หนังสือ 100 การลูกเสือไทย

มีการก�ำกับทิศอย่างต่อเนื่องก็เหมือนกับการมีกระบวนการผลิตซ�้ำ และปรับตัวกับทุกสถานการณ์ที่เกิดข้ึนในชีวิตเพื่ออยู่ร่วมกับ
ทางความคิดอย่างต่อเน่ืองจากยุคสู่ยุค และท้ายท่ีสุดก็พัฒนาเป็น คนอ่ืนในสังคมได้อย่างมีความสขุ พร้อมท้งั เมอื่ เขาเติบโต จะเป็น
วัฒนธรรมดแู ลเดก็ และเยาวชนของชาติในท่สี ดุ ดว้ ยการใชก้ ฎและ ผนู้ ำ� ทมี่ ีน้ำ� ใจ ชว่ ยเหลือคนอ่นื ร่วมสร้างสังคมทเ่ี กอ้ื กลู กนั
ค�ำปฏิญาณของลูกเสือไทยเป็นเข็มมุ่งหรือเป็นคานงัดที่ส�ำคัญใน มจี ติ ใจดี มองชวี ติ ดา้ นบวก และพรอ้ มชว่ ยเหลอื คนทด่ี อ้ ยกวา่ ”
การสรา้ งเดก็ และเยาวชนของชาติ เน่ืองจากลูกเสือทำ� ใหเ้ ดก็ และ
เยาวชนได้ “ร้จู ักและมองคุณค่าของตนเอง สามารถคิด แกป้ ัญหา สมดงั่ พระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระมงกฎุ เกล้าเจ้าอยหู่ วั

277

โครงการการพัฒนาหลักสูตรและการบรหิ ารจดั การ
กิจกรรมลกู เสอื เพอื่ เสรมิ สร้างทักษะชวี ิต

สมาคมวางแผนครอบครวั แหง่ ประเทศไทยฯ

สภาพสงั คมทเี่ ปลย่ี นแปลงอยา่ งมาก สมาคมวางแผนครอบครัวแห่ง การสอนกจิ กรรมลกู เสือ จำ� นวน ๗ แหง่
ในปัจจุบัน ท้ังการด�ำเนินชีวิตตามกระแส ประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระ จาก ๔ ภมู ิภาคทั่วประเทศ ผลการศกึ ษา
เทคโนโลยีทเี่ ปลีย่ นแปลงอยา่ งรวดเร็ว ความ ศรีนครินทราบรมราชชนนี (สวท.) เป็น พบว่า
คาดหวงั ของผปู้ กครองดา้ นการศกึ ษาตอ่ และ หนว่ ยงานทมี่ ปี ระสบการณท์ ำ� งานสรา้ งเสรมิ ๑) ผบู้ รหิ ารเหน็ วา่ โครงสรา้ งหลกั สตู ร
ส่ิงย่ัวยุหรือต้นแบบทางสังคมท่ีไม่เหมาะสม ทกั ษะชวี ติ ในเดก็ และเยาวชนมาเปน็ เวลานาน ลูกเสือในภาพรวมมีความเหมาะสมในระดบั
ต่างๆ ไดส้ ง่ ผลกระทบและก่อให้เกดิ ปัญหา เคยด�ำเนินงานโครงการพัฒนาเด็กและ หน่ึง แต่ยงั ไม่สอดคล้องกับพัฒนาการของ
แก่เด็กและเยาวชน ซ่ึงส่วนใหญ่ยังขาด เยาวชนโดยกระบวนการลกู เสอื มาตงั้ แตป่ ี ลูกเสือ และยังไม่ทันกับการเปล่ียนแปลง
ภมู คิ มุ้ กนั ทดี่ ที างสงั คม ทงั้ ปญั หาการปรบั ตวั พทุ ธศกั ราช ๒๕๓๐ จนถงึ ปจั จบุ นั ไดต้ ระหนกั ของบริบททางสังคมในปัจจุบัน
ปญั หาทางดา้ นอารมณจ์ ติ ใจ ปญั หาสขุ ภาพ ถึงปัญหาเด็กและเยาวชนอันเน่ืองมาจาก ๒) ครผู สู้ อน เหน็ วา่ หลกั สตู รลกู เสอื
ปญั หาความรนุ แรง ปญั หาเดก็ ตดิ เกม ปญั หา การขาดทกั ษะชวี ติ ดังกลา่ ว ขณะเดยี วกนั ในภาพรวมมเี นอ้ื หามากเกนิ ไป และซำ้� ซอ้ น
ยาเสพตดิ ปญั หาทางเพศ ฯลฯ ท�ำให้เดก็ ส�ำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริม กนั บา้ ง ไมเ่ หมาะสมกบั สงั คมปจั จบุ นั หลกั สตู ร
และเยาวชนทมี่ ปี ญั หาเหลา่ น้ี อาจมอี นาคต สขุ ภาพ (สสส.) กไ็ ดม้ ดี ำ� รทิ จ่ี ะนำ� กระบวนการ บางเรอื่ งไมเ่ หมาะสมกบั วฒุ ภิ าวะของลกู เสอื
เป็นคนท่ีไม่ประสบความส�ำเร็จในชีวิต มี ลกู เสอื มาทบทวนเพอ่ื พฒั นาหลกั สตู รกจิ กรรม การวัดและประเมินผลไม่เหมาะสม และ
ปัญหาทางอารมณ์ จิตใจ และมคี วามขัดแย้ง ลกู เสอื ภายใตห้ ลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษา เวลาจัดกจิ กรรมลูกเสอื ไมเ่ พยี งพอ
ในชีวติ ได้ ขน้ั พน้ื ฐาน พ.ศ. ๒๕๕๑ ใหม้ คี วามเหมาะสม ๓) นักเรียน เหน็ วา่ กจิ กรรมลูกเสือ
และสอดคล้องกับสภาพสังคมปัจจุบันเพื่อ เปน็ สงิ่ ทดี่ ี และอยากมสี ว่ นรว่ มในการพฒั นา
แนวคดิ การเรยี นรทู้ กั ษะชวี ติ โดยผา่ น ปอ้ งกนั ปัญหาเดก็ และเยาวชน สวท. จงึ ได้ หลักสูตร เพื่อให้ได้หลักสูตรที่ตอบสนอง
ทางกิจกรรมลกู เสอื เพื่อช่วยสร้างภูมิคุ้มกนั ท�ำการศึกษาความเป็นไปได้ในการพัฒนา ความตอ้ งการของผูเ้ รียนอยา่ งแทจ้ รงิ
ทางสังคมให้แก่เด็กและเยาวชน จึงเป็น หลักสูตรกิจกรรมลูกเสือที่เน้นทักษะชีวิต ๔) พ่อแม่ผู้ปกครองและองค์กร
วิธีการหนึ่งที่จะช่วยให้เด็กและเยาวชน ร่วมกับสถาบันวิจัยพฤติกรรมศาสตร์ ชุมชน เหน็ ว่าชมุ ชนให้ความรว่ มมอื ในการ
สามารถจัดการกับปัญหารอบตัวได้อย่าง มหาวทิ ยาลยั ศรนี ครนิ ทรวโิ รฒ ประสานมติ ร จดั กจิ กรรมลกู เสอื เป็นอย่างดี ด้วยการ
เหมาะสม ชว่ ยลดความขดั แยง้ และสง่ เสรมิ ในระหว่างเดือนพฤศจิกายน ๒๕๕๐ ถึง สนับสนุนงบประมาณและวัสดุอุปกรณ์
สนับสนุนให้เด็กและเยาวชนเติบโตเป็น พฤษภาคม ๒๕๕๑ โดยศกึ ษาวจิ ยั เชงิ คณุ ภาพ รวมท้ังต้องการมีส่วนร่วมในการพัฒนา
พลเมืองดี มีความสุข และมีคุณธรรม ในกลมุ่ ตวั อย่าง ๔ กลมุ่ คอื ผู้บริหาร หลกั สตู รลกู เสอื ในบางด้าน เพ่อื ชว่ ยพฒั นา
จริยธรรมตอ่ ไป สถานศึกษา ครูผูส้ อน นกั เรยี น และพอ่ แม่ คุณลักษณะทีพ่ งึ ประสงคข์ องลกู เสอื
ผู้ปกครอง จากสถานศึกษาซง่ึ มกี ารเรียน

278

จากการศึกษาสรปุ ไดว้ ่า หลกั สตู ร การศึกษาขั้นพืน้ ฐาน พ.ศ. ๒๕๕๑ และ - เรือ่ ง “ขยะนมี้ ีมลู ค่า”
กิจกรรมลูกเสือควรต้องได้รับการพัฒนาให้ พระราชบัญญัตลิ ูกเสอื พ.ศ. ๒๕๕๑ - เรือ่ ง “แผนที่อบายมขุ ”
เหมาะสมสอดคล้องกับสภาพสังคมปัจจุบัน ๒. เพอ่ื พฒั นารปู แบบการบรหิ ารจดั ๙. อบรมครูผู้สอนกิจกรรมลูกเสือ
โดยบรู ณาการเรอื่ งทกั ษะชวี ติ เขา้ ในหลกั สตู ร การหลกั สตู รกจิ กรรมลกู เสอื ใหม้ ปี ระสทิ ธภิ าพ เพอ่ื ใหส้ ามารถนำ� คมู่ อื การจดั กจิ กรรมลกู เสอื
กิจกรรมลูกเสือ เพื่อให้เยาวชนท่ีเข้าร่วม ภายใตห้ ลกั สตู รแกนกลางการศกึ ษาขน้ั พนื้ ฐาน เพอ่ื เสรมิ สรา้ งทักษะชวี ติ ไปทดลองสอนได้
กิจกรรมลูกเสือ ได้พัฒนาความสามารถใน พ.ศ. ๒๕๕๑ และพระราชบญั ญตั ลิ กู เสอื พ.ศ. ๑๐. ทดลองสอนตามคู่มือการจัด
การเผชญิ และจดั การกบั ปญั หาตา่ งๆ ทเ่ี กดิ ขนึ้ ๒๕๕๑ กิจกรรมลูกเสือเพ่ือเสริมสร้างทักษะชีวิต
ในชวี ติ ประจำ� วนั ไดอ้ ยา่ งเหมาะสม โดยควร เปน็ ระยะเวลา ๑ ปกี ารศึกษาในปีการศกึ ษา
ด�ำเนินการในลูกเสือ ๓ ระดับ ได้แก่ ขน้ั ตอนการด�ำเนินงาน ๒๕๕๓
ลูกเสือส�ำรอง ลูกเสือสามัญ และลูกเสือ ๑. จดั ประชมุ องคก์ รภาคเี พอื่ ลงนาม ๑๑. ปรับปรุงคู่มือการจัดกิจกรรม
สามญั รุ่นใหญ่ ในข้อตกลงความร่วมมอื ลูกเสือเพื่อเสรมิ สรา้ งทกั ษะชีวิต ภายหลงั
๒. ศกึ ษาความเปน็ ไปไดใ้ นการพฒั นา การทดลองจัดกิจกรรม
โครงการการพัฒนาหลักสูตรและ หลักสูตร ๑๒. อบรมวทิ ยากรกลาง เพอื่ ไป
การบริหารจัดการกิจกรรมลูกเสือเพ่ือ ๓. ศึกษาเอกสาร งานวจิ ัย และ ด�ำเนินการถ่ายทอดแนวทางการจัดกิจกรรม
เสรมิ สรา้ งทักษะชีวิต สัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญหลักสูตรลูกเสือไทย ลกู เสอื เพอื่ เสรมิ สรา้ งทกั ษะชวี ติ แกค่ รผู สู้ อน
สมาคมฯ ไดเ้ ริ่มดำ� เนินงานโครงการ และต่างประเทศ กิจกรรมลูกเสือในพ้ืนทเี่ ป้าหมาย
การพัฒนาหลักสูตรและการบริหารจัดการ ๔. กำ� หนดกรอบแนวทางการพฒั นา ๑๓. ประชุมผู้บริหารการศึกษาระดับ
กิจกรรมลูกเสือเพื่อเสริมสร้างทักษะชีวิต หลักสูตร นโยบาย และผบู้ รหิ ารสถานศกึ ษา เพอ่ื เสนอ
มรี ะยะเวลาดำ� เนนิ งานตง้ั แตว่ นั ที่ ๑ มนี าคม ๕. ประชุมเชิงปฏิบัติการยกร่าง หลกั สูตรลกู เสอื ที่เสริมสร้างทกั ษะชีวติ
พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๒ ถึงวันท่ี ๓๑ สงิ หาคม “หลักสูตรกิจกรรมลูกเสือเพ่ือเสริมสร้าง
พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๔ ในโรงเรียนเปา้ หมาย ทกั ษะชีวิต” องคก์ รภาคี
สังกัดส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้น ๖. หาเหตุการณส์ �ำคญั หรอื ปญั หา ๑. สำ� นกั งานคณะกรรมการการศกึ ษา
พื้นฐาน (สพฐ.) ในพืน้ ท่ีกรงุ เทพมหานคร ที่เกิดขนึ้ จรงิ ของเดก็ แต่ละวัย ทีเ่ กย่ี วข้องกบั ขัน้ พืน้ ฐาน
และสว่ นภมู ภิ าคจำ� นวน ๒๖ แหง่ ดำ� เนนิ การ ผลการเรียนรู้ที่ต้องการโดยการสนทนากลุ่ม ๒. สำ� นกั งานลูกเสอื แหง่ ชาติ
ศกึ ษาพฒั นาเฉพาะสว่ นกจิ กรรมลกู เสอื เนน้ กับตวั แทนเดก็ และเยาวชน ครู ผปู้ กครอง ๓. ส�ำนักงานกองทุนสนับสนุนการ
การด�ำเนินงานด้วยกระบวนการลูกเสือตาม และนกั พัฒนาเยาวชน สรา้ งเสริมสุขภาพ (สสส.)
หลกั การและวธิ กี ารลกู เสอื ภายใตแ้ นวปฏบิ ตั ิ ๗. จดั ทำ� คมู่ อื การจดั กจิ กรรมลกู เสอื ๔. สมาคมวางแผนครอบครัวแห่ง
ของสำ� นกั งานลกู เสอื แห่งชาติ ทกั ษะชวี ิต ๓ ระดบั ส�ำหรบั ลกู เสอื สำ� รอง ประเทศไทย ในพระราชปู ถัมภ์สมเด็จ
วัตถปุ ระสงค์ ลูกเสอื สามัญ และลกู เสือสามัญรนุ่ ใหญ่ พระศรีนครินทราบรมราชชนนี (สวท.)
๑. เพื่อพัฒนาหลักสูตรกิจกรรม ๘. ผลิตส่ือวีดิทัศน์เพื่อสนับสนุน
ลูกเสือให้มคี วามเหมาะสม สอดคล้องกับ การจัดกิจกรรมลูกเสอื ทักษะชวี ติ จำ� นวน
สภาพสงั คมปจั จบุ นั ภายใตห้ ลกั สตู รแกนกลาง ๒ เร่ือง

279

ลูกเสืออนุรกั ษท์ รพั ยากรธรรมชาตแิ ละส่ิงแวดล้อม
กรมสง่ เสริมคุณภาพส่งิ แวดลอ้ ม
กระทรวงวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี

ลกู เสอื ไดก้ อ่ กำ� เนดิ ขนึ้ ในประเทศไทยจะครบ ๑๐๐ ปี ในปีน้ี โครงการนใี้ ชห้ ลกั การสง่ิ แวดลอ้ มศกึ ษาและหลกั วชิ าการลกู เสอื
แนวคิดลกู เสือมีหลักการส�ำคัญทม่ี งุ่ เนน้ ปลูกฝัง จิตอาสาดว้ ยเหตุ เปน็ กรอบในการดำ� เนนิ การ ซงึ่ กจิ การของลกู เสอื ในประเทศไทยตงั้ แต่
ที่ลูกเสือเสียสละเพื่อผู้อ่ืนและสังคมสว่ นรวมจงึ มกี ารนำ� เอาแนวคดิ หรอื พทุ ธศกั ราช ๒๔๕๔ มคี วามเกยี่ วขอ้ งอยา่ งใกลช้ ดิ กบั โลกของธรรมชาติ
ปรชั ญาลกู เสอื ไปปรับใช้เพื่อตอบสนองวัตถุประสงค์และเป้าหมายท่ี เปน็ การดำ� เนนิ กจิ กรรมนอกหอ้ งเรยี น มกี ารออกคา่ ยพกั แรม ดงั นน้ั
แตกตา่ งกนั หลายประการ อาทิ การนำ� มาใชก้ บั กจิ การทเ่ี รยี กวา่ ลกู เสอื การศึกษาธรรมชาติและการอนุรักษ์ธรรมชาติจึงเป็นส่วนหน่ึงของ
ชาวบา้ นในยคุ ของการตอ่ สกู้ บั แนวคดิ คอมมวิ นสิ ต์ หรอื แมแ้ ตก่ ารปรบั ใช้ กจิ กรรมลกู เสอื นบั แตน่ นั้ มา และเมอ่ื นำ� หลกั สงิ่ แวดลอ้ มศกึ ษา ซง่ึ เปน็
กบั กจิ กรรมทางการปกครอง ชว่ ยเหลอื งานเลอื กตง้ั ผแู้ ทนราษฎรทเี่ รยี กวา่
ลกู เสอื กกต. เปน็ ตน้ ดงั นนั้ การนำ� เอาแนวคดิ นีม้ าปรับใช้กับการให้
การศกึ ษาเร่อื งสง่ิ แวดล้อม จงึ นับเปน็ ความทา้ ทายอกี ก้าวหนึง่

ดว้ ยการสนับสนนุ อยา่ งจริงจังของนายสวุ ิทย์ คุณกิตติ
อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดล้อม
ซงึ่ เลง็ เหน็ วา่ กจิ การลกู เสอื สรา้ งคนใหเ้ ปน็ คนทส่ี มบรู ณแ์ บบ จงึ มกี าร
จัดตั้งกองลูกเสืออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมภายใต้
กรมส่งเสริมคุณภาพส่ิงแวดล้อมขึ้นโดยความเห็นชอบจากกระทรวง
ศกึ ษาธกิ าร เพอื่ สง่ เสรมิ การมสี ว่ นรว่ มของเยาวชน ในลกั ษณะบรู ณาการ
ระหวา่ งหนว่ ยงานดว้ ยการประสานงานกบั โรงเรยี นในสงั กดั กระทรวง
ศกึ ษาธกิ าร เพอื่ สง่ เสรมิ ใหล้ กู เสอื และเนตรนารี มคี วามรู้ ความเขา้ ใจ
และทกั ษะในดา้ นการอนรุ กั ษท์ รพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ ม เพอื่
ให้เป็นเยาวชนตน้ แบบ และเป็นกลไกขบั เคลื่อนเครอื ข่ายเยาวชนใน
การอนุรักษ์ทรพั ยากรธรรมชาติและสง่ิ แวดลอ้ ม ท้ังนี้เพราะเยาวชน
จะเปน็ พลงั ย่งิ ใหญ่ ท่ีจะเขา้ มามสี ว่ นรว่ มในการสนบั สนนุ การอนรุ กั ษ์
และฟน้ื ฟทู รพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ มเพ่ือให้เกิดความสมบูรณ์
อยา่ งยัง่ ยืนสืบไป

280

กระบวนการทที่ ำ� ใหค้ นเหน็ คณุ คา่ ตระหนกั และเขา้ ใจถงึ การอยรู่ ว่ มกนั
ของสงิ่ แวดลอ้ มทางธรรมชาตมิ าผนวกรวมเขา้ กบั กจิ การลกู เสอื จะเปน็
หนทางเพ่ือให้ประสบความส�ำเร็จในการพัฒนาเยาวชนให้เป็นผู้ดูแล
โลกและส่ิงแวดล้อมทางธรรมชาติด้วยตนเองรวมทั้งร่วมกับผู้อ่ืน
เพ่ือโลกที่มีคุณภาพและมีความสวยงาม (แนวคิดโครงการดังรูป
ตอ่ ไปน)ี้

แนวคดิ โครงการลกู เสอื อนรุ กั ษท์ รพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ ม

วธิ กี ารลกู เสือ
* กฎและคำ� ปฏิญาณ
* ระบบหมู่
* กิจกรรมสัญลักษณ์
* ความกา้ วหน้าสว่ นบุคคล
* การเรยี นรูด้ ้วยการกระทำ�
* การสนบั สนุนจากผูใ้ หญ่
* ธรรมชาติ

ส่งิ แวดลอ้ มศกึ ษา
* การเรียนรเู้ กย่ี วกบั ส่ิงแวดล้อม
* การเรียนรใู้ นส่ิงแวดล้อม

ลกู เสอื อนรุ กั ษท์ รพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ ม (Green Scout)
การด�ำเนนิ การนม้ี ีการจดั กจิ กรรมในธรรมชาติ เร่ิมต้นด้วย
อทุ ยานแหง่ ชาตติ า่ งๆ ในทกุ ภมู ภิ าค เพอื่ เปน็ หอ้ งปฏบิ ตั กิ ารทางธรรมชาติ
ใหล้ กู เสอื และเนตรนารีรู้จกั และค้นพบระบบนเิ วศ ซ่ึงเปน็ โครงการ
ความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งสงิ่ มชี วี ติ ตา่ งๆ กบั สภาพแวดลอ้ มทส่ี ง่ิ มชี วี ติ เหลา่ นนั้
ด�ำรงอยู่ จำ� เปน็ ทจ่ี ะตอ้ งดูแลรกั ษาให้มคี วามปลอดภยั

อย่างไรกต็ าม การอบรมใหล้ ูกเสือและเนตรนารมี คี วามรู้
ความเขา้ ใจในการอนรุ กั ษแ์ ละฟน้ื ฟทู รพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ ม

281

ให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผลจนบรรลุเป้าหมายส�ำเร็จนั้น
จำ� เปน็ อยา่ งยงิ่ ทตี่ อ้ งมกี ารอบรมผบู้ งั คบั บญั ชาลกู เสอื พรอ้ มๆ กนั ไปดว้ ย
หรือทเ่ี รียกว่า Training or The Trainers เพอ่ื พัฒนาองคค์ วามรู้
เกยี่ วกบั สงิ่ แวดลอ้ มศกึ ษาและทกั ษะอนื่ ๆ ทเี่ กย่ี วขอ้ ง เชน่ การปรบั ใช้
ทักษะการสังเกต การใช้ระบบหมู่ การผจญภัยของลูกเสือกับ
สงิ่ แวดลอ้ มศกึ ษา เพอ่ื ใหบ้ คุ ลากรเหลา่ นน้ั มปี ระสทิ ธภิ าพในการจดั ฝกึ
อบรมลูกเสือและเนตรนารีในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากร
ธรรมชาตแิ ละส่งิ แวดลอ้ ม

การดำ� เนนิ งานโครงการ กรมสง่ เสริมคุณภาพสงิ่ แวดลอ้ ม
ไดร้ บั ความร่วมมืออย่างดียงิ่ จากส�ำนักงานส่ิงแวดล้อมภาค และ
ส�ำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดท่ัวประเทศ
ในฐานะหน่วยงานปฏิบัติด�ำเนินการจัดการฝึกอบรมแก่เยาวชนมา
ตงั้ แตเ่ รม่ิ ตน้ โครงการ ผลการดำ� เนนิ งานปรากฏวา่ ตงั้ แตป่ พี ทุ ธศกั ราช
๒๕๕๒ ถึง ๒๕๕๔ มีลูกเสืออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ
สงิ่ แวดลอ้ ม (ลกู เสอื สามญั รนุ่ ใหญ)่ ทผ่ี า่ นการฝกึ อบรมจากทว่ั ประเทศ
จำ� นวนทั้งส้นิ ๗,๐๒๘ คน

นอกจากน้ีมีครูผู้ก�ำกับลูกเสือที่เข้าร่วมกิจกรรมค่ายอบรมฯ เครอ่ื งหมายวดู แบดจส์ องทอ่ นและสามทอ่ น เพอื่ ใหบ้ คุ ลากรในสงั กดั
จำ� นวนทง้ั ส้นิ ๗๐๒ คน แบง่ เป็นปีงบประมาณ ๒๕๕๒ จำ� นวน กระทรวงทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิ่งแวดล้อมมคี วามร้เู กีย่ วกบั แนวคิด
๒๑๐ คน และปีงบประมาณ ๒๕๕๓ จำ� นวน ๔๙๒ คน และมี การลกู เสอื และแบบอยา่ งธรรมเนยี ม ซงึ่ ระหวา่ งปพี ทุ ธศกั ราช ๒๕๕๒-
บุคลากรจากหน่วยงานสังกัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและ ๒๕๕๔ มีผู้ผ่านการฝึกอบรม ทั้งส้ินจ�ำนวน ๓๔๐ คน คาดว่า
ส่งิ แวดลอ้ ม และกระทรวงศึกษาธกิ ารผา่ นการฝกึ อบรม หลักสูตร จะสามารถดำ� เนนิ โครงการเยาวชนลกู เสอื อนรุ กั ษท์ รพั ยากรธรรมชาติ
พัฒนาบุคลากรการจัดค่ายลูกเสืออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและ และส่ิงแวดล้อมได้ครอบคลุมทุกจังหวัดท่ัวประเทศภายในปี
สิ่งแวดลอ้ ม จ�ำนวน ๒๓๗ คน ซง่ึ เปน็ การฝกึ อบรมทีม่ งุ่ พัฒนา งบประมาณ ๒๕๕๕
ความรู้ ความเขา้ ใจ เกยี่ วกบั แนวคิดการจัดค่ายลกู เสอื อนุรักษ์ฯ
และสามารถจัดคา่ ยได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนีย้ ังมกี ารจัด
ฝึกอบรมหลักสตู รผู้บงั คบั บัญชาลูกเสอื ระดับผนู้ ำ� ขน้ั ความรชู้ ้ันสูง

282

การฝึกอบรมผบู้ ังคับบญั ชาลกู เสือ
สมมาต สังขพนั ธ์

การฝึกอบรมผู้บังคับบัญชาลูกเสือ
คอื ยุทธศาสตรก์ ารพัฒนากิจการลกู เสือ
ประการหนึ่ง คอื การพัฒนาบุคลากรทางการ
ลกู เสอื (Adults in Scouting) ต้องมกี าร
สรรหา แตง่ ตง้ั และพฒั นาบุคลากรทางการ
ลูกเสือให้มีปริมาณพอเพียงและมีอุดมการณ์
ความสามารถทจ่ี ะเป็นหลกั และมีส่วนช่วย
ในการพัฒนากิจการลูกเสือท้ังในด้านการ
บริหารจัดการ การจัดมวลประสบการณ์
ให้กับลกู เสอื

283

จุดเนน้ การฝึกอบรมผบู้ ังคับบัญชาลูกเสือ
เพื่อช่วยให้เยาวชนได้รับการพัฒนา
อย่างสมบูรณ์เต็มศักยภาพในทางร่างกาย
ภมู ปิ ญั ญา สงั คมและจติ ใจเพอ่ื ใหเ้ ปน็ พลเมอื ง
ทม่ี คี วามรบั ผดิ ชอบเปน็ สมาชกิ ทดี่ ขี องทอ้ งถน่ิ
ของชาตแิ ละนานาชาติ โดยใหต้ ระหนกั หนา้ ท่ี
ความรบั ผิดชอบตอ่ ชาติ ศาสนา พระมหา-
กษตั รยิ ์ ต่อผอู้ ่นื และตอ่ ตนเอง

ระบบการฝึกอบรมผู้บังคับบัญชา ของงานท่ีจะต้องกระท�ำและหน้าท่ีท่ีผู้บังคับบัญชาลูกเสือพึงกระท�ำ ซึ่งรวมถึงความรู้
ลูกเสือของประเทศไทย ด�ำเนินการตาม ความเข้าใจในหลกั การเบ้อื งตน้ ของการลูกเสอื
ระเบียบ วิธกี ารของส�ำนักงานลูกเสอื โลก ๒. เพื่อให้เข้าใจถงึ ความต้องการของเด็ก (Needs) ในสงิ่ แวดล้อมต่างๆ หาวธิ กี าร
และส�ำนักงานลูกเสือภาคพื้นเอเชีย-แปซิฟิก และทกั ษะตา่ งๆ เพื่อนำ� ไปสนองความตอ้ งการของเดก็
จากท่ีมีการฝึกอบรมตามแบบของกิลเวลล์ ๓. เพอื่ เป็นการสาธติ หรอื แสดงให้เห็นถึงรปู ธรรมและข้อกำ� หนดต่างๆ ในการเปน็
ปารค์ ในระยะแรก และเริม่ เปล่ยี นแปลงการ ผูน้ ำ� เดก็ (Leadership)
ฝึกอบรมใหม่ ตามนโยบายของสำ� นักงาน ๔. เพ่ือให้เห็นวา่ ตัวเขาเองจะต้องมีความกา้ วหนา้ ในการฝึกอบรม จะต้องพัฒนา
ลกู เสอื โลก ตามมตทิ ปี่ ระชมุ สมชั ชาลกู เสอื โลก ตวั เองอยเู่ สมอจากระดับหน่ึงไปสู่ระดบั ทีส่ ูงขน้ึ (Progression)
ครงั้ ที่ ๒๒ ทป่ี ระเทศฟนิ แลนด์ ปพี ทุ ธศกั ราช
๒๕๑๒ โดยให้จดั การฝกึ อบรมเป็น ๒ ระดบั
คอื ระดบั ผู้กำ� กับลกู เสอื (Unit Leaders)
และระดบั ผ้ใู หก้ ารฝึกอบรม (Trainers)
ระดบั ผกู้ ำ� กบั ลกู เสอื (Unit Leaders)
ใหจ้ ัดเปน็ ๒ ข้นั คอื
- ขน้ั ความรู้เบื้องต้น (Basic Unit
leaders Training Course)
- ขน้ั ความรชู้ นั้ สงู (Advanced Unit
Leaders Training Course)
โดยได้วางเป้าหมายในการฝึกอบรม
ไว้วา่
๑. เพ่ือใหเ้ กดิ การจรรโลงใจ (Inspi-
ration) นำ� ผเู้ ขา้ อบรมให้เขา้ ใจถงึ จุดหมาย

284

ระดบั ผ้ใู หก้ ารฝกึ อบรม (Trainers) แบ่ง สาธติ (Demonstration)/ ระบบฐาน (Base เปน็ ทยี่ อมรบั กนั วา่ กจิ การลกู เสอื เปน็
เป็น ๒ ข้นั เช่นเดยี วกนั คอื Method)/ โสตทัศนูปกรณ์ (Audio-Visual กิจการที่ยิ่งใหญ่ กว้างขวางและส�ำคัญ
- ข้ันผู้ช่วยผู้ให้การฝึกอบรม Aids)/ การแสดงบทบาท (Role Playing) อย่างย่ิงกิจการหน่ึงเพราะนอกจากจะช่วย
(Assistant Leader Trainers Course) การแบ่งกลุ่มทำ� งานตามโครงการ (Project ฝึกอบรมให้คนมีระเบียบ วินัย มีความ
- ขั้นหัวหน้าผู้ให้การฝึกอบรม Workgroup) การศึกษารายกรณี (Case รับผดิ ชอบ รู้จกั เสียสละและบำ� เพญ็ ตน
(Leader Trainers Course) Study) การอภิปรายเป็นคณะ (Panel) ให้เปน็ ประโยชนต์ ่อผอู้ น่ื แล้ว กิจการลูกเสือ
ยังช่วยให้คนในชาติมีความสมัครสมาน
โดยได้วางเป้าหมายในการฝึกอบรม การจะบรรลุวัตถุประสงค์ของกิจการ สามคั คี ผนกึ กำ� ลงั เป็นน้ำ� หนึ่งใจเดียวกัน
ไว้เพอื่ ให้เกิดพฤติกรรมแก่ผูเ้ ข้าอบรม ๓ ลูกเสือขึ้นอยู่กับองค์ประกอบท่ีส�ำคัญ ๓ เพ่ือปกป้องรักษาและพัฒนาชาติไทยให้มีแต่
ประการคือ ประการคือ ความม่ันคงปลอดภัยและวัฒนาถาวรสืบไป
๑. เพ่ือให้เกิดความรู้ความเข้าใจใน ๑. ก�ำหนดการฝึกอบรมท่ีดีส�ำหรับ และควรจะมวี ธิ กี ารยกยอ่ งชมเชยแกผ่ บู้ งั คบั
หลักการทว่ั ไปของลูกเสือ (Knowledge & ลูกเสอื บญั ชาลกู เสอื ทป่ี ระกอบคณุ งามความดี เชน่
Understanding) ๒. ก�ำหนดการฝึกอบรมท่ีดีส�ำหรับ เครือ่ งหมายตอบแทนต่างๆ เหรียญลกู เสือ
๒. เพ่อื ให้มีทกั ษะ (Skills) ในเร่ือง ผบู้ งั คบั บญั ชาลูกเสือ วุฒิบัตรหรือรางวัลอ่ืนๆ เพ่ือขวัญก�ำลังใจ
ตา่ งๆ ดงั น้ี ๓. การสนบั สนุนอย่างเพียงพอ ในการพัฒนาบุคลากร
- ทักษะในเร่ืองความสัมพันธ์ อยากเห็นลูกเสือท�ำความดี
กบั ผู้อน่ื (Relationship Skill) การฝกึ อบรมผบู้ งั คบั บญั ชาลกู เสอื ทดี่ ี อยากเห็นไมตรีอนั สดใส
- ทักษะในวิทยาการของลูกเสือ ควรเนน้ ถึงบทบาท หนา้ ที่ของผบู้ งั คบั บญั ชา อยากเหน็ ความรักความจริงใจ
(Scouting Skill) ลกู เสือ ตามความต้องการในการฝึกอบรม อยากเหน็ ลกู เสือไทยพัฒนา
- ทักษะในเรื่องการวางแผน ในทกุ ๆ ด้าน ความร้คู วามเข้าใจ ทกั ษะ และ
(Planning Skill) เจตคติตอ่ งาน เพ่ือจะไดส้ ามารถน�ำความรู้
- ทักษะในการน�ำไปใช้ (หรือ ท่ีได้จากการฝึกอบรมไปใช้ให้ประสบผล
ปฏบิ ตั ิ) (Implementing Skill) สำ� เรจ็ การลกู เสือมงุ่ ที่จะอบรมเด็กในเรอื่ งที่
๓. เพอ่ื ใหเ้ กดิ วถิ คี วามคดิ หรอื เจตคติ โรงเรียนธรรมดาไม่อาจฝึกสอนได้เพราะมุ่ง
ทดี่ งี าม (Attitude) และน�ำเทคนคิ วธิ กี าร จะสอนให้เดก็ รู้จักด�ำรงชีวิต มิใชเ่ พียงเพอื่
ถ่ายทอดความร้ทู เ่ี สนอแนะ ๑๐ วธิ ี (ซ่ึงเปน็ ใหม้ อี าชพี การสอนใหเ้ ดก็ มคี วามทะเยอทะยาน
วธิ กี ารสอดคลอ้ งกับวิธกี ารฝกึ ประชาธิปไตย) ที่จะชิงรางวัลและทุนเล่าเรียนตลอดจน
มาใชใ้ นการฝึกอบรมคอื การอภิปรายกล่มุ การสอนใหเ้ ด็กเหน็ ว่าความส�ำเร็จ คือการ
(Group Discussion)/ การแบ่งกล่มุ ยอ่ ย มเี งินเดอื น ต�ำแหน่ง และอำ� นาจเท่าน้นั
(Buzz Group)/ การระดมสมอง (Brain- เป็นอนั ตราย ยกเวน้ เสียแตว่ า่ จะมีการสอน
storming)/ การบรรยาย (Lecture)/ การ ในเรอื่ งบำ� เพญ็ ประโยชนต์ อ่ ผอู้ นื่ พรอ้ มไปดว้ ย

