ШӨХТГ_3

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ ГАЗАР

Цуврал №03 05

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН,
ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ

Улирал тутмын мэдээллийн сэтгүүл

2017 он
1

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

Дугаарын хөтөч

ӨМНӨХ ҮГ ................................................................................................................................................................. 5

2017 ОНЫ I ДҮГЭЭР УЛИРЛЫН АЖлын мэдээ
 2017 оны 1 дүгээр улирлын ажлын тайлан, мэдээ............................................................................... 6
 ШӨХТГ-ын өргөдөл гомдлын статистик ............................................................................................14
 Иргэд, аж ахуйн нэгж байгууллагаас ирсэн гомдол мэдээлэл, түүний шийдвэрлэлт .................... 17
 Өрсөлдөөний асуудлаар хийгдсэн хяналт, шалгалтын ажлууд, түүний үр дүн ..............................18
 Сууц өмчлөгчдийн холбоодын үйл ажиллагаанд хийсэн хяналт, шалгалтын тухай....................... 23

АГЕНТЛАГИЙН ҮҮСЭЛ ХӨГЖИЛ
 Манай агентлагийн анхны дарга С. Хүрэнбаатартай агентлагийн үүх түүх, дурсамжийн
тухай ярилцлага ................................................................................................................................. 28

ХЭРЭГЛЭГЧИЙН БУЛАН
 Зөвлөмж № 02: Хүнсний аюулгүй байдал ........................................................................................31
 Тодруулга булан: Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах нь ..................................................................... 33
 Хэрэглэгчийн гомдол, маргааныг шийдвэрлэх нь ........................................................................... 35
 Сүлжээний бизнестэй холбогдуулан иргэд, олон нийтэд анхааруулах сэрэмжлүүлэг .................. 36

ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ АЖЛЫН ТАНИЛЦУУЛГА
 Зах зээл судлалын хүрээлэнгийн захирал Ч. Нэргүйтэй хийсэн ярилцлага .................................... 37

ШӨХТГ-ЫН ХАМТЫН АЖИЛЛАГАА
 Орон нутгийн улсын байцаагчид, Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах нийгэмлэгийн салбар
зөвлөлөөс мэдээлж байна. ................................................................................................................40
 ШӨХТГ Япон, ОХУ-ын өрсөлдөөний байгууллагуудтай хамтын ажиллагааны
санамж бичиг байгууллаа.................................................................................................................. 43

ОЛОН УЛСЫН ТУРШЛАГА СОЛИЛЦОО
 Хэрэглэгчийн эрхийн үүсэл хөгжил, цаашдын хандлага .................................................................48
 Хамтран ажилладаг гадаадын ижил төстэй өрсөлдөөний байгууллагууд, түүний чиг үүрэг ....... 50
 Хамтын ажиллагаатай зарим гадаадын өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн байгууллагуудын хэрэг
маргааныг шийдвэрлэсэн арга туршлагаас ...................................................................................... 52

“ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ЭРХИЙГ ХАМГААЛАХ ЧИГ ХАНДЛАГА-2017” ЗӨВЛӨЛДӨХ УУЛЗАЛТ .................................... 54

2

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

Сэтгүүлийн зөвлөл:

Дарга:

Ш.Цэрэндулам (Хамтын ажиллагааны газрын дарга)
Нарийн бичгийн дарга:

Д.Доржнамжим (Хамтын ажиллагааны газрын мэргэжилтэн)
Гишүүд:
Ц.Тэрбиш (Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын ахлах мэргэжилтэн)

Б.Оюунцэцэг (Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын ахлах мэргэжилтэн)

Б.Мөнхханд (Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах газрын ахлах мэргэжилтэн)
Э.Болортуяа (Хамтын ажиллагааны газрын мэргэжилтэн)
Б.Наранцэцэг (Өрсөлдөөний бодлого, зохицуулалтын газрын мэргэжилтэн)
О.Мөнхзул (Зах зээл судалгааны газрын мэргэжилтэн)

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН, ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ ГАЗАР

Хаяг: 15141 Улаанбаатар хот, Ж.Самбуугийн гудамж,

Засгийн газрын XI байр, 9 давхар

Утас: 1800-1284
Факс: 11-320041
И-Мэйл: [email protected], [email protected]
FB: шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

3

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

4

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

Өмнөх үг

Манай хамт олон Монгол хүний үнэ цэнийг өсгөх, үзүүлэлтүүд, олон улсын төсөл хөтөлбөр, хамтын
хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах, бизнесийн ажиллагааны хүрээнд зохион байгуулагдсан хурал,
шударга өрсөлдөөний таатай орчныг бүрдүүлэх, зөвлөгөөн, сургалт, арга хэмжээ болон Агентлагийн
эдийн засгаа сэргээх Монгол Төрийн бодлогыг анхдагч албан хаагчдын сонирхолтой дурсамж,
удирдлага болгон Улс орныхоо хөгжил дэвшлийн дуртатгал зэрэг мэдээ, мэдээллийг багтаалаа.
төлөө ажилладаг билээ.
Түүнчлэн Өрсөлдөөний тухай хуулийн
Бид 2017 онд зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх, соён шинэчилсэн найруулгын үзэл баримтлал,
гэгээрүүлэх зорилтыг өмнөө тавин Монгол Улсын хуулийн төсөл болон холбогдох баримт бичгийг
Засгийн газрын мөрийнхөтөлбөр,түүнийгхэрэгжүүлэх боловсруулах ажлын хүрээнд Монгол Улсын Шадар
үйл ажиллагааны төлөвлөгөөнд тусгагдсан шударга сайдын ивээл дор зохион байгуулсан “Өрсөлдөөний
өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө салбарын хууль эрх тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн
зүйн орчныг төгөлдөршүүлэх, хэрэглэгчийн эрхийг хэлэлцүүлэг”-ийн материалыг нэгтгэн Уншигч таны
хамгаалах үндэсний хөтөлбөрийн хэрэгжүүлэх, олон мэлмийд толилуулж байна.
нийтийн өрсөлдөөний бодлого зохицуулалт болон
хэрэглэгчийн эрхийн талаарх мэдлэг, боловсролыг Сэтгүүлийн талаархи санал хүсэлтээ та бүхэн
нэмэгдүүлэх чиглэлээр голлон анхаарч ажиллаа. манай Хэрэглэгчийн мэдээллийн төвийн 1800-
1284 утсаар, “Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн
Энэ дугаартаа бид өнгөрсөн онд Агентлагаас төлөө газар“ facebook болон [email protected]
хэрэгжүүлэх ажлын хүрээнд хийгдсэн ажлуудын цахим хаягаар чөлөөтэй хуваалцаж, бидний ажилд
товч тайлан, иргэд, хэрэглэгчээс ирүүлсэн санал, дэмжлэг туслалцаа үзүүлэхийг хүсье.
гомдлыг барагдуулан ажилласан мэдээ, статистик

 Сайн үйлс дэлгэрэх болтугай. 

Сэтгүүлийн редакцийн зөвлөл

5

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

шударга өрсөлдөөн Японы олон улсын хамтын
хэрэглэгчийн төлөө газар ажиллагааны байгууллага

“ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ
ХУУЛЬ”-ИЙН ШИНЭЧИЛСЭН

НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН
ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

2017 оны 11 дүгээр сарын 09-ний өдөр
Төрийн ордон

6

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

ӨМНӨТГӨЛ

“Өрсөлдөөний тухай хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн хэлэлцүүлэг”-т оролцогч эрхэм

Танд энэ өдрийн мэнд хүргье.

Монгол Улсын Их Хурлын 2017 оны 11 дүгээр тогтоолоор батлагдсан “Монгол Улсын хууль
тогтоомжийг 2020 он хүртэл боловсронгуй болгох үндсэн чиглэл”-ийн 22-т “Өрсөлдөөний тухай
хуулийг хэрэгжүүлэх явцад тулгамдаж байгаа бэрхшээлийг шийдвэрлэх, уг хуулийг зах зээлийн
эдийн засгийн харилцааг зохицуулах суурь хууль болгон өөрчлөн шинэчлэх” гэж, Монгол Улсын Их
Хурлын 2016 оны 45 дугаар тогтоолоор батлагдсан “Монгол Улсын Засгийн газрын 2016-2020 оны
үйл ажиллагааны хөтөлбөр”-ийн 2.13-т “Зах зээл дэх шударга өрсөлдөөнийг дэмжиж, хэрэглэгчийн
эрх ашгийг хамгаалах хууль, эрх зүйн орчинг сайжруулна” гэж, Засгийн газрын 2016 оны 121 дүгээр
тогтоолоор батлагдсан Монгол Улсын Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрийг
хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөөний 2.12.2-т “Өрсөлдөөний тухай хуулийг ... боловсронгуй
болгох” гэж тус тус заасны дагуу Өрсөлдөөний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын үзэл
баримтлал, хуулийн төсөл болон холбогдох бусад баримт бичгийг Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн
төлөө газраас боловсруулаад байгаа юм.

Хуулийн төсөл, үзэл баримтлалыг олон нийтээр хэлэлцүүлэх ажлын хүрээнд “Өрсөлдөөний
тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн хэлэлцүүлэг”-ийг Монгол Улсын Шадар сайдын
ивээл дор 2017 оны 11 дүгээр сарын 9-ний өдөр Төрийн ордонд зохион байгуулж, хэлэлцүүлгийн
явцад хэлэлцүүлсэн илтгэл, хуулийн төслийн үзэл баримтлал, хуулийн төсөл болон дагаж нэмэлт
өөрчлөлт орох хуулиудыг нэгтгэн энэхүү эмхтгэлийг Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө
газраас JICA (ЖАЙКА) Олон Улсын хамтын ажиллагааны байгууллагын дэмжлэгтэйгээр эрхлэн
гаргаж Та бүхний мэлмийд толилуулж байна.


Сайн үйлс дэлгэрэх болтугай.

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН,
ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ ГАЗАР

7

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

Өрсөлдөөний тухай
хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн
хэлэлцүүлгийг нээж
МОНГОЛ УЛСЫН ШАДАР САЙД
Ө.Энхтүвшиний хэлсэн үг

Хэлэлцүүлэгт оролцохоор хүрэлцэн ирсэн Та Тиймээс Өрсөлдөөний тухай хуулийг цаг
бүхний амгаланг айлтгая. үеийн шаардлага, нөхцөлтэй нийцүүлэн 2010
онд Улсын Их Хурлаас баталсан болно.
Та бүхэн Өрсөлдөөний хуулийн шинэчлэлийн
асуудалд ач холбогдол өгч, ажил хэрэгч санал Хэдийгээр эрх зүйн орчиноо шинэчилж,
оруулахаар хүрэлцэн ирсэнд Монгол Улсын хуулийг хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байгаа
Засгийн газрын нэрийн өмнөөс болон хувиасаа боловч зах зээлд дангаар ноёрхох, үгсэн
чин сэтгэлийн талархал илэрхийлж, ажлын хуйвалдах, нэгдэн нийлэх зэрэг бизнесийн үйл
амжилт хүсч байна. ажиллагаатай холбоотой, өрсөлдөөнд сөрөг
нөлөө үзүүлж болзошгүй шинэ тохиолдлууд
Монгол Улсын Засгийн газар “Монгол Улсын гарах болж, тэдгээрийг хянаж, зохицуулахад
Засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны одоо мөрдөж байгаа хуулийн зарим зүйл
хөтөлбөр”, “Монгол Улсын хууль тогтоомжийг заалтууд шаардлага хангахгүй болсон байна.
2020 он хүртэл боловсронгуй болгох үндсэн
чиглэл” болон Олон улсын валютын сантай Өрсөлдөөнд харш үйл ажиллагаа хилийн
хамтран хэрэгжүүлж байгаа “Өргөтгөсөн гадна, үндэстэн дамнасан байдлаар ч илэрч
санхүүжилтийн хөтөлбөр” зэрэг төрийн байгааг хэлэх нь зүйтэй.
бодлогын баримт бичигтээ өрсөлдөөний эрх
зүйн орчныг сайжруулахаар тусган ажиллаж Хуулийг хэрэгжүүлэх явцад одоо мөрдөж
байна. байгаа хяналт, зохицуулалтын арга, техник болон
боловсон хүчний чадавхыг олон улсын жишигт
Монгол Улс зах зээлийн эдийн засагт хүргэхийг шаардсан шүүмжлэл нэлээд гарч
шилжих шилжилтийн эхэн үед чөлөөт, байна. Энэ байдалд дүгнэлт хийх цаг болжээ.
шударга өрсөлдөөний нөхцөлийг бүрдүүлэх, Тухайлбал, Өрсөлдөөний асуудлыг улсын
монополийг хязгаарлах эрх зүйн орчныг бий хэмжээнд хянах тухай хуулийн зохицуулалт
болгох шаардлагын дагуу 1993 онд Улсын Их байдаг ч хуулийг орон нутагт хэрэгжүүлэх нэгж
Хурлаас Шударга бус өрсөлдөөнийг хориглох байхгүй байгаа нь хуулийн хэрэгжилтийг бүрэн
тухай хуулийг анх баталж байсан билээ. хангах боломжгүй болгож байна.

Зах зээл тэлж, эдийн засаг өсөхийн Энд онцгойлон тэмдэглэх нэг асуудал
хэрээр бизнесийн шударга бус арга хэлбэр бол өрсөлдөөний асуудал эрхэлсэн төрийн
нарийсч, тухайн үеийн хуулиар зах зээл дэх байгууллагын хувьд хараат бус, бие даасан
шинэ харилцаануудыг зохицуулах боломжгүй үйл ажиллагаагаа явуулж, гаргасан шийдвэр,
болж, улмаар өрсөлдөөний эрх зүйн орчныг хэрэгжүүлсэн үйл ажиллагаагаа бүрэн хариуцах
боловсронгуй болгох шаардлага зүй ёсоор бий чадвартай байх явдал юм.
болсон юм.

8

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

Өнөөдөр өрсөлдөөнд харш тохиолдол бүрт Монгол Улсын өрсөлдөөний эрх зүйн
хяналт тавьж, зохицуулалтаар хангаж байх зохицуулалтыг өнөөгийн зах зээл, бизнесийн
үүрэгтэй манай төрийн байгууллагын эрх орчин нөхцөлтэй нийцүүлэх, төрийн
мэдэл, статус, мөрдөн шалгах арга техник нь зохицуулалтын эрх, үүргийг тодорхой болгохоор
олон улсын нийтлэг стандартаас хол хоцорсан олон улсын түншлэгч байгууллагууд манай
байна. Засгийн газартай хамтран ажиллаж байгаад
талархаж байна.
Өрсөлдөөний байгууллагын статус
Японы Олон улсын хамтын ажиллагааны
болон чадавхыг нь сайжруулахгүйгээр зах ЖАЙКА байгууллагын дэмжлэгтэйгээр
“Монгол Улсын шударга өрсөлдөөний орчныг
зээлд шинээр үүсэж байгаа бөгөөд нарийн бэхжүүлэх” төслийг 2015 оны 9 дүгээр сараас
эхлэн хэрэгжүүлсэн нь бидний үйл ажиллагаанд
зохицуулалт шаардсан зарим өрсөлдөөнд харш дэмжлэг болж байгааг хэлэхэд таатай байна.

