โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ตารางที่ 4.2.4 -1 ผลการวิเคราะห์แจกแจงความถี่ปริมาณฝนสูงสุด 1, 2, 3, 5 วัน
ฝน
ลำดับ รหัสสถานี ชื่อสถานี จังหวัด สูงสุด ปริมาณฝนสูงสุดในรอบปีการเกิดซ้ำต่าง ๆ
ที่
(วัน) 2 5 10 25 50 100
1 147.99 214.84 259.10 315.02 356.5 397.68
2 221.29 327.84 398.38 487.51 553.63 619.27
1 350061 X.24 พัทลุง
3 266.53 388.34 468.99 570.89 646.49 721.53
5 331.16 484.56 586.13 714.46 809.67 904.17
1 92.28 129.36 153.91 184.92 207.93 230.77
2 118.89 175.13 212.36 259.40 294.30 328.94
2 580221 X.113 สงขลา
3 131.86 193.74 234.71 286.47 324.88 363.00
5 155.50 217.87 259.17 311.35 350.06 388.48
1 47.47 98.57 132.39 175.13 206.84 238.31
2 72.98 149.46 200.10 264.08 311.55 358.67
3 580401 เขารูปช'าง สงขลา
3 91.56 170.02 221.96 287.60 336.29 384.62
5 114.75 193.30 245.31 311.03 359.78 408.17
1 121.44 200.93 253.56 320.06 369.40 418.37
2 163.12 281.14 359.27 458.00 531.24 603.94
4 580411 บ้านคลองหวะ สงขลา
3 190.92 324.99 413.75 525.90 609.10 691.69
5 232.27 392.37 498.37 632.30 731.65 830.27
1 108.83 163.90 200.36 246.43 280.61 314.53
2 143.74 228.71 284.96 356.04 408.78 461.12
5 580421 X.90 สงขลา
3 169.96 280.76 354.11 446.79 515.55 583.80
5 216.59 365.90 464.76 589.66 682.32 774.30
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 6
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
4.3 การศึกษาปริมาณน้ำท่า
4.3.1 ปริมาณน้ำท่ารายปเฉลี่ย
ที่ปรึกษาปริมาณน้ำท่ารายปีเฉลี่ยตามขั้นตอนดังต่อไปนี้
ื้
1) รวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ปริมาณน้ำท่ารายปี จากสถานีวัดน้ำทาที่ตั้งอยู่ในบริเวณพนที่ โดย
สถานีวัดน้ำท่าที่เลือกตองมีลักษณะทางอุทกวิทยาคล้ายคลึงกัน ดังแสดงในตารางที่ 4.3.1-1 และรูปท 4.3.1-1 ซึ่ง
ี่
เป็นสถานีวัดน้ำท่าและตำเหน่งสถานีที่เลือกใช
ตารางที่ 4.3.1-1 รายการสถานีวัดน้ำท่าที่นำมาใชวิเคราะห์
พื้นที่รับ ปริมาณน้ำท่ารายป
ลำดับ ลุ่มน้ำสาขา รหัส น้ำฝน ตำแหน่งสถานี ช่วงปีสถิติปี (ลบ.ม./วินาที)
ที่ สถานี ข้อมูล
(ตร.กม.) Long. Lat. สูงสุด เฉลี่ย ต่ำสุด
1 คลองอู่ตะเภา X.44 1,719.95 100.456 7.0006 2510 - 2563 894.00 302.53 39.00
2 คลองรัตภูมิ X.67A 248.75 100.1987 7.1065 2548 - 2563 254.50 141.40 22.10
3 คลองท่าแค X.68 302.27 100.0473 7.5669 2510 - 2563 168.50 59.63 19.80
4 คลองอู่ตะเภา X.90 1,546.82 100.4400 6.9313 2515 - 2563 2,390.80 470.63 112.80
5 คลองลำ X.170 257.70 99.9520 7.5445 2532 - 2563 920.00 346.96 59.20
6 คลองอู่ตะเภา X.173A 1,063.90 100.4380 6.8237 2549 - 2563 317.80 161.93 71.00
7 คลองหล้าปัง X.113 118.45 100.3961 6.6331 2522 - 2563 302.40 81.96 18.70
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 7
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 4.3.1-1 ตำแหน่งสถานีวัดน้ำท่าที่ใช้ศึกษา
2) ประเมินปริมาณน้ำท่ารายปเฉลี่ยด้วยวิธีการแจกแจงความถี่ของน้ำหลากแบบลุ่มน้ำรวม
(Regional Flood Frequency Analysis) สามารถสรุปเป็นขั้นตอนและผลการศึกษาได้ดังนี้
(1) วิเคราะห์ความสัมพนธ์ระหว่างปริมาณน้ำท่ารายปเฉลี่ยกับขนาดพนที่รับน้ำฝนด้วยผลการ
ื้
ั
วิเคราะห์ดังแสดงในรูปที่ 4.3.1-2 และแสดงในรูปของสมการถดถอยได้ดังนี้
Q = 10.094A 0.4632
F
โดยที่ Q = ปริมาณน้ำท่ารายปเฉลี่ย (ลบ.ม.)
F
A = ขนาดพื้นที่รับน้ำฝน (ตารางกิโลเมตร)
10.094, 0.4632 = สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 8
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 4.3.1-2 กราฟความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณน้ำท่ารายปีเฉลี่ยกับพื้นที่รับน้ำฝน
(2) วิเคราะห์การแจกแจงความถี่ปริมาณน้ำท่ารายปเฉลี่ย ของสถานีวัดน้ำท่าต่าง ๆ ที่รอบปการ
เกิดซ้ำ 2, 5, 10, 25, 50 และ 100 ป ด้วยวิธีการแจกแจงความถี่แบบกัมเบล (Gumbel Distribution) ดังแสดงใน
ตารางที่ 4.3.1-2
ตารางที่ 4.3.1-2 ปริมาณน้ำท่ารายปเฉลี่ยที่รอบปการเกิดของสถานีวัดน้ำที่คัดเลือก
ิ
ปริมาณน้ำท่ารายปเฉลี่ยในรอบปีการเกิดซ้ำต่าง ๆ (ลบ.ม./วนาที)
ลำดับที่ รหัสสถานี ชื่อสถานี จังหวัด
2 5 10 25 50 100
1 X.44 บ้านหาดใหญ่ สงขลา 274.23 453.17 571.64 721.33 832.38 942.61
2 X.67A บ้านนาสีทอง สงขลา 129.44 219.08 278.43 353.42 409.05 464.27
3 X.68 เมืองพัทลุง พัทลุง 54.46 90.70 114.69 145.01 167.50 189.83
4 X.90 บ้านบางศาลา สงขลา 391.07 971.92 1356.49 1842.39 2202.87 2560.68
5 X.170 บ้านคลองลำ พัทลุง 309.78 555.53 718.24 923.83 1076.34 1227.73
6 X.173A บ้านม่วงก็อง สงขลา 149.81 243.75 305.95 384.54 442.84 500.71
7 X.113 บ้านทุ่งปราบ สงขลา 71.27 139.26 184.27 241.15 283.35 325.23
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 9
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
4.3.2 ปริมาณน้ำหลากสูงสุดรายปีเฉลี่ย
ที่ปรึกษาศึกษาปริมาณน้ำหลากสูงสุดรายปีเฉลี่ยตามขั้นตอนดังต่อไปนี้
ื้
1) รวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ปริมาณน้ำท่า จากสถานีวัดน้ำทาที่ตั้งอยู่ในบริเวณพนที่ โดยสถานีวัด
น้ำท่าที่เลือกตองมีลักษณะทางอุทกวิทยาคล้ายคลึงกัน สถานีวัดน้ำทาที่เลือกใช แสดงในตารางที่ 4.3.2-1
ตารางที่ 4.3.2-1 รายการสถานีวัดน้ำหลากที่นำมาใชวิเคราะห์
พื้นที่รับ ปริมาณน้ำท่ารายปี
ลำดับ ลุ่มน้ำสาขา รหัส น้ำฝน ช่วงปีสถิติปี (ล้าน ลบ.ม.)
ู
ที่ สถานี ข้อมล
(ตร.กม.) สูงสุด เฉลี่ย ต่ำสุด
1 คลองอู่ตะเภา X.44 1,719.95 2510 - 2563 1,800.47 807.81 296.50
2 คลองรัตภูมิ X.67A 248.75 2548 - 2563 430.86 251.24 115.52
3 คลองท่าแค X.68 302.27 2510 - 2563 257.24 143.25 43.87
4 คลองอู่ตะเภา X.90 1,546.82 2515 - 2563 1,741.70 799.67 226.85
5 คลองลำ X.170 257.70 2532 - 2563 666.30 375.55 150.95
6 คลองอู่ตะเภา X.173A 1,063.90 2549 - 2563 1,182.54 558.80 242.39
2) การประเมินปริมาณน้ำหลากสูงสุดรายปีเฉลี่ยด้วยวิธีการแจกแจงความถี่ของน้ำหลากแบบลุ่มน้ำ
รวม (Regional Flood Frequency Analysis) สามารถสรุปเป็นขั้นตอนและผลการศึกษาได้ดังต่อไปนี้
(1) วิเคราะห์ความสัมพนธ์ระหว่างปริมาณน้ำหลากสูงสุดรายปีเฉลี่ยกับขนาดพนที่รับน้ำฝนด้วย
ั
ื้
ผลการวิเคราะห์ดังแสดงในรูปที่ 4.3.2-1 และแสดงในรูปของสมการถดถอยได้ดังนี้
Q = 6.7008A 0.6411
P
โดยที่ Q = ปริมาณน้ำหลากสูงสุดรายปีเฉลี่ย (ลบ.ม.)
P
A = ขนาดพื้นที่รับน้ำฝน (ตารางกิโลเมตร)
6.7008, 0.6411 = สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 10
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 4.3.2-1 ความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณน้ำหลากสูงสุดรายปีเฉลี่ยกับขนาดพื้นที่รับน้ำฝน
(2) วิเคราะห์การแจกแจงความถี่ปริมาณน้ำหลากสูงสุดรายปีเฉลี่ยของสถานีวัดน้ำท่าต่าง ๆ ที่
รอบปีการเกิดซ้ำ 2, 5, 10, 25, 50 และ 100 ป ด้วยวิธีการแจกแจงความถี่แบบกัมเบล (Gumbel Distribution)
ดังแสดงในตารางที่ 4.3.2-2
ตารางที่ 4.3.2-2 ปริมาณน้ำหลากสูงสุดรายปีเฉลี่ยที่รอบปการเกิดของสถานีวัดน้ำที่คัดเลือก
ปริมาณน้ำหลากสูงสุดรายปีเฉลี่ยในรอบปีการเกิดซ้ำต่าง ๆ
ลำดับ รหัส ชื่อสถานี จังหวัด (ลบ.ม./วินาที)
ที่ สถานี
2 5 10 25 50 100
1 X.44 บ้านหาดใหญ่ สงขลา 769.95 1096.99 1,313.52 1,587.10 1,790.07 1,991.53
2 X.67A บ้านนาสีทอง สงขลา 239.24 330.58 391.06 467.47 524.15 580.42
3 X.68 เมืองพัทลุง พัทลุง 135.46 177.46 205.27 240.41 266.47 292.35
4 X.90 บ้านนบางศาลา สงขลา 745.45 1,084.63 1,309.19 1,592.93 1,803.42 2,012.36
5 X.170 อ่างทอง พัทลุง 356.04 482.70 566.56 672.51 751.11 829.14
6 X.173A บ้านม่วงก็อง สงขลา 526.97 773.55 936.80 1,143.08 1,296.10 1,448.00
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 11
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
4.4 เหตุการณ์อุทกภัยในอดีต
ื้
ื้
พนที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา ซึ่งอยู่ภายใต้ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา เป็นลุ่มน้ำสำคัญในพนที่
ื้
ภาคใต้ฝั่งตะวันออก ครอบคลุมพนที่ 3 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดสงขลา (อำเภอเมือง หาดใหญ่ สะเดา รัตภูมิ ระโนด
ั
สทิงพระ ควนเนียง กระแสสินธุ์ นาหม่อม บางกล่ำ คลองหอยโข่ง) จังหวัดพทลุงทั้งหมด และจังหวัด
นครศรีธรรมราช (อำเภอชะอวด และหัวไทร) สาเหตุการเกิดปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากในพนที่ เกิดจากการมีฝนตกหนัก
ื้
ในพื้นที่และปริมาณน้ำในทะเลสาบสงขลาสูงจนไหลเข้าท่วมชุมชนและพื้นที่การเกษตร รวมถงระดับน้ำทะเลในช่วง
ึ
ดังกล่าวหนุนสูงทำให้การระบายน้ำท่วมเป็นไปได้ยาก จากการรวบรวมข้อมูลเหตุการณ์อทกภัยในอดีต จาก
ุ
หน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง อาทิเช่น สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (องค์การมหาชน) กรม
ชลประทาน กรมอุตินิยมวิทยา ฯลฯ พอสรุปได้ดังนี้
1) ในช่วงต้นเดือนธันวาคม พ.ศ. 2559 จังหวัดสงขลาได้เกิดน้ำท่วม โดยวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2559
สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดสงขลา สรุปว่าจังหวัดสงขลามีอำเภอประสบภัยแล้ว 6 อำเภอ
ประกอบด้วย อำเภอเมือง อำเภอหาดใหญ่ อำเภอนาหม่อม อำเภอสะบ้าย้อย อำเภอสะเดา และอำเภอระโนด
2) ในระหว่างเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2560 เกิดสถานการณ์น้ำท่วมที่จังหวัดสงขลา โดยทางจังหวัด
ิ
ได้มีการประกาศให้ทั้ง 10 อำเภอ เป็นเขตให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพบัติกรณีฉุกเฉิน ประกอบด้วย อำเภอ
เทพา นาหม่อม สทิงพระ หาดใหญ่ จะนะ สะบ้าย้อย ควนเนียง สิงหนคร กระแสสินธุ์ และรัตภูมิ
ิ
่
3) จากอทธิพลของพายุโซนร้อนปาบึก ในช่วงเดือนมกราคม พ.ศ. 2562 ทำให้คลื่นลมในทะเลอาว
ไทยมีกำลังแรงเพมขนอย่างต่อเนื่อง จนทำให้บ้านเรือนของชาวบ้านที่อยู่ติดริมทะเลถูกน้ำท่วมประมาณ 10 หลังคา
