เสภาเรื่องขุนช้างขุนแผน

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

บทเสภาเรอ่ื งขุนช้างขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

โอแ้ ม่เจ้าประคณุ ของลูกเอย๋ ไมค่ วรเลยจะพรากจากคณุ พอ่
เวรกรรมนําไปไมร่ ั้งรอ มิพอทจี่ ะตอ้ งพรากกจ็ ากมา
มันไปฉุดมารดาเอามาไว้ อา้ ยหวั ใสข่มเหงไมเ่ กรงหนา้
ท่ีทาํ แคน้ กูจะแทนใหท้ นั ตา ขอษมาแม่แลว้ กข็ ับพราย
เปา่ ลงดว้ ยพระเวทวทิ ยา มารดาก็ฟื้นตืน่ โดยงา่ ย
ดาบใส่ฝักไวไ้ มเ่ คลอ่ื นคลาย วันทองร้สู กึ กายก็ลมื ตา

ถอดคําประพันธ์ พลายงามรําพนั วา่ นางวนั ทองไม่ควรพลดั พรากจาก
ขนุ แผน แล้วโทษวา่ เปน็ เวรกรรมทที่ าํ ใหต้ ้องแยกกัน พรายงามขอขมาแลว้
ไล่พราย พร้อมทง้ั เป่ามนตใ์ ห้แมว่ นั ทองต่ืนขึน้ มา

เพจภาษาไทยไม่จ๊กั เดยี ม

บทเสภาเรอ่ื งขุนช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

๏ ครานัน้ จึงโฉมเจา้ วนั ทอง ตอ้ งมนตรม์ ัวหมองเป็นหนักหนา

ต่ืนพลางทางชําเลืองนัยน์ตามา เห็นลกู ยานั้นยืนอยู่ริมเตียง
สาํ คัญคดิ ว่าผูร้ ้ายใหน้ ึกกลัว กอดผัวรอ้ งดันจนสนิ้ เสียง
ซวนซบหลบลงมาหมอบเมียง พระหม่นื ไวยเข้าเคียงห้ามมารดา
ลกู ร้อนราํ คาญใจจึงมาหา
อะไรแม่แซร่ อ้ งท้ังหอ้ งนอน สนทนาดว้ ยลูกอยา่ ตกใจ
จะรอ้ งไยใช่โจรผูร้ า้ ยมา

ถอดคําประพันธ์ นางวันทองรูส้ ึกตัวต่ืนขน้ึ มาสายตามองเห็นพลายงามแต่คิดว่าเป็น
โจรจงึ เขา้ กอดขุนช้างดว้ ยความกลวั พลายงามปลอบ บอกนางวันทองวา่ ลกู พลายงาม
เองไมใ่ ช่โจรผรู้ า้ ยแม่อย่าตกใจไปเลย

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดียม

บทเสภาเรอ่ื งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

๏ ครานน้ั วนั ทองผ่องโสภา คร้ันรู้ว่าลูกยาหากลัวไม่

ลูกออกมาพลนั ด้วยทนั ใด พระหมน่ื ไวยเข้ากอดเอาบาทา
วนั ทองประคองสอดกอดลกู รัก ซบพักตร์รอ้ งไหไ้ ม่เงยหนา้
เจา้ มาไยป่านน้นี ีล่ ูกอา เขารกั ษาอย่ทู ุกแหง่ ตําแหน่งใน
พอ่ ช่างลอบเขา้ มากระไรได้
ใส่ดาลบา้ นชอ่ งกองไฟรอบ นพ่ี ่อใช้ฤวา่ เจา้ มาเอง
อาจองทะนงตัวไม่กลัวภัย

ถอดคําประพันธ์ เม่ือวันทองรู้ว่าพลายงามมาหา กร็ บี ลกุ เขา้ ไปกอดพลายงามแลว้ กซ็ บ
หน้ารอ้ งไห้ แลว้ ถามวา่ ลูกผ่านคนท่ีคอยเฝา้ อยู่มาได้ยงั ไงทนี่ ี่มีคนคอยเฝ้าดแู ลอยทู่ ุก
ตําแหนง่ ทําไมถึงรอดเข้ามาได้ลกู ไม่กลัวหรอื นขี่ ุนแผนใช้ลูกมาหรอื ลกู มาเอง

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊ักเดยี ม

บทเสภาเรอ่ื งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า
หมายถงึ บงั เอญิ

ขุนชา้ งตื่นข้ึนมเิ ปน็ การ เขาจะรุกรานพาลข่มเหง ถกู จงั หวะ

จะเกดิ ผิดแม่คดิ คะนึงเกรง ฉวยสบเพลงพลาดพลํา้ มเิ ปน็ การ
มีธุระสง่ิ ไรในใจเจา้ พ่อจงเล่าแก่แม่แล้วกลับบ้าน

มคิ วรทําเจ้าอยา่ ทาํ ให้ราํ คาญ อย่าหาญเหมอื นพ่อนักคะนองใจ

๏ จมน่ื ไวยสารภาพกราบบาทา ลูกมาผดิ จริงหาเถยี งไม่

รักตัวกลวั ผิดแต่คิดไป กห็ ักใจเพราะรักแม่วนั ทอง

ถอดคําประพนั ธ์ ถา้ ขนุ ช้างต่นื มาอาจจะทาํ รา้ ยลกู ไดน้ ะแม่เป็นหว่ งมาก แม่กลัวว่าถา้ ลูกเสยี จังหวะ
พลาดพล้าํ ไปพลายงามอาจจะถูกทาํ รา้ ยไดน้ ะแม่กลัว ถา้ มธี รุ ะอะไรดว่ นกร็ บี มาเล่าให้แม่ฟัง แลว้ กร็ บี
กลับไป อยา่ ทาํ ตัวกลา้ หาญเหมอื นขุนแผนพ่อของลูก พลายงามกราบเทา้ แม่แลว้ บอกว่าลูกทําผิดจริง

จะไม่เถยี งแตก่ ็ตอ้ งจาํ ใจเพราะรกั แมว่ นั ทอง

เพจภาษาไทยไม่จกั๊ เดยี ม

บทเสภาเร่อื งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกา

ทกุ วันน้ีลกู ชายสบายยศ พรอ้ มหมดเมียม่ิงกม็ ีสอง
มีบ่าวไพรใ่ ช้สอยทง้ั เงินทอง พน่ี อ้ งขา้ งพ่อก็บรบิ ูรณ์
ยังขาดแตแ่ ม่คุณไม่แลเหน็ เป็นอย่กู เ็ หมือนตายไปหายสญู
ขอ้ นที้ ีท่ กุ ขย์ งั เพ่มิ พูน ถ้าพรอ้ มมลู แม่ด้วยจะสําราญ
ลกู มาหมายว่าจะมารับ เชญิ แมว่ นั ทองกลบั คนื ไปบา้ น
แมจ้ ะบงั เกดิ เหตุเภทพาล ประการใดก็ตามแต่เวรา

ถอดคําประพนั ธ์ ทุกวันนีพ้ ลายงามสบายมยี ศถาบรรดาศักด์ิ มพี ร้อมทุกอยา่ งทงั้ เงิน
ทองบ่าวไพรเ่ มยี กม็ สี องคน ผใู้ หญฝ่ า่ ยพ่อก็อยดู่ ียังขาดแตแ่ ม่วันทอง อยู่ไปกเ็ หมอื น
ตายเพราะอย่างนี้ทยี่ งั ทกุ ข์หนัก ถา้ มีแม่วันทองดว้ ยจะสุขสําราญ ท่ลี กู มาตง้ั ใจว่า
จะมารบั แม่วนั ทองกลบั บ้านเรา ถงึ จะเกิดเร่อื งก็แล้วแตเ่ วรแต่กรรม

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดยี ม

บทเสภาเรื่องขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกา

มาอยู่ไยกับอ้ายหนิ ชาติ แสนอุบาทวใ์ จจิตริษยา หมายถึง เขมา่ ดาํ
ดงั ทองคาํ เล่ียมปากกะลา หนา้ ตาดําเหมือนมินหมอ้ มอม ท่ตี ิดกน้ หมอ้
เหมือนแมลงวนั วอ่ นเคล้าท่ีเนา่ ชว่ั
ดอกมะเดือ่ ฤจะเจือดอกพะยอม มาเกลือกกลั้วปทมุ มาลยท์ ีห่ วานหอม
แม่เล้ียงลูกมาถงึ เจด็ ขวบ
จะคดิ ถงึ ลูกบา้ งฤอยา่ งไร ว่านกั แม่จะตรอมระกาํ ใจ
ถา้ คิดเห็นเอ็นดูวา่ ลูกเต้า เคราะหป์ ระจวบจากแม่หาเห็นไม่
ใหล้ ูกคลายอารมณ์ไดช้ มเชย ฤหาไมใ่ จแม่ไมค่ ิดเลย

แมท่ ูนเกลา้ ไปเรอื นอย่าเชือนเฉย
เหมอื นเมอื่ คร้งั แม่เคยเล้ยี งลกู มา

ถอดคาํ ประพันธ์ มาอยู่ทาํ ไมกบั คนเลวทรามชัว่ ขี้อจิ ฉาแบบน้ี หน้าตากม็ อมแมมดําอย่างกับเขมา่ ทต่ี ิดก้นหมอ้ น่าเกลยี ด

เหมอื นแมลงวันเนา่ มาบนิ ตอมดอกไมท้ ่สี วยงามอยา่ งแม่ เหมือนคนชว่ั มาปนกบั คนดี จะว่ามากกก็ ลวั แมจ่ ะทกุ ขใ์ จ
แมเ่ ลีย้ งลกู มาถงึ ๗ ขวบ เพราะเคราะห์กรรมจึงตอ้ งจากกนั แม่วันทองคิดถงึ ลูกบ้างไหม หรอื ว่าแม่ไม่คดิ ถงึ
ลูกเลย ถา้ แมย่ งั เอน็ ดลู กู อยู่ แมร่ บี ไปกับอยกู่ บั ลกู เหมือนคร้ังที่แมเ่ คยเลี้ยงดลู ูกมา