үйлдлүүдийг хязгаарлах боломжгүй гэдэг нь Монгол Улсын Засгийн Газар улс орныхоо
онцлогт тохирсон, олон улсын жишигт нийцсэн,
олон улсад туршлагаар нотлогдоод байна. өрсөлдөөний бодлого, зохицуулалтын эрх
зүйн орчинд шинэтгэл болж чадах хуулийг
Тиймээс энэ салбарын эрх зүйн орчныг боловсруулж батлуулахад Та бүхний санал,
сайжруулахад төрийн зүгээс онцгой анхаарах зөвлөмж чухал байна.
шаардлагатай бөгөөд Шадар сайдын эрхлэх
асуудлын хүрээнд хамаардаг энэ асуудалд Та
бүхнийг ач холбогдол өгч анхаарлаа хандуулан
ажиллахыг хүсч байна.

Хэлэлцүүлгийн үйл ажиллагаанд амжилт хүсье.

МОНГОЛ УЛСЫН ШАДАР САЙД Ө.ЭНХТҮВШИН

9

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

Өрсөлдөөний тухай
хуулийн шинэчилсэн
найруулгын төслийн
хэлэлцүүлэгт шударга
өрсөлдөөн хэрэглэгчийн
төлөө газрын дарга
Б.Лхагвын хэлсэн үг

Өрсөлдөөний тухай хуулийн шинэчилсэн байна.
найруулгын төслийн хэлэлцүүлэг”-т оролцогч
Өөрөөр хэлбэл Өрсөлдөөн ба Хөгжил гэсэн
Та бүхэнд энэ өдрийн мэнд хүргье. ойлголтууд нь хоорондоо маш нарийн шижмээр
холбогддог, харилцан уялдаатай ойлголтууд
Юуны өмнө Монгол Улсын Шадар сайд юм. Өрсөлдөөнүгүй бол Хөгжлийн тухай ярих
болон бидэнтэй хамтран ажиллаж, дэмжлэг боломжгүй.Тэгвэл орчин цагт дэлхийн бүхий л
үзүүлж байгаа Японы Олон улсын хамтын улс орнууд нийгмийнхээ харилцаанаас хамгийн
ажиллагааны байгууллагын удирдлага, хамт чухалд тооцогдох эдийн засгийн харилцааг
олонд гүн талархал илэрхийлье. өрсөлдөөний бодлогоор дамжуулан хянаж,
зохицуулахыг онцгойлон анхаарч байна. Энэ
Мөн Бидний урилгыг хүлээн авч энэхүү нь өрсөлдөөнийг захзээлийн эдийн засгийн гол
хэлэлцүүлэгт хүрэлцэн ирсэн Та бүхэнд ШӨХТГ- тулгуур зарчим болохыг илтгэж байгаа юм.
ын нэрийн өмнөөс болон хувиасаа чин
сэтгэлийн талархал илэрхийлж, ажлын амжилт Монгол Улс хүн төрөлхтний хөгжлийн
хүсэн ерөөж байна. нийтлэг жишиг болох ардчилал, чөлөөт зах
зээлийн нийгмийн хөгжлийн замыг сонгоод 27
Энэхүү хэлэлцүүлгийг зохион байгуулж жил болж байна. Өнгөрсөн хугацаанд төрөөс
байгаа нь 1993 онд батлагдсан “Шударга батлан гаргасан “Монгол Улсын тогтвортой
бус өрсөлдөөнийг хориглох тухай” хуулийн хөгжлийн үзэл баримтлал”, “Монгол улсын өмч
шинэчилсэн найруулга болох “Өрсөлдөөний хувьчлалын үндэсний хөтөлбөр”, “Бүс нутгийн
тухай” хууль батлагдсанаас хойш өнгөрсөн 7 хөгжлийн хөтөлбөр”, “Үндэсний хөгжлийн
жилийн хугацаанд амьдрал практикт хэрхэн цогц бодлого”, “Хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах
нийцэж байгаад дүн шинжилгээ хийж цаашид Үндэсний хөтөлбөр” зэрэг томоохон баримт
зах зээлийн өрсөлдөөний орчныг хэрхэн бичгүүдэд өрсөлдөөнийг дэмжих, зах зээл дээр
сайжруулах, бизнес эрхлэгчдийн хэрэглэгчийн чөлөөт өрсөлдөөний таатай орчин бүрдүүлэх,
өмнө хүлээх үүрэг хариуцлагыг нэмэгдүүлэх хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалахбодлогын
чиглэлээр хууль, эрх зүйн орчныг хэрхэн үндэслэлүүд тодорхой тусгагдсан байдаг.
төгөлдөржүүлэх асуудлыг шийдвэрлэхэд
ихээхэн ач холбогдолтой, цаг үеэ олсон арга Өндөр хөгжилд хүрсэн улс орнуудын
хэмжээ гэж үзэж байна. жишээнээс харахад төрөөс тодорхой хууль,
эрх зүйн орчинг бүрдүүлж, тухайн хууль эрх
Оросын эрдэмтэн С.Г.Светунькова хэлэхдээ зүйн орчны хүрээнд хяналт, зохицуулалтыг бие
“Өрсөлдөөн нь хэрэглэгчийн таашаалд хамгийн даасан хараат бус механизмаараа дамжуулан
их нийцсэн бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх, хэрэгжүүлдэг байна.
монополийг хязгаарлах, шударга байдлаар
өрсөлдөх, худалдааны нөхцлийг сайжруулахад
чухал ач холбогдолтой” гэж тэмдэглэн хэлсэн

10

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

Гэвч манай улсад зах зээлийн өрсөлдөөнийг зохион байгуулан, хэлэлцүүлгүүдээс гарсан
зохицуулах замаар эдийн засгийн хөгжилд санал зөвлөмжийн дагуу Өрсөлдөөний тухай
хүрэхүйц төр засгийн цэгцтэй бодлого,эрх хуулийг хэрэгжүүлэх явцад тулгамдаж байгаа
зүйн таатай орчин жинхэнэ утгаараа бий болж бэрхшээлийг шийдвэрлэх, орхигдуулсан зарим
хараахан төлөвшиж амжаагүй, энэ талын зохицуулалтыг бий болгох шаардлага үүссэн
туршлага, тогтолцоо, бүтэц зохион байгуулалтын юм.
орчин бүрэн бүрдээгүй, мэргэшсэн боловсон
хүчин дутагдалтай байсаар ирлээ тухайлбал Мөн Монгол Улсын Их хурлын 2017 оны
сүүлийн 4 жилийн дотор манай агенлагын 11 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын
дарга 4 удаа солигдсон байдаг ингэснээр хууль тогтоомжийг 2020 он хүртэл боловсронгуй
хууль тогтоомжийг хэрэгжүүлэхэд саад болгох үндсэн чиглэл”-ийн 22-т “Өрсөлдөөний
учирч, өрсөлдөөний нөхцөлийг бүрдүүлэх, тухай хуулийг хэрэгжүүлэх явцад тулгамдаж
хамгаалах талаар төрөөс баримтлах бодлогыг байгаа бэрхшээлийг шийдвэрлэх, уг хуулийг зах
боловсруулах ажил хойшлогдсоор ирсэн. зээлийн эдийн засгийн харилцааг зохицуулах
Эдгээр тулгамдсан асуудлуудын гарцыг олоход суурь хууль болгон өөрчлөн шинэчлэх” гэж,
энэхүү хэлэлцүүлэг үр дүнгээ өгнө гэж найдаж Монгол Улсын Их Хурлын 2016 оны 45 дугаар
байна. тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын засгийн
газрын2016-2020 оны үйл ажиллагааны
Бид Японы Олон Улсын хамтын ажиллагааны хөтөлбөр”-ийн 2.13-т “Зах зээл дэх шударга
байгууллага “ЖАЙКА”-ын дэмжлэгтэйгээр өрсөлдөөнийг дэмжиж, хэрэглэгчийн эрх ашгийг
“Монгол Улсын шударга өрсөлдөөний орчинг хамгаалах хууль, эрх зүйн орчинг сайжруулна”
бэхжүүлэх нь” төслийг хэрэгжүүлэхтэй гэж тус тус заасны дагуу Өрсөлдөөний тухай
холбогдуулан 2016 онд Өрсөлдөөний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн үзэл
хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох баримтлал, хуулийн төслийг боловсруулахадта
хэрэгцээ шаардлагын талаар судалгааны бүхний үнэтэй санал чухал байгааг онцлон
ажлуудыг зөвлөх багуудаар гүйцэтгүүлэн тэмдэглэж байна.
түүний үр дүнд Монгол Улсын болон бусад
улс орнуудын өрсөлдөөний эрх зүйн баримт Одоогийн мөрдөгдөж байгаа Өрсөлдөөний
бичгүүдэд судалгаа шинжилгээг хийлгэсэн. тухай хууль нь шинэчлэгдснээр Улс орны эдийн
засаг эрчимтэй хөгжиж, зах зээлийн харилцаа
Дээрх төслийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдуулан идвэхжихэд үнэтэй хувь нэмэр үзүүлэх нь
эрдэмтэн судлаачид, холбогдох төрийн болон дажгүй юм.
төрийн бус байгууллагууд, аж ахуй эрхлэгчдийн
төлөөлөл, Японы Шударга худалдааны хорооны Манай улсын онцлогт тохирсон болон олон
хамтран“Өрсөлдөөний хууль ба бодлогын улсын нийтлэг жишигт нийцсэн,зах зээлийн
хэрэгжилт”, “Өрсөлдөөний хууль тогтоомжийн шударга өрсөлдөөнийг дэмжсэн, өрсөлдөөнд
хэрэгжилт, өөрчлөлт хийх шаардлага”, харш аливаа үйл ажиллагааг хориглон
“Өрсөлдөөний тухай хуулийн өөрчлөлтийн хязгаарлах чиглэлээр эрх зүйн орчинд шинэтгэл
ерөнхий чиглэл”, “Өрсөлдөөний тухай хууль”-д хийх, алс хэтийг харсан, өрсөлдөөнийг
нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн зохицуулсан төр засгийн зөв оновчтой бодлого
саналын талаарх 4 удаагийн хэлэлцүүлгийг тодорхойлоходэнэхүү хэлэлцүүлгийн үр дүн
чухал үүрэг гүйцэтгэнэ гэдэгт итгэлтэй байна.

Та бүхнийг хэлэлцүүлэгт идэвхтэй оролцохыг хүсье.

11

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

“МОНГОЛ УЛСЫН ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨНИЙ
ОРЧИНГ БЭХЖҮҮЛЭХ НЬ”
техник туслалцааны төсөл

“ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН
НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ”-ИЙН
ХӨТӨЛБӨР

Хугацаа: 2017 оны 11 дүгээр сарын 09-ны өдөр 09.00-15.00 цаг
Байрлал: Төрийн ордон “А” танхимд

Хугацаа Үйл ажиллагаа Илтгэгч
9:00 – 9:30
Бүртгэлийн ажиллагаа
9:30 – 9:50
Монгол Улсын Шадар Сайд Ө.Энхтүвшин
9:50-10:25
Нээлтийн ажиллагаа ШӨХТГ-ын дарга Б.Лхагва
10:25-11:00
11:00-11:10 “ЖАЙКА”-ийн Монгол дахь

11:10-11:30 төлөөлөгчийн газрын дарга Мүцүми
11:30-12:30
12:30-13:30 Сато
13:30-14:30
14:30-14:40 Илтгэл-1: “Өрсөлдөөний тухай хууль”-д ШӨХТГ-ын ӨБЗГ-ын мэргэжилтэн
нэмэлт өөрчлөлт оруулах үндэслэл Б.Наранцэцэг
шаардлага

Илтгэл-2: Хуулийн төслийн саналд ШӨХТГ-ын ӨБЗГ-ын дарга Ц.Тэрбиш
тусгагдсан өрсөлдөөний зохицуулалттай
холбогдох өөрчлөлтүүдийн танилцуулга

Цайны завсарлага

Илтгэл 1, 2-т Японы Шударга худалдааны Японы Шударга худалдааны хорооны

хорооноос өгөх зөвлөмж зөвлөх

Нээлттэй хэлэлцүүлэг Модиратор: ШӨХТГ-ын дэд дарга
С.Цогтгэрэл

Үдийн зоог

Нээлттэй хэлэлцүүлэг Модиратор: ШӨХТГ-ын дэд дарга
С.Цогтгэрэл

Хэлэлцүүлгийн хаалт

12

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРЭдГөЛөЭнГ,ЧхИэЙрНэТглӨэЛгӨчӨиГйАнЗАтРөлөө газар

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН, ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ ГАЗАР

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛЬД
ӨӨРЧЛӨЛТ ХИЙХ ХЭРЭГЦЭЭ ШААРДЛАГА,
ХОЛБОГДОХ ӨӨРЧЛӨЛТИЙН ТАНИЛЦУУЛГА

Илтгэгч: Б.Наранцэцэг ШӨХТГ-ын ӨБЗГ-ын мэргэжилтэн

2017 он

АГУУЛГА

Өрсөлдөөний тухай хуулийн өөрчлөлттэй холбоотой хийгдсэн арга
хэмжээ
Өрсөлдөөний тухай хуулийг өөрчлөх хууль зүйн болон практик
хэрэгцээ шаардлага

Хуулийн төсөл батлагдсаны дараа үүсч болох нийгэм, эдийн
засгийн үр дагавар

IV ШӨХТГ-ын статус, зохион байгуулалттай холбогдох өөрчлөлтийн
танилцуулга

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 513

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудАаЖргИаЛөЛрАсГөАлАдНөЫөнБ, АхЙэрГэУгУлЛэгЛчАиГйАн төлөө газар

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТ

Өрсөлдөөний Өрсөлдөөний
тухай хууль тухай хуулийн
шинэчилсэн
Шударга бус
өрсөлдөөнийг найруулгын
төсөл
хориглох
тухай хууль

11/6/2017 3

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛЬ 2010 ОНД
ШИНЭЧЛЭН БАТЛАГДСАНААР

✓ Торгуулийн хэмжээ 2010 Монгол Улсын 2014 оны ШӨХТГ- 2012 оны Монгол 2012 оны Монгол
нэмэгдэж олон улсын Засгийн газрын 298 ын газрын Улсын Засгийн Улсын Засгийн
түвшинд хүрсэн дугаар тогтоол хуралдааны 15 газрын 118 дугаар газрын 119 дүгээр
• “Зүй ёсны монополь дугаар тогтоол тогтоол тогтоол
✓ Зүй ёсны монополь болон болон давамгай “Давамгай • “Өрсөлдөөнийг
давамгай байдалтай аж байдалтай аж ахуй •“Аж ахуй эрхлэгчийг байдалтай хуулийн
ахуй эрхлэгчийг тогтоох эрхлэгчийг тогтоох захиргааны этгээд нэгдэх, нийлэх хязгаарлахад
журам шинэчлэгдсэн хариуцлагаас замаар өөрчлөн чиглэсэн гэрээ,
журам” хөнгөлөхөд байгуулагдах, бусад хэлцэл /картель/
✓ Нэгдэх, нийлэх, бусад баримтлах журам” компанийн хувьцааг байгуулсан,
компаний хувьцаа худалдан авахад шийдвэр гаргасан
худалдан авах журам дүгнэлт гаргах этгээдийн талаар
шинэчлэгдсэн журам” мэдээлэл ирүүлсэн
иргэнд мөнгөн
✓ Аж ахуй эрхлэгчийг урамшуулал олгох
захиргааны хариуцлагаас журам”
хөнгөлөхөд баримтлах
журмыг баталсан

11/6/2017 4

| 164 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРдЭөГөЛнЭ,ГЧхИэрЙэНгТлӨэЛгчӨиӨйГнАЗтАөРлөө газар

