เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน

เสภาเร่อื งขนุ ช้างขุนแผน

ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

มัธยมศึกษาปีท่ี 6

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดียม

เสภาเรือ่ งขนุ ช้างขุนแผน ตอน

ขุนช้างถวายฎีกา

ไมป่ รากฏหลกั ฐานชดั เจนวา่ ใครเปน็ ผูแ้ ต่ง
จุดประสงคใ์ นการแตง่ : ใชข้ ับเสภา

เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดยี ม

ลักษณะคาํ ประพันธ์ : กลอนเสภา

กลอนเสภาเป็นคําประพนั ธช์ นิดหนง่ึ ซ่ึงแต่งเพ่ือ
ใชข้ บั เพราะใช้เป็นกลอนขบั จงึ กําหนดคาํ ไม่แนน่ อน
มุง่ การขบั เสภาเปน็ สาํ คัญ จงึ ใชค้ ํา ๗ คํา ถงึ ๙ คาํ
การสง่ สัมผัสนอกเหมอื นกับกลอนสภุ าพ แต่ไม่บงั คับ
หรือหา้ มเสียงสงู ตาํ่ ตามจาํ นวนคําแตล่ ะวรรค
อยู่ในเกณฑก์ ลอน ๗-๙

เพจภาษาไทยไม่จก๊ั เดียม

แผนผงั

กลอนเสภา

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดียม

เสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขนุ แผน
ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

สมเดจ็ พระยาดํารงราชานุภาพ ทรงอธิบายว่า เสภาเรอ่ื งขุนช้าง
ขุนแผนเบอ้ื งต้นเล่าเพยี งมุขปาฐะ (นิทานขนาดยาว) แลว้ แตง่ เป็นกลอน
เสภาเฉพาะบางตอน บทเสภาสาํ นวนหลวงนบั วา่ บริบูรณใ์ นสมัยรชั กาลที่ ๓
วรรณคดีสโมสรในสมยั รชั กาลท๖ี่ ยกย่องใหเ้ สภาขนุ ชา้ งขนุ แผนเปน็ ยอด
ของกลอนสภุ าพทมี่ ีความไพเราะดเี ลศิ ทั้งด้านเน้ือหาและกระบวนกลอน

เพจภาษาไทยไมจ่ กั๊ เดยี ม

ประวตั ิ

สันนิษฐานวา่ เปน็ เรื่องเกิดในสมยั สมเด็จพระรามาธบิ ดีที่ ๒
ซ่ึงมหี ลักฐานอยู่ในคําใหก้ ารชาวกรงุ เก่า ซ่ึงเมอ่ื ถึงกรุงรตั นโกสินทร์
เรอ่ื งที่แตง่ ไว้แตเ่ ดมิ เหลือเพียงบางตอน พระบาทสมเด็จพระพุทธเลศิ
หล้านภาลยั จึงมรี บั ส่งั ให้กวีหลายทา่ นชว่ ยกันแต่งเพ่มิ เตมิ และพิมพ์
ขนึ้ คร้ังแรกในปพี ทุ ธศักราช ๒๔๖๐

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดียม

ทีม่ าของเรอ่ื ง

เร่อื งขุนช้างขุนแผนเปน็ ตํานานเล่าสบื ต่อมาในเมอื งสพุ รรณบุรีและ
กาญจนบรุ ี มีเคา้ เร่อื งมาจากเรือ่ งจริงตงั้ แตส่ มัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี
ขุนแผนเป็นทหารเอกของพระพันวษา สามารถยกกองทพั ไปปราบเจ้านคร
เชียงใหม่ ซง่ึ แยง่ ชิงพระราชธิดาของพระเจา้ กรุงศรสี ตั นาคนหตุ ล้านช้าง
ทจ่ี ะสง่ มาถวายสมเด็จพระพนั วษา ในท่ีสดุ ขนุ แผนกเ็ ปน็ ฝ่ายชนะ

เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม

ที่มาของเรอื่ ง

เรอ่ื งนีม้ ีปรากฏอยใู่ นหนงั สือ ”คาํ ใหก้ ารชาวกรงุ เก่า...” ซึ่งนับวา่
เปน็ เค้าทม่ี าของเรอื่ งขนุ ชา้ งขุนแผน นบั เปน็ นิทานพืน้ บา้ นเรอ่ื งยาวทสี่ ุด
ของชาวสุพรรณบุรี คร้งั กรุงศรีอยุธยาตอนต้น คือ สมัยพระพันวษา
ซึ่งเขา้ ใจกันว่า คือสมเดจ็ พระรามาธิบดีท่ี ๒ เพราะมีเนือ้ เรอื่ งตรงกับ
ประวัติศาสตร์ ตอนทําศกึ เชยี งใหม่

