คำ�ปรารภ คุุณยายสุุดจิิตต์์บุุณยโสภณ เป็็นที่่�รู้้�จัักและเคารพนัับถืือของครููบาอาจารย์์พระ เถรานุุเถระ ทั้้�งในส่่วนคามวาสีีและอรััญวาสีี ภายในจัังหวััดชลบุุรีีและต่่างจัังหวััดเป็็นอย่่าง ดีี โดยเฉพาะอย่่างยิ่่�งครููบาอาจารย์์สายวััดป่่าหนองป่่าพง ลููกศิิษย์์หลวงปู่่ชา ทั้้�งพระไทย และพระต่่างประเทศ ดัังจะเห็็นได้้ในงานคล้้ายวัันเกิิดของคุุณยายแทบทุุกปีีซึ่่�งงานจะ ตรงกัับวัันที่่� ๑๘ มกราคม ซึ่่�งเป็็นช่่วงต่่อจากงานอาจาริิยบููชา หลวงพ่่อชา สุุภทฺฺโท ดััง นั้้�นครููบาอาจารย์์เมื่่�อเสร็็จจากงานอาจาริิยบููชาแล้้ว หลายท่่านก็็จะเดิินทางมาที่่�วััดป่่า อััมพวัันเพื่่�อร่่วมอำนวยพรให้้แก่่คุุณยาย และเมตตาแสดงธรรมโปรดญาติิโยมที่่�มาร่่วมงาน มุุทิิตาจิิตคุุณยายด้้วย วัันที่่� ๑๘ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๖ ถืือเป็็นปีีมหามงคลยิ่่�ง บรรดาลููกหลานของคุุณ ยาย ทั้้�งฝ่่ายบ้้านและฝ่่ายวััด ได้้พร้้อมใจกัันจััดงาน ๑ ศตวรรษ รััตตััญญูู บููชาคุุณ เพื่่�อ แสดงมุุทิิตาจิิตแก่่คุุณยายเป็็นกรณีีพิิเศษ โดยได้้จััดทำหนัังสืือตามชื่่�อที่่�กล่่าวแล้้วนั้้�น เพื่่�อ ตอบแทนคุุณููปการที่่�คุุณยายมีีต่่อลููกหลานและพระศาสนา เป็็นเวลายาวนาน ถืือเป็็น รััตตััญญููบุุคคลที่่�หาได้้ยากยิ่่�ง อัันเป็็นสิ่่�งที่่�ลููกหลานจะพึึงประสานสืืบต่่อ เพื่่�อคุุณยายจะได้้ ภาคภููมิิใจ ในนามของเจ้้าอาวาสวััดป่่าอััมพวััน ซึ่่�งมีีความผููกพัันกัับคุุณยายมาเป็็นเวลา ยาวนาน มีีความนัับถืือกัันเสมืือนลููกพระแม่่พระ จนคุุณยายเรีียกแทนตััวเองได้้อย่่างภาค ภููมิิใจว่่า “โยมแม่่” ซึ่่�งเป็็นคำที่่�คุุณยายภููมิิใจและมีีความสุุขมากที่่�สุุด ด้้วยคุุณงามความดีี บารมีีธรรมที่่�ลููก ๆ หลาน ๆ ของคุุณยายทั้้�งฝ่่ายบ้้านและฝ่่ายวััดได้้กระทำบำเพ็็ญมา จง หลอมรวมเป็็นพลานุุภาพให้้ คุุณแม่่/คุุณยาย มีีความเจริิญงอกงามในพระธรรมคำสอน ของพระชิินวรสััมมาสััมพุุทธเจ้้า และขอให้้บรรลุุเป้้าหมายสมมโนรสของคุุณแม่่/คุุณยาย จงทุุกประการเทอญ พระอธิิการจัันดีี กนฺฺตสาโร เจ้้าอาวาสวััดป่่าอััมพวััน ชลบุุรีี
คำ�นำ� เนื่่�องในโอกาสที่่�คุุณแม่่หรืือ คุุณยายอุุบาสิิกาสุุดจิิตต์์ บุุณยโสภณ แห่่งวััดป่่า อััมพวััน จะมีีอายุุครบ ๑๐๐ ปีีในวัันที่่� ๑๘ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๖ ลููกหลานของคุุณแม่่ และลููกหลานวััดป่่าอััมพวัันของคุุณยาย มีีความตั้้�งใจที่่�จััดทำหนัังสืือประวััติิของคุุณแม่่/ คุุณยาย เพื่่�อเป็็นการเชิิดชููบููชาคุุณ และเป็็นอนุุสรณ์์แห่่งคุุณงามความดีีของคุุณแม่่/คุุณ ยาย ที่่�มีีคุุณููปการต่่อพระพุุทธศาสนา พระภิิกษุุสงฆ์์ อุุปถััมภ์์เกื้้�อหนุุนด้้านสาธารณสุุข และโรงพยาบาลต่่าง ๆ และการศึึกษาของเยาวชนของชาติิตลอดจนการอบรมสั่่�งสอนลููก หลานของคุุณแม่่และลููกหลานวััดป่่าอััมพวัันให้้เป็็นคนดีีมีีศีีลธรรม หนัังสืือ “๑ ศตวรรษ รััตตััญญูู บููชาคุุณ คุุณยายอุุบาสิิกาสุุดจิิตต์์ บุุณยโสภณ” รวบรวมและเรีียบเรีียงจากการที่่�แม่่เล่่าเรื่่�องราวต่่าง ๆ ที่่�เกิิดขึ้้�นในแต่่ละช่่วงชีีวิิตของแม่่ ให้้ลููกหลานฟััง บางตอนจะเป็็นประสบการณ์์จริิงของลููกหลาน และคำบอกเล่่าของพระ อาจารย์์จัันดีี กนฺฺตสาโร (พระลููกชาย) เจ้้าอาวาสวััดป่่าอััมพวััน จัังหวััดชลบุุรีี เนื้้�อหาจะ ผสมผสานกัับเรื่่�องราวความเป็็นมาของวััดป่่าอััมพวััน ตั้้�งแต่่เริ่่�มต้้นจนกระทั่่�งถึึงปััจจุุบััน หนัังสืือเล่่มนี้้�ได้้รัับความเมตตาจากพระอาจารย์์จัันดีี กนฺฺตสาโร ท่่านได้้รัังสรรค์์ ชื่่�อหนัังสืือที่่�เหมาะสมกัับคุุณยายอุุบาสิิกาสุุดจิิตต์์บุุณยโสภณ ซึ่่�งเป็็นรััตตััญญููบุุคคลที่่�นัับ ว่่ามีีอายุุยืืนยาว และประกอบด้้วยคุุณงามความดีี มีีคุุณธรรมสมควรแก่่การยกย่่องและ สรรเสริิญ แต่่ ใด ใด ในโลกล้้วนอนิิจจััง วัันที่่� ๓ พฤศจิิกายน พ.ศ. ๒๕๖๕ เวลา ๒๓.๒๕ น. คุุณแม่่ได้้จากพวกเราไปอย่่างสงบด้้วยโรคชรา ณ วััดป่่าอััมพวััน จ.ชลบุุรีี สิิริิอายุุ๙๙ ปีี ๙ เดืือน ๑๙ วััน ขอน้้อมกราบนมัสัการขอบพระคุุณพ่่อแม่ครูู่อาจารย์์และขอขอบพระคุุณทุุกท่่าน ที่่�มาร่่วมงานบำเพ็็ญกุุศลอุุทิิศแด่่คุุณยายอุุบาสิิกาสุุดจิิตต์์บุุณยโสภณ ลููกหลานคุุณแม่่และลููกหลานวััดป่่าอััมพวััน
จิัดพิมพ์เพื�อเผูยแผู่เป็็นธรู้รู้มที่าน สุงวนลิขสุิที่ธิ� ห�ามคุัดลอก ตัดตอน หรู้ือนำไป็พิมพ์จิำหน่าย หากที่่านใดป็รู้ะสุงคุ์จิัดที่ำเป็็นธรู้รู้มบุรู้รู้ณาการู้ โป็รู้ดติดต่อขออนุญาต เจิ�าอาวาสุวัดป็่าอัมพวัน ตำบุลหนองรู้่ อำเภอเมือง จิังหวัดชลบุุรู้่ พิมพ์คุรู้ั�งที่่� ๑ พฤศิจิิกายน ๒๕๖๕ จิำนวน ๒,๐๐๐ เล่ม จิัดที่ำโดย คุณะศิิษยานุศิิษย์ วัดป็่าอัมพวัน หากที่่านไม่ได�รู้ับุป็รู้ะโยชน์จิากหนังสุือเล่มน่�แล�ว โป็รู้ดมอบุให�กับุผู้�อื�น จิะเป็็นบุุญกุศิลยิ�ง ศตวรรษ ร ั ต ั ตต ั ญ ั ญ ู บูชาค ุ ณ ุ ณ คุณยายอุบาสิกาสุดจิตต บุณยโสภณ
ประวััติิ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ๓ ประมวลภาพ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ๕๘ สาระจิิตตานุุสรณ์ ์ ตอน ความรัักของแม่่ . . . . . . . . . . . . ๘๕ สารบััญ