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТТЭЙ
ХОЛБООТОЙ ХИЙГДСЭН АРГА ХЭМЖЭЭ

11/6/2017 5

“МОНГОЛ УЛСЫН ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ОРЧИНГ
БЭХЖҮҮЛЭХ НЬ” ТӨСЛИЙН ОРОЛЦОГЧИД

ШӨХТГ ЖАЙКА ЯШХХ
1993 1947
Дэмжигч
Төсөл Зөвлөх
хэрэгжүүлэгч
6
11/6/2017

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 175

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөЛрсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэУглУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТ НЬ СУДАЛГААНЫ 5 БАГИЙН
ХИЙСЭН СУДАЛГААНЫ ҮР ДҮНД ҮНДЭСЛЭСЭН

1) Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газрын бүтэц, статус, Өрсөлдөөний
хууль эрх зүйн талаарх аж ахуй эрхлэгчдийн ойлголт, зах зээлийн өнөөгийн
төлөв байдал, нэвтрэх саад

2) Өрсөлдөөнийг хязгаарласан үйл ажиллагаанд тавих хяналт зохицуулалт, Олон
Улсын туршлага

3) Монополийн үйл ажиллагаанд тавих хяналт зохицуулалт, Олон Улсын туршлага

4) Нэгдэх, нийлэх үйл ажиллагаанд тавих хяналт зохицуулалт, Олон Улсын
туршлага

5) Өрсөлдөөнийг хязгаарласан гэрээ, хэлцэл, Картелийн хяналт зохицуулалт,
Олон Улсын туршлага

11/6/2017 7

ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТТЭЙ ХОЛБООТОЙ ХИЙГДСЭН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

Өрсөлдөөний хууль ба Өрсөлдөөний хууль,
бодлогын хэрэгжилт тогтоомжийн хэрэгжилт
2015.11.25-27 өөрчлөлт хийх шаардлага

11/6/2017 2016.01.27-28

Өрсөлдөөний хуулийн
өөрчлөлтийн ерөнхий
чиглэл 2016.11.16-17

8

16| 8 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРЭдГөЛөЭнГ,ЧхИэЙрНэТглӨэЛгӨчӨиГйАнЗАтРөлөө газар

ХУУЛИЙН ӨӨРЧЛӨЛТТЭЙ ХОЛБООТОЙ ХИЙГДСЭН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

2017.06.06 ШӨХТГ Японы Олон улсын хамтын
ажиллагааны байгууллага “JICA”–тай
11/6/2017 хамтран “Өрсөлдөөний тухай хууль”-д
нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн
төслийн саналын хэлэлцүүлгийг зохион
байгуулсан.

9

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙГ ӨӨРЧЛӨХ ХУУЛЬ ЗҮЙН
БОЛОН ПРАКТИК ХЭРЭГЦЭЭ ШААРДЛАГА

11/6/2017 10

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 917

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөрЛсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэгУлУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛЬД ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛАХ
ШААРДЛАГА

Хууль зүйн үндэслэл, • “Монгол Улсын хууль тогтоомжийг 2020 он хүртэл
шаардлага боловсронгуй болгох үндсэн чиглэл”-ийн 22-т
“Өрсөлдөөний тухай хуулийг хэрэгжүүлэх явцад
тулгамдаж байгаа бэрхшээлийг шийдвэрлэх, уг хуулийг
зах зээлийн эдийн засгийн харилцааг зохицуулах суурь
хууль болгон өөрчлөн шинэчлэх”

• “Монгол Улсын засгийн газрын 2016-2020 оны үйл
ажиллагааны хөтөлбөр”-ийн 2.13-т “Зах зээл дэх
шударга өрсөлдөөнийг дэмжиж, хэрэглэгчийн эрх ашгийг
хамгаалах хууль, эрх зүйн орчинг сайжруулна”

11/6/2017 11

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛЬД ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛАХ
ШААРДЛАГА

Хууль зүйн үндэслэл, • Олон Улсын Валютын сангаас Монгол Улстай
шаардлага хамтран хэрэгжүүлж байгаа “Өргөтгөсөн
санхүүжилтийн хөтөлбөр”-ийн хүрээнд
Дэлхийн банк, Японы Олон Улсын хамтын
ажиллагааны байгууллага “ЖАЙКА-аас хамтран
хэрэгжүүлэх “Эдийн засгийн бодлогын
удирдлагыг дэмжих хөгжлийн зээлийн
матриц”-ын 3.55-д Өрсөлдөөний тухай хуулийг
шинэчлэн найруулах хуулийн төслийг Улсын Их
Хуралд өргөн мэдүүлэх тухай заасан байна.

11/6/2017 12

| 1810 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРЭдГөЛөЭнГ,ЧхИэЙрНэТглӨэЛгӨчӨиГйАнЗАтРөлөө газар

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛЬД ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛАХ
ШААРДЛАГА

Хэрэгжүүлэхэд хүндрэлтэй • Хэт өндөр үнэ
зохицуулалт • Давамгай байдлыг урьдчилан

Зарим зохицуулалт дутуу тогтоодог
/хуулийн хийдэл/
• Хяналт шалгалт хийх процесс дутуу
Зарим харилцааг хуулиар • Өрсөлдөөний тухай хуулийн хүрээнд
зохицуулах боломжгүй
байдал үүсдэг хийсэн хяналт шалгалтын үр дүнгийн
талаар эцсийн шийдвэрийг улсын
байцаагч дангаараа гаргадаг.

• Давамгай байдалтай бус аж ахуй
эрхлэгчийн нэгдэн, нийлэх

• Өршөөлийн хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх

11/6/2017 13

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛЬД ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛАХ
ШААРДЛАГА

Шударга өрсөлдөөн, • Байгууллагын статус, шийдвэр гаргах
хэрэглэгчийн төлөө газрын процесс, зохион байгуулалт оновчгүй

бүтэц,зохион байгуулалт • Орон нутагт үйл ажиллагаа явуулж
байгаа аж ахуй эрхлэгчийг хянах
боломж хязгаарлагдмал

Олон Улсын байгууллагын • НҮБ-ын Худалдаа хөгжлийн бага
зөвлөмж хурлын мэргэжлийн Шинжээчдийн
зөвлөмж

• Японы Шударга худалдааны хорооны
зөвлөмж

11/6/2017 14

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 1119

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөЛрсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэУглУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ХУУЛИЙН ТӨСӨЛ БАТЛАГДСАНЫ ДАРАА ҮҮСЧ БОЛОХ
НИЙГЭМ, ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮР ДАГАВАР

11/6/2017 15

НИЙГЭМ, ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮР ДАГАВАР

Өрсөлдөөний асуудал Хамтын удирдлагын Засгийн газраас хараат бусаар
эрхэлсэн байгууллагын чиг зарчмаар эцсийн бие дааж үйл ажиллагаа
үүрэг, эрхлэх асуудал, бүрэн
эрх зохистой түвшинд хүрнэ. шийдвэрийг гаргадаг явуулах нөхцөл нь бүрдэнэ.
тогтолцоо бий болно.

ХУУЛИЙН ТӨСӨЛ БАТЛАГДСАНААР ДАРААХ
ЭЕРЭГ ҮР ДҮН ГАРНА

| 2102 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРЭдГөЛөЭнГ,ЧхИэЙрНэТглӨэЛгӨчӨиГйАнЗАтРөлөө газар

НИЙГЭМ, ЭДИЙН ЗАСГИЙН ҮР ДАГАВАР

Аж ахуй эрхлэгчид зах Бизнесийн орчин сайжирч
зээлд шударгаар өрсөлдөх эдийн засагт эерэг нөлөө
үзүүлж гадаадын хөрөнгө
нөхцөл бүрдэнэ.
оруулалт нэмэгдэнэ

ХУУЛИЙН ТӨСӨЛ БАТЛАГДСАНААР ДАРААХ
ЭЕРЭГ ҮР ДҮН ГАРНА

ХУУЛИЙН ТӨСЛИЙН САНАЛД ТУСГАГДСАН ШӨХТГ-ЫН

СТАТУС, ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТТАЙ ХОЛБОГДОХ ӨӨРЧЛӨЛТИЙН
ТАНИЛЦУУЛГА

11/6/2017 18

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 1231

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөЛрсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэУглУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ХОРООНЫ ЗОХИОН БАЙГУУЛАЛТ

УИХ

ХОРОО

ОРОН ТООНЫ ХОРООНЫ ОРОН ТООНЫ БУС
ГИШҮҮН-2 ДАРГА ГИШҮҮН-4

АЖЛЫН АЛБА ОРОН НУТАГ
ДАХЬ АЛБА

Хороо нь хамтын удирдлагын зарчмаар ажиллах бөгөөд дарга, зургаан гишүүний бүрэлдэхүүнтэй байна.

ХОРООНЫ ЭРХ ЗҮЙН БАЙДАЛ

УИХ

Хорооны дүрмийг Хороо үйл
батлана. ажиллагаагаа жил бүр

тайлагнана.

ШУДАРГА
ӨРСӨЛДӨӨН,
ХЭРЭГЛЭГЧИЙН

ХОРОО

| 2124 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

Шударга өрсХөЭлРШЭдУГөЛДөЭнАГ,РЧхГИАэЙрНӨэТРглӨСэЛӨгӨчЛӨиДГйАӨнЗӨАтНРөлөө газар

Улсын ерөнхий байцаагч, улсын
ахлах байцаагч, улсын байцаагч

ажиллана.

ХОРОО

Орон нутагт улсын ахлах
байцаагч, улсын байцаагч

ажиллана

Хуульд заасан үндсэн чиг үүрэг, бүрэн эрхээ аливаа этгээдээс
хараат бусаар бие даан хэрэгжүүлнэ.

21

ХУРАЛДААНЫ БҮРЭЛДЭХҮҮН

ХОРОО НЬ Дарга, орон тооны-2, орон тооны бус-4 гишүүнтэй

ХОРООНЫ Хорооны дарга, орон тооны хоёр гишүүнд тус бүр нэг хүний нэрийг
ГИШҮҮДИЙГ Улсын Их Хурлын дарга, орон тооны бус дөрвөн гишүүнд Улсын Их
Хурлын Эдийн засгийн байнгын хороо хоёр хүн, Хууль зүйн байнгын
ТОМИЛОХ хороо, Үндэсний хөгжлийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн тус
бүр нэг хүний нэр дэвшүүлж, Улсын Их Хурлаас томилно.
ХОРООНЫ
ДАРГА Эдийн засаг, эрх зүйн аль нэг чиглэлээр мэргэжил эзэмшсэн,
мэргэжлээрээ 15-аас доошгүй жил ажилласан, төрийн байгууллагад 10-
ХОРООНЫ аас доошгүй жил ажилласан байх
ГИШҮҮН
Эдийн засаг, эрх зүйн аль нэг чиглэлээр мэргэжил эзэмшсэн,
мэргэжлээрээ 10-аас доошгүй жил, үүнээс төрийн байгууллагад 8-аас
доошгүй жил ажилласан байх

22

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 1253

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөЛрсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэУглУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ХОРООНЫ ХУРАЛДААН Хуралдаанаас
TEXTгаргасан
Хорооны шийдвэр
гаргах хэлбэр шийдвэр

ХУРАЛДААН ТОГТООЛ

Хуралдаан сард нэгээс доошгүй удаа болох бөгөөд хуралдааны дэгийг хороо тогтооно.

ХОРООНЫ АЖЛЫН АЛБА

• Хорооны ажлын албаны Ажлын албаны хяналт
өдөр тутмын үйл шалгалт хийх чиг үүрэг
ажиллагааг удирдан бүхий нэгжийн албан
зохион байгулах чиг хаагчийн эрхтэй байна.
үүргийг хэрэгжүүлнэ.

Ажлын албаны дарга • Улсын байцаагч

Ажлын албаны үйл ажиллагаа, бүтэц, зохион байгуулалт, орон тооны дээд хязгаарыг
Хорооны дүрмээр зохицуулна.

| 2146 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

Шударга өрсХөЭлРШЭдУГөЛДөЭнАГ,РЧхГИАэЙрНӨэТРглӨСэЛӨгӨчЛӨиДГйАӨнЗӨАтНРөлөө газар

УЛСЫН БАЙЦААГЧИЙН ЭРХ ҮҮРЭГ

Өрсөлдөөний тухай Зөрчлийн тухай Өрсөлдөөний тухай Хяналт шалгалтын
хууль тогтоомжийн хуулийн 10.7 дугаар хууль тогтоомж явцад зөрчлийн ул мөр,
хэрэгжилтэд хяналт зүйлийн 6-д заасан зөрчсөн нь нотлох баримт олох,
тавих, зөрчлийн хэрэг зөрчлийг шалган Хорооноос гаргасан зөрчлийн талаарх ач
бүртгэлт явуулах, шийдвэрлэх шийдвэрээр холбогдол бүхий бусад
зөрчил шалгах болон тогтоогдсон аж ахуй байдлыг тодруулах
хяналт шалгалт хийх эрхлэгчид зорилгоор шалгагдаж
саналаа Хорооны захиргааны шийтгэл байгаа этгээдийн бие,
даргад тавьж ногдуулах албан тасалгаа,
шийдвэрлүүлэх үйлдвэрийн газар,
агуулах болон бичиг
баримт, компьютер, эд
зүйлд үзлэг хийх,
шаардлагатай баримт
материал, эд зүйлийг түр
хураан авах

АНХААРАЛ ХАНДУУЛСАНД БАЯРЛАЛАА

АНХААРАЛ ХАНДУУЛСАНД БАЯРЛАЛАА 26

11/6/2017

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 1275

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөЛрсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэУглУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ТӨСӨЛД
ТУСГАГДСАН ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ЗОХИЦУУЛАЛТТАЙ
ХОЛБОГДОХ ӨӨРЧЛӨЛТҮҮДИЙН ТАНИЛЦУУЛГА

Илтгэгч: Ц.Тэрбиш ШӨХТГ-ын ӨБЗГ-ын дарга

Агуулга

Өрсөлдөөний тухай ерөнхий ойлголт
Өрсөлдөөний тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн
саналд тусгагдсан өрсөлдөөний зохицуулалтын өөрчлөлт, шинэчлэлтийн хандлага

- зүй ёсны монополь болон давамгай байдалтай аж ахуйн эрхлэгчийг тогтоох
- нэгдэн нийлэх, хуваах тусгаарлах
- өрсөлдөөнийг хязгаарласан хэлцэл, тохиролцоо
- өрсөлдөөнд харш үйл ажиллагаа
- өрсөлдөөнийг хязгаарласан төрийн захиргааны байгууллагын шийдвэр,

төрийн бус байгууллагын үйл ажиллагаа
- бусад хуулиудын өөрчлөлт

| 18 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

26

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРЭдГөЛөЭнГ,ЧхИэЙрНэТглӨэЛгӨчӨиГйАнЗАтРөлөө газар

ӨРСӨЛДӨӨН

ӨРСӨЛДӨӨН

3 САЯ ХЭРЭГЛЭГЧ

ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ЭРХИЙГ ХАМГААЛГАХ ТУХАЙ ХУУЛИАС:
3 ДУГААР ЗҮЙЛ.
3.1.1. “ХЭРЭГЛЭГЧ” ГЭЖ БАРАА, АЖИЛ, ҮЙЛЧИЛГЭЭГ ҮЙЛДВЭРЛЭЛ, АЖ АХУЙН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ БУС
ЗӨВХӨН ХУВИЙН БОЛОН ГЭР БҮЛ АХУЙН ХЭРЭГЦЭЭГЭЭ ХАНГАХАД ЗОРИУЛАН ЗАХИАЛЖ, ХУДАЛДАН
АВЧ, ҮЙЛЧЛҮҮЛЖ БАЙГАА, ЭСХҮЛ ХЭРЭГЛЭЖ БАЙГАА ХУВЬ ХҮНИЙГ” ХЭЛНЭ.
ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИАС:
4 ДҮГЭЭР ЗҮЙЛ.
4.1.4.“өрсөлдөгч” гэж тухайн төрлийн бараа бүтээгдэхүүний зах зээлд нийлүүлэлт,
борлуулалт хийж байгаа аж ахуй эрхлэгчийг;

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 19

27

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөЛрсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэУглУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ӨРСӨЛДӨӨН

ТЕХНОЛОГИ ҮНЭ

ЧАНАР

СОНГОЛТ БИЙ БОЛДОГ

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИАС:

1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт
“1.1.Энэ хуулийн зорилт нь аж ахуй эрхлэгчийн зах зээлд шударгаар өрсөлдөх нөхцөлийг
бүрдүүлэх, зах зээлд ноёлох болон өрсөлдөөнд харш аливаа үйл ажиллагаанаас урьдчилан
сэргийлэх, хориглон хязгаарлах, өрсөлдөөнийг зохицуулах байгууллагын эрх зүйн үндсийг
тодорхойлж, тэдгээртэй холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино” ГЭЖ ТОДОРХОЙЛСОН.