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดยี ม

ท่ีมาของกลอนเสภา

การขับเสภาสนั นษิ ฐานวา่ มีววิ ัฒนาการมาจากการเล่านิทาน เล่านทิ านนน้ั

ฟังกันนานเขา้ ก็นา่ เบ่ือ เห็นเปน็ เรื่องจาํ เจ จึงมคี นคดิ จะเลา่ ให้แปลกโดยแตง่ เปน็ บท
กลอนให้คล้องจองกนั ใช้ขับลาํ นาํ มีกรบั เปน็ เคร่อื งเคาะจงั หวะ และนยิ มเล่าเรอ่ื งขุนช้าง
ขนุ แผนอยู่เพยี งเรอ่ื งเดียว อาจเปน็ เพราะเรื่องขุนชา้ งขุนแผนน้เี ป็นเรื่องสนุก ถอดแบบ
ชีวิตคน มีทั้งสุขและทุกข์ กอ่ ให้เกิดความสะเทือนอารมณ์เป็นทจ่ี ับใจของผฟู้ งั

เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม

เสภาเร่อื งขุนช้างขุนแผน

เนอ้ื เร่อื งย่อ กอ่ นจะมาถงึ

ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดียม

พมิ พิลาไลย พลายแก้ว และขุนชา้ งเป็นเพ่อื นเลน่ กันมาต้งั แต่
เด็ก
ฉันทาํ ให้
แมพ่ ิมจ๊ะ

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

เมือ่ พิมพลิ าไลยได้เตบิ โตข้ึนเปน็
สาวงาม ก็ไดพ้ บรักกับพลายแกว้ อีกครง้ั
ขณะท่พี ลายแก้วบวชเป็นเณรทวี่ ัดป่า
เลไลยก์ เณรแก้วเห็นนางพมิ ก็มีใจ
รักใครช่ อบพอจนถึงกบั แอบสึก
ไปหานางบนเรอื น

เพจภาษาไทยไม่จก๊ั เดยี ม

ฝ่ายขุนช้างผู้ร่ํารวยแตม่ ี
รูปรา่ งหน้าตาอปั ลกั ษณ์ กห็ ลงรัก
นางพมิ จึงอ้อนวอนใหแ้ มเ่ ทพทอง
ผู้เปน็ มารดาไปสูข่ อ

เพจภาษาไทยไม่จัก๊ เดียม

ฝา่ ยนางพิมกเ็ กรงวา่ มารดาจะรับ
ขนั หมากของขุนช้างจงึ ใหน้ างสายทอง
พีเ่ ลีย้ งไปสง่ ข่าวใหเ้ ณรแกว้ รีบชงิ มาสูข่ อ
นางพมิ กอ่ น เณรแก้วจึงลาสิกขาและ
ขอใหน้ างทองประศรีมารดาของตนไป
สขู่ อนางพมิ ทั้งสองจึงได้แต่งงานกัน

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดยี ม

หลังจากเข้าหอเพียง ๒ วนั
พลายแกว้ ตอ้ งนําทัพไปรบกับพระเจ้า
เชยี งใหม่ ขนุ ช้างพยายามทําทุกทางให้
นางพิมใจออ่ นยอมเป็นภรรยาของตน
ใหไ้ ด้ นางพมิ ตรอมใจเรอื่ งพลายแกว้
จนล้มป่วยจงึ ตอ้ งเปล่ยี นชอ่ื เป็นวนั ทอง

เพจภาษาไทยไม่จก๊ั เดยี ม

ขนุ ช้างหลอกว่า พลายแก้ว
เสียชีวิตในสนามรบแล้ว นางศรปี ระจัน
มารดาของวนั ทองเกรงว่านางวนั ทองจะ
ถกู รบิ เป็นมา่ ยหลวง จึงบงั คบั ใหน้ าง
แต่งงานกับขนุ ชา้ ง นางไมเ่ ชือ่ วา่ พลาย
แก้วจะตายในสนามรบ จงึ พยายามขัดขนื
ขุนชา้ งและร้งั รอจนกระทั่งพลายแกว้ ชนะ
ศกึ กลับมา