3 ประวัติ คุณแม่สุดจิตต์ บุณยโสภณ แม่่มีีชื่่�อเดิิมว่่า กิิมซุ้้�น แซ่่ตั๋๋�น เกิิดเมื่่�อวัันที่่� ๑๘ มกราคม พ.ศ. ๒๔๖๕ (นัับตาม แบบปััจจุุบัันคืือ พ.ศ. ๒๔๖๖) เป็็นธิิดาของ นายเซ่่ง แซ่่ตั๋๋�น และ นางเฮีียง อุุดมประเสริิฐ มีีพี่่�น้้องทั้้�งหมด ๖ คนแม่่เป็็นคนที่่� ๕ (พี่ ่�น้้องทั้้�งหมดได้้เสีียชีีวิิตแล้้ว) แม่่เป็็นคนสะพาน เทพประสาท ต.บ้้านโขด อ.เมืือง จ.ชลบุุรีี ชีวิตวัยเด็ก แม่่เล่่าว่่า ครอบครััวของแม่่เป็็นครอบครััวที่่�ยากจน ก๋๋งเซ่่งเป็็นชาวประมงออกเรืือ หากุ้้�งหาปลาไปขายและนำมาเป็็นอาหารให้้กัับลููกๆ ส่่วนยายเฮีียงรัับจ้้างเป็็นแม่่ครััวที่่�วััด สมถะ (ปััจจุุบัันคืือวััดอุุทยานนทีี) ลููกๆจึึงได้้อาศััยกิินข้้าวที่่�เหลืือจากพระ ภายหลัังเมื่่�อแม่่ เริ่่�มมีีรายได้้ จึึงได้้นำเงิินไปผาติิกรรม* ข้้าวและน้้ำที่่�ได้้อาศััยเมื่่�อยามเยาว์์วััย ที่่�ผ่่านมาเมื่่�อ แม่นึึ่กถึึงชีีวิิตสมััยก่่อนขึ้้�นมา ก็จ็ะสั่่�งให้้ลููกเอาปัจจัั ัยไปผาติิกรรมค่่าข้้าวให้้วััดสมถะทุุกครั้้�ง แม่่ได้้เริ่่�มเรีียนหนัังสืือที่่�วััดสมถะ จนจบชั้้�นประถม ๔ พอเริ่่�มโตทำงานได้้ แม่่ก็็ไปรัับจ้้าง ทำงานบ้้านให้้กัับป้้าของแม่่ซึ่่�งมีีฐานะดีีกว่่า แลกกัับอาหารและสตางค์์เพีียงเล็็กน้้อยพอ เป็็นค่่าขนม แม่่ต้้องทำงานหนัักมาก ช่่วยป้้าขายของ ไปตัักน้้ำ หาบน้้ำจากบ่่อที่่�ไกลจาก บ้้าน ซึ่่�งชาวบ้้านโขดเรีียกว่่า “บ่่อหลัังบ้้าน” ซึ่่�งเป็็นแหล่่งน้้ำของชาวบ้้านโขดที่่�มีีมาแต่่ โบราณ มาใส่่โอ่่งบ้้านป้้าให้้เต็็มทุุกวััน ซัักผ้้าถููบ้้านกวาดบ้้าน ล้้างถ้้วยล้้างจาน และทำงาน ต่่างๆ แล้้วแต่่ป้้าหรืือลููกของป้้าจะใช้้ * ในที่่�นี้้�หมายถึึง การเอาของตนถวายสงฆ์์เป็็นการทดแทนที่่�ตนทำของสงฆ์์ชำรุุดไป
4
5 ต่อมาแม่ได�เรู้ิ�มเรู้่ยนรู้้�เรู้ื�องการู้คุ�าขาย ด�วย คุวามขยันหมั�นเพ่ยรู้และวิรู้ิยะอุตสุาหะของแม่ ใน ที่่�สุุดแม่ก็ได�เป็็นเจิ�าของกิจิการู้ ม่แผูงขายกุ�งสุดและ กุ�งแห�งในตลาดที่รู้ัพย์สุินฯ ขายที่ั�งป็ล่กและสุ่งให�กับุ รู้�านคุ�าย่อยและภัตตาคุารู้ใหญ่ๆหลายแห่งในจิังหวัด ชลบุุรู้่ ฐานะเรู้ิ�มพอม่พอกิน ด�วยแม่เป็็นผู้�ม่อัธยาศิัย ด่ โอบุอ�อมอารู้่ ข่�สุงสุารู้ ชอบุช่วยเหลือคุนที่่�ตกทีุ่กข์ ได�ยาก ทีุ่กคุนที่่�รู้้�จิักแม่จิะรู้ักและนับุถืือแม่เป็็นอย่าง มาก แม่ม่กัลยาณมิตรู้มากมาย เวลาขอคุวามช่วย เหลือจิากใคุรู้ ทีุ่กคุนก็ยินด่ช่วย
๖ ชีวิตครอบครัว แม่แต่งงานกับุคุุณพ่อภักด่ บุุณยโสุภณ พ่อเป็็นคุน สุะพานแดง อ.เมือง จิ.ชลบุุรู้่ รู้ับุรู้าชการู้อย้่กรู้มสุรู้รู้พสุามิต กรู้ะที่รู้วงการู้คุลัง ตำแหน่งสุุดที่�ายก่อนพ่อเกษ่ยณอายุคุือ ตำแหน่งสุรู้รู้พสุามิต อำเภอเมือง จิังหวัดชลบุุรู้่ พ่อกับุแม่ม่บุุตรู้ด�วยกัน ๕ คุน พ่อเล่าให�ฟัังว่าตอนแม่ ที่�องล้กคุนโต แม่ฝ่ันว่าม่นางฟั้าเก็บุดอกบุัวขาวมาให� เมื�อคุลอด ล้กเป็็นล้กสุาวและเนื�อตัวก็ขาวอ�วนจิ�ำม�ำ พ่อก็เลยตั�งชื�อว่า “บุัวขาว” นั�นจิ่งเป็็นที่่�มาของชื�อเล่นของล้กๆ คุือ บุัวขาว บุัวแดง บุัวเข่ยว บุัวเหลือง (แต่ตอนเล็กๆตัวอ�วนกลม ใคุรู้ๆก็เลยเรู้่ยกว่า ตุ�มป็ุ ต่อมาเหลือแคุ่ป็ุคุำเด่ยว น�องคุนสุุดที่�องก็เลยชื�อเป็ี�ยกเพื�อ ให�คุล�องจิองกันเป็็น ป็ุ-เป็ี�ยก) พวกเรู้าจิะอายุห่างกันกับุพ่�คุนละ ๒ ป็ี ยกเว�นป็ุกับุเป็ี�ยกที่่�ห่างกัน ๔ ป็ี เนื�องจิากพ่อเป็็นคุนเจิ�าบุที่เจิ�ากลอน พ่อเป็ล่�ยนชื�อให�แม่ ใหม่ว่า “สุุดจิิตต์” ซึ่่�งม่คุวามหมายว่า “ยอดรู้ัก” ชื�อล้กๆที่่�พ่อตั�ง ให�นั�นไพเรู้าะและม่คุวามหมายที่่�ด่เป็็นสุิรู้ิมงคุล ชื�อจิะคุล�องจิอง กัน คุือ สุุภัที่ที่า ธ่รู้วุฒิ ยุที่ธนา สุุภาวด่ และน่รู้นุช นอกจิากน่� พ่อกับุแม่ยังได�รู้ับุล้กชายของพ่�ชายแม่ซึ่่�งรู้ักแม่มาก มาเป็็นล้ก บุุญธรู้รู้มตั�งแต่เล็กๆ เนื�องจิากลุงกับุป็้าสุะใภ�ได�เสุ่ยช่วิตลง ชื�อ ต่�ง ไพรู้ัชน์ ชลเจิรู้ิญ ป็ัจิจิุบุันแม่ม่หลาน ๑๑ คุน และเหลน ๕ คุน
7 คุณพอภักดี บุณยโสภณ ด.ญ.ชาลิสา บุณยโสภณ ด.ญ.มาริริณทร ชลเจริญ นายทยา ปณฑะแพทย ดร.วีระภัทร ปณฑะแพทย ด.ช.ปวรภัทร ปณฑะแพทย น.ส.อัญญา ปณฑะแพทย น.ส.ธัญญา ปณฑะแพทย คุณแมสุดจิตต บุณยโสภณ ศ.ดร.ธีรวุฒิ บุณยโสภณ (บุตรชายคนที่ ๒) นายยุทธนา บุณยโสภณ (บุตรชายคนที่ ๓) นางสุภาวดี รอบกิจ (บุตรสาวคนที่ ๔) นายไพรัชน ชลเจริญ (บุตรชายบุญธรรม) นางนีรนุช ตนสายเพชร (บุตรสาวคนที่ ๕) รศ.ดร.สุภัททา ปณฑะแพทย (บุตรสาวคนที่ ๑) นายทวิทย ปณฑะแพทย ผศ.ดร.อัจฉรียา รอบกิจ น.ส.สินีนุช ตนสายเพชร นายจุลภักดิ์ บุณยโสภณ นายอนุยุทธ บุณยโสภณ น.ส.เอมมิกา ชลเจริญ นายณฐพล ชลเจริญ รศ.ดร.ภาวิณี บุณยโสภณ รศ.ดร.ธีรวัช บุณยโสภณ
8
๙ ก�รเลี้ยงดูและอบรมลูก ด�วยอาช่พคุ�าขาย แม่ต�องตื�นแต่เช�ามืดเพื�อไป็ตลาด ป็รู้ะม้ลกุ�งสุดที่่�ข่�นมาจิากเรู้ือป็รู้ะมง แล�วนำมาขายที่่�แผูงใน ตลาดที่รู้ัพย์สุินฯ พ่อจิะตื�นไป็สุ่งแม่แล�วกลับุมาเตรู้่ยมกับุข�าว และป็ลุกล้กๆให�ตื�นนอนและแต่งตัวไป็โรู้งเรู้่ยน เมื�อสุ่งล้ก เรู้่ยบุรู้�อย พ่อจิะข่�จิักรู้ยานไป็ที่ำงานที่่�ที่่�ว่าการู้อำเภอเมืองชลบุุรู้่ ล้กทีุ่กคุนแม่จิะให�นมล้กเองจินแม่สุามารู้ถืไป็ตลาดขายของได� แม่จิ่งไป็จิ�างคุนเล่�ยงล้ก บุางคุนจิ�างเล่�ยงเฉพาะกลางวัน พอพ่อ เลิกงานก็จิะรู้ับุล้กมาเล่�ยงกันเองตอนกลางคุืน บุางคุนอย้่กับุคุน เล่�ยงเลย เป็ี�ยกจิะอย้่กับุคุนเล่�ยงนานที่่�สุุด เพรู้าะติดบุ�านนั�น แต่ บุ�านก็อย้่ไม่ไกลกัน แม่จิะเป็็นคุนม่รู้ะเบุ่ยบุ สุะอาด เด็ดขาด และคุ่อนข�าง เผูด็จิการู้ แม่จิะวางกฎรู้ะเบุ่ยบุของบุ�านและแบุ่งหน�าที่่�ให�พวก เรู้าทีุ่กคุน บุ�านเรู้าตั�งอย้่ในที่ะเล พื�นที่ะเลจิะเป็็นโคุลน น�ำที่ะเล ข่�นถื่ง พวกเรู้าและหลานๆของแม่จิะเรู้่ยกบุ�านแม่ว่า “บุ�าน ที่ะเล” บุ�านที่ะเลเป็็นบุ�านไม� ๒ ชั�น ม่นอกชานกว�าง ม่บุ่อน�ำ ฝ่น โอ่งลายมังกรู้ และโอ่งเคุลือบุสุ่เข่ยวเรู้่ยงรู้ายอย้่หลังบุ�าน ล้กชายผู้�เป็็นพ่�ต�องที่ำงานที่่�หนักกว่า ม่หน�าที่่�รู้องน�ำฝ่นใสุ่บุ่อ
