີາຆຍີຎກູ ຐຄັຖຼໄຄຘຈັຽຎັຌຉຌ຺ໄ ຉ ເຌ຾ຉຖໃ ະຎີ ແຈຓໄຽີນຈກາຌຌາ ໄຊທໄຓຽກຈີຂຌືໄ . ຘະຌຌັໄ ກາຌຘຶກຘາ຃ຌ຺ໄ຃ທໄ າເຌຂຌັໄຉໃ ແຎ຃ທຌຘຶກຘາຽຊຄິກາຌຘາໄຄ

84 ກາຌຘາໄຄ຃ທາຓຽຂັຓໄ ຾ຂຄທຼກຄາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັ ຾ຖະ ກາຌຘາໄຄກຈິ຅ະກາ ຘໃຄ຺ຽຘີຓທຆິ າຆຍີ຋ໃີຓີ ຖາງແຈຽໄຑໃືບງກ຺ຖະຈຍັຆທີຈິກາຌຽຎັຌດຂໃູ ບຄຎະຆາຆຌ຺ເນຈໄ ຂີຌືໄ ຽ຋ໃືບຖະກາໄທ. ຽບກະຘາຌບາໄຄບຄ ີ ກຓ຺ບຉຸ ຌຸ ງິຓ຺ ຾ຖະ ບ຋ຸ ກ຺ກະຘາຈ. (2010). ແຑຑິຍຈັ຋າຄ຋າ ຓະຆາຈ. ຌະ຃ບຌນົທຄທຼຄ຅ຌັ. ກຓ຺຃ຓຸໄ ຃ບຄຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ. (2010). ກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຘະຑາຍຈຌິຒໄາບາກາຈ. ກຸຄຽ຋ຍຓະນາຌະ຃ບຌ. ກະຆທຄຆຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈ ຾ຖະ ຘໃິຄ຾ທຈຖບໄ ຓ. (2010). ງຈຸ ຋ະຘາຈກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຈຌິຒໄາ ບາກາຈ. ຌະ຃ບຌນົທຄທຼຄ຅ຌັ. ກະຆທຄ຾ຏຌກາຌ ຾ຖະ ກາຌຖຄ຺຋ຶຌ. (2016). ຾ຏຌຑຈັ຋ະຌາຽຘຈຊະກຈິ-ຘຄັ຃ຓ຺ 5 ຎີ຃ຄັໄ຋ີ-VIII (2016-2020). ຌະ຃ບຌນົທຄທຼຄ຅ຌັ. ກຌຸ ທະຈີ຾ກຌໃ ຘຌັຉິຓຄ຺຃ຌ຺ ຾ຖະ ຃ະຌະ. (2012). ຍຈ຺ຖາງຄາຌຏຌ຺ກາຌທແິ຅, ຎະຽ຋ຈແ຋. ກຓ຺຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັ . (2010). ງຈຸ ຋ະຘາຈກາຌ຃ຓໄຸ ຃ບຄ຃ທາຓຘໃຼຄແຑຑິຍຈັຂບຄຘາ຋າຖະຌະຖຈັ ຎະຆາ຋ິຎະແຉ ຎະຆາຆຌ຺ຖາທເຌຎີ2020. ຌະ຃ບຌນົທຄທຼຄ຅ຌັ. ຃ະຌະກາ ຓະ຋ິກາຌ຾ຓຌໃ າ ໄຂບຄຘາກຌ຺. (2011). ກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຘະຑາຍຈຌິຒໄາບາກາຈ. ຌະ຃ບຌນົທຄ ທຼຄ຅ຌັ. ຿຃ຄກາຌຘາໄຄ຃ທາຓຘາຓາຈຂບຄຑະຌກັຄາຌ ຾ຖະ ບຄ຺ກາຌ຅ຈັຉຄັໄເຌກາຌຘຶກຘາກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຂບຄ ຘະຑາຍບາກາຈ຋ໃີຘໃຄ຺ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ຉໃ ຆຍັຑະງາກບຌຌາ ໄ ຾ຖະ ກາຌຏະຖິຈຘະຍຼຄບານາຌຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺ເຌ ຘຎຎ ຖາທ . (2006). ກາຌຘຶກຘາຽຖໃືບຄຘໃິຄ຾ທຈຖໄບຓຉໃ ກຍັ຃ທາຓຽຈບືຈປບໄ ຌ ຾ຖະ ກາຌຎຍັຉທ຺ຂບຄຆາທກະຘິກບຌ຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກກາຌຎໃຼຌ຾ຎຄຂບຄຘະຑາຍຑຓູ ບາກາຈ ດໃຽູຂຈ຋ໃຄ຺ປາຍທຼຄ຅ຌັ. ຘຎຎ ຖາທ.