เพจภาษาไทยไม่จัก๊ เดยี ม

พลายแกว้ ไดร้ ับบรรดาศกั ดเ์ิ ป็น
ขุนแผน และไดน้ างลาวทองเปน็ ภรรยา
นางวันทองเหน็ นางลาวทองมากับขุนแผนก็
โกรธและเกิดวิวาทกนั นางวันทองพดู ตดั
ขาดขนุ แผน ขุนแผนโกรธจงึ เข้าข้างนางลาว
ทองแล้วพานางลาวทองไปอยู่กบั นางทอง
ประศรีที่กาญจนบุรี

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดยี ม

นางวันทองเสยี ใจมาก
คดิ วา่ ขุนแผนสิน้ รักตนแล้ว
และในที่สดุ กถ็ ูกมารดาบงั คบั
ให้เข้าหอกบั ขุนช้างนางจึง
ตอ้ งเป็นภรรยาขนุ ชา้ ง
ดว้ ยความจาํ ใจ

เพจภาษาไทยไมจ่ กั๊ เดยี ม

อีก ๒ วันต่อมา ขุนแผนคิดถงึ นางวนั ทอง
จึงลอบขึ้นเรือนขนุ ชา้ ง เม่ือเหน็ นางวันทองนอนค่กู ับ
ขนุ ช้างกโ็ กรธมาก แต่ขนุ แผนกท็ าํ ไดแ้ คด่ า่ ประจานให้
ทั้งสองได้รับความอับอายแลว้ ลงจากเรอื นไป

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

ขนุ ชา้ งโกรธมากและหาทางแกแ้ คน้ อยูต่ ลอด ตอ่ มา เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม
จงึ สบโอกาสเมอื่ นางลาวทองไม่สบาย ขนุ แผนเปน็

ห่วงและอยากกลบั ไปดูแลจงึ ฝากเวรไวก้ บั ขุนช้าง
ขุนช้างกราบทลู สมเดจ็ พระพันวษาวา่ ขนุ แผนหนีเวร

ขนุ แผนถูกลงโทษใหอ้ อกตระเวนดา่ น
อย่ชู ายแดน และให้นําตัวนางลาวทองมา
กกั บรเิ วณไว้ในวังไมใ่ ห้ท้งั สองพบกนั

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

ขุนแผนโกรธแค้นขุนชา้ งจึง
คิดจะชงิ ตัวนางวันทอง แต่ตอ้ งหา
ของวิเศษ ๓ อย่าง คือ ดาบฟา้ ฟื้น
กมุ ารทอง และม้าสีหมอกมาเป็น
อาวุธและผู้ชว่ ยเสยี กอ่ น

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

เพจภาษาไทยไม่จัก๊ เดยี ม

ขนุ แผนแอบไปพานางวนั ทองเรร่ อ่ น
ไปอยู่ตามปา่ จนกระท่งั นางตง้ั ครรภ์เมื่อ
นางใกลค้ ลอด ขนุ แผนสงสารนางที่ไดร้ บั
ความลําบากจงึ ขอใหพ้ ระพิจติ รพาไป
มอบตัว เม่ือขนุ แผนและนางวนั ทอง
กราบทลู เร่อื งราวท้ังหมด

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดียม

สมเด็จพระพนั วษาจงึ ทรงตดั สินให้
ขุนแผนชนะความ ได้นางวันทองคืน
สว่ นขนุ ชา้ งถูกลงโทษดว้ ยการถกู ปรบั ไหม

ตอ่ มาขุนแผนคิดถึงนางลาวทองจงึ ขอ

พระราชทานนางคนื สมเด็จพระพนั วษากร้วิ มาก
มรี บั ส่ังให้กุมตวั ขนุ แผนไปจองจาํ ไว้ในคกุ ขุนแผน
ยอมตดิ คกุ โดยไม่คิดหนแี ต่อย่างใด ทัง้ ๆ ท่ีมวี ชิ า

อาคมจะสะเดาะโซ่ตรวนหนีไปก็ย่อมได้

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

วันหนึ่งขนุ ชา้ งได้
โอกาส ขณะท่ีนางวนั ทองจะไป
เย่ียมขนุ แผนในคุกจึงใหบ้ า่ วไพร่
มาดกั ฉดุ นางวนั ทอง นางจงึ
ต้องอย่กู บั ขนุ ช้างจนกระท่ัง
คลอดลกู ชายชอื่ ว่า พลายงาม

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

เมอ่ื ขุนชา้ งรู้ว่าพลาย
งามเปน็ ลูกของขุนแผนกค็ ิด
แค้น จงึ ลวงไปฆา่ ในปา่ แต่
ผพี รายบรวิ ารของขนุ แผน
มาช่วยปกป้องคมุ้ ครองไว้

