BUKU PANDUAN PISA

i HALAMAN PENDAHULUAN..................................................................................................................................... 1 Program Peningkatan Pencapaian Malaysia dalam TIMSS dan PISA................................................. 1 Tujuan............................................................................................................................................... 1 Susunan ............................................................................................................................................ 1 UNIT 1: LATAR BELAKANG PISA DAN PENCAPAIAN MALAYSIA DALAM PISA 2012................................ 2 1.1 Apakah Objektif PISA? ........................................................................................................... 2 1.2 Negara Manakah Yang Menyertai Pisa?................................................................................ 3 1.3 Mengapakah Malaysia Menyertai PISA? ............................................................................... 4 1.4 Bagaimana PISA Ditadbir?..................................................................................................... 5 1.4.1 Fokus Literasi................................................................................................................. 5 1.4.2 Bahasa Pengantar.......................................................................................................... 5 1.4.3 Populasi dan Pensampelan............................................................................................ 5 1.4.4 Apakah instrumen kajian PISA? .................................................................................... 6 1.5 Bagaimanakah Pencapaian Murid Malaysia dalam Literasi Bacaan PISA?............................ 7 1.5.1 Pencapaian keseluruhan Literasi Bacaan Pisa 2012 ...................................................... 7 1.5.2 Tahap Kecekapan Murid dalam Bacaan ........................................................................ 8 1.5.3 Tahap Kecekapan Bacaan Murid Bandar dan Luar Bandar............................................ 9 1.5.4 Tahap Kecekapan Bacaan Mengikut Jantina ............................................................... 10 1.5.5 Tahap Kecekapan Bacaan Mengikut Jenis Sekolah...................................................... 11 1.6 Apakah Punca kepada Pencapaian yang Kurang Memberangsangkan?.............................. 12 1.7 Apakah Sasaran Malaysia dalam PISA? ............................................................................... 12 1.8 Apakah Strategi untuk Mencapai Sasaran? ......................................................................... 13 UNIT 2: LITERASI BACAAN PISA.......................................................................................................... 14 2.1 Kerangka Literasi Bacaan PISA 2018........................................................................................ 14 2.2 Konsep Literasi ......................................................................................................................... 14

ii 2.2.1 Teori Kognitif Bacaan dan Literasi Bacaan......................................................................... 15 2.2.2 Tuntutan kepada Literasi Bacaan yang Tinggi ................................................................... 15 2.3 Kepentingan Literasi Bacaan .................................................................................................... 16 2.3.1 Teks Dinamik dalam Literasi Bacaan.................................................................................. 16 2.3.2 Aspek bukan Kognitif dalam Literasi Bacaan ..................................................................... 16 2.4 Definisi Literasi Bacaan PISA.................................................................................................... 17 2.4.1 Huraian Definisi Literasi Bacaan ........................................................................................ 17 2.5 Domain Literasi Bacaan............................................................................................................ 19 2.5.1 Mod................................................................................................................................... 20 2.5.2 Situasi................................................................................................................................ 20 2.6 Teks.......................................................................................................................................... 21 2.6.1 Objek teks ......................................................................................................................... 21 2.6.2 Ciri-ciri teks ....................................................................................................................... 22 2.6.3 Alat dan ciri-ciri navigasi.................................................................................................... 22 2.7 Medium.................................................................................................................................... 23 2.8 Ruang Paparan Teks................................................................................................................. 23 2.8.1 Teks tetap........................................................................................................................... 23 2.8.2 Teks dinamik ...................................................................................................................... 23 2.9 Format Teks ............................................................................................................................. 24 2.9.1 Teks berurutan (continuous text) ..................................................................................... 24 2.9.2 Teks tidak berurutan (non-continuous text)...................................................................... 24 2.9.3 Teks gabungan (mixed text) .............................................................................................. 24 2.9.4 Teks pelbagai (multiple text) ............................................................................................. 25 2.10 Jenis Teks ............................................................................................................................... 25 2.10.1 Teks perihalan ................................................................................................................. 25 2.10.2 Teks penceritaan ............................................................................................................. 26 2.10.3 Teks pendedahan (eksposisi)........................................................................................... 26

iii 2.10.4 Teks penghujahan ........................................................................................................... 27 2.10.5 Teks arahan ..................................................................................................................... 27 2.10.6 Teks transaksi.................................................................................................................. 27 2.11 Aspek...................................................................................................................................... 29 2.11.1 Aspek mengakses dan mendapatkan .............................................................................. 30 2.11.2 Aspek mengintegrasikan dan mentafsir.......................................................................... 31 2.11.3 Aspek membuat refleksi dan menilai .............................................................................. 33 2.11.4 Proses kognitif dalam aspek bacaan................................................................................ 35 2.11.5 Aspek dan subdomain aspek ........................................................................................... 38 2.12 Format Respons...................................................................................................................... 42 2.12.1 Pertimbangan bagi penetapan format respons ............................................................... 42 2.12.2 Tugasan mengikut kriteria pengekodan PISA 2018......................................................... 43 2.13 Pengekodan dan Penskoran................................................................................................... 44 2.13.1 Pentaksiran Literasi Bacaan............................................................................................. 44 2.13.2 Faktor-faktor yang Mempengaruhi Kesukaran Item ....................................................... 45 2.14 Laporan Literasi Membaca .................................................................................................... 46 2.14.1 Pentafsiran dan Penggunaan Data .................................................................................. 46 2.14.2 Tahap kecekapan literasi bacaan..................................................................................... 47 2.14.3 Penskoran dan pengekodan ............................................................................................ 49 2.15 Meningkatkan Keupayaan Deskriptif Skala PISA ................................................................... 54 2.15.1 Contoh variasi Item: Macondo......................................................................................... 54 2.15.2 Contoh Variasi Item: Notis Pasar Raya............................................................................. 57 2.15.3 Contoh Variasi Item: Demokrasi di Athens...................................................................... 60 2.16 Penggunaan Item PISA dalam Pengajaran dan Pembelajaran Bahasa Melayu ..................... 63 2.17 Sukatan Pelajaran Bahasa Melayu Sekolah Menengah dan Literasi Bacaan PISA................. 63 2.16.1 Perkaitan antara Kurikulum Bahasa Melayu Sekolah Menengah dengan Aspek PISA.... 64 2.16.2 Perkaitan antara Huraian Sukatan Pelajaran Bahasa Melayu Tingkatan Tiga dengan Aspek PISA............................................................................................................................................. 65

iv UNIT 3: KEMAHIRAN BERFIKIR ARAS TINGGI DALAM PISA................................................................ 69 3.1 Kepentingan KBAT................................................................................................................... 69 3.1.1 KBAT dalam penggubalan kurikulum kebangsaan............................................................. 69 3.1.2 KBAT dalam Aspirasi Pendidikan ....................................................................................... 69 3.1.3 KBAT dalam transformasi pentaksiran .............................................................................. 70 3.1.4 KBAT dalam trend global dan kemahiran abad ke-21 ....................................................... 70 3.2 Konsep dan Definisi KBAT ........................................................................................................ 70 3.2.1 Konsep KBAT .................................................................................................................... 70 3.2.2 Definisi KBAT .................................................................................................................... 71 3.2.3 KBAT dalam Domain Literasi Bacaan PISA ........................................................................ 73 3. 3 Strategi KBAT dalam Pengajaran dan Pembelajaran .............................................................. 75 3.4 Soalan dan penyoalan ............................................................................................................... 75 3.4.1 Kepentingan soalan dan penyoalan yang betul.................................................................. 75 3.4.2 Pelbagai tujuan penyoalan................................................................................................. 76 3.4.3 Panduan penyoalan............................................................................................................ 78 3.4.4 Soalan daripada murid ....................................................................................................... 79 3.5 Penggunaan Alat Berfikir yang Lain ......................................................................................... 80 3.5.1 Peta minda (Mind Mapping) ............................................................................................ 80 3.5.2 Lapan peta pemikiran i-Think ........................................................................................... 81 3.5.3 Enam topi berfikir............................................................................................................. 83 3.5.4 Pengurusan grafik............................................................................................................. 85 3.5.5 Cort 1................................................................................................................................ 87 3.5.6 Tabiat Minda ..................................................................................................................... 87 3.6 Mengubah Jenis Tugasan ......................................................................................................... 88 3.6.1 Ciri-ciri tugasan yang diperlukan ....................................................................................... 88 3.6.2 Kata tugas.......................................................................................................................... 89 3.7 Pendekatan Pengajaran yang Pelbagai.................................................................................... 93

v 3.7.1 Pendekatan berbentuk menaakul dan pembelajaran inkuiri ............................................. 93 3.7.2 Penggunaan teknologi........................................................................................................ 93 3.7.3 Belajar dengan membuat dan mengaplikasikan ................................................................ 93 3.8 Berkomunikasi dan Memberikan Motivasi Secara Berkesan................................................... 94 3.9 Pelibatan Aktif dan Kolobarasi Murid...................................................................................... 94 3.10 Membentuk Persekitaran yang Mendorong Berfikir............................................................. 95 3.11 Peluang Mencipta .................................................................................................................. 95 3.12 Mentaksir Pencapaian Berfikir ............................................................................................... 95 3.12.1 Kata tugas dalam penyoalan dan item pentaksiran KBAT ................................................ 95 3.13 Kesimpulan............................................................................................................................ 97 4.0 STRATEGI DAN TEKNIK PEMAHAMAN BACAAN........................................................................... 98 4.1 Pengenalan .............................................................................................................................. 98 4.2 Pembacaan di Malaysia........................................................................................................... 98 4.2.1 Trend Pembacaan .............................................................................................................. 98 4.2.2 Kajian Pembacaan ............................................................................................................. 98 4.3 Definisi Bacaan.......................................................................................................................... 99 4.4 Jenis Bacaan.............................................................................................................................. 99 4.5 Tahap Pemahaman Bacaan .................................................................................................... 100 4.6 Penyoalan dalam Pemahaman Bacaan................................................................................. 102 4.7 Definisi Strategi Pemahaman Bacaan..................................................................................... 105 4.8 Kepentingan Strategi Bacaan ................................................................................................. 105 4.9 Strategi Bacaan Pemahaman ................................................................................................. 105 4.9.1 Strategi kognisi, sokongan dan metakognisi................................................................... 106 4.9.2 Strategi bawah ke atas dan atas ke bawah...................................................................... 106 4.9.3 Strategi sebelum, semasa dan selepas bacaan................................................................ 106 4.9.4 Strategi hubungan soalan dengan jawapan .................................................................... 107 4.9.5 Kepentingan strategi hubungan soalan dengan jawapan.......................................... 108

vi 4.9.6 Cara menggunakan strategi hubungan soalan dengan jawapan ............................... 108 4.9.5 Strategi bacaan kritis...................................................................................................... 109 4.10 Teknik Bacaan ...................................................................................................................... 113 4.10.1 Teknik Bacaan Luncuran dan Bacaan Imbasan............................................................... 113 4.10.2 Teknik 5W1H................................................................................................................. 114 4.10.3 Teknik THRILD............................................................................................................... 115 4.10.4 Teknik paragambar...................................................................................................... 117 4.10.5 Teknik tanda QUACK ..................................................................................................... 117 4.10.6 Teknik tanda ACID ........................................................................................................ 118 4.10.7 CHATT.......................................................................................................................... 118 4.10.8 Teknik Bacaan KWLH..................................................................................................... 120 4.10.9 Teknik bacaan SQ4R (Survey-Question-Read-Record-Recite-Reflect) ........................... 122 4.10.5 Teknik bacaan RADAR ................................................................................................... 125 4.9.11 Teknik bacaan REAP (Read-Encode-Annote-Ponder) ..................................................... 126 4.10.12 Teknik PMIT................................................................................................................ 127 4.11.1 Kaedah bacaan berpasangan......................................................................................... 127 4.11.2 Kaedah bacaan timbal balik........................................................................................... 127 RUJUKAN........................................................................................................................................... 130 GLOSARI............................................................................................................................................ 132

