บทละครพูดคำฉันท์

Thai style by kruwee

บทละครพดู ค ฉัน
เรื่อง มัทนะพาธา

ำ
์ท

Thai style by kruwee

แง

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเก าเ าอ หัว (รชั กาลท่ี ๖)

ู่ย้จ้ล่ตู้ผ

ลักษณะค ประพัน

ใ ค ประพัน หลายชนิดแ เ นแ ง วยฉนั

- บทเจรจา อยแ วใน วนของตัวละครที่ไ ส คัญ

- บางตอนใ กาพ ยานี ๑๑ กาพ ฉบัง ๑๖ และกาพ สุรางคนาง ๒๘

- บางตอน องการจังหวะเสยี งและความค องจองก็ใ กาพ
- บางตอน องการทเ่ี นอารม มากกม็ กั จะใ ฉนั

Thai style by kruwee
์ท้ช์ณ้น้ต ์ย้ช้ล้ต ำ่ม่ส้ก้ร ์ค์ย์ย์ย้ช ์ท้ด่ต้น่ต์ธำ้ช์ธำ

Thai style by kruwee ความเ นมา

มทั นะพาธาเ นบทละครพูดค ฉัน ๕ อง พระบาท
สมเด็จพระมงกฎุ เก าเ าอ หวั ไ เริม่ ทรงพระราชนิพน เม่อื วันท่ี
๒ กนั ยายน ๒๔๖๖ ขณะทรงพระประชวรและประทบั อ ณ
พระราชวงั พญาไท อมาเมอ่ื เสด็จพระราชด เนนิ ประทับแรมตามท่ี
าง ๆ กไ็ ทรงพระราชนพิ น เรอ่ื งมทั นะพาธาไป วยจนจบ
สมบูร เมอื่ วันท่ี ๑๘ ตุลาคม ๒๕๖๖ นับไ าไ ใ เวลาพระราช
นพิ น เพียง ๑ เดือน ๑๗ วันเ านั้น

่ท์ธ้ช้ด่ว้ด์ณ้ด์ธ้ด่ตำ่ตู่ย์ธ้ดู่ย้จ้ล์ค์ทำ็ป ็ป

ความเ นมา

อมาในเดอื นมกราคม ๒๔๖๗ ไ ทรงแปลบทละครพดู ค ฉนั
เร่อื งมัทนะพาธาเ น อยแ วภาษาองั กฤษ พ อม วยอภิธานศพั
เมื่อทรงแปลเสร็จในเดอื นพฤษภาคม ๒๔๖๘ กไ็ พระราชทานแ
กรมหม่ืนทพิ ยลาภพฤฒยิ ากร เพือ่ ใ พิจารณาทูลเก าฯ ถวายความ
เหน็ มทั นะพาธา เ นบทละครพดู ท่พี ระบาทสมเดจ็ พระมงกฏุ เก าเ า
อ หวั ทรงคดิ เรอ่ื งข้ึนเอง ไ ไ น เนื้อเรื่องหรือตัดตอนมาจากเร่อื งใด

(โดยสมมตุ ิ าเกดิ ในอนิ เดยี โบราณ)

Thai style by kruwee
่ว
ำ้ด่มู่ย้จ้ล็ป้ล้ห
่ก้ด์ท้ด้ร้ก้ร็ป์ทำ้ด่ต็ป

ความเ นมา

โดยทรงพยายามหาค บาลีสันสกฤตส หรบั ช่ือดอกกหุ ลาบ
พระสารประเสรฐิ (ตรี นาคะประทีป) นไ ศพั ภาษาสันสกฤต
า “กพุ ชฺ ก” แ ไ ทรงพระราชวินิจฉยั า าจะใ เ นชื่อนางเอก
อาจ องเปลย่ี นเสียงพยาง หลงั เ น “กุพฺชกา” ซึ่งมเี สยี ง า ง
แ จะไปตรงกับศัพ ทีแ่ ปล า “นาง อม”

Thai style by kruwee
่ค่ว์ท่ตัฟ่น็ป์ค้ต็ป้ห้ถ่ว้ด่ต่ว์ท้ด้คำำ็ป

จงึ ทรงเลือกใ ค า “มทั นา” เ น ความเ นมา
ช่อื นางเอก มทั นา มาจาก “มทน” แปล า
“ความ มหลงหรือความรกั ” เม่ือทรงพบ Thai style by kruwee
ศพั “มทนพาธา” จากพจนานุกรม
สันสกฤต ซง่ึ มีความหมาย า “ความเจบ็
หรือเดือด อนแ งความรัก” ซง่ึ ตรงกับ
แ นเรอ่ื งของบทละครเร่อื งนจ้ี ึงใ ช่ือ า
มัทนะพาธาหรือต นานแ งดอกกุหลาบ