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊ักเดยี ม

บทเสภาเรื่องขุนช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

หมายถึง ผเู้ ป็นทร่ี กั ครานัน้ จงึ โฉมเจา้ วันทอง เศรา้ หมองด้วยลกู เป็นหนกั หนา
พ่อพลายงามทรามสวาดิของแม่อา แม่โศกาเกือบเจยี นจะบรรลัย
ใชจ่ ะอ่มิ เอบิ อาบดว้ ยเงินทอง มิใชข่ องตัวทาํ มาแตไ่ หน
ทัง้ ผ้คู นช้างม้าแลขา้ ไท ไม่รกั ใคร่เหมือนกับพ่อพลายงาม
ทกุ วนั นี้ใชแ่ ม่จะผาสุก มีแต่ทกุ ขเ์ จบ็ ดังเหนบ็ หนาม
ตอ้ งจาํ จนทนกรรมที่ติดตาม จะขืนความคดิ ไปกใ็ ช่ที

ถอดคาํ ประพันธ์ นางวนั ทองก็ตอบพลายงามวา่ เศรา้ ใจเจียนตาย เงนิ ทองข้าทาส
บรวิ ารไมม่ ีอะไรสําคัญกว่าลกู ทุกวนั นีท้ ี่ทนอย่กู ็มแี ต่ความทกุ ข์ไมไ่ ด้มีความสุขเลยแตก่ ็
ตอ้ งทนอย่ทู ําตามใจตนเองกไ็ มไ่ ด้

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดียม

บทเสภาเรอ่ื งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

เมือ่ พอ่ เจา้ เข้าคุกแม่ท้องแก่ เขาฉุดแมใ่ ช่จะแกล้งแหนงหนี
ถงึ พอ่ เจ้าเลา่ ไม่รวู้ า่ รา้ ยดี เป็นหลายปแี ม่มาอยู่กับขุนช้าง
เมอ่ื พอ่ เจ้ากลับมาแตเ่ ชียงใหม่ ไมเ่ พด็ ทลู สง่ิ ไรแต่สักอยา่ ง
เม่ือคราวตัวแม่เป็นคนกลาง หมายถึง ถกู กาํ หนด
หมายถงึ ตําแหน่ง เจ้าเปน็ ถึงหัวหมน่ื มหาดเล็ก ท่านกว็ างบทคืนให้บดิ า ใหแ้ สดงไปตามบท
ข้าราชการมหาดเล็ก จงเร่งกลับไปคดิ กับบดิ า มิใช่เด็กดอกจงฟังคําแมว่ ่า
ฟอ้ งหากราบทูลพระทรงธรรม์

ถอดคาํ ประพันธ์ เม่ือตอนขนุ แผนถูกจบั เขา้ คกุ แม่กท็ ้องแก่ขนุ ชา้ งฉุดแมม่ าไม่ได้หนีขุนแผนมา ตอนขุนแผน
เขารบชนะเชียงใหม่มีความดีความชอบ พระพนั วษาก็ตดั สนิ ให้ไปอยู่กับขุนแผน ลกู เปน็ ถึงหัวหมน่ื มหาดเล็ก
ไมใ่ ชเ่ ด็กแล้วจงกลับไปคิดไตรต่ รองกับพอ่ ให้ดี แลว้ ไปกราบทูลพระพนั วษา

เพจภาษาไทยไมจ่ กั๊ เดยี ม

บทเสภาเรือ่ งขุนช้างขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกา

พระองค์คงจะโปรดประทานให้ จะปรากฏยศไกรเฉิดฉนั
อันจะมาลักพาไมว่ า่ กนั เชน่ น้ันใจแม่มิเต็มใจ

๏ คราน้นั จงึ โฉมเจา้ พลายงาม ฟงั ความเห็นวา่ แม่หาไปไม่
เพราะรกั อ้ายขนุ ช้างกว่าบิดา
คิดบ่ายเบี่ยงเลีย่ งเลย้ี วเบี้ยวบดิ ไป แมย่ งั กลบั ทดั ทานเป็นหนักหนา
อุตส่าห์มารบั แล้วยงั มไิ ป
จงึ วา่ อนจิ จาลกู มารับ
เหมอื นไมม่ ีรักใคร่ในลูกยา

ถอดคาํ ประพันธ์ พระพนั วษาคงเอน็ ดูและชว่ ยพลายงาม เมื่อไดฟ้ ังแมแ่ ล้วกค็ ดิ บ่ายเบี่ยง
วา่ แมร่ ักขนุ ช้างมากกว่าตน ตนอุตสา่ ห์มารบั แม่แต่แม่กไ็ ม่ไป แลว้ ยงั กล่าวในทาํ นองห้ามเหมอื นไมร่ ักลกู

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดียม

บทเสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา

เสยี แรงเป็นลกู ผชู้ ายไมอ่ ายเพอ่ื น จะพาแมไ่ ปเรือนใหจ้ งได้
แมน้ มไิ ปใหง้ ามกต็ ามใจ จะบาปกรรมอยา่ งไรกต็ ามที
จะตัดเอาศรี ษะของแม่ไป ท้ิงแตต่ ัวไวใ้ หอ้ ย่นู ่ี
จวนแจง้ แสงศรีจะรบี ไป หมายถึง แสงอาทติ ย์
แม่อยา่ เจรจาให้ชา้ ที
เหน็ ลกู ยากดั ฟันมนั ไส้
๏ ครานั้นวนั ทองผอ่ งโสภา ตกใจกลัววา่ จะฆา่ ฟนั

ถือดาบฟา้ ฟื้นยืนแกว่งไกว

ถอดคาํ ประพนั ธ์ พลายงามตอบวา่ ตนเปน็ ลกู ผชู้ ายวันน้ีจะต้องพาแมก่ ลบั บา้ นไปใหไ้ ด้ ถึงแมว้ า่ แม่จะไมย่ อม
กต็ าม ถ้าแม่ไมก่ ลบั ไปขอทําบาปกรรมแลว้ วันน้ี ตอ่ ให้ตอ้ งตดั หวั ของแมไ่ ปแล้วท้งิ แตต่ วั ไวท้ ีน่ ่ีก็จะทาํ
แม่อย่ามัวพดู อยูจ่ งรบี ไปเถอะฟ้าจะสว่างแลว้ ฝ่ายนางวันทองพอเห็นลูกกัดฟนั แกว่งดาบฟา้ ฟ้ืนก็กลวั

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดยี ม

บทเสภาเรื่องขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

จึงปลอบวา่ พลายงามพ่อทรามรกั อยา่ ฮึกฮกั วา่ วุ่นทาํ หนุ หัน
จงครวญใครใ่ ห้เหน็ ข้อสําคัญ แม่นีพ้ รัน่ กลวั แต่จะเกดิ ความ
ดว้ ยเปน็ ขา้ ลักไปไทลกั มา เห็นเบอ้ื งหน้าจะองึ แมจ่ ึงหา้ ม
ถา้ เจา้ เหน็ เป็นสขุ ไมล่ ุกลาม ก็ตามเถดิ มารดาจะคลาไคล
ว่าพลางนางลกุ ออกจากหอ้ ง เศรา้ หมองโศกานาํ้ ตาไหล
พระหมืน่ ไวยกพ็ ามารดาไป พอรุง่ แจง้ แสงใสก็ถงึ เรือน

ถอดคาํ ประพันธ์ นางวันทองปลอบลกู วา่ อยา่ หุนหัน ทแี่ มไ่ ม่ไปน้นั เพราะกลัวลูกจะเดอื ดร้อนเปน็ คดี
ความ แตถ่ ้าลูกเหน็ ว่าดวี า่ งามแม่กจ็ ะตามกลบั ไป แลว้ วนั ทองกต็ ามพลายงามกลบั บ้าน พลายงามพา
แมไ่ ปถึงบ้านเม่ือใกล้สว่าง

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊ักเดยี ม

บทเสภาเรอื่ งขุนช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

๏ จะกลา่ วถึงเจา้ จอมหมอ่ มขนุ ช้าง นอนครางหลบั กรนอยูป่ น่ เปอ้ื น
วา่ ข้เี รื้อนขึ้นตัวทัว่ ทง้ั นั้น
อัศจรรยฝ์ นั แปรแชเชอื น มนั กนิ ปอดตบั ไตออกไหลลั่น
หมายถึง ยาทีป่ ระสม หาหมอมารกั ษายาเข้าปรอท ฟนั ฟางกห็ ักจากปากตวั หมายถงึ ฟันทข่ี น้ึ แทน
สารปรอทซึ่งอาจ ท้ังไส้นอ้ ยไส้ใหญ่แลไส้ตัน รอ้ งว่าแม่คณุ แมช่ ่วยผวั ฟันแท้ที่หกั ไป
ทาํ ใหเ้ ป็นพิษได้ ตกใจตื่นผวาคว้าวันทอง ให้นกึ กลวั ปรอทจะตอดตาย

ลกุ ข้ึนงกงันตวั ส่นั รัว

ถอดคําประพันธ์ ขุนช้างท่ีนอนหลับอยู่ กไ็ ด้ฝันร้ายวา่ “เป็นข้เี รือนท่วั ท้ังตวั พอไปหา
หมอกนิ ยาประสมปรอทจงึ ถกู ปรอทกนิ ตับไตไสพ้ งุ และฟนั ฟางกห็ ักออกจากปาก”
เมือ่ ขุนชา้ งต่ืนขึน้ มาก็ผวาจะควา้ หานางวนั ทอง

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

บทเสภาเรื่องขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎีกา

ลมื ตาเหลยี วหาเจา้ วันทอง ไม่เหน็ นอ้ งหอ้ งสวา่ งตะวนั สาย
ผ้าผอ่ นล่อนแก่นไมต่ ดิ กาย เหน็ มา่ นขาดเร่ยี รายประหลาดใจ
ตะโกนเรียกในหอ้ งวันทองเอย๋ หาขานรบั เช่นเคยสกั คําไม่
ทั้งขา้ วของมากมายก็หายไป ปากประตูเปดิ ไวไ้ ม่ใส่กลอน
พลางเรียกหาขา้ ไทอยวู่ า้ วุ่น อีอุ่นอีอิ่มอีฉิมอสี อน
อีมีอีมาอีสาคร นิ่งนอนไยหวามาหากู