เพจภาษาไทยไม่จ๊ักเดยี ม

นางวันทองใหพ้ ลายงามไปอยู่
กับนางทองประศรีผูเ้ ป็นยา่ ที่เมือง
กาญจนบรุ ี ส่วนนางจาํ ต้องอยกู่ ับขุนช้าง
จนกระทั่งพลายงามโตเป็นหนมุ่ ได้รบั
ราชการทหารเช่นเดยี วกบั บิดา และมีความ

ดีความชอบไดเ้ ปน็ จมน่ื ไวยวรนาถ

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

ในงานแต่งงานของจมื่นไว นางวนั ทอง
และขุนช้างมาชว่ ยงานขนุ ชา้ งเมาเหลา้ มีเรอื่ งวิวาท
กนั ขุนชา้ งถกู จมื่นไวยทาํ ร้ายจงึ ไปถวายฎกี า
กลา่ วโทษ สมเด็จพระพนั วษาทรงใหม้ กี ารไตร่สวน
ความ และดาํ น้ําพิสจู น์ ขุนชา้ งแพ้จงึ มรี ับส่ังให้
ประหารชวี ติ แตน่ างวันทองขอร้องใหจ้ มน่ื ไวยก
ราบทูลขอพระราชทานอภยั โทษ จมื่นไวยเห็นแก่
มารดาจงึ ยอมกราบทลู ขอชีวติ ขุนชา้ งไว้

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

เมอ่ื พระไวยชนะความขนุ ชา้ งแล้ว ก็อยมู่ าดว้ ย
ความสขุ และคิดวา่ จะรบั แม่กลบั มาอยู่กบั ขุนแผน
พอตกคํา่ จึงออกเดนิ ทางไปบา้ นขนุ ช้างสะกด
ผูค้ น ภตู พรายแลว้ แล้วสะเดาะกลอนเข้าไปถงึ
หอ้ งนอนของนางวันทอง ถอนสะกดนางวัน
ทองแล้วเจรจากัน

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดียม

พระไวยแจง้ วา่ จะมารบั นางวนั ทอง
กลับไปบ้าน นางวนั ทองพดู ทัดทานและ
แนะนาํ ใหน้ าํ เรอื่ งขึ้นกราบทลู พระพันวษา
พระไวยไมเ่ ห็นดว้ ยและจะพาไปใหไ้ ด้
นางวันทองจนใจจึงยอมไปกับพระไวย

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

เสภาเรอ่ื งขนุ ช้างขนุ แผน

เนอื้ เรอื่ งยอ่

ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

เพจภาษาไทยไม่จก๊ั เดียม

เพจภาษาไทยไม่จ๊ักเดยี ม

ขุนชา้ งตน่ื ขึ้นมาไม่พบนางวนั ทอง ให้บา่ ว
ไพรค่ ้นหากไ็ มพ่ บ ฝ่ายพระไวยได้คดิ ว่าถา้ ขนุ ชา้ งรู้
วา่ ลักพาตวั นางวนั ทองมากค็ งจะนําความขึ้นกราบ
ทลู สมเดจ็ พระพันวษา มารดาก็จะต้องโทษ คดิ แล้ว
จึงให้หมน่ื วเิ ศษผลไปหาขุนช้างทีบ่ า้ นช่วยไกล่เกลี่ย
เร่อื งราว โดยให้บอกขุนชา้ งวา่ ตนจับไข้อย่หู ลายวัน

เพจภาษาไทยไมจ่ กั๊ เดียม

ขอตัวแม่มาชว่ ยดูแลพอให้ตนหายไข้แลว้ จะส่งมารดา
คืนกลับ หมนื่ วิเศษผลรบั คําแลว้ กร็ บี ไปบา้ นขนุ ช้างแจ้งเรื่อง
ตามที่พระไวยส่ังมาทกุ ประการ ขุนช้างได้ฟงั ก็ทง้ั โกรธและ
แค้น แตก่ ็ขม่ ความโกรธแลว้ กต็ อบไปว่า ไม่เป็นไร
เร่อื งการเจ็บไข้ และถา้ ขดั สนสงิ่ ใดก็ขอให้มาเอาทีต่ นได้

ขุนช้างทงั้ โกรธและแคน้ ใจจงึ ร่างฎีการ้อง

ทุกข์ เมอ่ื ร่างฟ้องเสรจ็ แล้วกไ็ ปคอยเฝา้
พนั วษาทีต่ ําหนักนํา้ พอสมเด็จพระพันวษา
เสดจ็ กลบั วังทางเรอื ตอนจวนค่ํา