285

สารานุกรมลกู เสือ
วรรณภา พรหมถาวร

ทรงก�ำ หนดขน้ึ และจดั ใหม้ กี ารเรยี นการสอน
ในโรงเรียน อาทิ “กจิ กรรมอยู่ค่ายพกั แรม”
ซ่ึงถือเป็นกิจกรรมหนึ่งท่ีถูกระบุว่าเป็น
กิจกรรมระดับสุดยอดของกิจกรรมลูกเสือ
เพราะเป็นกิจกรรมที่มีความเป็นเอกลักษณ์
เปน็ แกนหลกั ของกจิ กรรมลกู เสอื และกจิ กรรม
อนื่ ๆ จนเป็นทแี่ พรห่ ลาย บรรดาเยาวชนทง้ั
ชายและหญิงต่างให้ความสนใจ และเข้าสู่
กระบวนการเปน็ ลกู เสืออย่างต่อเนื่อง

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้า เสือป่า เป็นขบวนการสร้างชาติ กระทรวงศึกษาธิการต้ังแต่อดีตท่ี
อยหู่ วั ทป่ี วงชนชาวไทยถวายพระสมญั ญา บา้ นเมอื ง ในรชั สมยั ลน้ เกลา้ ฯ รชั กาลท่ี ๖ ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน นับว่ามีส่วนสำ�คัญ
นามวา่ “สมเดจ็ พระมหาธรี ราชเจา้ ” พระ ไดก้ อ่ ใหเ้ กดิ ประโยชนต์ อ่ ประเทศชาตเิ ปน็ ทส่ี ดุ เป็นที่สุดที่เป็นผู้กำ�หนด และผลักดันให้
ผู้ทรงเป็นภูมิพลังของแผ่นดินและกิจการ ในชว่ ง พทุ ธศกั ราช ๒๔๕๔ และในชว่ งเวลา สถานศึกษาทุกแห่งได้จัดให้มีหลักสูตร
ลกู เสอื ทรงมพี ระเนตร พระกรรณทย่ี าวไกล ถัดมาเล็กน้อย ก็เกิดกิจการลูกเสือ ขึ้น การเรยี นการสอนกจิ กรรมลกู เสอื ทง้ั การเรยี น
ทรงรับเอาแนวคิดของการพัฒนาเยาวชนให้ คือ มีการเรียนการสอน ที่ถูกกำ�หนดขึ้น การสอนภายในหอ้ งเรยี น รวมทง้ั การออกไป
เปน็ คนดี จากประเทศองั กฤษทพ่ี ระองคท์ รง ในโรงเรียน แต่ยงั ไมแ่ พร่หลายนัก และมี ปฏบิ ตั กิ ิจกรรมตามค่ายลูกเสือต่างๆ ทม่ี ีอยู่
เสด็จไปศึกษาขณะน้ันทรงนำ�รูปแบบและ ลักษณะเปรียบเสมือนการมีพ่อเสือและมี ทัว่ ประเทศ รวมทงั้ สถานทอ่ี ืน่ ๆ ทม่ี ีคุณภาพ
กิจกรรมท่ีช่วยแก้ไขปัญหาของเด็กและ ลูกเสือ เป็นการจัดกิจกรรมที่ชาญฉลาด สามารถใช้เป็นสถานที่จัดการอยู่ค่ายพัก
เยาวชนท่ีมีอายุแตกต่างกันจนเกิดผลดีต่อ ควบค่กู ันไป ด่ังพ่อสอนลกู และกิจกรรมท่ี แรมได้ ซงึ่ การเรียนการสอนและการปฏิบัติ
ประเทศอังกฤษ มาใชท้ ่ีประเทศไทย เปน็ สำ�คัญอย่างมากหลากหลาย กิจกรรมที่ กจิ กรรมลกู เสอื กระทรวงศกึ ษาธกิ าร ไดผ้ ลติ
การกอ่ กำ�เนดิ “เสือปา่ ” ขนึ้ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจา้ อยู่หวั ได้ ต�ำ รา คู่มอื เอกสารทางวิชาการในรปู แบบ
ตา่ งๆ ทง้ั พระราชบญั ญตั ลิ กู เสอื กฎกระทรวง
ขอ้ บงั คบั ระเบยี บ ฯลฯ ขน้ึ มาใชป้ ระกอบการ
เรยี นการสอนอยางต่อเนอื่ ง ในขณะเดยี วกัน
กิจการลูกเสือเป็นกิจการที่ต้องมีเอกลักษณ์

286

เฉพาะตัว มคี วามถกู ต้อง มีเนอื้ หาสาระของขอ้ มูลที่ชัดเจน มีข้อ ผู้บริหารระดับสูงของกระทรวงศึกษาธิการ คือ ปลัดกระทรวง
กำ�หนดที่เป็นแนวทางในการปฏิบัติและที่สำ�คัญที่สุด คือ “ข้อยุติ ศกึ ษาธกิ าร นายอภิชาต จรี ะวฒุ ิ รองปลดั กระทรวงศึกษาธกิ าร
ท่ถี กู ตอ้ ง” สามารถนำ�ไปใชแ้ ละบูรณาการกบั ข้อมลู ตา่ งๆ เพอ่ื การ ผ้ดู ูแลส�ำ นักการลูกเสือ ยวุ กาชาด และกิจการนักเรยี น นายนิวตั ร
ถา่ ยทอด เรอ่ื ง “ลกู เสอื ” ไดอ้ ยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ และเกิดประสิทธผิ ล นาคะเวช ทก่ี รณุ าอนมุ ตั งิ บประมาณและใหข้ อ้ เสนอแนะมาโดยตลอด
ที่ดตี อ่ องคก์ ร นายพะนอม แกว้ กำ�เนิด (ประธานคณะทำ�งาน) พลเรือเอก สชุ าติ
กลศาสตรเ์ สนี ศาสตราจารย์นายแพทย์ยงยุทธ วัชรดุลย์ นายวายุ
ปจั จบุ ันจากข้อมลู ท่สี ำ�นักการลกู เสอื ยุวกาชาด และกจิ การ พยคั ฆนั ตร รองศาสตราจารยไ์ พรชั พนั ธช์ุ าตรี นายศภุ กร วงศป์ ราชญ์
นกั เรยี น ไดร้ บั ข้อมลู จากรายงานการวิจยั ตดิ ตอ่ กันเป็นเวลา ๕ ปี นายนคิ ม อนิ ทรโสภา นายคงวฒุ ิ ไพบลู ย์ศิลป บาทหลวงลอื ชัย
ไดท้ ราบถงึ ปญั หาและอปุ สรรคในการพฒั นากจิ การลกู เสอื สว่ นใหญ่ จนั ทรโ์ ป๊ นายประกอบ มกุ รุ ะ นายคงศกั ด์ิ เจรญิ รกั ษ์ นางจรรยา
จะเป็นเรื่อง การจดั กิจกรรมลกู เสอื การใช้คา่ ยลกู เสือเป็นท่ีอย่คู า่ ย ชวนานนท์ นายเดช วรเจรญิ ศรี นายสมมาต สงั ขพนั ธ์ นางสาว
พกั แรม จนถงึ การขาดแคลน คมู่ อื ต�ำ ราลกู เสอื ทม่ี คี วามแปลกใหม่ จริ าภรณ์ วงศถ์ ริ วฒั น์ นางจารวุ รรณ พวงวเิ ศษสนุ ทร เปน็ ทป่ี รกึ ษา
ที่ไม่เคยมีมาก่อน และสามารถใช้อ้างอิงทางวิชาการได้อย่างไม่ และร่วมประชุมทุกครั้ง ตลอดจนคณะกรรมการดำ�เนินงานซึ่งมี
คลาดเคลอ่ื นในเรอ่ื งของเนอ้ื หาสาระตลอดจนขอ้ เสนอแนะตา่ งๆ จงึ นายสายณั ห์ สนั ทดั ผอู้ �ำ นวยการส�ำ นกั การลกู เสอื ยวุ กาชาด และ
เป็นท่ีมาของการจัดทำ�สารานุกรมลูกเสือเล่มแรกของประเทศไทยข้ึน กจิ การนกั เรยี น เปน็ ประธาน มขี า้ ราชการและเจา้ หนา้ ทข่ี องส�ำ นกั
ซึ่งตรงกับการจัดเฉลิมฉลองครบรอบ ๑๐๐ ปีลูกเสือไทย ในปี การลกู เสอื ฯ นางวรรณภา พรหมถาวร เป็นเลขานกุ ารโครงการ
พทุ ธศกั ราช ๒๕๕๔ จงึ ไดเ้ สนอการจดั ท�ำ “สารานกุ รมลกู เสอื ” เปน็ รวมทง้ั ยงั ไดร้ บั ความรว่ มมอื จากคณะท�ำ งานทม่ี ีความรคู้ วามสามารถ
โครงการหนึ่งในการขออนุมัติเงินงบกลางจากคณะรัฐมนตรี เพื่อ และทักษะจากเครือข่ายทวั่ ประเทศ
จัดพมิ พ์ “สารานกุ รมลกู เสือ เลม่ ๑ และ ๒ พร้อมกลอ่ งบรรจุ”
ซง่ึ คณะรฐั มนตรกี ไ็ ดอ้ นมุ ตั เิ ปน็ ท่เี รยี บรอ้ ยแลว้ จากการทำ�งานร่วมกันของคณะกรรมการและคณะทำ�งานฯ
ทีม่ ากด้วยภูมิปญั ญาและความรู้จึงท�ำ ให้เกิด “สารานุกรมลกู เสือ” ท่ี
การถอื ก�ำ เนดิ ของ “สารานกุ รมลกู เสอื ” (Scout Encyclopedia) เป็นทก่ี ล่าวถงึ อย่างมากในหม่ลู ูกเสือ ซ่งึ ส�ำ นักการลกู เสอื ยุวกาชาด
เลม่ ท่ี ๑ และเลม่ ท่ี ๒ ท่กี ำ�ลงั จะเสรจ็ ตามมา นบั เป็นการรวมตัว และกจิ การนกั เรยี น รว่ มกบั ส�ำ นกั งานลกู เสอื แหง่ ชาติ จะไดร้ ว่ มมอื กนั
ครั้งยิ่งใหญ่ของผู้ทรงคุณวุฒิทางการลูกเสือ บวกกับประสบการณ์ จัดทำ�และผลิตออก “สารานุกรมลูกเสือ” ในด้านต่างๆ ต่อไป
ในการปฏิบัติหน้าที่ราชการที่หลากหลาย รวมทั้ง ครู อาจารย์ เพื่อเผยแพร่ไปยังบรรดาลูกเสือ ผู้บังคับบัญชาลูกเสือ และ
จากสถานศึกษาต่างๆ ทั้งในอดีตและปัจจุบัน ต่างทุ่มเทความรู้ ประชาชนผ้สู นใจท่วั ไป ไดร้ ้แู ละเข้าใจเกี่ยวกับกจิ การลกู เสือ เพอื่
ความสามารถ สละเวลามารว่ มกันคดิ วเิ คราะห์ ตดั สินใจ สรปุ สนองพระราชด�ำ รแิ ละพระราชมรดกทพ่ี ระบาทสมเดจ็ พระมงกฎุ เกลา้
ประเดน็ ข้อมลู โดยยดึ หลักตามขอ้ บงั คับฯ ระเบยี บ ประกาศ ฯลฯ เจ้าอยู่หัว ทรงพระราชทานให้กับลูกเสือทุกคน ทุกหมู่เหล่า
ทีเ่ ป็นลายลกั ษณอ์ ักษร มาปรบั ใช้ใหเ้ กิดประโยชนต์ ่อกจิ การลูกเสอื ทุกประเภท ได้สืบทอด ยดึ ถือปฏิบตั ิ และถ่ายทอดจากรนุ่ สูร่ ุ่น
และกิจการสังคมด้านอื่นๆ ได้ กลุ่มบุคคลดังกล่าวประกอบด้วย สบื ตอ่ ไป

287

การลกู เสือกับเยาวชนในยคุ ปัจจุบนั
พะนอม แกว้ กำ�เนิด

กระบวนการลูกเสือเป็นมาตรการ ความรสู้ กึ ขอ้ งคบั ใจ ความขอ้ งคบั ใจมมี ากขน้ึ บางครั้งถึงกับลืมนึกถึงอันตรายท่ีอาจเกิดขึ้น
ทีส่ �ำคัญยง่ิ ในการพัฒนาเยาวชน รฐั บาลไทย กจ็ ะผลกั ดนั ใหเ้ กดิ พฤตกิ รรมทเ่ี บย่ี งเบน ผดิ ไป ในระหว่างการเลน่ สนกุ เดก็ วยั น้ไี ม่สนใจ
ทุกยุคทุกสมัยถือเป็นนโยบายท่ีส�ำคัญที่จะ จากพฤตกิ รรมปรกตทิ ว่ั ไป นกั พฤตกิ รรมศาสตร์ มากนักในเรอ่ื งเพ่อื นตา่ งเพศ เด็กหญงิ
ส่งเสริมให้นักเรียนทุกระดับเข้าร่วมกิจกรรม ไดร้ วบรวมรปู แบบพฤตกิ รรมทเี่ บยี่ งเบน ซงึ่ เจริญเตบิ โตเรว็ กว่าเด็กชายเลก็ น้อย
ลกู เสอื ทงั้ นเี้ นอ่ื งดว้ ยกระบวนการลกู เสอื ไทย เกดิ จากความขอ้ งคบั ใจทมี่ ผี ลมาจากการขาด เด็กหญงิ จากอายุ ๑๑ ปี เดก็ ชาย
เป็นพระราชมรดกอันล้�ำค่าของพระบาท ความต้องการทางด้านจติ ใจ มีรปู แบบตา่ งๆ จากอายุ ๑๓ ปี ก็เข้าส่วู ยั ร่นุ ผา่ นไปสู่
สมเดจ็ พระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั พระราชบดิ า มากมาย เชน่ ระบายออก การหาสิง่ อืน่ มา วยั หนมุ่ สาว มคี วามเจรญิ เตบิ โตเปลยี่ นแปลง
แหง่ ลกู เสอื ไทย และเปน็ กระบวนการทสี่ ามารถ ทดแทน ทสี่ ำ� คญั คอื เกเร กา้ วรา้ ว หนโี รงเรยี น ทัง้ ทางกาย ทางความคิดและทางสังคม
สนองความตอ้ งการของเยาวชน แกป้ ัญหา จนถึงข้ันติดยาเสพติดให้โทษสาเหตุพื้นฐาน พัฒนาการที่ส�ำคญั ของเดก็ วัยน้ี คือ
ของเยาวชน พฒั นาเยาวชนใหเ้ ป็นพลเมืองดี สำ� คญั ทเี่ ยาวชนตดิ ยาเสพตดิ ใหโ้ ทษอยทู่ ก่ี าร ๑. การก้าวเข้าสู่ภาวะท่ีสมบูรณ์
ของชาติ เป็นพลงั สำ� คญั ในการรักษาและ ขาดความตอ้ งการทางจติ ใจ ดงั กล่าวขา้ งตน้ ทางเพศในทกุ ๆ ด้านมใิ ชเ่ พียงดา้ นร่างกาย
พฒั นาชาติบ้านเมืองใหเ้ จริญมน่ั คง การเจริญเติบโตและแปรเปล่ียนทางกายใจ เทา่ น้นั
สภาพท่ัวไปและความต้องการของเยาวชน ความรู้สึกนกึ คิดของเยาวชน จากวัยเด็กสู่ ๒. การสรา้ งบุคลกิ ภาพของตนเอง
ความต้องการทางด้านจิตใจ วัยรนุ่ ๓. การเริ่มมีความคิดวางแผนชีวิต
คนเราทุกคนโดยเฉพาะเยาวชน เด็กเจริญเติบโตแปรเปล่ียนไปเป็น ของตนเอง
มีความต้องการทางอารมณ์หรือทางจิตใจ ชว่ งๆ ตามวยั ต้งั แต่คลอดจากครรภ์มารดา ทางด้านรา่ งกายของเดก็ วัยร่นุ มี
ความต้องการทางด้านจิตใจของเยาวชน เป็นวัยทารก จากอายุ ๓ ขวบถึง ๕ ขวบ ความเจรญิ เตบิ โตอยา่ งรวดเรว็ อยา่ งเหน็ ไดช้ ดั
อาจจัดเป็นกลมุ่ ใหญๆ่ ได้ ๔ กลมุ่ คอื เป็นวยั เดก็ เล็ก จาก ๖ ขวบถึง ๑๑ ขวบ รา่ งกายสงู ขึ้น แขน ขา ยาวดูเกง้ กา้ ง เร่ิมมี
ความรัก เป็นวยั เดก็ โต หลังจากนั้นกเ็ ข้าสูว่ ัยรุน่ ความ สดั สว่ น เดก็ หญงิ เรม่ิ มรี ปู รา่ งเปน็ สาว มหี นา้ อก
ความปลอดภยั ความอบอุน่ เจริญเติบโตแปรเปล่ียนทัง้ ทางกาย จิตใจ มีสะโพกผาย เดก็ ชาย มกี ล้ามเนอ้ื แขง็ แรง
ความส�ำเรจ็ ความรู้สึกนึกคดิ เป็นไปอย่างรวดเรว็ มขี นตามตัว เสียงแตกและเปล่ยี นไปสู่
การไดร้ บั การยกยอ่ ง ชมเชย ยอมรบั ช่วงวัยเด็กเล็กและตอนต้นของวัย เสยี งหา้ วแบบผใู้ หญ่ ตอ่ มพทิ จอู ทิ ารเี รมิ่ ทำ� งาน
นบั ถอื เด็กโต ความเจรญิ เตบิ โตทางกาย จติ ใจ ขับฮอร์โมนชนดิ หนง่ึ ออกมา สรา้ งความ
หากเยาวชนไม่ได้รับความต้องการ ความรู้สึกนึกคิดยังอยู่ในลักษณะเป็นเด็ก เป็นหนุม่ เป็นสาว เด็กหญงิ เริม่ มีรงั ไข่และ
ทางด้านจติ ใจดงั กล่าว เป็นต้นว่า ไม่ได้ ต้องการความรักความอบอุ่นจากบิดามารดา ประจำ� เดอื น เดก็ ชายเรม่ิ มสี เปริ ม์ ตอ่ มซเี บเซสิ
รับความรกั เกดิ ความรสู้ กึ ไมป่ ลอดภยั ขาด ตดิ พอ่ ตดิ แม่ เชอ่ื ฟงั คำ� สงั่ สอนของบดิ ามารดา หรือต่อมไขมันหรือต่อมน�้ำเหลืองเจริญ
ความอบอนุ่ ทางใจ ทำ� สง่ิ ใดไมส่ ำ� เรจ็ ถกู ตำ� หนิ ครูอาจารย์เป็นอย่างดี ชอบเล่นสนุกสนาน เติบโตขึ้น ขบั กลน่ิ กายออกมาโดยเฉพาะที่
ติเตยี น ขาดในส่งิ เหลา่ น้มี ากๆ เขา้ จะเกดิ

288

รกั แร้ ไขมนั ชว่ ยเสรมิ ใหผ้ มดำ� ขลับ มจี ุด ตนเอง แมบ้ างครง้ั ถงึ กบั ปฏเิ สธ ขดั ขนื ระเบยี บ เดก็ วยั นเี้ รมิ่ หา่ งจากพอ่ แมแ่ ละบางครง้ั เหน็ วา่
สเี ขม้ เกดิ ขน้ึ ในร่างกาย เช่น ทห่ี ัวนมและ คำ� สงั่ สอนของบดิ า มารดา ครูอาจารย์ ครอบครัวเป็นเรื่องของความขาดอิสรภาพ
อวยั วะเพศ เด็กวยั รุ่นเรม่ิ ร้สู กึ ตวั วา่ ตนเอง เดก็ วยั ร่นุ เปิดตัวสสู่ ังคมรอบๆ สร้าง และมคี วามรบั ผดิ ชอบต้องทำ� มากไป
แปรเปลยี่ นไปเรื่อยๆ มองเหน็ ความสวยงาม บคุ ลกิ ลกั ษณะของตนเอง และสรา้ งแผนชวี ติ เด็กหญิงและเด็กชายมีความ
ของตนเอง บางครง้ั รสู้ กึ อาย รูส้ ึกดใี จ รูส้ กึ ของตนเองเริม่ เสริมสรา้ งค่านิยม โลกของ เหมอื นกนั ในหลายๆ เรือ่ ง พร้อมกนั น้ันกม็ ี
เสียใจในสัดส่วนของร่างกายท่ีก�ำลังเป็นอยู่ ความถูกผิดก�ำลังเป็นปัญหาเคลือบแคลง ความแตกต่างกนั ในหลายๆ เรอื่ ง การจดั
เดก็ หญงิ เตบิ โตเรว็ และกอ่ นเดก็ ชายประมาณ อยู่ในความรู้สึกนึกคิดมีความคิดปรวนแปร กจิ กรรมพฒั นาเยาวชน จงึ ตอ้ งคำ� นงึ ถงึ ความ
๒ ปี วัยนเี้ ป็นชว่ งของการเปล่ยี นแปลงสู่ แกวง่ ไปแกว่งมาอยตู่ ลอดเวลา แล้วจึงคอ่ ยๆ เหมือนกันและความแตกต่างกันระหว่างเพศ
ความเปน็ ผู้ใหญ่ สร้างแนวทางประพฤติปฏิบัติของตนเอง ยงิ่ กวา่ น้ัน เดก็ แต่ละคนมีความแตกต่างกัน
ทางด้านความรู้สึกนึกคิดและสังคม จนกลายเป็นบุคลิกลักษณะประจ�ำของ จากสภาพแวดล้อมทแ่ี ตกต่างกัน เดก็ ๆ มี
เดก็ วยั รนุ่ น้ี เรม่ิ มคี วามเชอ่ื มนั่ ในตนเอง คดิ วา่ ตนเอง ความคิดทีเ่ ป็นแนวทางประพฤติ ปัญหาประสบการณ์ร่วมกันเหมือนกัน
ตนมคี วามสามารถ จนบางครัง้ จะแสดงออก ปฏบิ ัตเิ หลา่ น้ี บางเรือ่ งมไิ ด้เป็นแนวทางทีไ่ ด้ ก็มาก ในขณะเดียวกนั เด็กๆ ก็มีปัญหา
มาในรูปแบบลักษณะอวดดี กล้าบา้ บน่ิ เป็น มาจากครอบครวั แตเ่ กดิ จากความคิดเห็น และประสบการณ์ที่แตกต่างกันซึ่งเป็นปัญหา
ชว่ งเวลาทม่ี คี วามรสู้ กึ นกึ คดิ ปรวนแปร สบั สน ความเชื่อของตนเองและโดยเฉพาะอย่างย่ิง และประสบการณเ์ ฉพาะตัว การจัดกิจกรรม
อยากเป็นผู้ใหญท่ มี่ ีอิสระ พร้อมๆ กับยงั มี เกิดจากที่ได้พดู จากบั เพื่อนวัยเดยี วกนั พฒั นาเยาวชนจะตอ้ งคำ� นงึ ถงึ เรอ่ื งเหลา่ นดี้ ว้ ย
ความรสู้ กึ ทต่ี อ้ งการความอบอนุ่ จากบดิ ามารดา สำ� หรบั เดก็ วยั รนุ่ เพอ่ื นมคี วามหมาย เยาวชนตอ้ งการกระท�ำกิจกรรมตา่ งๆ ดว้ ย
เหมือนกับอย่ใู นชว่ งวยั เด็ก ในช่วงตน้ ของ มคี วามสำ� คญั ยง่ิ เปน็ เรอื่ งของความไวเ้ นอื้ เชอื่ ใจ ตนเอง
วยั รนุ่ มองเหน็ สง่ิ ตา่ งๆ ในเชงิ สนกุ สนาน ขำ� ขนั เดก็ วัยร่นุ จะเรม่ิ เกาะกลุม่ เปน็ กลุ่มๆ แต่ละ เยาวชนต้องการเป็นผู้แสดงกระท�ำ
หัวเราะ คกึ คัก และบางครง้ั ก็แปรเปล่ียน กลุ่มมเี พ่อื นไมม่ ากนัก เฉพาะเป็นเพอ่ื นที่รกั กิจกรรมด้วยตนเองมากกว่าท่ีจะเป็นเพียง
เป็นเศร้าถึงข้นั รอ้ งไห้กม็ ี เดก็ วยั รุ่นมคี วาม ชอบตรงกับความรู้สึกนึกคิดท่ีนิยมชมชอบ ผฟู้ งั นงั่ นง่ิ ๆ เปน็ เวลานาน เขาตอ้ งการเรยี นรู้
รสู้ กึ นกึ คิดรวดเรว็ แปรเปล่ยี นรวดเร็ว เด็ก
วยั รุ่นชอบเอาอย่าง มีวรี ชนในดวงใจ อยาก
จะท�ำตัวเหมือนแบบอย่างท่ีตนชอบ มคี วาม
คิดฝนั ฝันกลางวัน เร่มิ สรา้ งรูปแบบความ
คดิ ใหม่ของตนเอง เรม่ิ คิดดว้ ยวถิ ีทางของ
ตนเอง แปรเปลยี่ นไปจากการทจ่ี ะตอ้ งพง่ึ พา
บดิ ามารดาสคู่ วามเปน็ ตวั ของตวั เองในรปู แบบ
เปน็ ผู้ใหญ่ เร่มิ มคี วามคิดใหมๆ่ ซึง่ อาจเป็น
ความฝนั ที่ไมจ่ ำ� เป็นตอ้ งเปน็ เรอื่ งจริงหรอื ไม่
เดก็ วยั รุ่นจะก�ำหนดกติกา แนวทางประพฤติ
ปฏบิ ตั ดิ ว้ ยความคดิ รว่ มกบั เพอื่ นๆ ตอ่ ปญั หา
ที่เกิดข้ึนเด็กวัยรุ่นอยากจะหาค�ำตอบด้วย

289

ดว้ ยการกระทำ� กระทำ� กจิ กรรมตา่ งๆ กลางแจง้ ทเ่ี ปน็ ประโยชน์ มคี ณุ คา่ ตอ่ ผอู้ นื่ ตอ่ สว่ นรวม ความถนัด ความสามารถตามธรรมชาติของ
กระท�ำกจิ กรรมท่เี ขาสนใจ เปน็ กจิ กรรมที่ โดยท�ำงานรว่ มกนั เป็นกลมุ่ ตนเอง เรยี นรู้ทจ่ี ะวางแผนชีวิตของตนเอง
สนกุ ผจญภัย ท้าทาย ให้เขาแสดงความ เมื่อเยาวชนได้กระท�ำงานมีผลงาน เพื่อพัฒนาความสามารถเฉพาะตัวสู่ความ
สามารถทีเ่ ขามอี ยู่ออกมา หรือทา้ ทายให้เขา สำ� เรจ็ ลลุ ว่ งดว้ ยดี มคี ณุ คา่ คณุ ประโยชนก์ เ็ กดิ เป็นเลศิ
แสดงในส่ิงที่เขาเองยังไม่เคยมีความสามารถ ความสุขใจในผลสัมฤทธ์ิของงานนั้น เป็น เยาวชนกับสภาพแวดลอ้ มในปัจจบุ นั
เยาวชนต้องการร่วมกิจกรรมกับเพ่ือนสนิท ความสุข เปน็ ความภาคภมู ิใจท่ไี ดท้ �ำงาน ครอบครวั
ในวัยเดียวกันเปน็ กลมุ่ เพอื่ ผอู้ ืน่ เพ่ือส่วนรวม และผลงานมีคณุ คา่ เยาวชนมีแนวโน้มขาดความเอาใจใส่
กลุ่มของเยาวชนวัยรุ่นเป็นกลุ่มท่ีมี เป็นตน้ ว่า กลุ่มได้ไปช่วยกนั ปลูกตน้ ไม้ กลมุ่ ความรกั ความอบอ่นุ จากบิดา มารดา
เพอ่ื นสมาชกิ ไมม่ ากนกั แตล่ ว้ นเปน็ คนรกั ใคร่ ไดไ้ ปชว่ ยผปู้ ระสบภยั จากนำ�้ ทว่ มหรอื อบุ ตั ภิ ยั ผปู้ กครองมากข้นึ เนอื่ งดว้ ยบิดา มารดาให้
ชอบพอกัน ถูกอัธยาศัยกนั มคี วามสนใจ ต่างๆ กลุม่ ได้ไปชว่ ยงานในพธิ ีการตา่ งๆ ทาง ความสนใจในเรอ่ื งของลกู นอ้ ยไป ความสนใจ
ความคดิ สนกุ สนานแบบเดยี วกนั กระทำ� ศาสนา วัฒนธรรม ฯลฯ ของบดิ า มารดาทมุ่ เทใหก้ บั การทำ� งานหนา้ ที่
กจิ กรรมในกล่มุ น้ีเปน็ ทส่ี บายใจ มีความสุข เยาวชนตอ้ งการพฒั นาการเรียนรู้ ความ การหารายได้และภารกิจทางสังคมซึ่งมี
แม้เพียงนั่งหรือเดินพูดจาหยอกล้อกันมี สามารถตามความถนัดความสนใจสู่ความ มากมาย เยาวชนจงึ ถกู ทอดทิ้งไวใ้ หว้ ้าเหว่
ความสขุ แล้ว เปน็ เลิศ ขาดความอบอนุ่ บดิ า มารดาขาดจิตวิทยา
เยาวชนตอ้ งการเรยี นรธู้ รรมชาติ เยาวชนวัยรุ่นเริ่มฉายแสงความถนัด เกย่ี วกบั เดก็ โดยเฉพาะเดก็ วยั รนุ่ บดิ ามารดา
เยาวชนสนใจอยากเรียนรู้เรื่องของ ความสามารถเฉพาะตวั หรอื ทเ่ี รยี กวา่ พรสวรรค์ บางคนหวงั ในตัวลูกสูงเกินไป บางคนตามใจ
นก ผเี สือ้ กวาง ป่า เขา ลำ� ธาร น�้ำตก ไดใ้ ห้ ออกมา คอ่ ยๆ ชัดมากขึ้น ตา่ งคนตา่ งก็มี ลกู เกนิ ไป จนลกู เกดิ พฤตกิ รรมทไ่ี มเ่ หมาะสม
อาหารปลา ได้วาดรปู ยรี าฟ ได้ดูชา้ งท�ำงาน ความถนดั ความสามารถแตกต่างกนั ออกไป ถงึ ข้นั ไมเ่ ช่อื ฟงั บิดา มารดา ปฏบิ ัตติ นออก
ไดส้ มั ผสั กบั สง่ิ เหลา่ นี้ จะมคี วามสนกุ ตนื่ เตน้ เปน็ เรอื่ งเฉพาะตวั ของแตล่ ะคน เยาวชนวยั รนุ่ นอกลนู่ อกทางโดยมีเพ่อื นชั่วนำ�
มคี วามสขุ ใจ เยาวชนตอ้ งการทจี่ ะกระทำ� งาน จึงเป็นวยั ท่ตี อ้ งการเรียนร้จู กั ตนเอง เรยี นรู้ สถานศึกษา
ในยุคปัจจุบัน ผ้บู รหิ ารสถานศกึ ษา
มภี ารกจิ มากมาย มีนกั เรียนจำ� นวนมาก
สถานศึกษาบางแห่งมนี ักเรียนถงึ ๒,๐๐๐
กวา่ คน เกนิ ความสามารถทผี่ บู้ รหิ ารสถานศกึ ษา
จะให้ความเอาใจใสไ่ ด้ท่ัวถึง

ครอู าจารยก์ ม็ ภี ารกจิ รอบตวั มปี ญั หา
ต่างๆ มากมาย ทง้ั ปัญหาเศรษฐกจิ ปญั หา
ครอบครวั ปัญหาสงั คม ปัญหาที่ตอ้ งพัฒนา
ตนเองทางวิชาชพี บัน่ ทอนความต้ังใจ ความ
เอาใจใสใ่ นการสอน การฝกึ การอบรมนกั เรยี น

290

เพอ่ื นนกั เรยี นในสถานศกึ ษา มนี กั เรยี น ขา่ วสารทางความรู้ ประสบการณอ์ ยา่ งรวดเรว็ จากสภาพทั่วไป ความตอ้ งการของ
บางคนประพฤติปฏิบัติตนในทางเสียหาย กว้างขวางท่วั โลก ในทางลบทีเ่ ปน็ โทษ มี เยาวชนและสภาพแวดล้อมดังกล่าวแล้ว
กระท�ำตนเป็นหัวโจกคอยชักจูงนักเรียนอ่ืนๆ สอ่ื มวลชนบางประเภท บางโอกาส ใหข้ อ้ มลู ข้างต้น กิจการลกู เสือสามารถชว่ ยเยาวชน
ไปในทางทไ่ี มเ่ หมาะสม นบั ตงั้ แตห่ นโี รงเรยี น ขา่ วสาร เนอ้ื หาสาระ รปู ภาพชกั นำ� ไปในทาง ได้เป็นอยา่ งดี กจิ การลกู เสอื จะช่วยสนอง
ไปเลน่ เกมตา่ งๆ ภายนอกโรงเรยี น จนกระทง่ั เสื่อมเสียทงั้ ทางจติ ใจและพฤติกรรม ความตอ้ งการของเยาวชน ชว่ ยแกป้ ัญหาของ
เสพยาเสพตดิ ให้โทษ ยังมีนกั เรียนต่างสถาน ชมุ ชน สงั คม บา้ นเมอื งไทยเรามี เยาวชนและช่วยพัฒนาเยาวชนให้เป็น
ศึกษาคอยทำ� รา้ ย รังแกอีก เป็นปญั หาของ ปัญหาท่ีเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาประเทศ พลเมอื งดขี องชาติ เปน็ คนดี มคี วามสามารถ
สังคมไทยปจั จบุ นั อยหู่ ลายเรอื่ ง เปน็ ตน้ วา่ การทำ� ลายทรพั ยากร อยรู่ ว่ ม ทำ� งานรว่ มกบั ผอู้ น่ื ไดอ้ ยา่ งมคี วามสขุ
การเรยี น ธรรมชาติ สิง่ แวดลอ้ ม การโกง ทจุ ริต เป็นพลังส�ำคัญในการพัฒนาชาติบ้านเมือง
สภาวะการเรียนของนักเรียนใน ฉอ้ ราษฎรบ์ งั หลวง ความไมเ่ ปน็ ธรรมในสงั คม ใหเ้ จรญิ มน่ั คง ทง้ั น้ี หากผบู้ งั คบั บญั ชาลกู เสอื
ปจั จบุ นั ในสว่ นทด่ี กี ม็ อี ยมู่ าก เชน่ ครอู าจารย์ ขาดระเบยี บวนิ ยั ไมเ่ คารพกฎหมาย อาชญา- จัดกิจกรรมลูกเสือใหต้ รงและสมบูรณ์ตาม
จดั กระบวนการเรยี นการสอนให้นกั เรยี นได้ กรรม ขาดจิตสำ� นกึ สาธารณะ นิยมเงินวัตถุ วตั ถปุ ระสงค์
เรยี นร้ดู ว้ ยการกระท�ำ เรียนรดู้ ้วยตนเอง อำ� นาจ มากกว่าคุณธรรม ประพฤตปิ ฏบิ ัติ หลักการ
มากขึ้น นกั เรียนไดม้ โี อกาสศึกษาค้นคว้าหา ตามกระแสโฆษณาชวนเช่ือจนเกิดความ วิธกี าร
ความรดู้ ว้ ยตนเองและกระทำ� ดว้ ยกระบวนการ ฟุ้งเฟ้อเกินความจ�ำเป็น เป็นหนี้เป็นสิน ซึง่ รวมเรียกวา่ หลกั การพืน้ ฐานของ
กลุ่ม มีแหล่งวิทยากร วิทยากรมากมาย ท้ังส่วนตัวและองค์การ มีการต่อสู้แข่งขัน กจิ การของลูกเสือ
ในชมุ ชนและตามหนว่ ยงาน องค์การตา่ งๆ กันทุกกรณี เอารดั เอาเปรียบกนั อยา่ งขาด กจิ กรรมตา่ งๆ ของลกู เสอื หรอื เรยี กวา่
อย่างไรก็ตามสภาวะทางการเรียนยังอยู่ใน คุณธรรม ปัญหาเหล่านเ้ี ป็นอปุ สรรคที่คอย มวลกิจกรรมลูกเสือจะต้องสอดคล้อง
ระบบแข่งขันคัดเลือกผู้ท่ีมีความสามารถ กีดกน้ั บน่ั ทอนการพัฒนาประเทศ กอ่ ให้ สนองตอบตอ่ หลกั การพน้ื ฐานทงั้ ๓ ประการนี้
ทางการเรยี นสงู กวา่ ใหไ้ ดม้ โี อกาสเขา้ ไปเรยี น เกดิ ปญั หาตา่ งๆ ตามมาอกี มากในลกั ษณะ อย่างสมบรู ณ์ กจิ การลกู เสอื จึงจะกอ่ ใหเ้ กดิ
ในสถานศกึ ษาดีๆ และมหาวิทยาลัยของรัฐ ปฏิกริ ยิ าหว่ งโซ่ และเป็นแบบอย่างที่ไม่ดี คุณค่าคุณประโยชน์ต่อการพัฒนาเยาวชน
ทม่ี คี ุณภาพสูง จึงไม่สนใจในกจิ กรรมลูกเสือ ต่อเยาวชน สร้างค่านิยมที่ผิดๆ ให้กับ อยา่ งแทจ้ ริง
การจดั กิจกรรมลูกเสอื ในโรงเรียน ส่วนมาก เยาวชนของชาติ วัตถปุ ระสงคโ์ ดยทวั่ ไปของกจิ การลูกเสอื
ขาดประสิทธิภาพ ไมส่ มบูรณต์ ามหลักการ สังคมโลก กระบวนการลกู เสอื เปน็ กระบวนการ
วธิ ีการของกิจการลูกเสือ สังคมโลกปัจจุบันเต็มไปด้วยการ พฒั นาเยาวชน เปน็ กระบวนการทางการศกึ ษา
สอื่ มวลชนในรปู แบบและประเภทตา่ งๆ ต่อสู้แขง่ ขัน ทำ� ลายล้าง แกแ้ ค้นกนั อทิ ธิพล แตเ่ ปน็ การศกึ ษาในรปู แบบนอกระบบโรงเรยี น
มีทั้งคณุ และโทษ ทางทเี่ ปน็ คณุ สอ่ื มวลชน ของส่ือมวลชนของโลกมีความรวดเร็วและ วัตถุประสงค์โดยทั่วไปของกิจการลูกเสือ
ให้ข้อมลู ข่าวสาร สาระความรู้ ประสบการณ์ รนุ แรง ชกั นำ� ใหเ้ ยาวชนหลงตามกระแสนยิ ม ก็คอื วัตถปุ ระสงค์ของการศึกษา กลา่ วคือ
ที่มีคุณค่าคุณประโยชน์แปลกใหม่มากมาย แบบอย่างและพฤติกรรมของบุคคลในข่าว เพอื่ มสี ว่ นรว่ มในการชว่ ยใหเ้ ยาวชนไดพ้ ฒั นา
ช่วยเสริมการเรียนของนักเรียนทั้งภายใน ในหลายกรณี มจี ดุ เน้นท่ีการทำ� ลายล้างกนั ศักยภาพเต็มก�ำลังความสามารถในทางกาย
และภายนอกหลกั สตู ร สอื่ มวลชนให้ขอ้ มลู ความรนุ แรง และเร่อื งเพศ สตปิ ญั ญา สงั คม จติ ใจ ในรปู แบบบรู ณาการ