Өрсөлдөөний тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт
оруулах тухай хуулийн төслийн саналд
тусгагдсан өрсөлдөөний зохицуулалтын
өөрчлөлт, шинэчлэлтийн хандлага

| 2280 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРЭдГөЛөЭнГ,ЧхИэЙрНэТглӨэЛгӨчӨиГйАнЗАтРөлөө газар

ЗҮЙ ЁСНЫ МОНОПОЛЬ БАЙДАЛТАЙ АЖ АХУЙ
ЭРХЛЭГЧИЙГ ТОГТООХ

Хүчин төгөлдөр 5 дугаар зүйл.
Өрсөлдөөний 5.1.Тухайн бараа бүтээгдэхүүний зах зээлд нийлүүлэлт хийж байгаа нэг этгээд
тухай хууль байхад л нийгмийн дундаж зардал хамгийн бага байх боломжтой зах зээлд
Өрсөлдөөний үйл ажиллагаа явуулж байгаа аж ахуй эрхлэгчийг зүй ёсны монополь
байдалтай гэж үзнэ.
тухай хуулийн
нэмэлт өөрчлөлтийн 5 дугаар зүйл.
“5.1. Өрсөлдөгч аж ахуй эрхлэгч нэвтрэн ороход хууль, эдийн засаг, техник,
төсөл, санал технологийн хувьд боломжгүй, хязгаарлагдмал зах зээлд дангаараа үйл ажиллагаа
явуулж байгаа аж ахуй эрхлэгчийг зүй ёсны монополь байдалтай гэж үзнэ.”

ЗҮЙ ЁСНЫ МОНОПОЛЬ БОЛОН ДАВАМГАЙ
БАЙДАЛТАЙ АЖ АХУЙ ЭРХЛЭГЧИЙГ ТОГТООХ

Өрсөлдөөний тухай 15 дугаар зүйл.
хуулийн шинэчилсэн 15.1.6.зах зээлд зүй ёсны монополь байдалтай аж ахуй эрхлэгчийг судлан
найруулгын төсөл тогтоох, нийтэд зарлах, үйл ажиллагаанд нь хуульд заасан хяналт тавих;
15 дугаар зүйл.
15.1.7.энэ хуулийн 15.1.6-д зааснаас бусад аж ахуй эрхлэгчийн зах зээлд эзлэх
хувийг урьдчилан судлан тогтоох шаардлагагүй бөгөөд хяналт шалгалт хийх,
зөрчил шалган шийдвэрлэх явцдаа тухайн жилд тухайн аж ахуй эрхлэгчийн
холбогдох зах зээлд эзлэх хувь ямар байсныг судлан тогтоох;

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 2219

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөЛрсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэУглУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ДАВАМГАЙ БАЙДАЛТАЙ АЖ АХУЙ ЭРХЛЭГЧИЙГ
ТОГТООХ

Давамгай байдлыг урьдчилан тогтоосноор гарч байгаа хүндрэл:
• Аж ахуй эрхлэгчид давамгай байдлыг таатай хүлээн авдаггүй, үүнтэй

холбоотой шүүхийн маргаан үүсэх нь олонтой болсон.
• Давамгай байдалтай эсэхийг нэгэнт тогтоосон тохиолдолд мэдээллийг жил

бүр тогтмол шинэчлэх замаар баталгаажуулах шаардлагатай болдог.
• Хүний нөөцийн боломж хязгаарлагдмал.
• Хяналт шалгалтын явцад давамгай байдлыг тогтоох нь олон улсын нийтлэг

хандлага байдаг.
Шүүхийн практик:
• 2015-2017 онд давамгай байдалтай холбоотой нийт 6 гомдол, маргаан

шүүхээр шийдэгдсэн.
• Банкууд
• Нефтийн компаниуд
• “Эс Би Эс Эйч Ди” ХХК гэх мэт.

АЖ АХУЙ ЭРХЛЭГЧ ЗАХ ЗЭЭЛ ДЭХ ДАВАМГАЙ
БАЙДЛАА ХУУЛЬ БУСААР АШИГЛАХ

Хүчин төгөлдөр 7 дугаар зүйл.
Өрсөлдөөний 7.1.2.бараа бүтээгдэхүүнд үндэслэлгүйгээр хэт өндөр үнэ тогтоох;
тухай хууль

Өрсөлдөөний тухай 7 дугаар зүйл.
хуулийн шинэчилсэн “7.1. Аж ахуй эрхлэгч зах зээл дэх давамгай байдлаа ашиглан дараахь үйл
найруулгын төсөл ажиллагаа явуулахыг хориглоно:”

“7.1.11. бараа бүтээгдэхүүн борлуулахдаа түүний иж бүрдэлд ороогүй бараа
Бүтээгдэхүүн дагалдуулсан нь бусад аж ахуй эрхлэгчийн хэвийн үйл ажиллагаа,
зах зээлд эзлэх хувь, борлуулалт зэрэгт нөлөөлсөн буюу нөлөөлж болзошгүй бол;”

| 3202 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРдЭөГЛөЭнГ,ЧхИэЙрНэгТлӨэЛгӨчӨийГАнЗАтөРлөө газар

НЭГДЭН НИЙЛЭХ, ХУВААХ ТУСГААРЛАХ

Өрсөлдөөний тухай 8.1.Аж ахуй эрхлэгч бусад аж ахуй эрхлэгчтэй нэгдэх, нийлэх замаар өөрчлөн
хуулийн шинэчилсэн байгуулагдах, бусад аж ахуй эрхлэгчийн хувьцааг худалдан авсан үр дүнд Компанийн
найруулгын төсөл тухай хуульд заасан хяналтын багцыг эзэмших, эсхүл дангаар болон нэгдмэл
сонирхолтой этгээдийн хамт хамгийн их энгийн хувьцаа эзэмших тохиолдолд
Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооноос урьдчилан зөвшөөрөл авна.

8.3.Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо энэ хуулийн 8.1-д заасан зөвшөөрөл хүссэн
хүсэлтийг хүлээн авснаас хойш 30 хоногийн дотор хянаж зөвшөөрсөн, эсхүл татгалзсан
дүгнэлт гаргана. Энэ хугацааг 30 хүртэл хоногоор сунгаж болох бөгөөд шаардлагатай
тохиолдолд нэмэлт мэдээлэл гаргуулж болно.

Тайлбар:
Хуулийн төслийн 8.2, 10.1-д тус тус зөвшөөрөл аваагүй нэгдэж, нийлсэн гэрээ, хэлцлийг
болон зүй ёсны монополь, давамгай байдлаа хууль бусаар ашигласан зөрчлийг давтан
гаргасан аж ахуй эрхлэгчийг хуваах, тусгаарлах Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн
Хорооны шийдвэр, хүсэлтийг үндэслэн шүүх шийдвэрлэнэ.

11

Өрсөлдөөний тухай ӨРСӨЛДӨӨНД ХАРШ ХЭЛЦЛИЙГ
хуулийн шинэчилсэн ХОРИГЛОХ
найруулгын төсөл
11 дүгээр зүйл.
“11.1.Аж ахуй эрхлэгчийн байгуулсан дараахь агуулга бүхий гэрээ, хэлцэл нь өрсөлдөөнийг
хязгаарлах тул хориглох ба энэ хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцно:”

“11.2.Аж ахуй эрхлэгчийн байгуулсан дараахь гэрээ, хэлцэл нь өрсөлдөөнийг хязгаарлах
нөхцөлийг бүрдүүлсэн буюу бүрдүүлж болзошгүй нь тогтоогдсон бол хориглоно:”

“11.4.Энэ хуулийн 11.1, 11.2-т заасан гэрээ, хэлцлийг хийсэн аж ахуй эрхлэгчийн үйлдэл,
үйл ажиллагааг дагаж гүйцэтгэсэн бол өрсөлдөөнийг хязгаарлах гэрээ, хэлцлийг дэмжиж
оролцсон гэж үзэж хориглох ба энэ хуулийн 11.1, 11.2-т заасныг зөрчсөн аж ахуй эрхлэгчтэй
нэгэн адил авч үзэж хариуцлага хүлээлгэнэ.”

Тайлбар:

- (картель) гэсэн гадаад нэр, томъёоноос татгалзсан,
- өрсөлдөөнийг хязгаарласан гэрээ, хэлцэл хүчин төгөлдөр бус байх, өрсөлдөөнийг хязгаарлах

нөхцөлийг бүрдүүлсэн, бүрдүүлж болзошгүй байдал, тэдгээрийг хэрхэн тогтоож шийдвэрлэх,
- “өрсөлдөөнийг хязгаарласан аж ахуй эрхлэгчийн үйлдэл, үйл ажиллагааг дагаж

гүйцэтгэсэн” гэсэн шинэ ойлголтуудыг бий болгож, илүү тодорхой болгосон.

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 2331

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөЛрсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэУглУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ӨРСӨЛДӨӨНД ХАРШ ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА

Хүчин төгөлдөр 12 дугаар зүйл.
Өрсөлдөөний 12.1.Аж ахуй эрхлэгч өрсөлдөөнийг хязгаарлахад чиглэсэн дараахь үйл
тухай хууль ажиллагаа явуулахыг хориглоно:

Өрсөлдөөний тухай 12 дугаар зүйл.
хуулийн шинэчилсэн “12.1. Аж ахуй эрхлэгчийн дараахь үйл ажиллагаа өрсөлдөөнд харшлах
найруулгын төсөл тул хориглоно.”

Жишээ:

Парлел импорт (Барааны тэмдэг ба дестрибютерийн худалдаа)

Манай Улсын зах зээлд дотоодын үйлдвэрлэлийн бус импортын
бараа, бүтээгдэхүүн зонхилдог. Үүнтэй холбоотой гадны орнуудаас
бараа, бүтээгдэхүүнийг гэрээт борлуулагчийн эрх авч, түүнийг
дангаар эзэмшихийг хүсдэг. Улмаар барааны тэмдэгийн, түүнчлэн
зах зээлд эзлэх байр суурийн маргаан ихээр үүсдэг.

- Гэрлийн чийдэн
- Дарс
- Үсний будаг гэх мэт.

Явган зорчигч болон тээврийн хэрэгсэл хууль, замын хөдөлгөөний
аюулгүй байдлын дүрэмд заасны дагуу зөвшөөрсөн ногоон гэрлээр
зорчиж, харин улаан гэрлээр уулзвар нэвтэрсэн тохиолдолд
хариуцлага хүлээдэг. Гэтэл өрсөлдөөний зөрчлийн хувьд шүүхийн
практикт одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа Өрсөлдөөний
тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийг хэрэглэхдээ тухайн хууль зөрчсөн
үйлдлээс гадна өрсөлдөөнийг хязгаарласан хууль зүйн үр
дагаварыг нотлохыг шаардах тохиолдол түгээмэл гарч байна.

| 3224 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРЭдГөЛөЭнГ,ЧхИэЙрНэТглӨэЛгӨчӨиГйАнЗАтРөлөө газар

ӨРСӨЛДӨӨНИЙГ ХЯЗГААРЛАСАН ТӨРИЙН
ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА, АЛБАН
ТУШААЛТНЫ ШИЙДВЭР

Өрсөлдөөний тухай 4 дүгээр зүйл.
хуулийн шинэчилсэн 4.1.4.“Захиргааны байгууллага” гэж Захиргааны ерөнхий хуулийн 5 дугаар
найруулгын төсөл зүйлд заасныг;

ӨРСӨЛДӨӨНИЙГ ХЯЗГААРЛАСАН ТӨРИЙН
ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА, АЛБАН
ТУШААЛТНЫ ШИЙДВЭР

 УИХ-ын харъяа байгууллагууд /Монгол банк, Санхүүгийн зохицуулах
хороо гэх мэт/

 Аймаг, нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурал

 Захиргааны чиг үүргийг гэрээний үндсэн дээр гүйцэтгэж байгаа
этгээдийн өрсөлдөөнийг хязгаарласан шийдвэр гэх мэт хамаардаг
болно.

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 2353

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөЛрсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэУглУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ӨРСӨЛДӨӨНИЙГ ХЯЗГААРЛАСАН ТӨРИЙН
БУС БАЙГУУЛЛАГЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА

15 дугаар зүйл.
15.1.15. ашгийн төлөө бус хуулийн этгээд, хуулийн этгээдийн эрхгүй
байгууллагыг аж ахуй эрхлэгчтэй адилтган үзэж энэ хуулийн үйлчлэлд
хамруулах талаар шийдвэр гаргах;
Тайлбар:
Төрийн бус байгууллага, мэргэжлийн холбоод эсвэл хуулийн этгээдийн
эрхгүй этгээд нь өвөрмөц онцлогтой байх ба өрсөлдөөнд харш шийдвэр
гаргах, гаргахад оролцох, зарим тохиолдолд гардан зохион байгуулах
боломжтой байдаг. Иймд тусгайлсан зохицуулалтыг тусгасан.

БУСАД ХУУЛИУДЫН ӨӨРЧЛӨЛТ,
ШИНЭЧЛЭЛТ

Өрсөлдөөний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн
хамт дараахь хуулиудын нэмэлт өөрчлөлтийн төсөл
боловсруулагдсан. Үүнд:
- Зөрчлийн тухай хууль,
- Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хууль,
- Банкны тухай хууль,
- Төрийн хяналт шалгалтын тухай хууль,
- Компанийн тухай хууль,
- Аж ахуйн үйл ажиллагааны тухай хууль,
- Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн тухай хууль.

| 26 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

34

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРЭдГөЛөЭнГ,ЧхИэЙрНэТглӨэЛгӨчӨиГйАнЗАтРөлөө газар

ЗӨРЧИЛ ШАЛГАН ШИЙДВЭРЛЭХ ТУХАЙ
ХУУЛЬД НЭМЭЛТ ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛАХ

/2017 оны 7 дугаар сарын 1-ээс хүчин төгөлдөр
хэрэгжиж эхэлсэн/

1.9 дүгээр зүйл.
14. Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны эрх бүхий албан тушаалтан Зөрчлийн тухай
хуулийн 10.7 дугаар зүйлд заасан зөрчлийг шалгахад энэ зүйлд заасан тусгай журмыг
баримтлан хэрэг бүртгэлтийн ажиллагаа явуулна.