ิ่
ึ้
เรือน ในพื้นที่หมู่ที่ 1 ตำบลปากแตระ อำเภอระโนด จังหวัดสงขลา
ิ
4) จากอทธิพลมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือพดปกคลุมอาวไทยและภาคใต้ ส่งผลให้บริเวณภาคใต้ฝั่ง
่
ั
ื้
ตะวันออก มีฝนตกหนักถึงหนักมากบางพนที่ ทำให้เกิดน้ำท่วมฉับพลัน น้ำไหลหลาก และวาตภัย ตั้งแต่วันที่ 25
พฤศจิกายน พ.ศ. 2563 มีพื้นที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมฉับพลัน น้ำไหลหลาก และวาตภัยรวม 11 จังหวัด ได้แก ่
ชุมพร สุราษฎร์ธานี กระบี่ นครศรีธรรมราช ตรัง พทลุง สตูล สงขลา ปัตตานี ยะลา และนราธิวาส โดย จังหวัด
ั
สงขลา น้ำท่วมขังในพนที่ 4 อำเภอ ได้แก่ อำเภอกระแสสินธุ์ อำเภอสิงหนคร อำเภอระโนด และอำเภอสทิงพระ
ื้
รวม 16 ตำบล 69 หมู่บ้าน ประชาชนได้รับผลกระทบ 10,494 ครัวเรือน
ี
5) รายงานสถานการณ์อุทกภัยจากมรสุมตะวันออกเฉยงเหนือที่พัดปกคลุมอ่าวไทยและภาคใต้ในช่วง
วันที่ 10 ถึง 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 ทำให้เกิดน้ำท่วมฉับพลัน และน้ำป่าไหลหลากในพนที่ 9 จังหวัด ได้แก่
ื้
ั
เพชรบุรี ระนอง ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช สงขลา ตรัง ภูเก็ต และพงงา โดยจังหวัดสงขลามีน้ำท่วมใน
ื้
พนที่ 2 อำเภอ ได้แก่ อำเภอระโนด และอำเภอสทิงพระ รวม 4 ตำบล 8 หมู่บ้าน ประชาชนได้รับผลกระทบ 556
ครัวเรือน
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 12
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
4.5 การจัดทำแผนที่น้ำท่วม
การจัดทำแผนที่น้ำท่วมในรอบปีการเกิดซ้ำ 2 ปี 5 ปี 10 ปี 25 ปี 50 ปี และ 100 ปี ได้ทำการจำลอง
เหตุการณ์น้ำท่วมด้วยแบบจำลองคณิตศาสตร์ HEC RAS เพอวิเคราะห์พฤติกรรมการไหลของน้ำในลำน้ำและ
ื่
ตรวจสอบความน่าเชื่อถือของแบบจำลอง โดยทำการปรับเทียบผลการคำนวณปริมาณน้ำท่าและระดับน้ำจาก
แบบจำลองกับข้อมูลปริมาณน้ำท่าและระดับน้ำจากสถานีวัดน้ำท่าในพนที่ ร่วมกับการปรับเทียบกับแผนที่น้ำท่วม
ื้
ั
จากแบบจำลองและแผนที่น้ำท่วมจากภาพถ่ายดาวเทียมของสำนักงานพฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ
(GISTDA) ในกรณีที่ไม่มีสถานีวัดน้ำท่าในพื้นที่ศึกษา
4.5.1 การตรวจสอบความน่าเชื่อถือของแบบจำลอง
เนื่องจากในขอบเขตพนที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา อยู่ในลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลาและไม่มีสถานี
ื้
ื้
วัดน้ำท่าในพนที่ ในการศึกษาครั้งนี้ได้ทำปรับเทียบความถูกต้องระดับน้ำที่สถานีวัดน้ำท่า X.68 บ้านท่าแค อำเภอ
เมือง จังหวัดพัทลุง ที่ไหลลงทะเลสาบสงขลา ร่วมกับพิจารณาการขึ้นลงของระดับน้ำทะเลในพื้นที่
การตรวจสอบความน่าเชื่อถือของแบบจำลองได้ใช้ข้อมูลการเกิดน้ำท่วมในพนที่ 2 ช่วงเวลา คือช่วงที่
ื้
1 ตั้งแต่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560 ถึง 31 มกราคม พ.ศ. 2561 เป็นช่วงการปรับเทียบแบบจำลอง (Calibration)
ส่วนช่วงที่ 2 ตั้งแต่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563 ถึง 31 มกราคม พ.ศ. 2564 เป็นช่วงการสอบเทียบแบบจำลอง
(Validation) และพจารณาค่าพารามิเตอร์ต่าง ๆ ให้ใกล้เคียงกับสภาพของลำน้ำ ร่วมกับการพจารณาค่าสถิติ
ิ
ิ
2
สัมประสิทธิ์ในการตัดสินใจ (Coefficient of Determination, R ) และค่ารากที่สองของความคลาดเคลื่อนกำลัง
สองเฉลี่ย (Root Mean Square Error; RMSE) ซึ่งพบว่า ในการปรับเทียบระดับน้ำที่สถานีวัดน้ำท่า X.68 มีค่า
สัมประสิทธิ์ความขรุขระของแมนนิ่งที่เหมาะสมมีค่า 0.030 ส่วนค่าสัมประสิทธิ์ในการตัดสินใจ (Coefficient of
Determination, R ) และค่ารากที่สองของความคลาดเคลื่อนกำลังสองเฉลี่ย (Root Mean Square Error; RMSE)
2
ในช่วงการปรับเทียบแบบจำลอง (Calibration) โดยค่าเท่ากับ 0.9995 และ 0.366 ตามลำดับ ส่วนในช่วงการสอบ
เทียบแบบจำลอง (Validation) มีค่าเท่ากับ 0.6842 และ 0.462 ตามลำดับ แสดงไว้ในตารางที่ 4.5.1-1 และ รูปที่
4.5.1-1 ถึงรูปที่ 4.5.1-2 จากการวิเคราะห์ตามหลักการทางสถิติสามารถยอมรับผลที่ได้ แบบจำลองมีความ
น่าเชื่อถือสามารถนำมาใช้วิเคราะห์พฤติกรรมการไหลในลำน้ำและจัดทำแผนที่น้ำท่วมในรอบปีการเกิดซ้ำ 2 ปี 5 ปี
10 ปี 25 ปี 50 ปี และ 100 ปี ของพื้นที่ได้
ตารางที่ 4.5.1-1 ผลการปรับเทียบและสอบเทียบแบบจำลอง HEC RAS ที่สถานีวัดน้ำท่า X.68
ค่าสัมประสิทธิ์ การปรับเทียบ (พ.ศ. 2560) การสอบเทียบ (พ.ศ. 2563)
พื้นที่อำเภอ สถานี
2
ความขรุขระ (n) ปี พ.ศ. R RMSE ปี พ.ศ. R RMSE
2
ระโนด X.68 0.030 2560 0.9995 0.366 2563 0.6842 0.462
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 13
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 4.5.1-1 กราฟผลการปรับเทียบแบบจำลอง (Calibration) สถานีวัดน้ำท่า X.68 ปี พ.ศ. 2560
รูปที่ 4.5.1-2 กราฟผลการสอบเทียบแบบจำลอง (Validation) สถานีวัดน้ำท่า X.68 ปี พ.ศ. 2563
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 14
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
4.5.2 แผนที่น้ำท่วมในรอบปีการเกิดซ้ำ
การจัดทำแผนที่น้ำท่วมในรอบปีการเกิดซ้ำ 2 ปี 5 ปี 10 ปี 25 ปี 50 ปี และ 100 ปี สามารถจัดทำ
แผนที่น้ำท่วมโดยมีรายละเอียด ดังนี้
1) รอบปีการเกิดซ้ำ 2 ปี การจำลองสภาพชลศาสตร์พิจารณาจากสถานีวัดน้ำท่า X.170 บ้านคลองลำ
ั
อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพทลุง ที่ไหลลงทะเลสาบสงขลาบริเวณพื้นที่อำเภอกระแสสินธุ์ ด้วยอัตราการไหลของน้ำ
309.8 ลบ.ม./วินาที จากการวิเคราะห์พบว่า ที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา มีขนาดพื้นที่น้ำท่วม 158,465.665
ไร่ ดังแสดงในรูปที่ 4.5.2-1 โดยแบ่งพื้นที่น้ำท่วมตามช่วงความลึก ดังนี้
1. พื้นที่น้ำท่วมลึกไม่เกิน 1 เมตร ขนาดพื้นที่ 134,954.824 ไร่
2. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 1 - 2 เมตร ขนาดพื้นที่ 23,510.745 ไร่
3. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 2 - 3 เมตร ขนาดพื้นที่ 0.096 ไร่
รูปที่ 4.5.2-1 แผนที่น้ำท่วมที่รอบปีการเกิดซ้ำ 2 ปี
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 15
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
2) รอบปีการเกิดซ้ำ 5 ปี การจำลองสภาพชลศาสตร์พจารณาจากสถานีวัดน้ำท่า X.170 บ้านคลอง
ิ
ื้
ลำ อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง ที่ไหลลงทะเลสาบสงขลาบริเวณพนที่อำเภอกระแสสินธุ์ ด้วยอัตราการไหลของ
น้ำ 555.53 ลบ.ม./วินาที จากการวิเคราะห์พบว่า ที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา มีขนาดพนที่น้ำท่วม
ื้
161,653.983 ไร่ ดังแสดงในรูปที่ 4.5.2-2 โดยแบ่งพื้นที่น้ำท่วมตามช่วงความลึก ดังนี้
1. พื้นที่น้ำท่วมลึกไม่เกิน 1 เมตร ขนาดพื้นที่ 39,252.016 ไร่
2. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 1 - 2 เมตร ขนาดพื้นที่ 122,401.197 ไร่
3. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 2 - 3 เมตร ขนาดพื้นที่ 0.77 ไร่
รูปที่ 4.5.2-2 แผนที่น้ำท่วมที่รอบปีการเกิดซ้ำ 5 ปี
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 16
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
3) รอบปีการเกิดซ้ำ 10 ปี การจำลองสภาพชลศาสตร์พิจารณาจากสถานีวัดน้ำท่า X.170 บ้านคลอง
ื้
ลำ อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง ที่ไหลลงทะเลสาบสงขลาบริเวณพนที่อำเภอกระแสสินธุ์ ด้วยอัตราการไหลของ
น้ำ 718.2 ลบ.ม./วินาที จากการวิเคราะห์พบว่า ที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา มีขนาดพนที่น้ำท่วม
ื้
166,295.111 ไร่ ดังแสดงในรูปที่ 4.5.2-3 โดยแบ่งพื้นที่น้ำท่วมตามช่วงความลึก ดังนี้
1. พื้นที่น้ำท่วมลึกไม่เกิน 1 เมตร ขนาดพื้นที่ 38,347.232 ไร่
2. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 1 - 2 เมตร ขนาดพื้นที่ 127,931.914 ไร่
3. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 2 - 3 เมตร ขนาดพื้นที่ 15.965 ไร่
รูปที่ 4.5.2-3 แผนที่น้ำท่วมที่รอบปีการเกิดซ้ำ 10 ปี
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 17
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
4) รอบปีการเกิดซ้ำ 25 ปี การจำลองสภาพชลศาสตร์พิจารณาจากสถานีวัดน้ำท่า X.170 บ้านคลอง
ื้
ลำ อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง ที่ไหลลงทะเลสาบสงขลาบริเวณพนที่อำเภอกระแสสินธุ์ ด้วยอัตราการไหลของ
น้ำ 923.8 ลบ.ม./วินาที จากการวิเคราะห์พบว่า ที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา มีขนาดพนที่น้ำท่วม
ื้
167,430.962 ไร่ ดังแสดงในรูปที่ 4.5.2-4 โดยแบ่งพื้นที่น้ำท่วมตามช่วงความลึก ดังนี้
1. พื้นที่น้ำท่วมลึกไม่เกิน 1 เมตร ขนาดพื้นที่ 26,293.557 ไร่
2. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 1 - 2 เมตร ขนาดพื้นที่ 141,063.916 ไร่
3. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 2 - 3 เมตร ขนาดพื้นที่ 73.489 ไร่
รูปที่ 4.5.2-4 แผนที่น้ำท่วมที่รอบปีการเกิดซ้ำ 25 ปี
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 18
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
5) รอบปีการเกิดซ้ำ 50 ปี การจำลองสภาพชลศาสตร์พิจารณาจากสถานีวัดน้ำท่า X.170 บ้านคลอง
ื้
ลำ อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพัทลุง ที่ไหลลงทะเลสาบสงขลาบริเวณพนที่อำเภอกระแสสินธุ์ ด้วยอัตราการไหลของ
น้ำ 1,076.3 ลบ.ม./วินาที จากการวิเคราะห์พบว่า ที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา มีขนาดพนที่น้ำท่วม
ื้
168,285.086 ไร่ ดังแสดงรูปที่ 4.5.2-5 โดยแบ่งพื้นที่น้ำท่วมตามช่วงความลึก ดังนี้
1. พื้นที่น้ำท่วมลึกไม่เกิน 1 เมตร ขนาดพื้นที่ 26,087.210 ไร่
2. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 1 - 2 เมตร ขนาดพื้นที่ 142,062.519 ไร่
3. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 2 - 3 เมตร ขนาดพื้นที่ 135.357 ไร่
รูปที่ 4.5.2-5 แผนที่น้ำท่วมที่รอบปีการเกิดซ้ำ 50 ปี
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 19
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ิ