vii SENARAI JADUAL Jadual 1: Doman Utama dalam Pusingan PISA...................................................................................... 5 Jadual 2: Kedudukan dan skor Negara/Wilayah dalam Literasi Bacaan PISA 2012 ............................... 7 Jadual 3: Perbandingan Pencapaian Malaysia dalam PISA 2009 dengan PISA 2012 ............................. 8 Jadual 4: Sasaran Tugasan Berdasarkan Domain Situasi PISA 2015 .................................................... 21 Jadual 5: Perincian Domain Aspek PISA .............................................................................................. 30 Jadual 6: Sasaran Taburan Tugasan Mengikut Aspek Teks PISA 2015................................................. 36 Jadual 7: Domain Kognitif 2018 .......................................................................................................... 36 Jadual 8: Aspek, Subdomain Aspek dan Contoh Item Literasi Bacaan PISA ........................................ 38 Jadual 9: Anggaran Pengagihan Tugasan Mengikut Kriteria ............................................................... 43 Jadual 10: Skala Bacaan PISA 2015 ..................................................................................................... 47 Jadual 11: Perincian Skala Bacaan dan Tahap Kecekapan Bacaan PISA 2015..................................... 48 Jadual 12: Hasil Pembelajaran Bidang Maklumat dan Bidang Estetik dalam Huraian Sukatan Pelajaran Bahasa Melayu Tingkatan Tiga yang Sejajar dengan Aspek PISA........................................ 66 Jadual 13: Penerangan KBAT............................................................................................................... 72 Jadual 14: Kata Tugas dan Soalan yang Berkaitan dan........................................................................ 89 Jadual 16: Kata Tugas dalam Penyoalan dan Item Pentaksiran.......................................................... 95 Jadual 17: Teks dan Skrip, Tahap Pemikiran dan Contoh Soalan Pemahaman.................................. 103 Jadual 18: Contoh Pengurusan Grafik KWLH yang telah dilengkapkan ............................................ 122

viii SENARAI RAJAH Rajah 1: Peta Taburan Anggota dan Rakan OECD yang Menyertai PISA 2012 ..................................... 3 Rajah 2 Tahap Kecekapan Bacaan Murid Malaysia Tahun 2009, 2012.................................................. 9 Rajah 3: Pencapaian Kecekapan Bacaan Murid Sekolah Bandar dan.................................................. 10 Rajah 4: Tahap Kecekapan Bacaan Mengikut Jantina ......................................................................... 10 Rajah 5:Tahap Kecekapan Bacaan Mengikut Jenis Sekolah................................................................. 11 Rajah 6: Situasi dalam PISA................................................................................................................. 20 Rajah 7: Ciri Navigasi........................................................................................................................... 22 Rajah 8: Teks Tetap PISA 2009-2018................................................................................................... 23 Rajah 9: Teks Dinamik PISA 2009-2018 .............................................................................................. 23 Rajah 10: Jenis dan Objek Teks ........................................................................................................... 28 Rajah 11: Klasifikasi Domain Aspek..................................................................................................... 29 Rajah 12: Saling Hubungan antara Tugasan, Teks dan Aspek Bacaan ................................................. 35 Rajah 13: Item Macondo dalam Format Pentaksiran Berasaskan Komputer 2015 ............................ 56 Rajah 14: Item Notis Pasar Raya dalam Format Pentaksiran Berasaskan Komputer........................... 59 Rajah 15: Item Demokrasi di Athens dalam Format Pentaksiran ........................................................ 60 Rajah 16: Item Demokrasi di Athens dalam Format Pentaksiran ........................................................ 62 Rajah 17: Hubung kait Taksonomi Domain Kognitif dengan Klasifikasi Kemahiran Berfikir Aras Rendah dan Aras Tinggi ...................................................................................................................... 72 Rajah 18: Saling Hubungan antara KBAT dengan Aspek Bacaan ......................................................... 73 Rajah 19: Saling hubungan antara KBAT, Domain Literasi Bacaan .................................................... 74 Rajah 20: Tujuan Penyoalan dan Contoh Soalan KBAT....................................................................... 76 Rajah 21: Contoh Peta Minda Penyelesaian Masalah Pemanasan Global.......................................... 80 Rajah 22: Contoh Peta Minda Ringkasan Bab1 Buku Teks Mata Pelajaran Sejarah ........................... 81 Rajah 23: Lapan Peta Pemikiran i-THINK............................................................................................ 83 Rajah 24: Enam Topi Berfikir.............................................................................................................. 84 Rajah 25: Pengurusan Grafik Membanding Beza Dua Teknologi ........................................................ 86

ix Rajah 26: Taksonomi Pemahaman Bacaan Barret............................................................................. 102 Rajah 27: Contoh Borang THRILD...................................................................................................... 116 Rajah 28: Borang CHATT ................................................................................................................... 119 Rajah 29: Pengurusan Grafik KWLH .................................................................................................. 121 Rajah 30: Teknik SQ4R ...................................................................................................................... 123 Rajah 31: Teknik RADAR.................................................................................................................... 125 Rajah 32: Teknik REAP ...................................................................................................................... 126 Rajah 33: Kaedah Bacaan Timbal Balik.............................................................................................. 128

0

1 PENDAHULUAN Malaysia mengambil bahagian dalam dua kajian pentaksiran peringkat antarabangsa iaitu Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) dan Programme for International Student Assessment (PISA) untuk menilai mutu pendidikan negara dan membandingkan pencapaian murid Malaysia dengan murid di negara lain yang menyertai pentaksiran tersebut. TIMSS mengukur pencapaian murid tingkatan dua dalam sains dan matematik, manakala PISA mentaksir prestasi murid dalam sains, matematik, literasi bacaan dan penyelesaian masalah. Berdasarkan laporan PISA 2012, pencapaian murid di negara ini tidak memberangsangkan. Malaysia berada pada kelompok sepertiga ke bawah dan skor yang jauh di bawah skor purata OECD. Malaysia serius untuk membaiki prestasi ini. Lantaran itu, Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia (PPPM) 2013-2015 menetapkan sasaran untuk meningkatkan skor dan kedudukan ini kepada kelompok sepertiga teratas bagi kedua-dua pentaksiran menjelang tahun 2025. Program Peningkatan Pencapaian Malaysia dalam TIMSS dan PISA Bahagian Pembangunan Kurikulum (BPK) telah diberi tanggungjawab untuk merancang dan melaksanakan inisiatif untuk meningkatkan pencapaian Malaysia dalam TIMSS dan PISA. Pembangunan Buku Panduan Guru bagi Literasi Bacaan PISA ialah satu daripada projek intervensi di bawah inisiatif ini. Program ini turut menyokong satu lagi sasaran penting PPPM iaitu meningkatkan penyerapan Kemahiran Berfikir Aras Tinggi (KBAT) dalam pengajaran dan pembelajaran serta soalan yang menguji KBAT dalam pentaksiran berasaskan sekolah dan berpusat. Tujuan Pembinaan Buku Panduan Guru bagi Literasi Bacaan PISA bertujuan untuk memberi maklumat kepada guru berkaitan pelbagai aspek dan literasi bacaan dalam PISA. Buku ini juga boleh dijadikan sumber dan panduan kepada guru untuk menerapkan konsep bacaan serta pentaksiran berbentuk PISA. Susunan Buku Panduan Guru bagi Literasi Bacaan PISA terdiri daripada bahagian berikut: Latar Belakang PISA dan Pencapaian Malaysia dalam Literasi Bacaan PISA 2012 Literasi Bacaan PISA Kemahiran Berfikir Aras Tinggi dalam PISA Strategi dan Teknik Bacaan

2 UNIT 1: LATAR BELAKANG PISA DAN PENCAPAIAN MALAYSIA DALAM PISA 2012 1.1 Apakah Objektif PISA? Kajian PISA dilaksanakan untuk: a) mengukur sejauh mana murid berumur sekitar 15 tahun dalam sesuatu sistem persekolahan telah menguasai pengetahuan dan kemahiran yang diperlukan untuk membolehkan mereka mengambil bahagian sepenuhnya dalam masyarakat moden; b) mengukur tahap kemahiran atau kompetensi bagi kehidupan sebenar (real-life skills) yang berkaitan dengan bacaan, matematik dan sains dalam keperluan seharian dan dalam bidangbidang yang berkaitan; dan c) menguji penggunaan pengetahuan dan kemahiran praktikal berdasarkan gagasan bahawa pemerolehan literasi ialah proses pembelajaran sepanjang hayat. PISA ialah akronim bagi Programme for International Student Assessment atau Program Pentaksiran Murid Antarabangsa. Program pentaksiran ini dianjurkan oleh Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD)/Pertubuhan Kerjasama dan Pembangunan Ekonomi. OECD telah membangunkan kajian PISA yang diiktiraf di peringkat antarabangsa, sebagaimana kajian pentaksiran yang lain seperti Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) dan Progress in International Reading Literacy Study (PIRLS) yang dianjurkan oleh International Evaluation of Educational Achievement (IEA). Setiap pentaksiran ini mempunyai fokus yang tersendiri. PISA mula ditadbirkan pada tahun 2000 dan dikendalikan setiap tiga tahun. PISA memfokuskan tiga literasi utama, iaitu matematik, sains dan bacaan. Tumpuan pentaksiran PISA berorientasikan dasar dan bukan pada kandungan kurikulum iaitu keupayaan murid untuk mengaplikasikan pengetahuan dalam kehidupan sebenar. Apakah PISA?

3 1.2 Negara Manakah Yang Menyertai Pisa? Pada pusingan tahun 2012, sebanyak 65 buah negara, iaitu 31 buah negara anggota OECD dan 34 buah negara rakan OECD telah menyertai PISA. Semua negara maju menyertai PISA. Malaysia ialah negara bukan anggota OECD, dan menyertai PISA kali pertamanya pada tahun 2009. Rajah 1 berikut menunjukkan peta taburan anggota OECD dan rakan OECD yang menyertai PISA 2012. Dalam PISA 2018, dijangka lebih banyak negara menyertai, antaranya Brunei. Rajah 1: Peta Taburan Anggota dan Rakan OECD yang Menyertai PISA 2012 Negara ahli OECD Negara Rakan Ekonomi & PISA 2012 Negara Rakan dalam Pusingan Lalu

4 1.3 Mengapakah Malaysia Menyertai PISA? Penyertaan Malaysia dalam PISA berkait dengan dasar dan visi pendidikan negara. Matlamat dasar pendidikan Malaysia adalah untuk membolehkan rakyat mendapat faedah daripada ekonomi global. Penambahbaikan dasar pendidikan memberikan tumpuan untuk memastikan pendidikan yang berkualiti, perkhidmatan dan kecekapan dalam proses pendidikan serta peluang pendidikan yang saksama kepada semua. Pencapaian matlamat pendidikan ini bergantung pada maklumat yang tepat tentang prestasi sebenar sistem pendidikan. Malaysia, sebagaimana negara lain, memantau pembelajaran murid dan prestasi sekolah melalui sistem pentaksiran dan peperiksaan tempatan. Walau bagaimanapun, dalam ekonomi global kini, kayu ukur kejayaan persekolahan tidak boleh menggunakan standard kebangsaan sahaja tetapi mestilah dibandingkan dengan prestasi negara-negara lain pada peringkat antarabangsa. Oleh itu, hasil kajian dan laporan PISA daripada penyertaan Malaysia dalam PISA membolehkan perubahan yang berikut dilakukan: membantu penggubal dan pembuat dasar negara mendapatkan maklumat tepat mengenai sistem pendidikan; membuat perbandingan pada peringkat antarabangsa dan membolehkan Malaysia belajar dan mengambil contoh daripada sistem pendidikan negara-negara yang menunjukkan prestasi yang sangat baik dalam PISA; menjajarkan dapatan kajian PISA dengan Pelan Pembangunan Pendidikan Malaysia PPPM (2013- 2025) khususnya transformasi kurikulum dan pentaksiran; menyediakan murid untuk kehidupan masa hadapan serta mampu mengaplikasikan pengetahuan dan kemahiran dalam kehidupan sebenar; dan meningkatkan kualiti pendidikan dan mencapai sasaran pendidikan untuk memberikan peluang pendidikan saksama kepada semua murid; melahirkan modal insan yang berpengetahuan dan berkemahiran tinggi yang memenuhi standard keperluan tempatan dan global yang menyumbang kepada ekonomi negara yang mapan dan penambahan pendapatan negara.