Тайлбар:
- Захиргааны зөрчлийн хэрэг бүртгэлтийг 1 жил хүртэл хугацаагаар явуулна. Ингэхдээ
Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны дарга 6 сар, прокурор 1 жил хүртэл хугацаагаар
сунгана.
- Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны эрх бүхий албан тушаалтаны зөрчлийн хэрэг
бүртгэх ажиллагаа явуулахад баримтлах нарийвчилсан журмыг Улсын Ерөнхий прокурор,
Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны дарга хамтран батална.
- Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны эрх бүхий албан тушаалтан зөрчлийн хэрэг
бүртгэлт явуулж, Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо зөрчлийг хянан шийдвэрлэнэ.

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН, ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ХОРОО ЗӨРЧЛИЙГ
ЗӨРЧЛИЙН ТУХАЙ ХУУЛИЙН 9.1 ДҮГЭЭР ЗҮЙЛД ЗААСАН ТУСГАЙ

ЖУРМААР ШАЛГАЖ, ШИЙДВЭРЛЭХ ҮЕ ШАТ

ЭРХ БҮХИЙ АЛБАН ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН, ПРОКУРОР
ТУШААЛТАН ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ХОРОО
Прокурор энэ зүйлийн 22.3-т заасан шийдвэр
ГОМДОЛ Зөрчлийн хэрэг нээж, Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны эрх гарсан хэрэг бүртгэлтийн материалыг ажлын
МЭДЭЭЛЭЛ Прокурорын нэгдсэн бүртгэлд 5 өдрийн дотор хянаж дараахь
бүхий албан тушаалтан зөрчлийн хэрэг бүртгэлт шийдвэрийн аль нэгийг гаргана:
ШИЛЖҮҮЛСЭН бүртгүүлнэ. явуулж, Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн
/ЭБАТ ЗШШМ 8-ийг үйлдэнэ. хороо зөрчлийг хянан шийдвэрлэнэ. - зөрчлийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон
ЗӨРЧЛӨӨ шийдвэрийг хэвээр үлдээх;
ИЛЧЛЭН ИРСЭН Прокурор хянаж, бүртгээд дугаар - зөрчлийн хэрэг бүртгэлтэд буцаах, шүүхэд
шилжүүлэх, эрүүгийн хэрэг бүртгэлтийн хэрэг
ИЛРҮҮЛСЭН олгоно/ нээхээр холбогдох байгууллага, албан
/удирдамжтай тушаалтанд шилжүүлэх, эсхүл эрүүгийн хэрэг
- Бүртгэнэ Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны эрх үүсгэж яллагдагчаар татах.
шалгалт/
Өрсөлдөөн – 60+30 хоног - Удирдлага бүхий албан тушаалтан зөрчлийн хэрэг бүртгэлтийн Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны
хуваарилна эрх бүхий албан тушаалтан прокурорын
Бусад – 30+30 хоног зөрчлийн хэрэг бүртгэлтэд буцаах тухай
ажиллагааг хийж дуусмагц тухайн асуудлыг хэрхэн шийдвэрийг үндэслэлгүй гэж үзвэл тухайн
нэгжийн дээд шатны прокурорт тайлбараа
Зөрчлийн хэрэг нээсний дараа: шийдвэрлэх талаар дүгнэлт үйлдэж ажлын таван даруй хүргүүлнэ.

Хугацаа: 1 жил+6 сар+1жил=2.6 жил өдрийн дотор Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны
эрх бүхий албан тушаалтаны тайлбарыг дээд
- Гомдол, мэдээллийг хүлээн авах, бүртгэх шатны прокурор ажлын 3 өдрийн дотор
хянаж шийдвэрлэх бөгөөд уг шийдвэрт
/ЗШША-1/, хорооны даргад танилцуулж Хорооны гомдол гаргахгүй.

- зөрчлийн хэрэг бүртгэлтийг хуульд заасан хуралдаанаар хэлэлцүүлэх зөвшөөрөл авна.

үндэслэл, журмын дагуу удирдамжтай,

удирдамжгүй явуулах,

- үзлэг хийх,

- шинжилгээнд зориулж хэв загвар, дээж авах, Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны эрх
бүхий албан тушаалтны дүгнэлтийг Шударга
шинжилгээ хийх /ЗШША-10/, өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо авч хэлэлцээд
дараахь шийдвэрийн аль нэгийг гаргана:
- мэдэгдэх хуудсаар дуудан ирүүлэх,
- хууль зөрчсөн тухай шийдвэр гаргаж, хуульд
- мэдүүлэг авах, заасан шийтгэл ногдуулахыг зөрчлийн хэрэг
бүртгэлтийн эрх бүхий албан тушаалтанд даалгах;
- тайлбар, тодруулга, баримт материал - захиргааны шийтгэлээс хөнгөлөх;

гаргуулан авах, - зөрчил гаргаагүйд тооцож зөрчлийн хэргийг
хэрэгсэхгүй болгох.
Эсхүл - шинжээч томилж, шинжилгээ хийлгэх /ЗШША-

- Хялбаршуулсан 11/;

журмаар шийдвэрлэх; - орчуулагч, хэлмэрч томилох /ЗШША-18/

- хүсэлт хүлээн авах, татгалзах /ЗШАА 13, 14,

- Хүлээн авахаас 15/,

татгалзах; - эд хөрөнгө битүүмжлэх,

- Харъяаллын дагуу - хэргийн материалтай оролцогчдыг

танилцуулах /ЗШАА 5, 6/,

шилжүүлэх. -Шалгаж дуусгаад:
- Зөрчлийн хэргийг хэрэгсэхгүй болгох /ЗШША-
16/, ТАЙЛБАР:
-Шийтгэл ногдуулах /ЗГ-ийн 2017 оны 194 Зөрчлийн хэрэг бүртгэлтийн шийдвэрээс бусад
дүгээр тогтоол/ асуудлаар гаргасан шийдвэрийг прокурорт
- Шийтгэлээс чөлөөлөх /Зөрчлийн тухай хүргүүлэхгүй.
хуулийн 3.2 дугаар зүйл 3 дахь хэсэг/.
-Зөрчлийн хэргийг прокурорт хүргүүлэх тухай
тогтоол /ЗШША-17/

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 27

35

ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
ШудаАрЖгаИЛөЛрсАөГлАдАөНөЫн,БхАэЙрГэУглУэЛгчЛиАйГнА төлөө газар

ЗӨРЧЛИЙН ТУХАЙ ХУУЛЬД НЭМЭЛТ
ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛАХ

/2017 оны 7 дугаар сарын 1-ээс хүчин төгөлдөр
хэрэгжиж эхэлсэн/

Зөрчлийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай хуульд орсон өөрчлөлт. Үүнд:
- уралдаант шалгаруулалт, дуудлага худалдаа, төрийн болон орон нутгийн өмчийн хөрөнгөөр
бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагаанд оролцохдоо бараа бүтээгдэхүүний үнэ,
бусад нөхцөл, шалгуурыг тохиролцох.
- өрсөлдөөнд харш үр дагавар үзүүлэх зар сурталчилгаа явуулах;
- бусдын барааны тэмдэг, шошго, аж ахуй эрхлэгчийн нэр, барааны чанарын баталгааг дур
мэдэн хэрэглэх, барааны оноосон нэр, баглаа боодлыг хуулбарлах зэрэг өмнө нь байсан ч
Зөрчлийн тухай хуульд Өрсөлдөөний тухай хуулиас зөрүүтэй, орхигдсон зохицуулалтуудыг тусгасан.
- бусад найруулга болон нэр, томъёоны өөрчлөлтүүд орсон.

ЗАХИРГААНЫ ШИЙТГЭЛЭЭС
ЧӨЛӨӨЛӨХ

28 дугаар зүйл. Захиргааны хариуцлагаас чөлөөлөх
“28.1.Энэ хуулийн 11.1-11.3-т заасныг зөрчсөн аж ахуй эрхлэгч тухайн
зөрчлийг Хороо шалгаж эхлэхээс өмнө энэ тухайгаа сайн дураараа илчилж,
зөрчлөө хүлээн зөвшөөрсөн тохиолдолд хамгийн түрүүнд илчилсэн аж ахуй
эрхлэгчийг энэ хуульд заасан захиргааны хариуцлагаас100 хувь чөлөөлнө.
“28.2.Энэ хуулийн 11.1-11.3-т заасныг зөрчсөн аж ахуй эрхлэгч тухайн
Зөрчлийг Хороо шалгаж эхэлснээс хойш сайн дураараа зөрчлөө хүлээн
зөвшөөрсөн тохиолдолд хамгийн түрүүнд илчилсэн аж ахуй эрхлэгчийг
энэ хуульд заасан захиргааны хариуцлагаас 50 хувь чөлөөлнө.”

| 3268 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН
Шударга өрсХөЭлРЭдГөЛөЭнГ,ЧхИэЙрНэТглӨэЛгӨчӨиГйАнЗАтРөлөө газар

Япон улсын өршөөлий хөтөлбөрийн 27
хэрэгжилтийн байдал /2007 оноос хойш/

109

Өршөөлийн хөтөлбөр хэрэгжсэн нийт
Өршөөлийн хөтөлбөр хэрэглээгүй,
хариуцлага ногдуулсан

АНХААРАЛ ХАНДУУЛСАНД
БАЯРЛАЛАА

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 2397

ШудаЯрПгОаНөЫрсОөЛлОдөНөУнЛ, СхЫэрНэгХлАэгМчТиЫйнНтөлөө газар
АЖИЛЛАГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА

ТӨСӨЛ

БАТЛАВ: БАТЛАВ:
МОНГОЛ УЛСЫН ХУУЛЬ ЗҮЙ, ДОТООД
ШАДАР САЙД ХЭРГИЙН САЙД

Ө.ЭНХТҮВШИН Ц.НЯМДОРЖ

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН
ТӨСЛИЙН ҮЗЭЛ БАРИМТЛАЛ

Нэг.Хуулийн төсөл боловсруулах үндэслэл, шаардлага

Өрсөлдөөний тухай хуулийн төслийг боловсруулах дараах хууль зүйн болон практик
шаардлага байна. Үүнд:

1.1.Хууль зүйн үндэслэл, шаардлага

Монгол Улсын Их хурлын 2017 оны 11 дүгээр тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын хууль
тогтоомжийг 2020 он хүртэл боловсронгуй болгох үндсэн чиглэл”-ийн 22-т “Өрсөлдөөний
тухай хуулийг хэрэгжүүлэх явцад тулгамдаж байгаа бэрхшээлийг шийдвэрлэх, уг хуулийг
зах зээлийн эдийн засгийн харилцааг зохицуулах суурь хууль болгон өөрчлөн шинэчлэх”
гэж, Монгол Улсын Их Хурлын 2016 оны 45 дугаар тогтоолоор баталсан “Монгол Улсын
засгийн газрын 2016-2020 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр”-ийн 2.13-т “Зах зээл дэх
шударга өрсөлдөөнийг дэмжиж, хэрэглэгчийн эрх ашгийг хамгаалах хууль, эрх зүйн орчинг
сайжруулна” гэж тус тус заасан нь хуулийн төсөл боловсруулах хууль зүйн үндэслэл болно.

1.2.Практик үндэслэл, шаардлага

Зах зээлийг чөлөөт, шударга өрсөлдөөний зарчмаар хөгжүүлэх, дэлхийн бусад улс
орнуудын хөгжлийн нийтлэг жишигт нийцүүлэн 1993 онд Монгол Улсын Их Хурлаас “Шударга
бус өрсөлдөөнийг хориглох тухай” хуулийг батлан гаргажээ. Улс орны гадаад, дотоод орчин
нөхцөл, нийгэм, эдийн засгийн өөрчлөлттэй холбоотойгоор 2010 онд Өрсөлдөөний тухай
хуулийг шинэчлэн баталж мөрдүүлсэн нь өнөөдрийг хүртэл хүчин төгөлдөр үйлчилж байна.

Улс орны эдийн засаг эрчимтэй хөгжиж, зах зээлийн харилцаа гүнзгийрэхийн хэрээр
одоогийн мөрдөгдөж байгаа Өрсөлдөөний тухай хуулийг шинэчлэх, зохицуулалтыг өөрчлөх
зайлшгүй шаардлага тулгарч байна. Тухайлбал,

1. Өнөөдрийн байдлаар Өрсөлдөөний тухай хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангах
байгууллага нь Засгийн газрын харьяа байгууллага тул Засгийн газрын бүтцийн бусад
байгууллагуудаас гаргасан өрсөлдөөнд харш аливаа шийдвэрт хяналт тавих боломж
хязгаарлагдмал, хараат бусаар бие даан үйл ажиллагаа явуулдаг байх, удирдлага, боловсон
хүчин нь мэргэшсэн тогтвортой байх талаар тавигддаг олон улсын нийтлэг шаардлагад
нийцэхгүй байна. Үүнийг дагаад хуулийн хэрэгжилт сул байгаа нь ажиглагддаг. Өрсөлдөөний
асуудал эрхэлсэн төрийн байгууллагын хувьд хараат бус бие даасан байдлаар үйл
ажиллагаагаа явуулж гаргасан шийдвэр, хэрэгжүүлсэн үйл ажиллагаагаа бүрэн хариуцдаг
байх эрх зүйн үндсийг бүрдүүлэх нь зүйтэй гэж үзэв.

Тиймээс өрсөлдөөний асуудал эрхэлсэн төрийн байгууллага нь УИХ-аас байгуулагддаг

| 3380 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

Шударга өрсөлШдУөДөнА,РхГэАрӨэгРлСэӨгчЛиДйӨнӨтНөлөө газар

ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ ГАЗАР

хорооны зохион байгуулалттай байхаар хуульчлах чиг баримталж байна. Хороо нь хамтын
шийдвэр гаргах субъект бөгөөд энэ утгаараа гаргаж байгаа шийдвэр нь бодит байдалд
нийцсэн, нийтэд хүлээн зөвшөөрөгдсөн байж чаддаг. Зах зээлийн өрсөлдөөний зохицуулалт
нь аж ахуй эрхлэгчдийн хувийн өмч, бизнесийн нэр хүнд, ашиг орлогын асуудалтай шууд
холбогддог гэдэг утгаараа үнэн бодитой, хуульд нийцсэн шийдвэр гаргахыг шаардаж байдаг.

2. Хууль хэрэглээний явцад зарим зохицуулалтууд тодорхой бус байгаагаас шалтгаалан
шүүхийн шатанд хэргийг хянан шийдвэрлэхэд тодорхой нэг асуудлыг харилцан адилгүй
шийдвэрлэж байна. Тухайлбал, Өрсөлдөөний тухай хуулийн 12.1-т “Аж ахуй эрхлэгч
өрсөлдөөнийг хязгаарлахад чиглэсэн дараах үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно” гэж
заасан хэсэгт тусгагдсан заалтуудыг зөрчсөн тохиолдолд өрсөлдөөнд шууд харшлах
үр дагавар үүсгэнэ гэж үзэн улсын байцаагчийн шийдвэрийг хуулийн хүрээнд гарсан
гэж шийдвэрлэсэн шүүхийн практик байхад тухайн заалтыг зөрчсөнөөс гадна бусдын
өрсөлдөөнд харш хууль зүйн үр дагаврыг нотлохыг нэмж шаардах байдлаар улсын
байцаагчийн шийдвэрийг хүчингүй болгож шийдвэрлэсэн тохиолдол ч байгаа юм.