5) รอบปีการเกิดซ้ำ 100 ปี การจำลองสภาพชลศาสตร์พจารณาจากสถานีวัดน้ำท่า X.170 บ้าน
ั
ั
ื้
คลองลำ อำเภอศรีนครินทร์ จังหวัดพทลุง ที่ไหลลงทะเลสาบสงขลาบริเวณพนที่อำเภอกระแสสินธุ์ ด้วยอตราการ
ไหลของน้ำ 1,227.7 ลบ.ม./วินาที จากการวิเคราะห์พบว่า ที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา มีขนาดพื้นที่น้ำท่วม
168,944.977 ไร่ ดังแสดงรูปที่ 4.5.2-6 โดยแบ่งพื้นที่น้ำท่วมตามช่วงความลึก ดังนี้
1. พื้นที่น้ำท่วมลึกไม่เกิน 1 เมตร ขนาดพื้นที่ 25,928.624 ไร่
2. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 1 - 2 เมตร ขนาดพื้นที่ 142,781.881 ไร่
3. พื้นที่น้ำท่วมระหว่าง 2 - 3 เมตร ขนาดพื้นที่ 234.472 ไร่
รูปที่ 4.5.2-6 แผนที่น้ำท่วมที่รอบปีการเกิดซ้ำ 100 ปี
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 20
โครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ระดับน้ำท่วม และระยะเวลาน้ำท่วมขัง ที่ได้จากการวิเคราะห์ที่รอบปีการเกิดซ้ำ 100 ปี เป็นปัจจัย
สำคัญที่จะนำไปใช้ในการประเมินความเสี่ยงอทกภัยของแต่ละตำบล เพื่อคำนวณระดับคะแนนและลำดับความเสี่ยง
ุ
ั
อทกภัยเป็นรายตำบล และคัดเลือกตำบลที่มีระดับคะแนนความเสี่ยงสูงที่สุด (ความเสี่ยงภัยเป็นอนดับที่ 1) เป็น
ุ
ี
ตำบลเป้าหมายในการจัดทำแผนป้องกันและบรรเทาอุทกภัยระดับชุมชนต่อไป ซึ่งจะได้กล่าวถึงรายละเอยดต่อไปใน
บทที่ 5
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 4 การศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยาและอุทกวิทยา
4 - 21
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
บทที่ 5
การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
ื่
ื้
ุ
การประเมินความเสี่ยงอทกภัยของพนที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา ทำเพอต้องการทราบค่า
ระดับคะแนนความเสี่ยงอุทกภัยของตำบลต่าง ๆ ในอำเภอ ซึ่งจะทำให้ที่ปรึกษาสามารถจัดลำดับความเสี่ยงอุทกภัย
ุ
ของแต่ละตำบล และคัดเลือกตำบลที่มีความเสี่ยงอทกภัยสูงที่สุดมาเป็นตำบลเป้าหมายสำหรับการจัดทำแผน
ี่
ุ
ป้องกันและบรรเทาอทกภัยระดับชุมชนต่อไป ซึ่งเป็นไปตามขั้นตอนการดำเนินงานที่เสนอไว้ในรูปท 2.2-1 สำหรับ
ี
ื้
ในบทที่ 5 นี้ ที่ปรึกษาจะกล่าวถึงรายละเอยดของการทำงานประเมินความเสี่ยงของพนที่อำเภอเพอนำไปสู่การ
ื่
จัดลำดับตำบลเสี่ยงตามที่ได้บรรยายแนวทางไว้แล้วในหัวข้อที่ 2.4.4 เริ่มจากการสำรวจรวบรวมข้อมูลที่จำเป็น
สำหรับการวิเคราะห์ประเมินความเสี่ยงเป็นรายตำบล ลักษณะของข้อมูลภัย (Hazard) ลักษณะของข้อมูลความ
ล่อแหลม (Exposure) ลักษณะของข้อมูลความเปราะบาง (Vulnerability) และลักษณะของข้อมูลศักยภาพ
(Capacity) ซึ่งข้อมูลเหล่านี้จะนำไปใช้ในการคำนวณค่าระดับความเสี่ยงอุทกภัยของแต่ละตำบลตามสูตรดังต่อไปนี้
ภัย × ความล่อแหลม × ความเปราะบาง
ความเสี่ยง =
ศักยภาพ
ในท้ายที่สุดของบทที่ 5 นี้ ที่ปรึกษาสรุปค่าระดับความเสี่ยงและนำเสนอลำดับความเสี่ยงอทกภัยเป็น
ุ
รายตำบล พร้อมทั้งแผนที่แสดงระดับเสี่ยงอุทกภัยรายตำบลของอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
5.1 การสำรวจรวบรวมข้อมูลเพื่อประเมินความเสี่ยงอุทกภัย
ื้
คณะที่ปรึกษาสำรวจรวบรวมข้อมูลที่จำเป็นต่อการวิเคราะห์คำนวณค่าระดับความเสี่ยงของพนที่ราย
ตำบลโดยการลงพนที่ ประกอบกับการโทรศัพท์ และ/หรือ สื่อสารผ่านทางสื่อออนไลน์ สอบถามสัมภาษณ์กับ
ื้
เจ้าหน้าที่ของรัฐ รวมถึงผู้ประสบภัยในชุมชนนั้น ๆ และทำความเข้าใจเกี่ยวกับสถานการณ์อทกภัยในปัจจุบัน เก็บ
ุ
ื้
ข้อมูลเกี่ยวกับปัจจัยต่าง ๆ ที่ใช้วิเคราะห์คำนวณค่าระดับความเสี่ยงของพนที่ ได้แก่ ข้อมูลภัย (ระดับความลึกของ
น้ำท่วม ความเร็วของกระแสน้ำ ระยะเวลาน้ำท่วมขัง) ข้อมูลความล่อแหลม (ระดับความลึกของน้ำท่วม จำนวน
อาคารบ้านเรือนที่ถูกน้ำท่วม) ข้อมูลความเปราะบาง (ความเปราะบางทางกายภาพ ความเปราะบางทางสังคม)
และข้อมูลศักยภาพ (เช่น อาคารหลบภัย การขนส่งระบบสื่อสาร เครื่องป้องกัน ที่เก็บสิ่งของสำรองจ่าย การแพทย์
สถาบันและอาคารสถานที่ ทรัพยากรมนุษย์ เป็นต้น)
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 5 การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
5 - 1
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ื้
รูปที่ 5.1-1 แสดงสภาพพนที่โดยทั่วไปของอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รูปที่ 5.1-2 เป็นการเข้า
พบท่านปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลโรง เพอเก็บข้อมูลพนที่ตำบลโรง ระหว่างเดือนตุลาคม – ธันวาคม พ.ศ.
ื้
ื่
2564
รูปที่ 5.1-1 สภาพน้ำในคลองระบายน้ำบริเวณวัดเอก ตำบลเชิงแส อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 5 การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
5 - 2
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 5.1-2 ที่ปรึกษาสำรวจรวบรวมข้อมูลจากนางสาวนลพรรณ ขวัญซ้าย ปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลโรง
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
5.2 ภัย
ตามคำจำกัดความที่ยอมรับโดยกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ภัย (Hazard) หมายถึง เหตุการณ ์
ที่เกิดจากภัยธรรมชาติหรือการกระทำของมนุษย์ ที่อาจนำมาซึ่งความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สิน ตลอดจนทำให้
เกิดผลกระทบทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ตามวิธีการซึ่งที่ปรึกษาเสนอไว้ในหัวข้อที่ 2.4.4 ค่าระดับของ
ภัยที่เกิดขึ้นในแต่ละตำบล สามารถคำนวณได้จากสูตรดังต่อไปนี้
ภัย = ระดับความลึกน้ำท่วม x ความเร็วของกระแสน้ำ x ระยะเวลาน้ำท่วมขัง
โดยที่
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 5 การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
5 - 3
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ระดับความลึกน้ำท่วม (หน่วยเป็นเมตร) เป็นตัวแปรที่แสดงถึงระดับความรุนแรงของภัย เป็นผลลัพธ์ที่
ได้มาจากการวิเคราะห์ด้วยแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ในบทที่ 4 ณ คาบการเกิดซ้ำรอบ 100 ปี และเทียบเป็น
ระดับคะแนนสเกล 1 (ระดับความลึกน้ำท่วมต่ำที่สุด) ถึง 5 (ระดับความลึกน้ำท่วมสูงที่สุด) ตามที่บรรยายไว้แล้วใน
หัวข้อที่ 2.4.4
ี
ความเร็วของกระแสน้ำ เป็นอกตัวแปรหนึ่งที่แสดงถึงระดับความรุนแรงของภัยน้ำท่วมที่เกิดขึ้น ใช้
ความลาดชันของพนที่เป็นตัวแทน (หน่วยเป็น %) ตำบลที่มีค่าความลาดชันมาก บ่งบอกถึงความเร็วกระแสน้ำสูง
ื้
ส่งผลให้ภัยมีค่าสูงขึ้นด้วย ค่าความลาดชันพจารณาจากผลการวิเคราะห์ด้วยโปรแกรมสารสนเทศภูมิศาสตร์ และ
ิ
เทียบเป็นระดับคะแนนสเกล 1 (ความเร็วของกระแสน้ำต่ำที่สุด) ถึง 5 (ความเร็วของกระแสน้ำสูงที่สุด) ตามที่
บรรยายไว้แล้วในหัวข้อที่ 2.4.4
ระยะเวลาน้ำท่วมขัง (หน่วยเป็นวัน) แสดงให้เห็นว่าภัยมีความหนักหนาสาหัสเพยงใด ระยะเวลาน้ำ
ี
ท่วมขังเป็นผลลัพธ์ที่ได้มาจากการวิเคราะห์ด้วยแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ในบทที่ 4 ณ คาบการเกิดซ้ำ 100 ปี
และเทียบเป็นระดับคะแนนสเกล 1 (ระยะเวลาน้ำท่วมขังสั้นที่สุด) ถึง 5 (ระยะเวลาน้ำท่วมขังนานที่สุด) ตามที่
บรรยายไว้แล้วในหัวข้อที่ 2.4.4
ดังนั้น ภัย จึงเป็นผลคูณของระดับคะแนนจากระดับความลึกน้ำท่วม ระดับคะแนนความเร็วของ
กระแสน้ำ (หรือความลาดชันของพนที่) และระดับคะแนนระยะเวลาน้ำท่วมขัง เพอทำให้ค่าระดับของภัยมีค่าอยู่
ื่
ื้
ระหว่าง 1 (ภัยต่ำที่สุด) ถึง 5 (ภัยสูงที่สุด) จึงคำนวณค่ารากที่สามของผลคูณนี้และแสดงผลเป็นค่าระดับคะแนนภัย
ตารางที่ 5.2-1 แสดงผลการวิเคราะห์ข้อมูลและระดับคะแนนภัยเป็นรายตำบล จะเห็นได้ว่าตำบลโรง
มีระดับคะแนนภัยสูงที่สุด (2.92 คะแนน) รองลงมา คือ ตำบลกระแสสินธุ์ และตำบลเชิงแส (คะแนน 2.71 เท่ากัน)
ตารางที่ 5.2-1 ระดับคะแนนภัยรายตำบลในอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
ความลึกน้ำท่วม ความลาดชันพื้นที่ ระยะเวลาน้ำท่วมขัง
ที่ ตำบล ระดับ ระดับ ระดับ ระดับคะแนนภัย
เมตร (%) วัน
คะแนน คะแนน คะแนน
1 กระแสสินธุ์ 1.80 4 0.15 1 30 5 2.71
2 เกาะใหญ่ 2.10 5 2.69 2 1 1 2.15
3 โรง 2.10 5 0.10 1 60 5 2.92
4 เชิงแส 2.00 4 0.38 1 30 5 2.71
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 5 การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
5 - 4
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
5.3 ความล่อแหลม
ตามคำจำกัดความที่ยอมรับโดยกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ความล่อแหลม (Exposure)
หมายถึง การที่ผู้คน อาคารบ้านเรือน ทรัพย์สิน ระบบ หรือองค์ประกอบใด ๆ มีที่ตั้งอยู่ในพนที่เสี่ยงภัย และอาจ
ื้
ได้รับความเสียหาย ตามวิธีการซึ่งที่ปรึกษาเสนอไว้ในหัวข้อที่ 2.4.4 ค่าระดับของความล่อแหลมในแต่ละตำบล
สามารถคำนวณได้จากสูตรดังต่อไปนี้
ู
ความล่อแหลม = ระดับความลึกน้ำท่วม x จำนวนอาคารบ้านเรือนที่ถกน้ำท่วม
โดยที่
ระดับความลึกน้ำท่วม (หน่วยเป็นเมตร) เป็นตัวแปรที่แสดงถึงระดับความรุนแรงของภัย เป็นผลลัพธ์ที่
ได้มาจากการวิเคราะห์ด้วยแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ในบทที่ 4 ณ คาบการเกิดซ้ำรอบ 100 ปี และเทียบเป็น
ระดับคะแนนสเกล 1 (ระดับความลึกน้ำท่วมต่ำที่สุด) ถึง 5 (ระดับความลึกน้ำท่วมสูงที่สุด) ตามที่บรรยายไว้แล้วใน
หัวข้อที่ 2.4.4
จำนวนอาคารบ้านเรือนที่ถูกน้ำท่วม (หน่วยเป็น % ของอาคารบ้านเรือนทั้งหมด) ได้จากการสอบถาม
สัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ของรัฐในพนที่ และขอให้ประเมินจากสถิติที่เคยประสบมา และเทียบเป็นระดับคะแนนสเกล 1
ื้
(จำนวนอาคารบ้านเรือนถูกน้ำท่วมน้อยที่สุด) ถึง 5 (จำนวนอาคารบ้านเรือนถูกน้ำท่วมมากที่สุด) ตามที่บรรยายไว้
แล้วในหัวข้อที่ 2.4.4 หากตำบลใดมีจำนวนอาคารบ้านเรือนที่ถูกน้ำท่วมเป็นจำนวนมาก บ่งบอกได้ว่าตำบล
ดังกล่าวมีความล่อแหลมสูง
ดังนั้น ความล่อแหลม จึงเป็นผลคูณของระดับคะแนนจากระดับความลึกน้ำท่วม และ ระดับคะแนน
ู
่
ของจำนวนอาคารบ้านเรือนที่ถกน้ำท่วม เพื่อทำให้ค่าระดับของความล่อแหลมมีคาอยู่ระหว่าง 1 (ความล่อแหลมต่ำ
ที่สุด) ถึง 5 (ความล่อแหลมสูงที่สุด) จึงคำนวณค่ารากที่สองของผลคูณนี้และแสดงผลเป็นค่าระดับคะแนนความ