85 ຃ະຌະກະຽຘຈຘາຈ ຓະນາທ຋ິ ະງາແຖ຾ນຄໃ ຆາຈຖາທ. (2013). ກາຌຘຶກຘາກະຘິກາ ຋ໃີຽໝາະຘຓ຺ຽຑໃືບ ຎກ຺ຎໄບຄຆທີຈິກາຌຽຎັຌດໃູ຾ຖະ ກາຌ຃າ ໄຎະກຌັຈາໄຌຘະຍຼຄບານາຌເຌຽຂຈ຋ໃີແຈປໄ ຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ ຅າກແຑຑິຍຈັ ດໃຽູຓບືຄກາຘີ຾ຖະ ຽຓບືຄປໃຓ຺, ຾ຂທຄທຼຄ຅ຌັ. ຎະຽ຋ຈຖາທ. ຘະຑາ຾ນຄໃ ຆາຈ . ( 2019 ). ຈາ ຖຈັຂບຄຖຈັຊະຍາຌ຾ນໃຄ ຘຎຎຖາທ ທາໃ ຈທໄ ງຘຄັ຃ຓ຺ຘຄ຺ຽ຃າະ ຌະ຃ບຌນົທຄທຼຄ຅ຌັ. ຘະຑາ຾ນຄໃ ຆາຈ. (2019). ກຈ຺ໝາງທາໃ ຈທໄ ງກາຌ຃ຓໄຸ ຃ບຄແຑຑິຍຈັ. ຌະ຃ບຌນົທຄທຼຄ຅ຌັ. ຘຌູ ກຼຓ຃ທາຓຑບໄ ຓຎໄບຄກຌັແຑຑິຍຈັບາຆ. (ີ 2005). ກາຌຘຶກຘາ຃ທາຓບໃບຌ຾ບຉໃ ຃ທາຓຘໃຼຄ຋າຄຈາໄຌ ຑຓູ ບາກາຈ ດໃ຾ູ ຂທຄບຈັຉະຎ, ືຘຎຎ ຖາທ. ຾ຂທຄບຈັຉະຎ.ື ຘຌັ຋ຈັ ຘຓ຺ຆທີຉິ າ. (1991). ຎຈັແ຅຋ໃີຽປັຈເນໄຽກຈີບ຋ຸ ກ຺ກະແຑ. ຿ບຈຼຌຘະ຿ຉ. ຕາຆະບາຌາ຅ກັແ຋. ຆທ຺ຖິຈ ຿ຑຘະຑຌັ. (2000). ຾ຌທ຃ຈິກຼໃ ທກຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺. ຍາຄກບກກາຌຑິຓ. ກຸຄຽ຋ຍຓະນາຌະ຃ບຌ. ຌທິຈັ ຽຕບືຄຑາຌຈິ. (2003). ຃ທາຓໝາງຂບຄແຑຌາ ໄຊທໄຓ. ຕາຆະບາຌາ຅ກັແ຋. ຌຈັ຋ະທຈຸ ຽທກກາຓາ. (2011). ແຑຑິຍຈັ຋າຄ຋າ ຓະຆາຈ. ກຸຄຽ຋ຍຓະນາຌະ຃ບຌ. ຌຘິ າຈ ຋ບຄ຾ງຓໄ. (1985). ຃ທາຓໝາງຏຌ຺ກະ຋ຍ຺. ຿ບຈຼຌຘະ຿ຉ. ກຸຄຽ຋ຍຓະນາຌະ຃ບຌ. ຍຌຸ ຓີຍຌຸ ຿ຘຓ. (2016). ຘຶກຘາ຃ທາຓບາຈຘາຓາຈຎຍັຉທ຺ຉໃ ກຍັຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຅າກແຑຌາ ໄຊທໄຓຂບຄ ຎະຆາຆຌ຺ຍໄາຌຌາ຾຋ໃຌ ຽຓບືຄກາຘີ຾ຂທຄທຼຄ຅ຌັ, ຘ.ຎ.ຎ ຖາທ. ຎຕະຘິຈ ຉຄ຺ງິຄຘິຕິ. (1999). ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ບາຈຽຎັຌແຈ຋ໄ ຄັ຋າຄຍທກ ຾ຖະ ຋າຄຖຍ຺ . ຅ຖຸ ຄ຺ກບຌຓະ ນາທ຋ິ ະງາແຖ. ກຸຄຽ຋ຍຓະນາຌະ຃ບຌ. ຑະ຾ຌກ຾ປຄຄາຌ ຾ຖະ ຘະນທຈັຈກີາຌຘຄັ຃ຓ຺ຆຼຄຂທາຄ. (2018). ຍຈ຺ຖາງຄາຌແຑຑິຍຈັດໃ຾ູ ຂທຄ ຆຼຄຂທາຄ. ຾ຂທຄຆຼຄຂທາຄ. ຑຈ຺ ທຖິ ະແຘ. (1971). ຾ຌທ຃ຈິກຼໃ ທກຍັກາຌຎຍັຉທ຺. ກຸຄຽ຋ຍຓະນາຌະ຃ບຌ. ຑິຓຘີຑບໄ ຓຈທໄ ງ຃ະຌະ. (2013). ບ຋ຸ ກ຺ກະແຑ. ກຸຄຽ຋ຍຓະນາຌະ຃ບຌ. ຑຌັຆະຖິຌ ຽຘີຓກາຌຈີຑບໄ ຓຈທໄ ງ຃ະຌະ . (2014). ຘຶກຘາກາຌທຽິ຃າະຑືໄຌ຋ໃີຘໃຼຄຉໃ ກາຌຽກຈີບ຋ຸ ກ຺ ກະແຑ຿ຈງເຆຖໄ ະຍຍ຺ຘາຖະຘຌ຺ຽ຋ຈຑຓູ ຘີາຈ ກຖ ະຌຘີຶກຘາ : ຽຓບືຄ຃ທຌຂະໜຌຸ ຾ຂທຄຑຈັ ຋ະຖຸຄ, ຎະຽ຋ຈແ຋.