5 1.4 Bagaimana PISA Ditadbir? 1.4.1 Fokus Literasi PISA ditadbir setiap tiga tahun sekali. Pentadbiran kajian PISA di Malaysia dikendalikan oleh Bahagian Perancangan dan Penyelidikan Dasar Pendidikan (BPPDP), KPM. Bagi setiap pusingan, PISA menguji tiga literasi, iaitu literasi bacaan, literasi Sains dan literasi Matematik, tetapi satu literasi dijadikan fokus yang digilirkan. Pada tahun 2000, tumpuan ialah literasi bacaan, literasi sains pada tahun 2003, diikuti oleh literasi matematik pada tahun 2006, dan seterusnya (Jadual 1). Pada tahun 2015, literasi sains ialah domain tumpuan, maka pada tahun 2018 literasi bacaan akan sekali lagi menjadi domain utama. Selain itu, PISA turut memperkenalkan pentaksiran terhadap literasi yang dianggap penting dalam kehidupan kini dan akan datang, antaranya penyelesaian masalah (kreatif/ kolaboratif) dan literasi kewangan. Jadual 1: Doman Utama dalam Pusingan PISA Literasi/Tahun 2000 2003 2006 2009* 2012 2015 2018 2021 Bacaan Sains Matematik * Malaysia mula mengambil bahagian 1.4.2 Bahasa Pengantar Untuk menduduki ujian PISA, OECD menetapkan calon menggunakan Bahasa kebangsaan atau bahasa utama di negara masing-masing, misalnya calon dari negara Jepun menggunakan bahasa Jepun. Pada tahun 2012 pemilihan bahasa ditentukan oleh pengetua sekolah murid Malaysia yang mengambil bahagian, tetapi bermula pada tahun 2015, murid dibenarkan memilih untuk menjawab dalam bahasa Melayu atau bahasa Inggeris. 1.4.3 Populasi dan Pensampelan Populasi PISA ialah murid berumur 15 atau lebih tetapi kurang daripada 16 tahun. Pada tahun 2012, sebanyak 164 buah sekolah menengah pelbagai jenis (sekolah harian, teknik, aliran agama, berasrama penuh dan swasta) terpilih menduduki PISA. Sekolah dan murid dipilih secara rawak menggunakan kaedah pensampelan berstrata kelompok pelbagai tahap (stratified multi-stage cluster sampling). Seramai sekitar 40 orang murid dipilih secara rawak dari setiap sekolah terpilih, mewakili murid lelaki dan perempuan, dari lokasi bandar dan luar bandar, serta dari jenis persekolahan dan pencapaian sekolah yang berbeza. Murid yang terpilih terdiri daripada murid berpencapaian

6 tinggi, sederhana dan rendah. Secara pensampelan, 230 buah sekolah menengah di Malaysia dijangka menyertai PISA 2015. 1.4.4 Apakah instrumen kajian PISA? Untuk mendapatkan data yang menyeluruh tentang pencapaian negara yang mengambil bahagian, kajian PISA menggunakan empat jenis instrumen yang berikut: a) Ujian Kognitif Ujian kognitif ialah instrumen yang menjadi ukuran pencapaian dalam pentaksiran PISA. Ujian selama 2 jam ini menguji ketiga-tiga literasi (Sains, Matematik dan bacaan) dan menggabungkan item bentuk aneka pilihan, aneka pilihan komplek, respons tertutup dan respons terbuka. Pada tahun 2009 pentaksiran secara elektronik mula diperkenalkan. Pada tahun 2012, murid Malaysia menjawab ujian kognitif menggunakan kedua-dua mod, iaitu pentaksiran berasaskan kertas (PBA) dan menggunakan komputer atau pentaksiran berasaskan komputer (CBA). Bagi PISA tahun 2018, murid Malaysia akan menjawab item secara CBA (luar talian) sepenuhnya. b) Ujian Penyelesaian Masalah Secara Kolaboratif Bagi PISA 2015, selain tiga domain di atas, murid Malaysia akan mengambil ujian penyelesaian masalah secara kolaboratif. Murid menggunakan komputer untuk menjalankan ujian dengan berinteraksi dengan dua ejen komputer secara simulasi dan menjawab antara 18 hingga 20 soalan penyelesaian masalah. c) Soal Selidik Murid Soal selidik ini bertujuan untuk mendapatkan maklumat tentang latar belakang, persepsi dan sikap murid terhadap sains, matematik dan bacaan, tahap motivasi dan teknik pembelajaran murid. d) Soal Selidik Guru dan Sekolah Soal selidik ini bertujuan untuk mengumpul maklumat berkenaan dengan sekolah yang terpilih dalam kajian. Soal selidik dijawab menggunakan komputer.

7 1.5 Bagaimanakah Pencapaian Murid Malaysia dalam Literasi Bacaan PISA? 1.5.1 Pencapaian keseluruhan Literasi Bacaan Pisa 2012 Bagi Literasi Bacaan PISA 2012, pencapaian Malaysia merosot dengan ketara, iaitu pada kedudukan ke-55 daripada 75 negara/wilayah pada tahun 2009 kepada kedudukan ke-59 daripada 64 buah negara pada tahun 2012. Skor Malaysia merosot daripada 414 pada tahun 2009 kepada 398 mata pada penyertaan kali kedua. Skor ini lebih rendah daripada purata OECD, iaitu 494 mata, dan purata antarabangsa, 459 mata (rujuk Jadual 2 dan Jadual 3). Jadual 2: Kedudukan dan skor Negara/Wilayah dalam Literasi Bacaan PISA 2012 NEGARA SKOR NEGARA SKOR NEGARA SKOR Shanghai, China Hong Kong Singapura Jepun Korea Finland Ireland Chinese Taipei Kanada Poland Estonia Liechtenstein New Zealand Australia Netherlands Belgium Switzerland Macao-China Vietnam Jerman Perancis Norway 570 545 542 538 536 524 523 523 523 518 516 516 512 512 511 509 509 509 508 508 505 504 United Kingdom Amerika Syarikat Denmark Austria Republik Czech Itali Latvia Hungary Sepanyol Luxembourg Portugal Slovenia Israel Croatia Sweden Iceland Lithuania Greece Turki Rusia Republik Slovak Cyprus 499 498 496 494 493 490 489 488 488 488 488 487 486 485 483 483 477 477 475 475 463 449 Serbia UAE Chile Thailand Costa Rica Romania Bulgaria Mexico Montenegro Uruguay Brazil Tunisia Colombia Jordan MALAYSIA Indonesia Argentina Albania Kazakhstan Qatar Peru 446 442 441 441 441 438 436 424 422 411 410 404 403 399 398 396 396 394 393 388 384 Purata OECD: 496 Purata Antarabangsa: 464 Malaysia berada di belakang beberapa negara Asia (Shanghai, Jepun dan lain-lain) dan negara ASEAN seperti Singapura (tangga ke-2; skor 573), dan Thailand (tangga ke-50; skor 427). Jadual 3 berikut menunjukkan perbandingan kedudukan Malaysia dalam PISA 2009 dengan PISA 2012.

8 Jadual 3: Perbandingan Pencapaian Malaysia dalam PISA 2009 dengan PISA 2012 Literasi PISA 2009 PISA 2012 Literasi Matematik Skor 404 Skor 421 Kedudukan 57/75 Kedudukan 52/65 Literasi Sains Skor 422 Skor 420 Kedudukan 52/75 Kedudukan 53/65 Literasi Bacaan Skor 414 Skor 398 Kedudukan 55/75 Kedudukan 59/65 Pencapaian ini meletakkan Malaysia jauh di bawah skor purata antarabangsa dan skor purata OECD. Menurut OECD, skor sebanyak 38 mata dalam skala PISA bersamaan dengan satu tahun persekolahan. Maka, murid berumur 15 tahun di Singapura, Korea Selatan, Hong Kong dan Shanghai (fon berwarna biru) mempunyai prestasi melebihi tiga tahun persekolahan berbanding dengan murid yang sebaya di Malaysia. 1.5.2 Tahap Kecekapan Murid dalam Bacaan PISA menetapkan tujuh kategori tahap kecekapan dalam bacaan, iaitu, Tahap 1B, Tahap 1A, Tahap 2, Tahap 3, Tahap 4, Tahap 5, dan Tahap 6. Tahap 2 ialah tahap minimum untuk membolehkan individu menyertai kehidupan masyarakat secara berkesan dan produktif. Merujuk Rajah 2 (Tahap Kecekapan Bacaan), 5.8% murid Malaysia berada pada tahap bacaan bawah 1B, 16.4% pada Tahap 1B, manakala 30.3% pada Tahap 1A. Oleh itu, 52.5% murid Malaysia gagal mencapai tahap minimum literasi bacaan. Peratus ini jauh berbeza dengan skala purata OECD iaitu hanya 16.5% tidak mencapai tahap minimum. Berdasarkan ketetapan tahap minimum PISA, lebih separuh murid Malaysia tidak mempunyai tahap literasi yang mencukupi untuk menjalani kehidupan sebenar dan menyertai masyarakat secara berkesan selepas meninggalkan alam persekolahan. Pada tahap kecekapan bacaan sederhana, 31.2% murid Malaysia mencapai Tahap 2, 13.7% pada tahap 3, dan 2.5% pada Tahap 4. Oleh itu, 37.4% berada pada kecekapan sederhana, berbanding dengan 73.6% bagi purata OECD pada tahap ini.