10 และโอ่่งเก็็บไว้้ใช้้ยามหน้้าแล้้ง โอ่่งไหนหมดจะต้้องช่่วยกัันตัักน้้ำจากบ่่อน้้ำฝน โดยใช้้โพง หย่่อนลงไปแล้้วสาวขึ้้�นมาใส่่ปี๊๊�บ แล้้วหิ้้�วไปใส่่โอ่่งให้้เต็็ม ขััดถููไม้้กระดานนอกชานซึ่่�งมีีนก กามาขี้้�สกปรก ทุุกหน้้าหนาวระดัับน้้ำทะเลจะขึ้้�นสููง บางครั้้�งท่่วมนอกชาน พวกเราจะมีี งานเพิ่่�มคืือ ขััดถููไม้้กระดานนอกชานแผ่่นใหญ่่ยาว ซึ่่�งมีีคราบสกปรกมาทั้้�งปีีให้้สะอาด ทุุกแผ่่น พี่ ่� คนที่่�โตกว่่าก็็จะรัับผิิดชอบมากหน่่อย ส่่วนน้้องเล็็กผู้้�หญิิงก็็ลดลงมา เป็็นงานที่่� เหนื่่�อยหนัักแต่่สนุุกเพราะได้้เล่่นน้้ำทะเลโดยไม่่ต้้องลงทะเล แม่่จะไม่่ชอบเลยถ้้ากลัับมาจากตลาดแล้้วลููกๆไม่่ทำตามคำสั่่�งแม่่แม่่กำหนดโทษ ว่่าทำผิิดข้้อใดจะต้้องถููกตีีกี่่�ทีี เช่่น ไม่่ทำตามหน้้าที่่� พููดคำหยาบด่่า/พููดโกหก ๖ ทีี หนีี โรงเรีียน ทะเลาะกััน ทะเลาะวิิวาทกัับคนข้้างนอก ๑๒ ทีี ถ้้าทำผิิดก็็ให้้รีีบสารภาพก่่อน โทษจะลดลง ทุุกครั้้�งที่่�พวกเราทำผิิดกฎ แม่่จะมีีไม้้ตัับจาก (ไม้้ไผ่่ผ่่าซีีกเหลาไว้้อย่่างดีี) เสีียบไว้้ที่่�ข้้างฝา โดยจะเรีียกมาถามก่่อนที่่�ไม้้เรีียวจะถููกหยิิบมาจากข้้างฝา “รู้้�ไหมว่่า ทำผิิดอะไร” คนทำผิิดก็็จะตอบว่่า “รู้้�ค่่ะ/รู้้�ครัับ” “ต่่อไปจะทำอีีกไหม” เสีียงแม่่มีีพลััง มาก คนเตรีียมตััวรัับโทษเริ่่�มเสีียงสั่่�นตอบแม่่ “ไม่่ทำแล้้วค่่ะ/ครัับ” เริ่่�มร้้องไห้้ แม่่บอกให้้ กอดอก ห้้ามเอามืือลง แม่่ไม่่ตีีที่่�น่่องแต่่จะตีีที่่�ก้้น (มารู้้�ภายหลัังว่่าถ้้าเอามืือลงมาปิิดก้้น ไม้้จะถููกมืือ ลููกจะเจ็็บมาก และที่่�ไม่่ตีีน่่องเพราะไปโรงเรีียนจะเห็็นแนวไม้้เรีียว กลััวลููกจะ อายเพื่่�อน) มีีเหตุุการณ์์อยู่่ครั้้�งหนึ่่�ง ซึ่่�งเมื่่�อเล่่าทีีไร พ่่อแม่่และพวกเราจะหััวเราะจนท้้องแข็็ง คืือลููกชายสองคน (บััวแดงและบััวเขีียว) ทะเลาะกััน ชกกัันเสีียงดัังลั่่�นบ้้าน จนคนข้้างบ้้าน กลััวว่่าจะเป็็นเรื่่�องใหญ่่ จึึงขี่ ่� จัักรยานไปบอกแม่่ที่่�ตลาดว่่าลููกชายทะเลาะกัันใหญ่่แล้้ว ให้้ รีีบไปดูู แม่่ก็็ฝากให้้คนนั้้�นมาบอกว่่า ให้้เลิิกทะเลาะกัันเดี๋๋�ยวนี้้�เดี๋๋�ยวแม่่จะไปจััดการ สิ้้�นคำ บอก สองพี่ ่�น้้องก็็หัันมากอดคอปรึึกษากัันว่่า แม่่ต้้องโกรธเรามากๆ คงถููกตีีอย่่างหนััก แม่่ คาดโทษไว้้ ๑๒ ทีี เราจะป้้องกัันอย่่างไรให้้เจ็็บน้้อยที่่�สุุด จึึงวางแผนป้้องกัันโดยใส่่กางเกง ลููกเสืือซึ่่�งเป็็นผ้้าหนา และเอากระดาษหนัังสืือพิิมพ์์และผ้้าขาวม้้าของพ่่อมายััดใส่่กางเกง แต่่ปรากฏว่่าแผนไม่่เป็็นดัังที่่�หวััง แม่่รู้้�ทัันและให้้เอาวััสดุุกัันเจ็็บออกจากกางเกง โทษนี้้�
11 ๑๒ ที่่ แล�วแม่ก็หวดคุนพ่�ก่อน ไม�ที่่� ๑ หนักมาก ไม�ต่อๆมาคุ่อยเบุาลง จินถื่ง ๖ ที่่ แม่บุอก ว่าวันน่�แม่ที่ำโที่ษแคุ่คุรู้่�งหน่�งก่อน ที่่�เหลือติดไว�อ่ก ๖ ที่่ ถื�าที่ำอ่กแม่รู้วบุยอดเลยนะ ไม่ม่ ผู่อนผูันลดโที่ษ คุนน�องแม่ก็ที่ำเช่นกัน ไม�แรู้กหนัก จิากนั�นก็เบุาลง แต่เสุ่ยงดุและคุำสุอน ของแม่ไม่เบุาลงเลย “พ่�น�องต�องรู้ักกัน ห�ามที่ะเลาะกัน หนักนิดเบุาหน่อยให�รู้้�จิักให�อภัย กัน” จิากนั�นจิะที่ะเลาะกันที่่ไรู้ก็น่กถื่งโที่ษ บุวกกับุที่่�ติดแม่ไว� ก็เลยเลิกที่ะเลาะกัน พอโต ข่�นมาเรู้าถืามแม่ว่าที่ำไมแม่ชอบุติดไว�ก่อนทีุ่กที่่ แม่พ้ดด�วยรู้อยยิ�มว่า สุงสุารู้ เพรู้าะแต่ละ ที่่ที่่�ลงไม� ล้กเต�นยังกับุไสุ�เดือนถื้กข่�เถื�า สุ่วนล้กสุาวจิะถื้กที่ำโที่ษน�อยกว่า จิะไม่ใช�ไม�ด่ แต่จิะม่วิธ่ลงโที่ษที่่�ล้กจิะจิดจิำ เข็ด และไม่ที่ำอ่กเลย เช่น แม่ห�ามไม่ให�ไป็เที่่�ยวที่่� “บุ่อหลังบุ�าน” ซึ่่�งอย้่ไกลจิากบุ�านที่ะเล และเป็็นที่่�ที่่�หนุ่มสุาวจิะไป็หาบุน�ำกัน พ่�สุาวคุนโต (บุัวขาว) เพื�อนไป็หาบุน�ำก็ชวนไป็ด�วย พอแม่รู้้� แม่แคุ่ดุ ก็เบุาใจิที่่�ไม่ถื้กต่ แต่วันรูุ้่งข่�นแม่ซึ่ื�อป็ี�บุมา ๒ ใบุและไม�คุาน ให�ไป็หาบุ น�ำกลับุมาให�แม่ ด�วยคุวามที่่�ไม่เคุยหาบุน�ำ ที่ำหกขมำบุ�าง เที่ให�เพื�อนช่วยบุ�าง พอถื่งบุ�าน เหลือน�ำข�างละไม่ถื่งคุรู้่�ง แม่ถืาม “เป็็นอย่างไรู้บุ�าง” เลยตอบุแม่ที่ั�งน�ำตาว่า “เจิ็บุบุ่ามาก
12 ค่่ะ” ถ้้าใครเดิินเสีียงดััง แสดงอาการโกรธ ไม่่พอใจโดยการกระทืืบเท้้า เดิินลงส้้น แม่่จะ ลงโทษด้้วยการใช้้ไม้้ขััดหม้้อเคาะตาตุ่่ม ดัังนั้้�นจะเห็็นได้้ว่่าลููกแม่่ทุุกคนจะเดิินเรีียบร้้อย และเดิินเบามาก ทุุกวัันหลัังเลิิกเรีียน ทุุกคนจะต้้องทำงานที่่�ได้้รัับมอบหมาย ทำการบ้้านท่่อง หนัังสืือ เมื่่�อแม่่กลัับจากตลาด พวกเราจะดีีใจวิ่่�งไปสวััสดีี และรัับตะกร้้าข้้าวของที่่�แม่่ซื้้�อ มา ในตะกร้้าแม่่จะมีีขนมไทยๆ เช่่น ขนมขี้้�หนูู ปลากริิมไข่่เต่่า ข้้าวเหนีียวหน้้าต่่างๆ ห่่อ ใบตองน่่ากิิน หรืือบางวัันเปลี่่�ยนเป็็นผลไม้้ ส่่วนใหญ่จ่ ะเป็็นฝรั่่�งและมัันแกว แม่จ่ะล้้างและ เฉาะเป็็นชิ้้�นใส่่กาละมััง พร้้อมน้้ำจิ้้�มพริิกกะเกลืือที่่�ทำจากน้้ำตาลปิ๊๊�บที่่�แสนอร่่อย บาง วัันแม่่จะมีีอาหารพิิเศษซึ่่�งเป็็นเมนููสุุดโปรดของลููกๆ คืือปููม้้า หรืือปููทะเลไข่่ บางวัันจะเป็็น กุ้้�งที่่�แม่่ขายเหลืือตััวไม่่สวยแล้้วมาต้้มใส่่เกลืือ แม่่จะขยำข้้าวกัับปููหรืือกุ้้�ง เหยาะน้้ำปลา มะนาว พริิกขี้้�หนููสวน และหััวหอม ถ้้าเป็็นหน้้าปลาทููมััน แม่่จะย่่างด้้วยเตาถ่่าน เวลา น้้ำมัันของปลาทููหยดลงบนถ่่านกลิ่่�นจะหอมฟุ้้งทั่่�วบ้้าน ท้้องร้้องจ๊๊อกๆเลยทีีเดีียว แม่่จะ แกะเนื้้�อปลาไม่่ให้้มีีก้้าง ขยำข้้าวเหยาะน้้ำปลาเช่่นเดีียวกัับข้้าวขยำปูู แต่่จะเพิ่่�มมะกอก ป่่า (ปััจจุุบัันนำมาใส่่ส้้มตำ) หั่่�นเป็็นชิ้้�นเล็็กๆ แม่่จะปรุุงเมนููทั้้�งสามขยำใส่่กาละมัังใหญ่่ แล้้วจึึงแบ่่งให้้ใส่่ชามให้้ลููกๆ เราจะนั่่�งล้้อมวงกัันที่่�กลางชานนอกบ้้าน กิินข้้าวด้้วยรสมืือ แม่่อย่่างเอร็็ดอร่่อย พอถึึงหน้้าทุุเรีียน ลููกๆร่่ำร้้องอยากกิินทุุเรีียนกัับเขาบ้้าง แม่่บอกให้้อดใจรอก่่อน มัันยัังแพงอยู่่ เดี๋๋�ยวมัันลดราคาแล้้วแม่่จะซื้้�อให้้กิิน จนวัันหนึ่่�งแม่่กลัับจากตลาดมาพร้้อม กัับทุุเรีียนเข่่งใหญ่่กลิ่่�นหอมฟุ้้งเลยทีีเดีียว อดใจรอให้้แม่่อาบน้้ำกิินข้้าวเรีียบร้้อย แม่่เริ่่�ม แกะทุุเรีียนแจกลููกๆ ปากก็็พููดว่่ากิินกัันซะให้้พอใจ ทุุเรีียนบางลููกรสหวานหอม บางลููก หวานปนขม ถามแม่่ว่่าทำไมขมจััง แม่่ตอบว่่า แม่่ซื้้�อเหมายกกองเขามา มัันก็็มีีดีีบ้้างไม่่ดีี บ้้าง อย่่างนี้้�แหละลููก ทุุกวัันเมื่่�อแม่่กลัับมาถึึงบ้้านจะรู้้�สึึกอ่่อนล้้าปวดเมื่่�อยตามร่่างกาย เพราะต้้องยก เข่่งกุ้้�งที่่�หนััก นั่่�งเลืือกกุ้้�ง คััดขนาด ปอกเปลืือกกุ้้�งเพื่่�อส่่งให้้ร้้านอาหารและภััตตาคารขา ประจำ แม่่นั่่�งทั้้�งวัันบนเก้้าอี้้�ตััวเตี้้�ยๆ ไม่่มีีที่่�พิิงหลััง (เก้้าอี้้�ไม้้นั่่�งซัักผ้้า) มืือและเท้้าของแม่่ จะเปื่่�อยเป็็นสีีชมพููเข้้ม ซึ่่�งเกิิดจากการแช่่อยู่่กัับน้้ำและน้้ำแข็็งทั้้�งวััน นิ้้�วของแม่่จะถููกหััว กุ้้�งตำจนอัักเสบ ซึ่่�งจะปวดถ้้าไม่่ได้้เอามัันออก พี่่�ที่่�โตหน่่อยจะเป็็นคนบ่่งหััวกุ้้�งออกให้้แม่่ แล้้วเอายาแดงใส่่ ส่่วนน้้องเล็็กจะคอยลุ้้�นว่่าออกหรืือยััง เพราะสงสารที่่�แม่่เจ็็บ ส่่วนลููก คนที่่�เหลืือจะบีีบนวดให้้แม่่พอผ่่อนคลายได้้บ้้าง
13
14 แม่จิะป็ล้กฝ่ังให�ล้กๆม่คุวามรู้ักสุามัคุคุ่ รู้ักพ่�รู้ักน�อง รู้ักคุรู้อบุคุรู้ัว รู้ักชาติ ศิาสุนาและ พรู้ะมหากษัตรู้ิย์ ม่คุวามซึ่ื�อสุัตย์สุุจิรู้ิต และ แม่เชื�อว่า การู้ศิ่กษาเที่่านั�นจิะที่ำให�ล้กม่คุวาม เจิรู้ิญ ก�าวหน�าม่อาช่พการู้งานที่่�ด่ แม่จิ่ง สุนับุสุนุนให�ล้กๆได�เรู้่ยนหนังสุือสุ้งๆเที่่าที่่�พวก เรู้าจิะเรู้่ยนได� แม่บุอกว่าที่รู้ัพย์สุินมรู้ดกพ่อแม่ ไม่ม่อะไรู้มากมาย วิชาคุวามรู้้�เที่่านั�นที่่�จิะที่ำให� พวกเรู้าม่ช่วิตที่่�ด่ และสุรู้�างฐานะม่หน�าม่ตาใน สุังคุมได� ด�วยวิรู้ิยะอุตสุาหะของพ่อกับุแม่ จิ่ง สุามารู้ถืสุ่งล้กเรู้่ยนจินจิบุป็รู้ิญญาทีุ่กคุน มรดกอันมีค่�ที่สุดที่มอบให้ลูก
15 • จิบุป็รู้ิญญาตรู้่ B.S. in Chemistry และป็รู้ิญญาโที่ M.S. in Science Education จิาก Fort Hays State University, Kansas, สุหรู้ัฐฯ • กลับุมาเรู้่ยนเพิ�มเติมด�วยทีุ่นตนเอง: ป็รู้ิญญาตรู้่วิที่ยาศิาสุตรู้์ บุัณฑิต สุาขาจิิตวิที่ยา มหาวิที่ยาลัยรู้ามคุําแหง และป็รู้ิญญา เอก Policy and Management จิาก The University of Melbourne, ออสุเตรู้เล่ย • อด่ตคุณบุด่คุณะคุรูุ้ศิาสุตรู้์ มหาวิที่ยาลัยรู้าชภัฏสุวนสุุนันที่า ป็ัจิจิุบุันเป็็นผู้�เช่�ยวชาญพิเศิษ มหาวิที่ยาลัยเที่คุโนโลย่ พรู้ะจิอมเกล�าพรู้ะนคุรู้เหนือ ล้กสุาวคุนโต รองศาต่ราจารยิ่ ด้ร.สัุ้ภ้ทั้ทั้า ป็ณฑะแพทั้ยิ่ (บ้วขาว)
1๖ • จิบุป็รู้ิญญาตรู้่ B.S. in Technology จิาก American Technological University, สุหรู้ัฐฯ ป็รู้ิญญาตรู้่ B.S. in Occupational Education และป็รู้ิญญาโที่ M.Ed. in Vocational and Technical Education จิาก Southwest Texas State University, Texas, สุหรู้ัฐฯ (พ่อกับุแม่ม่คุวาม ภ้มิใจิมาก เพรู้าะขณะเรู้่ยนอย้่ที่่�ป็รู้ะเที่ศิสุหรู้ัฐอเมรู้ิกาได�ช่วยแบุ่ง เบุาภารู้ะคุ่าใช�จิ่ายและคุ่าเล่าเรู้่ยนจิากที่างบุ�านโดยการู้ที่ํางานไป็ ด�วยเรู้่ยนไป็ด�วย) • ได�รู้ับุทีุ่นเรู้่ยนป็รู้ิญญาเอกจิากรู้ัฐบุาลเยอรู้มันเป็็นกรู้ณ่พิเศิษ จิน สุําเรู้็จิการู้ศิ่กษา Doctor of Education in Human Resources Development จิาก Oklahoma State University, สุหรู้ัฐฯ ได� กลับุมาที่ํางานใช�ทีุ่นโดยรู้ับุรู้าชการู้เป็็นอาจิารู้ย์ที่่�มหาวิที่ยาลัย เที่คุโนโลย่พรู้ะจิอมเกล�าพรู้ะนคุรู้เหนือ • เป็็นอด่ตอธิการู้บุด่ มหาวิที่ยาลัยเที่คุโนโลย่พรู้ะจิอมเกล�า พรู้ะนคุรู้เหนือ (๔ วารู้ะ) ป็ัจิจิุบุันดํารู้งตําแหน่งนายกสุภา มหาวิที่ยาลัยเที่คุโนโลย่พรู้ะจิอมเกล�าพรู้ะนคุรู้เหนือ ล้กชายคุนที่่� ๒ ศาสั้ต่ราจารยิ่ ด้ร.ธ่รวุฒ่ บุณยิ่โสั้ภณ (บ้วแด้ง)
17 • จิบุป็รู้ิญญาตรู้่ วิที่ยาศิาสุตรู้์บุัณฑิต สุาขา ฟัิสุิกสุ์ จิุฬาลงกรู้ณ์มหาวิที่ยาลัย ป็รู้ิญญา โที่ Master of Science in Computer Science จิาก Oklahoma State University, สุหรู้ัฐฯ • ป็ัจิจิุบุัน ดํารู้งตําแหน่งกรู้รู้มการู้ผู้�จิัดการู้ บุรู้ิษัที่ เอ๊กซึ่์เซึ่ลลิงคุ์ จิํากัด • จิบุป็รู้ิญญาตรู้่ รู้ัฐศิาสุตรู้์บุัณฑิต สุาขาวิชา บุรู้ิหารู้รู้ัฐกิจิ มหาวิที่ยาลัยธรู้รู้มศิาสุตรู้์ • อด่ตเจิ�าหน�าที่่�รู้ะดับุบุรู้ิหารู้ AVP ป็รู้ะจิํา สุํานักงานใหญ่ ธนาคุารู้กรูุ้งเที่พ ล้กชายคุนที่่� ๓ นายิ่ยิุ่ทั้ธนา บุณยิ่โสั้ภณ (บ้วเข่ยิ่ว) ล้กสุาวคุนที่่� ๔ นางสัุ้ภาวด้่ รอบก่จ (ป็ุ)
18 • จิบุป็รู้ิญญาตรู้่ รู้ัฐศิาสุตรู้์บุัณฑิต มหาวิที่ยาลัยรู้ามคุําแหง • อด่ตป็ลัดอําเภออาวุโสุ กิ�งอําเภอเขาชะเมา จิ.รู้ะยอง ล้กสุาวคุนสุุดที่�อง นางน่รนุช ต่้นสั้ายิ่เพ็ชร (เป็ยิ่ก) ล้กชายบุุญธรู้รู้ม นายิ่ไพร้ชน ชลเจร่ญ่ (ต่ึ๋ง) • จิบุป็รู้ิญญาตรู้่ สุาขาบุรู้ิหารู้ธุรู้กิจิ สุาขาการู้จิัดการู้ มหาวิที่ยาลัยกรูุ้งเที่พ • อด่ต AVP ผู้�จิัดการู้ ธนาคุารู้กรูุ้งเที่พ สุาขาบุางกรู้วย และสุาขามหาวิที่ยาลัย เที่คุโนโลย่พรู้ะจิอมเกล�าพรู้ะนคุรู้เหนือ ล้กๆที่่�ไม่ได�ไป็ศิ่กษาต่อต่างป็รู้ะเที่ศิ พอเรู้่ยนจิบุป็รู้ิญาตรู้่ก็เข�าที่ำงานเลย แต่พ่อกับุแม่ม่ คุวามยุติธรู้รู้ม มอบุที่รู้ัพย์สุินอื�นที่ดแที่นให� แม่กับุพ่อบุอกว่า ภ้มิใจิมากที่่�ล้กๆทีุ่กคุนรู้ักเรู้่ยนและจิบุ ป็รู้ิญญาทีุ่กคุน ม่หน�าที่่�การู้งานที่่�ด่ และแม่จิะพ้ดเสุมอว่า “คุนที่่�แม่ภ้มิใจิมากที่่�สุุดคุือ ต่�ง เพรู้าะแม่ รู้ับุป็ากกับุลุงไว�ว่าจิะเล่�ยงด้ล้กให�ด่” ต่�งเรู้่ยนจิบุรู้ัฐศิาสุตรู้์ใช�เวลาแคุ่ ๓ ป็ีคุรู้่�ง และได�สุอบุบุรู้รู้จิุเป็็น ป็ลัดอำเภอนาแก จิ.นคุรู้พนม ที่ันที่่ในป็ีนั�น แต่น่าเสุ่ยดาย ต่�งมาเสุ่ยช่วิตขณะเป็็นป็ลัดอำเภออาวุโสุ กิ�งอำเภอเขาชะเมา จิ.รู้ะยอง ในป็ี พ.ศิ. ๒๕๓๘
