ЦТО 1 ном

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

Хэмжүүрийн багаж

1. Ямар нэг физик хэмжигдэхүүн X-ыг түүний нэгж Y-тэй
харьцуулж, эцсийн үр дүн нь тоогоор илэрхийлэгдэх
процессыг____________гэнэ.
2. Гүйдлийг хэмжих багаж нь __________бөгөөд хэлхээнд
__________холбоно.
3. Хүчдлийг хэмжих багаж нь __________бөгөөд хэлхээнд
__________холбоно.

4. Эсэргүүцлийг хэмжих багаж нь __________бөгөөд
хэлхээнд __________холбоно.

- 153 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1
Омын хууль
1. Хэлхээний хэсгийн Омын хууль гэдэг нь

2. Эсэргүүцэл тогтмол үед цахилгаан хөдөлгөгч хүчийг
ихэсгэвэл_____________________________ .
3. Хүчдэл тогтмол үед эсэргүүцлийг багасгавал
_____________________________ .
4. Хүчдэл 5В, гүйдлийн хүч нь 1А бол эсэргүүцлийг
тодорхойл.

5. Гүйдлийн хүч нь 4А, эсэргүүцэл 6 Ом бол хүчдлийг
тодорхойл.

- 154 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1
6. Хүснэгтийг гүйцээн графикийг байгуул. Эсэргүүцэл 1
Ом

U(B) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
I(A)

7. Хүснэгтийг гүйцээн графикийг байгуул. Хүчдэл 10В
R(Ом) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
I(A)

- 155 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

8. Кирфгофын I хуулийг тодорхойлно уу.
9. Кирфгофын II хуулийг тодорхойлно уу.

Эсэргүүцлийн холболтууд
1. Зэрэгцээ холболтыг тодорхойлж онцлогуудыг нь
дурдана уу.

- 156 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

2. Цуваа холболтыг тодорхойлж онцлогуудыг нь дурдана
уу.

3. Холимог холболтыг тодорхойлж онцлогуудыг нь
дурдана уу.

4. Дараах схем дээр тооцоо хийнэ үү

- 157 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

Өгөгдөл

R1=2 Ом
R2=4 Ом
R3=6 Ом
Iер = 2A бол
U1, U2, U3 Ueр ,Reр =?

5. Дараах схем дээр тооцоо хийнэ үү

Өгөгдөл

R1=2 Ом
R2=4 Ом
R3=6 Ом

- 158 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

Uер = 12B бол
I1, I2, I3 I0 Rер =?

6. Дараах схем дээр тооцоо хийнэ үү

Өгөгдөл

R1=8 Ом
R2=18 Ом
R4=2 Ом
U1 = 24B
Uер = 48B бол
I2, I3 Iер Rер R3 =?

7. Эсэргүүцлүүдийг цуваа холбосон хэлхээний хамгийн
эхэнд холбогдсон эсэргүүцлээр урсах гүйдлийн хүчний хэмжээ
I=6A бол бусад эсэргүүцлүүдээр урсах гүйдлийн хүч хэд байх
вэ?
А. 3А В. 6А С. 12А D. 18А

8. Эсэргүүцлүүдийг зэрэгцээ холбосон хэлхээний
хамгийн эхэнд холбогдсон эсэргүүцэл дээр унах хүчдэлийн
хэмжээ U=6B бол бусад эсэргүүцлүүдээр унах хүчдэл хэд байх
вэ?

- 159 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

А. 3В В. 6В С. 12В D. 18В

9. Цуваа холбогдсон 3 эсэргүүцэлтэй хэлхээ байв.
Хэлхээний ерөнхий хүчдэл нь 12В байсан ба U1=5В U2=2В
байсан бол U3= B?

А. 1B B. 2B C. 3B D. 5B

10. Зэрэгцээ холбогдсон 3 эсэргүүцэлтэй хэлхээ байв.
Хэлхээний ерөнхий гүйдэл нь 12А байсан ба I1=5A I2=4A
байсан бол I3= A ?