ถอดคาํ ประพนั ธ์ พอขนุ ชา้ งลืมตาขนึ้ มามองก็ไม่เห็นนางวันทองอยใู่ นห้อง จงึ ตะโกนเรียกหาวันทองกไ็ ม่มี
เสยี งขานรบั กลบั มาเหมือนเชน่ เคย พอมองไปในห้องก็เหน็ ขา้ วของมากมายหายไป จึงตะโกนเรียกบา่ วไพรใ่ น
บา้ นใหเ้ ขา้ มาหา

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดยี ม

บทเสภาเรอ่ื งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

หมายถึง คา้ งอยู่ บา่ วผหู้ ญงิ วงิ่ ไปอยงู่ กงนั หมายถึง เป็นลกั ษณะ เหน็ นายนั้นแก้ผา้ กางขาอยู่
ตา่ งคนทรุดนั่งบงั ประตู ยนื ถา่ งขา ตกตะลงึ แลดไู ม่เขา้ มา
ขุนช้างเหน็ ขา้ ไม่มาใกล้ ขัดใจลุกขน้ึ ทง้ั แกผ้ ้า
แหงนเถอ่ เปอ้ ปังยนื จังกา ย่างเทา้ กา้ วมาไมร่ ูต้ วั
ยายจันงันงกยกมือไหว้ น่นั พ่อจะไปไหนพอ่ ทูนหัว
ไม่นุ่งผอ่ นนุ่งผา้ ดูน่ากลวั ขุนชา้ งมองดตู ัวกต็ กใจ

ถอดคาํ ประพนั ธ์ บา่ วทีเ่ ปน็ ผหู้ ญิงก็วิ่งกันไปหาแตเ่ หน็ ขนุ ชา้ งแกผ้ ้าอยู่ ก็หลบกันไปอยหู่ ลงั ประตไู ม่กลา้
เข้าไป ชนุ ช้างเห็นดังนั้นก็ขดั ใจจึงลุกข้ึนท้งั ๆ ที่ยังแก้ผา้ อยู่ ยืนค้างถา่ งขาแล้วกา้ วออกไปโดยทไ่ี มร่ ู้ตัว
ยายจนั ก็ยกมือไหว้แลว้ ถามขนุ ช้างวา่ จะไปไหน เสอื้ ผ้าไมใ่ ส่ พอขนุ ชา้ งมองดูตัวเองกต็ อ้ งตกใจ

เพจภาษาไทยไม่จ๊ักเดียม

บทเสภาเรื่องขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

สองมอื ปดิ ขาเหมือนท่าเปรต ใครมาเทศน์เอาผ้ากไู ปไหน
ให้นึกอดสหู มขู่ ้าไท ยายจันไปเอาผ้าให้ขา้ ที
ยายจันตกใจเต็มประดา เข้าไปฉวยผ้าเอามาคล่ี
หยบิ ย่นื ส่งไปใหท้ นั ที เมินหนีอดสไู มด่ นู าย
หมายถงึ ส่นั รัว ๆ ขุนชา้ งตวั ส่ันเทาบอกบา่ วไพร่ เจ้าวนั ทองไปไหนอยา่ งไรหาย
เหมอื นคนเปน็ ไข้ เอ็งไปดใู หร้ ซู้ ่งึ แยบคาย พบแล้วอย่าว่นุ วายใหเ้ ชญิ มา

ถอดคําประพันธ์ ขนุ ช้างเอามือไปปิดขาเหมอื นทา่ ท่ีเปรตยืน แลว้ บอกว่าใครมาเอาผ้าไปไหน เลยนึกละอายใจ
กบั เหลา่ คนใช้ แล้วบอกใหย้ ายจนั ไปเอาผา้ มาให้ ยายจันก็ตกใจแลว้ ไปหยิบผา้ มาคล่แี ลว้ สง่ ไปให้กบั ขุนชา้ ง
ตนเองกห็ ลบไปไมก่ ลา้ มอง ขุนชา้ งกบ็ อกคนใชอ้ ยา่ งสั่นรัว ๆ วา่ นางวันทองหายไปไหน ให้ไปดูวา่ อยู่

ทไ่ี หนถ้าเจอตัวแล้วกใ็ ห้เชญิ ตวั กลับมา

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดียม

บทเสภาเรือ่ งขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

๏ ขา้ ไทได้ฟงั ขุนช้างใช้ ตา่ งเทีย่ วค้นด้นไปจะเอาหนา้

ทง้ั หอ้ งนอกห้องในไมพ่ บพา ทว่ั เคหาแล้วไปคนจนแผน่ ดิน
เหน็ ประตูร้วั บา้ นบานเปิดกวา้ ง ผู้คนนอนสล้างไม่ตื่นสน้ิ
เสาแรกแตกตน้ เป็นมลทนิ กินใจกลับมาหาขนุ ช้าง
แลว้ เลา่ แจ้งเหตไุ ปสิ้นทกุ อย่าง
บอกว่าได้คน้ ควา้ หาพบไม่ ท่นี วลนางวันทองนนั้ หายไป
ข้าเหน็ วปิ ริตผิดท่าทาง

ถอดคาํ ประพนั ธ์ พวกคนใช้ไดฟ้ งั ทข่ี นุ ชา้ งใช้ตา่ งก็ไปค้นหาเพ่อื ทจี่ ะเอาหน้า แต่หาเท่าไรก็ยังหากนั ไม่พบ
พอออกไปหนา้ บ้านกเ็ หน็ ประตบู ้านเปิดอยู่ และเหน็ คนท่ีนอนเกล่ือนกลาดเพราะมนต์สะกด
จึงกลับมารายงานขนุ ชา้ งว่าไม่พบนางวนั ทอง เห็นแต่ “เสาแรกแตกต้น คอื เสาเอกทบ่ี า้ นแตก

เช่อื ว่าจะเกิดสงิ่ ไม่ดขี ึ้น” ซ่ึงดูผดิ ประหลาดไป

เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดยี ม

บทเสภาเร่ืองขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

๏ ครานนั้ ขนุ ช้างฟงั บ่าวบอก เหง่ือออกโซมล้านกระบาลใส

คดิ คดิ ใหแ้ คน้ แสนเจ็บใจ ชา่ งทาํ ได้ต่างตา่ งทกุ อยา่ งจริง
สองหนสามหนกน่ แต่หนี พลัง้ ทลี งไมร่ อดนางยอดหญิง
หมายถงึ แยกเขยี้ วจะกัด คราวน้ันอ้ายขนุ แผนมนั แงน้ ชงิ นี่คราวนีห้ นีวง่ิ ไปตามใคร
ยงั สาระแนหลบล้ีหนไี ปไหน
ไมค่ ดิ วา่ จะเปน็ เหน็ วา่ แก่ ไมเ่ อากลบั มาไดไ้ มใ่ ชก่ ู
เอาเถดิ เปน็ ไรก็เป็นไป

ถอดคําประพนั ธ์ ขุนชา้ งไดฟ้ งั ทคี่ นใชพ้ ดู เหงอื่ ก็ออกเตม็ หวั ล้าน คดิ ไปแล้วกเ็ จบ็ ใจ บน่ ด่านางวันทองว่า
หายไปไหน หนีตนไปได้สองสามครง้ั แล้ว พอได้โอกาสกห็ นี ตอนน้ันขุนแผนเป็นคนพาไป

แล้วคราวนน้ี างวนั ทองไปกับใคร แตถ่ งึ อยา่ งไรก็จะต้องตามกลบั มาใหไ้ ด้

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดียม

บทเสภาเรอ่ื งขุนช้างขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

๏ จะกลา่ วถงึ โฉมเจา้ พลายงาม เกรงเนื้อความน่งั นกึ ตรกึ ตรอง

อยู่ ถา้ มนั รวู้ า่ ลักเอาแม่มา
อา้ ยขนุ ช้างสารพดั เป็นศตั รู
มนั ก็จะสอดแนมแกมเท็จ ไปกราบทลู สมเด็จพระพนั วษา

ดูจะระแวงผิดในกิจจา มารดาก็จะตอ้ งซึ่งโทษภยั
คิดแล้วเรยี กหม่นื วเิ ศษผล เอ็งเป็นคนเคยชอบอัชฌาสัย
จงไปบ้านขนุ ช้างดว้ ยทันใด ไกล่เกลย่ี เสียอย่าใหม้ นั โกรธา

ถอดคาํ ประพนั ธ์ พลายงามเกรงวา่ ขุนช้างจะนําเร่ืองทีเ่ อาตวั นางวนั ทองมาไปกราบทูลพระพันวษา
ทําให้นางวันทองต้องรับโทษไปด้วย คิดไดด้ งั นัน้ จึงเรยี กหมน่ื วิเศษผลใหไ้ ปบา้ นขนุ ช้างแลว้ ไกล่เกลย่ี เรอ่ื ง
นางวันทองอยา่ ให้ขุนช้างโกรธ

เพจภาษาไทยไม่จัก๊ เดียม

บทเสภาเร่อื งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

บอกวา่ เราจับไขม้ าหลายวัน เกรงแม่จะไม่
ทนั มาเหน็ หนา้
เมอื่ คืนน้ีซ้ํามอี ันเป็นมา เราใชค้ นไปหาแม่วันทอง

หมายถงึ เข้าสว้ ม พอขณะมารดามาสง่ ทกุ ข์ รอ้ งปลกุ เข้าไปถึงในหอ้ ง
จึงรบี มาเรว็ ไวดงั ใจปอง รักษาจนแสงทองสว่างฟ้า
ไมต่ ายคลายคืนฟ้นื ขนึ้ ได้ กขู อแมไ่ วพ้ อเห็นหนา้