1๙
20 เข้าวัดถือศีลปฏิบัติธรรม แม่่มีีพี่่� สาวชื่่�อป้้ามาลีี ซึ่่�งคอยช่่วยเหลืือแม่่และน้้าเกยููร (น้้องสาวคนเล็็ก) เป็็นที่่� ปรึึกษา คอยปลอบโยนยามน้้องๆมีีทุุกข์์ซึ่่�งทั้้�งแม่่และน้้าจะพููดให้้ลููกๆฟัังเสมอว่่า ป้้ามาลีี เปรีียบเสมืือนเป็็นแม่่อีีกคน ป้้าเป็็นคนแนะนำแม่่และน้้าให้้การทำธุุรกิิจ ซื้้�อขายที่่�ดิิน เพิ่่�ม จากอาชีีพหลัักคืือค้้าขายกุ้้�งสดและกุ้้�งแห้้ง ส่่วนน้้าเกยููรเปิิดร้้านรัับจ้้างตััดเสื้้�อสตรีี แม่่กัับ น้้าเริ่่�มมีีเงิินทองมีีฐานะดีีขึ้้�นก็็เพราะการช่่วยเหลืือของป้้ามาลีี แม่่รัักน้้าเกยููรมาก แม่่จะ คอยช่่วยเหลืือและเป็็นที่่�พึ่่�งของน้้า ตลอดจนการดููแลอบรมหลานๆ ลููกของน้้าทุุกคน ทุุก คนจะเคารพรัักและเชื่่�อฟัังลุุงและป้้ามาก เหมืือนเป็็นพ่่อและแม่่คนที่่� ๒ ของพวกเขาเลย ทีีเดีียว โดยเฉพาะเปิ้้�ล (อนุุรัักษ์์พวงนุุช) ลููกชายคนเล็็กของน้้า เปิ้้�ลจะถููกป้้าทำโทษเช่่น เดีียวกัับลููกๆของแม่่ ถ้้าเกเร หนีีเที่่�ยว หรืือทำผิิด แม่่จะเคี่่�ยวเข็็ญให้้เรีียนหนัังสืือจนจบ มีีงานทำ แม่่จึึงชัักชวนน้้าเกยููรเข้้าวััดปฏิิบััติิธรรมด้้วยกััน จนกระทั่่�งน้้าเสีียชีีวิิตในปีีพ.ศ. ๒๕๔๒ เมื่่�อครอบครััวมีีฐานะความเป็็นอยู่่ดีีขึ้้�น ลููกๆเรีียนจบ มีีงานการทำและมีีธุุรกิิจที่่�ดีี มีีครอบครััวที่่�มั่่�นคง ประกอบกัับแม่่มีีอายุุมากขึ้้�น ร่่างกายก็็อ่่อนล้้า จึึงตััดสิินใจเลิิกขายกุ้้�ง โอนกิิจการให้้กัับคนที่่�อยู่่ขายของกัับแม่่ ซึ่่�งเขารัักและซื่่�อสััตย์์กัับแม่่มาโดยตลอด เมื่่�อแม่่ อยู่่บ้้าน ทำให้้มีีเวลาในการศึึกษาธรรมะ เข้้าวััดปฏิิบััติิธรรม โดยเริ่่�มต้้นจากการไปทำบุุญ สวดมนต์์เฉพาะวัันพระที่่�วััดโพธิ์์� ซึ่่�งเป็็นวััดใกล้้บ้้านและเป็็นวััดที่่�พ่่อเคยบวชและเป็็น มััคทายก แม่่มีีลููกพี่ ่� ลููกน้้องที่่�เคารพรัักและสนิิทสนม อยู่่บ้้านใกล้้กัันที่่�สะพานเทพประสาท ซึ่่�งเป็็นลููกของอาของแม่่ ชื่่�อ ป้้าจูู หลานๆจะเรีียกว่่า “จ๋๋า” จ๋๋าบวชชีีถืือศีีลปฏิิบััติิธรรมอยู่่ ที่่�วััดปาลิิไลยวััน (วััดเขาฉลาก) ต.บางพระ อ.ศรีีราชา จ.ชลบุุรีี ได้้ชัักชวนน้้องๆ มีีแม่่ น้้า เกยููร น้้าไพลิิน น้้าอารีี น้้ารััชนีี (น้้ารอด) น้้านิิวััติิมาทำบุุญที่่�วััดเขาฉลาก จ๋๋าจะพููดธรรมะ ให้้ฟััง สอนเดิินจงกรม แม่่ก็็เอาหนัังสืือธรรมะกลัับมาอ่่านที่่�บ้้าน และฝึึกนั่่�งสมาธิิ เมื่่�อพ่่อปลดเกษีียณ แม่่ก็็ประสงค์์ไปถืือศีีลและอยู่่ประจำที่่�วััดเขาฉลาก จึึงขอ อนุุญาตพ่่อ พ่่อก็็อนุุโมทนาด้้วย แม่่จึึงไปพร้้อมกัับน้้าไพลิิน อาทิิตย์์หนึ่่�งก็็จะกลัับมาบ้้าน ครั้้�งหนึ่่�ง ส่่วนน้้าเกยููร น้้ารััชนีี จะไปเฉพาะวัันพระ
21 (จิากซึ่�ายไป็ขวา) น�าไพลิน แม่สุุดจิิตต์ และน�าเกย้รู้ ภายในอุโบุสุถืวัดป็าลิไลยวัน (เขาฉลาก)
22
23 ก่่อนเข้้าวััดปฏิิบััติิธรรม แม่่มีีความต้้องการที่่�จะจััดการเกี่่�ยวกัับทรััพย์์สิินมรดก ต่่างๆที่่�มีีให้้เรีียบร้้อย จึึงปรึึกษาพ่่อ พ่่อก็็เห็็นด้้วย ทรััพย์์มรดกต่่างๆถููกแบ่่งและโอนให้้ลููก ทั้้�ง ๖ คน (รวมตึ๋๋�งด้้วย) อย่่างยุุติิธรรม ตอนที่่�แม่่อยู่่ตลาด แม่่จะแต่่งตััวสวยทุุกวััน มีีเสื้้�อผ้้าสวยๆ เสื้้�อผ้้าลููกไม้้ ผ้้าถุุง ผ้้า ไหม สีีสัันสวยงามมากมาย แต่่เมื่่�อตััดสิินใจเข้้าวััดปฏิิบััติิธรรม แม่่ก็็สละหมด ปล่่อยให้้ ผมขาว เกล้้ามวย ไม่่แต่่งหน้้า ใส่่ชุุดอุุบาสิิกา นุ่่งผ้้าถุุงดำใส่่เสื้้�อขาว สำหรัับเสื้้�อผ้้าต่่างๆ มากมายนั้้�น แม่่นำไปแจกเพื่่�อนๆ คนรู้้�จััก คนแถวบ้้าน คนที่่�เคยช่่วยเหลืือแม่่และดีีกัับแม่่ แรกทีีเดีียวลููกๆไม่่เข้้าใจแม่่ว่่า เหตุุใดแม่่จะต้้องไปอยู่่ในที่่�ที่่�ลำบาก ไม่่สะดวก สบายเหมืือนอยู่่บ้้าน เรารัักและเป็็นห่่วงสุุขภาพ ห่่วงความปลอดภััยของแม่่ อีีกทั้้�งเป็็น ห่่วงพ่่อที่่�ต้้องอยู่่บ้้านคนเดีียว เราสงสารพ่่อ ต่่อมาเมื่่�อลููกๆฟัังคำอธิบิายเหตุผุล พวกเราจึึง เข้้าใจและเห็็นใจแม่่แม่่บอกว่่าแม่่อยากปฎิิบััติิธรรม อยากพ้้นทุุกข์์ ทำสมาธิิ สร้้างบุุญเพื่่�อ นำติิดตััวไปเมื่่�อแม่่ตาย ไม่่มีีใครช่่วยแม่่ได้้นอกจากตััวแม่่เอง ใจแม่่อยากมาเข้้าวััดถืือศีีล ปฏิิบััติิธรรม เพื่่�อสั่่�งสมบุุญบารมีีให้้ตััวเอง ให้้พ่่อและลููกๆได้้ร่่วมอนุุโมทนาบุุญด้้วย ดััง นั้้�นพวกเราจึึงตกลงกัันว่่าทุุกวัันหยุุดเสาร์์อาทิิตย์์ จะรัับพ่่อมาทำบุุญที่่�วััดเขาฉลาก เยี่่�ยม แม่่แล้้วก็็กลัับไปค้้างกัับพ่่อที่่�บ้้านทะเล พาพ่่อไปรัับประทานอาหารที่่�ร้้านแถวๆชายทะเล บางแสน หรืือซื้้�อกัับข้้าวมาทำรัับประทานกัันที่่�บ้้าน พาหลานๆมาเล่่นกัับคุุณตา/คุุณปู่่ ซึ่่�ง ท่่านก็็จะเล่่านิิทานพื้้�นบ้้าน นิิทานแฝงธรรมะให้้ฟััง หลานก็็จะตั้้�งใจฟััง มีีคุุยตลกกัันบ้้าง มีี เสีียงหััวเราะกัันครื้้�นเครง “บ้้านทะเล” ก็็มีีชีีวิิตชีีวาขึ้้�น บางครั้้�งรัับพ่่อมาค้้างบ้้านลููกคน นั้้�นบ้้างลููกคนนี้้�บ้้าง ทุุกคนจะพยายามไม่่ให้้พ่่อเหงา แต่่พ่่อก็็ไม่่เหงา พ่่อมีีความสุุขกัับการ ไปทำบุุญวััดต่่างๆที่่�พ่่อคุ้้�นเคย อยู่่บ้้านปลููกต้้นไม้้ เลี้้�ยงปลาสวยๆ แต่่งโคลงกลอนธรรมะ และคติิสอนใจดีีๆที่่�มีีคุุณประโยชน์์ต่่อการดำเนิินชีีวิิต พิิมพ์์และนำไปแจกในงานต่่าง ๆ พ่่อเป็็นปููชนีียบุุคคลของชุุมชนบ้้านโขด คนแถวบ้้านรัักและนัับถืือพ่่อมาก เมื่่�อมีีงานบุุญ งานบวช งานแต่่งงาน งานศพ จะต้้องเชิิญพ่่อไปเป็็นประธานหรืือไปร่่วมงาน
