บทละครพูดคำฉันท์

Thai style by kruwee

[ฉบงั , ๑๖.]

มายาวิน เทวะ! อนั ไ งามสรรพ มีลกั ษ องกับ พระอง ด รสั นน้ั มี

ในนนั ทะโนทยานศร,ี อง พระศจี ธ โปรดเ นยอดมาลา.
เหน็ มแี ในฟาก า, ในแดนคนหา ไ นม้ี ิไ แ งไหน.

ถอดความ (อง เทวะ อนั ไ ท่งี ามพ อมท่มี ลี กั ษณะตามทพ่ี ระอง ถามมาน้นั มีอ ในสวนนันทวนั
เ นไ ดอกที่พระเหสีของพระอนิ ท โปรดปาน เหน็ จะมแี บนสวรร
เ านน้ั ไ มใี นแดนมนุษ )

่ห้ด้ม้ฟ่ต
็ป์ค
ำ์ค้ต์ณ้ม
์ย่ม่ท
์ค่ต์ร้ม็ป ู่ย์ค้ร้ม์ค

Thai style by kruwee

[ฉบงั , ๑๖.] เราทราบซ่ึงลักษ แถลง
สเุ ทษ ไ นี้มีนามฉันใด? านจงเ าใ

ถอดความ (ไ น้มี ีชือ่ าอะไร านจงเ าใ เรา งที)

์ณ้ห่ล่ท้ม์ณัฟ้ห่ล่ท่ว้ม

Thai style by kruwee

[อนิ ทรวเิ ชียร, ๑๑.]

มายาวิน ไ เรยี กผะกากุพ-ฺ ชะกะสีอรุณแสง
ปานแ มแฉ มแดง ดรุณณี ยามอาย;
ดอกให และเกสร สุวคนธะมากมาย,
อ ทน บ วางวาย มธุรสขจรไกล;
อกี ท้งั สะพรั่งหนาม ดุจะเข็มประดับไ
ผงึ้ เขยี วสบิ นิ ไข บ มิใค จะ างเหิน.

่ห่ร่ว
้ว
ู่ย
่ญ
้ล้ก
้ม

Thai style by kruwee

ถอดความ (ไ น้ชี อื่ าดอกกุพชกะ มีสแี ดงเหมือนแ ม หญิงยามอาย
มดี อกขนาดให และมีเกสรอ คงทน มีที่กลิ่นหอม งไปไกล
อีกทั้งมหี นามราวกับเข็มประดบั ไ ผ้งึ บนิ อ ขวกั ไข ไ ยอม าง)

่ห่ม่วู่ย้ว
่สู่ย่ญ
ู้ผ้ก่ว้ม

Thai style by kruwee

[อินทรวเิ ชยี ร, ๑๑.]

มายาวนิ อันกุพชฺ ะกาหอม, บริโภคอ อยเพลิน,
รสหวานสหิ วานเชญิ นรล้ิมเพราะเลศิ รส;
กินแ วระงับตรี พิธะโทษะหายหมด,
คอื ลมและดลี ด ทุษะเสมหะเสื่อมสรร ;
อีกทง้ั เจรญิ กา- มะคณุ าภริ ม นัน ,
เย็นในอุราพลัน, และระงับพยาธี


์ท์ย
์พ
้ล

่ร

Thai style by kruwee

ถอดความ (ดอกกุพชะกะนมี้ ีกลิ่นหอม รบั ประทานอ อย มรี สหวานเ นเลศิ กนิ แ ว
ระงับความเครยี ด ความโกรธ ท ใ สึกดขี ึน้ วยขบั เสมหะ อีกทง้ั ยังเจริญ

กามคุณ วยใ างกายเย็นลงท ใ หาย วยและ วยขับพยาธิ )

่ช่ป้หำ่ร้ห่ช ่ชู้ร้หำ ้ล็ป่ร

Thai style by kruwee

[ฉบัง, ๑๖.]