แตพ่ อให้เคลอ่ื นคลายหลายเวลา จึงจะสง่ มารดาน้ันคืนไป
ถอดคําประพันธ์ ให้หมนื่ วิเศษผลบอกกับขนุ ชา้ งว่าตนไม่สบายมาหลายวันจึงอยากพบหน้าแม่ เลยใช้คนไป
ตามแม่ถงึ สว้ ม แม่จงึ รีบมาหาตน แต่ตอนนต้ี นไม่เป็นอะไรแลว้ แต่ขอใหแ้ ม่อยกู่ ับตนสกั ระยะหนึ่งแล้วจะสง่
แม่กลบั

เพจภาษาไทยไมจ่ กั๊ เดยี ม

บทเสภาเรื่องขุนช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

๏ หมนื่ วเิ ศษรับคาํ แล้วอาํ ลา รบี มาบ้านขุนชา้ งหาช้าไม่
เหน็ ผคู้ นขวักไขว่ท้ังเรอื นชาน
คร้ันแอบดอู ย่แู ต่ไกล ดหู น้าเฝอ่ื นทโี กรธอยงู่ ุ่นงา่ น
ขุนช้างนั่งเยยี่ มหน้าตา่ งเรือน คิดแลว้ ลงคลานเข้าประตู
จะดื้อเดนิ เข้าไปไม่เป็นการ
นงั่ คาหน้าตา่ งเยีย่ มหนา้ อยู่
๏ ครานัน้ เจ้าหม่อมขนุ ชา้ ง นี่มาหลอกกูหรืออย่างไร

เหน็ คนคลานเขา้ มาเหลอื บตาดู

ถอดคาํ ประพนั ธ์ หม่ืนวเิ ศษผลรบั คําจากจมนื่ ไวยแลว้ มาทีบ่ า้ นขุนชา้ ง พอเขา้ ไปถงึ เรือนขุนช้าง
ดูท่าทางขุนช้างกําลงั โกรธเคืองจึงคลานเขา้ ไปหา ขนุ ชา้ งเห็นเขา้ กโ็ กรธเพราะนึกว่ามาหลอกตน

เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดยี ม

บทเสภาเร่ืองขนุ ช้างขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

อะไรพอสว่างวางเข้ามา หมายถงึ รอ้ งตะโกนดงั ๆ เด็กหวาจบั ถองให้จงหไมดา้ยถงึ กระทุ้งดว้ ยศอก
ลกุ ขนึ้ ถกเขมรร้องเกนไป ทดุ อา้ ยไพรข่ ี้ครอกหลอกผ้ดู ี
หมายถึง คําที่เปล่งออกมา
๏หมายถึง การนงุ่ ผ้าหยัก ครานั้นวเิ ศษผลคนวอ่ งไว ยกมือไหว้ไม่วงิ่ หนี แสดงความไมพ่ อใจหรือติเตียน

รง้ั ขึ้นไปใหพ้ ้นหวั เข่า
ร้องตอบไปพลันในทันที คนดีดอกขา้ ไหว้ใชค่ นพาล
ถึงงา่ มกน้

ขา้ พเจา้ เป็นบา่ วพระหมื่นไวย เปน็ ขนุ หม่นื รับใชอ้ ยใู่ นบ้าน
ท่านใชใ้ ห้กระผมมากราบกราน ขอประทานคืนนี้พระหมื่นไวย

ถอดคําประพนั ธ์ หม่นื วเิ ศษผลรีบยกมือขึ้นไหว้แล้วตอบวา่ ตนเปน็ คนดไี มใ่ ชค่ นรา้ ย
เป็นบา่ วของจมนื่ ไวยเปน็ ขุนหมืน่ รบั ใช้อยู่ในบา้ น พลายงามไมส่ บายจงึ ใชใ้ หต้ นมา
แจ้ง ขอให้นางวันทองอยู่ดว้ ยหนงึ่ คนื

เพจภาษาไทยไม่จ๊ักเดยี ม

บทเสภาเรือ่ งขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

หมายถึง มีอาการจุกเสียด เจ็บจกุ ประจบุ ันมีอนั เปน็ ก็ไขก็เห็นหาหายไม่
ข้ึนมาทันที ร้องโอดโดดดิน้ เพียงสนิ้ ใจ จึงใช้ให้ตัวข้ามาแจ้งการ
ขา้ พเจ้ารอ้ งปลกุ ไปในบ้าน
พอพบทา่ นมารดามาส่งทุกข์ ท่านจงึ รีบไปในกลางคนื
คุณอย่าสงสัยว่าไปอน่ื
จะกลับข้ึนเคหาเหน็ ชา้ นาน พอหายเจบ็ แล้วจะคนื ไมน่ อนใจ
พยาบาลคณุ พระนายพอคลายไข้
ให้คํามน่ั ส่ังมาว่ายงั่ ยืน

ถอดคําประพนั ธ์ พลายงามไม่สบายเลยจงึ อยากพบหนา้ แม่ เลยใหค้ นใช้ไปตามแมม่ าถงึ สว้ ม
แมจ่ งึ มาหาพลายงามจึงหม่ืนวเิ ศษผลมาแจ้ง ถา้ หายแลว้ จะพานางวนั ทองกลับไป

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

บทเสภาเรื่องขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

๏ คราน้ันขนุ ชา้ งได้ฟงั วา่ แค้นดังเลอื ดตาจะหลั่งไหล

ดบั โมโหโกรธาทาํ ว่าไป เราก็ไมว่ า่ ไรสดุ แตด่ ี
การเจ็บไขล้ ม้ ตายไมว่ ายเวน้ ประจบุ นั เปน็ ทงั้ กรงุ ศรี
ถา้ ขดั สนสิ่งไรที่ไมม่ ี กม็ าเอาทนี่ อี่ ย่าเกรงใจ
ขนุ ช้างเดอื ดดาลทะยานไส้
ว่าแลว้ ปดิ บานหนา้ ต่างผาง ดูด๋เู ป็นได้เจียววันทอง
ทอดตัวลงกับหมอนถอนฤทยั

ถอดคําประพันธ์ ขนุ ชา้ งไดฟ้ ังแล้วรสู้ กึ แคน้ ขึ้นมาแตแ่ กลง้ พดู ต่อไปวา่ การเจ็บไขน้ ัน้ เปน็
เรอ่ื งปกตเิ ปน็ กันทวั่ ไป ถ้าขัดสนสงิ่ ใดให้มาขอท่ตี น พอขนุ ช้างพดู เสรจ็ ก็ปดิ หน้าต่าง
แล้วเขา้ ไปนอนแคน้ นางวันทอง

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดียม

บทเสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

เพราะกแู พ้ความจมื่นไวย มันจึงเหมิ ใจทําจองหอง
พอ่ ลกู แมล่ กู ถูกทํานอง ถึงสองคร้งั แลว้ เปน็ แตเ่ ช่นน้ี
อ้ายพอ่ ไปเชียงใหม่มีชัยมา ตั้งตวั ดงั พญาราชสหี ์
อ้ายลูกเปน็ หม่นื ไวยทาํ ไมมี เหน็ กนู ้คี นผดิ ติดโทษทณั ฑ์
มันจึงข่มเหงไมเ่ กรงใจ จะพึ่งพาใครได้ทไี่ หนน่นั
ขุนนางน้อยใหญเ่ กรงใจกัน ถงึ ฟ้องมนั ก็จะปิดใหม้ ดิ ไป

ถอดคาํ ประพนั ธ์ ขุนชา้ งกลา่ ววา่ เพราะว่าตนแพค้ วามจมนื่ ไวยจึงทาํ ให้จมื่นไวยเหิมใจ
ท้ังขนุ แผนและพลายงามนัน้ ชนะตนถึง ๒ คร้งั แล้วคิดขึ้นมาไดว้ า่ จะไปฟ้องคดีแย่งนาง
วันทองคนื ถ้าฟ้องตามกระบวนการพวกขุนนางจะชว่ ยสองพอ่ ลูกนัน้ ได้

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

บทเสภาเรอ่ื งขุนช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

ตามบญุ ตามกรรมไดท้ าํ มา จะเฆ่ยี นฆา่ หาคิดชีวติ ไม่
ย่งิ คดิ เดือดดาลทะยานใจ ฉวยได้กระดานชนวนมา
รา่ งฟ้องท่องเทียบใหเ้ รียบรอ้ ย ถอ้ ยคาํ ถถ่ี ้วนเปน็ หนกั หนา
ลงกระดาษพับไว้มิได้ช้า
วนั นั้นพอป่นิ นรนิ ทร์ราช อาบน้ําผลัดผา้ แล้วคลาไคล หมายถงึ การเสด็จประพาส
ขุนขา้ งมาถงึ ซ่ึงวังใน เสดจ็ ประพาสบัวยังหากลับไม่ ท้องทุ่งในฤดูน้าํ หลากท่มี ี
กค็ อยจอ้ งท่ีใตต้ ําหนกั นาํ้ น้าํ เต็มเปี่ยมมีดอกบวั
และพันธไ์ุ ม้

ถอดคําประพันธ์ คราวนต้ี ้องฟอ้ งกับพระพันวษาเองถงึ จะถูกเฆย่ี นตกี ็ตาม วา่ แล้วกห็ ยบิ
กระดานชนวนข้นึ มารา่ งคําฎีกาแลว้ ลอกใสก่ ระดาษอีกที เสดจ็ แล้วกอ็ าบนํา้ เตรียมตวั ไปทูล
พระพนั วษา ขนุ ชา้ งมาคอยจ้องเขา้ เฝา้ พระพันวษาท่ตี ําหนักน้ํา ตงั้ แตย่ งั ไม่เสด็จกลบั จาก
ประพาสบวั