291

ในฐานะท่ีเป็นส่วนบคุ คล เปน็ พลเมืองดที ีม่ ี ๓. การพฒั นาตนเอง ตามคำ� ปฏญิ าณ วธิ กี ารของกจิ การลกู เสือ
ความรับผดิ ชอบ ในฐานะสมาชิกของชุมชน และกฎของลูกเสอื กจิ การลกู เสอื มงุ่ เนน้ วธิ กี ารใหล้ กู เสอื
ในระดบั ทอ้ งถนิ่ ชาติและนานาชาติ ดังน้นั หลักการของกิจการลูกเสอื ได้เรียนรู้ด้วยการกระท�ำและด้วยระบบหมู่
วตั ถปุ ระสงคเ์ ฉพาะของกจิ การลกู เสอื ก็คอื คำ� ปฏิญาณ และกฎของลกู เสือ เปน็ สำ� คญั กจิ กรรมของลกู เสอื จงึ อยใู่ นรปู แบบ
เพือ่ พฒั นาเยาวชนให้ การจัดมวลกิจกรรมลูกเสือต้อง ดงั ตอ่ ไปนี้
๑. มีคณุ ธรรม จรยิ ธรรม ตามค�ำ ค�ำนึงถึงหลักการของกจิ การลูกเสอื นนั่ คอื ๑. เรยี นดว้ ยการกระท�ำ
ปฏิญาณ และกฎของลูกเสือ ตอ้ งนำ� คำ� ปฏญิ าณและกฎ ๑๐ ขอ้ ของลกู เสอื ๒. สง่ เสรมิ ใหใ้ ฝร่ ู้ ฝกึ ทกั ษะหาความรู้
๒. มคี วามสามารถ มาจัดท�ำเป็นกิจกรรม ให้เป็นรูปปฏิบัติได้ ประสบการณด์ ้วยตนเอง
๒.๑ ช่วยตนเองได้ พัฒนา เชน่ จากกฎขอ้ ท่ี ๑. ลกู เสอื มเี กยี รตเิ ชอื่ ถอื ได้ ๓. กระทำ� กจิ กรรมดว้ ยกระบวนการ
ตนเองได้ ผู้บังคับบัญชาลูกเสือจะต้องช่วยกันคิดว่า กลุม่
๒.๒ ช่วยผู้อ่ืน ช่วยชุมชน จะต้องใหล้ ูกเสอื ประพฤตปิ ฏิบัตหิ รอื กระทำ� ๔. กระท�ำกิจกรรมนอกห้องเรียน
ส่งิ แวดลอ้ ม ชว่ ยชาติ บา้ นเมือง กิจกรรมอะไรจึงจะท�ำให้ลูกเสือมีเกียรติ กลางแจง้ ใกลช้ ิด สมั พนั ธ์กับธรรมชาติ
๒.๓ พัฒนาความสามารถ เชือ่ ถอื ได้ เปน็ ต้นว่า คนมเี กียรติเชอื่ ถือได้ ๕. ฝกึ คดิ ตดั สนิ ใจ ดำ� เนนิ งานอยา่ ง
เฉพาะตัวสคู่ วามเป็นเลิศ ต้องเป็นคนซื่อสัตย์ สุจริต และต้องเป็น มรี ะบบ
การจดั มวลกจิ กรรมลกู เสอื ตอ้ งคำ� นงึ คนท่ีไม่แปดเปื้อนในสิ่งเลวร้าย อบายมุข ๖. กิจกรรมสนกุ เร้าใจ ทา้ ทาย
ถงึ วตั ถปุ ระสงคข์ องกจิ การลกู เสอื โดยเฉพาะ ตา่ งๆ เปน็ คนกระท�ำความดใี หก้ ับส่วนรวม ยั่วยุให้แสดงความสามารถท่ีมีอยู่ และแสดง
วตั ถปุ ระสงคเ์ ฉพาะของกจิ การลกู เสอื กลา่ วคอื เป็นคนต่อสู้เพื่อพัฒนาชีวิตของตนให้ดีขึ้น ความสามารถเหนือไปจากทีม่ ีอยู่
ตอ้ งจดั กจิ กรรมใหล้ กู เสอื มคี ณุ ธรรม จรยิ ธรรม ดังนั้นกิจกรรมที่ลูกเสือควรกระท�ำเพ่ือให้ ๗. เปน็ การเล่น เป็นเกมแข่งขนั
ตามคำ� ปฏญิ าณและกฎทงั้ ๑๐ ขอ้ ของลกู เสอื เป็นบุคคลท่ีมีเกียรติเชื่อถือได้ ได้แก่ การ ๘. เปน็ การศึกษา ค้นคว้า ทดสอบ
ต้องจัดกิจกรรมให้ลูกเสือ มีความสามารถ ศึกษาเรียนรู้ให้ตระหนักถึงความชั่วร้าย ทดลอง
ที่จะช่วยตนเองได้ป้องกันตนเองจากภัย พษิ ภยั ของสงิ่ เสพตดิ ใหโ้ ทษ อบายมขุ ตา่ งๆ ๙. ฝกึ ทกั ษะ สรา้ งประสบการณใ์ หม่
อนั ตรายตา่ งๆ ได้ มคี วามสามารถชว่ ยเหลอื และแนวทางป้องกันตนเองให้พ้นภัยจาก ๑๐. เปน็ กจิ กรรมช่วยเหลือ การให้
ผอู้ นื่ และชมุ ชนไดแ้ ละสามารถพฒั นาความถนดั สง่ิ ชวั่ รา้ ยนน้ั ลกู เสอื เขยี นเรยี งความ แตง่ เพลง บรกิ าร การทำ� ประโยชน์ การผลิต การสรา้ ง
ตามธรรมชาตขิ องตนสู่ความเป็นเลิศ แตง่ นยิ ายเรอ่ื งสน้ั เกย่ี วกบั ความซอ่ื สตั ยส์ จุ รติ การริเรม่ิ สรา้ งสรรค์
หลกั การของกิจการลูกเสือ ลูกเสอื ไดร้ บั การฝึกการพูด กริ ิยา มารยาท ๑๑. กจิ กรรมของลกู เสอื ตอ้ งสอดคลอ้ ง
กิจการลูกเสือมุ่งพัฒนาเยาวชนให้ ในกาลเทศะตา่ งๆ ทเ่ี ปน็ สมบตั ขิ องผดู้ ไี ทย ฯลฯ ตามวยั และสภาพแวดลอ้ ม
มีความส�ำนึกในความรับผิดชอบที่จะต้อง หากผบู้ งั คับบัญชาลูกเสอื ได้น�ำกฎ ๑๐ ขอ้
มีหน้าที่ ต่อ ของลูกเสือมาช่วยกันคิดจัดให้เป็นกิจกรรม
๑. ชาติ ศาสนา พระมหากษตั รยิ ์ ให้ลูกเสือได้กระท�ำ จะมีกิจกรรมให้ลูกเสือ
๒. การช่วยเหลือผอู้ ่ืนและชุมชน กระท�ำมากมายและเป็นไปตามค�ำปฏิญาณ
ทก่ี ลา่ ววา่ ขา้ จะปฏิบัตติ ามกฎของลกู เสอื

292

กจิ กรรมตามคำ� ปฏญิ าณและกฎของ
ลกู เสอื หมายถึง กจิ กรรมที่น�ำคำ� ปฏญิ าณ
และกฎ ๑๐ ขอ้ ของลูกเสอื มาจดั ทำ� เป็น
กจิ กรรมการกระท�ำ การปฏิบตั ิ ดงั กล่าว
ข้างต้น

โดยสรปุ ก็คอื การจัดมวลกิจกรรม เล่น เกม เพลง ดนตรี กิจกรรมเพ่ือ กจิ กรรมโครงการเพอ่ื ชว่ ยเหลอื ผอู้ นื่
ลูกเสือ ก่อให้เกิดคณุ คา่ คุณประโยชนต์ อ่ การ เครือ่ งหมายพเิ ศษ กจิ กรรมสญั ลกั ษณข์ อง ชมุ ชน ประเทศชาติ และโลก เปน็ กจิ กรรม
พฒั นาเยาวชนอยา่ งแทจ้ ริง ลกู เสอื ทสี่ ำ� คญั ยงิ่ คอื ระบบหมู่ กระบวนการ ในรปู แบบโครงการทจ่ี ะใหล้ กู เสอื ไดก้ ระทำ�
มวลกิจกรรมลูกเสือหรือกิจกรรม กลมุ่ ระบบหมู่ของลกู เสอื มี ๔ รปู แบบ คอื เพื่อช่วยเหลือบุคคลต่างๆ ในชุมชน เช่น
ตา่ งๆ ทีจ่ ัดใหก้ บั ลูกเสือ อาจแบ่งออกไดเ้ ปน็ ๑. หมขู่ องลกู เสอื กระท�ำกจิ กรรม ชว่ ยเหลอื ผยู้ ากไร้ ชว่ ยเหลอื คนเจบ็ ไขไ้ ดป้ ว่ ย
๔ ประเภท คือ เปน็ หมู่ มนี ายหมู่ รองนายหมู่ สมาชิกในหมู่ ชว่ ยเหลอื ผดู้ อ้ ยโอกาส ชว่ ยเหลอื งานจราจร
๑. กิจกรรมสญั ลักษณ์ลูกเสอื กระทำ� กิจกรรมรว่ มกันเปน็ ทมี ชว่ ยเหลอื ผปู้ ระสบอบุ ตั ภิ ยั ตา่ งๆ เปน็ โครงการ
๒. กิจกรรมตามค�ำปฏิญาณและกฎ ๒. การประชุมกอง สมาชกิ ลกู เสือ ส่งเสริมให้ลูกเสือช่วยแก้ปัญหาและพัฒนา
ของลูกเสอื ทกุ คนของกอง ของกลมุ่ มารว่ มประชมุ ปรกึ ษา ส่ิงแวดล้อม เช่น เร่ืองความสะอาด การ
๓. กิจกรรมโครงการเพื่อช่วยเหลือ หารือกนั ก�ำหนดกฎ ระเบียบ การตัดสนิ ใจ ปลูกต้นไม้ การปรับปรุงพัฒนาคลอง บึง
ผอู้ ่นื ชมุ ชน ประเทศชาติ และโลก เก่ียวกับวัตถุประสงค์และกิจกรรมของกอง หนองน้�ำ เป็นโครงการส่งเสริมให้ลูกเสือ
๔. กิจกรรมวชิ าพิเศษ แตล่ ะกลมุ่ ช่วยงานชุมชน เช่น งานทางด้านศาสนา
กจิ กรรมสญั ลกั ษณข์ องลกู เสอื หมายถงึ ๓. สภากอง เป็นท่ปี ระชมุ ของนาย งานด้านวัฒนธรรม งานด้านสถาบันพระ-
กิจกรรมท่ีเป็นเร่ืองหรือเป็นแบบฉบับเฉพาะ หมู่ รองนายหมู่ ผกู้ ำ� กบั ลกู เสอื รองผู้กำ� กับ มหากษัตริย์ งานด้านการปกครอง งาน
ของกจิ การลกู เสอื ไดแ้ ก่ การแสดงความเคารพ ลกู เสอื เพ่อื พจิ ารณาดำ� เนินการเรื่องการ ด้านเศรษฐกิจ ฯลฯ
การแสดงรหสั ประวตั ขิ องกจิ การลกู เสอื การ ดำ� เนนิ กจิ กรรมและการฝึกอบรม
กล่าวค�ำปฏญิ าณ พิธเี ขา้ ประชุมกอง เงอื่ น ๔. คณะผนู้ ำ� ประกอบดว้ ย ผกู้ ำ� กบั
การบกุ เบกิ ระเบยี บแถว การเดนิ สวนสนาม ลูกเสือ รองผู้ก�ำกับลูกเสือ ผู้ก�ำกับกลุ่ม
การเดินทางไกล การสังเกตและจ�ำ การใช้ และรองผู้ก�ำกับกลุ่มร่วมมือกันด�ำเนินงาน
เขม็ ทศิ การสะกดรอย การทำ� แผนท่ี การอยคู่ า่ ย ในด้านการแนะแนว ชว่ ยเหลือ สนบั สนุน
พกั แรมเล่นรอบกองไฟ การกลา่ วยาน การ ประเมนิ ผลกจิ การและกิจกรรมลกู เสือ

293

กจิ กรรมวชิ าพเิ ศษ สง่ เสรมิ ใหล้ กู เสอื หน่วยท่ี ๗ ลูกเสือทั่วโลกเป็นพ่ี ๕.๓ ได้รบั การยกย่อง ชมเชย
ไปฝกึ ใหม้ ที กั ษะความสามารถในวชิ าทมี่ คี วาม นอ้ งกนั ชืน่ ชมในผลงานจากสาธารณชน
สนใจและความถนัด พัฒนาสู่ความเป็นเลิศ หน่วยท่ี ๘ วิทยาศาสตร์ เทคโน- ๕.๔ กระท�ำกิจกรรมที่ท้าทาย
เพอ่ื ใหม้ วลกจิ กรรมลกู เสอื สอดคลอ้ ง โลยแี ก้ปัญหา พฒั นาชุมชน สิง่ แวดล้อม ให้แสดงความสามารถ
และเป็นไปตามวตั ถุประสงค์ หลกั การ และ หน่วยท่ี ๙ สบื สานมรดก ภมู ธิ รรม ๕.๕ ไดร้ บั เกยี รตจิ ากสงั คมทไ่ี ด้
วิธีการของกิจการลูกเสือและเป็นไปตาม ภูมิปัญญาไทย อยใู่ นกระบวนการลกู เสอื
ประเภทของกจิ กรรมลกู เสอื อาจนำ� หลกั สตู ร หนว่ ยท่ี ๑๐ กิจกรรมเพื่อเครื่อง-
กิจกรรมลูกเสือจัดมวลกิจกรรมลูกเสือใน หมายพเิ ศษ กจิ กรรมวชิ าพเิ ศษสคู่ วามเปน็ เลศิ
รูปแบบหน่วยกิจกรรมโดยก�ำหนดเป็น หนว่ ยกจิ กรรมเหลา่ นี้ จะสง่ เสรมิ ให้
๑๐ หน่วยกจิ กรรม คอื ลกู เสอื ไดก้ ระทำ� กจิ กรรมเปน็ ไปตามคำ� ปฏญิ าณ
หนว่ ยท่ี ๑ กิจกรรมสญั ลกั ษณ์ และกฎ ๑๐ ขอ้ ของลกู เสอื และสอดคลอ้ งกบั
หนว่ ยท่ี ๒ ชวี ิตต้องสู้ หลักสูตรกิจกรรมลูกเสืออันจะมีผลให้เกิด
หน่วยที่ ๓ ศรัทธายึดม่ัน ชาติ การพัฒนาเยาวชนลูกเสือตามวัตถุประสงค์
ศาสน์ กษตั ริยแ์ ละวฒั นธรรม ของกิจการลูกเสอื
หน่วยที่ ๔ สนองพระคุณบิดา กิจการลูกเสอื ใหอ้ ะไรกับเยาวชน
มารดา ๑. พัฒนาเยาวชนให้เจริญงอกงาม
หนว่ ยที่ ๕ เทิดทูนเกียรติคุณ เปน็ คนโดยสมบรู ณ์ อยรู่ ว่ มทำ� งานกับผู้อื่นได้
สถานศกึ ษา บชู าพระคุณครอู าจารย์ อยา่ งมีความสุข
หน่วยท่ี ๖ เพอ่ื นชว่ ยเพ่ือน และ ๒. ความสามารถชว่ ยเหลอื แกป้ ญั หา
ชว่ ยผ้อู น่ื พฒั นาตนเองได้
๓. ความสามารถชว่ ยเหลอื แกป้ ญั หา
พฒั นาผอู้ น่ื ชมุ ชน ชาตบิ า้ นเมอื ง
๔. พัฒนาความสามารถเฉพาะตัว
สู่ความเป็นเลศิ
๕. สนองความต้องการทางด้าน
จติ ใจปอ้ งกนั พฤตกิ รรมเบยี่ งเบนของเยาวชน
๕.๑ ความรกั ความอบอนุ่ จาก
กล่มุ เพื่อนวยั เดียวกนั และผูบ้ งั คบั บัญชา
๕.๒ ความส�ำเร็จในงานและ
กิจกรรมท่ีได้กระท�ำ เกิดความสุขใจใน
ผลสัมฤทธ์ิของงาน

294

คุณคา่ ของกจิ การลูกเสอื
ถานนั ดร สวุ รรณรัตน์

คุณค่าของกิจการลูกเสือมีมากมาย
นานปั การทงั้ กจิ การลกู เสอื เองทแี่ พรห่ ลายไป
ท่ัวโลกและคุณค่าในตัวบุคคลท่ีอยู่กับกิจการ
ลกู เสอื ทเ่ี รียกวา่ ผู้ใหญใ่ นกิจการลูกเสือ และ
ลูกเสอื จะแยกออกจากกนั ไม่ไดฉ้ ันใด จะต้อง
อยู่ด้วยกันอย่างผสมกลมกลืนม่ันคงเปรียบ
ประดุจกับเก้าอ้ีสามขาจะขาดขาใดขาหนึ่ง
ไปไมไ่ ด้ฉันน้ัน

ลูกเสือเป็นกิจกรรมเยาวชนที่มุ่ง เชน่ การอำ� นวยความสะดวกให้แกป่ ระชาชน ประชาชน นิสติ นักศกึ ษารว่ มกนั ต่อสู้
พฒั นาเดก็ และเยาวชนใหเ้ ปน็ คนดี มรี ะเบยี บ ในการเดนิ ทางตามสถานีขนสง่ ตา่ งๆ ทัง้ กับผู้ปกครองประเทศเพ่ือเรียกร้องประชา-
วนิ ยั เหน็ อกเหน็ ใจผอู้ น่ื รจู้ กั บำ� เพญ็ ประโยชน์ ทางรถยนต์และรถไฟ การรว่ มรณรงคก์ ับ ธปิ ไตย จนเกดิ การเขน่ ฆา่ ประชาชนเสยี เลอื ด
ตอ่ สังคม และสาธารณประโยชนเ์ พ่ือให้เปน็ หนว่ ยงานตา่ งๆ ทงั้ ภาครฐั และเอกชน ภาพ เสียเน้ือบาดเจ็บล้มตายกันเป็นจ�ำนวนมาก
พลเมอื งทดี่ ขี องประเทศชาติ ของลกู เสอื จราจรทโ่ี บกรถตามแยกตา่ งๆ และ เมื่อเหตุการณ์บานปลายจนถึงข้ันจลาจล
หนา้ โรงเรยี น หรอื สถาบนั ทางการศกึ ษาทท่ี ำ� ตำ� รวจ ทหารปฏบิ ตั หิ นา้ ทไี่ มไ่ ด้ ประชาชน
คุณค่า ความหมายตามพจนานกุ รม หนา้ ทร่ี ว่ มกบั เจา้ หนา้ ทต่ี ำ� รวจจราจร ภาพของ มีความเดือดร้อนเป็นอย่างมาก เหตุการณ์
ฉบบั ราชบณั ฑติ ยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ หมายถงึ ลกู เสอื บรรเทาสาธารณภยั ภาพของลกู เสอื เฉพาะหน้าอยา่ งหน่ึงกค็ ือ เร่ืองการจราจร
ความดที มี่ อี ยปู่ ระจำ� ในเรอ่ื งนนั้ บำ� เพญ็ ประโยชนซ์ ง่ึ มอี ยทู่ ว่ั ไปทงั้ ในกรงุ เทพ ตามแยกตา่ งๆ ในกรงุ เทพมหานครทตี่ ดิ ขดั
และตา่ งจงั หวัด เปน็ อมั พาตไปทว่ั เพราะไมม่ ผี ปู้ ฏบิ ตั หิ นา้ ที่
คณุ คา่ ของกจิ การลกู เสอื เปน็ ความดี ในชว่ งนเ้ี องทล่ี กู เสอื ไดอ้ อกชว่ ยเหลอื ประชาชน
ของลูกเสอื ทมี่ อี ยู่ในสงั คมและบคุ คล คณุ คา่ ทางสงั คมของลกู เสอื ทย่ี งิ่ ใหญ่ โดยการโบกรถจัดการจราจรแทนเจ้าหน้าท่ี
ในรอบ ๑๐๐ ปีการลูกเสอื ไทย ได้แก่ ต�ำรวจจึงท�ำให้เหตุการณ์วุ่นวายด้านการ
ในสว่ นของสงั คมนนั้ ลกู เสอื มคี ณุ ปู การ เหตกุ ารณ์ ๑๔ ตลุ าคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๑๖ จราจรหมดไป
และคุณประโยชน์กับสังคมเป็นอย่างมาก ซ่ึงเป็นเหตุการณ์มหาวิปโยคของไทย ที่
กิจกรรมตามที่ประชาชนทั่วไปเห็นจนชินตา
เปน็ ภาพทล่ี กู เสอื ชว่ ยเหลอื สงั คม โดยการ
บำ� เพญ็ ประโยชนอ์ ยา่ งหลากหลายกจิ กรรม

295

เหตุการณ์ท่ีมีคุณค่าทางสังคมอีก เปน็ การบริการแบบเคล่ือนที่ โดยใหล้ กู เสือ- ๕. เก็บขยะหลังจากที่ประชาชน
เรื่องหน่ึงที่ลูกเสือมีโอกาสได้กระท�ำความดี เนตรนารี เดินใหบ้ ริการแกป่ ระชาชนตลอด ทยอยกลับก่อนท่ีกรุงเทพมหานครจะท�ำ
เพอ่ื ชาติ ศาสนา และพระมหากษตั รยิ ์ ตาม แนวถนนท่ีรับเสด็จซ่ึงเป็นท่ีประทับใจแก่ ความสะอาดให้เรียบรอ้ ยในภายหลงั
คำ� ปฏิญาณนนั้ ก็คอื เหตุการณ์วนั ฉลอง ประชาชนโดยท่ัวไปเป็นอย่างมากเพราะ
สริ ริ าชสมบตั คิ รบ ๖๐ ปใี นวนั ที่ ๙ มถิ นุ ายน ประชาชนที่มารับเสด็จมีเป็นจ�ำนวนมาก คณุ คา่ ของบคุ คลในกิจการลูกเสอื
พุทธศักราช ๒๕๔๙ ส�ำนักการลูกเสือ ไม่สามารถเคล่ือนทีไ่ ด้ และระยะเวลาในการ ส�ำหรับคุณค่าของบุคคลในกิจการ
ยวุ กาชาด และกจิ การนกั เรยี น สำ� นกั งานปลดั รบั เสดจ็ ฯ ยาวนานหลายชว่ั โมงทำ� ใหก้ ระหายนำ�้ ลกู เสอื นน้ั มมี ากมาย หลายทา่ นเปน็ ปชู นยี บคุ คล
กระทรวงศกึ ษาธกิ าร ไดร้ ว่ มกบั มลู นธิ สิ ง่ เสรมิ และมีขยะจากเศษอาหารเป็นจ�ำนวนมากที่ ท่ีวงการลูกเสือกล่าวขวัญถึงอยู่เสมอไม่ว่า
การลูกเสือแห่งประเทศไทย น�ำลูกเสือ- ตอ้ งการทิง้ จะในรอบกป่ี กี ็ตาม เช่น นายอภัย จันทวมิ ล
เนตรนารี จำ� นวนประมาณ ๕๐๐ คน ๓. อ�ำนวยความสะดวกในการ นายเพทาย อมาตยกลุ นายกอง วิสุทธารมณ์
ร่วมเฉลิมพระเกียรติและบ�ำเพ็ญประโยชน์ รบั เสดจ็ ฯ ของประชาชนร่วมกบั เจ้าหนา้ ที่ ซึ่งได้ล่วงลับไปแล้วตราบนานเท่านานก็ยัง
ในงานมิ่งมหามงคลเฉลิมฉลองครองสริ ริ าช- ตำ� รวจโดยเฉพาะการตรวจคน้ ถา้ มกี ารสงสยั อยู่ในความทรงจ�ำของผู้คนในแวดวงลูกเสือ
สมบัติครบ ๖๐ ปี ของพระบาทสมเด็จ ซึ่งลกู เสอื ทำ� ไดด้ กี วา่ เจา้ หน้าท่ีต�ำรวจ และ ตลอดไป แต่บคุ คลท่จี ะกลา่ วถงึ นเี้ ปน็ ผหู้ น่ึง
พระเจา้ อยหู่ วั ณ ลานพระราชวงั ดสุ ติ ตง้ั แต่ ประชาชนกย็ นิ ดใี หค้ วามรว่ มมอื กบั ลกู เสอื ใน ท่ีประสบความส�ำเร็จและใช้ชีวิตส่วนหน่ึง
พระทนี่ งั่ อนนั ตสมาคมลานพระบรมรปู ทรงมา้ การตรวจคน้ รา่ งกายมากกวา่ เจา้ หนา้ ทต่ี ำ� รวจ อยูก่ บั กจิ การลกู เสือตลอดมา ๒ ท่านด้วยกัน
รชั กาลที่ ๕ ตอ่ เนอื่ งถงึ บรเิ วณหนา้ กระทรวง ๔. ร่วมมือกับแพทย์และพยาบาล ได้แก่ นายนิคม อนิ ทรโสภา และนายสธุ รรม
ศกึ ษาธกิ ารตามแนวถนนราชดำ� เนนิ นอก โดย ในการบริการประชาชนในกรณีที่เป็นลม พันธศุ กั ดิ์ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒขิ องสภา
เริ่มกิจกรรมจากการเข้าแถวเคารพธงชาติ หรอื เจบ็ ป่วย ลูกเสือไทย
ณ สนามหนา้ กระทรวงศกึ ษาธกิ ารและถวาย
ราชสดุดีพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า
เจา้ อยหู่ วั รชั กาลที่ ๖ จากนนั้ ไดแ้ ยกยา้ ย
กันปฏิบัติกิจกรรมท่ีได้มีการวางแผนและ
การประสานงานลว่ งหนา้ กบั เจา้ หนา้ ทต่ี �ำรวจ
นครบาล และส�ำนักงานปลัดกระทรวง
ศกึ ษาธกิ าร ดงั นี้
๑. จัดแบง่ ลูกเสอื -เนตรนารี จ�ำนวน
๘๐ คน ช่วยเหลือและอำ� นวยความสะดวก
ใหแ้ กก่ ลมุ่ คนพกิ ารทส่ี ำ� นกั งานปลดั กระทรวง
ศึกษาธกิ าร เชญิ ใหม้ าร่วมรบั เสด็จฯ
๒. บริการน�้ำดื่มแก่ประชาชนท่ัวไป
และบริการรับท้ิงขยะในถุงด�ำท่ีจัดเตรียมไว้

296

นายนิคม อนิ ทรโสภา การอบรมใช้วันเสาร์และอาทิตย์สัปดาห์ นายสธุ รรม พนั ธุศกั ดิ์
เริ่มต้นเข้าสู่วงการลูกเสือโดยการ ละ ๔ วนั ท�ำอย่เู ชน่ น้ันหลายเดือนจนทำ� ให้ เร่ิมต้นเข้าสู่กิจการลูกเสือหลังจาก
เขา้ รบั การอบรมลกู เสอื ชาวบา้ น เมอื่ ปี ๒๕๑๘ เด็กและเยาวชนเหล่านี้เปลี่ยนพฤติกรมเป็น ท่ีเป็นลูกเสือในระดับประถมและมัธยมศึกษา
เม่ือผ่านการอบรมแลว้ ก็มคี วามสนใจและ คนดีในที่สดุ จากจังหวดั ตรังบ้านเกดิ เมืองนอน โดยได้รบั
เห็นว่า เน้ือหาความรู้ของลูกเสือชาวบ้านยัง เข้าสู่วงการลูกเสืออย่างจริงจังโดย การแต่งต้ังให้เป็นกรรมการบริหารลูกเสือ
นอ้ ยเกนิ ไปจงึ สมคั รเขา้ รบั การอบรมหลกั สตู ร เข้ารับการฝึกอบรมผู้บังคับบัญชาลูกเสือ แหง่ ชาติ พรอ้ มนนั้ กไ็ ดร้ บั พระมหากรณุ าธคิ ณุ
ผู้บังคับบัญชาลูกเสือท่ีค่ายลูกเสือวชิราวุธ ข้นั วดู แบดจ์ครบทัง้ ๔ ประเภท เมอื่ เปิด โปรดเกล้าฯ ใหเ้ ปน็ กรรมการผูท้ รงคณุ วุฒิ
จนผ่านหลักสูตรผู้บังคับบัญชาลูกเสือสามัญ โรงเรยี นอาชวี ศกึ ษา ไดส้ นับสนนุ ใหม้ ีการ ของสภาลกู เสอื ไทยด้วยจนถึงปจั จบุ นั
รุ่นใหญ่ ข้ันวูดแบดจ์ รุ่นที่ ๓๓ ในปี บริหารจัดการควบคู่ไปกับกิจกรรมลูกเสือ
พุทธศักราช ๒๕๒๐ เมื่อกลับไปได้เปิด ครูทุกคนในโรงเรียนต้องเป็นผู้บังคับบัญชา นายสธุ รรม พนั ธศุ ักด์ิ มตี ำ� แหนง่
การฝึกอบรมผู้บังคับบัญชาลูกเสือวิสามัญ ลูกเสือ โดยจดั ส่งเข้ารบั การฝึกอบรมทุกคน ทางลกู เสือมากมายทงั้ ในอดตี และปัจจุบนั
ขน้ั ความรู้เบอ้ื งตน้ ทอ่ี �ำเภอท่ามะกา จงั หวดั ต่อมาการรับสมัครครูได้ก�ำหนดเงื่อนไขไว้ ดงั น้ี
กาญจนบรุ ี จากน้นั ไดจ้ ดั ตัง้ กองลกู เสอื นอก ขอ้ หนง่ึ วา่ จะตอ้ งผา่ นการอบรมผบู้ งั คบั บญั ชา ปจั จุบัน ผู้ตรวจการลูกเสือฝา่ ย
โรงเรยี น วสิ ามญั ท่ี ๑ วดั พระแทน่ ดงรงั อำ� เภอ ลกู เสอื อย่างน้อย B.T.C. ตา่ งประเทศ ประจำ� สำ� นกั งานลกู เสอื แหง่ ชาติ
ทา่ มะกา จงั หวดั กาญจนบรุ ี โดยมผี วู้ า่ ราชการ ประสบความส�ำเร็จในชีวิตลูกเสือ (International Commissioner, NSOT)
จังหวัดในฐานะผู้อ�ำนวยการลูกเสือจังหวัด เมื่อได้รับความไว้วางใจเป็นวิทยากรท้ังใน ประธานกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิสภา
เปน็ ประธานในพธิ เี ปดิ ผทู้ เี่ ขา้ รบั การฝกึ อบรม ระดบั จงั หวดั และเขตการศกึ ษา จนเปน็ ทร่ี จู้ กั ลกู เสอื ไทย
เปน็ เดก็ ท่เี กะกะเกเรรวม ๒๑ คน โดย ในหมู่วิทยากรและผู้บังคับบัญชาลูกเสือ กรรมการบริหารลูกเสือแหง่ ชาติ
ภาคเช้าให้เรียนลูกเสือและหลักธรรมจาก โดยทว่ั ไป จากนน้ั ไดเ้ ปน็ ผอู้ ำ� นวยการฝกึ อบรม ประธานคณะกรรมการลูกเสือฝ่าย
นวโกวาท บา่ ยเรยี นวชิ าชพี เชน่ ซอ่ มปะ ผู้บังคับบัญชาลูกเสือทุกระดับ ท้ัง B.T.C./ ตา่ งประเทศ
ยางรถ ซอ่ มปม๊ั นำ้� ซอ่ มเครอื่ งยนต์ เปน็ ตน้ A.T.C./A.L.T.C./L.T.C. ได้รับพระราชทาน
เหรียญลูกเสือสดุดี ปีพุทธศักราช ๒๕๒๒
และเครอื่ งราชอสิ รยิ าภรณอ์ นั เปน็ สริ ยิ งิ่ รามกรี ติ
ลกู เสอื สดดุ ชี นั้ พเิ ศษ และไดร้ บั พระมหากรณุ า-
ธิคุณโปรดเกล้าฯ แตง่ ตงั้ ใหเ้ ป็นกรรมการ
ผทู้ รงคณุ วุฒสิ ภาลูกเสอื ไทย
สิ่งท่ีจะฝากถึงกิจการลูกเสือได้แก่
การลูกเสือเป็นเครื่องมือที่จะพัฒนาเด็ก
และเยาวชนไดอ้ ยา่ งแทจ้ รงิ อยากใหผ้ ู้ใหญ่
ในกิจการลูกเสือเห็นความส�ำคัญและให้การ
สนับสนุนอย่างแท้จริง