24 “แม่พระ” กับ “ลูกพระ” แม่่เล่่าให้้ลููกๆและลููกหลานวััดป่่าอััมพวัันฟัังว่่า แม่่เข้้าไปอยู่่ประจำที่่�วััดเขาฉลาก ในปีีพ.ศ. ๒๕๒๕ ตอนไปอยู่่ใหม่่ๆ แม่่ก็็มีีความทุุกข์์จิิตใจเศร้้าหมอง มีีความกัังวลเป็็น ห่่วงพ่่อ คิิดว่่าแม่่ทำถููกหรืือเปล่่า เห็็นแก่่ตััวหรืือเปล่่า ที่่�ทิ้้�งพ่่อมาแบบนี้้� ช่่วงแรกที่่�มาอยู่่ วััดเขาฉลาก จิิตใจก็็ยัังไม่่สงบ แต่่นัับเป็็นบุุญของแม่่ที่่�ได้้รัับความเมตตาเป็็นอย่่างมากจาก หลวงพ่่อใช่่สุุชีีโว เจ้้าอาวาสวััดเขาฉลาก แม่่ได้้รัับฟัังธรรมะจากท่่าน ประกอบกัับแม่่ได้้ รัับความเมตตาจากพระภิิกษุุ๓ รููปที่่�จำพรรษาอยู่่วััดเขาฉลาก ได้้แก่่พระอาจารย์์มหา บุุญเลิิศ านทิินฺฺโน พระอาจารย์์มหาสมหมาย ธมฺฺมสิิริิและ พระอาจารย์์จัันดีี กนฺฺตสาโร ท่่านมาอยู่่จำพรรษาก่่อนแม่่จะมาอยู่่ บางครั้้�งก็็จะขึ้้�นไปปฏิิบััติิอยู่่บนเขาเขีียว พระอาจารย์์มหาบุุญเลิิศ อายุุและพรรษามากกว่่า ท่่านเป็็นคนใจดีี พููดจาตรงๆ เสีียงดััง มีีเมตตากัับเหล่่าโยมอุุบาสกและอุุบาสิิกาที่่�สููงอายุุ วััตรปฏิิบััติิเข้้มงวด เมื่่�อได้้ พบเห็็นก็็ศรััทธาเคารพนัับถืือท่่าน ส่่วนพระอาจารย์์มหาสมหมาย ท่่านพรรษาและอายุุ น้้อยกว่่าพระอาจารย์์มหาบุุญเลิิศ เป็็นคนมีีระเบีียบ ท่่าทางเรีียบร้้อย พููดจาตรงไปตรงมา เช่่น เวลาสวดมนต์์ถ้้าใครออกเสีียงไม่่ถููก ท่่านก็็จะท้้วงติิงทัันทีี ท่่านมาอยู่่ที่่�วััดเขาฉลาก ก่่อนใคร ช่่วงนั้้�นท่่านจะนิ่่�งๆไม่่ค่่อยพููด อาจเป็็นเพราะอยู่่ในช่่วงมุ่่งมั่่�นที่่�จะศึึกษาพระ ธรรมวิินััย แม่่เป็็นคนชอบสนัับสนุุนเรื่่�องการศึึกษาอยู่่แล้้ว จึึงปวารณาอุุปถััมภ์์ท่่านเรื่่�อง ค่่ารถเดิินทางไปเรีียนและอื่่�นๆตามสมควร ส่่วนพระอาจารย์์จัันดีี ท่่านยิ่่�งเป็็นคนพููดน้้อย ใหญ่่อายุุและพรรษาน้้อยที่่�สุุด มีีวััตรปฏิิบััติิสงบเสงี่่�ยมเรีียบร้้อย เจอท่่านครั้้�งแรก ท่่านลง มาจากเขาเขีียว ก็็มองหน้้าแต่่ไม่่ได้้ทัักกััน แต่่สัังเกตเห็็นว่่าท่่านผอมมาก ต่่อมาได้้มีีโอกาส ได้้สนทนากัับท่่านจึึงรู้้�ว่่าสุุขภาพไม่่ดีี ขี้้�โรค ฟัันก็็ไม่่ดีี เหงืือกบวมบ่่อย แม่่ก็็รู้้�สึึกสงสาร อยากอุุปััฏฐาก จึึงขออนุุญาตหลวงพ่่อใช่่พาท่่านไปหาหมอเพื่่�อรัักษา ช่่วงนั้้�นวััดเขาฉลาก พอถึึงวัันพระ หลวงพ่่อใช่่จะให้้พระผลััดกัันลงไปเทศน์์ที่่� โบสถ์์ในตอนกลางคืืน แม่่ก็็จะได้้พบกัับพระตอนที่่�ลงมาเทศน์์หรืือที่่�ศาลาหอฉััน หากจะ พบสนทนากัันต้้องมีีพระมาอยู่่เป็็นเพื่่�อน ทุุกวัันตอนบ่่าย ๔ โมงเย็็น แม่่กัับน้้าจะช่่วยกััน ทำน้้ำปานะถวายพระ ซึ่่�งทั้้�ง ๓ องค์์จะแยกใส่่กระติิกเก็็บความเย็็นเล็็กๆ ๓ ใบ แม่่ได้้ฟัังธรรมะจากท่่าน พานั่่�งสมาธิิเดิินจงกรม อ่่านพระไตรปิิฎกและหนัังสืือ ธรรมะของหลวงพ่่อชา สุุภทฺฺโท เจ้้าอาวาสวััดหนองป่่าพง จ.อุุบลราชธานีี ให้้ฟััง ตอบ
25 ป็ัญหาธรู้รู้ม หนที่างแห่งการู้ดับุทีุ่กข์ และหนังสุือที่่�เก่�ยวกับุพุที่ธป็รู้ะวัติ ซึ่่�งป็้า แม่ และน�า ก็สุนใจิและศิรู้ัที่ธาในธรู้รู้มะของพรู้ะพุที่ธเจิ�าผู่านการู้ถื่ายที่อดอบุรู้มสุั�งสุอนของหลวงพ่อ ชา ซึ่่�งหลวงพ่อที่่านใช�ภาษาที่่�เข�าใจิง่าย จิ่งได�นำมาฝ่ึกป็ฎิบุัติเพื�อการู้พ�นทีุ่กข์ จิิตใจิก็เรู้ิ�ม เบุิกบุานสุงบุข่�น ด�วยแม่และน�าๆ ไม่เคุยเจิอพรู้ะที่่�ม่ป็ฏิป็ที่าที่่�ถืือสุันโดษ มักน�อย และแสุวงหา คุวามเพ่ยรู้ ม่วัตรู้ป็ฏิบุัติที่่�สุงบุเสุง่�ยมงดงามอย่างน่�มาก่อน จิ่งเกิดคุวามเคุารู้พรู้ักนับุถืือ และศิรู้ัที่ธา และด�วยอาจิจิะเป็็นวาสุนา บุารู้ม่ที่่�ได�รู้่วมสุรู้�างกันมา ที่ำให�แม่เกิดคุวามรู้้�สุ่ก ว่าที่ั�ง ๓ รู้้ป็เหมือนเคุยเป็็นแม่ล้กผู้กพันกันมาแต่อด่ต ต่อมาแม่ได�ขอเมตตาจิากที่่านขอ เป็็นแม่บุุญธรู้รู้ม และให�เรู้่ยกว่า “โยมแม่” และแม่จิะเรู้่ยกที่่านว่า “ล้กพรู้ะ” ซึ่่�งที่่านที่ั�ง ๓ ก็ได�ด้แลเอาใจิใสุ่เป็็นห่วงเป็็นใยโยมแม่ เหมือนกับุเป็็นพรู้ะล้กชายของแม่แที่�ๆ จินน�า ไพลินพ้ดกับุที่่านว่า “ถื�าพ่�จิิตต์เป็็นโยมแม่ ก็ต�องเรู้่ยก เกย้รู้ บุุญรู้อด และโยม ว่าโยมน�า ด�วยสุิเจิ�าคุะ” พรู้ะคุรู้้วิสุุที่ธิสุังวรู้ (หลวงพ่อใช่ สุุช่โว)
2๖ ที่่านเคุยพ้ดถื่งคุวามรู้้�สุ่กน่�กับุพวกเรู้าพ่�น�อง และ โยมวัดป็่าอัมพวันหลายคุนที่่�ได�ไป็กรู้าบุหลวงพ่อมหา บุุญเลิศิ แล�วกลับุมาเล่าให�ฟัังว่า ที่่านจิะถืามถื่งคุุณยายทีุ่กคุรู้ั�ง ว่าสุุขภาพโยมแม่เป็็นอย่างไรู้บุ�าง แล�วก็จิะย�อนเล่าคุวามหลัง คุวามผู้กพันที่่�ที่่านม่ต่อโยมแม่ ด�วยน�ำเสุ่ยงอ่อนโยนแจิ่มใสุว่า “ครั้งแรกที่ไดพบกับโยมแม คิดอยูในใจวาโยมอุบาสิกา คนนี้ ทำไมหนอถึงถูกชะตาเราจัง มีความออนโยนนุมนวล เหมือนกับเคยเปนแมลูกกันมาแตอดีตหรือเปลา เมื่อโยมขอให เรียกวาโยมแม ก็ยังไมกลาเรียกตอหนาคนอื่น เกรงจะไดรับคำ ครหาจากคนที่ไมเขาใจ จนกระทั่งเปยกนองสาวคนเล็กไดมี ครอบครัวเรียบรอยแลว จึงกลาที่จะเรียกวา ‘โยมแม’ อยาง เปดเผย” พระอาจารยิ่ม่หาบุญ่เล่ศ านทั้่นฺโน (ล้กพรู้ะองคุ์โต)
27 ที่่านเข่ยนบุรู้รู้ยายคุวามรู้้�สุ่กผู้กพันกับุโยมแม่ว่า พระอาจารยิ่ม่หาสั้ม่หม่ายิ่ ธม่มฺ่สั้่ร่ (ล้กพรู้ะองคุ์กลาง)