86 ທຖິ ະດຈຸ ຎຌັງາ ຑບໄ ຓຈທໄ ງ຃ະຌະ , (2010). ກາຌຘຶກຘາກຼໃ ທກຍັກາຌຌາ ເຆຖໄ ະຍຍ຺ຘາຖະຘຌ຺ຽ຋ຈ ຑຓູ ຘີາຈຽຑໃືບທຽິ຃າະນາຑືໄຌ຋ໃີຘໃຼຄຉໃ ກາຌຽກຈີຌາ ໄຊທໄຓ຅າກຌາ ໄຂບຄ, ກຖ ະຌຘີຶກຘາ: ຽຓບືຄ ນາຈຆາງຒບຄ ຌະ຃ບຌນົທຄທຼຄ຅ຌັ, ຃ະຌະທ຋ິ ະງາຘາຈຘຄັ຃ຓ຺, ຓຆ. ນບໄ ຄກາຌ຃ຓຸໄ ຃ບຄແຑຑິຍຈັ຾ນຄໃ ຆາຈ. (2010). ງຈຸ ຘາຈກາຌ຃ຓໄຸ ຃ບຄ຃ທາຓຘໃຼຄ຅າກແຑຑິຍຈັຂບຄ ຘຎຎ ຖາທ 2010 ນາ 2020. ຌະ຃ບຌນົທຄທຼຄ຅ຌັ, ຘ.ຎ.ຎ ຖາທ. ບຄ຺ກາຌຘະນະຎະຆາຆາຈ. (2010). MDG7 ກາຌ຃ຓໄຸ ຃ບຄຆຍັຑະງາກບຌ຋າ ຓະຆາຈຽຑໃືບຘະຑາຍ ຾ທຈຖໄບຓ຋ໃີງືຌງຄ຺. ຘະຍຍັ຋ີ1/2010. ຌະ຃ບຌນົທຄທຼຄ຅ຌັ, ຘ.ຎ.ຎ ຖາທ. ບະຌຌັ ຽກຈທຄ຺. (1998). ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺຋າຄ຋າ ຓະຆາຈ. ຅ຖຸ ຄ຺ກບຌຓະນາທ຋ິ ະງາແຖ. ກຸຄຽ຋ຍຓະນາ ຌະ຃ບຌ. ບຸແ຋ ນິຖຈັ຿ຉ. (1976). ກາຌຎຍັຉທ຺຾ຓຌໃ ຂຌຶໄ ກຍັຍ ຖິຍຈ຺ຂບຄຘຄັ຃ຓ຺. ກຸຄຽ຋ຍຓະນາຌະ຃ບຌ. ບບຌ ກຄຸໄ຾ກຄໄ. (1979). ກາຌຎຍັຉທ຺຋າຄຘຄັ຃ຓ຺. ຍາຄກບກຘະ຿ຉ. ກຸຄຽ຋ຍຓະນາຌະ຃ບຌ. ບາຌຌັ ຽກຈທຄ຺ຘ໌ . (1998). ຏຌ຺ກະ຋ຍ຺ (Impacts). ຅ຖຸ ຄ຺ກບຌຓະນາທ຋ິ ະງາແຖ . ກຸຄຽ຋ຍຓະນາ ຌະ຃ບຌ. ໜຄັຘືຑິຓຽຘຈຊະກຈິ ຾ຖະກາຌ຃າໄ. (2019). ຍຈ຺ຖາງຄາຌແຑ຋າ ຓະຆາຈດໃຖູ າ. ທຌະ຃ບຌນົທຄທຼຄ຅ຌ.ັ Abate Feyissa. (2009). A Review on Vulnerability of Climate Change on Livelihood System in Ethiopia Zewde Alemayehu Tilahun Lecturer, Kebri Dehar University, Ethiopia. Association of Southeast Asian Nations. (2019). ASEAN's Half Century: A Political History of the Association of Southeast. Jakata. Blois, L. de. (1974). Odaenathus and the Roman-Persian War of 252–264 A.D, New YorkOxford, Fayol, H. (1917). General and Industrial Management. Dunod et E. Pinat. Frank Bunker Gilbreth (1912). Primer of Scientific Management. D. Van Nostrand Company. Frederick w. Taylor .(1911). The Principles of Scientific Management. New York and London, Harper & brothers. https://en.wikipedia.org/wiki/Flood