А. 1A B. 2A C. 3A D. 4A

Цахилгаан чадал.

1. Цахилгаан энерги гэж юуг хэлэх вэ?

2. Цахилгаан чадал гэж юуг хэлэх вэ?

3. 40Вт чадалтай чийдэнг 220В хүчдэлд 4 Цаг асаахад
ямар хэмжээний цахилгааны энерги зарцуулах вэ?

- 160 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

4. Цахилгаан зуухыг 0.5 цаг сүлжээнд залгасан. Энэ
хугацаанд цахилгаан тоолуур 250кВт.ц энерги зарцуулсан
болохыг заасан. Зуухны чадлыг тодорхойл.

5. 220В хүчдэлд 1 чийдэн асаах үед 1 цагт хэрэглэх
энергийг цахилгаан тоолуураар хэмжсэн үзүүлэлтийг
ашиглаж чийдэнгийн чадал ба гүйдлийг тодорхойл.

6. Тоолуурын заалт цахилгаан хөдөлгүүр асаахаас өмнө
0347,30 байсан бол хөдөлгүүрийг 0,5 цаг ажиллуулсаны дараа
0348,55 байв. Хөдөлгүүрийн чадлыг тодорхойл.

- 161 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1
7. 40Вт чадалтай чийдэнг өдөрт 5 цаг асаахад сарын
дотор ямар хэмжээний энерги зарцуулахыг мөн хэдэн
төгрөгний төлбөр төлдөг болохыг тооцоол. 1кВт.ц эрчим
хүчний үнэ 113 төг.

8. Радио тодорхой бус чадалтайгаар өдөрт дунджаар 2
цаг ажилаад байсан бол сарын дотор ямар хэмжээний энерги
зарцуулж хэдэн төгрөг төлөх вэ.
Сүүлийн заалт ...... 0032,655кВт.ц
Эхний заалт...... 0032,910кВт.ц

9. 500Вт-ын чадалтай 220В-ын хүчдэлээр ажиллах
цахилгаан зуухны халаагч элементийг хувийн эсэргүүцэл
өндөртэй дамжуулагч утсаар бэлтгэсэн бол элементийн
эсэргүүцэл түүгээр дамжих гүйдлийг ол.

- 162 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

10. 220В хүчдэлтэй сүлжээнд 60Вт чадалтай
чийдэнг залгасан үеийн гүйдэл, чийдэнгийн эсэргүүцлийг
тодорхойл.

11. Амперметр 2А зааж байхад сүлжээний хүчдэл нь 220В.
Чадал ба эсэргүүцлийг тооцоол.

12. Цахилгаан зуух нь тус тус 500Вт чадалтай зэрэгцээ
холбогдсон 3 халаагч элементтэй. Зуухыг 220В хүчдэлд
залгахал хэрэглэх чадал ба гүйдэл, эсэргүүцлийг тодорхойл.

Соронзон орон

- 163 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

1. Ñîðîíçîí ãýäýã íü ______________________

___________________________________áèåò þì.

2. Ñîðîíçîí _____________________ àãóóëñàí

ìàòåðèàëóóäûã ñîðîíçîí ìàòåðèàë ãýíý.Õýðýâ òýäãýýð

_____________________ á¿ãä þì óó äèéëýíõ íü íýã

÷èãëýëä õàíäñàí áàéâàë òýð ìàòåðèàë ñîðîíçîí áîëíî.

3. Ñîðîíçîí ÷àíàðàà õýð óäààí õàäãàëæ áàéãààãààñ íü
õàìààðóóëæ ______________________________ ãýæ 2
á¿ëýãò õóâààäàã.

4. Ñîðíçîíãèéí ýðãýí òîéðîíä îðøèõ õ¿÷íèé øóãàìóóäûã
íèéòýä íü ______________________ ãýæ íýðëýäýã.

5. Ñîðîíçîí óðñãàëûí íÿãòðàë áîë íýãæ òàëáàéä îíîãäîõ
ñîðîíçîí óðñãàëûí õýìæýý þì.