ขนุ ช้างกล็ งลอยคอเขา้ ถวายฎีกา

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดยี ม

สมเดจ็ พระพนั วษาเหน็ เข้าก็ทรง
พิโรธให้รับฎกี าไว้แล้วเอาตวั ไปเฆี่ยน
๓๐ ที จากนน้ั ใหต้ ัง้ กฤษฎีกาว่า
ตัง้ แตน่ ี้ไปถา้ ใครปลอ่ ยใหใ้ ครเข้ามาใน
ล้อมวงต้องระวางโทษประหารชวี ิต
เจด็ ชว่ั โคตร

เพจภาษาไทยไม่จก๊ั เดียม

ฝา่ ยขนุ แผนรู้วา่ พระไวยรบั นางวนั ทองมา

จึงมาหาที่เรอื นพระไวย ปลกุ นางวันทองขน้ึ มา
สนทนาด้วย ได้พรํ่าราํ พันถึงความหลงั ทต่ี ก
ทกุ ขไ์ ดย้ ากดว้ ยกันมา นางวันทองแนะนาํ

ขุนแผนใหน้ ําความขึ้นเพ็ดทลู พระพนั วษา
และไมย่ อมตกเปน็ ของขุนแผน พอตกดึกก็ฝัน

ไปวา่ ถกู พยัคฆ์ตะครบุ คาบตัวไปในป่ากต็ กใจ
ต่ืนเลา่ ความฝันใหข้ นุ แผนฟงั ขนุ แผนได้ฟังก็ร้วู ่า

ฝนั รา้ ยจะมีอนั ตรายถงึ ชวี ติ

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

เชา้ วันร่งุ ขึ้นสมเด็จพระพันวษาเสดจ็ ออกวา่
ราชการ เหน็ ขุนช้างเขา้ เฝ้าอย่กู ็โปรดให้นาํ
ฎกี าของขุนชา้ งมาทอดพระเนตรกพ็ โิ รธ
จมน่ื ไวยที่ลอบขนึ้ เรือนผูอ้ ่นื

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

ทาํ เหมือนว่าบา้ นเมืองไมม่ กี ฎหมาย
และตรสั วา่ เรือ่ งฟอ้ งร้องแย่งชงิ นาง
วนั ทองน้ีเหตุใดจึงไมย่ ตุ ิ

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

กลับผลดั เปลี่ยนเวียนกนั กล่าวโทษราวกับว่า
ในโลกนี้ไม่มีหญิงอ่นื แล้วจงึ มีดาํ รับสั่งให้
หมื่นศรีไปเอาตัวนางวันทอง ขนุ แผนและ

พระไวยมาเฝา้ ทง้ั ๓ คน ไดฟ้ งั ความกต็ กใจ

มันเกดิ เหตทุ งั้ น้ีก็เพราะหญิง จงึ หึงหวงช่วงชงิ ยงุ่ ยิ่งอยู่
จาํ จะตัดรากใหญ่ให้หล่นพรู ให้ลูกดอกดกอยู่แตก่ ่งิ เดียว

ขนุ แผนพานางไปเขา้ เฝา้ สมเด็จพระพันวษาทรงพิจารณาตาม
ความทีน่ างวนั ทองทลู ชี้แจง แล้วสรุปวา่ เรื่องทัง้ หมดเกดิ จาก
นางวนั ทองเป็นตน้ เหตุ จงึ ให้นางวนั ทองตัดสินใจว่าจะอยกู่ บั
ใคร หรอื ถ้าไมอ่ ยากอยกู่ บั ท้งั สองคน จะเลือกอยูก่ บั ลกู ก็ได้
นางวนั ทองเมื่อถึงคราวจะสิ้นอายุ ทาํ ให้นางตกประหมา่ จนไม่
อาจจะตัดสินใจเลอื กไดว้ ่าควรจะอยกู่ ับใคร และหวังจะใหส้ มเดจ็

พระพนั วษาชว่ ยตดั สนิ ให้

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

สมเด็จพระพันวษาไดท้ รงฟังนางวนั ทอง
พดู แลว้ ก็พิโรธยงิ่ นกั ตรัสประณาม
นางทองวา่ เป็นหญงิ หลายใจอยา่ อย่ใู ห้