เพจภาษาไทยไม่จก๊ั เดยี ม

บทเสภาเรอ่ื งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

๏ จะกล่าวถึงพระองค์ผูท้ รงเดช เสดจ็ คืนนิเวศน์พอจวนค่าํ
เรอื ประจําแหนแหเ่ ซ็งแซ่มหามายถึง บา้ น,วงั
ฝพี ายรายเลม่ มาเตม็ ลํา ขนุ ชา้ งก็รลี่ งตีนทา่
หมายถงึ บโทนคอื พอเรอื พระท่นี ั่งประทับที่ ผดุ โผลโ่ งหนา้ ยึดแคมเรอื
พนักงานคอย ลอยคอชหู นังสือดอ้ื เขา้ มา เพอ่ื นโขกลงดว้ ยกะลาว่าผีเส้อื
ใหจ้ งั หวะสัญญาณ ร้องว่าเสือตวั ใหญว่ า่ ยนํ้ามา หมายถึง ผนี า้ํ
ให้ฝีพาย ตน้ กัญญา เข้าตรงบโทนอ้นต้นกญั ญา
คอื เป็นเรือหลวงยาว มหาดเลก็ อยู่งานพัดพลดั ตกเรอื

ถอดคาํ ประพันธ์ พระพนั วษารีบเสด็จกลับตอนค่ํา ขนุ ช้างรบี ลงจากทา่ แลว้ ลอยคอชูหนงั สือฎกี าถวาย
โดยโผล่เขา้ มาทางที่แคมเรอื จนคนบนเรือตกใจนกึ วา่ เป็นผนี ้าํ หรือเสือว่ายมา ทําใหเ้ กิดความวุน่ วาย
จนมหาดเล็กอยู่งานพลดั ตกจากเรอื แลว้ รอ้ งว่าเสอื ตัวใหญ่วา่ ยนํ้ามา

เพจภาษาไทยไม่จก๊ั เดียม

บทเสภาเรอ่ื งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

ขนุ ช้างดึงดอื้ มือยดึ เรือ มใิ ชเ่ สอื กระหมอ่ มฉานล้านเกศา
หมายถงึ คาํ รอ้ งทกุ ข์ สู้ตายของถวายซ่งึ ฎกี า แค้นเหลอื ปัญญาจะทนทาน
ทย่ี นื่ ถวาย
พระเจา้ แผน่ ดิน ๏ คราน้นั สมเดจ็ พระพันวษา ทรงพระโกรธาโกลาหล
บนบกบนฝ่งั ดงั ไม่มี
ทุดอ้ายจญั ไรมิใชค่ น ฤอ้ายช้างเป็นบา้ กระมงั น่ี
ตีเสยี สามสิบจึงปลอ่ ยไป
ใช่ทใ่ี ช่ทางวางเข้ามา
เฮ้ยใครรบั ฟอ้ งของมันที

ถอดคําประพันธ์ ขนุ ช้างเอามอื ไปยดึ เรือแล้วพดู วา่ เปน็ ตนเองไม่ใช่เสอื จะมาขอถวายฎกี า
พระพันวษากรวิ้ ว่าขนุ ชา้ งมิใช่คน บนฝ่งั กม็ ไี ม่ไปกลับลุยนา้ํ มาหาหรือว่าขนุ ช้างเป็นบ้าถึง
ทาํ เชน่ นี้ จึงสง่ั ใหม้ หาดเลก็ ไปรับฎีกาแล้วโบยขนุ ชา้ ง ๓๐ ที แลว้ จึงปล่อยไป

เพจภาษาไทยไม่จกั๊ เดียม

บทเสภาเรือ่ งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

หมายถึง บทกฎหมาย มหาดเล็กกร็ ับเอาฟอ้ งมา ตํารวจคว้าขุนช้างหางวางไม่
ซง่ึ พระมหากษัตริย์ ลงพระราชอาญาตามว่าไว้ พระจงึ ใหต้ ั้งกฤษฎีกา
ทรงตราขน้ึ เพ่ือใชใ้ น ว่าต้ังแตว่ ันนีส้ บื ไป หน้าทขี่ องผู้ใดให้รักษา
การบริหาร ระวางโทษเบด็ เสร็จเจด็ สถาน ถงึ ประหารชวี ติ เป็นผยุ ผง
ตามกฤษฎีการกั ษาพระองค์ แล้วลงจากพระท่นี ่ังเขา้ วงั ใน

ถอดคําประพันธ์ มหาดเลก็ รบั คําฟ้องของขุนช้าง แลว้ นาํ ตวั ขุนชา้ งไปเฆย่ี นตี
พระพันวษาทรงออกกฎ (กฤษฎีกา) ว่าถา้ ใครประมาทปลอ่ ยใหค้ นเขา้ มาได้เช่นนี้อกี
จะลงโทษสูงสดุ ถึงประหารชวี ติ

เพจภาษาไทยไม่จ๊ักเดยี ม

บทเสภาเรอ่ื งขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

๏ จะกลา่ วถงึ ขนุ แผนแสนสนทิ เรอื งฤทธ์ิลือจบพภิ พไหวหมายถึง ความรัก,ความปลมื้ ใจ

อยู่บ้านสุขเกษมเปรมใจ สมสนิทพสิ มยั ดว้ ยสองนาง
ลาวทองกบั แกว้ กิรยิ า ปรนนิบัตวิ ัตถาไมห่ ่างขา้ ง
เพลิดเพลนิ จาํ เริญใจไม่เวน้ วาง คนื น้ันในกลางซง่ึ ราตรี หมายถึง เอาใจใสป่ ฏบิ ตั ริ บั ใช้
ขุนแผนกลบั ผวาตนื่ ฟ้ืนจากที่
นางแก้วลาวทองท้งั สองหลับ พระพายพดั มาลตี รลบไหปมายถึง หกหลงั มา,
พระจนั ทรจรแจ่มกระจา่ งดี
ย้อนกลับมา,ฟุ้ง

ถอดคําประพันธ์ ขุนแผนมีความสุขท่ีมีนางลาวทองและนางแก้วกิริยา
คอยปรนนิบัติ คนื น้ันขณะทีน่ างทั้งสองหลบั ไป ขนุ แผนกลับผวาต่ืน

เพจภาษาไทยไม่จัก๊ เดียม

บทเสภาเรื่องขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

คดิ คะนึงมิตรแต่ก่อนเกา่ นิจจาเจ้าเหินหา่ งรา้ งพสิ มยั
ถงึ สองครงั้ ตั้งแตพ่ รากจากพไ่ี ป ดังเดด็ ใจจากรา่ งก็ราวกนั
กกู ช็ วั่ มัวรกั แต่สองนาง ละวางใหว้ นั ทองน้องโศกศัลย์
เมอ่ื ตีได้เชียงใหมก่ ็โปรดครัน จะเพด็ ทูลคราวน้นั ก็คลอ่ งใจ
สารพัดทจ่ี ะวา่ ไดท้ กุ อย่าง อ้ายขนุ ชา้ งไหนจะโตจ้ ะตอบได้
ไม่ควรเลยเฉยมาไม่อาลัย บัดนเี้ ล่าเจา้ ไวยไปรับมา

ถอดคําประพันธ์ ขุนแผนคดิ ถงึ นางวันทองซ่ึงไดพ้ รากจากตนไปถงึ ๒ ครัง้ โดยท่ตี นนัน้ มวั แตอ่ ยกู่ ับ
นางลาวทองและนางแก้วกิริยาปลอ่ ยใหน้ างวนั ทองตอ้ งเศร้า เมอ่ื ตอนไปตเี ชียงใหมไ่ ด้ก็ไปทลู ขอนางวนั
ทองก็ไดก้ ลบั มาแล้วขุนช้างกไ็ ปพรากอีก ตอนน้พี ลายงามไปรับตวั นางวันทองมาแลว้

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดียม

บทเสภาเรอ่ื งขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

จาํ กูจะไปสสู่ วาทนอ้ ง เจา้ วนั ทองจะคอยละห้อยหา
คิดพลางจัดแจงแตง่ กายา นา้ํ อบทาหอมฟุ้งจรุงใจ
ออกจากหอ้ งย่องเดนิ ดาํ เนินมา ถงึ เรือนลกู ยาหาช้าไม่
เข้าหอ้ งวนั ทองในทันใด เหน็ นางหลับใหลนิ่งนทิ รา
ลดตัวลงนง่ั ข้างวนั ทอง เตือนตอ้ งด้วยความเสน่หา
สน่ั ปลกุ ลุกขน้ึ เถดิ น้องอา พ่มี าหาแลว้ อย่านอนเลย

ถอดคําประพนั ธ์ ขนุ แผนคิดวา่ ตนตอ้ งไปหานางวนั ทอง ปา่ นนี้คงจะเฝ้ารอตนอยวู่ า่ แลว้
จึงแต่งตัวแล้วออกจากห้องไปยงั เรือนพลายงาม เข้าไปในห้องนางวนั ทองเหน็ นางหลับอยู่
จึงนงั่ ลงข้าง ๆ แล้วปลุกให้นางต่นื วา่ ตนมาหาแลว้ ให้ต่ืน

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดยี ม

บทเสภาเร่ืองขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

๏ นางวนั ทองตื่นอยู่รู้สกึ ตวั หมายใจว่าผวั กท็ ําเฉย
จะรักจริงฤจะเปรยเปน็ จาํ ใจ
นิง่ ดูอารมณท์ ีช่ มเชย หาว่าขานตอบโตอ้ ยา่ งไรไม่
แต่นิ่งดูกริ ยิ าเป็นชา้ นาน ความอาลัยปั่นป่วนยวนวิญญา
ท้งั รักทั้งแคน้ แนน่ ฤทยั

ถอดคาํ ประพนั ธ์ นางวนั ทองรู้สึกตัวเห็นวา่ เปน็ ขุนแผนกท็ าํ เฉย ไมไ่ ด้โตต้ อบอะไร
ในใจนางทั้งรักทัง้ แค้นขุนแผน