ล่อแหลม
ตารางที่ 5.3-1 แสดงผลการวิเคราะห์ข้อมูลและระดับคะแนนความล่อแหลมเป็นรายตำบล จะเห็นได้
ว่าตำบลโรงมีระดับคะแนนความล่อแหลมสูงที่สุด (5.00 คะแนน) รองลงมา คือ ตำบลเชิงแส (4.00 คะแนน) ตำบล
เกาะใหญ่ (2.24 คะแนน) และตำบลกระแสสินธุ์ (2.00 คะแนน) ตามลำดับ
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 5 การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
5 - 5
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ี่
ตารางท 5.3-1 ระดับคะแนนความล่อแหลมรายตำบลในอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
ความลึกน้ำท่วม จำนวนอาคารที่ถูกน้ำท่วม
ที่ ตำบล ระดับ ระดับ ระดับคะแนน
เมตร % ความล่อแหลม
คะแนน คะแนน
1 กระแสสินธุ์ 1.80 4 15 1 2.00
2 เกาะใหญ่ 2.10 5 5 1 2.24
3 โรง 2.10 5 70 5 5.00
4 เชิงแส 2.00 4 50 4 4.00
5.4 ความเปราะบาง
ั
ตามคำจำกัดความที่ยอมรับโดยกรมป้องกนและบรรเทาสาธารณภัย ความเปราะบาง (Vulnerability)
หมายถึง ปัจจัยหรือสภาวะใด ๆ ที่ทำให้สังคมและชุมชนขาดความสามารถในการป้องกันตัวเอง ทำให้ไม่สามารถ
ื้
ิ
รับมือกับภัยพบัติ หรือไม่สามารถฟนฟได้อย่างรวดเร็วจากความเสียหายอนเกิดจากภัย ปัจจัยเหล่านี้มีอยู่ในชุมชน
ั
ู
ิ
หรือสังคมมานานก่อนเกิดภัยพบัติ และเป็นปัจจัยที่ทำให้ผลกระทบจากภัยมีความรุนแรงมากขึ้น ตามวิธีการซึ่งที่
ปรึกษาเสนอไว้ในหัวข้อที่ 2.4.4 ค่าระดับคะแนนความล่อแหลมในแต่ละตำบล สามารถคำนวณได้จากสูตร
ดังต่อไปนี้
ความเปราะบาง = ความเปราะบางทางกายภาพ x ความเปราะบางทางสังคม
เมื่อ
ความเปราะบางทางกายภาพ = ระดับความลึกน้ำท่วม x วัสดุก่อสร้างอาคาร
ความเปราะบางทางสังคม = ค่าเฉลี่ยความเสี่ยงของกลุ่มประชากร
โดยที่
ระดับความลึกน้ำท่วม (หน่วยเป็นเมตร) เป็นตัวแปรที่แสดงถึงระดับความรุนแรงของภัย เป็นผลลัพธ์ที่
ได้มาจากการวิเคราะห์ด้วยแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ในบทที่ 4 ณ คาบการเกิดซ้ำรอบ 100 ปี และเทียบเป็น
ระดับคะแนนสเกล 1 (ระดับความลึกน้ำท่วมต่ำที่สุด) ถึง 5 (ระดับความลึกน้ำท่วมสูงที่สุด) ตามที่บรรยายไว้แล้วใน
หัวข้อที่ 2.4.4
วัสดุก่อสร้างอาคาร (หน่วยวัดเป็นระดับคะแนน 1 – 5) เป็นตัวแปรที่บ่งบอกถึงความคงทนถาวรของ
อาคารบ้านเรือนในพื้นที่นั้น ๆ ข้อมูลตัวแปรนี้ได้มาจากการสอบถามสัมภาษณเจ้าหน้าที่ของรัฐหรือผู้นำชุมชนในพน
์
ื้
ื้
ที่ว่าลักษณะของวัสดุที่นำมาใช้ก่อสร้างอาคารบ้านเรือนเกินกว่าร้อยละห้าสิบในพนที่นั้น ๆ เป็นวัสดุอะไร โครงสร้าง
คอนกรีตเสริมเหล็กถือว่ามีความคงทนถาวรสูงที่สุด (หรือความเปราะบางต่ำที่สุด ระดับคะแนนเท่ากับ 1)
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 5 การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
5 - 6
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
โครงสร้างที่ทำด้วยไม้ ไม้ไผ่ และดินเหนียว ถือว่ามีความคงทนต่ำที่สุด (หรือความเปราะบางสูงที่สุด ระดับความ
เปราะบางเท่ากับ 5)
ค่าเฉลี่ยความเสี่ยงของกลุ่มประชากร เป็นความสัมพนธ์ระหว่างกลุ่มประชากร และระดับความลึกน้ำ
ั
ั
ท่วม หากตำบลใดมีประชากรกลุ่มเปราะบางพกอาศัยอยู่ เช่น เด็ก (อายุ 0 – 5 ปี) หรือ ผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป)
ิ
หรือ ผู้พการ (ไม่ติดเตียง) หรือ ผู้พการซ้ำซ้อน (ติดเตียง) ซึ่งไม่สามารถป้องกันตัวเองได้ ตำบลนั้นย่อมมีความ
ิ
ิ่
ิ่
เปราะบางมาก และความเปราะบางจะยิ่งเพมมากขึ้นหากว่าระดับความลึกของน้ำท่วมเพมสูงขึ้น แต่ละกลุ่ม
ประชากรประเมินความเปราะบางเป็นระดับคะแนนสเกล 1 (ความเปราะบางทางสังคมต่ำที่สุด) ถึง 5 (ความ
เปราะบางทางสังคมสูงที่สุด) และคำนวณค่าเฉลี่ยของทุกกลุ่มประชากร ตามที่บรรยายไว้แล้วในหัวข้อที่ 2.4.4
ดังนั้น ความเปราะบาง จึงเป็นผลคูณของระดับคะแนนความเปราะบางทางกายภาพ และ ระดับ
ื่
คะแนนความเปราะบางทางสังคม เพอทำให้ค่าระดับของความเปราะบางมีค่าอยู่ระหว่าง 1 (ความเปราะบางต่ำ
ที่สุด) ถึง 5 (ความเปราะบางสูงที่สุด) จึงคำนวณค่ารากที่สองของผลคูณนี้และแสดงผลเป็นค่าระดับคะแนนความ
เปราะบาง
ี่
ตารางท 5.4-1 แสดงผลการวิเคราะห์ข้อมูลและระดับคะแนนความเปราะบางเป็นรายตำบล จะเห็นได้
ว่าตำบลโรง มีระดับคะแนนความเปราะบางสูงที่สุด (3.77 คะแนน) รองลงมา คือ ตำบลเชิงแส (3.22 คะแนน)
ตำบลเกาะใหญ่ (2.18 คะแนน) และตำบลกระแสสินธุ์ (2.06 คะแนน) ตามลำดับ
ตารางที่ 5.4-1 ระดับคะแนนความเปราะบางรายตำบลในอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
ความเปราะบาง
ความลึกน้ำท่วม
ทางกายภาพ ทางสังคม ระดับคะแนน
ที่ ตำบล ค่าเฉลี่ยความ ความ
ระดับ ระดับ ระดับ
ุ่
เมตร ชนิดวัสดุ* เสี่ยงกลม เปราะบาง
คะแนน คะแนน คะแนน
ประชากร
1 กระแสสินธุ์ 1.80 4 2 2.83 1.50 1.50 2.06
2 เกาะใหญ่ 2.10 5 2 3.16 1.50 1.50 2.18
3 โรง 2.10 5 3 3.87 3.67 3.67 3.77
4 เชิงแส 2.00 4 2 2.83 3.67 3.67 3.22
หมายเหตุ
*ชนิดวัสดุ อ้างอิงจากตารางที่ 2.4.4-5
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 5 การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
5 - 7
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
5.5 ศักยภาพ
ตามคำจำกัดความที่ยอมรับโดยกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ศักยภาพ (Capacity) หมายถึง
สภาวการณ์ ความชำนาญ หรือทรัพยากรต่าง ๆ ที่อยู่ในความครอบครองของประชาชน ชุมชนหรือสังคมหนึ่ง ๆ ซึ่ง
ิ่
ั
มีคุณลักษณะเชิงบวก สามารถพฒนาเคลื่อนย้าย และเข้าถึง เพอนำมาใช้เพมขีดความสามารถ (Capability) ของ
ื่
สังคม และชุมชนในการบริหารจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติ ช่วยให้คาดการณ์ภัยที่จะเกิดขึ้นและสามารถรับมือกับ
ความเสี่ยงจากภัยพบัติได้ดีขึ้น ตามวิธีการซึ่งที่ปรึกษาเสนอไว้ในหัวข้อที่ 2.4.4 ในการประเมินค่าระดับคะแนน
ิ
ิ
ื้
ศักยภาพของแต่ละตำบล จะพจารณาตัวชี้วัดหลัก 8 ตัว ว่ามีหรือไม่ในพนที่นั้น ๆ ได้แก่ 1) อาคารหลบภัย 2) การ
ขนส่ง 3) ระบบสื่อสาร 4) เครื่องป้องกัน 5) ที่เก็บสิ่งของสำรองจ่าย 6) การแพทย์ 7) สถาบันและอาคารสถานที่
และ 8) ทรัพยากรมนุษย์ ซึ่งตัวชี้วัดหลักจะมีตัวชี้วัดรองย่อยลงไปอก ข้อมูลดัชนีหลัก และดัชนีรอง ได้มาจากการ
ี
สอบถามสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ของรัฐหรือผู้นำชุมชนในพนที่ว่ามีดัชนีชี้วัดเหล่านี้อยู่ในพนที่ตำบลหรือไม่ และเทียบ
ื้
ื้
เป็นระดับคะแนนสเกล 1 (ศักยภาพต่ำที่สุด) ถึง 5 (ศักยภาพสูงที่สุด) ตามที่บรรยายไว้แล้วในหัวข้อที่ 2.4.4
ตารางที่ 5.5-1 แสดงผลการวิเคราะห์ข้อมูลและระดับคะแนนศักยภาพของแต่ละตำบล จะเห็นได้ว่า
ตำบลเชิงแส มีจำนวนตัวชี้วัด 7 ตัว ได้ระดับคะแนนศักยภาพสูงที่สุด (3 คะแนน) รองลงมาเป็นตำบลกระแสสินธุ์ มี
จำนวนตัวชี้วัด 4 ตัว ได้ระดับคะแนนศักยภาพ 2 คะแนน ส่วนตำบลเกาะใหญ่ และตำบลโรง มีจำนวนตัวชี้วัดที่ 2
เท่ากัน ได้ระดับคะแนนศักยภาพน้อยที่สุด เท่ากับ 1 คะแนน การมีคะแนนศักยภาพสูงย่อมเป็นเรื่องที่ดี แสดงให้
เห็นว่าชุมชนนั้นมีขีดความสามารถในการรับมือกับอทกภัยได้ดี ในกรณีของอำเภอกระแสสินธุ์ ตำบลโรงมีขีด
ุ
ความสามารถต่ำที่สุดในการรับมือกับอุทกภัย
ตารางที่ 5.5-1 ระดับคะแนนศักยภาพรายตำบลในอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
ที่ ตำบล จำนวนตัวชี้วัดศักยภาพ ระดับคะแนนศักยภาพ
1 กระแสสินธุ์ 4 2
2 เกาะใหญ่ 2 1
3 โรง 2 1
4 เชิงแส 7 3
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 5 การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
5 - 8
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
5.6 ระดับคะแนนและลำดับความเสี่ยงอุทกภัย
ิ
เมื่อพจารณาค่าระดับคะแนนภัย ระดับคะแนนความล่อแหลม ระดับคะแนนความเปราะบาง และ
ระดับคะแนนศักยภาพจากผลการวิเคราะห์ในหัวข้อ 5.2 – 5.5 สามารถสรุปค่าระดับคะแนนและลำดับความเสี่ยง
อุทกภัยรายตำบลได้ดังตารางที่ 5.6-1
ตารางที่ 5.6-1 ระดับคะแนนและลำดับความเสี่ยงอุทกภัยรายตำบลในพื้นที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
ระดับคะแนน ระดับ ระดับ ลำดับ
ที่ ตำบล ความ ความ คะแนน ความ
ภัย ศักยภาพ ความเสี่ยง
ล่อแหลม เปราะบาง ความเสี่ยง เสี่ยง
1 กระแสสินธุ์ 2.71 2.00 2.06 2 5.59 ปานกลาง 4
2 เกาะใหญ่ 2.15 2.24 2.18 1 10.49 สูง 3
3 โรง 2.92 5.00 3.77 1 55.09 สูงมาก 1
4 เชิงแส 2.71 4.00 3.22 3 11.66 สูง 2
ผลการประเมนความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา เป็นรายตำบลในตารางท ี่
ิ
ื้
5.6-1 แสดงให้เห็นว่าตำบลโรงเป็นพนที่เสี่ยงอทกภัยมากที่สุด ระดับคะแนนความเสี่ยงเท่ากับ 55.09 อยู่ใน
ุ
ระดับสูงมาก (ระดับคะแนนมากกว่า 16) คือ เป็นความเสี่ยงที่ยอมรับไม่ได้เลย มีความสำคัญสูงมาก อาจต้องใช้
มาตรการฉุกเฉิน และต้องดำเนินการในทันที นอกจากตำบลโรงแล้ว ตำบลเชิงแส และตำบลเกาะใหญ่ มีระดับความ
เสี่ยงในเกณฑ์สูง (ระดับคะแนนระหว่าง 10 - 16 คะแนน) ซึ่งเป็นระดับความเสี่ยงที่ไม่อาจยอมรับได้ มีความสำคัญ
สูงควรดำเนินการโดยเร็วเช่นเดียวกัน รูปที่ 5.6-1 แสดงแผนที่เสี่ยงน้ำท่วมรายตำบลของอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัด
สงขลา
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 5 การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
5 - 9
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 5.6-1 แผนที่เสี่ยงอุทกภัยระดับตำบล อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
ุ
ื้
การประเมินความเสี่ยงอทกภัยของพนที่อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา สรุปได้ว่า ตำบลโรง
ื้
เป็นพนที่ซึ่งมีความเสี่ยงสูงเป็นลำดับที่ 1 สมควรใช้เป็นตำบลเป้าหมายสำหรับการจัดทำแผนป้องกันและบรรเทา
อุทกภัยระดับชุมชน ซึ่งในขั้นตอนการทำงานต่อไป เป็นการประสานกับผู้บริหารองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น และ/
หรือ ผู้บริหารท้องที่ ซึ่งดูแลรับผิดชอบพนที่ตำบลโรง ซึ่งได้แก่ องค์การบริหารส่วนตำบลโรง และกำนันตำบลโรง
ื้
ื่
ตามลำดับ เพอขอให้ทำการคัดเลือกชุมชนมาจำนวน 4 ชุมชน นำมาใช้เป็นกรณีตัวอย่างสำหรับการระดมสมอง
ร่วมกันจัดทำแผนป้องกันและบรรเทาอุทกภัยระดับชุมชน และร่วมกันจัดตั้งคณะกรรมการอุทกภัยชุมชนเพื่อบริหาร