หนกั แผ่นดนิ ให้เอาตวั ไปประหารชวี ติ

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

เพจภาษาไทยไม่จ๊ักเดยี ม

บทเสภาเรือ่ งขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

๏ จะกล่าวถึงโฉมเจา้ พลายงาม เมื่อเปน็ ความชนะขนุ ช้างนนั่

กลับมาอยบู่ ้านสาํ ราญครัน เกษมสนั ต์สองสมภิรมยย์ วน
พร้อมญาตขิ าดอย่แู ต่มารดา นกึ นกึ ตรึกตราละห้อยหวน
โอ้วา่ แมว่ ันทองชา่ งหมองมวล ไม่สมควรเคยี งคกู่ บั ขุนช้าง
เออนเี้ นือ้ เคราะห์กรรมมานาํ ผดิ นา่ อายมติ รหมองใจไม่หายหมาง
ฝา่ ยพ่อมบี ญุ เปน็ ขุนนาง แตแ่ ม่ไปแนบข้างคนจญั ไร

ถอดคาํ ประพันธ์ เมอ่ื พลายงามชนะความขนุ ช้าง ก็ได้กลับมาอย่บู ้านอยา่ งสขุ สบาย
ขาดกแ็ ต่มารดา พลายงามคดิ วา่ แมว่ นั ทองไมค่ วรอยูก่ บั ขนุ ช้าง อาจจะเปน็ เคราะหก์ รรม
ของแม่วันทอง ถงึ ตอ้ งมาอับอายแบบน้ี พ่อกเ็ ปน็ ถึงขนุ นางแต่แม่กลับไปอยกู่ ับคนจัญไร

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

บทเสภาเรือ่ งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

รูปร่างวปิ ริตผิดกว่าคน ทรพลอัปรียไ์ มด่ ีได้
ท้ังใจคอชั่วโฉดโหดไร้ ชา่ งไปหลงรกั ใครไ่ ด้เปน็ ดี
วันน้นั แพก้ เู มอ่ื ดําน้ํา ก็กร้ิวซาํ้ จะฆา่ ใหเ้ ปน็ ผี
แสนแคน้ ด้วยมารดายังปรานี ให้ไปขอชีวขี ุนชา้ งไว้
แคน้ แม่จาํ จะแก้ให้หายแคน้ ไม่ทดแทนอ้ายขุนชา้ งบ้างไมไ่ ด้
หมายจติ คิดจะให้มนั บรรลยั ไมส่ มใจจําเพาะเคราะหม์ ันดี

ถอดคาํ ประพันธ์ รปู รา่ งขุนช้างน่าเกลยี ด ใจคอโหดเห้ียม ไม่รู้ว่าแม่วนั ทองไปรกั ขนุ ช้างได้
อย่างไร ท้าวความถึงตอนท่ขี นุ ชา้ งดาํ นํา้ เพือ่ พสิ จู น์โทษเม่อื เป็นคดีกบั ตน พลายงามโกรธมาก
และจะฆา่ ขุนช้างให้ตาย แตม่ ารดาห้ามและขอชวี ิตไว้

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

บทเสภาเรือ่ งขนุ ช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

อย่าเลยจะรับแม่กลับมา ให้อยดู่ ้วยบดิ าเกษมศรี
พรากให้พน้ คนอุบาทว์ชาติอัปรีย์ ยงิ่ คิดกย็ ่ิงมคี วามโกรธา
อดั อึดฮดึ ฮัดดว้ ยขดั ใจ เมอื่ ไรตะวันจะลบั หล้า
เขา้ หอ้ งหวนละหอ้ ยคอยเวลา หมายถึง ภูเขาใหญ่
หมายถงึ (สัตว์) สี่เทา้ สองเทา้ เงียบสัตว์จัตบุ ททวิบาท จวนสุริยาเลีย้ วลบั เมรุไกร
นา้ํ คา้ งตกกระเซน็ เย็นเยอื กใจ ดาวดาษเดือนสวา่ งกระจา่ งไข
สงัดเสยี งคนใครไม่พดู จา

ถอดคาํ ประพนั ธ์ พลายงามแคน้ ขนุ ชา้ งมาก จะตอ้ งหาทางแก้แค้นขนุ ชา้ งให้ได้ ใจกอ็ ยากใหข้ นุ ช้างตาย
แตข่ นุ ชา้ งดวงดไี ม่เป็นดังท่ตี นหวังไว้ ก็เลยจะรับแม่ให้มาอยู่บ้านกบั พอ่ จะพาแมห่ นีใหพ้ น้ จากขุนช้างคน
ช่วั ชา้ ใจทราม ยง่ิ คดิ กย็ ่ิงคับแคน้ ใจ กระวนกระวายวา่ เม่ือไรจะคํ่าท่จี ะได้ไปรับแมก่ ลบั บ้าน จนตะวนั ลบั
ขอบฟ้า ไม่มแี มแ้ ต่เสียงเท้าสัตวเ์ ดิน ดาวท่ีอยู่บนท้องฟ้าสอ่ งแสงสว่าง ในตอนมืดอากาศเรมิ่ เยน็