เพจภาษาไทยไม่จั๊กเดียม

บทเสภาเรอ่ื งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

๏ โอ้เจา้ แกว้ แววตาของพ่เี อ๋ย เจา้ หลับใหลกระไรเลยเป็นหนกั หนา

ดังนมิ่ น้องหมองใจไมน่ าํ พา ฤขัดเคืองคดิ ว่าพที่ อดท้ิง
ความรักหนักหนว่ งทรวงสวาท พ่ไี ม่คลาดคลายรักแตส่ กั ส่ิง
เผอิญเปน็ วปิ รติ พ่ผี ิดจริง จะนอนน่งิ ถือโทษโกรธอย่ไู ย
จูบพลางชวนชิดพสิ มยั
ว่าพลางเอนแอบลงแนบข้าง เป็นไรจึงไมฟ่ นื้ ตน่ื นทิ รา
ลูบไลพ้ ไิ รปลอบให้ชอบใจ

ถอดคาํ ประพันธ์ ขุนแผนง้อนางวนั ทองดว้ ยคําพดู หวาน ๆ และขอโทษนางวนั ทองว่าอย่าโกรธ
ขนุ แผนเลย จะนอนนิง่ ไม่คยุ กบั ขุนแผนเลยหรือ ขนุ แผนพูดไปแล้วกก็ ้มลงนอนแนบข้าง ๆ
นางวันทองพรอ้ มพรมจบู ลบู แขนและถามนางวนั ทองว่าทาํ ไมไมต่ ืน่ ขึ้นมาคยุ กับขนุ แผน

เพจภาษาไทยไม่จ๊กั เดียม

บทเสภาเรื่องขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

๏ เจ้าวันทองน้องตนื่ จากทนี่ อน โอนออ่ นวอนไหวพ้ ไิ รวา่

หม่อมน้อยใจฤท่ีไมเ่ จรจา ใช่ตัวข้านจี้ ะงอนคอ่ นพไิ ร
ชอบผิดพอ่ จงคิดคะนึงตรอง อนั ตัวนอ้ งมลทนิ หาสน้ิ ไม่
ประหนงึ่ ว่าวนั ทองนี้สองใจ พบไหนก็เปน็ แต่เช่นน้นั
คงคดิ คนื ท่หี มอ่ มเป็นแม่นม่ัน
ท่จี รงิ ใจถงึ ไปอยู่เรือนอ่ืน คราวนนั้ ก็ไปอยเู่ พราะจาํ ใจ
ด้วยรกั ลกู กรักผวั ยงั พวั พัน

ถอดคาํ ประพนั ธ์ นางวันทองจงึ ต่นื ขน้ึ มาบอกว่า ขนุ แผนนอ้ ยใจนางวนั ทองหรอื นางวันทอง
ไม่ได้งอนแต่รสู้ กึ ว่าตัวนางเป็นคนสองใจอย่ตู ลอดเวลา ถงึ ตัวจะอยู่ท่เี รอื นของขนุ ชา้ งแตใ่ จน้ันยงั
รกั ลูกและขุนแผนมาก ท่อี ยู่กบั ขนุ ชา้ งเพราะจําใจ

เพจภาษาไทยไม่จกั๊ เดียม

บทเสภาเรอ่ื งขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎกี า

แค้นคดิ ด้วยมติ รไมร่ ักเลย ยามมที เ่ี ชยเฉยเสียได้
เสยี แรงรว่ มทุกขย์ ากกันกลางไพร กนิ ผลไม้ต่างข้าวทุกเพรางาย หมายถงึ เวลาเชา้ และเยน็
พอไดด้ ีมีสขุ ลืมทกุ ขย์ าก ก็เพราะหากหม่อมมซี ง่ึ ที่หมาย (เพรา = เยน็ , งาย = เช้า)
เอน็ ดนู อ้ งอย่าให้อายเขาอกี เลย ฯ
วา่ นักก็เครือ่ งเคืองระคาย
เหมือนลืมนอ้ งหลงเลือนทาํ เชอื นเฉย
หมายถึงเหตุ เรอื่ งราว ๏ พ่ีผดิ จริงแลว้ เจ้าวันทอง เงยหนา้ เถิดจะเล่าอย่าเฝา้ แค้น

ใชจ่ ะเพลดิ เพลินชนื่ เพราะอืน่ เชย

ถอดคําประพนั ธ์ นางวันทองแคน้ ใจทข่ี ุนแผนมัวแต่หลงนางลาวทองกบั แก้วกิรยิ าจนลืมนางวันทอง เสยี แรงท่ี
ไดเ้ คยอาศยั อยู่กินกันในปา่ พอไปได้ดิบไดด้ มี ีความสขุ ก็ลมื นาง เปน็ เพราะขนุ แผนมีทีห่ มายใหม่ นางอยากให้
ขุนแผนรักเอ็นดูนางไม่ทง้ิ นางใหข้ ายหน้าอีก ขุนแผนกลา่ วว่าพีผ่ ดิ ไปแล้ว ไมไ่ ดล้ ืมน้องเพราะมีหญิงอ่ืน

เงยหนา้ เถอะอยา่ โกรธพเี่ ลย

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดียม

บทเสภาเร่ืองขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

เมอ่ื ติดคุกทุกข์ถึงเจา้ ทกุ เชา้ ค่าํ ตอ้ งกลนื กกล้าํ โศกเศรา้ นนั้ เหลือแสน
ซํา้ ขนุ ช้างคิดคดทําทดแทน มนั ดูแคลนวา่ พี่น้ยี ากยบั
อาลัยเจ้าเท่ากบั ดวงชวี ิตพี่ คิดจะหนไี ปตามเอาเจ้ากลับ
เกรงจะพากันผิดเข้าติดทบั แตข่ ยบั อยูจ่ นได้ไปเชียงอนิ ทร์
กลับมาหมายว่าจะไปตาม พอเจา้ ไวยเปน็ ความกค็ ้างสิ้น

ถอดคาํ ประพนั ธ์ ขุนแผนจึงขอโทษนางวันทองและเลา่ เรอื่ งราวทั้งหมดเพ่ือปรับความเข้าใจกับ
นางว่าสาเหตทุ ไี่ ม่ไดไ้ ปหากเ็ พราะตดิ คกุ แต่คิดถงึ นางตลอดเวลา ตอนออกจากคุกกว็ า่ จะไปพา
นางกลบั มาแตม่ เี รื่องของพลายงามเกิดขึ้นเสียกอ่ น

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊ักเดยี ม

บทเสภาเร่อื งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

หัวอกใครได้แคน้ ในแผ่นดิน ไมเ่ ดือดดนิ้ เทา่ พ่ีกบั วันทอง
คดิ อยวู่ า่ จะทลู พระพันวษา เห็นชา้ กวา่ จะได้มาร่วมหอ้ ง
จะเป็นความอีกก็ตามแตท่ าํ นอง จึงให้ลูกรับน้องมารว่ มเรอื น
จะเปน็ ตายงา่ ยยากไมย่ ากรัก จะฟมู ฟักเหมือนเมอื่ อยู่ในกลางเถือ่ น
ขอโทษทพี่ ี่ผดิ อยา่ บิดเบอื น เจ้าเพอ่ื นเสนหาจงอาลัย
พผ่ี ิดพี่ก็มาลุแก่โทษ จะคุมโกรธคมุ แค้นไปถงึ ไหน

ถอดคาํ ประพันธ์ ขุนแผนจะไปทูลพระพนั วษาแตเ่ ห็นวา่ คงดําเนินเรอ่ื งช้าเลยให้พลายงามเปน็
คนรับนางวนั ทองกลบั มา จะดแู ลนางเหมือนตอนทอี่ ยู่ดว้ ยกันในปา่ ขนุ แผนขอโทษนางแล้ว
บอกว่าอยา่ โกรธพ่ี พี่ผิดจึงมาขอโทษจะโกรธเคืองไปถงึ ไหน

เพจภาษาไทยไมจ่ ก๊ั เดยี ม

บทเสภาเรอื่ งขุนช้างขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

ความรกั พ่ียงั รกั ระงมใจ อยา่ ตัดไมตรตี รึงให้ตรอมตาย
วา่ พลางทางแอบเข้าแนบอก ประคองยกของสาํ คัญม่นั หมาย
เจา้ เน้ือทิพยห์ ยิบช่นื อารมณ์ชาย ขอสบายสักหนอ่ ยอย่าโกรธหามายถงึ เหตุ เตา้ นม

๏ ใจน้องมใิ ห้หมองอารมณห์ มอ่ ม ไมต่ ัดใจให้ตรอมเสนหา
หมอ่ มอย่าวา่ เลยฉนั ไม่คืนคิด
ถา้ ตัดรักหักใจแล้วไม่มา

ถอดคาํ ประพนั ธ์ ความรักท่ขี นุ แผนมีใหย้ ังมีอยเู่ ตม็ หัวใจ อย่าตัดความสัมพนั ธใ์ หเ้ จบ็ ช้ํา
ขนุ แผนพูดไปก็ซบนางวันทองไป นางวนั ทองไม่เคยตัดใจจากขนุ แผนถา้ ตัดใจแล้วคงไม่
กลบั มาหาขุนแผน

เพจภาษาไทยไม่จ๊กั เดียม

บทเสภาเรอื่ งขนุ ช้างขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกา

ถึงตวั ไปใจยังนับอยู่ว่าผวั นอ้ งนกี้ ลวั บาปทบั เมื่อดบั จติ
หญิงเดยี วชายครองเปน็ สองมติ ร ถ้ามปิ ลิดเสียให้เปลอ้ื งไม่ตามใจ
คราวนั้นเม่อื ตามไปกลางป่า หน้าดําเหมือนหนึง่ ทามนิ หม้อไหม้
ชนะความงามหน้าดงั เทยี นชัย เขาฉดุ ไปเหมือนลงทะเลลึก
เจ้าพลายงามตามรับเอากลบั มา ทนี หี้ นา้ จะดําเป็นน้ําหมกึ
กําเริบใจดว้ ยเจ้าไวยกาํ ลังฮึก จะพาแมต่ กลกึ ให้จําตาย