สุเทษ ดีละ, จะใ มารศรี เ นดอกไ น้ี โฉมยงจะ าฉนั ใด?

ถอดความ (ดี ะ เราจะใ เ าเ นดอกไ นี้ เ าจะ าอ างไร)

มัทนา ไหนไหนจะเ นดอกไ , ห อมฉนั พอใจ เ นดอกทอี่ อกนามมา.

าขอ มเกศวันทา ทจ่ี อมเทวา การุญใ เลอื กเ นน.้ี

ถอดความ (ไหนๆ จะเ นดอกไ แ ว ห อมฉนั พอใจเ นดอกไ ตามท่ี
านออกนามมาห อมฉันขอกราบขอบพระคุณทก่ี รณุ าเลือกใ เ นนี้)

่ช้ห่ม่ท ้ม็ป่ม้ล้ม็ป ่ย่ว้จ้ม็ป้จ้ห่ล ่ช้ห้ก้ข
็ป่ม้ม็ป์ณ่ว้ม็ป้ห

Thai style by kruwee

[ฉบงั , ๑๖.]

สเุ ทษ วยอ นาจอทิ ธิฤ์ ทธี อนั ประมวลมี ณ ตวั กู แรงหาญ,

กูสาปมัทนานงคราญ ใ จุติ าน ไปจากสุราลัยเลศิ ,

แดนมนษุ และเกิด เ นมาลีเลิศ อันเรียก ากพุ ฺชะกะ,

ใ เ นเ นนั้นก าจะ สึกอุระ ระอุเพราะรกั รึงเข็ญ.

ทกุ เดอื นเมอ่ื ถงึ วันเพ็ญ ใ นางนเ้ี น มนุษ อ ก หนดมี

เพียงหนงึ่ ทิวาราตรี; แ หากนางมี ความรักบรุ ษุ เมื่อใด.

์ณ่ต
ำู่ย์ย็ป้ห
ู้ร่ว่ช็ป้ห
่ว็ป์ยู่ส
่ผ้ห
ู้ผำ้ด

Thai style by kruwee

ถอดความ วยอ นาจอทิ ธิฤทธทิ์ ี่ ามที ้งั หมด าขอสาปนางมัทนาใ จุติจาก
สวรร ไป แดนมนุษ เกดิ เ นดอกไ ที่มนี าม า กุพชะกะ ใ เ นเ นนน้ั จนก า
จะ สึกเ นทุก เพราะความรกั ทกุ ๆ เดอื นเมอ่ื ถึงวนั เพญ็ ขอใ นางกลบั กลายเ น
มนุษ เพียงหนึ่งวันหน่ึงคนื แ าหากนางมัทนามคี วามรกั อชายเมื่อใด

่ต้ถ่ต์ย็ป้ห์ข็ปู้ร
่ว่ช็ป้ห่ว้ม็ป์ยู่ส์ค ้ห้ข้ขำ้ด

Thai style by kruwee

[ฉบัง, ๑๖.]

สเุ ทษ เมือ่ น้นั แหละใ ทรามวัย คงรูปอ ไซ บ คืนกลบั เ นบปุ ผา.

หากรักชายแ วมัทนา บ มีสขุ า ภริ ม เพราะเรดิ างรัก,
และนางเ นทกุ ยงิ่ นัก จนเหลือท่ีจัก อดทนอ อกี อไป,
เมอ่ื นั้นผิ าอรไท ก าววอนเราไซ เราจง่ึ จะงดโทษทัณ

ถอดความ (เมอื่ นัน้ แหละใ เ าคงรปู เ นมนษุ ไ องคืนกลบั เ นดอกไ หากมทั นามคี วามรกั
แ วไ มีความสขุ เพราะ อง างลาจากกัน นางจะเ นทุก ยง่ิ นักจนไ สามารถ
จะทน อไปไ เมอื่ นน้ั หาก านางก าว อนวอน อเราเรากจ็ ะใ อภยั )

้ห่ต้อ่ล่ว้ด่ต
่ม์ข็ป้ร้ต่ม้ล
้ม็ป้ต่ม์ย็ป้จ้ห ์ณ์ฑ้ร่ล่ว
่ตู่ย์ข็ป
้ร์ย้ล
็ป้รู่ย้ห

Thai style by kruwee

[จิตรปทา, ๘.]