มีน้ําค้าง เงียบสงดั ไมม่ แี ม้แตเ่ สียงคนพูด

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดียม

บทเสภาเรอื่ งขนุ ช้างขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

ไดย้ นิ เสียงฆ้องยํ่าประจาํ วัง ลอยลมลอ่ งดงั ถึงเคหา หมายถึง วันชั่ว
คะเนนบั ยํา่ ยามได้สามครา ร้ายตามความ
ฟา้ ขาวดาวเดน่ ดวงสวา่ ง ดูเวลาปลอดห่วงทักทนิ เชื่อโหราศาสตร์
หมายถึง จันทร์กระจ่างทรงกลดหมดเมฆสน้ิ
ตีสาม
จงึ เซ่นเหลา้ ข้าวปลาใหพ้ รายกิน เสกขม้นิ วา่ นยาเขา้ ทาตวั
ลงยนั ต์ราชะเอาปะอก หยบิ ยกมงคลขนึ้ ใส่หวั
เปา่ มนตร์เบ้ืองบนชอุ่มมวั พรายย่ัวยวนใจใหไ้ คลคลา

ถอดคําประพนั ธ์ ไดย้ นิ เสยี งฆอ้ งตบี อกเวลาจากวงั ลอยมาตามลมไดย้ นิ ถึงบา้ น นับได้เป็นเวลาตีสาม
เป็นเวลาทจ่ี ะได้ปลดปล่อยความช่วั ร้าย เมือ่ ท้องฟ้าเตม็ ไปดว้ ยดวงดาวและดวงจนั ทรส์ ว่างไมม่ เี มฆบดบงั
จึงไดน้ าํ เหลา้ และอาหารไปเซ่นใหผ้ พี รายกิน เอาขมิ้นมาทาตามตวั ลงยนั ตท์ อ่ี กและเอาสิ่งมงคลมาใสห่ วั
เป่ามนตรค์ าถาเพ่ือใหห้ ลงมนตรท์ ีเ่ ป่าลงไป

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

บทเสภาเรือ่ งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

จบั ดาบเคยปราบณรงคร์ บ เสรจ็ ครบบรกิ รรมพระคาถาหมายถงึ สาํ รวมในร่ายมนตร์
ลงจากเรือนไปมิได้ชา้ รบี มาถงึ บ้านขุนช้างพลนั หรือเสกคาถาซา้ํ ๆ หลาย ๆหน
เพอื่ ใหเ้ กดิ ความศักด์สิ ทิ ธิ์
๏ เห็นคนนอนล้อมอ้อมเปน็ วง ประตลู ่นั มนั่ คงขอบรวั้ กั้น

กองไฟสวา่ งดงั กลางวนั หมายสาํ คญั ตรงมาหน้าประตู
จงึ ร่ายมนตรามหาสะกด เสอ่ื มหมดอาถรรพณท์ ่ีฝังอยู่

ภตู พรายนายขุนชา้ งวางวงิ่ พรู คนผใู้ นบ้านก็ซานเซอะ

ถอดคาํ ประพันธ์ นาํ ดาบท่ีเคยรบมารา่ ยมนตร์เสกคาถา และลงจากเรอื นรบี ไปบา้ น
ขนุ ชา้ ง เม่ือมาถึงก็เห็นคนนอนหลบั กนั หมด ประตูปดิ สนทิ มกี องไฟสว่างอยหู่ น้าบา้ น
พลายงามรบี มาทีห่ น้าประตู รา่ ยมนตรส์ ะกดพวกผพี รายของขนุ ช้าง ผ้คู นในบ้านตา่ ง
ง่วงหลบั ดว้ ยมนตร์ของพลายงาม