แผนดังกล่าวในการประชุมครั้งที่ 3 การมีส่วนร่วมของชุมชน ซึ่งจะได้กล่าวถึงผลการดำเนินงานในบทที่ 6 ต่อไป
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 5 การประเมินความเสี่ยงอุทกภัยของพื้นที่
5 - 10
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
บทที่ 6
การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6.1 การประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ
ั
ุ
การประชุมประชาสัมพนธ์และชี้แจงการดำเนินงานโครงการการป้องกันและบรรเทาอทกภัยโดยอาศัย
ื้
ชุมชนเป็นฐาน (Community – Based Flood Management: CBFM) ในพนที่ศึกษาอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัด
ั
สงขลา จัดขึ้นเมื่อวันองคารที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2564 ณ ห้องประชุม อาคารที่ว่าการอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัด
สงขลา โดยมี อาจารย์ ดร.ณัฐพล แก้วทอง ผู้เชี่ยวชาญด้านชลศาสตร์ พร้อมด้วยวิศวกรและผู้ช่วยนักวิจัย ทำหน้าที่
ประสานงานจัดการประชุมและดำเนินการประชุม โดยมีนายกริชชัย ภู่ฉุน นายอำเภอกระแสสินธุ์
นายเชาวลิต นิฒรรัตน์ หัวหน้าสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดสงขลา นายคงศักดิ์ คงปาน หัวหน้า
สำนักงานป้องกนและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดสงขลา สาขาระโนด เข้าร่วมการประชุม และนายจรัญ จันทรปาน
ั
ปลัดจังหวัดสงขลา ให้เกียรติมาเป็นประธานเปิดการประชุม
6.1.1 วัตถุประสงค์การประชุมฯ
การประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ มีวัตถุประสงค์หลัก 5 ประการ ดังนี้
1) เพื่อประชาสัมพันธ์ชี้แจงรายละเอียดของโครงการให้ประชาชน ชุมชน และหน่วยงานในพื้นที่ได้รับ
รู้ รับทราบ
ุ
2) เพอดำเนินกิจกรรมสร้างวิสัยทัศน์ร่วมในการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน ขั้นตอนการ
ื่
ลงพื้นที่สำรวจรวบรวมข้อมูลในพื้นที่ พร้อมทั้งขอความร่วมมือในการเก็บขอมูล
้
ุ
ั
ื่
3) เพอรับฟงความคิดเห็นเกี่ยวกับปัญหาอทกภัย สาเหตุ แนวทางแก้ไข และวิธีการปรับตัวของ
ประชาชนในพื้นที่ ตลอดจนภูมิปัญญาในการรับมือกับอุทกภัย
4) เพอรับฟงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะเกี่ยวกับมาตรการป้องกันและบรรเทาอทกภัยทั้งแบบใช้
ื่
ั
ุ
โครงสร้างและไม่ใช้โครงสร้างจากผู้เข้าร่วมประชุม
ื้
ื่
5) เพอสำรวจภาคสนามเบื้องต้น ทำความเข้าใจสภาพพนที่ ความเป็นอยู่ของชุมชน และรวบรวม
ุ
ข้อมูลทุติยภูมิเกี่ยวกับแผนงาน/โครงการป้องกันและบรรเทาอทกภัยในพื้นที่
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 1
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
6.1.2 กลุ่มเป้าหมายของการประชุมฯ
กลุ่มเป้าหมายของการประชุมประชาสัมพนธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ ได้แก่ ภาคประชาชน
ั
ภาคเอกชน หน่วยงานท้องที่และหน่วยงานท้องถิ่นของรัฐ ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับปัญหาอทกภัยในพนที่ โดย
ุ
ื้
ตั้งเป้าหมายจำนวนผู้เข้าร่วมประชุมไม่น้อยกว่า 30 คน ซึ่งได้รับความอนุเคราะห์จากอำเภอกระแสสินธุ์ ช่วยออก
หนังสืออย่างเป็นทางการเชิญกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมประชุม
ในการประชุมครั้งนี้ มีกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมประชุมจากหลากหลายภาคส่วน เช่น นายอำเภอ
ปลัดอำเภอ เกษตรอำเภอ กำนัน สารวัตรกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้แทนองค์การบริหารส่วนตำบล เจ้าพนักงานป้องกัน
และบรรเทาสาธารณภัยท้องถิ่น ผู้แทนกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ผู้นำชุมชน และประชาชนทั่วไป
ภาคผนวก ผ1 แสดงรายชื่อผู้เข้าร่วมประชุม
6.1.3 ขั้นตอนการดำเนินงาน
ที่ปรึกษาฯ ดำเนินการประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ ตามขั้นตอนดังต่อไปนี้
1) ประสานงานเป็นการล่วงหน้ากับอำเภอเพอเตรียมการประชุม เช่น ข้อมูลโครงการ กลุ่มเป้าหมาย
ื่
และจำนวน วิทยากร สถานที่ กำหนดการประชุม เครื่องมือ อุปกรณ์ เอกสาร อาหารและเครื่องดื่ม เป็นต้น
2) จัดเตรียมสถานที่ เครื่องมือและอุปกรณ์ สำหรับการประชุมล่วงหน้าก่อนการประชุม 1 วัน
3) เริ่มลงทะเบียนเข้าร่วมประชุมตั้งแต่เวลา 8.00 น. ผู้เข้าร่วมประชุมได้รับเอกสารการนำเสนอ
(PowerPoint) แผ่นพับโครงการ และแบบสอบถามประเมินผลการประชุม
ิ
4) เริ่มประชุมเวลา 9.00 น. ผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ช่วยนักวิจัยทำหน้าที่พธีกรเชิญผู้แทนกรมป้องกันและ
บรรเทาสาธารณภัย ในฐานะเจ้าของโครงการ กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมประชุม
5) พิธีกร เชิญหัวหน้าโครงการฯ หรือผู้แทน กล่าวรายงานต่อประธานในพิธี
6) ประธานในพิธีกล่าวเปิดการประชุมและบรรยายปัญหาอุทกภัยในพื้นที่
7) หัวหน้าโครงการฯ และ/หรือ ผู้เชี่ยวชาญ บรรยายประชาสัมพนธ์ชี้แจงรายละเอยดของโครงการ
ั
ี
ื้
วัตถุประสงค์ แนวทางและขั้นตอนการดำเนินงาน กิจกรรมและแผนงานที่จะดำเนินงานต่อไปในพนที่ ให้ผู้เข้าร่วม
ิ
ประชุมรับทราบ เมื่อเสร็จสิ้นแล้ว จึงเปิดเวทีรับฟังความคดเห็น คำถาม และข้อเสนอแนะจากผู้เข้าร่วมประชุมอย่าง
กว้างขวาง
8) ที่ปรึกษาฯ รวบรวมข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะ ชี้แจงกิจกรรมที่จะดำเนินการต่อไป จากนั้นเชิญ
ผู้แทนกรมป้องกนและบรรเทาสาธารณภัยหรือหัวหน้าโครงการฯ กล่าวขอบคุณผู้เข้าร่วมการประชุมและปิดประชุม
ั
9) ที่ปรึกษาฯ รวบรวมแบบสอบถามจากผู้เข้าร่วมประชุม เพื่อนำไปประเมินผลการประชุมต่อไป
10) ที่ปรึกษาลงพื้นที่ภาคสนามเพื่อสำรวจเบื้องต้น
รูปที่ 6.1.3-1 นายจรัญ จันทรปาน ปลัดจังหวัดสงขลา ให้เกียรติมาเป็นประธานเปิดการประชุม และ
รูปที่ 6.1.3-2 แสดงบรรยากาศระหว่างการประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 2
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 6.1.3-1 นายจรัญ จันทรปาน ปลัดจังหวัดสงขลา ให้เกียรติมาเป็นประธานเปิดการประชุม
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 3
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
ุ
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 6.1.3-2 บรรยากาศระหว่างการประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 4
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
6.1.4 ปัญหาและสาเหตุของอุทกภัยในพื้นที่อำเภอ
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา ตั้งอยู่บนคาบสมุทรสทิงพระ ร่วมกับอก 3 อำเภอ คือ อำเภอระโนด
ี
อำเภอสิงหนคร และอำเภอสทิงพระ อำเภอกระแสสินธุ์ มีตำบลภายใต้เขตปกครอง รวมทั้งสิ้น 4 ตำบล ได้แก่
ตำบลโรง ตำบลเชิงแส ตำบลกระแสสินธุ์ และตำบลเกาะใหญ่ สภาพภูมิประเทศมีลักษณะเป็นที่ราบลุ่มริมทะเล เท
ลาดจากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตก ลักษณะดินเป็นดินร่วนปนทรายและดินเหนียว เหมาะแก่การทำนาปลูกข้าว
และไร่นาสวนผสม ตั้งแต่ด้านทิศเหนือถงบริเวณพนที่ตรงกลางอำเภอ ส่วนด้านทิศใต้ของอำเภอที่ตำบลเกาะใหญ่ มี
ื้
ึ
ลักษณะเป็นที่สูง เหมาะแก่การปลูกไม้ผล ไม้ยืนต้น
ุ
อำเภอกระแสสินธุ์ ประสบอทกภัยในช่วงฤดูฝน จากน้ำฝนปริมาณมากที่ตกลงมา ไหลหลากจาก
ื้
ื้
ื้
ด้านบนของพนที่อำเภอระโนดลงสู่ลำคลองต่าง ๆ ที่มีอยู่หลายสายในพนที่ เข้าเออท่วมพนที่ด้านบน ลงสู่พนที่
่
ื้
ื้
ตอนกลาง รวมถึงปริมาณน้ำจากทะเลสาบสงขลาที่เออล้นเข้าท่วมพนที่การเกษตร และบ้านเรือนประชาชน
่
ื้
ื้
ื้
โดยเฉพาะพนที่ตำบลโรง ตำบลเชิงแส และตำบลกระแสสินธุ์ ส่วนพนที่ด้านใต้อำเภอซึ่งเป็นพนที่สูงและภูเขาจะ
เกิดอทกภัยในลักษณะน้ำป่าไหลหลากและดินโคลนถล่ม ภายหลังจากสถานการณ์ฝนตกหนักต่อเนื่องหลายวัน
ุ
ปริมาณน้ำฝนสะสมในชั้นดินจนเกิดการไหลถล่มลงมา โดยเฉพาะในพนที่ ตำบลเกาะใหญ่ และตำบลกระแสสินธุ์
ื้
รายละเอียดแสดงในรูปที่ 6.1.4-1 แสดงเขตปกครองและพื้นที่น้ำท่วมของอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 5
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
\
รูปที่ 6.1.4-1 เขตการปกครอง และพื้นที่น้ำท่วมของอำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
6.1.5 ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากที่ประชุมฯ
ื้
ผู้เข้าร่วมประชุมได้แสดงความคดเห็นเกี่ยวกับสภาพปัญหาน้ำท่วม พนที่เสี่ยงอุทกภัย การปรับตัวของ
ิ
ชุมชน แผนงานและโครงการหรือมาตรการป้องกันและบรรเทาอทกภัยที่เกี่ยวข้องกับพนที่ รวมถึงข้อเสนอแนะ
ื้
ุ
ต่างๆ สามารถสรุปประเด็นการรับฟังความคิดเห็น จากการประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ ได้ดังนี้
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 6
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ื้
พนที่ตำบลโรง ซึ่งเป็นตำบลด้านบนสุดของอำเภอกระแสสินธุ์ติดกับอำเภอระโนด นายสมนึก มีปิด
ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 1 และนายวิโรจน์ ทิพย์รองพล ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 2 ตำบลโรง ได้อธิบายถึงลักษณะตำบลโรงว่ามีพื้นที่
ื้
หมู่ 1 และหมู่ 2 ติดพนที่อนุรักษ์ซึ่งต่อเนื่องกับทะเลสาบสงขลา โดยมีประตูกั้นน้ำช่วงรอยต่อของคลองโคกพระ
คลองกาหรำ คลองชลประทาน มีลักษณะเป็นคอขวดซึ่งระบายน้ำช้า และมีถนนตัดผ่านคือ ถนนเกาะใหญ่ – ระโนด
หรือ ทางหลวงชนบท สงขลา 4009 ทำหน้าที่เสมือนเป็นคันกั้นน้ำจากทะเลสาบสงขลา เมื่อน้ำลดระดับลง น้ำ
ื้
ทางด้านหมู่ 3, 4 และหมู่ 5 ไม่สามารถไหลข้ามถนนกลับลงทะเลสาบได้ทำให้เกิดน้ำท่วมขังในพนที่ เป็นแหล่ง
เพาะยุงเป็นระยะเวลาหลายเดือน การใส่ท่อใต้ดิน ตลอดแนวจะทำให้น้ำไหลลงสู่คลองบ้านขาวและคลองมาบกำ
และย้อนกลับสู่ทะเลสาบสงขลาได้ สภาพปัญหาที่พบคือชาวบ้านที่อาศัยระหว่างช่วงต่อของคลองทั้ง 3 คลอง
(คลองโคกพระ คลองกาหรำ และคลองชลประทาน) มีการถมที่โดยไม่ใส่ท่อระบายน้ำ ทำให้เกิดปัญหาน้ำขังเป็น
ระยะเวลานานในบ้านเรือนของชาวบ้านที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ต่ำกว่า
ื้
นายอานนท์ นวลทอง ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 3 ตำบลโรง ได้อธิบายลักษณะพนที่ที่ถูกน้ำท่วม 40% จะเป็น
ื้