297

รองประธานชมรมสมาชิกมูลนิธิ - ประธานคณะกรรมการฝ่าย - Asia-Pacific Regional Scout
ลูกเสือโลกแหง่ ประเทศไทย ตา่ งประเทศ งานชมุ นมุ ลกู เสอื ภาคพนื้ เอเชยี - Conference
(Vice Chairman, Baden-Powell แปซฟิ ิก ครงั้ ที่ ๒๕ พ.ศ. ๒๕๔๘ การประชุมสมัชชาลูกเสือภาคพ้ืน
World Fellowship, Thailand Chapter) - กรรมการอ�ำนวยการงาน เอเชยี -แปซิฟิก รวม ๙ ครงั้ ตั้งแต่
กรรมการพิจารณารางวัลลูกเสือโลก ชุมนมุ ลูกเสอื โลก คร้ังที่ ๒๐ พ.ศ. ๒๕๔๖ ครง้ั ที่ ๑๕ เมอื งพทั ยาประเทศไทย
(Bronze Wolf Award Committee Task - ผู้ตรวจการลูกเสือฝ่าย ค.ศ. ๑๙๘๖
Force) ขององคก์ ารลกู เสือโลก ประชาสมั พนั ธ์ คร้งั ท่ี ๑๖ กรุงไทเป จนี ไต้หวัน
ประธานมลู นธิ ิ อาจารยก์ อง วสิ ทุ ธารมณ์ - รองผู้ตรวจการลูกเสือฝ่าย ค.ศ. ๑๙๘๙
อดตี - อนุกรรมการลูกเสือภาคพ้ืน ตา่ งประเทศ ครัง้ ที่ ๑๗ กรุงจาการต์ าประเทศ
เอเชยี -แปซฟิ ิก ฝ่ายการเงนิ (ค.ศ. ๒๐๐๗- - รองผู้ตรวจการลูกเสือฝ่าย อนิ โดนเี ซีย ค.ศ. ๑๙๙๒
๒๐๐๙) หาทุน ครัง้ ที่ ๑๘ ประเทศสงิ คโปร์ ค.ศ.
- รองประธานกรรมการบรหิ าร ๑๙๙๕
ลกู เสอื ภาคพน้ื เอเชยี -แปซิฟกิ (ค.ศ. ๑๙๙๕- ผลงานกิจกรรมลกู เสอื ในตา่ งประเทศ ครง้ั ที่ ๑๙ ฮอ่ งกง ค.ศ. ๑๙๙๘
๑๙๙๘) เปน็ ผ้แู ทนคณะลกู เสือไทย เขา้ รว่ ม ครัง้ ท่ี ๒๐ ประเทศอนิ เดีย ค.ศ.
- กรรมการบริหารลูกเสือ - World Scout Conference ๒๐๐๑
ภาคพนื้ เอเชยี -แปซฟิ กิ (ค.ศ. ๑๙๙๒-๑๙๙๕) การประชุมสมัชชาลูกเสือโลก คร้ังที่ ๒๑ ประเทศบรูไน ค.ศ.
- ประธานอนกุ รรมการลกู เสอื รวม ๗ ครงั้ ตั้งแต่คร้งั ท่ี ๓๑ กรงุ เมลเบิรน์ ๒๐๐๔
ภาคพืน้ เอเชีย-แปซิฟิก ฝ่ายการเงนิ (ค.ศ. ประเทศออสเตรเลีย ค.ศ. ๑๙๘๗ ครั้งท่ี ๒๒ ประเทศญป่ี ุน่ ค.ศ.
๑๙๙๘-๒๐๐๑) ๒๐๐๗
- เหรัญญิกคณะกรรมการ ครง้ั ท่ี ๓๒ กรงุ ปารีส ประเทศ และครง้ั ที่ ๒๓ ประเทศมาเลเซยี
มูลนิธิลูกเสอื ภาคพ้ืนเอเชยี - แปซิฟิก (ค.ศ. ฝรั่งเศส ค.ศ. ๑๙๙๐ ค.ศ. ๒๐๑๐
๑๙๙๘-๒๐๐๑) ครัง้ ท่ี ๓๓ กรุงเทพ ประเทศไทย
- เหรัญญิกคณะกรรมการ ค.ศ. ๑๙๙๓ - APR Top Scout Leaders
มลู นธิ ลิ ูกเสอื ภาคพนื้ เอเชยี -แปซฟิ กิ (ค.ศ. ครงั้ ท่ี ๓๔ กรุงออสโล ประเทศ Summit
๒๐๐๑-๒๐๐๔) นอรเ์ วย์ ค.ศ. ๑๙๙๖ การประชุมสุดยอดผู้บริหารงาน
- รองประธานอนุกรรมการ ครงั้ ที่ ๓๖ เมอื งเทศซาโลนิกิ ลกู เสือระดับสูง ครัง้ ที่ ๒ เมอื งโกเทมบา
ลกู เสือภาคพ้ืนเอเชีย-แปซฟิ ิก ฝ่ายการเงิน ประเทศกรซี ค.ศ. ๒๐๐๒ ประเทศญปี่ นุ่ ค.ศ. ๑๙๙๙ ครง้ั ท่ี ๓ ประเทศ
(ค.ศ. ๒๐๐๔-๒๐๐๗) ครั้งท่ี ๓๗ เมืองแฮมมาเมท ออสเตรเลยี ครั้งท่ี ๔ ประเทศอนิ โดนีเซีย
- ผบู้ งั คบั การ (Camp Chief) ประเทศตูนีเซยี ค.ศ. ๒๐๐๕ และ ค.ศ. ๒๐๐๓ ครงั้ ท่ี ๕ ประเทศฟลิ ปิ ปนิ ส์ ค.ศ.
งานชุมนุมลูกเสือภาคพ้ืนเอเชีย-แปซิฟิก ครง้ั ที่ ๓๘ เกาะเจจู ประเทศ ๒๐๐๕ ครงั้ ที่ ๖ ประเทศเนปาล ค.ศ. ๒๐๐๙
ครัง้ ที่ ๒๕ พ.ศ. ๒๕๔๘ เกาหลี ค.ศ. ๒๐๐๘ และครงั้ ที่ ๗ ประเทศอนิ เดีย ค.ศ. ๒๐๑๐

298

- World Scout Jamboree * Presidential Award, Boy Scout นายสธุ รรม พนั ธศุ กั ด์ิ นบั เปน็ ลกู เสอื
ร่วมงานชุมนุมลูกเสือโลก รวม of the Philippines (ค.ศ. ๒๐๐๑) ทแี่ ทจ้ ริง ท่มี วี สิ ัยทศั นแ์ ละมีความหลงใหล
๕ ครงั้ ตง้ั แตค่ รง้ั ท่ี ๑๘ ประเทศเนเธอรแ์ ลนด์ ในกิจการลูกเสือจึงมีความตั้งใจที่จะรับใช้
ค.ศ. ๑๙๙๕ ครั้งท่ี ๑๙ ประเทศชิลี ค.ศ. ในด้านการลูกเสือต่างประเทศ กจิ การลกู เสอื ในทกุ ๆ ดา้ น ส่ิงเหลา่ นีน้ ับเป็น
๑๙๙๙ คร้งั ท่ี ๒๐ ประเทศไทย ค.ศ. ๒๐๐๓ คุณสุธรรมนั้นได้ท�ำหน้าท่ีอย่างน่าเชื่อถือ ข้อพิสูจน์ส�ำหรับผลงานท่ีเขาท�ำในระดับชาติ
ครงั้ ที่ ๒๑ ประเทศอังกฤษ ค.ศ. ๒๐๐๗ ในหลากหลายต�ำแหน่งที่ได้รับเลือกหรือ ระดับภมู ภิ าค และระดับโลก
(ครบรอบ ๑๐๐ ปี การลกู เสอื โลก) และ แต่งตั้ง เป็นคนจัดการในด้านโปรแกรม
คร้ังท่ี ๒๒ ประเทศสวเี ดน ค.ศ. ๒๐๑๑ แลกเปลยี่ นลกู เสอื ไทยและลกู เสอื ตา่ งประเทศ ปจั จบุ นั นายสธุ รรม พนั ธศุ กั ด์ิเปน็
และเปน็ ผู้สนับสนุนองคก์ รลูกเสอื โลก เป็น สมาชกิ วุฒสิ ภา (พ.ศ. ๒๕๕๔-๒๕๖๐)
นายสุธรรม พันธุ์ศกั ด์ิ ได้รบั ผบู้ รหิ ารงาน “BP Fellowship Reception” และเปน็ ประธานกรรมการบริหาร บรษิ ัท
พระราชทานเหรียญลกู เสอื สดุดี และเคร่อื ง คร้ังท่ี ๓๖ นอกจากน้ันยังเป็นคนจัดหา วดู้ แลนดร์ สี อรท์ จำ� กดั และกรรมการบรหิ าร
ราชอสิ รยิ าภรณอ์ นั เปน็ สริ ยิ ง่ิ รามกรี ติ ลกู เสอื เงนิ ทนุ สำ� หรบั องคก์ รลกู เสอื ในภมู ภิ าคเอเชยี อ่นื ๆ อีกหลายตำ� แหน่ง
สดดุ ชี นั้ พเิ ศษ และยงั ไดร้ บั เหรยี ญลกู เสอื และ แปซฟิ กิ และยงั เปน็ ผทู้ เ่ี ขา้ รว่ มกจิ กรรมและ
อิสริยาภรณ์จากต่างประเทศมากมาย ดังนี้ งานประชมุ ตา่ งๆ ของภมู ภิ าค และของโลก ส่ิงที่จะฝากถึงผู้ท่ีเก่ียวข้องในกิจการ
* Bronze Wolf Award รางวัล อยู่อย่างสม�่ำเสมอ เป็นผู้ท่ีโน้มน้าวให้สภา ลกู เสอื ได้แก่ ลูกเสอื เป็นพระราชมรดกของ
สงู สุดจากองค์การลกู เสอื โลก (ค.ศ. ๑๙๙๗) ลูกเสือไทยและรัฐบาลร่วมมือกันจัดงาน พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
Asia-Pacific Regional Award for ชมุ นมุ ลกู เสอื โลก ครงั้ ท่ี ๒๐ ขนึ้ ทอ่ี ำ� เภอ รัชกาลท่ี ๖ ทม่ี คี า่ ย่งิ ส�ำหรบั คนไทยทุกคน
Chairman’s Award (ค.ศ. ๑๙๙๙) สตั หบี จงั หวดั ชลบรุ ี โดยไดเ้ ขา้ ดำ� รงตำ� แหนง่ ที่จะผดุงรักษาไว้ให้อยู่คู่กับบ้านเมือง
* Asia-Pacific Regional Award คณะกรรมการบริหารค่าย ในครั้งนั้นด้วย ตลอดไป
for Distinguished Service (ค.ศ. ๒๐๐๔)
* Silver Elephant Award, the
Bharat Scout & Guides (ค.ศ. ๑๙๙๖)
* Distinguished Service Award,
the Singapore Scout Association (ค.ศ.
๑๙๙๖)
* International Friendship Award,
the Scout Association of Japan (ค.ศ.
๑๙๙๘)
* Distinguished Service Award,
the Scout Association of Hong Kong
(ค.ศ. ๒๐๐๑)

299

บันทึก ๑๐๐ ปี ของกรรมการบรหิ ารลกู เสือคนหนึ่ง
ศาสตราจารยเ์ กียรติคณุ นายแพทยย์ งยทุ ธ วชั รดลุ ย์, ราชบัณฑติ

กิจการลูกเสอื ในประเทศไทยดำ� เนินการมาครบ ๑๐๐ ปี สมเด็จพระเจา้ อย่หู วั ทรงครองสิริราชสมบัติครบ ๕๐ ปี เคยมกี าร
ในพุทธศกั ราช ๒๕๕๔ ดว้ ยพระมหากรณุ าธิคุณของพระบาท เสนอขอไปยังสำ� นกั ราชเลขาธิการให้ตงั้ ช่ือวา่ อาคารกาญจนาภเิ ษก
สมเดจ็ พระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั รชั กาลท่ี ๖ นบั วา่ เปน็ ความยงั่ ยนื แตก่ ไ็ ด้รบั พระราชทานใหใ้ ช้ชอ่ื วา่ อาคารเฉลมิ พระเกียรติ
ของกิจการลูกเสือท่ีพระราชทานโดยสถาบันพระมหากษัตริย์และ
อยใู่ นพระบรมราชปู ถมั ภต์ ลอดระยะเวลา ๑๐๐ ปขี องลกู เสอื ไทย ตอ่ มาเปน็ ความภมู ใิ จในการกอ่ ตง้ั สโมสรลกู เสอื โดยเมอ่ื
มเี หตกุ ารณแ์ ละเรอ่ื งตา่ งๆ ทกี่ จิ การลกู เสอื ไดเ้ ออื้ ประโยชนแ์ กอ่ งคก์ ร พทุ ธศกั ราช ๒๕๔๕ คณะกรรมการบรหิ ารลกู เสอื แหง่ ชาตไิ ดอ้ อกระเบยี บ
หรือหนว่ ยงานต่างๆ เป็นอนั มาก วา่ ดว้ ยการตัง้ สโมสร โดยใชห้ ลกั ว่า ผูบ้ งั คับบัญชาลกู เสอื ๓๐ คน
รวมตวั กนั และขอตง้ั เปน็ สโมสรได้ ในขณะนน้ั ผเู้ ขยี นซง่ึ เปน็ กรรมการ
ในฐานะทผี่ เู้ ขยี นเปน็ กรรมการบรหิ ารลกู เสอื แหง่ ชาตติ อ่ เนอ่ื ง บรหิ ารฯ ตอ่ เนอื่ งมาเปน็ เวลา ๑๖ ปี มคี วามประสงคจ์ ะตงั้ กองลกู เสอื
เปน็ เวลานานตง้ั แตพ่ ทุ ธศกั ราช ๒๕๒๙ และไดร้ บั โปรดเกลา้ ฯ เปน็ เพ่ือเป็นแกนน�ำในการต้ังชุมนุมลูกเสือชาวพุทธของประเทศไทย
กรรมการผทู้ รงคณุ วฒุ ขิ องสภาลกู เสอื แหง่ ชาติ จงึ ขอเลา่ ถงึ ความ เพือ่ ใหส้ อดคล้องกบั ชุมนมุ ลกู เสือชาวพทุ ธโลก เพราะประเทศไทย
ภาคภมู ใิ จจากการเปน็ ลกู เสอื ทไี่ ดท้ ำ� สาธารณประโยชนใ์ หแ้ กบ่ า้ นเมอื ง มีผู้นับถือศาสนาพุทธมากเป็นร้อยละ ๙๔ อีกทั้งสมเด็จพระศรี
โดยเปน็ ผตู้ ดิ ตอ่ ประสานงานใหเ้ กดิ การกอ่ สรา้ งอาคารเฉลมิ พระเกยี รติ นครินทราบรมราชชนนี ทรงสนพระทยั ในศาสนาพุทธ จึงขอต้งั
ทโี่ รงพยาบาลศริ ริ าช สโมสรชื่อว่าสโมสรลูกเสือสมเดจ็ ย่า ๑๐๐ ปี เพ่อื เฉลมิ พระเกยี รติใน
โอกาสวันพระราชสมภพครบ ๑๐๐ ปี และเมอ่ื พุทธศักราช ๒๕๔๓
เหตเุ กดิ จากการทไ่ี ดร้ จู้ กั กบั นายธรรมนญู หวง่ั หลี กรรมการ ผเู้ ขยี นไดม้ โี อกาสเขา้ เฝา้ สมเดจ็ พระเจา้ พนี่ างเธอ เจา้ ฟา้ กลั ยาณวิ ฒั นา
ผทู้ รงคณุ วฒุ ดิ ว้ ยกัน และรจู้ กั กบั ลูกชายของท่านด้วยซึ่งในขณะน้นั กรมหลวงนราธวิ าสราชนครนิ ทร์ ถวายรายงานในกจิ การของธนาคาร
ก�ำลังประสานงานกับรฐั มนตรชี ว่ ยวา่ การกระทรวงการคลัง ตอ่ มา กระดูกและเนื้อเยื่อที่ทรงรับไว้ในพระอุปถัมภ์ จึงได้กราบทูลเร่ือง
ผู้เขียนได้มีโอกาสให้การรักษารัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงการคลัง สโมสรลกู เสอื ใหท้ รงทราบ ซง่ึ มพี ระดำ� รสั วา่ สมควรจะใชพ้ ระนามจรงิ
ท่านนนั้ เกี่ยวกับอาการปวดตะโพก จนเกดิ ความสนิทสนมและได้ จะได้เป็นนามท่ียั่งยืนเพราะค�ำว่าสมเด็จย่าอาจหมายถึงพระองค์อื่น
ประสานขอให้มีการก่อสร้างอาคารเฉลิมพระเกียรติข้ึนที่โรงพยาบาล กไ็ ด้ สมเดจ็ พระเจา้ พน่ี างเธอฯ ไดพ้ ระราชทานนามของสโมสรใหมว่ า่
ศิริราช โดยการออกสลากกินแบง่ รฐั บาลเพื่อหาทุนมาสร้างอาคาร สโมสรลกู เสอื สมเดจ็ พระศรนี ครนิ ทรฯ์ ซง่ึ ตอ่ มาทรงรบั สโมสรลกู เสอื
ดังกลา่ ว จนปัจจุบนั น้ีเปน็ ทที่ ราบกนั ดีวา่ อาคารหลงั น้ีเปน็ ท่ีประทับ นไ้ี ว้ในพระอุปถมั ภ์ ตงั้ แตว่ นั ท่ี ๒๐ พฤศจิกายน ๒๕๔๕ เปน็ ตน้ ไป
ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยหู่ วั เปน็ เวลาต่อเน่ืองกันมากว่า ๒ ปี ปัจจุบันสโมสรน้ีได้ใช้อาคารเฉลิมพระเกียรติเป็นสถานท่ีท�ำการ
ซึ่งบนดาดฟ้าของอาคารมีที่สำ� หรบั ใหเ้ ฮลคิ อปเตอร์ลงจอดได้ ผู้เขียน ชัว่ คราว โดยไดอ้ ญั เชิญพระบรมฉายาลกั ษณ์ของพระบาทสมเด็จ
จึงรู้สึกภาคภูมิใจในฐานะที่เป็นลูกเสือและพระมหากษัตริย์ทรงเป็น พระเจ้าอยูห่ ัวทรงชุดลูกเสือ ประดษิ ฐานทีผ่ นังของทท่ี �ำการและมี
ประมุขของลูกเสือไทย (ตามพระราชบัญญตั ลิ กู เสือ มาตรา ๗) พระบรมฉายาลักษณ์ของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีทรง
อาคารนี้เป็นอาคารที่สร้างขึ้นเพ่ือเฉลิมฉลองในโอกาสที่พระบาท ชดุ ลูกเสอื ประดิษฐานอยู่ดว้ ย

300

กจิ การลูกเสือของสโมสรฯ มุง่ ไปในดา้ นต่างๆ ๕ ดา้ น คอื สง่ เสริมสุขภาพ สโมสรฯ ได้ออกแบบการออกกำ� ลังกายสร้างสมาธิ
ศาสนา สิ่งแวดลอ้ ม สุขภาพ สทิ ธิมนุษยชนและธรรมาภบิ าล ทาง ในทา่ นัง่ ยกขาเหมอื นการถีบจกั รยานช่วั โมงละ ๑๐๘ ครงั้ ใชช้ อ่ื ว่า
สโมสรฯ ไดร้ เิ รม่ิ ใหม้ ลี กู เสอื ชาวพทุ ธ โดยกำ� หนดกจิ กรรมทต่ี อ้ งปฏบิ ตั ิ Sit/Jogging แนะนำ� ให้ท�ำก่อนเร่ิมเรียนในแต่ละชั่วโมง เพ่ือกระต้นุ
คอื จะต้องเย็บผา้ ผกู คอลูกเสือดว้ ยตนเอง โดยใช้ผา้ จีวรท่พี ระสงฆ์ การไหลเวยี นโลหติ ทำ� ใหม้ สี มาธแิ ละหายงว่ งในทา่ ยนื ใหท้ ำ� กอ่ นอาบนำ้�
สละแล้วมาตัดเป็นผา้ ผกู คอ และใช้ไมไ้ ผ่เปน็ ปลอกสวมผา้ ผกู คอ โดยวงิ่ อยกู่ บั ทจี่ ำ� นวน ๑๐๘ ครง้ั ถา้ หากวา่ ประสงคจ์ ะออกกำ� ลงั กาย
เพราะไม้ไผ่เปน็ ไม้ในพทุ ธประวตั ิ นอกจากนย้ี งั ตอ้ งมสี ิ่งของท่จี ะตอ้ ง ชนดิ แอโรบิก กใ็ หว้ ่ิงอยกู่ บั ท่หี รอื ยกขาข้ึนลงเป็นเวลา ๑๕ นาที
ช่วยเหลอื ผ้อู น่ื พกไว้ในเครือ่ งแบบด้วย โดยก�ำหนดไว้ ๘ อยา่ ง คล้าย โดยพักเหนอ่ื ยเปน็ เวลาสน้ั ๆ จะช่วยให้ร่างกายอบอนุ่ ขน้ึ ได้ในช่วง
อฐั บริขารของพระสงฆ์ ได้แก่ เขม็ ซอ่ นปลาย เข็มเย็บผา้ และดา้ ย อากาศหนาว ซึ่งโครงการน้ไี ดร้ บั ทุนจากองค์การอนามัยโลกใหท้ �ำ
ยาวพอประมาณ มดี ขนาดเล็ก เชือกยาว ๒ เมตร หนังยางรัดของ เป็นโครงการน�ำร่องเพื่อศึกษาความเป็นไปได้ในการออกก�ำลังกาย
ปลาสเตอรป์ ดิ แผล ดินสอ กระดาษ ถงุ พลาสติกขนาดพอเหมาะ ชนดิ นี้
(ไวส้ ำ� หรบั ใสข่ องหรอื ปอ้ งกนั ไมใ่ หส้ ง่ิ ของเปยี ก บางครง้ั อาจใชร้ องนง่ั ) ดา้ นธรรมาภิบาล สโมสรฯ ไดใ้ ชเ้ ศษผ้าจีวรหรือรบิ บ้ินที่
ซึ่งลูกเสือชาวพุทธต้องพกติดตัวในขณะแต่งเคร่ืองแบบเพื่อพร้อม มสี เี ดียวกันขนาดกว้าง ๖-๗ มิลลเิ มตร ยาว ๖ เซนตเิ มตร ขดเปน็
จะช่วยเหลอื ผ้อู น่ื ได้ นอกจากน้ี ยงั ตอ้ งพกรูปบิดาและมารดาทุกครัง้ รปู บว่ งเยบ็ ตดิ เขม็ กลดั ดา้ นหลงั เพอื่ นำ� ไปประดบั ทห่ี นา้ อกเสอื ขา้ งขวา
เพือ่ เตือนลกู เสอื ใหส้ ำ� นึกในพระคุณบดิ าและมารดา (ตามกฎของ ซึง่ มีความหมายถงึ ความถกู ต้อง เรียกวา่ รบิ บน้ิ ธรรมาภบิ าล
ลูกเสือข้อ ๗) ท้ังนี้ ไดก้ ำ� หนดให้ลกู เสอื ชายมโี อกาสตามพระไป โดยไดเ้ ชิญชวนใหอ้ งคก์ รต่างๆ ช่วยกันเผยแพรเ่ พือ่ เปน็ การรณรงค์
บณิ ฑบาต โดยแตง่ เครอ่ื งแบบใหค้ รบและชว่ ยเหลอื งานวดั โดยเหตนุ ี้ ให้เกิดธรรมาภิบาล ซงึ่ จะชว่ ยให้องค์กรต่างๆ มปี ระสทิ ธิภาพใน
สโมสรฯ จงึ ได้ต้ังกองลูกเสอื นอกโรงเรียนในวดั โดยรับสมัครเยาวชน การทำ� งานดขี นึ้ อนั จะสง่ ผลใหป้ ระเทศไทยเจรญิ กา้ วหนา้ ซง่ึ ในงาน
ทีก่ �ำลงั เรียนชนั้ มัธยมศกึ ษาปีที่ ๔-๖ หรือในมหาวิทยาลยั ตลอดจน ชมุ นมุ ลกู เสอื โลกครง้ั ที่ ๒๒ ทปี่ ระเทศสวเี ดนไดน้ ำ� รบิ บนิ้ นไ้ี ปเผยแพร่
บคุ คลทว่ั ไปท่ีอายยุ งั ไม่ถงึ ๒๕ ปี ใหม้ สี ถานภาพเปน็ ลูกเสือวสิ ามญั แกล่ กู เสอื จากประเทศสหรฐั อเมรกิ าและลกู เสอื จากประเทศมาเลเซยี
ทที่ ำ� การของลกู เสอื อยใู่ นวดั จงึ นบั ไดว้ า่ เปน็ กจิ การใหมข่ องงานลกู เสอื ดว้ ย คณะทำ� งานธรรมาภบิ าลของเครอื ขา่ ยสหวทิ ยาการเพอื่ การวจิ ยั
ในประเทศไทย และไดน้ �ำเสนอท่ปี ระชมุ เครอื ขา่ ยสโมสรลูกเสือแหง่ และพฒั นาแหง่ ราชบณั ฑติ ยสถาน ในพระราชปู ถมั ภส์ มเดจ็ พระเทพ
ประเทศไทย ใหร้ ่วมกนั ตัง้ กองลูกเสือนอกโรงเรียนโดยมีค�ำรณรงค์ รตั นราชสดุ าฯ สยามบรมราชกมุ ารี กไ็ ดร้ บั หลกั การทจี่ ะประสานงาน
วา่ หนึ่งสโมสร หนึง่ กองลูกเสือนอกโรงเรยี น ซ่ึงจะทำ� ใหล้ กู เสือ ให้มีการรณรงค์เพ่ือธรรมาภิบาลโดยใช้ริบบ้ินนี้เป็นเคร่ืองหมายของ
นอกโรงเรยี นมบี ทบาทชว่ ยเหลอื วดั และชมุ ชน โดยเลอื กเวลาปฏบิ ตั กิ าร การรณรงคข์ องประเทศไทยดว้ ยเช่นกัน
หรือนัดหมายนอกเวลาราชการและเน้นให้ลูกเสือท�ำหน้าที่โดยใช้ ท่ีกล่าวมาข้างต้นน้ันเป็นเกร็ดเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วง
การประชุมนายหมู่ เพื่อให้เป็นงานของเยาวชนทเ่ี ป็นลกู เสอื ได้ออก เวลาทลี่ ูกเสือไทยครบ ๑๐๐ ปี ถือไดว้ า่ กจิ กรรมเหลา่ นน้ี า่ จะเป็น
ความคดิ และปฏบิ ตั เิ อง อกี ทง้ั เปน็ การสรา้ งภาวะผนู้ ำ� ความรบั ผดิ ชอบ กิจกรรมท่ีรว่ มฉลองลกู เสอื ไทย ๑๐๐ ปไี ด้ ผเู้ ขียนปรารถนาให้กิจการ
และใช้เวลาว่างในวนั หยุดใหเ้ ปน็ ประโยชน์ ป้องกนั ยาเสพติดและ ลูกเสือซ่ึงตามพระราชบัญญัติลูกเสือ พ.ศ. ๒๕๕๑ มาตรา ๘
อบายมุขอนื่ ๆ มวี ตั ถปุ ระสงคท์ ี่จะฝึกใหเ้ ยาวชนเป็นพลเมืองดี จึงเปน็ ทเ่ี ชื่อถือไดว้ ่า
ทางสโมสรฯ ได้ทดลองตงั้ กองลูกเสอื ในวัดบางวดั ท่ีมี การพัฒนากจิ การลูกเสอื ก็คอื การพฒั นาชาติ เพราะพลเมืองดีเป็น
ความพรอ้ มท้งั ในกรงุ เทพมหานครและต่างจังหวดั พร้อมกนั นีย้ ังได้ ปัจจยั ส�ำคัญที่จะท�ำให้ชาติเจรญิ ได.้
ดำ� เนินกิจกรรมทีเ่ ป็นกจิ กรรมหลกั ของสโมสรฯ ตามทก่ี ลา่ วมาแลว้
ขา้ งต้น ซงึ่ จะขอน�ำมากล่าวถึงเพียงบางกจิ กรรม เชน่ ด้านการ

301

สมาพันธ์ลูกเสือชาวพุทธโลก (WORLD BUDDHIST SCOUT ไตห้ วนั เกาหลี องั กฤษ ฝรงั่ เศส และประเทศไทย ทปี่ ระชมุ ไดล้ งมติ
BROTHERHOOD) ท่สี ำ� คญั คือ
สมาพันธ์ลูกเสือชาวพุทธโลกมีวตั ถปุ ระสงคห์ ลกั เพอ่ื ทจ่ี ะ ๑. ใหก้ อ่ ตง้ั ชมรมหรอื สมาคมลกู เสอื ชาวพทุ ธนานาชาติขน้ึ
๑. ส่งเสริมให้ลูกเสือชาวพุทธท่ัวโลกได้มีความศรัทธา ๒. เลอื กให้ ศาสตราจารยน์ ายแพทยย์ งยทุ ธ วชั รดลุ เป็น
ในพระพุทธเจา้ พระศาสดาของพระพุทธศาสนา ยดึ มัน่ ประพฤติ ประธานชมรมหรือสมาพันธฯ์
ปฏบิ ตั แิ ละกระท�ำกิจกรรมตามหลักธรรมของพระพุทธศาสนาอย่าง ๓. จัดใหม้ ีการประชุมชมรมหรือสมาพันธฯ์ ทเ่ี มอื งเกาจงุ
ถกู ต้องแทจ้ รงิ ไต้หวนั ในวันที่ ๒๗ มิถุนายน พุทธศกั ราช ๒๕๔๖
๒. ชน้ี ำ� ใหล้ กู เสอื ชาวพทุ ธกระทำ� กจิ กรรมตามหลกั การของ ได้มกี ารร่าง Law of Association ของสมาคมลูกเสอื
ลูกเสือ คือ ค�ำปฏญิ าณและกฎของลกู เสือ เชงิ หลกั การ รูปแบบ ชาวพุทธขน้ึ เลขาธิการองคก์ ารลกู เสือโลก เสนอแนะใหเ้ ปลย่ี นชอ่ื
วธิ กี ารของพระพุทธศาสนา บูรณาการทัง้ สองหลกั การเขา้ ดว้ ยกัน จากสมาคมเปน็ BROTHERHOOD ซง่ึ ตอ่ มาใชค้ ำ� วา่ THE WORLD
อย่างกลมกลืน โดยเฉพาะในด้านคุณธรรม จริยธรรมและการ BUDDHIST SCOUT BROTHERHOOD (WBSB) และเปลย่ี น LAW
บำ� เพ็ญประโยชนใ์ ห้กบั ส่วนรวม เปน็ CONSTITUTION
๓. ส่งเสริมให้ลูกเสือชาวพุทธร่วมมือกันเผยแพร่หลักธรรม ในวนั ท่ี ๒๙ พฤศจกิ ายน ถงึ วนั ที่ ๒ ธนั วาคม พทุ ธศกั ราช
ของพระพุทธศาสนา มีสว่ นรว่ มในการสร้างสันติสขุ ใหก้ ับโลก ๒๕๔๖ ไดม้ ี World Inter-religious Symposium ขน้ึ ทเ่ี มอื ง
๔. สนับสนุนใหล้ กู เสอื ชาวพทุ ธได้กระท�ำกิจกรรมใหบ้ ริการ Valencia ศาสตราจารย์ นายแพทยย์ งยทุ ธ วชั รดลุ ได้น�ำรา่ ง
ในงานทางพระพุทธศาสนาตามขนบธรรมเนียมประเพณีของชุมชน CONSTITUTION นเ้ี สนอใหส้ มาชกิ ของสมาพนั ธฯ์ และ Mr. Jean
ใหบ้ รกิ ารชว่ ยเหลอื พระภกิ ษสุ งฆ์ มสี ว่ นรว่ มในการอนรุ กั ษบ์ ำ� รงุ รกั ษา Cassaigneau จากองคก์ ารลูกเสือโลกไดพ้ จิ ารณาทบทวนในสาระ
ศาสนสถาน ศาสนวตั ถุ วดั โบสถว์ หิ าร เจดยี ์ สงิ่ กอ่ สรา้ ง พระพทุ ธรปู ส�ำคัญแลว้ นำ� เสนอทป่ี ระชุม
ฯลฯ พรอ้ มทงั้ มสี ว่ นรว่ มในการกอ่ สรา้ ง จดั ทำ� ศาสนสถาน ศาสนวตั ถุ ในเดือนธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๔๖ ได้มีการประชุม
ศาสนปู กรณต์ ่างๆ ลกู เสือเขตภาคพื้นเอเชีย-แปซิฟิก (APR) ท่ีกรุงจากาต้า ประเทศ
๕. สง่ เสรมิ ความสมั พนั ธอ์ นั ดกี บั ลกู เสอื ศาสนาอนื่ เสรมิ สรา้ ง อินโดนีเซีย ได้น�ำร่าง CONSTITUTION of WBSB เข้าพจิ ารณา
ภราดรภาพ ร่วมมือกันน�ำนานาศาสนาให้มีส่วนร่วมในการสร้าง
สนั ติสุขใหเ้ กิดขน้ึ ในสังคมโลก
สโมสรลูกเสือสมเด็จพระศรีนครินทร์ฯในพระอุปถัมภ์สมเด็จ
พระเจา้ พนี่ างเธอเจา้ ฟา้ กลั ยาณวิ ฒั นา กรมหลวงนราธวิ าสราชนครนิ ทร์
ไดร้ เิ ร่มิ จดั ต้ังชมรมลกู เสอื ชาวพุทธประเทศไทยขนึ้ ในการชมุ นุม
ลกู เสอื โลก ครง้ั ที่ ๒๐ ในระหวา่ งวนั ท่ี ๒๘ ธนั วาคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๔๕
ถงึ วนั ท่ี ๗ มกราคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๔๖ ณ หาดยาว อำ� เภอสตั หบี
จงั หวดั ชลบรุ ี ประเทศไทย สโมสรลกู เสอื สมเดจ็ พระศรนี ครนิ ทรฯ์
ได้มีส่วนร่วมในงานชุมนุมลูกเสือโลกครั้งน้ีด้วย เสนอให้มีการจัด
ชมุ นมุ ลกู เสอื ชาวพทุ ธนานาชาติ ขนึ้ เปน็ ครงั้ แรก ในวนั ที่ ๖ มกราคม
พทุ ธศกั ราช ๒๕๔๖ ณ บรเิ วณลานภาวนา มปี ระเทศสมาชกิ ทม่ี ลี กู เสอื
ชาวพทุ ธเขา้ รว่ มชมุ นมุ ๓๑ คน จาก ๖ ประเทศ ไดแ้ ก่ ศรลี งั กา