นางมทะนา จุตอิ านาน
จงมะละฐาน สรุ ะแมนสวรร ,
ไปเถอะก เนดิ ณ หมิ าวนั
ด่ังดนุลั่น วจสิ าปไ !
(พณิ พาท ท เพลงคุกพาท , สุเทษ แผลงฤทธ์ิ,  าแลบแวววาววาบตลอดเพลง.
พอถึงรัว าย มทั นา องกร๊ดี และ มลงกับพน้ื )
( ด าน)

ถอดความ (มทั นาเ าจงจุติไปจากเมืองสวรร แ วก เนิดในแดนหมิ วัน ดังทเี่ ราลน่ั วาจาสาปไ )

้ว์ตำ้ล์ค้จ ่มิป
้ล้ร้ท
้ฟ์ณ์ยำ์ย้ว
ำ
์ค
่ย

Thai style by kruwee

วเิ คราะ คณุ า

่ค์ห่ค์ห่ค์ห

Thai style by kruwee

คณุ า านเนอ้ื หา

๑. รปู แบบ : รชั กาลท่ี ๖ ทรงพระราชนิพน บทละครพดู ค ฉนั เรือ่ ง มทั นะพาธา
วยค ประพนั ประเภทกาพ และฉัน
๒. อง ประกอบของเรอื่ ง
๒.๑ สาระของเรอื่ ง มี ๒ ประการ

๑. ทรงปรารถนาจะก าวถึงต นานของดอกกหุ ลาบ
๒. เพ่อื แสดงความเจ็บปวดอนั เกดิ จากความรัก
ทรงใ ช่ือเรือ่ ง า มัทนะพาธา อันเ นชอื่ ตัวละครเอกของเรื่อง ซง่ึ แปล า ความเจ็บปวด
หรือความเดอื ด อนอันเกิดจากความรกั


้ร่ว็ป่ว้ช

ำ่ล

์ค
์ท์ย์ธำ้ด
์ทำ์ธ้ด่ค

Thai style by kruwee

คุณ า านเนอ้ื หา

๒.๒ โครงเรอื่ ง
รชั กาลที่ ๖ ทรงคดิ โครงเรอื่ งเอง โดยมีการผกู เร่ืองใ มีความขัดแ งซ่ึงเ นปม

ญหาของเรอื่ งคือ สุเทษ เทพบตุ รหลงรกั นางมัทนา แ นางไ รกั ตอบึงสาปนางมทั นา
เ นดอกกุพฺชกะ (ดอกกุหลาบ) ปม ญหา อมาคือ นางมัทนาพบรกั กับ าวชยั เสน อง
พบกับอุปสรรคเพราะนางจัณฑีมเหสีของ าวชยั เสนวางอุบายใ าวชยั เสนเ าใจนาง
มัทนาผิด สดุ ายนางมัทนาไ พบกับสเุ ทษ แ ก็ปฏิเสธความรักของสเุ ทษ เ นเคย
เรื่องจึงจบลง วยความสูญเสียและความเจ็บปวด วยกนั ทกุ าย


่ฝ้ด้ด่ช์ณ่ต์ณ้ด้ท้ข้ท้ห้ท้ต่แ้ท่ตัป็ป่ม่ต์ณัป็ป้ย้ห
้ด่ค

Thai style by kruwee

คณุ า านเน้อื หา

๒.๓ ตัวละคร

สุเทษ : เ นคนเ าอารม มทั นา : เ นคนซอ่ื ตรง ไ มีเ เล่ยี ม

เอาแ ใจตนเอง ไ ค นึงถงึ ความ สึกของ อน่ื จรงิ ใจไ พูดปด ปากกบั ใจตรงกัน


่มู้ผู้รำ่ม่ต
์ห่ล่ม็ป์ณ้จ็ป์ณ

้ด่ค

คณุ า านเนอื้ หา

๒.๔ ฉากและบรรยากาศ : ฉากทีป่ รากฏในตอนทีเ่ รียนคือ
วิมานของสเุ ทษ ทีร่ าย อมไป วยเทพบรวิ าร คนธรร นางอปั สร