28 ที่่านบุรู้รู้ยายคุวามรู้้�สุ่กผู้กพันกับุ “โยมแม่” ผู่านบุที่กว่รู้�อยกรู้อง ที่่�ป็รู้ะพันธ์ไว�เมื�อป็ี พ.ศิ. ๒๕๒๖ และหนังสุือเรู้ื�อง “สุารู้ะจิิตตานุสุรู้ณ์ ตอน คุวามรู้ักของแม่” (ที่�ายเล่ม) พระอาจารยิ่จ้นด้่ กนฺต่สั้าโร (ล้กพรู้ะองคุ์เล็ก)
2๙
30
31
32 ผู้ริเริ่มสร้าง “สำ�นักสงฆ์สวนอัมพวัน” แม่่เล่่าให้้ลููกๆและลููกหลานวััดป่่าอััมพวัันฟัังต่่อถึึงเรื่่�องการมาสร้้างวััดว่่า น้้านิิวััติิ มาปรารภกัับแม่่ น้้าไพลิิน และน้้ารอด ว่่าอยากจะสร้้างสำนัักสงฆ์์และอยากให้้เป็็นสาขา วััดหนองป่่าพง พี่ ่�น้้องมีีความเห็็นตรงกััน จึึงพากัันไปกราบเรีียนปรึึกษาพระอาจารย์์มหา บุุญเลิิศ ซึ่่�งท่่านก็็เห็็นด้้วยและสนัับสนุุนเต็็มที่่� แรกๆน้้านิิวััติิเสนอที่่�ดิินของเขาที่่�เมืืองใหม่่ แต่่พระอาจารย์์มหาบุุญเลิิศมีีความเห็็นว่่าไม่่สััปปายะ เพราะเป็็นย่่านชุุมชน บัังเอิิญช่่วง นั้้�นพระอาจารย์์มหาตอง ซึ่่�งเป็็นสหธรรมิิกของพระอาจารย์์มหาบุุญเลิิศ ทราบว่่าเรากำลััง หาที่่�สร้้างสำนัักสงฆ์์ ท่่านเลยแนะนำให้้ลองไปดููที่่�แถวช่่องมะเฟืือง ตำบลหนองรีี เพราะ ท่่านเคยไปธุุดงค์์ปัักกลดอยู่่แถวสวนมะม่่วง (ปััจจุุบัันคืือบริิเวณกุุฏิิพระอาจารย์์ทวีี ติิดกัับ ที่่�ของหน่่วยป่่าไม้้) พระอาจารย์์มหาบุุญเลิิศ แม่่กัับน้้าก็็พากัันไปดูู ที่่�ดิินมีีหลายเจ้้าของ รวมมาถึึงบริิเวณที่่�เป็็นโบสถ์์ในปััจจุุบััน ตอนนั้้�นไม่่มีีใครยอมขาย มีีแปลงเดีียวที่่�ยอมขาย แต่่ขายเฉพาะที่่�ดิินไม่่รวมพืืชผล และมีีเงื่่�อนไขว่่าจะต้้องสร้้างวััด จึึงตกลงซื้้�อแปลงนี้้�ก่่อน (ปััจจุุบัันคืือเขตอุุบาสิิกา) แต่่ซื้้�อไว้้ก็็ยัังไม่่ได้้ทำอะไร ตอนนั้้�นพระอาจารย์์จัันดีีท่่านอยู่่ประเทศออสเตรเลีีย เพื่่�อไปช่่วยพระอาจารย์์ ชาคโรเผยแพร่่พระพุุทธศาสนา มีีสััญญา ๒ ปีี(พ.ศ. ๒๕๒๙-๒๕๓๑) ใกล้้เวลาที่่�อาจารย์์ จัันดีีจะกลัับเมืืองไทย แม่่กัับน้้าไพลิินก็็เขีียนจดหมายไปบอกว่่าได้้ซื้้�อที่่�ดิินสำหรัับสร้้าง สำนัักสงฆ์์ไว้้ นิิมนต์์ให้้กลัับมาพิิจารณา ท่่านก็็มีีจดหมายตอบโยมแม่่ว่่า ก็็ดีี ขอให้้สร้้าง บรรณศาลาเล็็กๆไว้้สััก ๑ หลััง เผื่่�ออาตมากลัับมาจะได้้มาอาศััยพัักภาวนาสบายๆสััก ๑ พรรษา เมื่่�อท่่านกลัับมาจากประเทศออสเตรเลีีย คณะญาติิโยมก็็ได้้นิิมนต์์ท่่านไป พิิจารณาที่่�ดิินที่่�ซื้้�อไว้้ โดยพระอาจารย์์มหาบุุญเลิิศ และพระอาจารย์์ญาณธมฺฺโมร่่วมเดิิน ทางไปด้้วย
33 บุน พรู้ะรู้าชวชิรู้ธรู้รู้มวิธาน (หลวงพ่อมหาตอง ธมฺมวุฑฺโฒ) ล่าง (จิากซึ่�ายไป็ขวา) น�านิวัติ แม่สุุดจิิตต์ น�าไพลิน น�ารู้ัชน่ (น�ารู้อด)
34 เมื�อพิจิารู้ณาด้พื�นที่่�ที่่�ซึ่ื�อไว� พรู้ะอาจิารู้ย์มหาบุุญเลิศิที่่าน ถืามพรู้ะอาจิารู้ย์จิันด่ว่า “ใช�ได�ไหม” ที่่านเฉยไม่ตอบุว่ากรู้ะไรู้ พรู้ะอาจิารู้ย์มหาบุุญเลิศิจิ่งบุอกว่า “ไม่เป็็นไรู้ไม่ชอบุแป็ลงน่�ยัง ม่อ่กแป็ลงที่่�เขาบุอกขาย” ก็เลยพากันไป็ด้ เมื�อพิจิารู้ณาแล�วม่ คุวามเห็นตรู้งกันว่าเป็็นสุถืานที่่�ที่่�เหมาะสุำหรู้ับุจิะป็ฏิบุัติภาวนา ม่คุวามรู้่มรู้ื�น ธรู้รู้มชาติสุวยงามโดยที่่�ไม่ต�องแต่งอะไรู้ เจิ�าของที่่� เขาที่ำไว�ด่แล�ว ม่มะพรู้�าว มะม่วง ขนุน กล�วยน�ำว�าเยอะ เมื�อไป็ ติดต่อกับุเจิ�าของที่่�ดิน ต่อรู้องจินได�รู้าคุาเหมาะสุมที่่� ๑๕๐,๐๐๐ บุาที่ พวกเรู้าพ่�ๆน�องๆก็ช่วยกันลงขันตามกำลังศิรู้ัที่ธา พรู้ะ อาจิารู้ย์มหาบุุญเลิศิมาจิัดแจิงเรู้่งที่ำการู้ก่อสุรู้�างเองหมด สุรู้�าง ศิาลามุงด�วยจิาก ๑ หลัง สุรู้�างกุฏิพรู้ะ โรู้งคุรู้ัว กั�นห�องที่่�โรู้งคุรู้ัว เป็็นที่่�พักของแม่และห�องเก็บุของ (ป็ัจิจิุบุันเป็็นโรู้งย�อม) ตอนนั�น พรู้ะอาจิารู้ย์จิันด่ที่่านก็ไม่ได�ตั�งใจิจิะอย้่ที่่�น่�หรู้อกนะ คุิดว่าจิะอย้่ จิำพรู้รู้ษากับุพรู้ะอาจิารู้ย์มหาบุุญเลิศิสุักพรู้รู้ษาแล�วจิะธุดงคุ์ ต่อไป็
35 ๑ ศิาลามุงจิากหลังแรู้ก ๒ กุฏิป็รู้ะธานสุงฆ์์ ๓ โรู้งคุรู้ัวหลังแรู้ก ๑ ๒ ๓
3๖ วิสุาขบุ้ชา ป็ี พ.ศิ. ๒๕๓๑ เป็็นวันเป็ิด “สุำนักสุงฆ์์สุวนอัมพวัน” ญาติโยมมากัน เยอะเลยที่ั�งใกล�ที่ั�งไกล ได�มารู้่วมอนุโมที่นา จิากนั�นการู้ก่อสุรู้�างเสุนาสุนะก็ยังดำเนินต่อ ไป็เรู้ื�อยๆ สุรู้�างกุฏิพรู้ะสุำหรู้ับุพรู้ะจิำพรู้รู้ษาเพิ�มอ่ก ๗ หลัง พรู้ะอาจิารู้ย์จิันด่เล่าให�แม่ฟััง ว่า พรู้รู้ษาแรู้กน่� พรู้ะเดชพรู้ะคุุณหลวงพ่อมหาสุุพงษ์ ธ้ตธมฺโม (พรู้ะคุรู้้สุิรู้ิภาวนาพิธาน) ที่่�ที่่านเคุารู้พศิรู้ัที่ธา ได�เมตตามาจิำพรู้รู้ษาด�วย นับุเป็็นนิมิตหมายแห่งคุวามเจิรู้ิญรูุ้่งเรู้ื�อง ของสุำนักสุงฆ์์สุวนอัมพวัน ที่ำให�ที่่านม่คุวามอบุอุ่นและม่กำลังใจิ ในการู้ที่่�จิะที่ำหน�าที่่� ป็รู้ะธานสุงฆ์์ต่อไป็ ในวันอาสุฬหบุ้ชา ก่อนเข�าพรู้รู้ษา ๑ วัน พรู้ะอาจิารู้ย์มหาบุุญเลิศิได�มอบุหมายให� พรู้ะอาจิารู้ย์จิันด่เป็็นผู้�ด้แลสุำนักสุงฆ์์สุวนอัมพวัน และจิะได�อย้่ด้แลโยมแม่ด�วย แล�วที่่าน ก็ลาโยมแม่ไป็จิำพรู้รู้ษาที่่� จิ.นคุรู้พนม ในวันนั�นเลย อาจิารู้ย์มหาบุุญเลิศิก็ไป็แล�ว แล�ว พรู้ะอาจิารู้ย์จิันด่จิะที่ิ�งโยมแม่ไป็อ่กองคุ์ได�อย่างไรู้ล่ะ ที่่านจิ่งจิำยอม เพรู้าะสุงสุารู้โยมแม่ ก็เลยอย้่ด�วยกันมาจิากวันนั�นจินถื่งวันน่� สุ่วนพรู้ะอาจิารู้ย์มหาสุมหมายได�ออกจิากวัดเขา ฉลากไป็จิำพรู้รู้ษาที่่�วัดป็่าภ้เขาที่อง จิ.อุบุลรู้าชธาน่ ล้กพรู้ะที่ั�ง ๒ ที่่�จิากแม่ไป็จิำพรู้รู้ษา ไกล นานคุรู้ั�งจิ่งจิะม่โอกาสุมาเย่�ยมโยมแม่ แต่ม่สุัญญากันว่าจิะต�องโที่รู้ศิัพที่์มาหาโยมแม่ บุ่อยๆ
37 ๑ พรู้ะคุรู้้สุิรู้ิภาวนาพิธาน (หลวงพ่อมหาสุุพงษ์ ธ้ตธมฺโม) ๒ พิธ่ถืวายเสุนาสุนะ วันวิสุาขบุ้ขา พ.ศิ. ๒๕๓๑ (พรู้ะป็รู้ะธาน โยมพ่�สุาวของ พรู้ะอาจิารู้ย์มหาบุุญเลิศิเป็็น ผู้�ถืวาย) ๓ น�านิวัติ รู้่วมพิธ่ถืวายฯ ๔ คุุณพ่อภักด่ รู้่วมพิธ่ถืวายฯ ๑ ๒ ๓ ๔