9 Rajah 2 Tahap Kecekapan Bacaan Murid Malaysia Tahun 2009, 2012 dan Tahap OECD Pada tahap kecekapan bacaan tinggi, 0.12% berada pada Tahap 5, dan tiada murid Malaysia (0%) yang mencapai kecekapan bacaan Tahap 6, berbanding dengan 8.4% murid pada Tahap 5 dan 6 pada purata OECD. Jelas sekali bahawa murid Malaysia berhadapan dengan masalah pembacaan yang kritikal. Petunjuk ini memberikan tanda amaran bahawa persekolahan negara gagal menyediakan murid dengan literasi bacaan sebelum mereka melangkah keluar melanjutkan pendidikan, menjawat pekerjaan dan menjadi ahli masyarakat. 1.5.3 Tahap Kecekapan Bacaan Murid Bandar dan Luar Bandar Laporan kajian PISA terhadap pencapaian Malaysia mengikut lokasi (dengan memfokuskan SMK sahaja) menunjukkan pencapaian murid luar bandar semakin jauh ketinggalan berbanding dengan sekolah bandar terutama dalam domain matematik dan bacaan (Jadual 3). Perbezaan skor bacaan bandar dan luar bandar pada tahun 2009 ialah 8 mata (412 bagi bandar, dan 404 bagi luar bandar. Namun pada tahun 2012, jurang perbezaan skor semakin lebar, iaitu 22 mata (400 bagi bandar, dan 378 bagi luar bandar).

10 Rajah 3: Pencapaian Kecekapan Bacaan Murid Sekolah Bandar dan Luar Bandar (SMK Sahaja) 1.5.4 Tahap Kecekapan Bacaan Mengikut Jantina Murid lelaki dan perempuan menunjukkan penurunan dalam bacaan, tetapi murid lelaki semakin ketinggalan berbanding murid perempuan. Bagi tahun 2012, peratus murid perempuan yang melepasi tahap minimum ialah 40.3%, berbanding dengan 62.9% dalam kalangan murid lelaki. Rajah 4: Tahap Kecekapan Bacaan Mengikut Jantina

11 Merujuk Rajah 4, Sebanyak 53.2% murid lelaki tidak melepasi tahap minimum pada tahun 2009, sebaliknya pada tahun 2012, 62.9%, iaitu penurunan sebanyak 9.7%. Penurunan yang sama dilihat bagi murid perempuan, iaitu daripada 35.1% kepada 40.3% pada tahun 2012 (Rajah 4: Profisiensi Bacaan Mengikut Jantina). Dari segi kualiti, murid perempuan menunjukkan peratus yang lebih tinggi mencapai tahap profisiensi 4 dan 5 (3.7%) berbanding dengan murid lelaki (1.5 %). Pencapaian murid lelaki yang lemah dalam bacaan akan menyebabkan ketidakseimbangan bilangan penuntut lelaki dan perempuan pada peringkat tertiari dan guna tenaga profesional. 1.5.5 Tahap Kecekapan Bacaan Mengikut Jenis Sekolah Pentaksiran melibatkan jenis sekolah menengah dan prestasi mengikut jenis sekolah ditunjukkan oleh Rajah 5 yang berikut. Rajah 5:Tahap Kecekapan Bacaan Mengikut Jenis Sekolah SMK merupakan paling ramai penyertaannya dalam PISA 2012, iaitu sebanyak 135 buah SMK (82.3)% daripada 164 buah sekolah. Rajah 6 menunjukkan tahap pencapaian bacaan SMK antara yang paling rendah dengan skor purata 391 dan hanya mengatasi murid sekolah vokasional (skor purata 374). Skor purata sekolah swasta ialah 530 mata iaitu hampir menyamai skor Korea, negara kelima terbaik dalam bacaan PISA. Memandangkan SMK ialah penyedia pendidikan terbesar, pencapaian yang sangat rendah di SMK menegaskan perlunya intervensi yang bersungguh-sungguh khususnya di SMK. Kesimpulannya, pencapaian Malaysia dalam PISA 2012, amat membimbangkan, iaitu skor purata bacaan (398 mata) yang jauh di bawah skor OECD (496 mata), Malaysia juga ketinggalan berbanding dengan rakan ASEAN dan Asia yang lain seperti Singapura, Thailand, Shanghai dan sebagainya. Jurang antara bandar dan luar bandar semakin lebar, begitu juga pencapaian murid lelaki dalam bacaan jauh lebih rendah berbanding dengan murid perempuan, seterusnya pencapaian SMK amat rendah berbanding dengan jenis persekolahan yang lain.

12 1.6 Apakah Punca kepada Pencapaian yang Kurang Memberangsangkan? BPPDP, KPM telah mengenal pasti faktor yang menyumbang kepada pencapaian murid Malaysia yang kurang memberangsangkan dalam PISA 2012. Antara yang dikenal pasti ialah: Masalah bahasa merupakan satu punca prestasi yang rendah. Pemilihan bahasa yang ditetapkan oleh pengetua sekolah tidak selari dengan keupayaan berbahasa murid dari sekolah berkenaan menyebabkan murid tidak dapat memahami teks dan soalan, serta menjawab dalam bahasa tersebut dengan baik. Dikatakan juga bahawa istilah yang digunakan dalam teks dan soalan sains dan matematik sukar difahami oleh murid kerana mereka pada masa itu masih pada peringkat transisi dasar PPSMI, dan lebih biasa dengan istilah dalam bahasa Inggeris. Harus diakui juga bahawa penguasaan bahasa sesetengah murid dalam bahasa Melayu yang rendah menjejaskan pencapaian mereka. Murid Malaysia juga menunjukkan kelemahan yang ketara menjawab soalan yang menguji pemikiran aras tinggi (KBAT), yang memerlukan murid menaakul, membuat refleksi, menilai dan memberikan penjelasan. Hal ini terbukti berdasarkan peratusan rendah murid yang dapat menjawab soalan pada tahap 4, 5 dan 6. Murid juga tidak biasa dengan konteks teks dan item yang agak asing daripada pengalaman harian murid. Faktor lain yang menyebabkan pencapaian yang rendah ialah murid tidak biasa dengan bentuk atau format soalan PISA. Sebahagian soalan PISA agak panjang menyebabkan murid tidak memahami kehendak sebenar soalan. Hal ini ditambah pula oleh faktor sikap murid yang tidak bersungguh-sungguh dan kurang bermotivasi untuk mencuba menjawab. Sebilangan murid berpendapat PISA hanya suatu kajian dan kurang penting jika dibandingkan dengan peperiksaan awam. Pencapaian yang rendah berkaitan dengan sikap kurang minat membaca dan tidak menguasai teknik bacaan pemahaman yang baik. Kurang minat membaca menyebabkan murid tidak bermotivasi membaca teks yang agak panjang. Tabiat kurang membaca atau mengehadkan bacaan kepada bahan tertentu menyebabkan murid kurang pengetahuan sedia ada atau pengetahuan latar yang diperlukan untuk memahami teks dan mengaitkan jawapan dengan pengalaman sendiri. 1.7 Apakah Sasaran Malaysia dalam PISA? Berdasarkan Gelombang 1 (2013-2015) dalam PPPM 2013-2025, Kementerian Pendidikan Malaysia (KPM) memberikan tumpuan pada peningkatan prestasi sistem pendidikan negara supaya setanding dengan pencapaian purata global dalam pentaksiran peringkat antarabangsa. Menjelang tahun 2025, iaitu pada Gelombang 3 PPPM, Malaysia meletakkan sasaran untuk berada pada kedudukan satu pertiga teratas dalam TIMSS dan PISA, dengan skor 550.

13 1.8 Apakah Strategi untuk Mencapai Sasaran? Sasaran pencapaian dalam pentaksiran antarabangsa ini sejajar dengan salah satu inisiatif PPPM iaitu meningkatkan kemahiran berfikir aras tinggi (KBAT) dalam kalangan murid. Inisiatif KBAT akan dizahirkan melalui rombakan Sistem Pentaksiran Kebangsaan (Pentaksiran Berasaskan Sekolah dan Pentaksiran Berpusat) untuk meningkatkan peratusan soalan yang mentaksir kemahiran berfikir aras tinggi akan ditingkatkan secara berperingkat. Sehubungan dengan itu, untuk memastikan pencapaian yang lebih baik dalam PISA 2018, BPK, KPM telah merancang strategi untuk menyediakan murid bagi PISA 2018 dan program jangka panjang untuk memastikan keberhasilan remaja yang dibentuk oleh sistem pendidikan negara. Antara strategi bacaan yang dirancang ialah: Taklimat pendedahan tentang PISA kepada pegawai bahasa JPN dan PPD, pengetua serta guru BM Ujian percubaan sebanyak dua kali Kursus penataran kepada guru BM dan BI sekolah yang terpilih menyertai PISA Penyediaan buku panduan guru tentang literasi bacaan PISA Penyediaan buku sumber literasi bacaan bagi kegunaan program pecutan Projek integrasi bacaan PISA dalam NILAM Hebahan maklumat PISA melalui media Program pecutan sebagai persediaan akhir kepada murid yang akan menduduki PISA Kajian terperinci yang akan dilaksanakan oleh BPPDP untuk mengenal pasti punca dan penambahbaikan pencapaian Malaysia dalam PISA Pemantauan dan pementoran berterusan di sekolah yang terpilih Melaksanakan penyemakan dan penjajaran terhadap kurikulum kebangsaan di peringkat rendah dan menengah tentang tahap pencapaian sebenar murid yang rendah dalam literasi utama (bacaan, sains dan matematik) berbanding dengan negara lain yang mengambil bahagian. KPM meletakkan sasaran untuk membaiki kelemahan ini untuk berada pada kedudukan yang lebih baik. Sehubungan dengan itu, kelemahan yang telah dikenal pasti dijadikan asas untuk merancang dan melaksanakan program intervensi untuk mencapai sasaran tersebut. Mewujudkan Modul HEBAT (Hayati Eksplorasi Berfikir Aras Tinggi) Bacaan Bahasa Melayu Sekolah Menengah untuk kegunaan seluruh pelajar tingkatan dua di Malaysia bermula pada tahun 2016.

14 UNIT 2: LITERASI BACAAN PISA 2.1 Kerangka Literasi Bacaan PISA 2018 Literasi Bacaan akan menjadi domain utama dalam PISA 2018. Semakan domain utama biasanya berlaku setiap sembilan tahun. Literasi bacaan sebelum ini telah menjadi domain utama pada tahun 2000, dan kemudiannya, pada tahun 2009. Pentaksiran ini dilaksanakan berdasarkan kerangka yang ditetapkan bagi setiap pusingan PISA. Buku panduan ini berasaskan Kerangka Literasi Bacaan PISA 2015 yang mengekalkan sebahagian besar Kerangka Literasi Bacaan PISA 2009 dengan pengubahsuaian kecil. PISA 2009, pentaksiran secara elektronik atau menggunakan komputer diperkenalkan. Bagi PISA 2018, mod pentaksiran untuk Kajian PISA adalah berasaskan komputer atau computer-based assessment (CBA). Selaras dengan cabaran alaf ke-21 yang berhadapan dengan arus literasi digital, maklumat di hujung jari dan perkembangan pantas arus globalisasi, kadar penggunaan internet telah meningkat dari 1.4% kepada 40% berdasarkan populasi penduduk dunia dari 1997 hingga 2014 yang berjumlah tiga billion (International Telecommunication Union, 2014). Perkembangan terkini menunjukkan kadar penggunaan telefon bimbit juga meningkat iaitu dari 50% kepada 96.2% dari tahun 2007 hingga 2013 (International Telecommunication Union, 2014). Dapatan itu juga menunjukkan bahawa kadar langganan rangkaian jalur lebar meningkat dengan pantas. Penggunaan internet, kemudahan telefon dan gajet pintar telah mempengaruhi sikap, keperluan, pemikiran dan gaya kehidupan setiap manusia. Oleh itu, sejajar dengan tuntutan baharu literasi digital, lambakan maklumat yang mudah dicapai dan penggunaan bahan yang pelbagai, manusia memerlukan kemahiran berikut : Literasi digital kerana perubahan drastik penggunaan pelbagai dokumen Mengenal pasti sumber pautan laman web yang berkualiti dan berkredibiliti Mengesahkan dan menyokong maklumat merentas teks Mengenal pasti percanggahan antara teks dan cara penyelesaian terhadap percanggahan tersebut Membina pengetahuan melalui perayauan web/portal Semua faktor tersebut mempengaruhi perubahan dalam penetapan Kerangka PISA 2018. 2.2 Konsep Literasi Konsep literasi berubah dan berkembang selari dengan perubahan dalam masyarakat, ekonomi dan budaya. Konsep pembelajaran sepanjang hayat turut mempengaruhi konsep literasi. Literasi tidak lagi merujuk kebolehan yang diperoleh pada awal persekolahan, tetapi merujuk: ... set pengetahuan, kemahiran dan strategi yang dikembangkan sepanjang hayat dalam pelbagai konteks melalui interaksi dengan rakan dan masyarakat yang lebih luas.