3. Өрсөлдөөний тухай хуулийн хүрээнд хийсэн хяналт шалгалтын үр дүнгийн талаар
эцсийн шийдвэрийг улсын байцаагч дангаараа гаргаж байгаа нь ихэнх тохиолдолд учир
дутагдалтай байдаг.

Харин зөрчлийг хянан шалгах, хянан шийдвэрлэх эрх бүхий субъектийг зааглан,
улсын байцаагч шийдвэр гаргадаг тогтолцоог халж хамтын удирдлагын зарчмаар эцсийн
шийдвэрийг гаргадаг тогтолцоог бий болгох нь зүйтэй юм. Ингэснээр улсын байцаагч
зөвхөн хянан шалгах эрх, үүргийг хэрэгжүүлэх, харин хянан шийдвэрлэх буюу зөрчил тогтоох
эцсийн шийдвэрийг өрсөлдөөний асуудал эрхэлсэн төрийн байгууллагын хуралдаанаар
шийдвэрлэдэг байхаар хуульчлах чиг баримталж байна.

4. Хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй Өрсөлдөөний тухай хуулиар зах зээлд давамгай
байдалтай гэх аж ахуй эрхлэгчийг урьдчилсан байдлаар тогтоож байгаа нь учир дутагдалтай
буюу зах зээлд оролцогчдын нөхцөл байдал байнга өөрчлөгддөгтэй холбогдуулан бодит
нөхцөл байдалд нийцдэггүй байна.

Учир нь өрсөлдөөнийг бодитоор хязгаарласан эсэхийг тогтооход зах зээлийг удирдах
хэмжээний зах зээлийн хүч буюу давамгай байдалтай байгаа эсэхийг шалгах учир өмнө нь
үүнийг тогтоох шаардлагагүй, зөрчлийг хянан шалгах явцад уг зөрчил үйлдэгдэх үед тухайн
аж ахуй эрхлэгч холбогдох зах зээлд давамгай байдалтай байсан эсэхийг тогтоож байх нь
шударга ёсны зарчимд нийцсэн, бодит үндэслэлтэй болох юм.

5. Хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй Өрсөлдөөний тухай хуулиар “Зөвхөн давамгай
байдалтай хуулийн этгээд бусад этгээдтэй нэгдэн, нийлэх замаар өөрчлөн байгуулагдах,
эсхүл ижил төрлийн бараа бүтээгдэхүүн борлуулдаг өрсөлдөгч компанийн энгийн хувьцааны
20-оос дээш, давуу эрхийн хувьцааны 15-аас дээш хувийг худалдан авах, эсхүл харилцан
хамаарал бүхий этгээдтэй нэгдэх, нийлэх тохиолдолд Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн
төлөө газарт өргөдөл гаргах зохицуулалттай. Гэтэл практикт давамгай байдалтай бус
аж ахуй эрхлэгчид нэгдэн нийлсэн тохиолдолд зах зээл дээр хэт төвлөрөл бий болгох
боломжтой байгаа нь одоогийн мөрдөж буй хуульд хуулийн хийдэл байгааг харуулж байна.

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 3319

ШудаЯрПгОаНөЫрсОөЛлдОөНөУнЛ, СхэЫрНэгХлАэгМчиТйЫнНтөлөө газар
АЖИЛЛАГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА

Иймд хуулийн этгээд нь давамгай байдалтай эсэхээсээ үл хамааран нэгдэн, нийлэх,
өрсөлдөгчийн хувьцааг худалдан авах тохиолдолд Өрсөлдөөний асуудал эрхэлсэн төрийн
байгууллагад заавал мэдэгдэн дүгнэлт гаргуулж зөвшөөрөл авдаг байх чиг баримталж
байна.

6. Захиргааны ерөнхий хууль, Зөрчлийн тухай, Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хууль
батлагдсантай холбоотой хууль хоорондын уялдааг хангах шаардлагатай байна. Тухайлбал,
Захиргааны ерөнхий хуулийн 5 дугаар зүйлд одоогийн Өрсөлдөөний тухай хуулийн 13 дугаар
зүйлд хамаарах захиргааны субъектийн хүрээнээс илүү өргөн хүрээгээр тодорхойлсон
байх бөгөөд эдгээр нь бүгд зах зээлийн өрсөлдөөнд нөлөөлөхүйц шийдвэр гаргах бүрэн
боломжтой субъект байх тул уг хуульд нийцүүлэн Өрсөлдөөний тухай хуулийн холбогдох
хэсгийг өөрчлөх чиг баримталж байна.

7. Мөн Нэгдсэн Үндэсний Байгууллагын Худалдаа Хөгжлийн Бага хурлаас олон улсын
түвшинд шударга бус өрсөлдөөнийг хориглох нөхцөлийг бүрдүүлэх, бодлого зохицуулалт,
түүний хэрэгжилтэд заавар зөвлөмж, дүн шинжилгээ хийх зэрэг үйл ажиллагаа явуулах
хүрээнд Монгол Улсын Өрсөлдөөний хууль ба бодлогод 2012 онд дүн шинжилгээ хийж
судалгааны тайлан гаргасан байна. Уг тайланд өрсөлдөөний тухай хууль тогтоомжид
өөрчлөлт оруулах шаардлагатай талаар тусгасан байна.

Японы Олон Улсын хамтын ажиллагааны байгууллага “ЖАЙКА”-аас Шударга өрсөлдөөн,
хэрэглэгчийн төлөө газартай хамтран “Монгол Улсын шударга өрсөлдөөний орчинг
бэхжүүлэх нь” төслийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдуулан 2016 онд Өрсөлдөөний тухай хууль
тогтоомжийг боловсронгуй болгох хэрэгцээ шаардлагын талаар судалгааны ажлуудыг
зөвлөх багуудаар гүйцэтгүүлэн түүний үр дүнд Монгол Улсын болон бусад улс орнуудын
өрсөлдөөний эрх зүйн баримт бичгүүдэд судалгаа шинжилгээг хийлгэсэн.

Дээрх төслийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдуулан эрдэмтэн судлаачид, холбогдох төрийн
болон төрийн бус байгууллагууд, аж ахуй эрхлэгчдийн төлөөлөл, Японы Шударга худалдааны
хорооны холбогдох хүмүүсийг оролцуулсан “Өрсөлдөөний хууль ба бодлогын хэрэгжилт”,
“Өрсөлдөөний хууль тогтоомжийн хэрэгжилт, өөрчлөлт хийх шаардлага”, “Өрсөлдөөний
тухай хуулийн өөрчлөлтийн ерөнхий чиглэл”, “Өрсөлдөөний тухай хууль”-д нэмэлт, өөрчлөлт
оруулах тухай хуулийн төслийн саналын талаарх 4 удаагийн хэлэлцүүлгийг зохион байгуулан,
хэлэлцүүлгүүдээс гарсан санал зөвлөмжийн дагуу Өрсөлдөөний тухай хуулийг хэрэгжүүлэх
явцад тулгамдаж байгаа бэрхшээлийг шийдвэрлэх, орхигдуулсан зарим зохицуулалтыг бий
болгох шаардлага үүссэн юм.

Хоёр.Хуулийн төслийн бүтэц, зохицуулах харилцаа, хамрах хүрээ

Хууль тогтоомжийн тухай хуулийн 25 дугаар зүйлийн 25.1-т заасныг үндэслэн хуулийн
нэр томьёог оновчтой болгох, зарим зүйл, заалтыг хүчингүй болгох, шинээр зүйл, заалт
оруулах зэргээр хуулийн нийт заалтын тавиас дээш хувьд нэмэлт, өөрчлөлт орж байгаа тул
төслийг шинэчилсэн найруулгын хэлбэрээр боловсруулна.

Хуулийн төсөлд уг хуулиар зохицуулах харилцаа, хамрах хүрээг дараах байдлаар
тусгана. Үүнд:

Нэгдүгээр бүлэг

Хуулийн нэр томьёог олон улсад хэрэглэж заншсан, Монгол Улсын хууль тогтоомжид

| 4302 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

Шударга өрсөлШдөУөДнА,РхГэАрӨэгРлСэӨгчЛиДйӨнӨтНөлөө газар

ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ ГАЗАР

нийцүүлэн өөрчлөлтүүдийг хийнэ.

Хоёрдугаар бүлэг

Өрсөлдөөний зохицуулалт. Yүнд: Аж ахуй эрхлэгчдийн үйл ажиллагааны зохицуулалт,
захиргааны байгууллага өрсөлдөөнийг хязгаарлахыг хориглосон зохицуулалтыг тусгана.

Гуравдугаар бүлэг

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо Yүнд: Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн
хорооны эрх зүйн байдал, хорооны дарга, гишүүдийн бүрэн эрх, тэдгээрийг томилох,
чөлөөлөх, огцруулах, нөхөн томилох, хорооны ажлын алба, түүнд ажиллагсдад тавигдах
шаардлага зэрэг зохицуулалтыг тусгана.

Дөрөвдүгээр бүлэг

Зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагаатай холбоотой зарим харилцаа. Yүнд: Зөрчил
шалган шийдвэрлэх ажиллагааны явцад аж ахуй эрхлэгчийн бизнесийн нэр хүндийг
хамгаалах, тэдгээрийг эрхээ хамгаалах боломжоор хангах, зөрчил шалган шийдвэрлэх
ажиллагааны явцад дэмжлэг үзүүлэх зэрэг зохицуулалтыг тусгана.

Тавдугаар бүлэг

Бусад зүйл. Yүнд: Аж ахуй эрхлэгч, байгууллага, албан тушаалтны эрх үүрэг зэрэг
зохицуулалтыг тусгана.

Гурав. Хуулийн төсөл батлагдсаны дараа үүсч болох нийгэм, эдийн засгийн үр дагавар

Хуулийн төсөл батлагдсанаар дараах эерэг үр дүн гарна:

Өрсөлдөөний асуудал эрхэлсэн байгууллагын чиг үүрэг, эрхлэх асуудал, бүрэн эрх
зохистой түвшинд хүрч, чиг үүргээ хараат бус байдлаар бие даан хэрэгжүүлэх нөхцөл
бүрдсэнээр хуулийн хэрэгжилт сайжирна.

Өрсөлдөөний асуудал эрхэлсэн байгууллагын чиг үүрэг, үйл ажиллагаа, шийдвэр гаргах
явц нарийвчлан зохицуулагдаж түүний үр дүнд гарах шийдвэр хууль ёсны буюу үндэслэл
бүхий байх шаардлагыг хангах нөхцөл бүрдэнэ. Тодруулбал өрсөлдөөний эрх зүйн хүрээнд
улсын байцаагч шийдвэр гаргадаг тогтолцоог халж хамтын удирдлагын зарчмаар эцсийн
шийдвэрийг гаргадаг тогтолцоо бий болно.

Өрсөлдөөний эрх зүйн орчныг олон улсын жишигт нийцүүлснээр Монгол Улс дахь
бизнесийн орчин сайжрах боломж бүрдэж, гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулалт нэмэгдэх,
эдийн засгийн салбарууд хурдацтай хөгжихөд чухал нөлөө үзүүлнэ. Мөн хуулийн этгээд
бусад хуулийн этгээдтэй нэгдэх, нийлэх замаар өөрчлөн байгуулагдах, бусад компанийн
тодорхой хувийг худалдан авах, удирдлагын үүргийг хавсран гүйцэтгэхэд Шударга
өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооноос зөвшөөрөл олгосноор зах зээлийн төвлөрөл буюу
аж ахуй эрхлэгчид ноёлох үйл ажиллагаа явуулахаас урьдчилан сэргийлж, хянах боломж
бүрдэнэ.

Хуулийн материаллаг эрх зүйн зохицуулалт буюу монополийн зохицуулалт, өрсөлдөөнд
харш хэлцэл, шударга бус худалдааны үйл ажиллагаа, захиргааны байгууллагын
өрсөлдөөнийг хязгаарласан үйл ажиллагаа зэргийг цаг үеийн хөгжил, дэвшилд тулгуурлан,
нийгмийн хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэн, олон улсын онол, практикт хэрэглэж заншсан
зохицуулалтад уялдуулан нарийвчлан, оновчтой тодорхойлсон эрх зүйн орчин бүрдэнэ.
Үүний үр дүнд Өрсөлдөөний тухай хууль тогтоомж нь зах зээлийн харилцаанд оролцогчдын
үндсэн дүрэм, журам нь болж бизнесийн харилцааны ёс зүйтэй харилцааг бий болгоно.
Бизнесийн орчин сайжирч эдийн засгийн өсөлтөд эерэг нөлөө үзүүлнэ.

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 3431

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар
ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
АЖИЛЛАГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА

Мөн аж ахуй эрхлэгчид зах зээлд шударгаар өрсөлдөх нөхцөл бүрдэж, тэдний өрсөлдөх
чадварыг дээшлүүлэхэд ач холбогдолтой бөгөөд улмаар дэлхийн зах зээлд Монгол Улсын
өрсөлдөх чадвар нэмэгдэн улс орны эдийн засгийн үр ашгийг дээшлүүлэхэд түлхэц болно.

Өрсөлдөөний тухай хууль тогтоомжид хяналт тавих байгууллагыг Улсын Их хурлын
харьяа байгууллага болгосноор төсөвт тодорхой хэмжээний нэмэлт ачаалал гарах боловч,
өмчийн хэлбэр харгалзахгүй аж ахуй эрхлэгчдийн үйл ажиллагаанд хяналт тавих эрх
мэдлийн хараат бус буюу Засгийн газраас хараат бусаар бие дааж үйл ажиллагаа явуулах
нөхцөл нь бүрэлдэх, мөн удирдлагын болон боловсон хүчний мэргэшсэн тогтвортой байдал
хангагдах давуу талтай юм. Улмаар тэдгээрийг дагаад хуулийн хэрэгжилт сайжирна.

Хуулийн төсөл батлагдсанаар хуулийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой тодорхой хэмжээний
хөрөнгийг улсын төсвөөс нэмж санхүүжүүлэх шаардлагатай. Энэхүү хөрөнгийн зардлыг
тусгайлан тооцож, төсөлд хавсаргана.

Дөрөв. Хуулийн төсөл нь Монгол Улсын Үндсэн хууль болон бусад хуультай хэрхэн
уялдах, уг хуулийг хэрэгжүүлэхтэй холбогдон цаашид шинээр боловсруулах буюу нэмэлт,
өөрчлөлт оруулах, хүчингүй болгох хуулийн тухай

Өрсөлдөөний тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл нь Монгол Улсын Үндсэн
хууль, бусад хуультай нийцэж боловсруулагдана.

Уг хуулийн төсөлтэй уялдуулан Зөрчил шалган шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт
өөрчлөлт оруулах тухай, Зөрчлийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай, Банкны
тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Төрийн хяналт шалгалтын тухай хуульд нэмэлт оруулах
тухай, Компанийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай
зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн
тухай хуульд нэмэлт, оруулах тухай хуулийн төслийг тус тус боловсруулна.