เพจภาษาไทยไม่จ๊กั เดียม

บทเสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

ทงั้ ชายหญงิ ง่วงงมล้มหลับ นอนทบั ควํา่ หงายกา่ ยกนั เปรอะ
จีป่ ลาคาไฟมนั ไหลเลอะ โงกเงอะงยุ งมไมส่ มประดี
ใชพ้ รายถอดกลอนถอนลมิ่ รอยท่ิมถอดหลุดไปจากที่
ยา่ งเท้าก้าวไปในทันที มิได้มีใครทักแต่สกั คน
มแี ตห่ ลบั เพ้อมะเมอฝัน ทั้งไฟกองปอ้ งกนั ทกุ แหง่ หน
ผคู้ นเงียบสําเนียงเสียงแตก่ รน มาจนถึงเรอื นเจ้าขนุ ช้าง

ถอดคําประพนั ธ์ ผคู้ นในบา้ นต่างก็ง่วงหลับด้วยมนตข์ องพลายงาม นอนทบั กันไปมา
พลายงามจงึ ใชใ้ หผ้ ีพรายไปถอดกลอนประตู และกา้ วเขา้ ไปถงึ เรือนของขนุ ชา้ ง

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดียม

บทเสภาเรอ่ื งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

หมายถงึ ขา้ วสาร จดุ เทยี นสะกดขา้ วสารปราย หปลมูกายดถอึงกไชมาไ้ วนเรอื นโบราณที่ภูตพรายโดดเรือนสะเทอื นผาง
ทเ่ี สกแล้วซัด สะเดาะดาลบานเปดิ หนา้ ตา่ งกาง ย่างเท้าก้าวขนึ้ รา้ นดอกไม้
ใหก้ ระจาย หอมหวนอวลอบบปุ ผชาติ เบกิ บานกา้ นกลาดกิ่งไสว

เรณูฟูรอ่ นขจรใจ หมายถึง ทําใหก้ ลอนประตู ยา่ งเท้ากา้ วไปไมโ่ ครมคราม
ข้าไทนอนหลับลงทับกนั หลุดออกได้ด้วยคาถาอาคม สะเดาะกลอนถอนล่นั ถึงชน้ั สาม
กระจกฉากหลากสลบั วับแวมวาม อรา่ มแสงโคมแก้วแววจบั ตา

ถอดคําประพนั ธ์ พลายงามจดุ เทยี นรา่ ยมนต์สะกด โปรยขา้ วสารเสกใส่ทาํ ให้ภตู พรายหนีกันอลหม่าน
จึงสะเดาะกลอนประตเู ข้าไปถงึ สามชนั้ บานหนา้ ต่าง เข้าไปขา้ งในหอ้ ง และได้กล่นิ หอมของดอกไม้
ท่หี อมหวนอบอวลไปทวั่ ห้อง แล้วก้าวเขา้ ไปอยา่ งเงยี บ ๆ พวกข้ารบั ใช้กําลังนอนหลับ

พลายงามจงึ ใชม้ นตรส์ ะเดาะกลอนประตเู ข้ามาภายในถงึ สามชน้ั

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดยี ม

บทเสภาเร่ืองขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

ม่านม่ลู ่มี ฉี ากประจาํ ก้นั อฒั จนั ทร์เครื่องแกว้ กห็ นกั หนา หมายถงึ ชั้นทตี่ ั้งเคร่อื งแกว้
ชมพลางยา่ งเยือ้ งชําเลอื งมา ปดิ มุ้งเห็นหน้าแมว่ นั ทอง ซ่งึ เปน็ ของประดบั บา้ น
นงิ่ นอนอยูบ่ นเตียงเคยี งขนุ ช้าง
เจ็บใจดังหัวใจจะพงั พอง มันแนบขา้ งกอดกลมประสมสอง
จะใครถีบขุนช้างที่กลางตวั
พลางน่งั ลงนอบนบอภวิ นั ทน์ ขยับจอ้ งดาบงา่ อยากฆ่าฟนั
นึกกลวั จะถกู แมว่ ันทองน่ัน
สะอื้นอั้นอกแค้นนํ้าตาคลอ

ถอดคําประพันธ์ เม่ือเข้าไปถึงในห้องมที ง้ั กระจกฉาก และมา่ นมลู่ ่ีทก่ี นั้ อยู่ เมือ่ พลายงามเดนิ มาถึง
พลายงามจึงเปิดมงุ้ และเห็นขนุ ช้างนอนกอดแม่วนั ทองอยู่ จึงเจ็บใจจนอยากจะชกั ดาบมาฆ่ามนั

คิดจะถบี ขุนชา้ งก็กลวั จะถูกแม่วนั ทอง พลายงามจงึ นงั่ ลงและยกมอื ไหว้ สะอืน้ นา้ํ ตาคลอ