่หำ่ว้ช่ก่ห้ร่ว์ทุ่ล่ว็ป่วำ้ช็ป

Thai style by kruwee

แ นของเร่ือง

ความเจบ็ ปวดหรือความเดือด อนแ งความรกั

ก่ห้ร ่

ตัวละคร

Thai style by kruwee

าวชัยเสน

กษตั ริ เมอื งหสั ตินาปุระ

Thai style by kruwee

ย้ท
์

มทั นา

นางเอกท่ีถูกสเุ ทษ สาปใ

เ นดอกกุหลาบและสามารถ
เ นคนไ ในคืนวนั เพ็ญ

Thai style by kruwee

้ด็ป็ป้ห์ณ

เทพบตุ รสเุ ทษ

เทพบตุ รอ บน
สรวงสวรร ทห่ี ลง
รกั นางมทั นา

Thai style by kruwee

ณ์คู่ย์

มายาวนิ
มีความสามารถ
ในการใ เวทมน

Thai style by kruwee

ผ์ต้ช
ู้

นางจณั ฑี
มเหสขี องพระชยั เสน
มีแ ความรษิ ยา

Thai style by kruwee


่ตู้ผ

ศภุ าง

ทหารเอกของพระชัยเสน
มคี วามจงรักภกั ดี
อ าวชยั เสน

Thai style by kruwee


้ท่ต

์ค

ษีกาละทรรศิน

ษี เล้ียงดู
นางมัทนา

Thai style by kruwee

ฤ
ู้ผาฤา

นาง อมอราลี

มีหลงั อม
เ นทาสของนางจณั ฑี

Thai style by kruwee

็ป
่ค
่ค

มัทนะพาธา
Thai style by kruwee

อง ท่ี ๑
บทละครพูดค ฉัน
เรื่อง มทั นะพาธา

Thai style by kruwee

ก
์ทำ
์

อง ท่ี ๑

(มายาวินประนมมอื และนงั่ บริกรรม, พิณพาท ท เพลง ตระ
สันนบิ าต. ทุก ๆ คนตั้งตาคอยมองดู พอถึงรวั ายตระ มทั นาเดิน
ออกมา, ตา องเ งไ แลดูใคร และกริ ยิ าอาการเ นอ างคนทยี่ งั
หลบั อ , และพูดหรือแสดงกริ ิยาอ างคนที่ น. สุเทษ ลุกจาก
บลั ลงั ลงมา อนรบั วยความยนิ ดีแ คร้ันเหน็ มัทนาจังงงั อ
ไ ยิ้มแ มกช็ ะงกั , แ วหนั ไปพดู กับมายาวนิ .)

Thai style by kruwee

้ล้ย่ม
ู่ย่ต้ด้ต์ก์ณัฝ่ยู่ย่ย็ป่ม๋ป้จ้ทำ์ย์ก

[สุรางคนาง , ๒๘.]

สเุ ทษ : นางมาแ วไซ แ าฉนั ใด จ่งึ ไ พูดจา
ถอดความ : (นางมาถึงแ วแ าท ไมนางจงึ ไ ยอมพดู จากบั า)
มายาวนิ : นางยังงงงวย วยฤทธิม์ นตรา แ าตู า จะแ บัดนี้
ถอดความ : (เพราะ านางยังอ ในมน สะกดของ าแ า าจะแ มน

ณ บัดน)ี้

Thai style by kruwee

์ค
์ต้ก้ข่ว่ต้ข์ตู่ย่ว
้ก้ข่ว่ต้ด
้ข่มำ่ว่ต้ล
่ม่ว่ต้ร้ล์ณ

Thai style by kruwee

มายาวนิ (พดู ส่ังมัทนา)
[อินทรวิเชยี ร, ๑๑.]

ดู อนสุชาตา        มะทะนาวไิ ลศรี
ยามอง สุเทษ ม ี   วรพจ ประการใด,
นางจงท นลู ตอบ    มะธรุ สธตรสั ไซ  ;
เ าใจมิเ าใจ         ฤ ก็ตอบพะจีพลัน.