302

ประกาศเริม่ งานต้ังแต่วนั ที่ ๓๑ กรกฎาคม พุทธศกั ราช ๒๕๔๗
เปน็ ตน้ ไป มสี มาชกิ ประเทศกอ่ ตงั้ ๙ ประเทศ ทปี่ ระชมุ ไดเ้ สนอใหม้ ี
การประสานงานกับองค์การลูกเสือของประเทศในเขตเอเชีย-แปซิฟิก
และประเทศตา่ งๆ ทั่วโลกเพื่อเพ่มิ สมาชกิ ของ WBSB ได้ตกลงกัน
ทจี่ ะจดั ใหม้ กี ารประชมุ สมั มนาของ WBSB ในเดอื นธนั วาคม พทุ ธศกั ราช
๒๕๔๗ ท่ีประเทศบรูไน เพื่อร่วมกันร่างแผนยุทธศาสตร์ ๕ ปี
ในการดำ� เนินงานของ WBSB

ในกล่มุ สมาชิก WBSB อกี ครง้ั เปน็ ครง้ั สดุ ทา้ ยกอ่ นนำ� เสนอองคก์ าร ผ้าผูกคอลูกเสือชาวพุทธ
ลกู เสอื โลก หลงั จากนนั้ ไดน้ ำ� เสนอองคก์ ารลกู เสอื โลก องคก์ ารลกู เสอื โลก ผ้าผกู คอเป็นสญั ลกั ษณ์ของลูกเสือท่วั โลก มลี กั ษณะเปน็
ไดป้ รบั ปรุงแกไ้ ขอีกเล็กน้อย ในวนั ที่ ๑๙ พฤศจิกายน พุทธศักราช สามเหล่ยี มมุมฉาก เวลาผูกใหม้ ุมฉากอย่ดู า้ นหลงั ผ้าผกู คอจะมว้ น
๒๕๔๗ ได้รบั หนังสอื จาก Mr.Jim Sharp, Director WOSM ให้ไดข้ นาดท่ไี มเ่ กดิ รอยยน่ เวลาผกู ลกู เสอื ชาวพุทธได้รเิ ร่มิ ใชผ้ า้ จวี ร
Institutional Support แจง้ วา่ คณะกรรมการองคก์ ารลกู เสอื โลก ทพี่ ระสงฆส์ ละแลว้ นำ� มารไี ซเคลิ เปน็ ผา้ ผกู คอ เมอื่ พทุ ธศกั ราช ๒๕๔๖
ให้การยอมรับแล้วและจะน�ำเข้าตัดสินใจเพื่อการอนุมัติในโอกาส จวี รขนาดใหญ่ ๑ ผนื จะตดั แบง่ เปน็ ผา้ รปู สามเหลยี่ มมมุ ฉากได้ ๑๒ ผนื
การประชมุ ลกู เสอื โลก ในเดอื นกนั ยายน พทุ ธศกั ราช ๒๕๔๘ ท่ี วธิ ตี ดั ผา้ จวี รใหพ้ บั ครงึ่ ตามดา้ นยาว แลว้ พบั ขวางเปน็ ๓ สว่ นเทา่ กนั
ประเทศตนู เิ ซยี แลว้ ตดั เปน็ สเ่ี หลย่ี มจตรุ สั ๖ ผนื และพบั ทแยงตดั เปน็ สามเหลย่ี ม
ในปพี ทุ ธศกั ราช ๒๕๔๖ ไดม้ กี ารประชมุ พบปะปรกึ ษาหารอื กนั มมุ ฉากได้ ๑๒ ผนื เพอ่ื ทราบความยาวของผา้ ผกู คอลกู เสอื แตล่ ะ
ระหวา่ งสมาชกิ ประเทศของ WBSB ทเี่ มอื งเกาจง ประเทศไตห้ วนั คน หลังจากได้รับผ้าจีวรที่ตัดเป็นสามเหล่ียมมุมฉากแล้ว ม้วนผ้า
ประกาศประเทศสมาชกิ ก่อตั้ง ๘ ประเทศ คอื ภูฏาน ฮ่องกง ญป่ี นุ่ ด้านทแยงโดยให้ผ้าดา้ นมุมฉากชีล้ งลา่ ง และทดลองรวบผา้ ผกู คอ
เกาหลี มองโกเลีย ศรีลังกา ไต้หวัน และประเทศไทย ไดต้ กลง บริเวณคอเขา้ ด้วยกันและดงึ ปลายทัง้ ๒ ขา้ งของผ้าผูกคอลงมาโดย
ร่วมกนั ทจี่ ะจดั การประชมุ สมั มนาของ WBSB เปน็ ครง้ั แรก ทว่ี ดั ไต ทำ� ประมาณความยาวแนวเขม็ ขดั จะเปน็ ขนาดความยาวทเ่ี หมาะสม
กวง ชานเมอื งเกาจุง ประเทศไตห้ วนั ในวันที่ ๓๑ กรกฎาคม ตัดส่วนเกินและขลิบบางส่วนของด้านทแยงให้มีขนาดพอดี เม่ือ
พุทธศักราช ๒๕๔๗ รว่ มกับงานชมุ นุมลูกเสือวิสามญั โลก ครั้งท่ี ๑๒ ตัดแลว้ ก็จะมกี ารพบั ขอบเป็นตะเข็บมคี วามกวา้ ง ๒ ซม. การพับ
ในการประชมุ สมั มนาครงั้ แรกของ WBSB ทว่ี ดั ไต กวง ชาน ตะเข็บจะพับจนให้ผ้าผูกคอมีขนาดความยาวเวลาผูกไม่เกินแนวเข็มขัด
เมอื งเกาจงุ ประเทศไตห้ วนั ในวนั ที่ ๓๑ กรกฎาคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๔๗ จากนนั้ เยบ็ ตะเขบ็ ทัง้ ๓ ด้าน โดยพับเปน็ ตะเขบ็ ดังทกี่ ล่าวมาแล้ว
มสี มาชกิ ประเทศกอ่ ตง้ั ยกเวน้ ภฏู าน เกาหลี มองโกเลยี เขา้ รว่ ม และใช้ด้ายสขี าวขนาดใหญเ่ ยบ็ แนวกลางตะเข็บตามยาว โดยให้
ประชุมสิงคโปร์ในฐานะสมาชิกประเทศก่อตั้งเข้าร่วมประชุมและมี ฝีเย็บมคี วามยาวประมาณ ๑ ซม. จนตลอดตะเข็บท้ัง ๓ ดา้ น
เวยี ดนามเขา้ รว่ มประชมุ ในฐานะผสู้ งั เกตการณ์ ทปี่ ระชมุ ไดล้ งมตใิ ห้ ในเวลาผูกผ้าผูกคอให้ตะเข็บอยู่ด้านนอกและให้ตะเข็บของกระทง
ศาตราจารย์ นายแพทย์ยงยทุ ธ วัชรดุล เปน็ ประธานของ WBSB ท่ปี รากฏอยู่บนจีวรอยดู่ ้านนอกดว้ ยเช่นกนั เพอ่ื เป็นสญั ลกั ษณข์ อง
จวี รอยา่ งชดั เจน
การใชไ้ มไ้ ผ่เปน็ WOGGLE เป็นการอนรุ ักษ์ส่งิ แวดลอ้ ม
ตน้ ไผเ่ ปน็ ไมท้ โ่ี ตเรว็ จงึ ไมเ่ ปน็ การทำ� ลายสงิ่ แวดลอ้ ม และไมส่ ง่ เสรมิ
การท�ำให้โลกร้อน อีกประการหนึ่งต้นไผ่เป็นไม้ในพุทธประวัติ

303

คือป่าไม้ไผ่ที่พระเจ้าพิมพิสารถวายให้เป็นอารามที่ประทับของ
พระพุทธองค์ นับเป็นวัดในพระพุทธศาสนาวัดแรก เรียกว่า
“เวฬวุ นั วหิ าร” โดยตดั เปน็ ปล้องสงู ประมาณ ๑ นว้ิ ซึง่ เจา้ ของ
WOGGLE อาจระบายสี หรอื เขียนคติพจน์ หรือวาดรปู เขียนช่อื
ไดต้ ามต้องการ และส่วนท่ผี า่ นขอ้ อาจสงวนไวเ้ ปน็ รางวัล หรือเปน็
WOGGLE พิเศษ

ผ้าผูกคอของลูกเสือชาวพุทธที่ท�ำด้วยจีวร สโมสรลูกเสือ อาณาจกั ร ไดร้ บั การนยิ มจากลกู เสอื ผู้บังคบั บญั ชาลูกเสอื ทงั้ ที่
สมเดจ็ พระศรีนครินทรฯ์ เร่ิมใชม้ าตั้งแต่ พุทธศกั ราช ๒๕๔๖ ได้ เปน็ ชาวพทุ ธ และศาสนาอน่ื มาเข้าควิ เพ่ือขอรับผ้าผกู คอ โดยมา
นมัสการถามพระพรหมวชริ ญาณ เจา้ อาวาสวดั ยานนาวา สาทร กทม. น่ังเย็บที่เต็นท์ลูกเสือชาวพุทธกันมากมาย จนจ�ำนวนผ้าผูกคอท่ี
กรรมการมหาเถรสมาคม ไดใ้ หค้ วามเหน็ วา่ จวี รของพระแตเ่ ดมิ เปน็ เตรยี มไวต้ ้อนรับไมเ่ พียงพอ หมดก่อนก�ำหนดการสนิ้ สดุ วนั ชมุ นุม
เศษผ้าบังสกุลท่ีไม่มีผู้ใช้แล้วพระสงฆ์ได้ดึงมาจากซากศพซ่ึงมีขนาด ผ้าจีวรดังกล่าวได้มาจากพระภิกษุที่จ�ำพรรษาอยู่ที่วัดพุทธประทีป
ตา่ งๆ เลก็ บา้ งใหญบ่ า้ งนำ� มาซกั ทำ� ความสะอาด เนอื่ งจากสแี ตกตา่ ง ในกรุงลอนดอน
กันมาก จึงได้ย้อมด้วยสีท่ีมาจากธรรมชาติให้เป็นสีที่เข้มและเป็น ชมุ นมุ ลกู เสอื ชาวพทุ ธโลก (WBSB) มกี ารประชมุ เพอ่ื พจิ ารณา
สเี ดยี วกนั และพระสงฆจ์ ะนำ� เอาผา้ ชนิ้ เลก็ ๆ มาเยบ็ ตอ่ กนั จนเปน็ ผนื ใหญ่ ใหล้ กู เสือชาวพุทธท้งั ๓ นกิ าย คอื เถรวาท มหายาน และวชั รยาน
และใช้คลุมเป็นจีวรได้ ดังนั้นหากพระสงฆ์เลิกใช้แล้วจึงสละจีวร ต้องเย็บผา้ ผูกคอขึน้ ใชเ้ อง การใชจ้ ีวรท่ีพระสละแลว้ อาจใช้ไดเ้ ฉพาะ
ก็สามารถนำ� ไปทำ� อะไรก็ได้ แม้แตเ่ ป็นผ้าข้รี วิ้ จงึ ไมม่ คี วามเป็นจีวร นิกายเถรวาท สว่ นนกิ ายอืน่ อาจจะตอ้ งใชผ้ า้ ทีจ่ ดั หามาเพอ่ื เยบ็ แทน
อีกต่อไป ดังน้ัน ลูกเสือชาวพุทธได้น�ำมาประดิษฐ์ให้เป็นผ้าผูกคอ จีวร หรอื ถ้าจะขอใหท้ างนิกายเถรวาทเปน็ ผจู้ ดั หาเผื่ออกี ๒ นกิ าย
ประจำ� ตวั จึงไมม่ ขี ้อหา้ มทางศาสนา และลกู เสอื หญิงก็นำ� ไปทำ� หากจำ� นวนจวี รในนกิ ายเถรวาทมมี ากพอ การเยบ็ ผา้ ผกู คอดว้ ยตนเอง
ผา้ ผูกคอได้เชน่ กัน เพราะผ้าผูกคอเปน็ สัญลกั ษณ์ของลูกเสือ การ จึงเป็นกุศโลบายหรือกิจกรรมท่ีให้ประโยชน์ความส�ำนึกแก่ลูกเสือ
ใช้ผ้าจีวรรีไซเคิลจึงมีความหมายในด้านการแสดงตนเป็นชาวพุทธ ชาวพุทธทุกคนและการผูกผ้าผูกคอชนิดน้ีจึงใช้ผูกเฉพาะในเวลา
และในดา้ นการรไี ซเคลิ วตั ถทุ เี่ หลอื ใชแ้ ลว้ เพราะลกู เสอื ตอ้ งมอี ดุ มการณ์ ปฏิบัติหน้าท่ีหรือกิจกรรมเก่ียวกับลูกเสือชาวพุทธโดยตรงเท่านั้น
ในการอนรุ กั ษส์ ง่ิ แวดลอ้ ม คอื ปอ้ งกนั โลกรอ้ นอกี ทง้ั เปน็ การฝกึ ตนเอง ในประเทศไทยใหถ้ อื เสมอื นวา่ ผา้ ผูกคอชนิดน้ี เป็นผา้ ผูกคอท่ีระลกึ
ให้มีการประหยัดและมีความพยายามในการจัดหา ในการเย็บ ใน ในการชมุ นมุ หาเปน็ ผา้ ผกู คอถาวรไม่ ถา้ ตอ้ งทำ� กจิ กรรมอน่ื นอกเหนอื
การประดิษฐ์เพ่ือความสวยงาม ซึ่งเป็นคุณสมบัติท่ีต้องการฝึกให้ จากกจิ กรรมลกู เสอื ชาวพทุ ธ หรอื ในงานรัฐพธิ ีอยา่ งเป็นทางการ
เยาวชนท่ีเป็นลูกเสือให้เกิดขึ้น โดยเฉพาะทักษะในการประดิษฐ์ ยังตอ้ งใช้ผา้ ผกู คอของเขตการศกึ ษา หรอื สงั กดั เดิมอยู่
และการมีสมาธิท่ีจะระมัดระวังต้ังใจเย็บผ้าผูกคอ และลูกเสือ
ชาวพทุ ธจะภมู ใิ จในความสำ� เรจ็ ทท่ี ำ� ผา้ ผกู คอขน้ึ ใชเ้ อง ซงึ่ เปน็ วธิ กี าร
ของลกู เสืออยแู่ ลว้
ทางสโมสรฯ ได้เคยน�ำการเย็บผ้าผูกคอใช้ออกเผยแพร่ใน
การชุมนมุ ลูกเสือโลก คร้ังท่ี ๒๑ ณ เมอื ง ESSEX ประเทศสหราช

304

เคร่ืองแบบลกู เสือไทย
อดลุ ย์รตั น์ นิม่ เจริญ

การแต่งเครื่องแบบของลูกเสือ ความในมาตรา ๘ แห่งพระราชบัญญัติ ทำ� ดว้ ยทองเหลอื งตดิ บนดอกไม้ มผี า้ สเี หลอื ง
ผ้บู ังคับบญั ชาลกู เสือ และเสอื ปา่ ได้มี เครอื่ งแบบลกู เสอื พทุ ธศกั ราช ๒๔๗๙ รฐั มนตรี กวา้ ง ๒ เซนตเิ มตร พนั หมวก (ตามสเี ครอื่ งหมาย
พระราชกำ� หนดเปน็ ขอ้ บงั คบั ใชเ้ มอื่ วนั ที่ ๖ วา่ การกระทรวงธรรมการ ออกกฎกระทรวง ของลกู เสือมณฑลกรุงเทพฯ) มสี ายรดั คาง
พฤษภาคม รตั นโกสนิ ทร ศก ๑๓๐ วา่ ดว้ ย วา่ ด้วยเครอื่ งแบบลูกเสอื อันเป็นคร้ังที่ ๓ หนังดำ� มนั เส้อื เป็นแบบเชต้ิ คอพับแขนยาว
เครอ่ื งแตง่ ตวั สมาชกิ กองเสอื ปา่ กำ� หนดเครอื่ ง ของการเปลยี่ นแปลงแกไ้ ขเครอ่ื งแบบลกู เสือ สดี นิ แดง (กาก)ี มดี มุ เขาทค่ี อ ๑ เมด็ ทหี่ นา้ อก
แต่งตัว เคร่ืองหมายต่างๆ และศาตราวุธ ต่อมาไดก้ �ำหนดเครื่องแบบ เคร่ือง ๒ เมด็ ทขี่ อ้ มอื ๒ เมด็ กระเปา๋ ทงั้ สองขา้ งมี
สำ� หรบั ตำ� แหนง่ สว่ นเครอื่ งแตง่ ตวั ของลกู เสอื ประกอบเครอื่ งแบบลกู เสอื และผบู้ งั คบั บญั ชา ใบปกกระเปา๋ ดมุ กลัด ผ้าพันคอ เป็นสีด�ำ
ผู้ก�ำกับและเจ้าหน้าท่ีลูกเสือได้ก�ำหนดไว้ ตามกฎกระทรวง พ.ศ. ๒๔๙๒ ออกตาม ขนาดประมาณ ๗๕ เซนตเิ มตรสเ่ี หลยี่ ม พบั
ใกลเ้ คยี งเครอ่ื งแบบเสอื ปา่ โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ ความในพระราชบญั ญตั ลิ ูกเสอื พ.ศ. ๒๔๙๐ ทแยงมุมเสยี กอ่ น แลว้ จงึ พนั คอรอบเดยี ว
อนุญาตให้ผู้ก�ำกับและรองผู้ก�ำกับลูกเสือที่ ในสมยั น้ไี ด้ก�ำหนดเพม่ิ หมวกหนีบ ส�ำหรบั ชายผกู กนั ขา้ งหนา้ หอ้ ยลงมาทห่ี นา้ อก กางเกง
เปน็ สมาชกิ เสอื ปา่ อยู่ดว้ ย ใหใ้ ช้หมวกและ ลกู เสอื สามญั ลกู เสอื วสิ ามญั และผบู้ งั คบั บญั ชา สีด�ำ รูปกางเกงไทยขาสน้ั เพยี งเสมอสบา้
เขม็ ขดั เสอื ปา่ ประกอบเปน็ เครอื่ งผกู้ ำ� กบั พเิ ศษ ขึ้น และตัง้ แต่ปพี ุทธศกั ราช ๒๕๑๐ จนถึง หวั เข่า ใช้เข็มขดั หนงั เหลอื ง ถุงเทา้ ยาวสีดำ�
ไดด้ ว้ ย สำ� หรบั ผตู้ รวจการและรองผตู้ รวจการ ปจั จบุ นั น้ี การแตง่ เครอ่ื งแบบลกู เสอื ทกุ ประเภท สวมรดั ไวเ้ พยี งใตเ้ ข่าลงมา รองเทา้ หุ้มข้อ
ลูกเสือที่เป็นสมาชิกเสือป่าอนุญาตให้ใช้ผ้า ไดป้ ฏบิ ตั ติ ามกฎกระทรวง ฉบบั ที่ ๑ พ.ศ. ๒๕๑๐ ผูกเชือกหนงั ดำ�
ผกู คอเพ่มิ ขึน้ อีกอย่างหนึ่ง ข้อบงั คบั ว่าดว้ ย ออกตามความในพระราชบญั ญตั ลิ กู เสอื พ.ศ.
เครื่องแต่งตัวเสือป่าและลูกเสือนี้ได้ตรา ๒๕๐๗ ซง่ึ กำ� หนดให้ลกู เสอื สำ� รองใช้หมวก 305
พระราชกำ� หนดไวใ้ นปพี ุทธศกั ราช ๒๔๕๗ ทรงกลมมกี ระบงั หนา้ หมวกทำ� ดว้ ยผา้ สกี รมทา่
ตอ่ มาไดท้ รงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ให้ ลูกเสือสามัญใช้หมวกปีกกว้างสีกากีพับปีก
ตราพระราชกำ� หนดขนึ้ ใหม่ เรยี กวา่ พระราช ข้างขวาข้ึนประดับด้วยดอกจันทน์ชั้นเดียว
กำ� หนดเครอื่ งแตง่ ตวั เสอื ปา่ แลลกู เสอื พระพทุ ธ ลกู เสอื เหลา่ สมทุ รเสนาใชห้ มวกกะลาสี ลกู เสอื
ศกั ราช ๒๔๖๐ อนั เปน็ สมยั ที่ ๒ ของพระราช วสิ ามญั และลกู เสอื สามญั รนุ่ ใหญใ่ ชห้ มวกทรง
ก�ำหนดเครอื่ งแต่งตัวเสอื ป่าแลลกู เสอื ออ่ น ผบู้ งั คบั บญั ชาชาย-หญงิ ใชห้ มวก ๒ แบบ
ปพี ทุ ธศกั ราช ๒๔๗๙ ไดต้ ราพระราช- คอื หมวกปกี กวา้ งสกี ากี และหมวกทรงออ่ น
บญั ญตั เิ ครอื่ งแบบลกู เสอื พทุ ธศกั ราช ๒๔๗๙ ขอ้ บงั คบั ลกั ษณปกครองลกู เสอื รตั นโกสนิ ทร
ในพระปรมาภไิ ธยสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั อานนั ท- ศก ๑๓๐ (พทุ ธศกั ราช ๒๔๕๔)
มหิดล คณะผู้ส�ำเร็จราชการแทนพระองค์ เครอ่ื งแบบลกู เสอื ในเวลานน้ั มหี มวก
(ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร) สักหลาดสีด�ำ ใบกวา้ งพับปกี ข้างขวาขน้ึ ไป
ลงวนั ที่ ๒๐ สงิ หาคม พทุ ธศกั ราช ๒๔๗๙ ใน กลัดไวก้ บั ตวั หมวก มผี ้าแพรเหลืองทำ� เป็น
ครง้ั นไี้ ดต้ รากฎกระทรวงธรรมการ ออกตาม ดอกไม้วงกลมกวา้ ง ๕ เซนตเิ มตรท่เี สน้ ศนู ย์
ความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบลูกเสือ ตดิ ขา้ งขวาหมวกทับท่ใี บพับ มีตราหน้าเสือ
พุทธศักราช ๒๔๗๙ โดยอาศัยอ�ำนาจตาม

เปน็ ไหมหรอื ด้ายสีขาว เข็มขดั หนังเหลอื ง
กางเกงรปู กางเกงไทย ขาสน้ั สดี ำ� ถงุ เทา้ ยาว
สีด�ำ รองเทา้ เปน็ หนังสดี ำ� หุ้มข้อเท้าชนดิ
รอ้ ยเชอื ก (ถงุ เทา้ แลรองเทา้ นนั้ ถา้ ผกู้ ำ� กบั เหน็
สมควรจะใหง้ ดเสยี กไ็ ด้ ซง่ึ แลว้ แตค่ วามจำ� เปน็ )

เครอ่ื งแบบลกู เสอื ตามแบบพระราชนยิ มในพระบาทสมเดจ็ พระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั เครอื่ งแบบนเี้ ปน็ เครอ่ื งแบบ
ลกู เสอื หลวง ผกู้ ำ� กบั ลกู เสอื จากซา้ ยไปขวา พระอภริ กั ษร์ าชฤทธ์ิ (ศร ศรเกต)ุ อาจารยใ์ หญโ่ รงเรยี นมหาดเลก็ หลวง
นายหมโู่ ท พระยาไพศาลศลิ ปศาสตร (สนน่ั เทพหสั ดนิ ณ อยธุ ยา) ในเครอื่ งแบบผตู้ รวจการลกู เสอื นายหมเู่ อก
หลวงอภบิ าลบรุ มิ ศกั ด์ิ (ม.ล.ทศทศิ อศิ รเสนา) ผชู้ ว่ ยอาจารยใ์ หญฝ่ า่ ยวชิ าโรงเรยี นมหาดเลก็ หลวง

ถงึ ๑๔ กมุ ภาพนั ธ์ รตั นโกสนิ ทร ศก เมื่อแรกต้ังกิจการลูกเสือน้ันจ�ำกัด หลวงสวัสดสิ ารศาสตรพทุ ธิ
๑๓๐ (พทุ ธศักราช ๒๔๕๔) ภายหลงั ที่ทรง อยแู่ ตใ่ นเขตพระนคร ครนั้ เมอื่ กจิ การลกู เสอื เมื่อครั้งเป็นนายหม่ลู กู เสือ พทุ ธศกั ราช ๒๔๖๐
โปรดเกลา้ ฯ ใหต้ งั้ กองลกู เสอื กรงุ เทพฯ ท่ี ๑ ไดแ้ พรข่ ยายไปทวั่ พระราชอาณาจกั รแลว้ ก็
(โรงเรียนมหาดเลก็ หลวง) เปน็ ลกู เสอื หลวง โปรดใหป้ ระกาศใช้ “พระราชกำ� หนดเครอ่ื ง เครื่องแตง่ ตัวนายหมู่ รองนายหมู่
รกั ษาพระองคแ์ ลว้ ลกู เสอื หลวงกองนไี้ ดย้ า้ ย แตง่ ตวั เสอื ป่า แลลกู เสือ พระพุทธศักราช แลลูกเสือเอก ให้มีเชน่ เดียวกับลกู เสือ เปน็
ไปขึ้นสังกัดกับกรมเสือป่าราบหลวงรักษา ๒๔๕๗” ในสว่ นทว่ี า่ ดว้ ยเครอื่ งแตง่ ตวั ลกู เสอื แตเ่ พมิ่ บงั้ ยศตดิ ทแี่ ขนเสอ้ื ขา้ งซา้ ยเหนอื ขอ้ ศอก
พระองค์จึงได้เปลี่ยนไปแต่งกายเหมือนกับ ที่ประจ�ำเมอื งมณฑลตา่ งๆ ได้ก�ำหนดเร่อื ง ตามชั้นยศ คอื นายหมเู่ ป็นสีเหลอื ง รอง
เสอื ปา่ กรมนน้ั คอื ไดเ้ ปลย่ี นไปใชห้ มวกปกี กวา้ ง เครอ่ื งแบบลกู เสอื ดงั นี้ คอื ใชห้ มวกสกั หลาด นายหม่เู ป็นสมี ว่ ง และลูกเสือเอกเปน็ สีดำ�
เพมิ่ สาบเหลอื งบใุ ตป้ หี มวกพบั ขา้ งขวาขน้ึ ตดิ สดี ำ� ปกี กวา้ ง มผี า้ หรอื แพรหมายสปี ระจำ� มณฑล เครอื่ งแตง่ ตวั ผกู้ ำ� กบั และรองผกู้ ำ� กบั
กบั หมวก ผ้าพนั หมวกเปน็ ลายเสอื ดอกไม้ จบี เปน็ ดอกไมว้ งกลมกวา้ ง ๔ เซนตเิ มตร ติดที่ ให้มกี �ำหนดเช่นเดยี วกับลกู เสอื แต่ผา้ หรอื
จบี สลบั ดำ� กบั เหลือง ปกั ขนนกขาว บา่ ไหม ใบพบั ขา้ งขวาหมวก มตี ราหนา้ เสอื ทองเหลอื ง แพรจีบดอกไม้ซ่ึงใช้ติดข้างขวาหมวกนั้น
เกลยี วสแี ดง ผา้ พนั คอสนามใชพ้ น้ื ดำ� ขอบแดง ตดิ ทับกึ่งกลางดอกไม้ มีผ้าหรือแพรหมาย ใหญ่กว่าลูกเสือ คือมีขนาดกว้างเปน็ ๑๐
กับเพิ่มเครอ่ื งหมายตดิ หนา้ อกเปน็ รปู หนมุ าน สปี ระจำ� มณฑลกว้าง ๒ เซนตเิ มตรครง่ึ พัน เซนติเมตร และผกู้ �ำกบั ใช้สายนกหวีดเปน็
หน้าเส้ียวอันเป็นเครื่องหมายขึ้นสังกัดในกรม รอบหมวก สายรดั คางหนงั ดำ� เสอื้ เชติ้ แขนยาว สเี ขยี ว รองผกู้ �ำกับใชส้ ายนกหวดี เปน็ สีมว่ ง
เสือป่าหลวงรกั ษาพระองค์ กองร้อยที่ ๑ คอพบั สดี นิ แดง (กาก)ี และใหม้ เี สอ้ื กก๊ั เหมอื น อนึ่ง บรรดารองผกู้ ำ� กบั และผูก้ ำ� กับ ทเี่ ปน็
ภายหลงั ไดเ้ พม่ิ เตมิ แถบรว้ิ ลายเสอื สเี หลอื งสลบั ดำ� ของเสือปา่ ซงึ่ ส�ำหรบั ใชเ้ ป็นเคร่ืองสนามแต่ สมาชกิ เสอื ปา่ อยดู่ ว้ ยนนั้ อนญุ าตใหใ้ ชห้ มวก
ทข่ี อ้ พบั ถงุ เท้าเหมือนเสือป่า พระราชทาน เป็นสีดินแดง (กากี) แทนสีดำ� ใช้บ่าแบน และเข็มขัดของเสือป่าประกอบกับเครื่อง
เป็นเคร่ืองแต่งกายสง่างามเป็นพิเศษแก่กอง กวา้ ง ๒ เซนตเิ มตรครง่ึ หมายสปี ระจำ� มณฑล แตง่ ตวั ไดต้ ามตำ� แหน่งเป็นพเิ ศษ
ลกู เสอื หลวงรกั ษาพระองค์ ผา้ ผูกคอสนามสปี ระจำ� มณฑล สายนกหวีด

306

เครือ่ งแต่งตวั รองผู้ตรวจการ ให้มี ผตู้ รวจการ สายนกหวดี เปน็ สเี หลอื ง กางเกง ที่กล่าวมาแลว้ ผิดแตม่ ีเครอ่ื งหมายเพม่ิ เป็น
ก�ำหนด คือ หมวก เหมอื นผ้กู �ำกับแลรอง เปน็ รปู กางเกงไทยสดี นิ แดง (กาก)ี หรอื กางเกง พเิ ศษบางอยา่ ง คอื :-
ผกู้ ำ� กบั แตผ่ า้ พนั หมวกใหญก่ วา่ คอื มกี ำ� หนด รปู ขมี่ า้ รองเทา้ เปน็ สนี ำ้� ตาล ถา้ สวมกางเกง หมวก ทีแ่ พรดอกไม้จบี นั้นเป็นสดี ำ�
กว้าง ๔ เซนตเิ มตร เสอื้ มี ๒ อยา่ ง คือ ขี่ม้าจะใชร้ องเท้าสูงหรือสนบั แข้งก็ได้ และ กบั เหลอื ง แลพนื้ ในหมวกขา้ งใตบ้ ผุ า้ สเี หลอื ง
เสอื้ เชติ้ คอพบั เหมอื นอยา่ งลกู เสอื (สำ� หรบั ใช้ ผตู้ รวจการใหญท่ เ่ี ปน็ สมาชกิ เสอื ปา่ อยดู่ ว้ ยนน้ั ผ้าพันหมวกเป็นผ้าลายเสือสีด�ำกับเหลือง
ในเมอ่ื แตง่ เครอ่ื งสนามไปในการฝกึ หดั เดนิ ทาง จะใชแ้ ตง่ เครอ่ื งเสอื ปา่ เสมอไป หรอื จะใชแ้ ต่ กวา้ ง ๔ เซนตเิ มตร เสอื้ เชน่ เดยี วกบั ผตู้ รวจการ
หรอื การซอ้ มรบ เปน็ ตน้ ) กบั เสอื้ แบบราชการ หมวก ผา้ ผกู คอ และเขม็ ขดั เสอื ปา่ ประกอบ แต่เปน็ สดี ำ� บา่ เปน็ บา่ เกลียวไหมแดง สาย
สดี นิ แดง (กาก)ี คอพบั และเปดิ หนา้ อก ขอ้ มอื กับเครอ่ื งตรวจการใหญก่ ็ได้ นกหวีดสีแดง ถุงเท้า ทต่ี อนพับใต้เขา่ เป็นร้วิ
พบั กวา้ ง ๑๐ เซนตเิ มตร มกี ระเปา๋ ใบปกที่ ระเบยี บการตดิ เครอ่ื งราชอสิ รยิ าภรณ์ สดี ำ� กับเหลอื งสลบั กัน
นา่ อก ๒ กระเปา๋ ตดิ กระดมุ ทองเหลือง และเหรยี ญ ถา้ ผใู้ ดไดร้ บั พระราชทานเครอ่ื ง เครื่องหมายธงประจ�ำตัวนายหมู่
เกล้ียงทีห่ นา้ อกแถวเดียว ๔ เมด็ แลกลัด อสิ รยิ าภรณ์ และเหรยี ญชนดิ ใด กใ็ หใ้ ชป้ ระดบั สำ� หรบั กองลกู เสอื หลวง ใหม้ เี ชน่ เดยี วกบั ลกู เสอื
ปากกระเปา๋ ขา้ งละเมด็ (เสอื้ นส้ี ำ� หรบั ใชเ้ วลา ตดิ ทนี่ า่ อกเบอ้ื งซา้ ยตามทไี่ ดม้ กี ำ� หนดเวลาให้ ธรรมดา แตพ่ น้ื ธงเปน็ สดี ำ� มรี มิ สแี ดงกวา้ ง ๒
ไปในงานการซง่ึ มใิ ชใ่ นสนาม) เสอื้ แบบท่ี ๒ นี้ ใชต้ ดิ สว่ นผา้ แถบเหรยี ญหรอื ตราสำ� หรบั ใชต้ ดิ เซนตเิ มตร หมายเลขกองและหมใู่ หใ้ ชส้ แี ดง
ใชค้ กู่ บั เสอื้ เชต้ิ ออ่ นขาวหรอื สี ตดิ คอเชต้ิ ลนิ นิ ในเวลาปรกตนิ นั้ ไมต่ อ้ งใช้ (คงใหใ้ ชแ้ ตบ่ รรดา ผู้ก�ำกับกองแลผู้บังคับหมวดใน
แขง็ ตง้ั เขม็ ขดั หนงั เหลอื ง ใชบ้ า่ แบนหมายสี ผทู้ ่เี ปน็ สมาชิกเสือป่าเท่านัน้ ) กองลูกเสือหลวงเป็นผู้ท่ีได้รับพระราชทาน
ประจำ� มณฑล บรรดาผ้กู �ำกบั และรองผู้ก�ำกับ หรือ สัญญาบัตรเสือป่าต้ังแต่ช้ันนายหมู่ใหญ่ขึ้นไป
ผ้าผกู คอ มี ๒ อย่าง คอื ผ้าผูกคอ ผตู้ รวจการและรองผตู้ รวจการนนั้ แมเ้ ปน็ ผทู้ ไี่ ด้ ใหใ้ ชก้ ระบสี่ ะพายแลกระบส่ี นั้ ไดต้ ามระเบยี บ
สนามเหมอื นอยา่ งสมาชกิ เสอื ปา่ (สำ� หรบั ใช้ รับพระราชทานสัญญาบตั รยศในกองเสอื ป่า ซง่ึ กำ� หนดไวแ้ ลว้ สำ� หรบั เสอื ปา่ นน้ั ๆ แลเครอื่ ง
กบั เสอื้ อยา่ งที่ ๑) กบั ผา้ ผกู คอเปน็ ผา้ หรอื แพร อยู่แลว้ ถ้ามีหน้าท่ีซ่ึงจะต้องแต่งเครื่องลูกเสือ เขม็ ขดั สนามกใ็ หใ้ ชไ้ ดด้ ว้ ยในเมอื่ ฝกึ หดั ในสนาม
สดี �ำผูกเงอ่ื นกะลาสี (สำ� หรบั ใช้กบั เส้อื อยา่ ง เมอ่ื ใด กท็ รงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ พระราชทาน ครน้ั เมอ่ื กจิ การเสอื ปา่ และกจิ การลกู เสอื
ท่ี ๒) สายนกหวดี เปน็ สนี ำ้� เงนิ กางเกง รูป พระบรมราชานญุ าตใิ หใ้ ชเ้ ครอ่ื งหมายยศเสอื ปา่ ไดแ้ พรข่ ยายมากขน้ึ มคี วามจำ� เปน็ ทตี่ อ้ งออก
กางเกงไทย ขาสน้ั สดี ำ� ถงุ เทา้ ยาวสดี ำ� รองเทา้ ติดกับลูกเสือ เพ่ือให้เป็นท่ีเชิดชูเกียรติยศ พระราชกำ� หนดแกไ้ ขเพม่ิ เตมิ ขน้ึ อกี หลายคราว
เป็นหนังสีด�ำ หุ้มข้อเท้าชนิดร้อยเชือก เป็นพิเศษกไ็ ด้ จงึ ทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ใหป้ ระกาศใช้
เครื่องแต่งตัวผู้ตรวจการมณฑล ว่าด้วยเครื่องแต่งตัวลูกเสือหลวง พระราชกำ� หนดเครอื่ งแตง่ ตวั เสอื ปา่ แลลกู เสอื
ให้มเี ชน่ เดียวกบั รองผูต้ รวจการ ผดิ แต่สาย (รกั ษาพระองค์) พระพทุ ธศกั ราช ๒๔๖๐ เมอื่ วนั ที่ ๑๕ มถิ นุ ายน
นกหวีดเป็นสีแดง เครอื่ งแตง่ ตัวลูกเสือหลวง (รักษา พทุ ธศกั ราช ๒๔๖๐ ขน้ึ ใชแ้ ทน เฉพาะในสว่ น
บรรดารองผตู้ รวจการ และผตู้ รวจการ พระองค์) ใหม้ ีเชน่ เดียวกบั ลกู เสือธรรมดา ของลกู เสอื ไดม้ ขี อ้ ขยายความเรอ่ื งสหี มายประจำ�
มณฑล ทเ่ี ปน็ สมาชกิ เสอื ปา่ อยดู่ ว้ ยนน้ั อนญุ าต มณฑลทอี่ นิ ทรธนแู ละผา้ ผกู คอเปน็ เครอื่ งหมาย
ให้ใช้หมวก ผ้าผูกคอ แลเข็มขัดเสือป่า ตา่ งกองเสนากันของเสอื ปา่ ๑๐ กองเสนา
ประกอบกับเครื่องรองผ้ตู รวจเปน็ พิเศษได้ ซงึ่ ลกู เสือไดอ้ นุโลมใช้ตามหมายสีน้ัน
เครอ่ื งแตง่ ตวั ผตู้ รวจการใหญ่ ใหม้ ี ลกู เสอื ทมี่ เี ครอื่ งแบบแตกตา่ งไปจาก
เชน่ เดยี วกบั ผตู้ รวจการ แตด่ อกไมจ้ บี เปน็ สดี ำ� กองอื่น ดว้ ยได้รบั พระมหากรณุ าธคิ ุณเป็น
กบั เหลอื ง ใชผ้ า้ พนั หมวกเปน็ ผา้ ลายเสอื สดี ำ� พเิ ศษเวลานนั้ มอี ยู่ ๒ มณฑล ไดแ้ ก่ ลกู เสอื
กบั เหลอื งกวา้ ง ๔ เซนตเิ มตร เสอ้ื ใชแ้ บบเดยี ว มณฑลนครไชยศรี ทรงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ
กบั ผูต้ รวจการแต่เป็นสีดำ� ผา้ ผูกคอเหมอื น ให้ กองลกู เสอื มณฑลนครไชยศรี ท่ี ๑ (พระปฐม