15 2.2.1 Teori Kognitif Bacaan dan Literasi Bacaan Teori kognitif literasi bacaan pada masa ini menjurus kepada sifat interaktif bacaan, serta bacaan untuk membina kefahaman terhadap bahan bercetak (Binkley & Linnakylä, 1997; Bruner, 1990; Dole, Duffy, Roehler, & Pearson, 1991) dan bahan elektronik (Fastrez, 2001; Legros & Crinon, 2002; Leu, 2007; Reinking, 1994 dlm. PISA Framework 2015). Oleh itu, untuk menjana makna apabila bertindak balas terhadap teks, pembaca akan menggunakan pengetahuan sedia ada (skemata), serta merujuk petunjuk teks dan situasi yang lazimnya berasaskan unsur sosial dan budaya. Untuk membina makna dan pemahaman yang mendalam, pembaca akan menggunakan pelbagai proses, kemahiran dan strategi untuk mengukuhkan dan memantau pemahaman mereka. Bagi memenuhi cabaran dalam era literasi digital, Kerangka PISA 2018 telah meluaskan definisi kemahiran literasi bacaan yang merangkumi pemahaman bacaan iaitu : i. Tafsiran tersurat/maksud sebenar, integrasi antara ayat, menghuraikan maklumat daripada sesuatu tema, membuat inferens ii. Keperluan untuk mengakses pelbagai kemahiran asas untuk mengatasi masalah komunikasi 2.2.2 Tuntutan kepada Literasi Bacaan yang Tinggi Proses dan strategi bacaan digunakan oleh pembaca berbeza-beza mengikut konteks dan tujuan, dan jenis teks sama ada berurutan dan tidak berurutan, dalam medium cetak atau digital (Britt & Rouet, 2012). Perkembangan dunia yang pesat masa ini memberi impak kepada kuantiti, jenis dan penggunaan bahan bertulis yang semakin meningkat dan lebih kompleks. Perubahan ini menuntut kecekapan bacaan yang jauh lebih tinggi berbanding dengan keperluan literasi pada era terdahulu. Matlamat pendidikan dan maksud ‘mengetahui’ juga telah berubah daripada keupayaan mengingat maklumat kepada mencari dan menggunakan maklumat (Simon, 1996). Oleh itu, literasi bacaan perlu memasukkan kemahiran mengakses, mentafsir dan menilai maklumat.

16 2.3 Kepentingan Literasi Bacaan Literasi bacaan mempunyai impak kepada kognisi, proses berfikir (Kern & Friedman, 2008; Olson, 1994; Pretorius, 2000 dlm. PISA Framework 2015) dan membentuk cara seseorang berfikir. Kemahiran membaca penting bagi kejayaan akademik murid pada peringkat menengah (Holloway, 1999). Kejayaan literasi bacaan bukan sahaja asas kepada kejayaan dalam mata pelajaran lain dalam lingkungan sistem pendidikan, bahkan prasyarat kepada kejayaan dalam pelibatan kehidupan dewasa (Cunningham & Stanovich, 1998; Smith, Mikulecky, Kibby & Dreher, 2000). Pencapaian literasi ialah petunjuk tahap pendidikan negara, manakala tahap pendidikan pula menjadi peramal kepada potensi pertumbuhan ekonomi (PISA, 2009). Oleh itu, literasi bacaan secara keseluruhan menyumbang kepada ekonomi. Pembuat dasar menyedari modal insan ialah penentu utama pertumbuhan ekonomi, tetapi bercanggah dengan andaian ekonomi. Kajian jangka panjang oleh pakar ekonomi Kanada mendapati bahawa tahap literasi ialah petunjuk yang lebih baik bagi pertumbuhan ekonomi, berbanding dengan pencapaian akademik (Coulombe, Trembly & Marchand, 2004). Selain itu, pulangan daripada literasi dari aspek bukan ekonomi, misalnya peningkatan kesejahteraan diri dan keutuhan masyarakat sama pentingnya dengan pulangan dalam bentuk ekonomi dan pasaran guna tenaga (Friedman, 2005; OECD, 2001). 2.3.1 Teks Dinamik dalam Literasi Bacaan Penggunaan teks dinamik (teks dalam talian) berkembang dengan begitu pesat (Bank Dunia, 2007), bahkan satu perlima populasi dunia membaca secara dalam talian (International Telecommunications Union, 2009). Selain dalam dunia pekerjaan, perkembangan teknologi maklumat dan peranti mudah alih kini menguasai setiap ranah kehidupan. Berbeza dengan teks tetap, literasi bacaan yang berasaskan teks dinamik memerlukan penekanan dan strategi bacaan yang berbeza. Ini termasuklah kemahiran mengakses dan menelusuri bahan yang banyak, dan menilai kewibawaan bahan. Kemahiran berfikir secara kritis menjadi lebih penting dalam literasi ini (Halpern, 1989; Shetzer & Warschauer, 2000). 2.3.2 Aspek bukan Kognitif dalam Literasi Bacaan Beberapa kajian telah menunjukkan perkaitan antara kecekapan membaca dengan faktor-faktor lain. Terdapat korelasi antara kecekapan membaca dengan pelibatan bacaan lebih tinggi berbanding dengan status sosioekonomi (POESC, 2002) dengan pelibatan dalam bacaan (sikap,

17 minat dan amalan) (PISA, 2000). Selain pencapaian masa lalu, pemboleh ubah pelibatan bacaan menunjukkan varians yang besar terhadap prestasi bacaan (Guthrie & Wifdiled, 2000). Brown, et.al. 1983 mendapati korelasi pembacaan amat berkait dengan motivasi bacaan. Oleh itu, literasi amat perlu didukung oleh strategi pemupukan motivasi dan minat membaca. 2.4 Definisi Literasi Bacaan PISA Dengan mengambil kira teori bacaan dan konsep literasi bacaan yang dibincangkan, OECD mentakrifkan literasi bacaan sebagai: Takrifan literasi bacaan 2018 memerlukan pembaca meluaskan fokus tujuan pembacaan dan berupaya untuk mengaplikasikan pembacaan yang aktif, bermakna, berfungsi dalam pelbagai situasi dan pelbagai tujuan. 2.4.1 Huraian Definisi Literasi Bacaan Perkataan memahami berkait dengan pemahaman bacaan. Perkataan "menggunakan" dalam definisi ini merujuk fungsi melakukan sesuatu untuk menggunakan apa-apa yang dibaca. Menilai pula memberi makna kebolehan untuk mentafsir maklumat yang diperoleh daripada bahan bacaan. Membuat refleksi menekankan konsep bacaan interaktif, iaitu pembaca merumus pemikiran sendiri dan pengalaman mereka apabila bertindak balas dengan teks. Proses memahami, menggunakan dan membuat refleksi memerlukan pelbagai peringkat pemikiran; iaitu pengetahuan simbolik untuk memecahkan kod teks, pengetahuan kosa kata untuk membina makna, menguji dan menyemak semula kandungan dan mesej teks. Seterusnya, pembaca perlu mempertimbangkan kandungan teks, menghubung kait pengetahuan atau pemahaman latar, serta menilai struktur atau format teks. Pembacaan dalam PISA tidak terhad kepada pengetahuan dan kemahiran bacaan yang baik, tetapi juga mengambil kira kualiti bacaan. Matlamat pendidikan bacaan bukan sahaja mengembangkan kecekapan tetapi memupuk motivasi dan tingkah laku afektif termasuk .... keupayaan memahami, mengguna, menilai , membuat refleksi dan melibatkan diri dengan teks untuk mencapai satu matlamat, memperkembangkan pengetahuan dan potensi seseorang serta pelibatan dalam masyarakat. … memahami, mengguna, menilai, membuat refleksi terlibat dengan bahan bertulis

18 menyedari kepentingan membaca, seronok membaca, melibatkan diri dalam dimensi sosial membaca, dan tabiat membaca dengan kerap.

19 Teks bertulis merujuk semua teks yang bertautan (koheren) yang menggunakan bahasa dalam bentuk grafik, bertulis tangan, bercetak dan dalam bentuk paparan. Ini tidak termasuk rakaman audio, visual dan animasi. Perkataan ‘teks bertulis’ digunakan kerana perkaitan yang rapat antara bacaan dengan bahasa bertulis. Literasi bacaan dalam kajian PISA berkaitan pembacaan aktif dalam pelbagai situasi dengan tujuan yang jelas. PISA bertujuan untuk mentaksir keupayaan bacaan murid dengan tujuan untuk melanjutkan pengajian di universiti, persediaan untuk menyertai tenaga kerja, dan penyertaan aktif dalam masyarakat, ekonomi dan kehidupan peribadi. Literasi bacaan membolehkan seseorang memenuhi aspirasi individu seperti melanjutkan pengajian atau mendapat pekerjaan, menyumbang kepada masyarakat serta memenuhi keperluan peribadi. Dalam konteks yang lebih luas, literasi bacaan memerlukan pelibatan individu dalam sosial, budaya, politik, memimpin dan membuat keputusan institusi dan mencapai kebebasan peribadi, kebebasan dan kuasa. (Linnakylä, 1992; Lundberg, 1991, 1997; Mac Carthey & Raphael, 1989). Kesimpulannya, konsep literasi bacaan PISA lebih luas dan mendalam, serta menyahut keperluan dan cabaran dari aspek bacaan dalam abad ke-21. Literasi bacaan PISA menekankan pemahaman melalui tindak balas pembaca dengan bahan bertulis yang pelbagai, menguji pemikiran kritis dan reflektif , menganalisis dan menilai maklumat, menyesuaikan strategi kognitif dan metakognitif. Secara tidak langsung, literasi bacaan ini membolehkan pelajar terlibat dengan masyarakat, serta penyertaan penuh dalam bidang ekonomi, politik dan sosiobudaya masyarakat kontemporari yang kompleks. 2.5 Domain Literasi Bacaan Dalam pentaksiran bacaan, teks yang berkaitan dengan tugasan perlu bertautan atau koheren, tanpa bersandarkan bahan tambahan lain untuk memberi kesan kepada pembaca. Pentaksiran PISA mengutarakan dua mod pentaksiran bacaan, manakala klasifikasi teks ditentukan oleh faktor medium/ ruang paparan, situasi, format teks dan jenis teks. teks bertulis … mencapai matlamat diri, mengembangkan pengetahuan dan potensi diri, dan pelibatan diri dalam masyarakat.