ในส่วนพนที่อยู่อาศัย รองลงมาคือพนที่ทางการเกษตร สวนปาล์ม เมื่อมีน้ำท่วมขังจะมีการสนับสนุนเครื่องสูบน้ำ
ื้
เพอผลักดันน้ำ เรือท้องแบนของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณะภัย รวมถึงเรือของชาวบ้านบางส่วน เข้า
ื่
ช่วยเหลือผู้ประสบภัย โรงครัวสนาม และ อุปกรณ์แสงสว่างเครื่องปั่นไฟ ส่วนใหญ่แสดงความคิดเห็นว่าต้องการเรือ
ท้องแบบไว้ประจำหมู่บ้านของตนเอง
ื้
นายวิเชนทร์ ทองมี กำนัน หมู่ที่ 4 ตำบลโรง ได้อธิบายถึงสถานการณ์น้ำท่วมในพนที่และส่วนใหญ่ได้
ปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ดังกล่าว โดยในแต่ละหมู่บ้านจะมีเรือเตรียมพร้อมสำหรับขนส่ง ต้องการสนับสนุน
เครื่องสูบน้ำเพื่อผลักดันน้ำ เรือท้องแบนของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณะภัย สัญญาณเตือนภัย เส้นทางอพยพ
ในที่สูง ที่สามารถเคลื่อนย้ายผู้คน สัตว์ และสิ่งของในช่วงหน้าฝน หรือฤดูมรสุม
ื
นางสาวจุฑารัตน์ จุลเสวต หมู่ที่ 5 ตำบลโรง ได้อธิบายว่ามาตรการที่ต้องการคือขุดลอกวัชพชที่กีด
ขวางทางน้ำ ขุดลอกริมทะเลสาบให้ลึกจากอำเภอระโนดตลอดแนว จัดที่เก็บน้ำจืดในช่วงฤดูแล้งเพื่อการเกษตร
จากการประชุมประชาสัมพนธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ สามารถสรุปความต้องการเบื้องต้นของ
ั
ผู้เข้าร่วมประชุมในการดำเนินงานโครงการป้องกันและบรรเทาอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐานได้ ดังนี้
1) การวางท่อใต้ดินตลอดแนวทางหลวงชนบท สงขลา 4009 ตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์ ทั้ง 2 ข้าง
ทางของถนนเพื่อลดปัญหาน้ำท่วมขัง ในพื้นที่หมู่ที่ 3, 4 และ 5 ตำบลโรง ด้านตรงข้ามหมู่ 1
ื่
ิ่
2) เพมประตูระบายน้ำบริเวณคลองตายเพอควบคุมระดับน้ำ และใช้น้ำในการชลประทานของ
ชาวบ้าน
3) สร้าง / ปรับปรุงคันกั้นน้ำตลอดแนวชายฝั่งทะเลสาบสงขลาด้านทิศตะวันตกของตำบลโรง ตลอด
ื้
แนวทะเลสาบสงขลาป้องกันการพังทลายของชายฝั่ง และช่วยชะลอการเอ่อล้นของน้ำจากทะเลเข้าพนที่
ื้
4) โครงการแก้มลิง พนที่โครงการแก้มลิงเดิมขยายติดเขตพนที่อนุรักษ์เพอลดระดับน้ำในช่วงฤดูน้ำ
ื้
ื่
หลาก และเป็นแหล่งน้ำจืดเพื่อทำการเกษตรในช่วงฤดูแล้ง
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 7
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
ุ
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
6.1.6 การประเมินผลการประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ
ระหว่างการลงทะเบียนเข้าร่วมประชุมฯ ที่ปรึกษาแจกแบบสอบถามที่ใช้ในการประเมินผลการประชุม
ภายหลังการประชุมฯ เสร็จสิ้น ที่ปรึกษารวบรวมแบบสอบถามกลับคืนได้ทั้งสิ้น 30 ราย คิดเป็นร้อยละ 96.77 ของ
ผู้ลงทะเบียนเข้าร่วมประชุมทั้งหมด 31 คน ผลการวิเคราะห์แบบสอบถามแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ส่วนที่หนึ่ง แสดง
ลักษณะของกลุ่มตัวอย่างผู้ตอบสอบถาม (ตารางที่ 6.1.6-1) และส่วนที่สอง เป็นผลประเมินความคิดเห็นในแง่มุม
ต่างๆ ของกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อการจัดการประชุมในครั้งนี้ (ตารางที่ 6.1.6-2)
ั
ตารางที่ 6.1.6-1 ลักษณะของกลุ่มตัวอย่างผู้ตอบแบบสอบถามประเมินผลการประชุมประชาสัมพนธ์ชี้แจงการ
ดำเนินโครงการ
รายการ จำนวน ร้อยละ
เพศ
ชาย 20 66.7
หญิง 10 33.3
รวม 30 100
อายุ
21-40 ปี 6 20.0
41-60 ปี 10 33.4
61-80 ปี 11 36.6
ไม่ตอบ 3 10.0
รวม 30 100
อาชีพ
รับราชการ 2 6.7
เกษียณ 4 13.3
เกษตรกร 16 53.3
รับจ้างทั่วไป 4 13.3
เจ้าหน้าที่อื่นของรัฐ 3 10.0
อื่นๆ (ระบุ) 1 3.3
รวม 30 100
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 8
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ตารางที่ 6.1.6-1 ลักษณะของกลุ่มตัวอย่างผู้ตอบแบบสอบถามประเมินผลการประชุมประชาสัมพนธ์ชี้แจงการ
ั
ดำเนินโครงการ (ต่อ)
รายการ จำนวน ร้อยละ
ระดับการศึกษา
ประถมศึกษา 9 30.0
มัธยมศึกษาตอนต้น 3 10.0
มัธยมศึกษาตอนปลาย/ปวช. 5 16.7
อนุปริญญา/ปวส. 1 3.3
ปริญญาตรี 8 26.7
สูงกว่าปริญญาตรี 4 13.3
รวม 30 100
สถานภาพของกลุ่มตัวอย่าง
ผู้แทนจากหน่วยงานราชการ 3 10.0
ประธานชุมชน/กำนัน/ผู้ใหญ่บ้าน/ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน/สมาชิก อปท./ 9 30.0
คณะกรรมการหมู่บ้าน
ผู้แทนสถาบันการศึกษา/วัด 2 6.7
ประชาชนในพื้นที่ (ระบุที่อยู่) 9 30.0
อื่นๆ 1 3.3
ไม่ตอบ 6 20.0
รวม 30 100
จากตารางที่ 6.1.6-1 ลักษณะของกลุ่มตัวอย่าง พบว่าผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เป็นเพศชาย
ร้อยละ 66.7 และเป็นเพศหญิง ร้อยละ 33.3 ผู้ตอบแบบสอบถามอยู่ในช่วงอายุระหว่าง 61 - 80 ปี มากที่สุด ร้อย
ละ 36.6% รองลงมาได้แก่ช่วงอายุระหว่าง 41 - 60 ปี ร้อยละ 33.4 และช่วงอายุระหว่าง 21 - 40 ปี ร้อยละ 20
ตามลำดับ ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกร ร้อยละ 53.3 รองลงมา ได้แก่ อาชีพเกษียณและ
ื่
รับจ้างทั่วไป ร้อยละ 13.3% เจ้าหน้าที่อนของรัฐ ร้อยละ 10 และอาชีพรับราชการ ร้อยละ 6.7 ตามลำดับ ส่วน
ใหญ่ผู้ตอบแบบสอบถามมีการศึกษาระดับประถมศึกษา ร้อยละ 30.0 รองลงมาได้แก่ ระดับปริญญาตรี ร้อยละ
26.7 มัธยมศึกษาตอนปลาย/ปวช. ร้อยละ 16.7 สูงกว่าปริญญาตรี ร้อยละ 13.3 มัธยมศึกษาตอนต้น ร้อยละ 10
และระดับอนุปริญญา/ปวส. ร้อยละ 3.3 ตามลำดับ และสถานภาพของผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่ คือ ประธาน
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 9
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
ุ
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ชุมชน/กำนัน/ผู้ใหญ่บ้าน/ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน/สมาชิก อปท./คณะกรรมการหมู่บ้าน และประชาชนในพื้นที่ ร้อยละ 30
รองลงมาได้แก่ ผู้แทนจากหน่วยงานราชการ ร้อยละ 10 ผู้แทนสถาบันการศึกษา/วัด ร้อยละ 6.7 ตามลำดับ
ตารางที่ 6.1.6-2 ความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อการประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ
รายการ จำนวน ร้อยละ
ท่านเคยได้รับทราบหรือการเข้าร่วมโครงการการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
หรือไม ่
เคย 15 50.0
ไม่เคย 11 36.7
ไม่ตอบ 4 13.3
รวม 30 100
ท่านได้รับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงรายละเอียดโครงการฯ ผ่าน
้
ช่องทางใด (ตอบได้มากกว่า 1 ขอ)
อำเภอ 7 23.3
กำนัน/ผู้ใหญ่บ้าน/ผู้นำชุมชน 6 20.0
เทศบาล/อบต. 10 33.3
ปภ.เขต/ปภ.จังหวัด 2 6.7
สื่อออนไลน์ (ไลน์/เฟซบุ๊ก) 1 3.3
อื่นๆ 3 10.0
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
ความพึงพอใจต่อเนื้อหาของการจัดประชุมประชาสัมพันธ์และชี้แจงรายละเอียดโครงการ
ี่
ความสำคัญ ทมา และวัตถุประสงค์ของโครงการ
ปานกลาง 3 10.0
มาก 21 70.0
มากที่สุด 2 6.7
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 10
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ตารางที่ 6.1.6-2 ความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อการประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ (ต่อ)
รายการ จำนวน ร้อยละ
ข้อมลพื้นฐานการเกิดอุทกภัยในพื้นที่และการประเมินความเสี่ยง
ู
ปานกลาง 2 6.7
มาก 20 66.7
มากที่สุด 7 23.3
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
แนวทางการวิเคราะห์และจัดทำแผนที่ความเสี่ยงน้ำท่วม
ปานกลาง 3 10.0
มาก 20 66.7
มากที่สุด 6 20.0
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
แนวทางการจัดทำแผนงาน/โครงการบริหารจัดการอุทกภัยในระดับพื้นที่
ปานกลาง 3 10.0
มาก 21 70.0
มากที่สุด 5 16.7
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
การวิเคราะห์และออกแบบโครงการในการป้องกันอุทกภัยโดยใช้โครงสร้างที่เหมาะกับพื้นที่ชุมชน
ปานกลาง 4 13.3
มาก 19 63.3
มากที่สุด 6 20.0
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 11
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ตารางที่ 6.1.6-2 ความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อการประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ (ต่อ)
รายการ จำนวน ร้อยละ
การซักซ้อมแผนเผชิญเหตุอทกภัยชุมชน
ุ
ปานกลาง 8 13.3
มาก 17 56.7
มากที่สุด 4 13.3
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
การเปิดโอกาสให้ซักถามและแสดงความคิดเห็น
ปานกลาง 4 13.3
มาก 20 66.7
มากที่สุด 5 16.7
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
วิทยากร
มาก 20 66.7
มากที่สุด 9 30.0
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
สถานที่จัดการประชุมและสิ่งอำนวยความสะดวก
ปานกลาง 3 10.0
มาก 19 63.3
มากที่สุด 7 23.3
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 12
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ตารางที่ 6.1.6-2 ความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อการประชุมประชาสัมพันธ์ชี้แจงการดำเนินโครงการ (ต่อ)
รายการ จำนวน ร้อยละ
ระยะเวลาการจัดประชม
ุ
ปานกลาง 5 16.7
มาก 19 63.3
มากที่สุด 5 16.7
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
การเดินทางมาร่วมประชุม
ปานกลาง 2 6.7
มาก 22 73.3
มากที่สุด 5 16.7
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
การติดต่อสื่อสาร
ปานกลาง 4 13.3
มาก 21 70.0
มากที่สุด 4 13.3
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
ความรู้และความเข้าใจที่ได้รับ
ปานกลาง 1 3.3
มาก 24 80.0
มากที่สุด 4 13.3
ไม่ตอบ 1 3.3
รวม 30 100
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 13
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ี่
จากตารางท 6.1.6-2 ความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่างที่มีต่อการประชุมประชาสัมพนธ์ชี้แจงการดำเนิน
ั
โครงการ พบว่า
• ผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 50.0 เคยได้รับทราบหรือการเข้าร่วมโครงการการจัดการอุทกภัยโดย
อาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
ั
• ผู้ตอบแบบสอบถามได้รับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการประชุมประชาสัมพนธ์ชี้แจงรายละเอยด
ี
ั