307

วทิ ยาลยั ในปจั จบุ นั ) ใชข้ นนกสขี าวเสยี บประดบั กระทั่งถึงตอนปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จ ใหเ้ อาหวั เขม็ ขดั ไวท้ างซา้ ย ทป่ี กี หมวกทงั้ ๒ ขา้ ง
ทีด่ อกไม้ข้างหมวกทพ่ี บั ขึ้น กับมีผ้าขลิบรมิ พระปกเกลา้ เจ้าอยหู่ วั ปรากฏวา่ กองลูกเสือ เจาะรสู �ำหรบั ร้อยสายรดั คาง มสี ายรัดคาง
รอบหมวกสีเหลอื ง ดงั ทท่ี รงพระราชทานมา ตามมณฑลต่างๆ มีสีและอักษรย่อตัวโลหะท่ี ทำ� ดว้ ยเชอื กถกั สเี ดยี วกบั หมวกรอ้ ยรใู นหมวก
ตงั้ แตเ่ มอื่ วันท่ี ๑๗ กมุ ภาพันธ์ พทุ ธศกั ราช ไดใ้ ชต้ ามราชการ ตดิ ทป่ี กใบปดิ กระเปา๋ เสอื้ และผกู เปน็ ปมไวข้ า้ งหลงั ใหแ้ กเ้ พอื่ ขยายหรอื
๒๔๕๔ เปน็ ตน้ มา รวม ๑๔ หมายสีตามมณฑล รน่ ไดง้ า่ ยในเมอ่ื ตอ้ งการ ทตี่ รงศนู ยก์ ลางหนา้
กบั ลูกเสอื กองมณฑลปัตตานี ทรง กฎกระทรวงธรรมการ ออกตาม หมวก เหนอื แถบเขม็ ขดั ประมาณ ๑ เซนตเิ มตร
พระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานให้ใช้ ความในพระราชบญั ญตั เิ ครอ่ื งแบบลกู เสอื ใหม้ ตี ราหนา้ เสอื ลายดนุ ทำ� ดว้ ยโลหะสที อง
หมวกสักหลาดหรือก�ำมะหย่ีสีด�ำชนิดกลม พทุ ธศกั ราช ๒๔๗๙ วา่ ดว้ ยเครอ่ื งแบบลกู เสอื ขนาดคิดเป็นวงกลมโต ๒๕ มลิ ลิเมตร
แบบมลายู และตดิ เครอ่ื งหมายตราหนา้ เสอื ให้ลกู เสอื แบง่ ออกเป็น ๒ เหลา่ อยา่ งชัดเจน เสอ้ื เชต้ิ ผา้ สกี ากแี กมเขยี วคอพบั ผา่ อก
ทกี่ งึ่ กลางหมวกเปน็ สำ� คญั ได้ ตงั้ แตว่ นั ที่ ๑๐ คือ ลกู เสือเหล่าเสนากับลูกเสือเหลา่ สมทุ ร ตลอด ทีอ่ กเส้ือทำ� เปน็ สาบขนาดกว้าง ๔
เมษายน พุทธศกั ราช ๒๔๕๙ เสนาทไี่ ดต้ งั้ ขนึ้ มาใหม่ เซนตเิ มตร และมดี มุ ขดั ๕ ดมุ แขนยาวรวบท่ี
และบรรดาผกู้ ำ� กบั กบั รองผกู้ ำ� กบั ทไี่ ด้ เครอื่ งแบบลกู เสอื สำ� รอง ใหแ้ ตง่ กาย ขอ้ มอื และมดี มุ ขดั ขา้ งละ ๒ ดมุ ทอ่ี กมกี ระเปา๋
เปน็ เสอื ปา่ ซงึ่ เคยไดร้ บั พระบรมราชานญุ าต ดว้ ยเครอ่ื งแบบนกั เรยี นตามปกตขิ องโรงเรยี น ขา้ งๆ ละ ๑ กระเปา๋ มสี าบกวา้ ง ๓ เซนตเิ มตร
ให้ใช้หมวก ผ้าผูกคอ เขม็ ขดั ประกอบกบั นนั้ ๆ กบั ใหม้ เี ครอื่ งหมายตราหนา้ เสอื ลายดนุ ตรงกง่ึ กลางในแนวทางดง่ิ ใบปกกระเปา๋ รปู มน
เครอื่ งแตง่ ตวั ของลกู เสอื ไดถ้ กู ประกาศยกเลกิ ท�ำด้วยโลหะสที อง ขนาดคิดเปน็ วงกลมโต ชายกลางแหลม เจาะรงั ดมุ ขดั ดมุ ขนาดยอ่ ม
ตั้งแต่เมอื่ วันท่ี ๒๙ ธนั วาคม พทุ ธศักราช ๒๕ มิลลเิ มตร ประดับทอี่ กเส้ือเบอื้ งซา้ ย ๑ ดมุ กบั มอี นิ ทรธนสู เี ดยี วกนั กบั เสอ้ื ปลายมน
๒๔๕๙ เป็นตน้ มาแล้ว ประมาณแนวดุมเสอ้ื เมด็ ท่ี ๑ มดี มุ ขนาดยอ่ มขดั ทป่ี ลายอนิ ทรธนทู างดา้ นคอ
คณะลูกเสือสยามได้ใช้เคร่ืองแบบ เครื่องแบบลูกเสอื เหล่าเสนา ใหใ้ ช้ ขา้ งละ ๑ ดุม ดมุ ทัง้ สิ้นทีก่ ลา่ วมาแล้วนี้มี
ลกู เสือตาม พระราชกำ� หนดเครื่องแต่งตวั หมวกสกั หลาดสกี ากแี กมสเี ขยี ว ทรงปกี กวา้ ง ลกั ษณะเปน็ รปู กลมแบน ทำ� ดว้ ยวตั ถสุ นี ำ�้ ตาลแก่
เสอื ปา่ แลลกู เสอื พระพทุ ธศกั ราช ๒๔๖๐ ไม่พับปีก พันด้วยเข็มขัดหนังสีน้�ำตาลแก่ ผา้ ผกู คอลูกเสือเหลา่ เสนา เป็นรูป
ตลอดรชั สมยั พระมหาธรี ราชเจา้ ลว่ งมาจน ขนาดกวา้ ง ๒ เซนตเิ มตรโดยรอบ เมอื่ พนั แลว้ สเ่ี หล่ยี มจัตุรสั ขนาดกว้าง ๗๕ เซนติเมตร

308

ใชผ้ ้าสเี หลือง เวลาจะใชป้ ระกอบกับเสื้อให้ ภายนอกขอบวงกลมมลี ายดนุ เปน็ รศั มี ๖ แฉก แตใ่ ช้ดุมขนาดย่อมขดั โดยวิธเี จาะเสอื้ ซอ่ น
เอามมุ ผา้ สองมมุ ตรงกนั ขา้ มพบั ซอ้ นกนั เปน็ รปู ตราหน้าหมวกตามท่ีว่ามาน้ีมีขนาดคิดเป็น ก้านดุมลงไปติดควงภายในเสื้อ ดุมท้ังสิ้น
๓ เหลย่ี ม และพบั ทางดา้ นทแยงหนง่ึ ครง้ั ให้ วงกลมโต ๓๕ มิลลเิ มตร วชริ ท�ำด้วยเงิน เปน็ รูปกลมแบน ท�ำดว้ ยวัตถุสีนำ�้ ตาลแก่
มีส่วนทพ่ี บั น้นั กวา้ งประมาณ ๖ เซนติเมตร นอกน้ันท�ำด้วยโลหะสีทอง กับมีสักหลาด กางเกงผ้าสีกากีแกมเขียวขายาว
เอาไวด้ ้านใน แลว้ ผกู เงื่อนสอดสรอ้ ย เงื่อน สดี �ำซับไว้ด้านใน ไม่พบั ปลายขา
ที่ผกู นเ้ี อาไวข้ า้ งหน้า และชิดดมุ คอเสอื้ พอดี เสอื้ เช้ติ ผ้ากากีแกมเขยี ว มรี ปู และ แบบท่ี ๓ ใชห้ มวกรปู เหมอื นกันกับ
เอาชายทเ่ี ปน็ มมุ ไว้ขา้ งหลังทับคอเสอ้ื ลกั ษณะอยา่ งเดยี วกนั กบั เสอื้ ลกู เสอื เหลา่ เสนา หมวกแบบท่ี ๒ แต่เปน็ สีขาว กระบงั หน้า
กางเกงผา้ กากแี กมเขยี วขาสน้ั เพยี งเขา่ เว้นแต่บนอินทรธนมู ีเคร่อื งหมายยศ หมวกเปน็ หนงั สีด�ำ และมสี ายรัดคางเปน็
รปู กางเกงไทยผา่ ตรงสว่ นหนา้ มดี มุ ขดั ซอ้ นดมุ ผ้าผูกคอ ใชอ้ ย่างเดยี วกันกบั ลกู เสอื ไหมทอง โยงดว้ ยดมุ ทองเกลยี้ งรปู กลมแบน
ไว้ขา้ งใน ๕ ดมุ และมีกระเป๋าข้างตามแนว เหล่าเสนา เว้นแต่มีขอบเป็นสดี ำ� กวา้ ง ๓ ขนาดย่อม
ตะเขบ็ ขาดา้ นนอกขา้ งละ ๑ กระเปา๋ กางเกง เซนตเิ มตร ใชส้ ายนกหวีด ท�ำด้วยดา้ ยถัก เสอื้ ผา้ ขาวแบบราชการคอปดิ มตี ะเขบ็
ตามที่กล่าวมาแล้วน้ี เวลาสวมให้สวมทับ สเี หลอื งสลบั ดำ� ใชเ้ ฉพาะเหลา่ เสนา สำ� หรบั หลงั สี่ตะเขบ็ เปดิ ชายทีต่ ะเข็บขา้ งท้ังสอง มี
ชายเสื้อไว้ให้กะทัดรัดเรียบร้อย ใช้ถุงเท้า ประกอบกบั เสอ้ื แบบท่ี ๑ อนิ ทรธนทู ำ� นองเดยี วกนั กบั เสอื้ แบบที่ ๒ มดี มุ
ยาวสีดำ� รองเทา้ หุม้ สน้ ชนิดผกู ไม่มลี วดลาย กางเกงผา้ สกี ากแี กมเขยี วขาสน้ั มรี ปู ขนาดใหญข่ ดั ทอ่ี กเสอ้ื ๑ แถว ๕ ดมุ ดมุ ทง้ั สน้ิ
ท�ำด้วยหนงั สดี �ำ และลักษณะเดียวกันกบั ลูกเสอื เหลา่ เสนา เปน็ รปู แบนกลม ทำ� ดว้ ยโลหะสีทองเกล้ียง
เขม็ ขดั ทำ� ดว้ ยหนงั เหลอื ง ขนาดกวา้ ง แบบท่ี ๒ ใช้หมวกสีกากแี กมเขียว กางเกงผา้ สขี าว ขายาวไมพ่ บั ปลายขา
๓.๕ เซนตเิ มตร มหี วั ทองเหลอื งชนดิ หวั ขดั ทรงหม้อตาล กระบังหน้าหมวกเป็นผ้าสี เขม็ ขดั ทำ� ดว้ ยหนงั เหลอื ง ขนาดกวา้ ง
ตามแบบของสภากรรมการกลางจดั การลกู เสอื เดยี วกนั กบั หมวก มสี ายรดั คางผา้ สเี ดยี วกนั ๕ เซนติเมตร มีหัวทองเหลืองชนิดหัวขัด
แห่งชาติก�ำหนด ใช้คาดทับกางเกง กบั หมวกขนาดกวา้ ง ๑๒ มลิ ลเิ มตร พาดไวท้ ี่ ตามแบบของสภากรรมการกลางจดั การลกู เสอื
นายหมู่ลูกเสือเหล่าเสนา ให้มีสาย เชงิ หมวก หนา้ กระบงั หนา้ โยงดว้ ยดมุ เกลย้ี ง แหง่ ชาติก�ำหนด ใชค้ าดทับกางเกง
นกหวีดท�ำด้วยด้ายถกั สีเหลือง เวลาสวมให้ รปู กลมแบนขนาดยอ่ มทำ� ดว้ ยวตั ถสุ นี ำ�้ ตาลแก่
สวมทับผ้าผูกคอและเอาปลายสายนกหวีด ซ่ึงติดไว้ท่ีเชิงหมวกชายกระบังหน้าข้างละ
สอดไวใ้ นกระเปา๋ เสอ้ื ขา้ งซา้ ย ปลอ่ ยทอ้ งโคง้ ๑ ดมุ ตรงศนู ยก์ ลางดา้ นหนา้ มตี ราหนา้ หมวก เคร่ืองแบบลูกเสือเหล่าสมุทรเสนา
แห่งสายห้อยไวท้ ห่ี น้าอกยาวพอสมควร อยา่ งเดียวกันกับหมวกแบบที่ ๑ มหี มวก ๒ แบบ คอื หมวกรปู กลาสี ผา้ สกี ากี
เครอื่ งแบบผบู้ งั คับบัญชา และเจ้าหนา้ ท่ี เสอื้ ผา้ สกี ากแี กมเขยี วแบบขา้ ราชการ มีแถบด�ำขนาดกว้าง ๓๒ มลิ ลเิ มตร ยาว
ลูกเสือเหล่าเสนาตั้งแต่ชั้นรองผู้ก�ำกับข้ึน คอปดิ ขัดดุมขนาดใหญ่อกเส้ือ ๕ ดุม มี ๑ เมตร ทแี่ ถบดา้ นหนา้ มอี กั ษรทอหรอื ปกั
ไปมี ๓ แบบ ดงั นค้ี อื กระเปา๋ ๔ กระเปา๋ คอื กระเปา๋ บน ๒ กระเปา๋ หรอื พมิ พเ์ ปน็ ตวั ทองเรยี บ สำ� หรบั ใชพ้ นั ทเ่ี ชงิ
แบบที่ ๑ ใชห้ มวกสกั หลาดสกี ากแี กม ใบปกมีรูปมนชายกลางแหลม และมีแถบ หมวกโดยรอบ แจง้ นามเหลา่ “ลกู เสอื สมทุ ร
เขียว ทรงปกี กวา้ งไม่พับปีก เหมอื นอยา่ ง กว้าง ๓ เซนตเิ มตร เยบ็ ติดตรงก่งึ กลาง เสนา” และมตี ราหนา้ เสอื กำ� กบั ทต่ี น้ และทา้ ย
ลกู เสอื พนั ดว้ ยเขม็ ขดั หนงั สนี ำ้� ตาลแกข่ นาด กระเปา๋ ในแนวทางดง่ิ กระเปา๋ ลา่ ง ๒ กระเปา๋
๓๕ มลิ ลเิ มตร ดา้ นหนา้ หมวกมตี ราเปน็ ลายดนุ เปน็ รปู กระเปา๋ ยา่ มไมม่ แี ถบเยบ็ ตดิ ตรงกง่ึ กลาง 309
รปู วชิร ประกอบกบั หน้าเสอื อยู่ภายในขอบ อย่างกระเป๋าบน มีปกรูปตัดตรงท่ีมุมมน
วงกลม ในขอบในของวงกลมมีอักษรจารกึ พองาม ทง้ั ๔ กระเปา๋ มรี งั ดมุ ทใี่ นปก สำ� หรบั
เป็นลายฉลุวา่ “เสยี ชพี อย่าเสียสัตย”์ รอบ ขัดดุมขนาดย่อมซึ่งติดอยู่ตรงปากกระเป๋า
และมีอินทรธนูเหมือนกันกับเส้ืออย่างที่ ๑

ทปี่ ลายแถบทั้งสองข้าง หา่ งจากปลายแถบ ขา้ งละ ๑ ดมุ ชายตวั เสอ้ื ยาวเพยี งปดิ ตะโพก ผกู คอนเ้ี สยี กอ่ น คอื เอย้ี วใหส้ ว่ นซา้ ยกบั สว่ นขวา
๓ เซนติเมตร มีตราสมอ กับให้มหี มวกผา้ เวลาสวมให้เอาชายเส้ือสวมทับขอบกางเกง แล้วจึงผูกริบบ้ิน และเมอื่ ผกู รบิ บิน้ แล้วกะให้
สขี าวมีรูปและลักษณะอยา่ งเดียวกัน ใชก้ บั กางเกงผา้ สกี ากี มรี ปู อยา่ งเดยี วกนั กบั ปลายสดุ ผา้ ผกู คอตรงรอยทบทกี่ งึ่ กลางนั้นอยู่
เส้อื ของลกู เสือเหลา่ สมุทรเสนา มี กางเกงลกู เสอื เหลา่ เสนา เวลาสวมใหส้ วมทบั ตำ่� กวา่ เงอื่ น โบรบิ บนิ้ ประมาณ ๖ เซนตเิ มตร
๓ แบบ คอื เสอ้ื ผา้ สกี ากคี อปก ตดั แหวกอก ชายเสอ้ื ไวใ้ หก้ ะทดั รดั เรยี บรอ้ ย ใชก้ บั กางเกง สายโยงมดี เปน็ สายดา้ ยถกั กลมสขี าว
ตามแบบเสอ้ื กลาสี แขนยาวลงไปเพยี งใตศ้ อก ผา้ สีขาว ขายาว ปลายขยายแบบกางเกง ความยาวเม่ือคล้องคอแล้วยาวเพียงสุดแขน
ทตี่ รงใตแ้ หวกอกเสอ้ื มรี บิ บน้ิ สขี าว เยบ็ ตรง กลาสี ขอบเอวผา่ ตรงสว่ นขา้ งตามแนวตะเขบ็ ใช้ประกอบกบั เครอื่ งแบบลูกเสอื สมทุ รเสนา
ส่วนกลางติดกับอกเสื้อ ส�ำหรับผูกทับผ้า ทง้ั สอง มดี มุ ขดั ขา้ งละ ๒ ดมุ ขายาวจดสน้ เทา้ ในเมื่อสวมเสื้ออย่างท่ี ๑ และอย่างที่ ๒
พนั คอ มกี ระเปา๋ บนชนิดเกลย้ี งไม่มีแถบติด ตรงปลายขาผา่ กวา้ งเทา่ สว่ นตะโพก เพอ่ื ถก เวลาทจี่ ะสวมใหส้ อดสายโยงมดี นไี้ วใ้ ตป้ กเสอื้
แนวอก ๑ กระเปา๋ ชายเสื้อไวใ้ นกางเกง ปลายขากางเกงให้ถงึ ตะโพกได้ ให้ใช้ถุงเท้า ใหแ้ ผน่ ถกั สเี่ หลย่ี มอยบู่ นและตรงโบรบิ บน้ิ ท่ี
ใหใ้ ชถ้ งุ เทา้ ยาวสกี ากี รองเทา้ หมุ้ สน้ ชนดิ ผกู ยาวสกี ากี รองเทา้ หมุ้ สน้ ชนดิ ผกู ไมม่ ลี วดลาย ผกู ทบั ผา้ ผกู คอพอดี แลว้ เอาปลายสอดไวใ้ น
ไม่มลี วดลาย ทำ� ด้วยหนงั สีน�้ำตาล ท�ำดว้ ยผ้าใบสีขาว กระเป๋าเสอ้ื ปลอ่ ยทอ้ งโค้งแห่งสายหอ้ ยไว้
แบบท่ี ๒ เป็นเสือ้ ผ้าสีขาว รูปแบบ แบบที่ ๓ เป็นเส้ือซับในผ้าสีขาว เขม็ ขดั ทำ� ดว้ ยหนงั เหลอื ง ขนาดกวา้ ง
อยา่ งเดยี วกนั กับเสอ้ื อย่างท่ี ๑ เวน้ แต่ปก รปู เสอื้ คอเปดิ เปน็ วงกลม ผา่ ทซี่ า้ ยพอใหส้ วม ๓.๕ เซนตเิ มตรมหี วั ทองเหลอื งชนิดหวั ขดั
คอเสอ้ื ดา้ นบนท�ำดว้ ยผา้ สนี �้ำเงินดำ� มแี ถบ ศีรษะได้มีดุมที่บ่าซ้าย ๒ ดุม มีแถบผ้า ตามแบบของสภากรรมการกลางจดั การลกู เสอื
ผ้าขาวทาบรอบปกคอเส้ือสองแถบ เสือ้ เปน็ สนี ำ้� เงนิ ดำ� ขลบิ โดยรอบวงคอเสอื้ ชายแขน แหง่ ชาติกำ� หนด ใชค้ าดทบั กางเกง
แขนยาว รวบทข่ี อ้ มอื มดี มุ ขนาดยอ่ มสขี าวขดั เส้ือยาวเพียงเหนือศอก ชายเอวเสื้อยาว อนึ่ง รองเทา้ และถงุ เทา้ นน้ั ในเวลา
เพียงปิดตะโพก ปกตจิ ะสวมหรอื ไมส่ วมกไ็ ด้ แตถ่ า้ ไปงานพธิ ี
310 เสอ้ื ชนดิ นสี้ ำ� หรบั ใชส้ วมประกอบกบั หรอื เพอื่ เกยี รตยิ ศแลว้ ตอ้ งสวมเสมอ นอกจาก
เสอ้ื แบบท่ี ๑ และท่ี ๒ แทนเสอื้ ชน้ั ในธรรมดา นนั้ แลว้ แตผ่ บู้ งั คบั บญั ชาจะสง่ั ตามทเ่ี หน็ สมควร
ในเวลาปกตอิ ากาศรอ้ น และเปน็ การฝกึ อบรม เวลาน้นั บรรดาเครอ่ื งหมายบอกสังกัด ได้
อยู่ภายในโรงเรียนหรือท่ีพักของกองลูกเสือ เปลย่ี นมาใชเ้ ปน็ แบบพมิ พ์ หรอื เขยี น หรอื ปกั
นนั้ แลว้ จะสวมแตเ่ สอ้ื ชนดิ นไี้ มส่ วมเสอ้ื นอก ลงบนอกเสอื้ ดว้ ยไหมแดง เปน็ อกั ษรยอ่ นาม
อยา่ งที่ ๑ ดว้ ยกไ็ ดแ้ ตถ่ า้ เปน็ การไปมาภายนอก จงั หวดั กบั เลขหมายกองสงั กดั และเลขหมาย
หรือเป็นการเก่ียวกับเกียรติยศต้องสวมเสื้อ ประจำ� ตวั ลกู เสอื เปน็ สองแถว ตดิ ทอ่ี กเสอ้ื
ชนั้ นอกดว้ ยเสมอ เบอ้ื งซา้ ยเหนอื ปากกระเปา๋ แทนของเดมิ ทใี่ ช้
ผ้าผูกคอลูกเสือเหลา่ สมุทรเสนา รูป อักษรโลหะ
สี่เหลย่ี มจัตุรสั ขนาดกวา้ ง ๗๕ เซนตเิ มตร เครือ่ งแบบผ้บู ังคบั บัญชา และเจ้าหน้าท่ี
ใชผ้ ้าสดี �ำ เวลาจะใช้ประกอบกบั เสือ้ อยา่ งที่ ลูกเสือเหล่าสมุทรเสนา ตั้งแต่ช้ันรอง
๑ และท่ี ๒ ใหเ้ อามุมผ้าสองมุมตรงกันขา้ ม ผู้กำ� กบั ข้ึนไปมี ๓ แบบ ดงั นคี้ อื
พบั ซอ้ นกันและพับตอ่ ๆ ไป โดยเอามุมผา้ ท่ี หมวกมี ๒ แบบ คอื หมวกสักหลาด
พบั ซอ้ นกันน้ันไว้ขา้ งใน จนมขี นาดกว้าง ๖ สนี �้ำเงินด�ำ ทรงหมอ้ ตาล กระบงั หนา้ หมวก
เซนติเมตร แล้วผูกเง่ือนต่อกันไว้ข้างหลัง หนงั สดี ำ� มีแถบผ้าดำ� ทอเป็นร้ิวขนาดกว้าง
ใตป้ กคอเสอื้ ใหส้ ว่ นกง่ึ กลางผา้ อยขู่ า้ งหนา้ ตรง ๓๕ มลิ ลเิ มตร พนั เชงิ หมวกโดยรอบ ทก่ี ลาง
แหวกอกคอเสอื้ กอ่ นจะผกู รบิ บนิ้ ใหเ้ อย้ี วผา้

แถบตรงศูนย์กลางหน้าหมวกมีตราสมอ กับใหม้ ีหนา้ เสอื ส�ำหรบั ประดบั ทีอ่ นิ ทรธนู ปกี กว้าง พันด้วยแถบหนังสีน้�ำตาลรอบ มี
วชิรหนา้ เสือ ปกั ด้วยดน้ิ เงินลายนนู และใบ ใช้ขนาดย่อม และทอี่ กเส้ือใช้ขนาดใหญ่ สายรดั คางทำ� ดว้ ยเชอื กสเี ดยี วกบั หมวก ทต่ี รง
ชยั พฤกษป์ กั ดว้ ยดนิ้ ทองลายนนู สองขา้ ง ขา้ งละ เขม็ ขดั ทำ� ดว้ ยหนงั เหลอื ง ขนาดกวา้ ง กง่ึ กลางหมวกดา้ นหนา้ เหนอื แถบหนงั ประมาณ
สี่ใบประดับบนแผ่นก�ำมะหยี่สีน�้ำเงินด�ำอีก ๕ เซนตเิ มตร มหี วั ทองเหลอื งชนดิ หวั ขดั ตาม ๑ เซนตเิ มตร ตดิ เครอ่ื งหมายตราคณะลกู เสอื
ชน้ั หนงึ่ มสี ายรดั คางหนงั สดี ำ� ขนาดกวา้ ง ๑๒ แบบของสภากรรมการกลางจัดการลูกเสือ แห่งชาติแบบใหม่ มีขนาดเป็นวงกลมโต
มลิ ลเิ มตร พาดไวท้ เี่ ชงิ หมวกหนา้ กระบงั หนา้ โยง แห่งชาติก�ำหนด ใชค้ าดทับกางเกง ๓.๕ เซนติเมตร
ดว้ ยกระดมุ ทองตราสมอกบั หนา้ เสอื ขนาดยอ่ ม เครอ่ื งแบบสำ� หรบั ลกู เสอื ผบู้ งั คบั บญั ชา กบั หมวกหนีบทำ� ดว้ ยผ้าสกี ากี ติด
ตดิ ไวท้ เี่ ชงิ หมวกชายกระบงั หนา้ ขา้ งละ ๑ ดมุ และเจ้าหน้าที่ลูกเสือท่ีเป็นสตรี คงให้ใช้ เครอื่ งหมายตราคณะลกู เสอื แหง่ ชาตแิ บบใหม่
หมวกแบบที่ ๑ ตามทกี่ ลา่ วมานใ้ี หม้ ี เครื่องแบบอย่างเดยี วกันกบั ลูกเสอื ผบู้ งั คับ มีขนาดเปน็ วงกลมโต ๒.๕ เซนติเมตร ซ่ึง
ปลอกผา้ สกี ากหี มุ้ สำ� หรบั ใชก้ บั เครอ่ื งแบบสกี ากี บญั ชา และเจา้ หนา้ ทล่ี กู เสอื ทเี่ ปน็ บรุ ษุ เวน้ แต่ เป็นท่ีนิยมใช้กันมากกว่าหมวกปีกแบบแรก
และปลอกผา้ สขี าวหมุ้ สำ� หรบั ใชก้ บั เครอื่ งแบบขาว ลกู เสอื และนายหมลู่ กู เสอื สตรเี สนา เนอ่ื งจากราคาถกู และสามารถผลิตไดเ้ อง
แบบที่ ๒ เปน็ หมวกทรงกนั แดดสกี ากี ใหใ้ ช้กระโปรงผ้าสกี ากีแกมเขียว ยาวเพียง ในเมืองไทย
มสี ายรดั คางหนงั สีน้�ำตาล ขนาดกวา้ ง ๑๒ ใตเ้ ข่าประมาณ ๑๐ เซนติเมตร แทนกางเกง เสอ้ื เชติ้ สกี ากี แบบผา่ อกตลอดแขนสน้ั
มลิ ลเิ มตร กบั มผี า้ จบี สเี ดยี วกนั กบั หมวกพนั รอบ กากีแกมเขียวขาสั้น มอี นิ ทรธนสู เี ดยี วกบั เสอื้ ใชด้ มุ ชนดิ กลมแบน
ใชเ้ ฉพาะในโอกาสลำ� ลองบนบกเทา่ นน้ั ลกู เสอื และนายหมลู่ กู เสอื สตรเี หลา่ ทำ� ด้วยวตั ถุสนี �้ำตาลแก่ กางเกงสกี ากี รูป
หมวกหม้อตาลนี้ใช้ประกอบกับ สมทุ รเสนา ใหใ้ ชก้ ระโปรง ยาวเพยี งใต้เขา่ กางเกงไทยขาสัน้ เสมอสบ้าเข่า
เคร่ืองแบบ มี ๓ แบบ คอื ประมาณ ๑๐ เซนตเิ มตร ทำ� ดว้ ยผา้ สกี ากแี ทน ผ้าผกู คอใช้ผ้าผนื สเ่ี หล่ียมขนาด ๗๕
แบบที่ ๑ เครื่องแบบเส้ือผ้าสีกากี กางเกงแบบที่ ๑ และทำ� ดว้ ยผา้ สขี าวแทนกางเกง เซนตเิ มตร พบั ครง่ึ ผกู เงอ่ื นกลาสไี วด้ า้ นหนา้
กางเกงผา้ สกี ากี เหมอื นผบู้ งั คบั บญั ชาลกู เสอื ผบู้ งั คบั บญั ชาและเจา้ หนา้ ทลี่ กู เสอื เขม็ ขัดหนังสนี ้ำ� ตาลขนาด ๓.๕ เซนติเมตร
เหลา่ เสนาแบบที่ ๑ หมวกทรงหม้อตาล สตรเี หลา่ เสนา ใหใ้ ชก้ ระโปรง ยาวเพยี งกงึ่ นอ่ ง หัวเข็มขัดเป็นโลหะชนิดหัวขัดมีตราคณะ
ปลอกผ้าสีกากี ใหใ้ ช้ถุงเท้ายาวสกี ากี ใช้ ทำ� ดว้ ยผา้ สกี ากแี กมเขยี วแทนกางเกงแบบท่ี ๑ ลกู เสอื แหง่ ชาติอย่างปจั จบุ นั ใช้ถงุ เท้ายาว
รองเทา้ หุ้มสน้ ชนิดผกู ไมม่ ลี วดลาย ท�ำดว้ ย และที่ ๒ และทำ� ดว้ ยผา้ สขี าวแทนกางเกงแบบ สกี ากี พบั ขอบใตเ้ ขา่ และมสี ายรดั ขอบถงุ กนั ยน่
หนงั สีน้�ำตาล ท่ี ๓ รองเทา้ หมุ้ สน้ ชนดิ ผกู ไมม่ ลี วดลาย ทำ� ดว้ ย
แบบที่ ๒ เสือ้ ผา้ สีกากแี บบราชการ ผบู้ งั คบั บญั ชาและเจา้ หนา้ ทลี่ กู เสอื หนังหรือผา้ ใบสนี ำ�้ ตาลแก่
รปู เหมือนเหล่าเสนาแบบที่ ๒ หมวกทรง สตรเี หล่าสมุทรเสนา ให้ใชก้ ระโปรงยาว เครื่องแบบลูกเสือเหล่าสมุทรเสนา
หม้อตาลปลอกผา้ สกี ากี ให้ใช้ถุงเทา้ สีกากี เพยี งกงึ่ นอ่ ง และทำ� ดว้ ยผา้ สกี ากแี ทนกางเกง ไมม่ ีการเปล่ียนแปลง
ใชร้ องเทา้ หมุ้ สน้ ชนดิ ผกู ไมม่ ลี วดลาย ทำ� ดว้ ย แบบที่ ๑ และที่ ๒ ท�ำดว้ ยผ้าขาวแทน
หนังสีน�้ำตาล กางเกงแบบท่ี ๓ กฎกระทรวงวา่ ดว้ ยเครอื่ งแบบลกู เสอื ออก
แบบที่ ๓ เสอ้ื ผ้าสีขาวแบบราชการ กฎกระทรวงวา่ ดว้ ยเครอื่ งแบบลกู เสอื ออก ตามพระราชบญั ญตั ิลกู เสอื พ.ศ. ๒๕๐๗
รปู เหมอื นเหล่าเสนาแบบท่ี ๓ หมวกทรง ตามพระราชบญั ญัติลูกเสอื พ.ศ. ๒๔๙๐ ประกาศใชเ้ มอ่ื วนั ที่ ๓ มกราคม พทุ ธศกั ราช
หม้อตาลปลอกผ้าขาว ให้ใช้ถุงเท้าสีกากี ประกาศใชเ้ มอื่ วนั ท่ี ๓๐ พฤษภาคม พทุ ธศกั ราช ๒๕๑๐ ซง่ึ เปน็ ฉบบั ทไี่ ดใ้ ชม้ าจนถงึ ปจั จบุ นั น้ี
ใชร้ องเทา้ หมุ้ สน้ ชนดิ ผกู ไมม่ ลี วดลาย ทำ� ดว้ ย ๒๔๙๑ เครือ่ งแบบลูกเสอื เหล่าเสนา โดย
หนงั สขี าว เคร่ืองแบบลูกเสือสามัญ มีหมวก ส่วนใหญ่คงเป็นไปตามกฎกระทรวงว่าด้วย
ดมุ ทงั้ สนิ้ ทใ่ี ชก้ บั เสอื้ อยา่ งท่ี ๒ และที่ ๓ สองแบบ คอื หมวกสกั หลาดสีกากี ทรง เครอ่ื งแบบลกู เสอื ออกตามพระราชบญั ญตั ิ
ส�ำหรับเหล่าสมุทรเสนาเป็นดุมทองตราสมอ ลกู เสอื พ.ศ. ๒๔๙๐ เปน็ แตเ่ พยี งเพมิ่ หมวก

311

เคร่ืองแบบลกู เสือ ตามกฎกระทรวงวา่ ดว้ ยเครอ่ื งแบบลูกเสอื พุทธศักราช ๒๔๙๑

ทรงกลมมกี ระบงั หนา้ หมวกเปน็ หมวกลกู เสอื พระยาภรตราชา (มล.ทศทิศ อิศรเสนา) สีเขียว เสื้อใช้เครื่องแบบปกติกากีคอพับ
ส�ำรอง ลูกเสอื เหล่าสมุทรเสนาเคร่ืองแบบ อดตี ผบู้ ังคับการวชริ าวธุ วิทยาลยั และ ประกอบกบั กางเกงขาสน้ั สกี ากี หรอื กางเกง
ขาวใช้เข็มขัดหนังสีขาวประกอบเครื่องแบบ ขายาวตามเครอื่ งแบบปกตขิ องขา้ ราชการฝา่ ย
กับเพิ่มเครื่องแบบลูกเสือเสนาเหล่าอากาศ กรรมการจดั การลกู เสอื แหง่ ชาติ พลเรือนได้ ถ้าเป็นผู้บังคับบัญชาลูกเสือท่ี
ที่เพงิ่ ได้ตั้งขนึ้ ใหม่ เปน็ หญงิ ใชก้ ระโปรงยาวคลมุ เขา่ ปลายไมบ่ าน
ลกู เสอื กลบั มาใชห้ มวกปกี กวา้ งพบั ขา้ ง ดงั จะเหน็ ไดว้ า่ เครอื่ งแบบลกู เสอื ไทย
เหมือนเดิม กับเพิ่มหมวกทรงอ่อนแทน ได้รับการปรับปรุงเปล่ียนแปลงมาแล้ว
หมวกหนีบท่ีเร่ิมเสื่อมความนิยมลงไป ผ้า หลายครง้ั ตามยคุ สมยั และคงจะไดร้ บั การ
ผูกคอใช้เป็นผ้าแบบสามเหล่ียมแบ่งสีตาม ปรับปรุงให้เหมาะสมกับยุคสมัยอีกต่อไป
เขตการศกึ ษา ในวนั ขา้ งหนา้ การแตง่ เครอื่ งแบบนแี้ สดงออก
ได้มีประกาศเพม่ิ เตมิ กฎกระทรวง ใหเ้ หน็ ถงึ วนิ ยั แตเ่ พยี งภายนอกเทา่ นน้ั กจิ การ
ฉบบั ท่ี ๓ พ.ศ. ๒๕๒๐ วา่ ดว้ ยเรอ่ื งเครอ่ื งแบบ ลูกเสือไทยในวันข้างหน้ามุ่งหวังวินัยจาก
ผู้บังคับบัญชาลูกเสือ ผู้ตรวจการลูกเสือ ภายในของผบู้ งั คบั บญั ชาลกู เสอื และลกู เสอื
กรรมการลกู เสอื และเจา้ หนา้ ทล่ี กู เสอื ใหใ้ ช้ ไทยทกุ คน เพอื่ ใหก้ จิ การลกู เสอื ไทยเจรญิ
หมวกปกี กวา้ งสกี ากไี มพ่ บั ปกี กบั หมวกทรงออ่ น รุ่งเรืองยิ่งๆ ข้ึนไป.