20 2.5.1 Mod Terdapat dua mod atau kaedah penyampaian pentaksiran iaitu berasaskan kertas dan berasaskan komputer. Mod pentaksiran yang utama bagi PISA 2018 ialah berasaskan komputer dan Malaysia memilih mod ini sepenuhnya. 2.5.2 Situasi Konstruk situasi dalam PISA berasaskan Rangka Kerja Rujukan Eropah atau Common European Framework Reference (CEFR) (Majlis Eropah, 1996). CEFR ialah suatu kerangka rujukan pentaksiran bagi pembelajaran bahasa kedua dan bahasa asing. Situasi ialah teks dan tugasan yang berkait dengannya, serta konteks dan kegunaan teks yang dipilih oleh pengarang untuk membina teks. Situasi ditentukan oleh khalayak dan tujuan, bukan merujuk latar tempat teks dibaca. PISA menetapkan empat situasi untuk menentukan celik bacaan iaitu situasi peribadi, awam, pendidikan dan pekerjaan. Rajah 6: Situasi dalam PISA

21 Terdapat juga teks yang menggambarkan pertindanan situasi, misalnya untuk memberikan nasihat profesional (pekerjaan) dan maklumat umum (awam). Walaupun situasi tidak dimanipulasikan secara khusus, persampelan teks dalam pelbagai situasi dapat memaksimumkan objektif pentaksiran bacaan. Jadual 4 menunjukkan sasaran tugasan literasi bacaan berdasarkan domain situasi bagi PISA 2015. Jadual 4: Sasaran Tugasan Berdasarkan Domain Situasi PISA 2015 Situasi % Jumlah Tugasan Peribadi 30 Pendidikan 25 Pekerjaan 15 Awam 30 Jumlah 100 2.6 Teks Pembacaan memerlukan bahan untuk dibaca oleh pembaca. Dalam pentaksiran, bahan bacaan yang digunakan perlulah bertautan (koheren), boleh berdiri sendiri tanpa bahan tambahan untuk pembaca memahaminya. Terdapat empat klasifikasi teks: Medium teks: bercetak dan elektronik Persekitaran: berpengarang dan berasaskan mesej Format teks: berurutan, tidak berurutan, gabungan dan pelbagai Jenis teks: perihalan, penceritaan, pendedahan, penghujahan, arahan dan transaksi PISA 2018 juga memperkenalkan konsep-konsep objek teks, ciri-ciri teks, ciri-ciri navigasi dan alat navigasi. 2.6.1 Objek teks Objek teks merujuk nama yang biasa diberikan kepada teks dalam konteks seharian, seperti laporan, novel, jadual waktu atau e-mel. Objek teks berbeza-beza mengikut ruang paparan teks dan format teks. Laporan misalnya boleh hadir dalam kedua-dua ruang paparan dan dalam pelbagai format teks.

22 2.6.2 Ciri-ciri teks Ciri-ciri teks ialah ciri-ciri maklumat berasaskan teks yang dipelajari oleh murid melalui tugasan. Terdapat beberapa ciri teks. 2.6.3 Alat dan ciri-ciri navigasi Alat dan ciri-ciri navigasi membantu pembaca untuk meneroka keseluruhan teks. Alat navigasi dan ciri-ciri ini terdapat khususnya pada teks elektronik (dinamik). Alat dan ciri-ciri navigasi teks dinamik mempunyai persamaan dengan teks tetap. Teks tetap terdiri daripada jadual kandungan, indeks, bab dan tajuk, header dan footer, nombor halaman dan nota kaki. Hanya alat dan ciri-ciri navigasi elektronik yang lazim sahaja akan digunakan dalam PISA 2018. Rajah 7: Ciri Navigasi

23 Teks dinamik dengan sempadan yang kabur 2.7 Medium Lazimnya, teks diklasifikasikan berdasarkan medium, iaitu teks bercetak dan teks elektronik. Tetapi, sebahagian teks bercetak kini dipaparkan melalui skrin. PISA 2015 menggunakan teks daripada medium bercetak yang disampaikan dalam mod berasaskan komputer. Trend ini menyebabkan konsep medium semakin kabur. Untuk menggantikan konsep medium, PISA 2018 memperkenalkan konsep ruang paparan teks (text display space). 2.8 Ruang Paparan Teks Bagi bahan yang berbentuk elektronik/digital, PISA menggunakan istilah 'ruang paparan teks' untuk menggambarkan ciri-ciri ruang, sama ada ruang yang bersifat tetap atau dinamik. Ruang paparan teks terbahagi kepada teks tetap dan teks dinamik. 2.8.1 Teks tetap Teks tetap ialah teks yang berbentuk risalah, majalah dan buku yang berbentuk kertas, tetapi kini lebih banyak dipaparkan pada skrin dalam format PDF dan e-pembaca. Ruang paparan teks tetap mempunyai sifat fizikal atau sempadan yang jelas, statik dan yang mudah dilihat oleh pembaca. 2.8.2 Teks dinamik Teks dinamik ialah teks yang sebahagian kecil teks sahaja yang kelihatan pada satu-satu masa, dan teks seterusnya tidak diketahui. Teks dinamik berbentuk hiperteks berserta alat navigasi dan memerlukan bacaan yang tidak berurutan. Sempadan paparan teks dinamik berubah-ubah dan kabur (Rajah 8 dan 9). Pembaca sebenarnya yang memilih teks mengikut ketetapan dan kesesuaian sendiri berpandukan maklumat yang dilayarinya. Rajah 8: Teks Tetap PISA 2009-2018 Pentaksiran Berasaskan Kertas dan Berasaskan Komputer Rajah 9: Teks Dinamik PISA 2009-2018 (Pentaksiran Berasaskan Komputer) Alat dan ciri-ciri navigasi Teks pelbagai Teks tetap dengan sempadan jelas

24 2.9 Format Teks Format teks ialah klasifikasi yang penting dalam pentaksiran literasi bacaan. Terdapat dua format teras, iaitu teks berurutan dan teks tidak berurutan. Kedua-dua format teks terdapat ruang paparan teks tetap dan teks dinamik. Oleh sebab gabungan bentuk urutan dan tidak berurutan semakin penting daripada format teks teras ini, PISA memperkenalkan dua format kembangan iaitu teks gabungan dan teks pelbagai. 2.9.1 Teks berurutan (continuous text) Teks berurutan terbina daripada ayat yang bersambung-sambung atau selanjar untuk membentuk perenggan. Organisasi teks berurutan dapat dilihat secara visual melalui: pemecahan teks kepada perenggan, engsotan, tajuk, dan sempadan teks, contohnya seperti pengakhiran bagi bahagian tertentu teks. petunjuk format seperti saiz dan jenis fon yang berbeza seperti penggunaan tulisan condong (italic) dan tulisan tebal (bold). penanda wacana untuk menunjukkan perkaitan suatu maklumat dengan keseluruhan teks. Ini termasuk penanda turutan (pertama, kedua, seterusnya, dan lain-lain); penanda sebab akibat (oleh itu, maka, justeru, dan sebagainya). Contoh teks berurutan ialah laporan akhbar, esei, novel, cerpen, ulasan, dan surat. 2.9.2 Teks tidak berurutan (non-continuous text) Teks tidak berurutan tidak terbina oleh perenggan dan ayat. Teks ini berasaskan senarai nombor (Kirsch & Mosenthal, 1990), senarai yang mudah (tunggal) atau senarai gabungan. Teks seperti ini kerap digunakan dalam format matriks, berdasarkan kombinasi kandungan. Contoh objek teks tidak berurutan ialah senarai, jadual, graf, gambar rajah, iklan, jadual, katalog, indeks, reka bentuk (designs) dan ilustrasi. 2.9.3 Teks gabungan (mixed text) Teks gabungan ialah format teks yang menggabungkan teks berurutan dan tidak berurutan yang saling menyokong penyampaian dan bertautan. Contohnya, penjelasan prosa disertakan graf atau jadual. Teks gabungan kerap digunakan dalam teks berpengarang kerana penulis ingin menggunakan pelbagai cara untuk menyampaikan maklumat.

25 Contoh penggunaan teks gabungan ialah: teks berpengarang seperti majalah, buku rujukan dan laporan teks dinamik seperti laman web berpengarang biasanya ialah kombinasi prosa dan grafik teks berasaskan mesej seperti borang dalam talian, e-mel dan forum 2.9.4 Teks pelbagai (multiple text) Teks pelbagai merujuk format teks yang diterbitkan atau dihasilkan secara bebas dan yang munasabah. Teks disusun atur sama ada mengikut tujuan tertentu atau dipautkan secara longgar. Hubungan antara teks tidak jelas, sama ada yang saling melengkapkan atau bertentang. Teks pelbagai boleh merupakan format teks tunggal (berurutan misalnya), atau gabungan teks berurutan dan tidak berurutan. 2.10 Jenis Teks Teks bagi literasi bacaan juga dibezakan mengikut jenis teks. Terdapat enam jenis teks, iaitu perihalan, penceritaan, pendedahan, penghujahan, arahan dan transaksi (rujuk Rajah 7). Semua format teks (berurutan, tidak berurutan, gabungan dan pelbagai) mempunyai jenis-jenis teks tersebut. Bahan bacaan lazimnya menggabungkan atau merentas dua atau lebih jenis teks. Walau bagaimanapun, PISA mengkategorikan teks mengikut jenis untuk memastikan sampel instrumen merentas teks supaya mewakili jenis pembacaan yang berbeza; contohnya, pembacaan teks penceritaan berbeza dengan teks arahan. Pengelasan jenis teks dalam PISA disesuaikan daripada kajian Werlich (1976). 2.10.1 Teks perihalan Teks perihalan (deskriptif) menerangkan sifat objek dalam ruang. Teks perihalan terdiri daripada beberapa bentuk. Perihalan atau gambaran tanggapan (impresionistik) untuk menyampaikan maklumat dari sudut pandangan subjektif, iaitu perhubungan, kualiti dan arahan. Perihalan teknikal untuk menyampaikan maklumat dari sudut pandangan objektif dalam ruang. Lazimnya penerangan teknikal menggunakan format teks tidak berurutan seperti gambar rajah dan ilustrasi. Contoh teks perihalan ialah gambaran suatu tempat dalam diari, katalog, peta geografi, jadual penerbangan dalam talian, peraturan dalam talian dan manual teknikal.

26 2.10.2 Teks penceritaan Teks penceritaan (naratif) merujuk sifat objek dalam masa. Teks penceritaan biasanya menjawab soalan yang berkaitan dengan bila, atau bagaimana. Teks penceritaan terdiri daripada: Kisah: menerangkan perubahan dan merakam tindakan dan peristiwa dari sudut pandangan subjektif. Laporan: menerangkan perubahan dari sudut pandangan objektif, merakam tindakan dan peristiwa yang disahkan oleh orang lain. Berita: mengharapkan pembaca membentuk pendapat bebas berdasarkan fakta dan kejadian tanpa dipengaruhi oleh wartawan. Contoh atau objek teks penceritaan berbentuk fakta atau bukan fiksyen ialah novel, cerita pendek, persembahan pentas (lakonan), biografi, komik dan laporan akhbar. Teks penceritaan dalam media elektronik cenderung bersifat lisan, animasi dan filem. Oleh hal yang demikian, tiada spesifikasi untuk naratif dalam bentuk dinamik. 2.10.3 Teks pendedahan (eksposisi) Teks pendedahan ialah jenis teks yang dibentangkan sebagai konsep komposit atau pembinaan mental yang boleh dianalisis. Teks pendedahan memberikan penjelasan tentang cara unsur yang berbeza saling berhubung secara keseluruhan. Teks pendedahan terdiri daripada pelbagai bentuk. Esei: memberikan penjelasan mudah tentang sesuatu konsep, kerangka minda atau konsep dari sudut pandangan subjektif. Definisi/Takrif: penjelasan tentang istilah atau nama yang saling berkaitan dengan konsep minda. Takrif menerangkan maksud perkataan. Huraian: bentuk analisis yang digunakan untuk menerangkan perkaitan konsep minda dengan istilah. Konsep ialah satu komposit keseluruhan melalui pecahan pemahaman kepada unsur konstituen yang saling berhubungan. Ringkasan: satu bentuk penjelasan sintesis yang digunakan untuk menerangkan dan berkomunikasi dalam teks yang lebih pendek daripada keperluan teks asal. Minit: rekod keputusan mesyuarat atau pembentangan.