โครงการฯ ผ่านช่องทางสูงสุด 3 อนดับแรก ได้แก่ ผ่านทางเทศบาล/อบต. ที่ร้อยละ 33.3 ผ่าน
ทางอำเภอ ร้อยละ 23.3 และผ่านทางกำนัน/ผู้ใหญ่บ้าน/ผู้นำชุมชน ร้อยละ 20.0 ตามลำดับ
ั
• ผู้ตอบแบบสอบถามมีระดับความพงพอใจต่อเนื้อหาของการจัดประชุมประชาสัมพนธ์และชี้แจง
ึ
รายละเอียดโครงการ ดังนี้
- ความสำคัญ ที่มา และวัตถุประสงค์ของโครงการ ระดับมาก (70.0%)
- ข้อมูลพื้นฐานการเกิดอุทกภัยในพื้นที่และการประเมินความเสี่ยง ระดับมาก (66.7%)
- แนวทางการวิเคราะห์และจัดทำแผนที่ความเสี่ยงน้ำท่วม ระดับมาก (66.7%)
- แนวทางการจัดทำแผนงาน/โครงการบริหารจัดการอุทกภัยในระดับพื้นที่ ระดับมาก (70.0%)
ื้
- การวิเคราะห์และออกแบบโครงการในการป้องกันอทกภัยโดยใช้โครงสร้างที่เหมาะกับพนที่
ุ
ชุมชน ระดับมาก (63.3%)
- การซักซ้อมแผนเผชิญเหตุอุทกภัยชุมชน ระดับมาก (56.7%)
- การเปิดโอกาสให้ซักถามและแสดงความคิดเห็น ระดับมาก (66.7%)
- วิทยากร ระดับมาก (66.7%)
- สถานที่จัดการประชุมและสิ่งอำนวยความสะดวก ระดับมาก (63.3%)
- ระยะเวลาการจัดประชุม ระดับมาก (63.3%)
- ความสะดวกสบายในการเดินทางมาร่วมประชุม ระดับมาก (73.3%)
- การติดต่อสื่อสาร ระดับมาก (70.0%)
- ความรู้และความเข้าใจที่ได้รับ ระดับมาก (80.0%)
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 14
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
ุ
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
6.2 การประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชน
ุ
การประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชนของโครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน
(Community – Based Flood Management: CBFM) จัดขึ้นเมื่อวันพธที่ 29 ธันวาคม พ.ศ. 2564 ณ ห้อง
ุ
ประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลโรง ตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา โดยได้รับความอนุเคราะห์จาก
นางสาว นลพรรณ ขวัญซ้าย ปลัดองค์การบริหารส่วนตำบลโรง อนุญาตให้ใช้สถานที่จัดการประชุม ในการประชุม
ครั้งนี้ได้รับเกียรติจากนายถวัลย์ชัย พรหมมา นิติกรชำนาญการสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด
สงขลา (สาขาระโนด) ผู้แทนกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ในฐานะเจ้าของโครงการกล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วม
ิ
ประชุม คณะที่ปรึกษาประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญ วิศวกร และผู้ช่วยวิจัย โดยมี รองศาสตราจารย์ ดร.สมชาย ปฐมศริ
หัวหน้าโครงการฯ กล่าวรายงานต่อ นายสุทิน นวลทอง นายกองค์การบริหารส่วนตำบลโรงซึ่งให้เกียรติมาเป็น
ประธานเปิดการประชุมและร่วมแสดงความคิดเห็น
6.2.1 วัตถุประสงค์การประชุมฯ
การประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชน มีวัตถุประสงค์หลัก 6 ประการ ดังนี้
ิ
1) เพื่อเก็บรวบรวมและแลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวกับสภาพปัญหา สาเหตุการเกดอุทกภัย และแนวคิดใน
การจัดการอุทกภัยชุมชนจากประชาชนและหน่วยงานในพื้นที่
2) เพื่อวิเคราะห์และประเมินความเปราะบางและความเสี่ยงอุทกภัยร่วมกับชุมชน
ุ
3) ดำเนินกิจกรรมให้ความรู้ ความเข้าใจกับชุมชน หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพนที่เสี่ยงอทกภัยในด้าน
ื้
การเตรียมความพร้อม การรับรู้ สามารถปรับตัวเผชิญเหตุและจัดการอุทกภัยอย่างเป็นระบบ
ุ
ิ
ื่
4) เพอจัดทำแผนที่เสี่ยงอทกภัย ตำแหน่งจุดรวมพล ตำแหน่งศูนย์พกพง เส้นทางอพยพ จากการ
ั
ระดมความคิดเห็นของชุมชน
5) เพื่อจัดตั้งคณะกรรมการป้องกันและบรรเทาอทกภัยระดับชุมชน จำนวน 4 ชุมชน
ุ
6) เพอรวบรวมความคิดเห็นและข้อเสนอแนะเกี่ยวกับมาตรการป้องกันและบรรเทาอทกภัย ทั้งแบบ
ุ
ื่
ใช้โครงสร้างและไม่ใช้โครงสร้างจากชุมชน และสำรวจภาคสนามเบื้องต้น
6.2.2 กลุ่มเป้าหมายของการประชุมฯ
กลุ่มเป้าหมายของการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชน ได้แก่ ภาคประชาชน ภาคเอกชน หน่วยงาน
ท้องที่และหน่วยงานท้องถิ่นของรัฐ ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับปัญหาอทกภัยในพนที่ชุมชน โดยตั้งเป้าหมายจำนวน
ื้
ุ
ผู้เข้าร่วมประชุมไม่น้อยกว่า 30 คน ซึ่งได้รับความอนุเคราะห์จากองค์การบริหารส่วนตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์
จังหวัดสงขลา ช่วยออกหนังสืออย่างเป็นทางการเชิญกลุ่มเป้าหมายเข้าร่วมประชุม
ในการประชุมครั้งนี้ มีกลุ่มเป้าหมายลงทะเบียนเข้าร่วมประชุมทั้งสิ้น 53 คน จากหลายภาคส่วน เช่น
นายกองค์การบริหารส่วนตำบลโรง สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน เจ้าหน้าที่
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 15
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) กรรมการหมู่บ้าน ผู้นำ
ชุมชน และประชาชนทั่วไป ภาคผนวก ผ2 แสดงรายชื่อผู้เข้าร่วมประชุม
6.2.3 ขั้นตอนการดำเนินงาน
ที่ปรึกษาฯ ดำเนินการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชน ตามขั้นตอนดังต่อไปนี้
ื่
ุ
1) วิเคราะห์ความเสี่ยงอทกภัยรายตำบล ตามแนวทางที่เสนอไว้ในบทที่ 3 เพอจัดลำดับความเสี่ยง
และระบุตำบลที่มีความเสี่ยงสูงที่สุด ซึ่งใช้เป็นกรณีศึกษาสำหรับการจัดทำแผนป้องกันและบรรเทาอทกภัยระดับ
ุ
ชุมชน
2) ประสานงานเป็นการล่วงหน้ากับผู้บริหารหน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่น (เช่น องค์การบริหารส่วน
ตำบล เทศบาลตำบล เทศบาลนคร เป็นต้น) และ/หรือ ผู้บริหารท้องที่ (ได้แก่ กำนัน) ซึ่งกำกับดูแลพนที่ตำบลเสี่ยง
ื้
ื่
อุทกภัยสูงสุด เพอเตรียมการประชุม เช่น ข้อมูลโครงการ กลุ่มเป้าหมายและจำนวน วิทยากร สถานที่ กำหนดการ
ประชุม เครื่องมือ อุปกรณ์ เอกสาร อาหารและเครื่องดื่ม เป็นต้น
3) จัดเตรียมสถานที่ เครื่องมือและอุปกรณ์ สำหรับการประชุมล่วงหน้าก่อนการประชุม 1 วัน
4) เริ่มลงทะเบียนเข้าร่วมประชุมตั้งแต่เวลา 8.00 น. ผู้เข้าร่วมประชุมได้รับเอกสารการนำเสนอ
(PowerPoint) แผ่นพับโครงการ และแบบสอบถามประเมินผลการประชุม
5) เริ่มประชุมเวลา 9.00 น. ผู้เชี่ยวชาญหรือผู้ช่วยนักวิจัยทำหน้าที่พธีกรเชิญผู้แทนกรมป้องกันและ
ิ
บรรเทาสาธารณภัย ในฐานะเจ้าของโครงการ กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมประชุม
6) พิธีกร เชิญหัวหน้าโครงการฯ หรือผู้แทน กล่าวรายงานต่อประธานในพิธี
7) ประธานในพิธีกล่าวเปิดการประชุมและบรรยายปัญหาอุทกภัยในพื้นที่
ี
8) หัวหน้าโครงการฯ และ/หรือผู้แทน บรรยายชี้แจงรายละเอยดของโครงการ วัตถุประสงค์การ
ประชุม แนวทางและขั้นตอนการดำเนินงาน กิจกรรมและแผนงานที่จะดำเนินงานต่อไปในพื้นที่ ให้ผู้เข้าร่วมประชุม
รับทราบ เมื่อเสร็จสิ้นแล้ว จึงจัดประชุมกลุ่มย่อยออกเป็น 4 ชุมชน จำแนกตามพื้นที่และความเป็นกลุ่ม
9) ที่ปรึกษาฯ ประชุมกลุ่มย่อยแต่ละชุมชน รวบรวมข้อมูลสภาพปัญหาและสาเหตุการเกิดอทกภัย
ุ
ั
ิ
ปฏิทินภัย ให้สมาชิกกลุ่มร่วมกันจัดทำแผนที่เสี่ยงภัย ระบุตำแหน่งจุดรวมพล ตำแหน่งศูนย์พกพง เส้นทางอพยพ
ั
จัดตั้งคณะกรรมการป้องกันและบรรเทาอทกภัย 4 ชุมชน รับฟงความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ เกี่ยวกับมาตรการ
ุ
ป้องกันและบรรเทาอุทกภัยทั้งแบบใช้โครงสร้างและไม่ใช้โครงสร้าง และอื่น ๆ
10) เมื่อกิจกรรมประชุมกลุ่มย่อยเสร็จสิ้นแล้ว ผู้บริหารหรือผู้แทนองค์การปกครองส่วนท้องที่หรือ
ท้องถิ่น หรือหัวหน้าโครงการฯ กล่าวขอบคุณผู้เข้าร่วมการประชุมและปิดประชุม
11) ที่ปรึกษาฯ รวบรวมแบบสอบถามจากผู้เข้าร่วมประชุม เพื่อนำไปประเมินผลการประชุมต่อไป
12) ที่ปรึกษาลงพื้นที่ภาคสนามร่วมกับผู้เข้าร่วมประชุมเพื่อสำรวจเบื้องต้น
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 16
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 6.2.3-1 ถึง 6.2.3-3 เป็นภาพบรรยากาศระหว่างการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชน และรูปที่
ื้
6.2.3-4 ถึง 6.2.3-5 ที่ปรึกษาลงสำรวจพนที่มาตรการใช้โครงสร้างร่วมกับผู้แทนชุมชน ภายหลังเสร็จสิ้นการ
ประชุมกลุ่มย่อย
รูปที่ 6.2.3-1 นายถวัลย์ชัย พรหมมา นิติกรชำนาญการ สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดสงขลา
(สาขาระโนด) ผู้แทนกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยกล่าวต้อนรับ
รูปที่ 6.2.3-2 นายสุทิน นวลทอง นายกองค์การบริหารส่วนตำบลโรง เป็นประธานเปิดการประชุม
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 17
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 6.2.3-3 บรรยากาศระหว่างการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชน
รูปที่ 6.2.3-4 ที่ปรึกษาลงสำรวจพื้นที่ ตามที่ชุมชนแนะนำ มาตรการวางท่อตลอดแนวทางหลวงชนบทสงขลา
ตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์ ทั้ง 2 ข้างทางของถนน
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 18
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 6.2.3-5 ที่ปรึกษาลงสำรวจพื้นที่ ตามที่ชุมชนแนะนำ ณ โรงเรียนวัดกาหรำช่วงที่ระดับน้ำจากทะเลเข้าพื้นที่
6.2.4 ความคิดเห็นและขอเสนอแนะจากการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชน
้
ื้
การประชุมกลุ่มย่อยเพอศึกษาสภาพพนที่ชุมชนและบริบทการจัดการอทกภัยโครงการการมีส่วนร่วม
ื่
ุ
ของชุมชนตามแนวทางการจัดการอุทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM) แบ่งออกเป็น 4 ชุมชนย่อย ได้แก่
ชุมชนที่ 1 หมู่ที่ 1 บ้านโคกพระ และหมู่ 2 บ้านกาหรำ ตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
ชุมชนที่ 2 หมู่ที่ 3 บ้านโคกแห้ว อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
ชุมชนที่ 3 หมู่ที่ 4 บ้านโรง (เหนือ) ตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
ชุมชนที่ 4 หมู่ที่ 5 บ้านโรง (ใต้) ตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
ซึ่งผลการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชน สรุปเป็นรายชุมชนได้ดังนี้
ชุมชนที่ 1 หมู่ที่ 1 บ้านโคกพระและ หมู่ที่ 2 บ้านกาหรำ ตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
1) ปัญหาการประสบอุทกภัยของชุมชนในอดีต
ื้
ั
ิ
จากอทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือที่พดผ่านพนที่ตำบล