312

ความมงุ่ หวงั ตอ่ กจิ การลกู เสือในอนาคต
พะนอม แก้วกำ�เนดิ

รากฐานส�ำคญั ของกิจการลกู เสอื ทท่ี กุ พระองคท์ รงวางไว้ พธิ ีการและกจิ กรรมของกจิ การลกู เสือไทยในปัจจุบนั สาระส�ำคญั
นับต้ังแต่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรง ในเรอ่ื งเหลา่ น้ี ชาวลกู เสอื ทุกคนจะตอ้ งช่วยกันอนรุ กั ษ์ผดงุ รกั ษาไว้
สถาปนาการลกู เสอื ไทยขนึ้ เมอื่ วนั ที่ ๑ กรกฎาคม พทุ ธศกั ราช ๒๔๕๔ เป็นพระราชมรดกอันล�้ำค่าขององค์พระมหากษัตริย์ที่ทรงมอบไว้ให้
และทรงกำ� หนดหลกั การ รปู แบบ วธิ กี าร พธิ กี าร กจิ กรรมตา่ งๆ ทเี่ ปน็ และพจิ ารณานำ� ไปด�ำเนนิ การ และพฒั นาใหเ้ กิดความสบื ตอ่ เนื่อง
สาระของกจิ การลกู เสอื ไทยไวอ้ ยา่ งสมบรู ณ์ พระมหากษตั รยิ อ์ งคต์ อ่ มา ม่นั คง สถาพรชว่ั นริ ันดร์ หลกั การ รปู แบบ วธิ กี าร พิธกี ารและ
ก็ได้สืบสานสาระส�ำคัญเหล่านั้นพร้อมท้ังเสริมเพิ่มเติมสาระส�ำคัญ กจิ กรรมดังกล่าวนี้ ได้แก่
ด้านอืน่ ๆ ใหเ้ กิดความสมบรู ณย์ ่งิ ขึน้ เป็นหลักการ รปู แบบ วธิ กี าร

313

พระราชปรารภและพระราชประสงค์ในการจดั ตั้งกิจการลูกเสอื ไทย
ขอ้ บังคับลกั ษณะปกครองลูกเสือ พระราชบญั ญตั ิลกู เสือ
กฎ ระเบียบ

พระมหากษตั รยิ ท์ รงด�ำรงต�ำแหนง่ สภานายกสภากรรมการกลาง
จัดการลูกเสือ

ประมขุ ของคณะลกู เสอื แหง่ ชาติ
โครงสร้างการบรหิ ารจัดการ
คำ� มัน่ สัญญา ค�ำปฏญิ ญา ค�ำปฏิญาณและกฎ
คตพิ จน์ พระบรมราโชวาท คณุ ธรรม จริยธรรม ระเบยี บ วนิ ัย
บคุ ลากรทางการลูกเสอื ต�ำแหน่ง ประเภท เหลา่ ของลูกเสอื
เคร่ืองแบบ เครื่องหมาย ธงประจ�ำกอง
ตราประจ�ำคณะลูกเสือแห่งชาติ ธงคณะลูกเสือแห่งชาติ
การต้งั กองลูกเสือ การเขา้ ประจำ� กอง
ค่ายลกู เสือ อาคารสำ� คัญเก่ียวกบั ลกู เสอื
การเคารพ อาวุธ ระเบียบแถว การสวนสนาม
แบบสง่ั สอนเสอื ปา่ และลกู เสือ การฝึกหดั วิชาพเิ ศษ
การบำ� เพ็ญประโยชน์ การใหบ้ ริการสาธารณประโยชน์
การเดินทางไกล การอยู่คา่ ยพกั แรม
หลกั สูตรกจิ กรรมลูกเสอื
แผ่นทอง หนงั สุวาน เหรยี ญราชนิยม เหรยี ญลกู เสอื สรรเสรญิ

เหรยี ญลกู เสอื สดุดี
เครอื่ งราชอิสริยาภรณ์ตา่ งๆ
การฝึกหดั ผ้กู ำ� กบั ลกู เสือ การพฒั นาบุคลากรทางการลกู เสอื

เครอื่ งหมาย
การชมุ นุมลกู เสือแห่งชาติ
ความสมั พนั ธก์ ับองค์การลูกเสอื โลก การเขา้ ร่วมชุมนุมลูกเสอื โลก
ความสมั พนั ธก์ บั ลกู เสือตา่ งประเทศ

การถวายราชสดุดี
นติ ยสาร ลกู เสือสยาม วารสารลูกเสอื

สโมสรลูกเสือ

314

กิจการลูกเสือไทยในอนาคตจะต้องค�ำนึงและตระหนักถึง
สาระส�ำคัญของเรอื่ งดงั กลา่ วขา้ งตน้ นี้ ช่วยกันด�ำเนนิ การใหเ้ ร่อื ง
ดังกล่าวนี้บรรลุผลสัมฤทธิ์ตามวัตถุประสงค์ที่แท้จริงของแต่ละ
เรื่อง โดยมุง่ เปา้ หมายปลายทางเพ่ือพฒั นาเยาวชน ที่น�ำไปสู่ความ
ม่ันคงของประเทศชาติซ่ึงเป็นพระราชปณิธานของพระราชบิดาของ
ลูกเสือไทย

การพฒั นาการบรหิ ารจดั การกจิ การลกู เสอื ในอนาคต
เพอื่ ท่จี ะให้หลักการ รปู แบบ วิธกี าร พิธีการและกจิ กรรม
ของลูกเสือดังกล่าวข้างต้นบรรลุผลสัมฤทธ์ิตามสาระส�ำคัญของ
วตั ถปุ ระสงค์แตล่ ะเร่ือง กิจการลกู เสอื ในอนาคตจะตอ้ งไดร้ บั การ
พฒั นาในด้านการบรหิ ารจัดการ ดงั ต่อไปน้ี
๑. เสรมิ สรา้ งความเอาใจใสต่ อ่ กจิ การลกู เสอื ของบคุ ลากร
ทางการลกู เสือในระดบั สูง
ไดแ้ ก่ สภานายก อุปนายก กรรมการสภาลูกเสอื ไทย
ประธานกรรมการ รองประธาน กรรมการ กรรมการบริหารลูกเสอื
แห่งชาติให้ช่วยกันด�ำเนินงานตามบทบาทหน้าท่ีท่ีก�ำหนดไว้ใน
พระราชบญั ญตั ลิ กู เสอื ฯ กำ� หนดนโยบายและดำ� เนนิ การในการแกป้ ญั หา
และพฒั นากจิ การลกู เสอื ในเรอื่ งตา่ งๆ ดงั กลา่ วขา้ งตน้ ใหบ้ รรลผุ ล
สมั ฤทธต์ิ ามวตั ถปุ ระสงคข์ องแตล่ ะเรอ่ื งอยา่ งแทจ้ รงิ ในบางประเทศ
เมื่อบุคลากรทางการลูกเสือระดับสูงเหล่าน้ีเข้าด�ำรงต�ำแหน่งใหม่
จัดให้มีกองลกู เสอื เกยี รตยิ ศ นำ� สารแสดงความยนิ ดตี ้อนรบั (อาจ
จดั เครอ่ื งแบบ เคร่อื งหมายใหด้ ว้ ย) เข้าแสดงความเคารพ เพือ่ เสริม
สร้างความตระหนักในหน้าท่ที จ่ี ะตอ้ งผกู พันกับกจิ การลกู เสอื
๒. สร้างความเข้มแข็งในการปฏิบัติหน้าที่ของเลขาธิการ
สำ� นกั งานลกู เสอื แหง่ ชาติ รวมทงั้ รองเลขาธกิ ารและผชู้ ว่ ยเลขาธกิ าร
โดยก�ำหนดให้ปฏิบัติหน้าที่ในกิจการลูกเสือเต็มเวลา
ไมม่ หี น้าท่หี ลักอ่นื ๆ ต้องรับผดิ ชอบเข้ามาผสมปนอยใู่ นหน้าทร่ี วม
ของบคุ ลากรเหลา่ น้ัน ตามพระราชบัญญัติลูกเสือ พ.ศ. ๒๕๕๑
ฉบบั ปัจจุบัน บัญญัตใิ ห้รัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธกิ ารแตง่ ตง้ั รองปลดั
กระทรวงศกึ ษาธกิ ารคนหนงึ่ ท�ำหน้าทเ่ี ลขาธกิ ารสำ� นกั งานลกู เสือ

315

แหง่ ชาติ แตง่ ตงั้ ผบู้ รหิ ารระดบั สงู อน่ื ในกระทรวงศกึ ษาธกิ าร ทำ� หนา้ ท่ี แห่งชาตเิ ป็นเจ้าของเรื่องหรือเปน็ ผู้รับผิดชอบ โดยขอความรว่ มมือ
รองเลขาธกิ ารและผ้ชู ่วยเลขาธกิ าร ควรทจี่ ะกำ� หนดใหร้ องปลดั ช่วยเหลอื จากบุคลากรภายนอก เชน่ ผ้ทู รงคุณวุฒสิ ภาลกู เสอื ไทย
กระทรวงฯ ทที่ ำ� หนา้ ทเ่ี ลขาธกิ ารสำ� นกั งานลกู เสอื แหง่ ชาติ ปฏบิ ตั งิ าน
หน้าที่รับผิดชอบเฉพาะงานกิจการลูกเสือเต็มเวลาเพียงประการเดียว ผทู้ รงคณุ วฒุ ิ กรรมการบรหิ ารลกู เสอื แหง่ ชาติ บคุ ลากรทางการลกู เสอื
ทเี่ ปน็ ผทู้ รงคุณวุฒิอืน่ ๆ
เชน่ เดยี วกบั บคุ ลากรทที่ ำ� หนา้ ทรี่ องเลขาธกิ ารฯ และผชู้ ว่ ยเลขาธกิ าร ๖. เรง่ รดั ใหม้ กี ารดำ� เนนิ การจดั ทำ� กฎกระทรวง กฎ ระเบยี บ
งานกจิ การลกู เสอื เปน็ งานที่มีปริมาณงานมาก มคี ณุ ภาพของงาน ต่างๆ ใหเ้ ป็นไปตามพระราชบัญญัตลิ ูกเสือ พ.ศ. ๒๕๕๑
สงู ยง่ิ เกี่ยวกับการพฒั นาเยาวชนถึงกวา่ เกา้ ล้านคน พระราชบญั ญตั ลิ กู เสอื พ.ศ. ๒๕๕๑ ยกเลกิ พระราชบญั ญตั ิ
๓. กำ� หนดและจดั ใหม้ กี ารประชมุ สภาลกู เสอื ไทยอยา่ งนอ้ ย ลกู เสือ ฉบับกอ่ นๆ ท้งั หมด มีผลให้ กฎกระทรวง กฎ ระเบียบต่างๆ
ปีละ ๑ คร้งั เปน็ ประจำ� ทุกปี เกี่ยวกับกิจการลูกเสือท่ีประกาศใช้โดยอาศัยอ�ำนาจตามพระราช-
ในการประชุมฯ เปดิ โอกาสให้กรรมการของสภาฯ ได้มี บญั ญตั นิ ้ันๆ ตอ้ งยกเลิกไปด้วย กฎกระทรวง กฎ ระเบยี บเหลา่ นี้
ควรจะไดส้ ะสางและกำ� หนดขน้ึ ใหมใ่ หเ้ สรจ็ สนิ้ ภายในปี พ.ศ. ๒๕๕๖
สว่ นรว่ มในการก�ำหนดเรอ่ื งในการประชมุ ปรึกษาหารือ โดยท�ำ ๗. กำ� หนดใหม้ รี ะบบงานการควบคมุ ภายในและการบรหิ าร
หนังสอื เวยี นไปยังกรรมการฯ ขอความคดิ เหน็ เร่ืองที่จะประชมุ นำ� มา ความเส่ียงในการปฏบิ ตั ิงานของส�ำนกั งานลูกเสือแหง่ ชาติ
จัดวาระการประชุม จดั สถานท่ี เวลาในการประชุมใหเ้ ออ้ื อำ� นวยต่อ โดยจดั ตง้ั เปน็ คณะกรรมการควบคมุ ภายใน ประกอบดว้ ย
รองเลขาธกิ ารฯ บคุ ลากรหลกั ในสำ� นกั งานฯ และผทู้ รงคณุ วฒุ ภิ ายนอก
ผลสัมฤทธิต์ ามความมุ่งหวังของกรรมการฯ ของสภาฯ รวมไม่เกนิ ๕ คน ท�ำหน้าทปี่ ระสานงานกบั หน่วยปฏิบัตกิ ารใน
๔. ก�ำหนดและจัดให้มีการประชุมคณะกรรมการบริหาร ส�ำนักงานฯ ประเมนิ ความเส่ียงของงาน หาทางแก้ปญั หาความเสย่ี ง
ลูกเสอื แห่งชาติอยา่ งน้อยเดือนละ ๑ ครั้ง เหลา่ นน้ั ตดิ ตามผลการปฏบิ ตั งิ านของหน่วยปฏบิ ตั ิงาน ชว่ ยเหลอื
ในกรณที ปี่ ระธานฯ ไมอ่ าจเขา้ รว่ มประชมุ ไดใ้ หม้ อบหมาย ในการแก้ปัญหาความเส่ียงท่ีเกิดขึ้นเพื่อให้งานบรรลุผลสัมฤทธิ์ตาม
ใหร้ องประธานฯ และกรรมการฯ ผอู้ าวโุ สสูงสุด ดำ� เนินการเป็น เป้าหมาย
ประธานในที่ประชมุ ฯ แทนตามลำ� ดบั ท้งั นเ้ี พื่อใหม้ ีการประชมุ ฯ ๘. พฒั นาคา่ ยลูกเสอื
อยา่ งนอ้ ยเดอื นละ ๑ ครงั้ อยา่ งแทจ้ รงิ ในการประชมุ ฯ เปดิ โอกาสให้ ขยายวตั ถปุ ระสงคข์ องคา่ ยลกู เสอื เนน้ ใน ๓ ประการหลกั
กรรมการฯ ไดม้ ีสว่ นรว่ มในการเสนอขอ้ คดิ เหน็ และเรอ่ื งท่ีจะรว่ มกนั คอื เปน็ สถานท่ฝี กึ อบรมและจดั กจิ กรรมของลูกเสอื และบุคลากรทาง
ปรกึ ษาหารอื ในทป่ี ระชมุ โดยทำ� หนงั สอื เวยี นไปยงั กรรมการฯ ทกุ คน การลกู เสือ เป็นแหล่งการเรียนรูข้ องชมุ ชนหรือท้องถิ่นโดยเฉพาะ
เพอื่ ให้เสนอเร่ืองท่ีจะประชุมน�ำมาจัดเปน็ วาระการประชมุ ฯ ในด้านธรรมชาตทิ เ่ี ปน็ สิ่งแวดล้อมในท้องถ่นิ น้นั เป็นสถานท่ีพฒั นา
๕. พัฒนาบุคลากรหลักในระดับหัวหน้างานในส�ำนักงาน สุขภาพกายและสุขภาพจิตของเยาวชนและประชาชนโดยท่ัวไป
ลกู เสือแหง่ ชาติ เนน้ หนักในงานหนา้ ทค่ี วามรบั ผดิ ชอบทางดา้ น ทงั้ ประชาชนในพนื้ ทแ่ี ละนอกพ้นื ทห่ี ่างไกลออกไป ตามวตั ถุประสงค์
การบรหิ ารจดั การ ดังกล่าว จะตอ้ งพัฒนาคา่ ยลกู เสือทัง้ ทางดา้ นสถานท่ี สิ่งปลูกสรา้ ง
ให้สามารถก�ำหนดแผนงานโครงการ กิจกรรม และการ บรกิ ารตา่ งๆ ใหส้ ามารถใหบ้ รกิ ารไดต้ ามวตั ถปุ ระสงคท์ ง้ั ๓ ประการ
รเิ ริม่ ในการด�ำเนนิ งานตามนโยบายของหน่วยเหนือ ใหไ้ ด้ผลส�ำเรจ็ ไม่ควรสร้างอาคารใหญ่ แตป่ รบั พ้ืนท่เี ป็นสว่ นๆ เปน็ จุดกางเต็นท์
ตามค�ำรับรองการปฏิบัติราชการหรือตัวช้ีวัดที่ได้ก�ำหนดข้ึนและ มีห้องน�ำ้ หอ้ งสุขาเพยี งพอ ปลกู ต้นไม้นานาพนั ธ์ุ มศี ูนยร์ วมเลน่
ตกลงกนั เปน็ เปา้ หมายของงาน สรา้ งรปู แบบในการทำ� งานใหง้ านใน
กิจการลูกเสือส่วนรวมจะต้องเกิดจากบุคลากรของส�ำนักงานลูกเสือ

316

รอบกองไฟในรปู แบบของลูกเสอื ฯลฯ ในการพัฒนาค่ายลูกเสอื ควร
ส่งเสริมให้หน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการ
พัฒนาคา่ ยตามวตั ถุประสงค์ดังกล่าว
๙. รเิ ริ่มจัดต้งั สถาบนั การลูกเสือแหง่ ชาติ
โดยใชพ้ น้ื ทค่ี า่ ยลกู เสอื วชริ าวธุ หรอื คา่ ยลกู เสอื ทใี่ ดทห่ี นง่ึ
ตามความเหมาะสม สถาบันฯ นี้ มหี น้าที่สำ� คญั อย่างนอ้ ย ๓ ประการ
คือ ศึกษา ค้นควา้ วิจัยงานเกี่ยวกับกจิ การลูกเสือเพอ่ื การแกป้ ญั หา
และพฒั นากจิ การลกู เสอื เปน็ แหลง่ ขอ้ มลู สารสนเทศเกยี่ วกบั กจิ การ
ลูกเสอื ไทยและกจิ การลกู เสอื นานาชาติและโลก เปน็ แหล่งฝึกอบรม
และสาธิตเพอ่ื การพัฒนาบุคลากรทางการลกู เสอื และลกู เสอื
๑๐. เรง่ รดั พฒั นาคณุ ภาพของกจิ การลกู เสอื ในสถานศกึ ษา
โดยดำ� เนนิ การตามมาตรฐานคณุ ภาพของกจิ การลกู เสอื ในสถานศกึ ษา
ที่ได้ก�ำหนดขึ้นแล้วและส�ำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมิน
คุณภาพการศึกษา (ส.ม.ศ.) ไดใ้ หก้ ารรับรองท่จี ะถือเป็นเกณฑ์หนึ่ง
ในการประเมนิ คุณภาพการศกึ ษาของสถานศกึ ษา น่ันคอื
๑๐.๑ เรง่ รดั พฒั นาผอู้ ำ� นวยการหรอื หวั หนา้ สถานศกึ ษา
ในสว่ นงานท่เี กยี่ วกบั การบริหารจัดการกจิ การลกู เสือในสถานศึกษา
ก�ำหนดเป็นเกณฑ์โดยทวั่ ไปวา่ ผ้อู �ำนวยการหรอื หัวหนา้ สถานศกึ ษา
ทุกคนควรได้รับการฝึกอบรมได้รับเคร่ืองหมายวิชาผู้ก�ำกับลูกเสือ
ขน้ั ความร้ชู นั้ สูง (วดู แบดจ์ ๒ ท่อน) เป็นอย่างนอ้ ย
๑๐.๒ พัฒนาอาจารย์ผู้สอนหรือจัดกิจกรรมลูกเสือ
ก�ำหนดให้มีอาจารย์ลูกเสือเป็นการเฉพาะเช่นเดียวกับอาจารย์
วชิ าอ่ืนๆ พฒั นาใหม้ คี วามต้ังใจ มงุ่ มั่นในการจดั กจิ กรรมลูกเสือได้
ตามหลกั สูตรกจิ กรรมลกู เสอื และนโยบายของหน่วยเหนอื
๑๐.๓ พฒั นาลกู เสอื ใหม้ รี ะเบยี บวนิ ยั ยดึ มน่ั และประพฤติ
ปฏิบัติตามคำ� ปฏิญาณ และกฎของลกู เสอื ใหป้ รากฏเด่นชัด
๑๐.๔ จดั กจิ กรรมลกู เสือ ตามหลกั สูตรกจิ กรรมลกู เสือ
ให้เกดิ ประสทิ ธิผล โดยเฉพาะกิจกรรมทีส่ ง่ เสรมิ ใหล้ กู เสอื มีส่วนร่วม
ในการอนรุ กั ษ์ แกป้ ญั หาและพฒั นาทรพั ยากรธรรมชาติสิ่งแวดลอ้ ม
ชว่ ยเหลอื งานของชมุ ชน ประเทศชาตแิ ละโลก

317

๑๑. เสรมิ สร้างภาพลกั ษณท์ ดี่ ขี องลกู เสือไทย อบายมุขทั้งปวง เป็นสุภาพชน ประพฤติปฏิบัติต่อผู้อ่ืนด้วย
ภาพลักษณ์ของลกู เสือ เกดิ จากการแสดงออกของลูกเสอื สมบตั ผิ ู้ดไี ทย
ให้ปรากฏเด่นชัดต่อสาธารณชน ลูกเสือต้องกระท�ำกิจกรรมต่อ ๑๑.๒ ด้วยกระบวนการกลุ่ม ออกไปบ�ำเพ็ญประโยชน์
สาธารณชน แสดงใหเ้ หน็ ถงึ ความเปน็ ลกู เสอื ความเปน็ ลกู เสอื อยทู่ ี่ เนืองนติ ย์ ช่วยเหลือบุคคลที่สมควรได้รับการช่วยเหลอื ช่วยอนุรักษ์
ค�ำปฏิญาณและกฎของลูกเสือ การบริหารจัดการกิจกรรมลูกเสอื ต้อง ทรพั ยากรธรรมชาติ ชว่ ยแกป้ ญั หาและพฒั นาสง่ิ แวดลอ้ ม ชว่ ยเหลอื
สง่ เสรมิ ใหล้ กู เสอื ไดป้ ระพฤติ ปฏบิ ตั แิ ละกระทำ� กจิ กรรมใหป้ รากฏเดน่ และมสี ว่ นรว่ มในงานของชมุ ชน ประเทศชาตแิ ละโลก
ชดั ต่อสาธารณชนในเรอื่ ง ส่งเสริมให้ลกู เสอื ของแตล่ ะสถานศึกษา ช่วยกนั ปรบั ปรุง
๑๑.๑ เปน็ ผ้มู ีเกียรตเิ ชอื่ ถือได้ นน่ั คือ เปน็ ผมู้ รี ะเบยี บ พฒั นาสองขา้ งทางไปสู่สถานศกึ ษาในรศั มจี ากสถานศกึ ษา ข้างละ
วินยั ซื่อสตั ย์ รักษาคำ� พดู เปน็ คนดีเปน็ ผู้บริสุทธ์ิ ไม่ขอ้ งเกีย่ วกับ ๒๐๐ เมตร ใหส้ ะอาด มีระเบียบ สวยงามด้วยตน้ ไมด้ อกไม้ ไมใ้ บ
จะช่วยเสริมสร้างความดีเดน่ ใหก้ บั สถานศกึ ษาอกี ด้วย
หากลกู เสอื ทง้ั ประเทศ ไดร้ บั การสง่ เสรมิ ใหอ้ อกมากระทำ�
กจิ กรรมดังกลา่ วข้างตน้ อยา่ งตอ่ เนือ่ งเป็นเนอื งนติ ย์ เปน็ ต้นว่าจดั ให้
มีการประกวดแข่งขนั การท�ำโครงการและด�ำเนนิ การตามโครงการ
ท่ีเกีย่ วกับการบ�ำเพญ็ ประโยชนใ์ นรปู แบบต่างๆ เป็นประจ�ำทกุ ปี
อยา่ งตอ่ เนอ่ื ง จะชว่ ยสร้างภาพลักษณท์ ่ดี ใี ห้กับลูกเสือไทย
๑๒. ส่งเสริมให้กิจกรรมการบ�ำเพ็ญประโยชน์ของลูกเสือ
มีผลตอ่ การศึกษาต่อและการประกอบอาชีพ
ในสภาพปัจจบุ นั ผู้ปกครองนักเรียน รวมทัง้ ผบู้ ริหารและ
ครูอาจารย์ มงุ่ ให้ความสนใจในการจัดการศกึ ษาเพือ่ ใหน้ ักเรยี นได้ไป
ศกึ ษาตอ่ ในสถานศกึ ษาในระดบั ทส่ี งู ขนึ้ ทมี่ คี ณุ ภาพการศกึ ษาระดบั สงู
กระบวนการเรียนการสอนจึงเน้นไปในทางเพื่อการสอบหรือเตรียม
การสอบเข้าศกึ ษาตอ่ การศึกษาในโรงเรยี นอนบุ าล จึงเปน็ การเตรียม
ประถมศึกษา โรงเรียนประถมศกึ ษากลายเป็นโรงเรียนเตรยี มมัธยม
ศกึ ษา และโรงเรยี นมธั ยมศกึ ษาเปน็ โรงเรยี นเตรยี มอดุ มศกึ ษา นอกจาก
จะสอนเพื่อสอบแล้ว นักเรียนยังต้องใช้เวลาเพื่อกวดวิชาเตรียม
การสอบเขา้ สถานศกึ ษาดๆี ที่เห็นวา่ มมี าตรฐานการศกึ ษาสูงอกี ดว้ ย
กิจกรรมลูกเสือเพ่ือการบ�ำเพ็ญประโยชน์จึงเป็นเร่ืองเสียเวลา
และไม่ใช่เรื่องตามความมุ่งหวังของผู้ปกครองนักเรียน สภาพเช่นนี้
จึงเสมือนการส่งเสริมให้เยาวชนของเราเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตน
มากกวา่ สว่ นรวม เปน็ อันตรายอย่างยิง่ ต่อความม่นั คง ความสงบสุข

318

ในชาติ เพอ่ื แก้ปัญหาและปรับสภาพเชน่ นี้ ตอ้ งช่วยกนั ก�ำหนดให้มี
การยอมรับกันเป็นเกณฑ์ส�ำคัญในการสอบคัดเลือกเข้าศึกษาต่อของ
ทุกสถานศึกษาทุกระดับให้นักเรียนที่มีผลงานในการท�ำประโยชน์ให้
กบั สาธารณชนหรอื สงั คมไดร้ บั สทิ ธพิ เิ ศษโดยไดค้ ะแนนชว่ ยเพมิ่ เตมิ
อีกจำ� นวนหนงึ่ ตามความเหมาะสม หากเกณฑ์เชน่ นี้เปน็ ที่ยอมรับกนั
ตอ้ งช่วยกนั สรา้ งระบบงานใหม้ ีความเที่ยงตรง เป็นธรรมและเชือ่ ถือ
ไดจ้ รงิ กิจกรรมเช่นนี้จะเปน็ การสรา้ งเยาวชนของชาตใิ หเ้ ปน็ ผ้ทู ี่เหน็
แกป่ ระโยชนส์ ว่ นรวม ประโยชนข์ องประเทศชาตเิ ปน็ สำ� คญั ซง่ึ เปน็
คณุ ธรรม ค่านิยมท่สี ำ� คัญทส่ี ุดของคนไทยในยุคปจั จบุ ันและอนาคต

การพัฒนากจิ กรรมลกู เสือตามคำ� ปฏญิ าณและกฎของลูกเสือ
เพ่ือพัฒนากิจกรรมของลกู เสอื ควรจะได้มีการศกึ ษาวิพากษ์
วจิ ารณ์ หาแนวทางแก้ปัญหาและพฒั นาสภาพกิจกรรมของลกู เสอื
ในปจั จบุ นั ใหต้ รงตามหลกั การสำ� คญั ของกจิ การลกู เสอื คอื คำ� ปฏญิ าณ
และกฎของลกู เสอื อยา่ งแทจ้ รงิ การพฒั นากจิ กรรมลกู เสอื ตอ้ งคำ� นงึ ถงึ
กจิ กรรมตามหลกั สูตรกจิ กรรมลกู เสอื และกจิ กรรมนอกหลักสูตร

กิจกรรมตามหลักสตู รกิจกรรมลกู เสือ
กิจกรรมตามหลักสูตรกิจกรรมลูกเสือเป็นกิจกรรมลูกเสือ
ทมี่ ีอยใู่ นระบบการเรียนการสอนในสถานศึกษา กจิ การลูกเสอื ไทย
อยใู่ นระบบการศกึ ษาตามนโยบายของรฐั บาลทกุ ยคุ ทกุ สมยั ซงึ่ ถอื เปน็
พระราชมรดกท่ลี ้นเกลา้ ฯ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกลา้ เจ้าอยู่หวั
พระราชบดิ าลูกเสือไทยทรงพระราชทานไว้ให้ ดังนนั้ ลกู เสอื ไทยจึง
ตอ้ งกระท�ำกิจกรรมตามหลกั สตู รทีก่ �ำหนด

วตั ถปุ ระสงคข์ องหลกั สูตรกิจกรรมลูกเสอื - การพ่งึ และพัฒนาตนเอง
กิจการลกู เสอื เน้นให้ลกู เสอื กระท�ำกิจกรรม เรียนรู้ดว้ ยการ - การชว่ ยเหลือผู้อน่ื ชว่ ยเหลือสิง่ แวดล้อม ชุมชน ประเทศ
กระทำ� ดงั นั้นหลกั สตู ร จึงเปน็ หลกั สตู รกิจกรรมลกู เสอื ทีม่ ่งุ เนน้ ให้ ชาตแิ ละโลก
ลกู เสอื ไดก้ ระทำ� กจิ กรรม จากสาระสำ� คญั ในรากฐานทที่ รงพระราชทาน
ไวใ้ นอดตี ดงั กล่าวแล้วในบทตน้ ๆ พอทจี่ ะสรุปเปน็ หลักการใหญๆ่
ได้ว่าวัตถปุ ระสงค์หลกั ของกิจกรรมลูกเสอื มี ๒ ประการคอื

319

วตั ถปุ ระสงคเ์ ฉพาะตามหลกั สตู รกจิ กรรมลกู เสอื และกจิ กรรมลกู เสอื

ในสาระส�ำคญั

๑. การพง่ึ ตนเอง การปอ้ งกันตนเองจากภยนั ตรายต่างๆ

ฝึกปฏิบตั ิใหม้ ีความสามารถในการดำ� เนนิ ชีวิต อาหาร

เคร่ืองนงุ่ หม่ ทีอ่ ยู่อาศัย ยารักษาโรค การขจัดขยะ การสอ่ื สาร การ

ใชเ้ ชอื ก ผูกเงื่อน ข้นึ ต้นไม้ ว่ายนำ�้ พายเรือ ขับขี่จกั รยาน การรู้จกั

ตนเอง อุดมการณข์ องชีวติ การวางแผนพัฒนาชีวิต ฯลฯ

การป้องกันตนเองและช่วยเหลือตนเองจากอุบัติเหตุ

อบุ ตั ภิ ัย สงิ่ เสพติดใหโ้ ทษ โรค อบายมขุ ปญั หาของเยาวชนในสมยั

ปัจจุบัน

๒. การพฒั นาตนเอง

๒.๑ ดา้ นระเบียบ วินัย

ฝกึ ระเบยี บแถว การเดินสวนสนาม การทำ� ความ

เคารพ การแตง่ เครอ่ื งแบบ สภุ าพชนแบบสมบตั ผิ ดู้ ไี ทย การประพฤติ

ปฏบิ ตั ิตามศาสนพธิ แี ละพธิ ีการตา่ งๆ ตามขนบธรรมเนียมประเพณี

๒.๒ ด้านคณุ ธรรม ยดึ กฎ ๑๐ ขอ้ ของลกู เสือ

นำ� กฎ ๑๐ ขอ้ ของลกู เสือมาจัดทำ� เป็นกจิ กรรมให้

ลกู เสอื ประพฤติ ปฏบิ ัติ เสรมิ สร้างคุณธรรมในเรอ่ื งเหล่านัน้

๒.๓ ดา้ นความรคู้ วามสามารถตามความสนใจ ความถนดั

ตามธรรมชาติของแตล่ ะบคุ คลโดยการเรยี นรู้ ฝกึ ปฏบิ ตั ใิ นวชิ าพเิ ศษ ๕. การมีส่วนร่วมในการช่วยแก้ปัญหาและพัฒนาชุมชน