6. ____________________________________________________
____________________________________________________
____________________________________________________
____________________ ñîðîíçîí íýâòð¿¿ëýõ ÷àäâàð ãýíý.

7. _____________________ò¿ëõýëöýíý.
_______________________ таталцана.

Цахилгаан соронзон орон.
1. Шургийн дүрмээр юуг тодорхойлдог вэ?

- 164 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

_________________________________________________________
_________________________________________________________
___________________

2. Гүйдэлтэй дамжуулагчийн соронзон орны чадалд
нөлөөлдөг хүчин зүйлсүүдийг нэрлэнэ үү?
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
___________________________________

3. Зүрхэвчин дээрх алдагдлуудыг нэрлэж бичнэ үү

_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
__________________

4. Нөлөөмжийн хүчдэл гэж юу вэ?
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
___________

5. Индукцлэгдсэн хүчдэлд нөлөөлөх хүчин зүйлүүдийг
нэрлэнэ үү?

- 165 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
____
6. Нөлөөмж гэж ямар физик хэмжигдэхүүнийг хэлдэг вэ?
Түүний тэмдэглэгээ нь ямар байх вэ?
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
____
7. Харилцан индукц гэж юу вэ?
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
_____________________________________________________
____

Хувьсах гүйдэл.
1. Нөхөж бичнэ үү. Тîãòìîë ñîðîíçîí îðîíä ýðãýëäýõ жааз

хэлбэрийн äàìæóóëàã÷ äàìæóóëàã÷èéã ñîðîíçîí îðíû
ñîðîíçîí õ¿÷íèé øóãàìûã îãòëîí ___________
äàìæóóëàã÷èä öàõèëãààí õºäºëãºõ õ¿÷ áóþó õ¿÷äýë
èíäóêöëýãäýíý. Гåíåðàòîð ¿íäñýí __ õýñãýýñ á¿ðäýíý:

- 166 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

Сîðîíçîí îðîí áîëîí жааз хэлбэрийн дамжуулагч áóþó

__________. Ãåíåðàòîð á¿ðèéí жааз äàìæóóëàã÷èéí

ñîðîíçîí îðîí äîòîðõ õàðüöàíãóé ________________

õ¿÷äýë èíäóêöëýãäýíý. Óã жааз äàìæóóëàã÷ ¿ë õºäëºõ

ñîðîíçîí îðîíä õºäëºõ эсвэл ñîðîíçîí îðîí ¿ë õºäëºõ

äàìæóóëàã÷ààð äàéðàí õºäлөх аль нь ÷ áàéñàí

_______________________ ¿¿ñíý. Жааз хэлбэрийн

дамжуулагч ñîðîíçîí õ¿÷íèé øóãàìûã îãòîëæ áóé ºíöºã

õîîðîíäûí õàðüöàíãóé õºäºë㺺í áàéíãà

________________________¿¿ñ÷ áóé õ¿÷äýë ìºí

________________________.

2. Амплитуд утга гэж юуг хэлэх вэ?

___________________________________________________
___________________________________________________
___________________________________________________
___________________

3. Үе гэж юуг хэлэх вэ?

___________________________________________________

___________________________________________________

___________________________

4. Давтамжийн нэгж аль нь вэ?

А. Ампер Б. Герц В. Ватт

5. Үеийн үргэжлэх хугацаа нь 0.05с байсан бол давтамж

нь хэд байх вэ?

___________________________________________________

___________________________________________________

___________________________

- 167 -

Цахилгаан техникийн онолын үндэс-1

6. 100 Гц давтамжтай хувьсах гүйдлийн үеийн хугацаа хэд
байх вэ?
___________________________________________________
___________________________________________________
___________________________________________________
___________________

7. Хувьсах гүйдлийн үйлчлэх утга нь 6А бол амплитуд
утга нь хэд байх вэ?
___________________________________________________
___________________________________________________
___________________________________________________
___________________

8. Хувьсах хүчдлийн амплитуд утга нь 8В бол үйлчлэх
утга нь хэд байх вэ?
___________________________________________________
___________________________________________________
___________________________

- 168 -