ถอดคําประพนั ธ์ ตัวนางวันทองอยูก่ บั ขนุ ช้างแตใ่ จอยกู่ บั ขุนแผนตลอด นางวันทองกลวั บาปท่ี
มีสามี ๒ คน ตอนหนไี ปอยู่ป่ากับขนุ แผนก็เสยี หน้ามารอบหนง่ึ แลว้ พอขุนชา้ งฉดุ ไปอยดู่ ว้ ยก็
เหมอื นโดนฉุดไปอยู่ใต้ทะเลลึกพอมาตอนน้พี ลายงามกม็ ารบั กลบั ไปอีกก็ไดอ้ ายเขาอกี รอบ

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดียม

บทเสภาเรื่องขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

มิใชห่ นมุ่ ดอกอย่ากลุ้มกาํ เรบิ รัก เอาความผิดคดิ หกั ให้เหอื ดหาย
ถ้ารกั น้องป้องปดิ ใหม้ ิดอาย ฉันกลับกลายแลว้ หม่อมจงฟาดฟนั
ไปเพด็ ทูลเสยี ให้ทูลกระหม่อมแจ้ง น้องจะแต่งบายศรไี วเ้ ชิญขวัญ หมายถงึ เครอื่ งเชญิ
ไม่พักวอนดอกจะนอนอยูด่ ว้ ยกัน ไมเ่ ชน่ น้นั ฉันไมเ่ ลยจะเคยตวั ขวัญหรอื รับขวญั
คร้นั เวลาดกึ กําดดั สงดั เงียบ ใบไมแ้ หง้ แกรง่ เกรยี บระรบุ รอ่ น
พระพายโชยเสาวรสขจายขจร พระจนั ทรแจม่ แจง้ กระจา่ งดวง

ถอดคําประพนั ธ์ นางวันทองเลยบอกกบั ขนุ แผนว่า ถา้ ขุนแผนรักนางจรงิ ต้องช่วยนาง
ไปทูลพระพนั วษาขอนางคืนใหถ้ ูกต้องตามขน้ั ตอนนางจะแต่งบายศรีไวร้ ับขวญั
ไมอ่ ย่างนนั้ ขุนแผนก็หา้ มแตะเนอื้ ตอ้ งตวั นางอีก ในเวลาค่ํานั้นเสยี งเงียบสงดั จนได้ยนิ
เสยี งของใบไมแ้ ห้งดังกรอบแกรบ ลมพดั กล่นิ ดอกไม้โชย พระจันทร์ก็ส่องแสงสว่าง

เพจภาษาไทยไม่จ๊กั เดยี ม

บทเสภาเร่อื งขนุ ช้างขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎีกา

ดเุ หว่าเร้าเสยี งสาํ เนียงกอ้ ง ระฆังฆอ้ งขานแข่งในวังหลวง
วนั ทองน้องนอนสนิทรวง จติ งว่ งระงบั ส่ภู วงั ค์
ฝนั ว่าพลัดไปในไพรเถื่อน เลอื่ นเปอื้ นไมร่ ทู้ ีจ่ ะกลบั หลงั
ลดเล้ียวเทีย่ วหลงในดงรงั ยงั มีพยัคฆร์ ้ายมาราวี
ท้ังสองมองหมอบอย่รู ิมทาง พอนางด้นั ป่ามาถึงท่ี
โดดตะครบุ คาบคนั้ ในทันที แลว้ ฉดุ คร่าพารไี่ ปในไพร

ถอดคําประพันธ์ นกก็ตา่ งร้องเสยี งดัง เสยี งระฆังจากในวังก็ตบี อกเวลา นางวัน
ทองทน่ี อนหลับสนทิ อยู่ กฝ็ นั วา่ ตนหลงไปในป่า หาทางกลบั ไม่ได้ ยิ่งเดินเลย้ี วไปไหน
ต่อไหนก็ยิ่งหลงทาง และกไ็ ปเจอเสือสองตัวนอนหมอบอยู่ริมข้างทางแลว้ กต็ ะครบุ
นางเขา้ ไปในปา่

เพจภาษาไทยไม่จ๊กั เดยี ม

บทเสภาเรื่องขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

ส้ินฝันครน้ั ต่นื ตกประหมา่ หวีดผวากอดผัวสะอืน้ ไห้ หมายถงึ ทุม่ อกคือตอี ก
เล่าความบอกผวั ด้วยกลัวภยั ประหลาดใจน้องฝันพร่นั อรุ า เชื่อกันวา่ เมอื่ แมงมุม
ใต้เตยี งเสียงหนูกก็ ุกกก แมงมุมทมุ่ อกทร่ี ิมฝา ตอี กของมันจะเป็น
ดังวญิ ญานางจะพรากไปจากกาย
ยิ่งหวาดหว่นั พร่นั ตัวกลัวมรณา ลางร้ายอย่างหนึ่ง
ฟังความตามนิมติ กใ็ จหาย
๏ ครานน้ั ขนุ แผนแสนสนทิ ฝนั รา้ ยสาหสั ตดั ตํารา

คร้งั นีน้ า่ จะมีอันตราย

ถอดคาํ ประพนั ธ์ นางกต็ ่ืนขนึ้ มาร้องไห้ผวากอดขุนแผนและเล่าความฝนั ให้ขุนแผนฟัง
ยง่ิ ไดย้ นิ เสยี งหนูรอ้ งและแมงมุมทุ่มอกยง่ิ ใจหายกลัวจะเกิดเรอื่ งไม่ดี

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดียม

บทเสภาเรือ่ งขนุ ช้างขนุ แผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

หมายถงึ อฐั เคราะห์ คือ พเิ คราะห์ดูทง้ั ยามอัฐกาล กบ็ นั ดาลฤกษ์แรงเป็นหนักหนา
ตําแหนง่ ดาวเคราะห์ท้ัง มริ ู้ทจี่ ะแถลงแจง้ กิจจา กอดเมยี เมินหน้านาํ้ ตากระเดน็
๘ ตามตาํ ราโหราศาสตร์ จงึ แกล้งเพทบุ ายทํานายไป ฝนั อย่างน้ีมิใชจ่ ะเกดิ เข็ญ
เนอื้ เยน็ อยูก่ บั ผัวอย่ากลัวทกุ ข์
เพราะวติ กหมกไหมจ้ ึงไดเ้ ปน็ แลว้ ทําม่งิ ส่ิงขวญั ใหเ้ ปน็ สขุ
พรุง่ น้พี ่จี ะแก้เสนยี ดฝัน อย่าเปน็ ทุกขเ์ ลยเจา้ จงเบาใจ
หมายถงึ ไมเ่ ป็นมงคล มใิ หเ้ กดิ ราคกี ลยี คุ

ถอดคาํ ประพนั ธ์ เมอ่ื ขุนแผนได้ฟงั ความฝันของนางวันทองกร็ วู้ า่ เป็นลางบอกเหตรุ า้ ยท่จี ะเกดิ ข้ึน
แตไ่ ม่รจู้ ะบอกนางยงั ไงเลยปลอบใจนางโดยแกลง้ บอกว่าเปน็ เพราะนางคดิ มากไปไมไ่ ด้จะเกดิ เหตรุ า้ ยแต่
อย่างใด อย่กู ับพไ่ี ม่ตอ้ งกลัว เดี๋ยวพรุ่งน้จี ะแกส้ ง่ิ ไม่เปน็ มงคลให้และทาํ ส่ิงดีทําให้นางมีความสขุ

ไม่ให้เกดิ สิ่งรา้ ย ๆ สบายใจได้

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดียม

บทเสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎีกา

หมายถงึ เคร่ืองกิน ๏ ครัน้ วา่ ร่งุ สางสวา่ งฟ้า สุริยาแยม้ เยี่ยมเหลย่ี มไศล

จะกล่าวถึงพระองคผ์ ทู้ รงชยั เนาในพระที่น่งั บลั ลงั ก์รตั น์
พร้อมดว้ ยพระกํานลั นักสนม หมอบประนมเฝ้าแหนแนน่ ขนัด
ประจําต้ังเครื่องอานอยงู่ านพัด ทรงเคืองขดั ขนุ ช้างแตก่ ลางคนื
ทกุ อย่างทจี่ ะชั่วอา้ ยหัวลืน่
แสนถอ่ ยใครจะถ่อยเหมือนมันบ้าง น้าํ ยนื หยัง่ ไม่ถึงยหังมาดยงึ ถมึงานํา้ ลึกเกนิ กวา่
เวียนแตเ่ ป็นถ้อยความไม่ข้ามคืน
เทา้ จะหยงั่ ถึง

ถอดคําประพนั ธ์ วันร่งุ ขน้ึ สมเด็จพระพนั วษาประทบั บนบัลลังก์มนี างกํานัลและสนมหมอบ
เฝา้ อยู่ ตัง้ เครื่องกนิ และอย่งู านพดั ตามหน้าท่ี สมเด็จพระพนั วษาขดั เคอื งขุนชา้ งต้ังแตเ่ วลา
กลางคนื ทรงเห็นวา่ ขุนช้างเป็นคนช่ัวคอยแตม่ คี ดคี วามกับผู้อ่นื

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊ักเดียม

บทเสภาเรือ่ งขุนชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

หมายถึง มา่ น คราวนั้นฟ้องกนั ด้วยวนั ทอง น่มี ันฟ้องใครอีกอ้ายชาติขา้
ดําริพลางทางเสด็จยาตรา ออกมาพระทน่ี ่ังจักรพรรดิ
พระสูตรรูดกรา่ งกระจ่างองค์ ขนุ นางกราบลงเป็นขนัด
ทัง้ หนา้ หลังเบยี ดเสียดเยียดยดั หมอบอดั ถดั กันเป็นหล่นั ไป
ทอดพระเนตรมาเห็นขุนช้างเฝา้ เออใครเอาฟ้องมันไปไว้ไหน
พระหมื่นศรีถวายพลนั ในทนั ใด รบั ไว้คลที่ อดพระเนตรพลนั