42 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

| 34

Шударга өрсөлШдУөДөнА,РхГАэрӨэРглСэӨгчЛиДйӨнӨтНөлөө газар

ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ ГАЗАР

2017 оны...дугаар сарын МОНГОЛ УЛСЫН ХУУЛЬ ТӨСӨЛ
.....-ны өдөр
ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ Улаанбаатар хот
(Шинэчилсэн найруулга)

НЭГДYГЭЭР БYЛЭГ
НИЙТЛЭГ ҮНДЭСЛЭЛ

1 дүгээр зүйл. Хуулийн зорилт

1.1.Энэ хуулийн зорилт нь аж ахуй эрхлэгч зах зээлд шударгаар өрсөлдөх нөхцөлийг
бүрдүүлэх, өрсөлдөөнийг хамгаалах, өрсөлдөөнд харш аливаа үйл ажиллагаанаас урьдчилан
сэргийлэх, хориглон хязгаарлах, өрсөлдөөнийг зохицуулах байгууллагын эрх зүйн байдлыг
тодорхойлж, тэдгээртэй холбогдсон харилцааг зохицуулахад оршино.

2 дугаар зүйл. Өрсөлдөөний тухай хууль тогтоомж, түүнийг хэрэглэх

2.1.Өрсөлдөөний тухай хууль тогтоомж нь Монгол Улсын Yндсэн хууль, Иргэний хууль,
энэ хууль болон эдгээртэй нийцүүлэн гаргасан хууль тогтоомжийн бусад актаас бүрдэнэ.

2.2.Монгол Улсын Үндсэн хууль, Иргэний хуулиас бусад хууль хоорондоо зөрчилдвөл
тухайн асуудлыг илүү нарийвчлан зохицуулсан хуулийн, тийм хууль байхгүй бол сүүлд хүчин
төгөлдөр болсон хуулийн заалтыг хэрэглэнэ. Өрсөлдөөний хууль тогтоомжийг төсөөтэй
хэрэглэхийг хориглоно.

2.2.Монгол Улсын олон улсын гэрээнд энэ хуульд зааснаас өөрөөр заасан бол олон
улсын гэрээний заалтыг дагаж мөрдөнө.

3 дугаар зүйл. Хуулийн үйлчлэх хүрээ

3.1.Энэ хуулийн үйлчлэлд аж ахуй эрхлэгч, захиргааны байгууллага хамаарна.

3.2.Аж ахуй эрхлэгч Монгол Улсын хилийн гадна энэ хуулиар хориглосон үйл ажиллагааг
явуулж, тэр нь Монгол Улсын зах зээлд нөлөөлсөн нь тогтоогдвол энэ хууль нэгэн адил
үйлчилнэ.

4 дүгээр зүйл. Хуулийн нэр томьёоны тодорхойлолт

4.1.Энэ хуульд хэрэглэсэн дараахь нэр томъёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:

4.1.1.“бараа бүтээгдэхүүн” гэж зах зээлд худалдах, солилцох, эргэлтийн өөр нэг
хэлбэрт оруулах зориулалттай бүх төрлийн эд юмс, төлбөрийн хэрэгсэл, ажил,
үйлчилгээ, шилжүүлж болох эрх зэргийг;

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 4353

ШудЯаПрОгаНЫөрОсөЛлОдНөөУнЛ,СхЫэНрэХглАэМгчТиЫйНн төлөө газар
АЖИЛЛАГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА

4.1.2.“зах зээл” гэж тодорхой бараа бүтээгдэхүүний нийлүүлэлт, борлуулалт явагдаж
байгаа орон зай, нутаг дэвсгэрийг;

4.1.3.“аж ахуй эрхлэгч” гэж аж ахуйн үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа ашгийн төлөө
хуулийн этгээд, хуулийн этгээдийн эрхгүй байгууллага, хувь хүнийг;

4.1.4.“Захиргааны байгууллага” гэж Захиргааны ерөнхий хуулийн 5 дугаар зүйлд
заасныг;

4.1.5.“өрсөлдөгч” гэж тухайн төрлийн бараа бүтээгдэхүүний зах зээлд үйл ажиллагаа
явуулж байгаа аж ахуй эрхлэгчдийг;

4.1.6.“бараа бүтээгдэхүүний хүрээ” гэж харилцан орлох бараа бүтээгдэхүүний
бүлгийг;

4.1.7.“зах зээлийн газар зүйн хил хязгаар” гэж тухайн бараа бүтээгдэхүүнийг өөр зах
зээлээс худалдан авах боломж нь эдийн засгийн хувьд хязгаарлагдмал нутаг
дэвсгэрийг;

4.1.8.“зах зээлийн төвлөрөл” гэж зах зээлд аж ахуй эрхлэгчийн дангаараа буюу бусад
этгээдтэй хамтран борлуулж байгаа тухайн бараа бүтээгдэхүүний эзлэх хувийг;

4.1.9.“зах зээлийн хүч” гэж аж ахуй эрхлэгчийн тухайн бараа бүтээгдэхүүний зах
зээлд нөлөө үзүүлэх чадварыг.

5 дугаар зүйл. Зүй ёсны монополь болон давамгай байдалтай аж ахуй эрхлэгч

5.1. Өрсөлдөгч аж ахуй эрхлэгч нэвтрэн ороход хууль, эдийн засаг, техник, технологийн
аль нэгнийх нь хувьд боломжгүй, эсхүл хязгаарлагдмал зах зээлд дангаараа үйл ажиллагаа
явуулж байгаа аж ахуй эрхлэгчийг зүй ёсны монополь байдалтай гэж үзнэ.

5.2.Тодорхой бараа бүтээгдэхүүний зах зээлд дангаараа эсхүл бусад этгээдтэй хамтран
үйлдвэрлэл, борлуулалт, худалдан авалтын аль нэгийнх нь гуравны нэг буюу түүнээс дээш
хувийг эзэлж байвал давамгай байдалтай аж ахуй эрхлэгч гэж үзнэ.

5.3.Энэ хуулийн 5.2-т заасан хувьд хүрээгүй ч зах зээлд шийдвэрлэх нөлөө үзүүлэх
чадвартай аж ахуй эрхлэгчийг бараа бүтээгдэхүүний хүрээ, зах зээлийн газар зүйн хил
хязгаар, зах зээлийн төвлөрөл, зах зээлийн хүч зэргийн аль нэгийг үндэслэн давамгай
байдалтай гэж үзэж болно.

| 4346 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар
ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН

ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ ГАЗАР

ХОЁРДУГААР БYЛЭГ
ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ЗОХИЦУУЛАЛТ

6 дугаар зүйл. Зүй ёсны монополь байдалтай аж ахуй эрхлэгчийн үйл ажиллагааг
зохицуулах

6.1. Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо нь зүй ёсны монополь байдалтай аж ахуй
эрхлэгчийн үйл ажиллагаанд дараахь зохицуулалт хийнэ:

6.1.1.зах зээлд нийлүүлж байгаа тухайн бараа бүтээгдэхүүний тоо, хэмжээний
өөрчлөлтийн талаар хүчин чадалтай нь уялдуулан хянан зохицуулах;

6.1.2.бодит зардлыг нь харгалзан тухайн бараа бүтээгдэхүүнийг борлуулах үнийн
өөрчлөлтийг хянан зөвшөөрөл олгох;

6.2.Зүй ёсны монополь байдалтай аж ахуй эрхлэгч энэ хуулийн 7.1-д заасан үйл
ажиллагаа явуулахыг хориглоно.

7 дугаар зүйл. Давамгай байдлаа хууль бусаар ашиглах

7.1.Аж ахуй эрхлэгч зах зээл дэх давамгай байдлаа ашиглан дараахь үйл ажиллагаа
явуулахыг хориглоно:

7.1.1.зохиомлоор тухайн бараа бүтээгдэхүүний хомсдол бий болгох, бараа
бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, борлуулалтыг зогсоох, хэмжээг хязгаарлах;

7.1.2.аж ахуй эрхлэгчээс борлуулалтын нэмэлт нөхцөлийг шаардах, зах зээлд ижил
төрлийн бараа бүтээгдэхүүнийг ялгавартай үнээр борлуулах, үндэслэлгүйгээр
борлуулалт хийхээс татгалзах.

7.1.3. бараа бүтээгдэхүүнээ бодит зардлаас доогуур үнээр борлуулах;

7.1.4.эдийн засгийн болон техникийн бодит үндэслэлгүйгээр аж ахуйн бусад
харилцаа тогтоохоос татгалзах, үндэслэлгүйгээр шалгуур үзүүлэлт тогтоох;

7.1.5.тухайн бараа бүтээгдэхүүнийг дахин борлуулах үнэ, нутаг дэвсгэрийг тогтоож
өгөх;

7.1.6.өөрийн бараа бүтээгдэхүүнийг борлуулахдаа өрсөлдөгчийн бараа
бүтээгдэхүүнийг худалдан авахгүй байх болзол тулгах;

7.1.7.тухайн бараа бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, борлуулалтыг бууруулахад хүргэж
болох эсхүл аж ахуй эрхлэгчийг алдагдалд оруулж болох нөхцөлөөр уг бараа
бүтээгдэхүүнийг өөртөө худалдахыг бусдаас шаардах;

7.1.8.аж ахуй эрхлэгчээс санхүүгийн хэрэгсэл, эд хөрөнгө, тэдгээрийн эрх, ажиллах
хүч зэргийг өөртөө шилжүүлэхийг үндэслэлгүйгээр шаардах;

7.1.9.өрсөлдөгчөө өөртөө нэгтгэх, нийлүүлэх, хуваах, тусгаарлах замаар өөрчлөн
байгуулахыг шаардах;

7.1.10.тодорхой төрлийн бараа бүтээгдэхүүний талаар хийж байгаа гэрээ, хэлэлцээрт
гэрээний зүйлд хамаарахгүй нөхцөлийг гэрээнд тусгахыг тулган шаардах, бусад
оролцогчид ялгавартай нөхцөл тавих;

7.1.11.бараа бүтээгдэхүүн борлуулахдаа түүний иж бүрдэлд ороогүй бараа
бүтээгдэхүүн дагалдуулсан нь бусад аж ахуй эрхлэгчийн хэвийн үйл ажиллагаа,

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 4375

ШудаЯрПгОаНөЫрсОөЛлОдөНөУнЛ, СхЫэрНэгХлАэгМчТиЫйнНтөлөө газар
АЖИЛЛАГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА

зах зээлд эзлэх хувь, борлуулалт зэргийн аль нэгт сөргөөр нөлөөлсөн буюу
нөлөөлж болзошгүй бол;

7.2.Энэ хуулийн 7.1.1-7.1.11-т заасныг зөрчсөн этгээдийн зөрчлийг шийдвэрлэхэд
тухайн аж ахуй эрхлэгчийг холбогдох зах зээлд давамгай байдалтай аж ахуй эрхлэгчээр
урьдчилан тогтоосон байхыг шаардахгүй бөгөөд зөрчлийг шалгах явцдаа уг зөрчил
үйлдэгдсэн тухайн жилд тухайн аж ахуй эрхлэгч холбогдох зах зээлд давамгай байдалтай
байсан эсэхийг тогтоосон байхад хангалттай гэж үзнэ.

8 дугаар зүйл. Аж ахуй эрхлэгч нэгдэх, нийлэх замаар өөрчлөн байгуулагдах, бусад аж
ахуй эрхлэгчийг худалдан авах

8.1.Аж ахуй эрхлэгч бусад аж ахуй эрхлэгчтэй нэгдэх, нийлэх замаар өөрчлөн
байгуулагдах, бусад аж ахуй эрхлэгчийн хувьцааг худалдан авсан үр дүнд Компанийн
тухай хуульд заасан хяналтын багцыг эзэмших, эсхүл дангаар болон нэгдмэл сонирхолтой
этгээдийн хамт хамгийн их энгийн хувьцаа эзэмших тохиолдолд Шударга өрсөлдөөн,
хэрэглэгчийн хорооноос урьдчилан зөвшөөрөл авна.

8.2.Аж ахуй эрхлэгч энэ хуулийн 8.1-д заасан зөвшөөрлийг аваагүй бол энэ талаар
хийгдсэн хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцох шийдвэрийг Шударга өрсөлдөөн,
хэрэглэгчийн хорооны нэхэмжлэлээр шүүх гаргана.

8.3.Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо энэ хуулийн 8.1-д заасан зөвшөөрөл хүссэн
хүсэлтийг хүлээн авснаас хойш 30 хоногийн дотор хянаж зөвшөөрсөн, эсхүл татгалзсан
дүгнэлт гаргана. Энэ хугацааг 30 хүртэл хоногоор сунгаж болох бөгөөд шаардлагатай
тохиолдолд нэмэлт мэдээлэл гаргуулж болно.

8.4.Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо зөвшөөрөл хүссэн хүсэлтийг хянаж зөвхөн
өрсөлдөөнийг хязгаарлах нөхцөл бүрдэнэ гэж үзвэл татгалзсан дүгнэлт гаргана. Дүгнэлт
гаргахтай холбогдох журмыг Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо батална.

8.5.Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны татгалзсан дүгнэлт нь аж ахуй
эрхлэгчийн өөрчлөн байгуулалт, хувьцаа худалдан авалтын талаархи өөрчлөлтийг улсын
бүртгэлд бүртгэхгүй байх үндэслэл болох ба улсын бүртгэлийг хүчингүйд тооцох үндэслэл
болно.

9 дүгээр зүйл. Өрсөлдөгч аж ахуй эрхлэгчийн удирдлага, эрх бүхий албан тушаалд
ажиллахыг хориглох

9.1.Аж ахуй эрхлэгчийн эрх бүхий албан тушаалтан, удирдлага өрсөлдөгч аж ахуй
эрхлэгчийн удирдлага, эрх бүхий албан тушаалтанаар хавсран ажиллахыг хориглоно.

10 дугаар зүйл. Аж ахуй эрхлэгчийг хуваах, тусгаарлах

10.1.Энэ хуулийн 7.1-д зааж хориглосон үйл ажиллагааг хоёр ба түүнээс дээш удаа явуулж
хуулийн хариуцлага хүлээж байсан ч дахин ийм үйл ажиллагаа явуулсан нь тогтоогдвол
тухай аж ахуй эрхлэгчийг хуваах, тусгаарлах замаар өөрчлөн байгуулах тухай шийдвэрийг
Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хорооны хүсэлтийг үндэслэн шүүх шийдвэрлэнэ.

10.2.Энэ хуулийн 10.1-д заасан шийдвэрийг шүүх гаргахдаа Компанийн тухай хуулийн 21,
22 дугаар зүйлд заасныг баримтлан тухайн аж ахуй эрхлэгчийг хэрхэн хуваах, тусгаарлахыг
шийдвэртээ тодорхой заана.

11 дүгээр зүйл. Өрсөлдөөнийг хязгаарлахад чиглэсэн гэрээ, хэлцлийг хориглох

11.1.Аж ахуй эрхлэгчийн байгуулсан дор дурдсан агуулга бүхий гэрээ, хэлцэл нь
өрсөлдөөнийг хязгаарлах тул хориглох ба энэ хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцно:

| 4368 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

Шударга өрсөлШдөУөДнА, РхГэАрэӨгРлэСгӨчЛийДнӨӨтөНлөө газар

ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ ГАЗАР

11.1.1.бараа бүтээгдэхүүний үнийг ямар нэг хэлбэрээр хэлцэн тогтоох;

11.1.2.зах зээлийг нутаг дэвсгэр, үйлдвэрлэл, үйлчилгээ, борлуулалт, барааны нэр,
төрөл, худалдан авагчаар хуваарилах;

11.1.3.бараа бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, нийлүүлэлт, борлуулалт, ачилт болон
тээвэрлэлт, зах зээлд нэвтрэн орох боломж, хөрөнгө оруулалт, техник,
технологийн шинэчлэлийг хязгаарлах;

11.1.4.уралдаант шалгаруулалт, дуудлага худалдаа болон төрийн болон орон
нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагаанд
оролцохдоо бараа бүтээгдэхүүний үнэ болон бусад нөхцөл, шалгуурыг урьдчилан
тохиролцох.