โรง อำเภอกระแสสินธุ์ในช่วงกลางปีและปลายปี ส่งผลให้แต่ละปีพื้นที่ส่วนใหญ่ของตำบลโรงมีฝนตกชุก และมักเกด
ิ
น้ำท่วมขังถึง 2 รอบ ได้แก่ช่วง เดือนพฤศจิกายน – เดือนธันวาคม และช่วงปลายเดือนมีนาคม - ต้นเดือน
พฤษภาคม ระดับน้ำท่วมสูงเฉลี่ยประมาณ 0.80 – 1.20 เมตร ระยะเวลาน้ำท่วมขังแต่ละรอบนานประมาณ 1 - 2
เดือน โดยเหตุการณ์น้ำท่วมที่หนักที่สุดเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2548, พ.ศ. 2559 - 2560 มีระดับน้ำสูงประมาณ 1.50
เมตร ท่วมติดต่อกันนานประมาณ 1 เดือน
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 19
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
2) สภาพพื้นที่ที่ได้จัดทำเป็นแผนที่เสี่ยงภัย ชาวบ้านได้เขียนขึ้นแสดงไว้ในรูปที่ 6.2.4-1
รูปที่ 6.2.4-1 แผนที่เสี่ยงภัยของชุมชน หมู่ที่ 1, 6 บ้านหัวป่าออก-บ้านหัวป่าตก
ุ
3) แผนป้องกันและบรรเทาอทกภัยระดับชุมชน และรายชื่อคณะกรรมการป้องกันและบรรเทา
สาธารณภัยระดับชุมชน หมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 2 บ้านโคกพระและบ้านกาหรำ ผู้แทนชุมชนได้ร่วมกันร่างแผนฯ และ
จัดตั้งคณะกรรมการฯ ซึ่งจะได้นำมาสรุปในการประชุมครั้งที่ 3 ต่อไป
4) มาตรการป้องกันและบรรเทาอุทกภัยโดยใช้โครงสร้างตามความต้องการของชุมชน
ระหว่างการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชนกลุ่มย่อย สมาชิกของชุมชนแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับมาตรการป้องกันและบรรเทาอทกภัยโดยใช้โครงสร้างหลายประการ มาตรการเหล่านี้ถือว่าเป็นแนวคิด
ุ
เบื้องต้นซึ่งที่ปรึกษาจะต้องนำไปวิเคราะห์อย่างละเอยดถึงความเป็นไปได้และประสิทธิผลของการป้องกันและ
ี
บรรเทาอุทกภัยต่อไป
- วางท่อใต้ดินตลอดแนวทางหลวงชนบทสงขลา ตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์ ทั้ง 2 ข้างทางของ
ถนน เพื่อลดปัญหาน้ำท่วมขัง ในพื้นที่หมู่ที่ 3 - 5 ตำบลโรง ด้านตรงข้ามหมู่ 1
- ประตูระบายน้ำบริเวณคลองตายเพื่อควบคุมระดับน้ำ และใช้น้ำในการชลประทานของชาวบ้าน
5) มาตรการป้องกันและบรรเทาอุทกภัยโดยไม่ใช้โครงสร้างตามความต้องการของชุมชน
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 20
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ระหว่างการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชนกลุ่มย่อย สมาชิกของชุมชนแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับมาตรการป้องกันและบรรเทาอทกภัยโดยใช้โครงสร้างหลายประการ มาตรการเหล่านี้ถือว่าเป็นแนวคิด
ุ
เบื้องต้นซึ่งที่ปรึกษาจะต้องนำไปวิเคราะห์อย่างละเอยดถึงความเป็นไปได้และประสิทธิผลของการป้องกันและ
ี
บรรเทาอุทกภัยต่อไป
- โครงการจัดหาเรืออพยพ แบบเรือเครื่อง เรือท้องแบน
ชุมชนที่ 2 หมู่ที่ 3 บ้านโคกแห้ว อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
1) ปัญหาการประสบอุทกภัยของชุมชนในอดีต
ั
จากอทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือที่พดผ่านพนที่ตำบล
ิ
ื้
โรง อำเภอกระแสสินธุ์ในช่วงกลางปีและปลายปี ส่งผลให้แต่ละปีพื้นที่ส่วนใหญ่ของตำบลโรงมีฝนตกชุก และมักเกด
ิ
น้ำท่วมขังถึง 2 รอบ ได้แก่ช่วง เดือนพฤศจิกายน – เดือนธันวาคม และช่วงปลายเดือนมีนาคม - ต้นเดือน
พฤษภาคม ระดับน้ำท่วมสูงเฉลี่ยประมาณ 0.80 – 1.20 เมตร ระยะเวลาน้ำท่วมขังแต่ละรอบนานประมาณ 1 - 2
เดือน โดยเหตุการณ์น้ำท่วมที่หนักที่สุดเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2548และในปี พ.ศ. 2559 - 2560 มีระดับน้ำสูงประมาณ
1.50 เมตร ท่วมติดต่อกันนานประมาณ 1 เดือน
2) สภาพพื้นที่ที่ได้จัดทำเป็นแผนที่เสี่ยงภัย ชาวบ้านได้เขียนขึ้นแสดงไว้ในรูปที่ 6.2.4-2
รูปที่ 6.2.4-2 แผนที่เสี่ยงภัยของชุมชน หมู่ที่ 3 บ้านโคกแห้ว
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 21
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
ุ
3) แผนป้องกันและบรรเทาอทกภัยระดับชุมชน และรายชื่อคณะกรรมการป้องกันและบรรเทา
สาธารณภัยระดับชุมชน หมู่ที่ 3 บ้านโคกแห้ว ผู้แทนชุมชนได้ร่วมกนร่างแผนฯ และจัดตั้งคณะกรรมการฯ ซึ่งจะได้
ั
นำมาสรุปในการประชุมครั้งที่ 3 ต่อไป
ื่
4) มาตรการด้านโครงสร้างเพอรับมือกับปัญหาอุทกภัยในชุมชน
ระหว่างการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชนกลุ่มย่อย สมาชิกของชุมชนแสดงความคิดเห็น
ุ
เกี่ยวกับมาตรการป้องกันและบรรเทาอทกภัยโดยใช้โครงสร้างหลายประการ มาตรการเหล่านี้ถือว่าเป็นแนวคิด
ี
เบื้องต้นซึ่งที่ปรึกษาจะต้องนำไปวิเคราะห์อย่างละเอยดถึงความเป็นไปได้และประสิทธิผลของการป้องกันและ
บรรเทาอุทกภัยต่อไป
- ขุดลอก คู คลอง เพื่อกำจัดวัชพืช และสิ่งกีดขวางทางน้ำ
5) มาตรการป้องกันและบรรเทาอุทกภัยโดยไม่ใช้โครงสร้างตามความต้องการของชุมชน
ระหว่างการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชนกลุ่มย่อย สมาชิกของชุมชนแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับมาตรการป้องกันและบรรเทาอทกภัยโดยใช้โครงสร้างหลายประการ มาตรการเหล่านี้ถือว่าเป็นแนวคิด
ุ
เบื้องต้นซึ่งที่ปรึกษาจะต้องนำไปวิเคราะห์อย่างละเอยดถึงความเป็นไปได้และประสิทธิผลของการป้องกันและ
ี
บรรเทาอุทกภัยต่อไป
- เครื่องสูบน้ำเพื่อผลักดันน้ำ
- อุปกรณ์แสงสว่างเครื่องปั่นไฟ
- โครงการจัดหาเรืออพยพ แบบเรือเครื่อง เรือท้องแบน
- โรงครัวสนาม
ชุมชนที่ 3 หมู่ที่ 4 บ้านโรง (เหนือ) ตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
1) ปัญหาการประสบอุทกภัยของชุมชนในอดีต
ื้
จากอทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือที่พดผ่านพนที่ตำบล
ิ
ั
ื้
โรง อำเภอกระแสสินธุ์ ในช่วงกลางปีและปลายปี ส่งผลให้แต่ละปีพนที่ส่วนใหญ่ของตำบลโรงมีฝนตกชุก และมัก
เกิดน้ำท่วมขังถึง 2 รอบ ได้แก่ ช่วงเดือนพฤศจิกายน – เดือนธันวาคม และช่วงปลายเดือนมีนาคม - ต้นเดือน
พฤษภาคม ระดับน้ำท่วมสูงเฉลี่ยประมาณ 0.80 – 1.20 เมตร ระยะเวลาน้ำท่วมขังแต่ละรอบนานประมาณ 1 - 2
เดือน โดยเหตุการณ์น้ำท่วมที่หนักที่สุดเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2548, พ.ศ. 2559 - 2560 มีระดับน้ำสูงประมาณ 1.50
เมตร ท่วมติดต่อกันนานประมาณ 1 เดือน
2) สภาพพื้นที่ที่ได้จัดทำเป็นแผนที่เสี่ยงภัย ชาวบ้านได้เขียนขึ้นแสดงไว้ในรูปที่ 6.2.4-3
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 22
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
ุ
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
รูปที่ 6.2.4-3 แผนที่เสี่ยงภัยของชุมชน หมู่ที่ 4 บ้านโรง (เหนือ) ตำบลโรง
3) แผนป้องกันและบรรเทาอทกภัยระดับชุมชน และรายชื่อคณะกรรมการป้องกันและบรรเทา
ุ
สาธารณภัยระดับชุมชน หมู่ที่ 4 บ้านโรง (เหนือ) ตำบลโรง ผู้แทนชุมชนได้ร่วมกันร่างแผนฯ และจัดตั้ง
คณะกรรมการฯ ซึ่งจะได้นำมาสรุปในการประชุมครั้งที่ 3 ต่อไป
4) มาตรการด้านโครงสร้างเพอรับมือกับปัญหาอุทกภัยในชุมชน
ื่
ระหว่างการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชนกลุ่มย่อย สมาชิกของชุมชนแสดงความคิดเห็น
ุ
เกี่ยวกับมาตรการป้องกันและบรรเทาอทกภัยโดยใช้โครงสร้างหลายประการ มาตรการเหล่านี้ถือว่าเป็นแนวคิด
เบื้องต้นซึ่งที่ปรึกษาจะต้องนำไปวิเคราะห์อย่างละเอยดถึงความเป็นไปได้และประสิทธิผลของการป้องกันและ
ี
บรรเทาอุทกภัยต่อไป
ื้
- การสร้างถนนดินเป็นแนวกั้นน้ำในพนที่เขตอนุรักษ์ กรมเจ้าท่า เขตสงวน ริมทะเลสาบ
สงขลาเพื่อไม่ให้น้ำเอ่อล้นเข้าท่วมตำบลโรง
5) มาตรการป้องกันและบรรเทาอุทกภัยโดยไม่ใช้โครงสร้างตามความต้องการของชุมชน
ระหว่างการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชนกลุ่มย่อย สมาชิกของชุมชนแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับมาตรการป้องกันและบรรเทาอทกภัยโดยใช้โครงสร้างหลายประการ มาตรการเหล่านี้ถือว่าเป็นแนวคิด
ุ
เบื้องต้นซึ่งที่ปรึกษาจะต้องนำไปวิเคราะห์อย่างละเอยดถึงความเป็นไปได้และประสิทธิผลของการป้องกันและ
ี
บรรเทาอุทกภัยต่อไป
- เครื่องสูบน้ำเพื่อผลักดันน้ำ
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 23
ุ
โครงการการจัดการอทกภัยโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน (CBFM)
อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา รายงานฉบับสมบูรณ์ (Final Report)
- อาหารเลี้ยงสัตว์
- โครงการจัดหาเรืออพยพ แบบเรือเครื่อง เรือท้องแบน
ชุมชนที่ 4 หมู่ที่ 5 บ้านโรง (ใต้) ตำบลโรง อำเภอกระแสสินธุ์ จังหวัดสงขลา
1) ปัญหาการประสบอุทกภัยของชุมชนในอดีต
ิ
จากอทธิพลของลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้และลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือที่พดผ่านพนที่ตำบล
ื้
ั
ิ
โรง อำเภอกระแสสินธุ์ในช่วงกลางปีและปลายปี ส่งผลให้แต่ละปีพื้นที่ส่วนใหญ่ของตำบลโรงมีฝนตกชุก และมักเกด
น้ำท่วมขังถึง 2 รอบ ได้แก่ช่วง เดือนพฤศจิกายน – เดือนธันวาคม และช่วงปลายเดือนมีนาคม - ต้นเดือน
พฤษภาคม ระดับน้ำท่วมสูงเฉลี่ยประมาณ 0.80 – 1.20 เมตร ระยะเวลาน้ำท่วมขังแต่ละรอบนานประมาณ 1 - 2
เดือน โดยเหตุการณ์น้ำท่วมที่หนักที่สุดเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2548 และในปี พ.ศ. 2559 - 2560 มีระดับน้ำสูงประมาณ
1.50 เมตร ท่วมติดต่อกันนานประมาณ 1 เดือน
2) สภาพพื้นที่ที่ได้จัดทำเป็นแผนที่เสี่ยงภัย ชาวบ้านได้เขียนขึ้นแสดงไว้ในรูปที่ 6.2.4-4
รูปที่ 6.2.4-4 แผนที่เสี่ยงภัยของชุมชน หมู่ที่ 5 บ้านโรง (ใต้)
3) แผนป้องกันและบรรเทาอทกภัยระดับชุมชน และรายชื่อคณะกรรมการป้องกันและบรรเทา
ุ
สาธารณภัยระดับชุมชน หมู่ที่ 5 บ้านโรง (ใต้) ผู้แทนชุมชนได้ร่วมกันร่างแผนฯ และจัดตั้งคณะกรรมการฯ ซึ่งจะได้
นำมาสรุปในการประชุมครั้งที่ 3 ต่อไป
4) มาตรการป้องกันและบรรเทาอุทกภัยโดยใช้โครงสร้างตามความต้องการของชุมชน
ระหว่างการประชุมการมีส่วนร่วมของชุมชนกลุ่มย่อย สมาชิกของชุมชนแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับมาตรการป้องกันและบรรเทาอทกภัยโดยใช้โครงสร้างหลายประการ มาตรการเหล่านี้ถือว่าเป็นแนวคิด
ุ
คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล บทที่ 6 การจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นและกิจกรรมการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน
6 - 24