27 Tafsiran teks: satu bentuk penjelasan yang mengandungi analisis dan sintesis Tafsiran ini digunakan untuk menerangkan konsep abstrak dalam teks atau kumpulan teks (fiksyen atau bukan fiksyen). Contoh teks pendedahan ialah esei ilmiah, peta minda, carta aliran populasi, peta konsep dan kata masukan (entri) ensiklopedia dalam talian. 2.10.4 Teks penghujahan Teks penghujahan ialah teks yang memaparkan hubungan antara konsep atau cadangan. Teks penghujahan sering menjawab soalan tentang mengapa. Satu subpengelasan teks jenis ini ialah teks yang menggunakan teknik memujuk dan teks yang memberikan pandangan. Komen menghubungkan konsep sesuatu peristiwa, objek, dan idea-idea kepada sistem pemikiran, nilai dan kepercayaan peribadi. Hujah saintifik menghubungkan konsep sesuatu peristiwa, objek dan idea-idea sistem pemikiran dan pengetahuan supaya terhasil cadangan yang boleh dikenal pasti sebagai sah atau tidak sah. Contoh teks atau objek teks penghujahan ialah surat kepada editor, iklan berbentuk poster, forum dalam talian, dan ulasan buku atau filem. 2.10.5 Teks arahan Teks arahan ialah jenis teks yang menyediakan arahan tentang perkara yang perlu dilakukan. Teks arahan menjelaskan aturan tingkah laku tertentu untuk menyelesaikan tugas. Tatacara, peraturan dan undang-undang menetapkan syarat bagi tingkah laku tertentu berdasarkan wibawa yang bersifat peribadi, seperti amalan yang disahkan, atau wibawa pihak berkuasa awam. Contoh teks arahan ialah resipi, carta alir prosedur bantuan kecemasan dan garis panduan pengendalian perisian. 2.10.6 Teks transaksi Teks transaksi tidak tersenarai dalam pengkategorian Werlich (1976) tetapi rangka kerja PISA memasukkan teks jenis ini. Teks transaksi merujuk teks untuk mencapai tujuan tertentu dalam komunikasi peribadi dan interaksi, seperti mengemukakan permohonan, memo untuk mengadakan mesyuarat, atau berutus surat dengan rakan. Teks transaksi sering bersifat peribadi yang bertujuan untuk menjelaskan sebab sesuatu perkara. Contoh objek teks transaksi ialah pelbagai jenis surat, panggilan telefon, mesej teks, e-mel, blog dan rangkaian sosial (media sosial). Rajah 10 menunjukkan jenis dan objek teks yang digunakan dalam pentaksiran bacaan PISA.

28 Rajah 10: Jenis dan Objek Teks

29 2.11 Aspek Aspek ialah strategi mental atau pendekatan yang digunakan oleh pembaca untuk mendapatkan kefahaman terhadap suatu teks, antara teks atau lingkungan teks. PISA menetapkan lima aspek sebagai panduan pentaksiran literasi bacaan yang berikut: Mengesan maklumat Membina pemahaman luas Membentuk tafsiran Membuat refleksi dan menilai kandungan teks Membuat refleksi dan menilai bentuk teks Untuk memudahkan klasifikasi item dan pelaporan PISA, lima aspek tersebut disusun menjadi tiga kategori berikut: Mengakses dan mendapatkan Mengintegrasikan dan mentafsir Membuat refleksi dan menilai Literasi bacaan ialah domain utama pentaksiran PISA 2018. Klasifikasi aspek ditunjukkan dalam Rajah 11 yang berikut. Rajah 11: Klasifikasi Domain Aspek Menggunakan kandungan dalam teks Berasaskan pengetahuan luar Mengakses dan mendapatkan Mendapatkan maklumat Mengintegrasi dan mentafsir Membuat refleksi dan menilai Membina pemahaman luas Membina tafsiran Membuat refleksi dan menilai bentuk teks Membuat refleksi dan menilai kandungan teks Literasi Bacaan

30 2.11.1 Aspek mengakses dan mendapatkan Jadual 5 berikut memperincikan konsep, tugasan, tahap kesukaran tugasan dan kemahiran yang diperlukan bagi setiap aspek bacaan. Jadual 5: Perincian Domain Aspek PISA Bil. Perkara Huraian 1. Konsep Merujuk ruang maklumat yang disediakan. Menelusuri ruang maklumat untuk mencari atau mengesan satu atau beberapa maklumat yang berlainan. 2. Tugasan Mengesan butiran yang dikehendaki oleh majikan dalam iklan pekerjaan. Mencari nombor telefon menggunakan beberapa kod awalan berbeza Mencari fakta tertentu untuk menyokong atau menyangkal tuntutan seseorang. 3. Kemahiran yang diperlukan Membaca secara imbasan, mengesan tempat maklumat (satu atau lebih), memilih dan mengumpul maklumat yang relevan daripada ruang maklumat seperti prosa, jadual dan senarai maklumat. Memadankan maklumat yang diberikan dalam soalan sama ada makna yang serupa atau sinonim dalam teks, kemudian menggunakan maklumat ini untuk mencari maklumat baharu. Bagi item dalam ruang dinamik, murid mengklik pautan sedia ada untuk membuka laman sesawang, kemudian memilih item dalam senarai carian. Bagi item pada ruang paparan tetap, murid menggunakan navigasi seperti tajuk atau kapsyen untuk sampai kepada bahagian yang relevan. 4. Tahap kesukaran tugasan Tugasan mudah: Mengenal pasti satu atau lebih unsur penting (kata kunci) yang dikehendaki bagi soalan yang dinyatakan secara jelas, langsung, literal atau tersurat. Contohnya watak, tempat atau masa kejadian. Tugasan yang lebih sukar: Mengenal pasti maklumat yang hampir sama atau sepadan dengan yang dikehendaki soalan. Perlu kemahiran mengkategorikan maklumat. Perlu membezakan maklumat yang hampir sama.

31 2.11.2 Aspek mengintegrasikan dan mentafsir Bil. Perkara Huraian 1. Konsep Memproses perkara yang dibaca untuk memahami isi atau idea tersirat dalam teks. Menunjukkan kefahaman terhadap pertautan teks dengan mengesan: - pertautan antara beberapa ayat yang berdekatan. - hubung kait antara beberapa perenggan. - hubung kait merentas pelbagai teks. Proses mendapatkan makna daripada sesuatu dengan cara: - mengenal pasti hubungan yang tidak dinyatakan rangkai kata atau ayat (berdasarkan bukti atau penaakulan). - mengenal dengan jelas. - membuat inferens/telahan tentang maksud/ konotasi - pasti andaian atau implikasi yang mendasari sebahagian atau keseluruhan teks. Bagi ruang paparan teks tetap, maklumat mungkin berada dalam satu atau beberapa perenggan atau merentas dua atau lebih teks yang berlainan. Tugasan integrasi boleh menjadi lebih kompleks bagi ruang paparan teks dinamik. 2. Kemahiran yang diperlukan untuk membina pemahaman luas Mengambil kira teks sebagai satu keseluruhan dan dalam perspektif yang luas. Mengenal pasti mesej atau topik utama serta tujuan dan kegunaan teks, rajah dan peta. 3. Tugasan yang diperlukan untuk membina pemahaman luas Memilih atau memberikan tajuk atau andaian tajuk, mengenal pasti pernyataan bagi tema dan idea utama yang dinyatakan dengan jelas. Menerangkan susunan arahan. Mengenal pasti dimensi utama graf atau jadual. Memerihalkan watak. Menyatakan tema (idea utama) dalam ayat atau perenggan. Menyatakan pernyataan maklumat tertentu bagi tema dan idea utama yang dinyatakan dengan jelas. Membuat kesimpulan tentang tema /persoalan utama dengan memfokuskan maklumat berulang-ulang daripada kategori tertentu.

32 Menyusun atur hierarki idea kemudian memilih pernyataannya yang umum/ menyeluruh. Membuat inferens tentang hubungan antara satu bahagian teks dengan bahagian teks yang lain. Memproses teks untuk membentuk kesimpulan tentang idea utama. Membuat inferens tentang perbezaan antara unsur atau idea utama dan sampingan. Memberikan contoh dalam teks yang sebelumnya disebut secara umum. Mengenal pasti bahagian tertentu teks, apabila tema atau idea utama dinyatakan dengan jelas. Memfokuskan lebih daripada satu bahagian teks untuk membuat kesimpulan tema daripada pengulangan satu kategori maklumat tertentu. Memilih idea utama yang umum daripada hierarki idea. 4. Tugasan yang diperlukan untuk membina pemahaman luas Memilih atau memberikan tajuk atau andaian tajuk, mengenal pasti pernyataan bagi tema dan idea utama yang dinyatakan dengan jelas. Menerangkan susunan arahan. Mengenal pasti dimensi utama graf atau jadual. Memerihalkan watak. Menyatakan tema (idea utama) dalam ayat atau perenggan. Menyatakan pernyataan maklumat tertentu bagi tema dan idea utama yang dinyatakan dengan jelas. Membuat kesimpulan tentang tema /persoalan utama dengan memfokuskan maklumat berulang-ulang daripada kategori tertentu. Menyusun atur hierarki idea kemudian memilih pernyataannya yang umum/ menyeluruh. Membuat inferens tentang hubungan antara satu bahagian teks dengan bahagian teks yang lain. Memproses teks untuk membentuk kesimpulan tentang idea utama. Membuat inferens tentang perbezaan antara unsur atau idea utama dan sampingan. Memberikan contoh dalam teks yang sebelumnya disebut secara umum. Mengenal pasti bahagian tertentu teks, apabila tema atau idea utama dinyatakan dengan jelas. Memfokuskan lebih daripada satu bahagian teks untuk membuat kesimpulan tema daripada pengulangan satu

33 kategori maklumat tertentu. Memilih idea utama yang umum daripada hierarki idea. 5. Kemahiran yang diperlukan untuk membina tafsiran Mengembangkan pemahaman luas kepada pemahaman yang mendalam dan lebih khusus. Memerlukan pemahaman logik untuk memproses organisasi maklumat dalam teks. Memahami pertautan teks sama ada yang eksplisit atau implisit. Proses membina makna daripada sesuatu yang tidak dinyatakan dengan jelas. 6. Tugasan membina tafsiran Membezakan idea utama dengan idea yang kurang penting. Memproses urutan dua ayat yang berdekatan dari segi pertautannya. Menggunakan penanda wacana yang menunjukkan pertautan urutan. Menggunakan penanda wacana yang menunjukkan pertautan sebab akibat. Membuat inferens bagi konteks yang kecil seperti makna perkataan atau frasa yang memberikan perbezaan nuansa kepada teks. Membuat inferens tentang tujuan atau hasrat penulis. Membuktikan tujuan atau hasrat penulis. 2.11.3 Aspek membuat refleksi dan menilai Bil. Perkara Huraian 1. Konsep membuat refleksi dan menilai bentuk teks. Melibatkan proses membuat kesimpulan daripada pengetahuan, idea atau sikap. Melangkau teks untuk mengaitkan maklumat dalam teks dengan merujuk konsep kendiri dan kerangka pengalaman seseorang. Item memerlukan pembaca mengaitkan pengetahuan dan pengalaman sedia ada untuk membanding beza, membuat hipotesis dan membuat kesimpulan melangkau teks. 2. Kemahiran yang diperlukan untuk membuat refleksi dan menilai kandungan teks. Memerlukan pembaca untuk mengaitkan maklumat dalam teks kepada pengetahuan daripada sumber luar. Menilai hujah atau dakwaan dalam teks berdasarkan pengetahuan sedia ada. Menyuarakan dan mempertahankan pandangan sendiri. Berupaya untuk membangunkan pemahaman tentang perkara yang diperkatakan dan dihasratkan dalam teks.