้ข้ข
้รำ
์น ์ณ์ค
่ก

ถอดความ (ดู อน นางมัทนา มรี ปู โฉมงดงาม าหาก า านสเุ ทษ
ถามอะไรเ า เ าจงตอบ วย อยค ที่ อนหวาน ไ าเ าจะเ าใจหรือไ
เ าใจกต็ ามกจ็ งตอบโดยเรว็ พลนั )

Thai style by kruwee

้ข่ม้ข้จ่ว่ม่อำ้ถ้ด้จ้จ์ณ่ท่ว้ถู้ผ่ก

[อินทรวเิ ชยี ร, ๑๑.]
มัทนา เ าใจละเ า า, ผวิ ะอง สเุ ทษ นัน้

ตรัสมาดิฉันพลนั จะเฉลยพระวาที

ถอดความ (ห อมฉันเ าใจแ ว าหากอง สเุ ทษ นน้ั ตรสั ถามอะไร
ห อมฉนั จะตอบในทนั ท)ี

Thai style by kruwee

่ม
์ณ์ค้ถ้ล้ข่ม
์ณ์ค ้ข้จ้ข

Thai style by kruwee

[วสนั ตดลิ ก, ๑๔.]

สเุ ทษ าโฉมวไิ ลยะสุปรฺ ยิ า มะทะนาสุราง ศรี,

พี่รักและกอบอภิระตี บ มิเ นสเิ นกั ;

บอกห อยเถิด าดะรุณิเ า กจ็ ะยอมสมคั รรกั

์ณ ้จ่ว่น
์ห่น้ว
์ค ้อ

Thai style by kruwee

ถอดความ (มัทนานาง า แสนงาม พหี่ ลงรักมานานไ มี
เ นวายและหวังจะครอบครองเ า ารกั ใค เ น

อ างย่งิ บอกพม่ี าห อยเถิด า เ ากร็ ักพเี่ นกนั )
สุปรฺ ยิ า าน า สุ-ปฺร-ิ ยา หมายถงึ ทีร่ ักยง่ิ
กอบ หมายถึง ปรารถนาจะไ ครอบครอง
อภริ ะตี หมายถงึ นาง ารกั ใค อ างยิ่ง

่ย่ร่นู้ผ
้ด
่ว่อ่ช้จ ่ว่น่ย ็ป่ร่นู้ผ้จ้ว
่มู้ผ้ฟ

Thai style by kruwee

ตู าสมัคร ฤ มิสมคั ร กม็ ิขัดจะค อยตาม

ข้ล ้

Thai style by kruwee

จรงิ นะเ าสมุ ะทะนา วจะเ าแถลงความ?

ฤ้จ้จา

Thai style by kruwee

าขอแถลงวะจะนะตาม สุระเทวะโปรดปราน.

ข้

Thai style by kruwee

รกั จริงมจิ ริง ฤ กไ็ ฉน อรไท แ งการ?

บ้จ่

Thai style by kruwee

รกั จรงิ มจิ รงิ ก็สรุ ะชาญ ชยะโปรดสถานใด?

Thai style by kruwee

พ่รี กั และหวงั วธจุ ะรัก และ บ ทอด บ ท้งิ ไป.

Thai style by kruwee

พระรักสมคั ร ณ พระหทยั ฤ จะทอดจะทิ้งเสยี ?

Thai style by kruwee

ความรกั ละเห่ยี อุระระทด เพราะมอิ าจจะคลอเคลยี .

ความรกั ระทดอรุ ะละเห่ยี ฤ จะหายเพราะเคลยี คลอ?

Thai style by kruwee

Thai style by kruwee

โ โ กระไรนะมะทะนา บ มิตอบพะจพี อ?

อ๋อ้

โ โ กระไรอะมระ อ มะทะนามิพอด!ี

Thai style by kruwee

อ้ง๋อ้

Thai style by kruwee

เสยี แรงสเุ ทษ นะประดพิ ัท มะทะนา บ เปรมปรดี ์ิ.

ณ์ธ์

แ า บ เปรมปฺรยิ ะฉะน้ี ผจิ ะโปรดก็เสยี แรง.

Thai style by kruwee

ม้ข้

Thai style by kruwee

โ รปู วิไลยะศุภะเลศิ บ มคิ วรจะใจแข็ง

อ้

โ รปู วไิ ลยะมละแรง ละกจ็ จะแขง็ ใจ.