๒.๕ กลวิธีการแ ง : การด เนินเร่ืองใ กลวธิ ีใ มายาวินเ น เ าอดตี ชาตขิ องสุเทษ
ศิลปะการด เนนิ เรอ่ื งเปรยี บใ เห็นชายที่ รวย วยเงนิ อ นาจวาสนา อยากไ อะไรจะ
องเอาใ ไ เมื่อไ ไ วยเ กเ็ อา วยกล ไ ไ วยมนต ก็ องเอา วยคาถา

Thai style by kruwee


้ด้ต์ร้ด้ด่ม้ด์ห่ล้ด้ด่ม้ด้ห้ต้ดำ้ดำ่ร้หำ์ณ่ลู้ผ็ป้ห้หำ่ต
์พ้ด้ล์ณ
้ด่ค

คณุ า านวรรณศลิ

๑. ใ ค าย มคี วามหมายชัดเจนและกระชับความ ทัง้ ๆ ที่เ นค ประพัน

ท่ีบังคบั ครุ ลหุ เ น

“ดู อนสุชาตา มะทะนาวิไลศรี

ยามอง สเุ ทษ มี วรพจ ประการใด,

นางจงท นูลตอบ มะธุรส ธ ตรสั ไซ ;

เ าใจมิเ าใจ ฤ กต็ อบพะจพี ลัน. “

จะเหน็ าใ ค ท่เี าใจ ายและใ ความหมายเ นชัดท ใ านเ าใจในบทกวีอ างชดั เจน

Thai style by kruwee

้ข้ข
้รำ
์น์ณ์ค
่ก
่ช
์ธำ็ป่งำ้ช่ย้ข่อู้ผ้หำ่ด้ห่ง้ขำ้ช่ว์ป้ด่ค

คณุ า านวรรณศลิ Thai style by kruwee

๒. ใ ค ทท่ี ใ เกดิ เสียงเสนาะโดยการ เ นเสยี ง เ นจังหวะ เกิดความสมดลุ ของเสยี ง

ท ใ ค ประพัน มีความไพเราะราวกับเสยี งดนตรี ซึ่งเ นความงามของ อยกรองอีกอ าง

หนึง่ ดงั นี้

“ ายอดสิเนหา มะทะนาวสิ ุทธศิ ร,ี

อ าทรงพระโศกี วรพกั ต จะห นจะหมอง.

พน่ี ้ีนะรกั เ า และจะเ าประคับประคอง

ชดิ สนทิ อง มิใ ระคางระคาย.

พ่รี ักวะธนุ วล มคิ วรระอาละอาย,

อันนารกิ บั ชาย ฤ กค็ วรจะ วมจะรกั ”

่ร
่บ
้ห่บ้นู่ค
้ฝ้จ
่ม์ร่ย
้อ
่ย้ร็ป์ธำ้หำ่ล่ล้หำำ้ช์ป้ด่ค

Thai style by kruwee

คณุ า านวรรณศิล

๓. การเปรียบเทียบ โดยใ บทเปรยี บเทียบเพือ่ แสดงโทษแ งความรัก ไ อ างมี หนัก

ส างความกระ างชัด ท ใ านเกิดจนิ ตภาพไ ชัดเจน ดงั นี้

“ความรักเหมอื นโรคา บนั ดาลตาใ มดื มน

ไ ยินและไ ยล อุปสรรคะใดใด

ความรักเหมอื นโคถึก ก ลังคกึ ผขิ งั ไ

กโ็ ลดจากคอกไป บ ยอมอ ณ ท่ีขงั

ถึงหากจะผูกไ กด็ งึ ไป วยก ลัง

ย่ิง ามกย็ ง่ิ คลง่ั บ หวนคดิ ถงึ เจบ็ กาย”