11.2.Аж ахуй эрхлэгчдийн хоорондох дараахи гэрээ, хэлцэл нь өрсөлдөөнийг хязгаарлах
нөхцөлийг бүрдүүлсэн буюу бүрдүүлж болзошгүй нь тогтоогдсон бол хориглоно.

11.2.1.хууль, эдийн засаг эсхүл технологийн үндэслэлгүйгээр аж ахуйн харилцаа
тогтоохоос татгалзах;

11.2.2.барааг гуравдагч этгээдэд худалдах, худалдан авахыг хязгаарлах;

11.2.3.өрсөлдөөнд чухал ач холбогдол бүхий хэлцэл, тохиролцооноос хамсан
татгалзах;

11.2.4.аж ахуйг эрхлэх зорилгоор аль нэг байгууллагад гишүүнээр элсэхэд нь
өрсөлдөгчид саад учруулах.

11.3.Энэ хуулийн 11.2-т заасан гэрээ, хэлцэл нь өрсөлдөөнийг хязгаарлах нөхцөлийг
бүрдүүлсэн буюу бүрдүүлж болзошгүйг тогтоохтой холбоотой журмыг Хороо батлана.

11.4.Энэ хуулийн 11.1, 11.2-т заасан гэрээ, хэлцлийг хийсэн аж ахуй эрхлэгчийн үйлдэл,
үйл ажиллагааг дагаж гүйцэтгэсэн бол өрсөлдөөнийг хязгаарлах гэрээ, хэлцлийг дэмжиж
оролцсон гэж үзэж хориглох ба энэ хуулийн 11.1, 11.2-т заасныг зөрчсөн аж ахуй эрхлэгчтэй
нэгэн адил авч үзэж хариуцлага хүлээлгэнэ.

11.5.Энэ хуулийн 11.1, 11.2-т заасан гэрээ, хэлцлийн талаархи бодит мэдээллийг
холбогдох нотлох баримтын хамт ирүүлсэн этгээдэд тухайн зөрчилд ногдуулсан торгуулийн
мөнгөн дүнгийн таван хувьтай тэнцэх хэмжээний мөнгөн урамшуулал олгоно. Урамшуулал
олгох журмыг Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо батална.

12 дугаар зүйл. Өрсөлдөөнийг хязгаарлах бусад үйл ажиллагаа

12.1.Аж ахуй эрхлэгчийн дараахи үйл ажиллагаа өрсөлдөөнд харшлах тул хориглоно.

12.1.1.өрсөлдөгчийн болон түүний бараа бүтээгдэхүүний нэр хүндийг гутаах, эсхүл
өрсөлдөгчөө алдагдалд оруулж болохуйц худал, зөрүүтэй буюу гуйвуулсан
мэдээ тараах;

12.1.2.өөрийн бараа бүтээгдэхүүний талаар худал, зөрүүтэй мэдээлэх, эсхүл үнэн
байдлыг гуйвуулах зэргээр бусдыг төөрөгдүүлэх;

12.1.3.өрсөлдөөнд харш үр дагавар бүхий зар сурталчилгаа явуулах;

12.1.4.бусдын барааны тэмдэг, шошго, аж ахуй эрхлэгчийн нэр, барааны чанарын
баталгааг дур мэдэн хэрэглэх, барааны оноосон нэр, баглаа боодлыг хуулбарлах;

12.1.5.өөрийн бараа бүтээгдэхүүнийг борлуулахдаа өрсөлдөгчийн бараа
бүтээгдэхүүнийг худалдан авахгүй байх болзол тулгах;

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ | 4379

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар
ЯПОНЫ ОЛОН УЛСЫН ХАМТЫН
АЖИЛЛАГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА

12.1.6.тухайн бараа бүтээгдэхүүний борлуулалтад урамшуулал, хямдрал байгаа
гэсэн хуурамч мэдээлэл түгээх, эсхүл уг урамшууллыг аль нэг этгээдэд өгөхөөр
урьдаас тохиролцож зориуд хуурамчаар зохион байгуулах;

12.1.7.уралдаант шалгаруулалт, дуудлага худалдаа болон төрийн болон орон
нутгийн өмчийн хөрөнгөөр бараа, ажил, үйлчилгээ худалдан авах ажиллагаанд
оролцохдоо өрсөлдөгчөө тухайн үйл ажиллагааны бодит нөхцөлөөс
төөрөгдүүлэх, тэдэнд дарамт, шахалт үзүүлэх;

12.1.8.хууль ёсны ашиг сонирхолд харшлах болон хэрэглэгчийг хохироох худалдааны
арга хэрэглэх.

13 дугаар зүйл. Захиргааны байгууллагаас өрсөлдөөнийг хязгаарлахыг хориглох

13.1.Хуульд зааснаас бусад тохиолдолд захиргааны байгууллага аж ахуйн аливаа үйл
ажиллагаатай холбогдсон зөвшөөрөл, лиценз, эрх олгох, бүртгэл явуулах, төлбөр, хураамж
авахыг хориглоно.

13.2.Захиргааны байгууллага хуульд зааснаас бусад тохиолдолд дараахь захиргааны
шийдвэр гаргах, захиргааны бусад үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно:

13.2.1.аж ахуй эрхлэгчийг тодорхой үйл ажиллагаа явуулах, бараа бүтээгдэхүүн
үйлдвэрлэх, борлуулахыг хориглосон буюу хязгаарласан;

13.2.2.аж ахуй эрхлэгч бараа бүтээгдэхүүнээ нэг зах зээлээс нөгөөд борлуулахыг
хориглосон буюу хязгаарласан;

13.2.3.тухайн зах зээлд өрсөлдөгч гарч ирэхийг хориглосон буюу хязгаарласан,
эсхүл аж ахуй эрхлэгчийг зах зээлээс шахан гаргахад чиглэсэн;

13.2.4.бараа бүтээгдэхүүний үнийг бууруулахад, эсхүл нэг хэмжээнд барихад
чиглэсэн;

13.2.5.зах зээлийг нутаг дэвсгэр, эсхүл үйлдвэрлэл, борлуулалтын хэмжээ, барааны
нэр, төрөл, худалдагч, худалдан авагчийн хүрээгээр хуваарилахад чиглэсэн;

13.2.6.аж ахуй эрхлэгчийн бараа бүтээгдэхүүнийг бусад байгууллага, аж ахуй
эрхлэгчид зээлээр олгоход чиглэсэн;

13.2.7.аль нэг аж ахуй эрхлэгчид давуу байдал олгоход чиглэсэн.

13.3.Засгийн газраас нийтийн ашиг сонирхол, үндэсний аюулгүй байдлыг хангах, үр
ашигтай өрсөлдөөний нөхцөлийг бүрдүүлэх үүднээс Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн
хорооны саналыг авч зарим төрлийн аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрөлд
тодорхой хугацаагаар хязгаарлалт хийж болно.

48 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ

| 40

Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн төлөө газар

ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН

ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ТӨЛӨӨ ГАЗАР

ГУРАВДУГААР БYЛЭГ
ШУДАРГА ӨРСӨЛДӨӨН, ХЭРЭГЛЭГЧИЙН ХОРООНЫ

ЭРХ ЗҮЙН БАЙДАЛ

14 дүгээр зүйл. Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо

14.1.Шударга өрсөлдөөн, хэрэглэгчийн хороо /цаашид “Хороо” гэх/ нь Өрсөлдөөний
тухай хууль тогтоомжийн биелэлтэд хяналт тавих, өрсөлдөөний талаар баримтлах бодлогыг
тодорхойлж улсын хэмжээнд хэрэгжүүлэх, өрсөлдөөнийг хамгаалах, зохицуулах чиг үүрэг
бүхий төрийн байгууллага мөн.

14.2.Хорооны дүрмийг Улсын Их Хурал батална.

14.3.Хороо энэ хуульд заасан үндсэн чиг үүрэг, бүрэн эрхээ аливаа этгээдээс хараат
бусаар, бие даан хэрэгжүүлнэ. Хорооны үйл ажиллагаанд төрийн бусад байгууллага, албан
тушаалтан хөндлөнгөөс нөлөөлөх буюу нөлөөлж болзошгүй үйлдэл хийхийг хориглоно.

14.4.Хороонд улсын ерөнхий байцаагч, улсын ахлах байцаагч, улсын байцаагч, орон
нутагт улсын ахлах байцаагч, улсын байцаагч ажиллана.

14.5.Хорооны дарга улсын ерөнхий байцаагч байх бөгөөд тэрээр улсын ахлах байцаагч,
улсын байцаагчийг томилж, чөлөөлнө.

14.6.Хороо үйл ажиллагаагаа жил бүр Улсын Их Хуралд тайлагнана.

14.7.Хорооны зардлыг улсын төсвөөс санхүүжүүлж, үйл ажиллагаа явуулах эдийн
засгийн баталгааг төр хангана.

14.8.Хорооны тухайн жилийн төсвийг өмнөх оны батлагдсан төсвийн хэмжээнээс
бууруулан батлахыг хориглоно.

14.9.Хороо нь эрхлэх ажлын онцлогийг илэрхийлсэн бэлгэдэлтэй байх бөгөөд түүний
тодорхойлолт, загвар, хэрэглэх журмыг Хороо тогтооно.

14.10.Хороо нь тогтоосон журмаар үйлдсэн тамга, тэмдэг, хэвлэмэл хуудас хэрэглэнэ.

14.11.Хорооны байранд улс төрийн нам, эвсэл, холбоо, хөдөлгөөн, шашны болон аж
ахуйн үйл ажиллагаа явуулахыг хориглоно.

14.12.Хорооны байр төрийн тусгай хамгаалалтад байна.

15 дугаар зүйл. Хорооны бүрэн эрх

15.1.Хороо чиг үүргийнхээ дагуу дараахь бүрэн эрхийг хэрэгжүүлнэ:

15.1.1.өрсөлдөөний соёлыг төлөвшүүлэх, шударга бус өрсөлдөөнөөс урьдчилан
сэргийлэх ажлыг зохион байгуулах хөтөлбөр боловсруулах, арга зүйн
удирдлагаар хангах, хэрэгжилтэд нь хяналт тавих;

15.1.2.өрсөлдөөний нөхцөлийг бүрдүүлэх, хамгаалах талаар төрөөс баримтлах
бодлогыг боловсруулж шийдвэрлүүлэх, төрийн бусад байгууллагаас
тодорхойлон хэрэгжүүлж буй салбарын бодлого, үйл ажиллагаанд өрсөлдөөний
бодлогыг хэрхэн тусгах талаар бие даан санал, зөвлөмж боловсруулж хүргүүлэх;

15.1.3.өрсөлдөөний тухай хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох талаар санал
боловсруулж шийдвэрлүүлэх;

ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ 49

| 41

ШудаЯрПгОаНөЫрсОөЛлОдөНөУнЛ, СхЫэрНэгХлАэгМчТиЫйнНтөлөө газар
АЖИЛЛАГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА

15.1.4.өрсөлдөөний тухай хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангуулах, өмчийн
хэлбэр харгалзахгүйгээр аж ахуй эрхлэгч, байгууллагад хяналт шалгалт хийх,
илэрсэн зөрчлийг шалган шийдвэрлэх, таслан зогсоох, мэдээлэл, баримт
материал үнэ төлбөргүйгээр гаргуулан авах, дүгнэлт гаргах, хууль зөрчсөн
этгээдэд шийтгэл хүлээлгэх, хуульд заасан үндэслэлээр шийтгэлээс чөлөөлөх;

15.1.5.хяналт шалгалтын явцад илэрсэн эрхлэх асуудлын хүрээнд хамааралгүй
хууль зөрчсөн бусад үйлдлийг шалгуулах, холбогдох баримт материалыг эрх
бүхий байгууллагад шилжүүлэх;

15.1.6.зах зээлд зүй ёсны монополь байдалтай аж ахуй эрхлэгчийг судлан тогтоох,
нийтэд зарлах, үйл ажиллагаанд нь хуульд заасан хяналт тавих;

15.1.7.энэ хуулийн 15.1.6-д зааснаас бусад аж ахуй эрхлэгчийн зах зээлд эзлэх
хувийг урьдчилан судлан тогтоох шаардлагагүй бөгөөд хяналт шалгалт хийх,
зөрчил шалган шийдвэрлэх явцдаа тухайн жилд тухайн аж ахуй эрхлэгчийн
холбогдох зах зээлд эзлэх хувь ямар байсныг судлан тогтоох;

15.1.8.зүй ёсны монополь байдалтай аж ахуй эрхлэгчийг тогтоох болон аж ахуй
эрхлэгчийн зах зээлд эзлэх хувь, давамгай байдлыг тогтоохтой холбогдох
журмыг батлах;

15.1.9.өрсөлдөөний тухай хууль тогтоомжийг зөрчиж гаргасан захиргааны
байгууллагын шийдвэрийг бүхэлд нь эсхүл холбогдох хэсгийг хүчингүй болгох
шийдвэр гаргаж холбогдох дээд байгууллага, албан тушаалтанд хүргүүлж
шийдвэрлүүлэх;

15.1.10.аж ахуй эрхлэгч, захиргааны байгууллага, албан тушаалтнаас өрсөлдөөний
нөхцөлийг бүрдүүлэх, зах зээлийн байдлыг судлан тогтоох, зөрчил
шалган шийдвэрлэхэд шаардлагатай мэдээ, мэдээлэл, судалгаа, тайлбар,
тодорхойлолт, санхүүгийн болон бусад баримт бичгийг үнэ төлбөргүй гаргуулан
авах, мэргэжлийн дүгнэлт, магадлагаа гаргуулах;

15.1.11.өрсөлдөөний нөхцөлийг бүрдүүлэхтэй холбогдуулан гаргасан шийдвэрээ
нийтэд мэдээлэх, сурталчлах;

15.1.12.мэргэжлийн хяналт шалгалтын болон бусад байгууллага, тэдгээрийн
ажилтан, иргэнийг хяналт шалгалт, судалгаа, зөрчил шалгах ажилд татан
оролцуулах;

15.1.13.өөрийн байгууллага, албан хаагчийнхаа аюулгүй байдлыг хангах арга
хэмжээ авах;

15.1.14.аж ахуй эрхлэгч Өрсөлдөөний тухай хууль тогтоомжийг зөрчсөн эсэх талаар
шийдвэр гаргах;

15.1.15.ашгийн төлөө бус хуулийн этгээд, хуулийн этгээдийн эрхгүй байгууллагыг
аж ахуй эрхлэгчтэй адилтган үзэж энэ хуулийн үйлчлэлд хамруулах талаар
шийдвэр гаргах;

15.1.16.аж ахуй эрхлэгчээс хийсэн тохиролцоо, харилцан ойлголцол зэрэг үйлдэл,
эс үйлдлийг энэ хуулийн үйлчлэлд хамаарах хэлцэлд тооцох эсэх талаар
шийдвэр гаргах.

15.1.17.эрхлэх асуудлын хүрээнд хамаарах өргөдөл, гомдлыг хүлээн авч
шийдвэрлэх;

| 5402 ӨРСӨЛДӨӨНИЙ ТУХАЙ ХУУЛИЙН ШИНЭЧИЛСЭН НАЙРУУЛГЫН ТӨСЛИЙН ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