ถอดคาํ ประพนั ธ์ คราวก่อนกฟ็ ้องเร่ืองวนั ทอง ครัง้ นี้ไม่ทราบวา่ จะฟ้องใครอกี พระองคจ์ ึงเสด็จออกมาที่
พระทีน่ ั่งจักรพรรดิ เมือ่ ม่านรูดออกขุนนางกพ็ ร้อมกันกราบลงหมอบเฝา้ กันอยู่มากมายตามลําดบั
ทรงทอดพระเนตรเห็นขุนชา้ งเข้าเฝ้าอยูจ่ งึ ตรสั ถามขนุ นางวา่ ใครเอาเรอื่ งฟอ้ งมนั ไวท้ ีไ่ หน

หมื่นศรีจงึ ถวายฎกี าใหท้ อดพระเนตร

เพจภาษาไทยไมจ่ ัก๊ เดียม

บทเสภาเรื่องขนุ ช้างขุนแผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

พอทรงจบแจ้งพระทัยในข้อหา กโ็ กรธาเคืองขุ่นหนุ่ หนั
มนั เคี่ยวเขญ็ ทาํ เปน็ อยา่ งไรกนั อีวนั ทองคนเดยี วไมร่ ู้แลว้
ราวกบั ไมม่ ีหญิงเฝ้าชิงกัน ไหมร่เือหอน็ ีวแนั วทวทอง่วี น่ามัน้ นั มจนั ะมรักแี หกม้วายถึง แอง่ ที่เป็นโคลนเลน
รปู อ้ายชา้ งชัว่ ชา้ ตาบอ้ งแบว หวั หดู เู หมือนควายทีต่ กปลัก
ใครจะเอาเป็นผวั เขากลวั อาย ตกหนักอย่กู ับเฒ่าศรีประจนั
คราวน้ันเปน็ ความกูถามซัก

ถอดคาํ ประพันธ์ พอทอดพระเนตรเสร็จกก็ ริว้ วา่ เรื่องวันทองคนเดยี ว ทาํ ไมไมจ่ บกันเสยี ที
เหมือนกับไมม่ ีผูห้ ญงิ คนอื่นอกี แลว้ และทรงไม่เห็นวา่ วันทองจะมีใจรักขุนช้าง ใครก็ไมอ่ ยากไดข้ นุ
ช้างไปเปน็ ผวั เพราะดรู ูปรา่ งหน้าตานา่ เกลยี ด คราวกอ่ นก็เป็นความกนั สรา้ งความหนักใจให้แมศ่ รี
ประจนั

เพจภาษาไทยไม่จ๊ักเดียม

บทเสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขนุ แผน ตอน ขนุ ช้างถวายฎีกา

วนั ทองกูสใิ ห้กบั ไอแ้ ผน ไยแล่นมาอยู่กบั อา้ ยช้างนน่ั
จมนื่ ศรีไปเอาตวั มนั มาพลนั ทัง้ วันทองขุนแผนอา้ ยหมน่ื ไวย

๏ ฝา่ ยพระหมืน่ ศรไี ดร้ ับสั่ง ถอยหลังออกมาไม่ชา้ ได้ หมายถงึ รบี เรง่
ตาํ รวจในวิ่งตะบงึ มาถงึ พลนั
สัง่ เวรกรมวงั ในทนั ใด แจ้งขอ้ รับส่ังไปขมขี มนั
ใหห้ าทงั้ สามท่านน้นั เขห้ามไาปยถึง ทนั ทีทนั ใด
ขึน้ ไปบนเรือนพระหมนื่ ไวย
ขนุ ชา้ งฟ้องร้องฎีกาพระทรงธรรม์

ถอดคําประพนั ธ์ คราวก่อนก็ยกวนั ทองใหก้ ับขุนแผนไปแลว้ ทําไมจึงมาอยู่กับขุนช้างอีก
จึงให้จม่ืนศรไี ปนาํ ตวั วนั ทอง ขนุ แผนและจมนื่ ไวย จมนื่ ศรีได้รบั คําส่งั กถ็ อยหลงั ออกมาในไม่
ชา้ และสงั่ ทหารในวงั ทันทใี ห้วิ่งมาอย่างเร่งรบี และขนึ้ ไปบนเรือนจมน่ื ไวยและแจง้ ว่ามรี บั ส่ังให้
รบี เขา้ เฝา้ ทันที เพราะขนุ ชา้ งได้ย่นื คาํ รอ้ งทุกข์พระเจา้ แผน่ ดนิ จงึ ให้เรียกทง้ั สามคนมาเขา้ เฝ้า

เพจภาษาไทยไม่จัก๊ เดียม

บทเสภาเรื่องขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขุนชา้ งถวายฎกี า

๏หมายถึง ผงดนิ สอท่ี ครานัน้ วันทองเจา้ พลายงาม ได้ฟงั ความคร้ามครัน่ หว่นั ไหว
ไม่ไว้ใจจงึ เสกด้วยเวทมนตร์
นาํ มาผ้ดหนา้ สาํ หรับทาํ
เสนห่ ์ทาํ ใหค้ นรัก ขนุ แผนเรยี กวันทองเขา้ หอ้ งใน
หมายถงึ สีขี้ผึง้ สปี ากกินหมากเวทย์ ซงึ่ วเิ ศษสารพัดแกข้ ดั สน
ผงเคร่ืองหอมตา่ ง ๆ นา้ํ มนั พรายนาํ้ มันจันทน์สรรเสกปน เคยคุม้ ขงั บงั ตนแตไ่ รมา

หมายถึง เครอื่ งหอมที่ แล้วทําผงอิทธเิ จเขา้ เจิมพักตร์ คนเหน็ คนทกั รกั ทกุ หนา้
เจือดว้ ยไมจ้ วงและไม้ เสกกระแจะจวงจนั ทรน์ ้ํามันทา เสรจ็ แล้วกพ็ าวนั ทองไป
จนั ทน์ ถอดคําประพนั ธ์ ตอนนั้นนางวนั ทองและพลายงามไดฟ้ งั คํารบั ส่งั แล้วรสู้ กึ ต่ืนเต้น ขุนแผนจงึ เรยี กนางวันทอง

เข้าไปขา้ งในห้อง เพราะไมไ่ ว้ใจเลยเสกมนตร์ใสน่ าง โดยเอาขผ้ี ึ้งมาปากและกนิ หมากท่ีลงมนตร์ไว้เปน็ ของท่ีช่วย

แกป้ ญั หาทุกอยา่ ง มที ั้งนาํ้ มนั พรายและนํ้ามนั จนั ทนท์ ี่ใชพ้ ลางตวั มาตลอด แล้วนาํ ผงเสนห่ ม์ าทาหนา้ เพอ่ื ให้คนที่

เหน็ ที่ทักทกุ คนตา่ งหลงรักตนและเสกเคร่อื งหอมท่ีทําด้วยไม้จนั ทร์ทําใหเ้ ปน็ น้ํามันพอทําเสร็จแล้วกพ็ านางออกไป

เพจภาษาไทยไมจ่ ั๊กเดียม

บทเสภาเรือ่ งขนุ ชา้ งขุนแผน ตอน ขุนช้างถวายฎกี า

๏ ครานนั้ ทองประศรีผู้มารดา ครั้นไดแ้ จง้ กิจจาไม่นง่ิ ได้

เด็กเอย๋ วิ่งตามมาไวไว ลงบนั ไดงันงกตกนอกกชาน
พลายชมุ พลกอดก้นทองประศรี กูมใิ ชช่ า้ งขด่ี อกลูกหลาน
ลุกข้นึ โขย่งโกง้ โคง้ คลาน ซมซานโฮกฮากอ้าปากไป
ผู้รบั สัง่ เร่งรุดไมห่ ยดุ ได้
ครน้ั ถงึ ยงั้ อยู่ประตวู ัง เข้าไปเฝา้ องค์พระภูมี ฯ
ขนุ แผนวันทองพระหมนื่ ไวย

ถอดคําประพันธ์ เมือ่ แมท่ องประศรีแมข่ องนางวนั ทองได้รขู้ า่ วกร็ อ้ นใจ รบี เรียกลกู หลานใหว้ งิ่
ตามมาแลว้ รบี ลงจากบันไดจนตกออกนอกชาน พลายชมุ พลก็เขา้ กอดกน้ นางทองประศรี
นางจงึ ตะโกนบอกพลายชุมพลว่าตนไมใ่ ชช่ า้ ง แล้วก็ลกุ ขน้ึ เมือ่ ถงึ หน้าประตูวัง ขนุ แผน
วันทอง และจม่ืนไวยจึงรีบไปเข้าเฝ้าพระมหากษตั ริย์

เพจภาษาไทยไมจ่ ๊กั เดยี ม

บทเสภาเรอื่ งขุนชา้ งขุนแผน ตอน ขนุ ชา้ งถวายฎกี า

๏ ครานัน้ พระองคผ์ ูท้ รงเดช ป่นิ ปกั นัคเรศเรอื งศรี

เหน็ สามราเขา้ มาอญั ชลี พระปรานเี หมือนลกู ในอุทร
ดว้ ยเดชะพระเวทวเิ ศษประสิทธ์ิ เผอญิ คิดรักใครพ่ ระทัยอ่อน
ตรสั ถามอยา่ งความราษฎร ฮ้าเฮ้ยดกู ่อนอีวันทอง
กสู ใิ ห้อา้ ยแผนประสมสอง
เมอ่ื มึงกลับมาแตป่ า่ ใหญ่ ตัวของมงึ ไปอยแู่ หง่ ไร
ครั้นกขู ัดใจให้จําจอง

ถอดคาํ ประพนั ธ์ เมอื่ พระพนั วษาเหน็ ทัง้ สามคน (ขุนแผน พระไวย และนางวนั ทอง)
เดินเข้ามาก็เกิดความเอน็ ดูอยา่ งลูก จงึ ตรัสถามความวา่ เมื่อกลับมาจากปา่ ทต่ี ัดสนิ ใหไ้ ป
อย่กู ับขุนแผนเป็นอย่างไร