้ห
ำ้ด ้ว
ู่ย
้วำ
่ม่ม
้ห
้ด่อู้ผ้หำ่จ้รำ้น่ย้ด่ห้ช์ป้ด่ค

คุณ า านวรรณศลิ Thai style by kruwee

“งามผวิ ประไพ อง              กลทาบศุภาสพุ รรณ,

งามแ มแฉ มฉนั               พระอรณุ แอ มละลาน.

งามเกศะด ข                     กล ณ องละหาน,

งามเนตรพนิ ิจปาน              สุมณีมะโนหะรา; “เปรียบเทยี บความ
งามทรวงส างสอง             วรถนั สมุ นสุมา- งดงามของนางมัทนา”

ลีเลดิ ประเสริฐก า              วรุบลสะโรชะมาศ;

งามเอวอนง ราว                 สรุ ะศลิ ปชาญฉลาด

เกลากลึงประหน่งึ วาด       วรรูปพิไลยพะวง;

งามกรประหนึง่ งวง             สุระคชสุเรนทะทรง,

นวยนาฏวลิ าศวง                 ดจุ ะร ระบ ระเบง;

ำำ


์ค
่ว
้ล

้ทำ้นำำ
่ร้ล้ก
่ผ ์ป้ด่ค

Thai style by kruwee

คุณ า านวรรณศลิ

๔. ใ ค ใ เหมาะสมกบั ค ประพัน เ น บทเกยี้ วพาราสีของสุเทษ กบั นางมัทนา
แ ง วยวสนั ตดลิ กฉนั ๑๔ มกี ารสลบั ต แห งค เพอ่ื ใ เกิดความไพเราะไ อ าง
ยอดเย่ียม ดังน้ี

สเุ ทษ : พี่รกั และหวงั วธุจะรกั และ บ ทอด บ ทิ้งไป.
มทั นา : พระรักสมัคร ณ พระหทยั ฤ จะทอดจะท้ิงเสีย?
สเุ ทษ : ความรกั ละเหย่ี อรุ ะระทด เพราะมอิ าจจะคลอเคลีย.
มทั นา : ความรกั ระทดอุระละเห่ีย ฤ จะหายเพราะเคลยี คลอ?


์ณ

์ณ

่ย้ด้หำ่นำ์ท้ด่ต
์ณ่ช์ธำ้หำ้ช์ป้ด่ค

Thai style by kruwee

คุณ า านสงั คม

๑. ความเชอื่ เร่ืองชาตภิ พ
๒. ความเช่ือเรื่อง การท บุญ หากท มากจะไ ไปเกดิ ในสวรร
๓. ความเชอ่ื เรือ่ งท กรรมใด อไ รบั ผลกรรมนนั้
๔. ความเช่อื เรอ่ื งเวทมนต การท เส เ กล


์ห่ล์ห่นำ์ร
้ด่ยำ
์ค้ดำำ
้ด่ค

สะ องใ เหน็ ธรรมชาตขิ องมนุษ

แสดงใ เหน็ าการมรี กั เ นทุก อ างยง่ิ ตรงตามพทุ ธวจนะ
“ท่ใี ดมรี กั ทนี่ นั่ มที กุ ” ดงั ความรกั ของสเุ ทษ
สุเทษ รกั มทั นา : เมือ่ ไ สมหวงั ในรกั ก็เ นทกุ ท ทกุ อ างเพือ่ ใ ไ นางมา
แ เม่อื ไ สมหวังก็พ อมท่จี ะท ลาย

Thai style by kruwee


ำ้ร่ม่ต
้ด้ห่ยำ์ข็ป่ม์ณ
์ณ์ข
่ย์ข็ป่ว้ห์ย้ห้ท

Thai style by kruwee

“ที่ใดมรี ักท่นี ่นั มีทกุ ”

ข์