Thai style by kruwee

อำ้

Thai style by kruwee

หากพี่จะกอดวธแุ ละจุม- พติ ะเ าจะ าไร?

จ่ว้

าบาทจะขดั ฤ ก็มไิ ผพิ ระอง จะทรงปอง.

Thai style by kruwee

ข์ค้ด้

Thai style by kruwee

าแ จะเตม็ ฤดิฤหาก ดนุกอดและจบู อง?

ว้น่ต่

เตม็ ใจมิเตม็ ใจดนุก็ อง ปฏิบัติระเบียบดี.

Thai style by kruwee

ต้

Thai style by kruwee

[วสันตดิลก, ๑๔.]
มัทนา ตู าสมคั ร ฤ มิสมคั ร กม็ ิขดั จะค อยตาม

ถอดความ (ห อมฉนั จะรกั านหรือไ รัก าน กไ็ สามารถขัดความเหน็ ของ านจะ
ค อยตาม าน)

สเุ ทษ จริง นะเ าสุมะทะนา วจะเ าแถลงความ?
ถอดความ (มทั นา นี่เ าพูดจริงหรือ ตอบ ามา)

้ล ้ข้ข้จ์ณ้จ้จาฤ่ท้ล ่ท่ม่ท่ม่ท่ม

Thai style by kruwee

[วสนั ตดิลก, ๑๔.]

มทั นา รกั จรงิ มจิ ริงก็สุระชาญ ชยะโปรดสถานใด?
ถอดความ (จะรักหรือไ รกั กแ็ วแ พระอง ทรงโปรด า องการอ างไร)

สุเทษ พ่ีรักและหวงั วธุจะรกั และ บ ทอด บ ท้งิ ไป.
ถอดความ (พ่รี ักเ าและหวงั าเ าจะรกั พ่ี และไ ทอดทิ้งความรักของพไ่ี ป)

่ม้จ่ว้จ์ณ่ย้ต่ว์ค่ต้ล่ม

Thai style by kruwee

[วสนั ตดิลก, ๑๔.]

มัทนา พระรักสมัคร ณ พระหทยั ฤ จะทอดจะทงิ้ เสยี ?

ถอดความ (ตอนน้ีทรงรกั ห อมฉนั อ จะทรงทิง้ ห อมฉันไปไ อ างไร)

สเุ ทษ ความรกั ละเหี่ยอรุ ะระทด เพราะมิอาจจะคลอเคลีย.

ถอดความ (ความรกั ของพนี่ น้ั าระเหย่ี ใจ เพราะไ สามารถจะองิ แอบแนบเ าไ )

้ด้จ่ม่น์ณ่ย้ด่มู่ย่ม

Thai style by kruwee

[วสันตดลิ ก, ๑๔.]

มทั นา ความรกั ระทดอุระละเหยี่ ฤ จะหายเพราะเคลยี คลอ?

ถอดความ (ความรกั ของ านนัน้ จะหายจากความ าละเห่ียใจเพียงเพราะไ
องิ แอบแนบชดิ อ างนน้ั หรือ)

สุเทษ โ โ กระไรนะมะทะนา บ มติ อบพะจพี อ?

ถอดความ (โ มัทนา ท ไมเ าไ ตอบในสงิ่ ทพ่ี ่ีถาม)

มัทนา โ โ กระไรอะมระ อ มะทะนามิพอดี!

ถอดความ (โ านเทวดามทั นาไ ตอบสิง่ ท่ี านถามมาแ ว)

้ล่ท้ด่ท้อ้ง๋อ้อ่ม้จำ้อ์ณ๋อ้อ่ย
้ด่น่ท

Thai style by kruwee

[วสนั ตดิลก, ๑๔.]

สุเทษ เสียแรงสุเทษ นะประดิพัท มะทะนา บ เปรมปรดี .ิ์

ถอดความ (เสยี แรงที่พม่ี อบความรักและความผกู พนั ใ เ า แ เ ากลับไ ยินดี)

มัทนา แ า บ เปรมปรฺ ยิ ะฉะนี้ ผิจะโปรดก็เสียแรง.

ถอดความ (แ ห อมฉนั ยนิ ดหี รอื ไ หาก านจะรกั ห อมฉัน อไปกเ็ สยี แรงเป า)

ประดิพทั หมายถึง ความรกั ใค ผกู พัน

่ล่ต่ม่ท่ม่ม้ม่ร ์ธ้ข้ม่ม้จ่ต้จ้ห์ณ์ธ์ณ