38 แม่่ยัังเล่่าเรื่่�องอดีีตให้้เราฟัังต่่อว่่า แรกๆมาอยู่่ ถนนหนทางไม่่สะดวกสบายอย่่าง นี้้�ลำบากมากๆเลย ทางรถวิ่่�งเป็็นหลุุมเป็็นบ่่อ เข้้าออกทีีลำบาก รถราก็็ไม่่มีี พระต้้องเดิิน เวลาจะออกไปธุุระในเมืือง บางครั้้�งฝนตกหนััก น้้ำป่่าจากภููเขาซึ่่�งล้้อมอยู่่ไหลทะลัักลง มาท่่วมทำให้้ทางขาด ตึ๋๋�ง (ไพรััชน์์ชลเจริิญ) ซึ่่�งตอนนั้้�นเป็็นปลััดอำเภอศรีีราชา เห็็นแม่่ กัับหลวงพี่่�และพระลำบาก จึึงได้้ติิดต่่อของบประมาณจากทางจัังหวััดมาทำถนนลููกรัังให้้ ส่่วนห้้องพัักที่่�แม่่อยู่่มัันค่่อนข้้างอึึดอััดไม่่โปร่่ง จึึงให้้เปิ้้�ล (ลููกชายน้้าเกยููรที่่�รัักเหมืือนลููก) หาช่่างมาสร้้างหลัังใหม่่ให้้ (ปััจจุุบัันปรัับปรุุงเป็็นเรืือนรัับรองพระเถระ ฝั่่�งเก่่า) พอถนนทางเข้้าเริ่่�มดีีขึ้้�นก็็เริ่่�มมีีคนเข้้ามาทำบุุญเพิ่่�มมากขึ้้�น ได้้ฟัังธรรมะที่่�พระ อาจารย์์จัันดีีเทศน์์ก็็ประทัับใจ เข้้าใจง่่าย จึึงบอกต่่อๆกััน ชัักชวนกัันมาก มีีทั้้�งผู้้�ใหญ่่และ เด็็กวััยรุ่่น ตอนนั้้�นแหละที่่�ได้้เจอกัับย้้งและหนอม (นิิวััฒน์์และบุุญถนอม ภููริิภาคย์์วงศ์์) ที่่� เข้้ามาทำบุุญแล้้วประทัับใจชอบใจ จึึงเข้้ามาวััดบ่่อยๆ ซื้้�อของซื้้�ออาหารมาถวายพระ ทุุก ครั้้�งจะมีีขนมต่่างๆที่่�แม่่ชอบมาฝาก มาช่่วยงานวััด จนสนิิทกััน ย้้งกัับหนอมจะช่่วยดููแล อุุปััฏฐากพระและดููแลแม่่ ช่่วยงานวััดทุุกอย่่าง จนทำให้้รู้้�สึึกรัักและเอ็็นดููเหมืือนลููก หลาน และเขา ๒ คนก็็รัักแม่่มาก เคารพเชื่่�อฟัังและเต็็มใจช่่วยเหลืืองานทุุกอย่่าง แม่่พููด กัับลููกๆเสมอ ว่่า ย้้งกัับหนอมไม่่ใช่่ญาติิแต่่ก็็เหมืือนญาติิ ดููแลจััดการเรื่่�องความเป็็นอยู่่ อาหารการกิินของแม่่จนถึึงทุุกวัันนี้้�แม่่ไว้้ใจย้้งมาก สอนเรื่่�องการดููแลบริิหารจััดการ และ ควบคุุมระเบีียบและการปฏิิบััติิต่่างๆที่่�แม่่ได้้วางไว้้ตามแบบฉบัับของวััดหนองป่่าพง ให้้ ควบคุุมการเงิินของวััด ต่่อมาได้้รัับการแต่่งตั้้�งให้้เป็็นไวยาวััจกร ตั้้�งแต่่แม่่วางมืือจากการ ดููแลเรื่่�องต่่างๆของวััด ๑ น้้ำเซาะทางขาด ๒,๓ กุุฏิิบุุณยโสภณ ๔ ญาติิโยมที่่�มาวััดในยุุคแรกๆ ๓๑ ๒ ๔
3๙
40 สร้�งศ�ล�อเนกประสงค์หลังใหม่ อย้่ฝ่ั�งเก่ามาได� ๑๐ ป็ี ญาติโยมมาที่ำบุุญ มาป็ฏิบุัติธรู้รู้มรู้ักษาศิ่ลในวันพรู้ะมากข่�น ศิาลาไม่ สุามารู้ถืรู้องรู้ับุได� ป็รู้ะกอบุกับุชำรูุ้ดที่รูุ้ดโที่รู้ม ป็ลวก ข่�น หลังคุารู้ั�ว จิ่งจิำเป็็นต�องหาที่่�เพื�อสุรู้�างศิาลาใหม่ เลยได�ตกลงซึ่ื�อที่่�ดินที่่�ติดกับุแป็ลงแรู้กที่่�ซึ่ื�อไว�แล�ว และ สุรู้�างศิาลาอเนกป็รู้ะสุงคุ์บุนที่่�ดินผูืนน่� รู้้ป็แบุบุของ ศิาลาหลังใหม่เป็็นแนวคุิดของพรู้ะอาจิารู้ย์จิันด่ ซึ่่�ง สุรู้�างด�วยสุถืาป็ัตยกรู้รู้มแบุบุเรู้่ยบุๆ แต่ให�คุวามรู้้�สุ่กที่่� ด่ เป็็นศิาลาที่่�งดงามแต่ไม่หรู้้หรู้าอลังการู้ ศิาลาหลังน่� สุำเรู้็จิได�ด�วยอาศิัยศิรู้ัที่ธาของญาติโยมมาช่วยกันคุนละ ไม�คุนละมือ ลำพังเรู้าป็ัจิจิัยที่่�หาได�คุงลำบุาก เมื�อศิาลา สุรู้�างเสุรู้็จิ เรู้าก็ย�ายมาที่ำกิจิกรู้รู้มต่างๆที่่�ศิาลาใหม่ แที่นศิาลาเก่า
41 พิธ่วางศิิลาฤกษ์อุโบุสุถื
42
43 ช่วงน่�เป็ิ�ลได�เข�ามาช่วยด้แลงานก่อสุรู้�างและช่วยกิจิการู้ งานต่างๆของวัด และได�สุรู้�างกุฏิให�ป็้าย�ายมาอย้่ที่่�ฝ่ั�งใหม่ ชื�อ “กุฏิคุุณแม่เกย้รู้” อุที่ิศิให�แม่ผู้�ล่วงลับุ ตอนน่�แม่ม่เรู้ื�องเล่าที่่�น่า ตื�นเต�นให�พวกเรู้าฟัังว่า แม่กำลังอุ่นกับุข�าวด�วยเตาแก๊ซึ่ อย้่ๆ ไฟัก็ลุกที่่วมลามไป็ติดชั�นวางจิานที่่�เป็็นพลาสุติก แม่ตกใจิมาก กรู้ะโดดผูละจิากเตา แล�วก็ตะโกนรู้�องโหวกเหวกเพื�อขอคุวาม ช่วยเหลือ “ไฟัไหม� ไฟัไหม� คุุณพรู้ะช่วยไฟัไหม�ๆ” พรู้ะอาจิารู้ย์ จิันด่มาจิากที่่�ไหนไม่รู้้� ตรู้งเข�าป็ิดถืังแก๊ซึ่ แล�วคุว�าชั�นพลาสุติก ที่่�ไฟัลุกที่่วมออกไป็ที่ิ�งข�างนอก แม�เพลิงจิะสุงบุแล�ว แต่ใจิแม่ยัง ไม่สุงบุ ยังตกใจิใจิสุั�นไม่หาย พรู้ะอาจิารู้ย์จิันด่จิ่งพ้ดติดตลกว่า “เห็นไหมน่�...โยมแม่ โยมแม่ตะโกนเรู้่ยกคุุณพรู้ะช่วยๆ พรู้ะก็มา ช่วยโยมแม่เลย” แม่เลยหัวเรู้าะออก จิากนั�นมาแม่ก็ไม่ยอมใช�เตา แก๊ซึ่อ่กเลย
44 สร้�ง “พระพุทธโพธิญ�ณ” เมื�อม่ศิาลาอเนกป็รู้ะสุงคุ์แล�ว พรู้ะอาจิารู้ย์จิันด่ที่่านม่ คุวามคุิดว่าเรู้าคุวรู้ม่พรู้ะป็รู้ะธานป็รู้ะจิำศิาลาด�วย ได�ป็รู้่กษา แม่และญาติโยมซึ่่�งทีุ่กคุนก็เห็นด�วย โดยให�ที่่านเป็็นผู้�ดำเนิน การู้ออกแบุบุที่ั�งหมด ซึ่่�งแนวคุวามคุิดของที่่าน ต�องการู้ให�เป็็น พรู้ะพุที่ธรู้้ป็ที่่�แกะสุลักด�วยหิน จิ่งพากันไป็ด้ที่่�อ่างศิิลา ซึ่่�งม่รู้�าน รู้ับุแกะสุลักหินอย้่หลายรู้�าน ก็ไป็ติดใจิผูลงานฝ่ีมือการู้แกะสุลัก ของ คุุณสุุรู้ิยนต์ แก�วสุกุล เจิ�าของรู้�านสุยามแกรู้นิต จิ่งตกลงว่า จิ�างที่ำการู้แกะสุลัก โดยใช�หินที่รู้ายสุ่เข่ยว ซึ่่�งเป็็นหินที่่�ม่คุุณภาพ แม่จิะเป็็นคุนที่่�จิะที่ำอะไรู้ ต�องเรู้็ว ต�องด่ รู้ะหว่างการู้ แกะสุลัก แม่จิะให�ย�งขับุรู้ถืพาแม่กับุพรู้ะอาจิารู้ย์ไป็ด้คุวามคุืบุ หน�าของการู้ที่ำงานของช่างบุ่อยมาก บุางช่วงไป็สุองวันคุรู้ั�ง หน่�ง ติชมให�ช่างแก�ไขจินสุำเรู้็จิงดงามสุมดังคุวามตั�งใจิ ใคุรู้ได� เข�ามากรู้าบุจิะรู้้�สุ่กสุัมผูัสุได�ถื่งคุวามเมตตา และเกิดคุวามศิรู้ัที่ธา ในองคุ์พรู้ะป็รู้ะธาน ใช�เวลาแกะสุลักที่ั�งหมด ๑ ป็ี กับุ ๑ เดือน และอัญเชิญมาป็รู้ะดิษฐานภายในศิาลาอเนกป็รู้ะสุงคุ์ในวันที่่� ๑ มกรู้าคุม พ.ศิ. ๒๕๔๒