34 Bil. Perkara Huraian 3 Tugasan untuk membuat refleksi dan menilai kandungan teks. Membuktikan perkara yang dinyatakan dalam teks. Menguji pemahaman atau idea tentang perkara yang telah diketahui dan diyakini berdasarkan teks yang dibaca atau teks yang lain. Menunjukkan bukti sokongan dalam teks dan membanding beza dengan sumber maklumat yang lain. Menguji kesesuaian sesuatu maklumat, bukti atau hujah. Menggunakan nilai/standard moral atau estetik. Menilai kecukupan/kecukupcakupan bukti dalam teks. Merujuk pengetahuan luar sama ada daripada pengetahuan sendiri atau idea tersurat dalam teks/soalan. 4 Kemahiran yang diperlukan untuk membuat refleksi dan menilai bentuk teks Perlu ‘berada di luar teks’ supaya pembaca berfikir secara objektif dan dapat menilai kualiti dan kewajaran teks. Mempunyai pengetahuan tersirat tentang struktur dan gaya pelbagai teks dan laras bahasa untuk melakukan tugasan dan menentukan kecekapan pembaca untuk memahami standard bagi tugasan seperti ini. 5 Tugasan membuat refleksi dan menilai bentuk teks Menilai kejayaan pengarang untuk menggambarkan watak atau meyakinkan pembaca bukan hanya keupayaan mengesan kedalaman pengetahuan tetapi juga kehalusan bahasa (contohnya pemilihan kata adjektif mempengaruhi tafsiran). Menentukan kegunaan teks tertentu bagi sesuatu tujuan. Menilai penggunaan ciri-ciri teks tertentu oleh pengarang untuk memenuhi tujuan tersebut. Memberi komen tentang penggunaan gaya tertentu. Mengenal pasti tujuan dan sikap pengarang. Membuat pertimbangan kritis perlu merujuk pengalaman sedia ada, tetapi refleksi tidak memerlukan rujukan ini. Oleh sebab itu, penilaian ialah subset kepada refleksi.

35 2.11.4 Proses kognitif dalam aspek bacaan Dalam penilaian PISA, ketiga-tiga aspek yang dibincangkan sebelum ini saling berkaitan dan melengkapi. Dari perspektif pemprosesan kognitif, ketiga-tiga aspek tersebut dianggap separa berhierarki. Sebelum proses mengintegrasikan dan membuat tafsiran (aspek kedua), aspek pertama, iaitu proses mendapatkan maklumat perlu dilakukan dahulu. Begitu juga, tafsiran perlu dibuat lebih dahulu jika ingin membuat refleksi dan menilai sesuatu maklumat. Penerangan tentang kerangka kerja PISA bacaan adalah untuk membezakan tugasan supaya penguasaan aspek domain membaca dapat diukur. Penerangan ini menjelaskan pendekatan terhadap konteks dan tujuan membaca yang berbeza. Hal ini digambarkan dalam tugasan penilaian yang menekankan satu atau lebih aspek. Semua pembaca daripada pelbagai latar penguasaan dijangka akan menunjukkan tahap-tahap kecekapan dalam setiap aspek bacaan (Langer, 1995). Ketiga-tiga aspek ini sukar dipisahkan. Oleh sebab itu, tugasan bagi sesuatu aspek hanya untuk membezakan ciri-ciri tugasan dan pendekatan yang lazim bagi tugasan tersebut, sedangkan dua aspek kognitif yang lain masih beroperasi dan berperanan bagi tugasan tersebut seperti yang ditunjukkan dalam Rajah 12 berikut. Rajah 12: Saling Hubungan antara Tugasan, Teks dan Aspek Bacaan Soalan/Arahan Teks tetap (sempadan yang jelas) Mengakses dan mendapatkan Mengintegrasi dan mentafsir Membuat refleksi dan menilai Mengakses dan mendapatkan Mengakses dan mendapatkan Mengintegrasi dan mentafsir Mengintegrasi dan mentafsir Membuat refleksi dan menilai Membuat refleksi dan menilai

36 Untuk mengenal pasti aspek bacaan yang ketara (tugasan yang dinyatakan dalam soalan/arahan kepada murid) bergantung kepada objektif tugasan. Contohnya, untuk mendapatkan maklumat tersurat tentang bilangan pengguna internet di seluruh dunia melibatkan beberapa langkah kompleks iaitu: Menilai kesesuaian beberapa entri dalam jadual (aspek 3) Membanding beza tajuk-tajuk lajur dan baris (aspek 2) Memilih entri tertentu yang dapat membekalkan maklumat tersebut (aspek 1) Tetapi, jika dirujuk objektif, iaitu mendapatkan suatu angka yang dinyatakan secara tersurat, maka tugasan ini dikelompokkan sebagai aspek mengakses dan mendapatkan maklumat. Untuk memastikan keseimbangan antara aspek tersebut dalam PISA 2015, taburan mengikut aspek kekal seperti PISA 2009, seperti berikut Jadual 6: Sasaran Taburan Tugasan Mengikut Aspek Teks PISA 2015 Aspek % Jumlah Tugasan Mengakses dan mendapatkan 25 Mengintegrasikan dan mentafsir 50 Membuat refleksi dan menilai 25 JUMLAH 100 Bagi tahun 2018, taburan tugasan aspek PISA bagi teks tunggal dan teks pelbagai adalah seperti Jadual 7: Jadual 7: Domain Kognitif 2018 DOMAIN KOGNITIF 2018 Teks Tunggal Teks Pelbagai Mengesan dan Mengenal pasti 15% Mengenal pasti dan memilih teks berkaitan 10% Memahami maksud tersurat dan tersirat 15% Menghubung kait dan membuat inferens 15% Menghubung kait dan membuat inferens 15% Menilai kualiti dan kredibiliti 20% Menghujah dan menangani konflik Membuat refleksi kandungan dan 10% bentuk

37

38 2.11.5 Aspek dan subdomain aspek Bagi setiap aspek terdapat beberapa pecahan atau subdomain kemahiran yang diuji. Jadual 8 berikut memberikan aspek, subdomain aspek dan contoh item berdasarkan Item Edaran PISA. Jadual 8: Aspek, Subdomain Aspek dan Contoh Item Literasi Bacaan PISA (a) Aspek mengakses dan mendapatkan Subdomain Mengakses dan Mendapatkan Contoh Item (Edaran 2006) Mendapatkan semula maklumat Kira-kira pada tahun berapakah graf dalam Rajah 1 bermula? (Soalan 3A Tasik Chad) Membina pemahaman umum: Mengenal pasti idea dalam carta Rajah 2 berdasarkan andaian bahawa… haiwan dalam seni batu … (Tasik Chad - Soalan 4) Mendapatkan semula maklumat: Melunsuri teks untuk mengesan maklumat tersurat Yang manakah antara yang berikut menerangkan program imunisasi selesema ACOL? (Selesema - Soalan 3) Membina pemahaman luas: Mengenal pasti tujuan teks Tujuan surat-surat ini ialah … (GrafitiSoalan 5) Membina pentafsiran: Mengesan perkaitan yang diinginkan Mengapakah Sophia merujuk pengiklanan? (Grafiti - Soalan 3) Membentuk pemahaman luas: Mengenal pasti latar cerita Bagaimanakah keadaan wanita tersebut pada awal cerita? (Hadiah - Soalan 1) Mendapatkan semula maklumat: Memadankan maklumat "Kemudian kedengaran bunyi keriangkeriut dan erangan dalam usaha rumah itu bergelut ..." (baris 26) Apakah yang berlaku kepada rumah dalam bahagian cerita ini? (Hadiah - Soalan 6) Membentuk kefahaman yang luas: Memahami topik utama Apakah yang ingin disampaikan dalam petikan drama ini? Puteri bangsawan memikirkan helah ... (Amanda dan Puteri Bangsawan -Soalan 1)

39 Subdomain Mengakses dan Mendapatkan Contoh Item (Edaran 2006) Mendapatkan maklumat: Memilih maklumat yang dinyatakan secara tersurat 1) Berdasarkan rencana ini, mengapakah kasut sukan tidak boleh terlalu ketat? (Kasut Sukan - Soalan 4) 2) Pada satu bahagian rencana tersebut dinyatakan, “Kasut sukan yang baik mesti memenuhi empat kriteria.” Apakah kriteria-kriteria tersebut? (Kasut Sukan - Soalan 5) (b) Aspek mengintegrasikan dan mentafsir Subdomain Mengintegrasikan dan Mentafsir Item Membina tafsiran: Mengintegrasikan maklumat dalam teks dan grafik Berapakah kedalaman Tasik Chad hari ini? (Tasik Chad –Soalan 1) Membuat tafsiran: Mengintegrasikan maklumat daripada dua teks yang tidak berurutan Bagi soalan ini, anda perlu menggabungkan maklumat daripada Rajah 1 dan Rajah 2. Lenyapnya badak sumbu, badak air dan aurochs dari seni batu Sahara berlaku .... (Tasik Chad - Soalan 6) Membuat tafsiran: Menggabungkan maklumat daripada beberapa bahagian daripada teks Lembaran maklumat ini menunjukkan bahawa jika anda mahu melindungi diri anda …. Adakah anda bersetuju bahawa kata-kata ini mengelirukan (SelesemaSoalan 5) Membuat tafsiran: Mengenal pasti motif watak atau niat Apabila wanita itu berkata, "selepas ini aku uruskan kau pula." (baris 94), ini bermaksud …(Hadiah - Soalan 4) Membina tafsiran satu: Mengesan motif watak Apakah yang dicadangkan oleh cerita ini tentang sebab wanita itu memberi harimau kumbang itu makan? (Hadiah–Soalan 8) Mengembangkan tafsiran: Menghubungkaitkan maklumat daripada dua teks Jadual di bawah menyenaraikan juruteknik teater yang terlibat dalam sedutan pementasan Léocadia. Lengkapkan jadual di bawah dengan menunjukkan arahan pentas bagi Teks 1 yang memerlukan pelibatan setiap juruteknik tersebut. (Amanda & Puteri Bangsawan - Soalan 3) Membina tafsiran: Mengenal pasti hubungan antara dua ayat, tanpa petunjuk yang ketara (penanda wacana) Lihat ayat yang hampir pada bahagian akhir petikan. Ayat itu disampaikan dalam dua bahagian. Apakah perkaitan antara bahagian pertama dengan bahagian kedua ayat tersebut? (Kasut Sukan)