ตา่ งๆ ประเทศชาติ และโลก

๓. การชว่ ยเหลอื ผอู้ ่นื การมสี ่วนรว่ มในงานของชมุ ชนทางศาสนา วฒั นธรรม

กระท�ำกจิ กรรมในการช่วยเหลอื บดิ า มารดา ผปู้ กครอง การใหบ้ ริการสาธารณประโยชน์ การจราจร การขจัดความสกปรก

ครูอาจารย์ คนพิการ ผูด้ อ้ ยโอกาสตา่ งๆ ผ้ปู ระสบอุบตั เิ หตุ อุบัตภิ ัย และการทำ� ความสะอาดแหลง่ น�ำ้ ในชุมชน การแก้ปัญหามลภาวะ

ชาวต่างประเทศ ให้บริการในสาธารณสถาน เช่น โรงพยาบาล สถานี งานสง่ เสริมเศรษฐกจิ ตลาดนดั การเรียนรู้ ทรพั ยากรท้ังทรัพยากร

รถไฟ สถานขี นส่ง แหลง่ การท่องเที่ยว ฯลฯ ธรรมชาติ และทรพั ยากรทมี่ กี ารสรา้ งขนึ้ ของทอ้ งถนิ่ และของประเทศชาติ

๔. การช่วยแก้ปัญหาและพัฒนาส่ิงแวดล้อม งานของประเทศชาติทางการปกครอง การเลือกตั้งผู้แทนราษฎร

การท�ำความสะอาดในสาธารณสถาน การขจัดขยะ การ การรณรงคแ์ กป้ ญั หาสงิ่ เสพตดิ ใหโ้ ทษ การแกป้ ญั หาการทจุ รติ ฉอ้ ราษฎร์

ปลูกต้นไม้ การปลูกป่าชายเลน การขจดั ความสกปรกในแหล่งนำ้� บงั หลวง การแกป้ ญั หาเยาวชน การแกป้ ญั หาพฤตกิ รรมของคนบางกลมุ่

การพฒั นาสองขา้ งทางไปสถานศกึ ษาของตน การปลกู ต้นไม้ ไม้ดอก ทีเ่ ปน็ อนั ตรายตอ่ ชาติ ศาสนา พระมหากษตั ริย์ การคา้ มนุษย์

ไม้ใบตามริมทางถนน ฯลฯ อาชญากรรมขา้ มชาติ การเสรมิ สรา้ งความสามคั คสี มานฉนั ทร์ ะหวา่ ง

320

๑.๓ การพ่งึ และพฒั นาตนเอง
๑.๔ การช่วยเหลอื ผู้อ่นื
๑.๕ ระเบยี บ วนิ ยั และความเป็นระเบียบเรียบรอ้ ย
๑.๖ ทักษะลูกเสือ
๑.๗ การใช้ชวี ิตกลางแจ้ง
๒. กิจกรรมตามกฎของลกู เสือ ลกู เสอื ส�ำรอง ๒ ข้อ
และลกู เสือประเภทอน่ื ๑๐ ข้อ
๓. กจิ กรรมบำ� เพ็ญประโยชน์ ช่วยแก้ปญั หาและพฒั นา
ทรพั ยากร สงิ่ แวดล้อม ชุมชน ประเทศชาตแิ ละโลก
๔. กจิ กรรมวชิ าพเิ ศษ

คนในชาติ การส่งเสรมิ คุณธรรม จรยิ ธรรมที่จ�ำเป็นในยคุ ปจั จบุ นั ให้ กจิ กรรมนอกหลกั สตู ร
เกดิ ขน้ึ กบั เยาวชนและประชาชน โดยเฉพาะเรอื่ งการเหน็ แกป่ ระโยชน์ นอกจากกิจกรรมตามหลักสูตรกิจกรรมลูกเสือ ดงั กลา่ วแล้ว
ของประเทศชาตเิ หนือประโยชน์สว่ นตนและพวกพอ้ ง การรักชาติ
ถกู ทาง ตระหนกั ในคณุ คา่ คณุ ประโยชนข์ องทรพั ยากรตา่ งๆ ทมี่ อี ยู่ ข้างต้น ลูกเสือจะต้องกระทำ� กิจกรรมอื่นๆ นอกเหนอื จากท่ีหลักสูตร
เขา้ ไปมสี ว่ นรว่ มในการอนรุ กั ษ์ บำ� รงุ รกั ษา พฒั นา จนเกดิ ความรสู้ กึ
เปน็ เจ้าของ หวงแหนไม่มกี ารมาทำ� ลายและชว่ ยกันพฒั นาใหค้ งอยู่ ก�ำหนดวงเขตของกจิ กรรม เป็นกจิ กรรมตามโอกาส ตามสภาพท่ี
อยา่ งถาวร การส่งเสริมให้ยึดมนั่ ประพฤติ ปฏบิ ตั ิตามหลกั ธรรมท่ี
ถูกต้องของศาสนาและครรลองของวฒั นธรรมไทยอันดงี าม รวมทงั้ เป็นอยู่ในช่วงเวลานั้น ตามขนบธรรมเนยี มประเพณขี องลกู เสือ ตาม
งานการแกป้ ัญหาโลกรอ้ น
ไดม้ กี ารสมั มนาในหมผู่ ทู้ รงคณุ วฒุ ทิ างการลกู เสอื มคี วามเหน็ นโยบายของหนว่ ยเหนือ ตามโครงการ ตามความต้องการของชมุ ชน
รว่ มกนั ว่า หลักสตู รกจิ กรรมลูกเสอื ควรจะไดร้ บั การปรับปรุง พัฒนา
ใหม้ รี ะบบเปน็ หมวดหมู่ งา่ ยตอ่ การนำ� ไปจดั กระบวนการเรยี นการสอน ประเทศชาติและโลก เปน็ ต้นว่า กิจกรรมชุมนมุ ลูกเสอื แห่งชาติ
กลา่ วคือใหล้ ูกเสือทุกประเภท ทุกเหลา่ มีหลกั สูตรแกนกลางร่วมกัน
เพยี งจดั กจิ กรรมใหเ้ กดิ ความเหมาะสมตามวยั และประเภทของลกู เสอื กิจกรรมเฉลิมฉลองเหตุการณแ์ ละวนั ส�ำคญั ทางการลกู เสือ กิจกรรม
จงึ มกี ารเสนอรา่ งหลักสูตรกจิ กรรมลูกเสอื ในส่วนท่เี ป็นหวั ข้อสำ� คญั
ดังต่อไปน้ี ถวายราชสดดุ ี กจิ กรรมการแสดงตำ� นานในงานมหกรรมตา่ งๆ กจิ กรรม
๑. กจิ กรรมสญั ลักษณ์ของลกู เสือ
๑.๑ ความรใู้ นขบวนการลกู เสอื ช่วยเหลือผู้ประสบอุบัติเหตุอุบัติภัยที่เกิดขึ้นเฉพาะเหตุการณ์และ
๑.๒ ความรู้ความเขา้ ใจ ความตระหนกั ในคำ� ปฏญิ าณ
และกฎของลกู เสอื ชว่ งเวลา กจิ กรรมอ่ืนๆ ทอี่ งคก์ ร หน่วยงานตา่ งรอ้ งขอความร่วมมอื

ทงั้ น้ตี ามความเหมาะสม

ความมุ่งหวังในกิจการลูกเสือในอนาคต หากได้รับการ
ปรบั ปรุงพฒั นาใน ๒ เรือ่ งหลัก คอื เรื่องการบริหารจัดการและ
เรอ่ื งกจิ กรรมลกู เสอื จะมผี ลใหก้ จิ การลกู เสอื ไทยมน่ั คง เจรญิ กา้ วหนา้
มคี ณุ คา่ คณุ ประโยชนต์ อ่ การพฒั นาเยาวชนของชาตทิ งั้ ในทางสว่ นตวั
และสง่ เสรมิ ใหม้ สี ว่ นรว่ มในการชว่ ยแกป้ ญั หา และพฒั นาสงิ่ แวดลอ้ ม
ชมุ ชน ประเทศชาตแิ ละโลก นำ� ไปสคู่ วามมนั่ คงของชาตบิ า้ นเมอื ง
สมดงั พระราชปณธิ านของพระบาทสมเดจ็ พระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั
พระผพู้ ระราชทานกำ� เนดิ ลูกเสือไทย เมือ่ ๑๐๐ ปที ่ผี ่านมา

321

ปรมาจารย์การลูกเสอื ไทย
พันตรีชยตุ ศาตะโยธิน

กิจการลูกเสือไทยได้ถือกำ�เนิดข้ึน จะเข้าใจซึมทราบเหมอื นคนรนุ่ เกา่ อย่างดี พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า
เมอื่ วันเสารท์ ่ี ๑ กรกฎาคม พุทธศกั ราช กม็ แี ตเ่ พยี งไดอ้ า่ นในหนงั สอื วา่ มที หารโบราณ เจ้าอยู่หัวทรงเป็นพระราชธุระจัดให้มีการ
๒๔๕๔โดยพระบาทสมเดจ็ พระมงกุฎเกล้า จ�ำ พวก ๑ เรียกวา่ เสอื ป่า คู่กับแมวเซาหรือ ซอ้ มรบเดนิ ทางไกลแรมคนื ในทกุ ปี และทรง
เจา้ อยหู่ วั ไดท้ รงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ตรา แมวมอง แต่น่าจะไมส่ ูเ้ ข้าใจนักวา่ เปนทหาร ตรากตรำ�พระวรกายนำ�การซ้อมรบโดยร่วม
ขอ้ บงั คบั ลกั ษณปกครองลกู เสอื รตั นโกสนิ ทร ชนดิ ใด จงึ ควรอธิบายไวใ้ นทน่ี ้ีพอเปนสงั เขป ซ้อมรบกับเหล่าเสือป่าและลูกเสือด้วย
ศก ๑๓๐ ข้นึ และถือวา่ กจิ การลกู เสอื เปน็ พระองค์เอง ทรงทุ่มเทพระวรกาย และ
สาขาหนงึ่ ของกจิ การเสอื ปา่ ทไ่ี ดต้ ง้ั ขนึ้ เมอื่ เสอื ปา่ นน้ั คอื ทหารทท่ี า่ นใชไ้ ปสบื ขา่ ว พระสติกำ�ลังในความม่ันคงของชาติเอนก
วนั เสารท์ ่ี ๖ พฤษภาคม พทุ ธศกั ราช ๒๔๕๔ ข้าศึก เพื่อแม่ทัพจะได้รู้พอเปนเลาๆ ว่า นานปั การ ดว้ ยพระราชทรัพยส์ ว่ นพระองค์
คือเม่อื ก่อนหนา้ เพยี ง ๒ เดอื น ดงั น้แี ล้ว ขา้ ศกึ นน้ั จะยกมาทางใด มกี �ำ ลงั เพยี งเทา่ ใด ปรากฏเป็นคุณูปการในกาลปัจจุบันนี้ว่า
ไมว่ า่ การใดทไ่ี ดแ้ จง้ วา่ เสอื ปา่ ตอ้ งยดึ ถอื ปฏบิ ตั ิ ทา่ ทางจะรบพงุ่ อยา่ งไร ตรงกบั ทใ่ี นกองทพั บก การฝกึ หดั กองอาสาสมคั รเสอื ปา่ และลกู เสอื
แลว้ ถอื วา่ เปน็ สง่ิ ทล่ี กู เสอื ตอ้ งถอื ปฏบิ ตั ดิ ว้ ย ทกุ วนั นเ้ี รยี กวา่ “ผสู้ อดแนม” หรอื เรยี กตาม ในทางยุทธวธิ ี แท้ทจ่ี ริงก็คือการตระเตรียม
ดังที่ได้ทราบจากพระราชปรารภท่ีได้ทรง ภาษาองั กฤษว่า “สเคา๊ ต” สว่ นแมวเซาหรอื กองก�ำ ลงั ส�ำ รองของชาตไิ ว้ เพอ่ื รกั ษาความ
พระราชทานไว้แต่เมื่อตั้งเสือป่าความว่า แมวมองน้นั ข้าพเจา้ เข้าใจว่าคงจะเปนนาม มั่นคงและคงความเป็นอิสระของสยาม
“ความประสงค์ของข้าพเจ้าในการท่ีต้ังกอง ใช้เรียกทหาร จำ�พวกที่จัดออกไปเปนกอง ตลอดมาจนกาลปัจจุบันที่ได้แปรไปเป็น
เสอื ปา่ ขน้ึ นน้ั กไ็ ดม้ หี วั ขอ้ ใจความปรากฏอยู่ คอยเหตุ คือปลอ่ ยไปวางไวแ้ ห่งใดแหง่ ๑ กองกำ�ลังรกั ษาดนิ แดน
ในพระราชปรารภในต้นข้อบังคับปกครอง ซึ่งเปนที่ติดต่อกับเขตร์ของทัพข้าศึก หรือ
กองเสอื ป่า ซง่ึ ได้คดั มาลงไว้ในจดหมายเหตุ เปนทางทคี่ ะเนว่าข้าศกึ จะเดนิ มา และเปน ทรงพระราชทานพระราชนิพนธ์
เสอื ปา่ ฉบบั นด้ี ว้ ยแลว้ บดั นข้ี า้ พเจา้ ขออธบิ าย น่าที่จะต้องคอยบอกข่าวข้าศึกมาให้แม่ทัพ อนั เปน็ ต�ำ ราหลกั และยงั ผลใหก้ จิ การเสอื ปา่
อีก ชั้น ๑ เปนเหมือนการเล่าสูก่ ันฟัง เพอื่ ทราบ เทา่ ทต่ี นจะสงั เกตเหน็ ได้ โดยไมต่ อ้ ง และลูกเสือเจริญรุดหน้าและเข้มแข็งข้ึน
ให้สมาชิกท้ังหลายเข้าใจความประสงค์และ ไปพ้นที่ซึ่งตนไปคอยตั้งเหตุ ทหารชนิดนี้ ตลอดรัชสมัยอย่างรวดเร็ว อาทิเช่น แบบ
ความคิดในวิธีที่จะจัดวางการในกองเสือป่า ตามภาษาท่ีใช้ในกองทัพบกทุกวันน้ีเรียกว่า สง่ั สอนเสอื ปา่ และลกู เสอื ปลกุ ใจเสอื ปา่ เทศนา
นี้ต่อไป “กองระวงั ดา่ น” หรอื ทเ่ี รยี กตามภาษาองั กฤษวา่ เสอื ปา่ บทละครพระราชนพิ นธ์ หวั ใจนกั รบ
“เอา๊ ตโปส๊ ต”์ ตามนา่ ทๆ่ี จะต้องกระทำ�ใน และการแสดงตำ�นานเสือป่า เพื่อเป็นการ
นามเสอื ปา่ ทเ่ี ลอื กมาใชน้ ้ี เปนชอ่ื เกา่ การสงคราม พวกเสือป่ากับพวกแมวมอง ปลุกจิตสำ�นึกให้คนไทยเห็นความสำ�คัญใน
ที่มีปรากฏได้ใช้มาในเมอื งเราแตโ่ บราณกาล ย่อมจะตอ้ งท�ำ การตอ่ เนอื่ งกันอยู่ เพราะเรา หน้าที่เสือป่าและความสำ�คัญของการเป็น
คนท่ีนับว่าเปนรุ่นเก่าพอได้ยินช่ือก็เข้าใจดี ย่อมต้องอาไศรยซึ่งกันและกัน น่าจะเปน ลกู เสอื เพอ่ื ปลกู ความสามคั คแี ละเสรมิ ความ
แต่อาไศรยเหตุท่ีชื่อน้ีเลิกใช้ในกองทัพบก ด้วยเหตุนี้เอง เสือป่าแมวมองจึงมีชื่อเข้าคู่ มัน่ คงในชาตติ ลอดรชั สมยั พระองค์
ในปตั ยบุ นั สมยั เสยี แล้ว คนร่นุ ใหมจ่ งึ ไม่ใคร่ ตดิ กันอย่โู ดยมาก ต้งั แต่ไหนแต่ไรมา.”

322

นายกองเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรรมการอีกตามสมควร สดุ แล้วแตจ่ ะทรง จัดการลูกเสือแห่งกรุงสยามแล้ว ได้ทรงใช้
กรมพระยาดำ�รงราชานภุ าพ พระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ตง้ั ขน้ึ สภากรรมการ อำ�นาจหน้าที่ในการบัญชาการกระทรวง
ข้อบังคับลักษณปกครองลูกเสือ กลางนม้ี นี า่ ทบ่ี งั คบั บญั ชาวนิ จิ ฉยั และด�ำ รหิ ์ มหาดไทย ซึ่งมีหน้าที่ในทางการปกครอง
การทง้ั ปวงทเ่ี กย่ี วขอ้ งดว้ ยลกู เสอื เพอ่ื ใหก้ าร ชว่ ยใหก้ จิ การเสอื ปา่ และลกู เสอื ไดแ้ พรข่ ยาย
รตั นโกสนิ ทร ศก ๑๓๐ ที่พระบาทสมเดจ็ ดำ�เนินการไปเปนระเบียบเรียบร้อยสม ไปยงั หวั เมอื งอยา่ งรวดเรว็ ทรงเอาพระทยั ใส่
พระราชประสงค์” เป็นพระธุระในกิจการเสือป่าและลูกเสือเป็น
พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงพระกรุณา อยา่ งดี ในการตรวจราชการหัวเมืองตา่ งๆ
เพอ่ื ใหก้ ารเปน็ ไปตามพระราชประสงค์ ก็ได้ทรงดำ�เนินการพิจารณาจัดต้งั กองเสือป่า
โปรดเกลา้ ฯ ตราขึ้น ในขอ้ ๔ ความวา่ ในข้อบังคับลักษณปกครองลูกเสือฉบับแรกน้ี และลูกเสือขึ้นในสถานท่ีอันควรท่ัวพระราช
จึงไดท้ รงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ให้สมเดจ็ อาณาจักร เปน็ ผลใหง้ านสำ�คัญในพระบาท
“พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจะได้ทรง พระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำ�รงราชา สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวสำ�เร็จสัมฤทธิ์ผลอย่าง
พระกรุณาโปรดเกล้าฯ ต้ังผไู้ วว้ างพระราช นภุ าพ เมอ่ื ครง้ั ยงั ด�ำ รงพระอสิ รยิ ยศทก่ี รมหลวง รวดเร็วในอีกทางหน่ึงด้วย
หฤทยั ผู้ ๑ เปนผตู้ รวจการใหญ่ ส�ำ หรบั เปน ดำ�รงราชานภุ าพ เปน็ ผู้ตรวจการใหญแ่ ละ
ผู้ตรวจการปกครอง และการฝกึ หัดสง่ั สอน เป็นอุปนายกสภากรรมการกลางจัดการ กิจการลูกเสือจึงได้ผูกพันเกี่ยวข้อง
ลกู เสอื ใหเ้ ปนไปตามพระราชประสงค”์ และ ลูกเสอื แห่งกรงุ สยาม เปน็ พระองคแ์ รก กบั กระทรวงมหาดไทยมาจนทกุ วันน้ี
ในขอ้ ๕ ความวา่ “ใหม้ สี ภากรรมการกลาง
ตัง้ อย่ใู นกรุงเทพฯ พระบาทสมเด็จพระเจา้ สมเด็จพระเจา้ บรมวงศ์เธอ กรม เมอ่ื ไดม้ พี ระบรมราชโองการประกาศ
อยหู่ วั ทรงเปนสภานายก ฤาจะทรงพระกรณุ า พระยาดำ�รงราชานุภาพ ทรงเป็นสมเด็จ ใชพ้ ระราชบญั ญัติลกู เสือ พ.ศ. ๒๔๙๐ ทีไ่ ด้
โปรดเกล้าฯ ตั้งผู้ไว้วางพระราชหฤทัยเปน พระบรมวงศ์ชน้ั ผู้ใหญ่ ได้รับราชการเป็นท่ี กำ�หนดให้มี “เหรียญลกู เสอื สดดุ ี” ขนึ้ เพ่ือ
สภานายกแทนพระองคก์ ไ็ ด้ ใหผ้ ตู้ รวจการใหญ่ ไว้วางพระราชหฤทัยมาแต่รัชกาลพระบาท พระราชทานแกผ่ บู้ งั คบั บญั ชาลกู เสอื พนกั งาน
เปนอปุ นายก กบั ใหม้ สี ภาเลขานกุ าร ๑ และ สมเดจ็ พระจลุ จอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั ทรงเปน็ ทง้ั เจ้าหน้าท่ีลูกเสือและบุคคลอื่นบรรดาที่มี
นักการทหาร นักการปกครอง และนักการ อปุ การคุณถึงขนาด หรือได้อทุ ศิ กำ�ลังกาย
ศกึ ษา เปน็ บดิ าแหง่ ประวตั ศิ าสตรไ์ ทย มาถงึ กำ�ลังความคิด ในการประกอบกิจให้บังเกิด
รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า คณุ ประโยชนแ์ กก่ ารลกู เสอื ไดม้ กี ารพระราชทาน
เจา้ อยหู่ วั ทรงเปน็ เสนาบดกี ระทรวงมหาดไทย เปน็ ครั้งแรกในวันที่ ๑๕ กมุ ภาพนั ธ์ พทุ ธ-
เปน็ สมาชกิ เสอื ปา่ รนุ่ แรก มหี มายเลขประจ�ำ ตวั ศกั ราช ๒๔๙๗ พระบาทสมเดจ็ พระเจา้ อยหู่ วั
๑๑๐ ด�ำ รงพระยศทางเสอื ปา่ เปน็ นายกองตรี ภูมิพลอดลุ ยเดชไดท้ รงพระกรุณาโปรดเกลา้ ฯ
จนเปน็ นายกองเอก ใหพ้ ระราชทานเหรยี ญลกู เสอื สดดุ แี กท่ ายาท
ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา
เมื่อครั้งทรงดำ�รงตำ�แหน่งผู้ตรวจ ด�ำ รงราชานุภาพ ด้วย
การใหญแ่ ละเปน็ อปุ นายกสภากรรมการกลาง

323

เจา้ พระยาพระเสดจ็ สเุ รนทราธิบดี เจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี นายพลเสือปา่ พระยาราชนกูล วบิ ลู ภักดี
เจา้ พระยาพระเสดจ็ สเุ รนทราธบิ ดี เปน็ ขณะเปน็ รองเสนาบดแี ละรง้ั ต�ำ แหนง่ เสนาบดี พริ ิยพาหะ (รน่ื ศยามานนท์)
สมาชกิ เสอื ปา่ รนุ่ แรก มหี มายเลขประจ�ำ ตวั ๓๔ กระทรวงธรรมการอยู่ ไดร้ บั พระมหากรณุ า- แมพ้ ระยาราชนกลู วบิ ลู ภกั ดี พริ ยิ -
เมื่อครั้งดำ�รงบรรดาศักดิ์ที่ พระยาวิสุทธิ์ ธคิ ณุ โปรดเกลา้ ฯ เปน็ ผชู้ ว่ ยตรวจการลกู เสอื พาหะ จะไดม้ หี นา้ ทร่ี าชการเปน็ ถงึ ปลดั ทลู
สุริยศักดิ์ มียศทางเสือป่าเป็นนายกองตรี เมอ่ื ครัง้ ทีส่ มเดจ็ พระเจา้ บรมวงษเ์ ธอ กรม ฉลองกระทรวงมหาดไทย หากแตก่ อ่ นหนา้
สงั กดั เหลา่ ราบหลวงรักษาพระองค์ ในกอง พระยาด�ำ รงราชานภุ าพด�ำ รงต�ำ แหนง่ ผตู้ รวจ ท่านได้เคยรบั ราชการในกระทรวงธรรมการ
เสือป่าเสนาหลวงรกั ษาพระองค์ ซง่ึ นับเปน็ การใหญ่และอุปนายกสภากรรมการกลาง ทอ่ี ธบิ ดกี รมศกึ ษาธกิ ารมากอ่ น เมอ่ื เจา้ พระยา
เสือป่ากองแรก ที่จัดตั้งขึ้นเมื่อวันเสาร์ที่ จัดการลูกเสือแห่งกรุงสยาม ต่อมาในปี พระเสดจ็ สเุ รนทราธบิ ดี เสนาบดกี ระทรวง
๖ พฤษภาคม รตั นโกสนิ ทร ศก ๑๓๐ (พทุ ธ- พุทธศักราช ๒๔๕๗ สมเด็จพระเจ้าบรม ธรรมการ รบั ต�ำ แหนง่ อปุ นายกสภากรรมการ
ศักราช ๒๔๕๔) ถือวา่ กจิ การกองเสอื ป่าน้ี วงษเ์ ธอ กรมพระยาด�ำ รงราชานภุ าพไดก้ ราบ กลางจัดการลูกเสอื แห่งกรงุ สยาม มาจนถึง
เป็นกจิ การทีต่ ัง้ ขึ้นเพือ่ ผู้ใหญ่ คร้ันเมอ่ื ทรงมี บงั คมทลู ลาพกั ราชการไป จงึ ไดท้ รงพระกรณุ า เวลาปว่ ยหนกั จงึ ไดก้ ราบถวายบงั คมทลู ลา
พระราชดำ�ริจะทรงฝึกเด็กนักเรียนไปใน โปรดเกล้าฯ ให้ เจ้าพระยาพระเสด็จสเุ รน- ออกจากต�ำ แหนง่ หนา้ ทร่ี าชการในพทุ ธศกั ราช
แนวทางเดยี วกนั กท็ รงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ทราธบิ ดี เสนาบดกี ระทรวงธรรมการ เลอื่ น ๒๔๕๘ และถงึ แกอ่ สญั กรรมในศกตอ่ มานน้ั
ปรบั ปรงุ ใหส้ มแกฐ่ านะเดก็ ขยายผลออกไปจงึ ขึ้นเป็นอุปนายกสภากรรมการกลางจัดการ
ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ตงั้ การลกู เสอื ลูกเสอื แห่งกรุงสยาม สืบแทน
ขึน้ ในวันเสาร์ท่ี ๑ กรกฎาคม ศกนั้น
การลกู เสอื จงึ ไดเ้ จรญิ ขน้ึ ในสถานศกึ ษา
และผูกพันเก่ยี วข้องกับราชการในกระทรวง
ศกึ ษาธกิ ารจนทกุ วนั น้ี

324

พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า กับทรงรับคณะลูกเสือสยามไว้ในพระบรม ปพี ทุ ธศกั ราช ๒๔๗๑ สภากรรมการ
เจา้ อยหู่ วั ไดท้ รงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ให้ ราชูปถมั ภ์ กลางจดั การลกู เสอื แหง่ กรงุ สยามไดม้ ขี อ้ ตกลง
พระยาไพศาลศลิ ปสาตร (รน่ื ศยามานนท)์ กบั สภากาชาดสยาม ในการขอรับ “เหรยี ญ
อธบิ ดกี รมศกึ ษาธกิ าร รบั ต�ำ แหนง่ อปุ นายก นบั เปน็ เหตกุ ารณส์ �ำ คญั ทท่ี �ำ ใหก้ จิ การ กาชาดสรรเสรญิ ” เพอ่ื เปน็ การบ�ำ รงุ ขวญั และ
สภากรรมการกลางจดั การลกู เสอื แหง่ กรงุ สยาม คณะลูกเสือสยามดำ�รงอยู่มาจนกระท่ัง กำ�ลงั ใจแก่เจ้าหน้าทล่ี ูกเสือและลกู เสือ ทไ่ี ด้
สบื แทนเป็นคนที่ ๓ ทุกวันนี้ ในขณะที่กองอาสาสมัครเสอื ป่าได้ บำ�เพ็ญกิจอันเป็นประโยชน์ถือเป็นความดี
ปลาสนาการส้นิ สญู ไปดว้ ยขาดผอู้ ปุ ถมั ภ์ ความชอบท่สี มควรได้รับการยกยอ่ งแม้ไม่ถงึ
เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า ขนาด “เหรียญราชนิยม” ของทางราชการ
เจา้ อยหู่ วั ไดท้ รงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ใหจ้ ดั ในงานพระราชพธิ ีฉตั รมงคล ซึ่งโดย ซึ่งอยใู่ นเกณฑ์ท่สี งู กวา่
เตรยี มการพระราชพธิ ฉี ลองสริ ริ าชสมบตั คิ รบ ปกติแล้วคณะลูกเสือก็จะได้จัดให้กอง
๑๕ ปี เสมอด้วยพระบาทสมเด็จพระพุทธ ลูกเสือในพระนครและบรรดาลูกเสือผู้แทน ในปลายปนี น้ั พระยาไพศาลศลิ ปสาตร
เลศิ หลา้ นภาลยั ในปลายปพี ทุ ธศกั ราช ๒๔๖๘ จากมณฑลตา่ งๆ มารว่ มชมุ นมุ ถวายพระพร (รน่ื ศยามานนท)์ ไดร้ บั ราชการสนองพระเดช
ไดท้ รงเตรยี มจดั งานสยามรฐั พพิ ธิ ภณั ฑข์ น้ึ ทง้ั ชยั มงคลอย่แู ลว้ ถึงปีพทุ ธศักราช ๒๔๗๐ พระคุณและสร้างความเจริญรุ่งเรืองแก่การ
ยงั โปรดใหเ้ ตรยี มจดั งานชมุ นมุ ลกู เสอื แหง่ ชาติ สภากรรมการกลางจดั การลกู เสอื แหง่ กรงุ สยาม ลูกเสือมาแต่ปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จ
ครง้ั แรกขน้ึ ดว้ ย ไดท้ รงพระกรณุ าโปรดเกลา้ ฯ ได้มีประกาศให้จัดงานชุมนุมลูกเสือแห่งชาติ พระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อยหู่ วั ถงึ ตน้ รชั สมยั พระบาท
ใหน้ ายพลเสอื ปา่ เจา้ พระยารามราฆพ เปน็ เน่อื งในการพระราชพิธฉี ตั รมงคล พระพุทธ สมเดจ็ พระปกเกลา้ เจา้ อยหู่ วั ไดร้ บั พระมหา-
ผอู้ �ำ นวยการ และใหน้ ายกองใหญ่ พระยาไพศาล ศกั ราช ๒๔๗๐ ขน้ึ ถอื เปน็ การจดั งานชมุ นมุ กรณุ าธคิ ณุ โปรดเกลา้ ฯ ใหย้ า้ ยพระยาไพศาล
ศลิ ปสาตร (รน่ื ศยามานนท)์ เป็นเลขาธกิ าร ลูกเสือแห่งชาติขึน้ เปน็ ครงั้ แรก ณ พระราช ศิลปสาตรจากกระทรวงธรรมการ ไปรับ
อทุ ยานสราญรมย์ ระหวา่ งวนั ท่ี ๒๖ กมุ ภาพนั ธ์ ราชการในตำ�แหน่งปลัดทูลฉลองกระทรวง
ถงึ รชั สมยั พระบาทสมเดจ็ พระปกเกลา้ ถงึ วนั ท่ี ๓ มนี าคม พทุ ธศักราช ๒๔๗๐ มหาดไทยแทน
เจา้ อยหู่ วั พระยาไพศาลศลิ ปสาตร อปุ นายก และในศกเดียวกันน้ีได้มีประกาศกำ�หนด
สภากรรมการกลางจดั การลกู เสอื แหง่ กรงุ สยาม เครอ่ื งแตง่ ตัวเจ้าหนา้ ที่ลกู เสอื พทุ ธศักราช ทายาทของนายพลเสือป่า พระยา
ไดเ้ ปน็ ผู้แทนคณะลูกเสือสยาม น�ำ ความขนึ้ ๒๔๗๐ ขึ้น เมอื่ วันที่ ๑๕ พฤศจิกายน ราชนกลู วบิ ลู ภักดี พริ ิยพาหะ (รนื่ ศยา-
กราบบังคมทูลพระกรุณาใต้ฝ่าละอองธุลี พุทธศกั ราช ๒๔๗๐ ปรับปรุงจากขอ้ บงั คับ มานนท)์ ไดเ้ ขา้ รบั พระราชทานเหรยี ญลกู เสอื
พระบาท ขออญั เชิญพระบาทสมเด็จพระ ลักษณปกครองลกู เสือ พุทธศักราช ๒๔๖๑ สดดุ ี ในการพระราชทานเหรียญลกู เสือสดุดี
ปกเกลา้ เจา้ อยหู่ วั รบั ต�ำ แหนง่ สภานายกสภา ทีใ่ ชม้ าแต่เดมิ เป็นคร้งั แรกเมื่อพทุ ธศักราช ๒๔๙๗
กรรมการกลางจัดการลูกเสือแห่งกรุงสยาม

325

กับเป็นอุปนายกสภากรรมการกลางจัดการ ถงึ วนั ท่ี ๗ มถิ นุ ายน พทุ ธศกั ราช ๒๔๗๔ และ
ลกู เสือแห่งกรงุ สยาม ไดท้ รงผลกั ดันใหม้ ีการ เมอ่ื เรม่ิ อบรมรนุ่ ทส่ี องไดเ้ กดิ การเปลย่ี นแปลง
บรรจวุ ชิ าลูกเสอื เข้าไว้ในหลักสูตร โดยมกี าร การปกครองในวนั ท่ี ๒๔ มถิ นุ ายน พทุ ธศกั ราช
ให้คะแนนและมีการสอบไล่ดว้ ย จงึ ไดม้ กี าร ๒๔๗๕ โรงเรียนผู้กำ�กับลูกเสือในพระบรม
ตง้ั กองลกู เสอื ขน้ึ ในโรงเรยี นเพม่ิ ขน้ึ หลายแหง่ ราชปู ถมั ภ์ จงึ ได้ลม้ เลกิ ลงไปดว้ ย และการ
ลกู เสอื สยามไดพ้ น้ จากพระราชภาระโดยตรง
การลูกเสือในสมัยที่พระวรวงศ์เธอ นบั แตน่ ้นั มา
พระองคเ์ จา้ ธานนี วิ ตั ทรงเปน็ เสนาบดกี ระทรวง
ธรรมการเฟอ่ื งฟขู น้ึ มากดว้ ยปรากฏวา่ พระองค์ นายกองเอก พระวรวงศเ์ ธอ กรมหมน่ื
ทรงเอาพระทัยใส่สละเวลาเสด็จไปในพิธี พิทยาลาภพฤฒิยาลงกร ไดร้ ับพระราชทาน
เข้าประจำ�กองลูกเสือ หรือกิจกรรมต่างๆ เหรยี ญลกู เสอื สดดุ ี ในการพระราชทานเหรยี ญ
ของลูกเสืออยู่เสมอ ทรงตระหนักว่า การ ลกู เสือสดดุ ีเปน็ ครง้ั แรก เมอ่ื พทุ ธศักราช
ลูกเสือเป็นกิจกรรมท่เี ป็นประโยชน์และเป็น ๒๔๙๗
ช่องทางหน่ึงในการอบรมจริยธรรมจรรยา
นายกองเอก พระวรวงศ์เธอ ปลูกฝังความเป็นพลเมืองดีแก่นักเรียน
กรมหมื่นพิทยาลาภพฤฒิยาลงกร อนั จะเป็นก�ำ ลงั ท่สี ำ�คัญแก่ชาติได้
พระวรวงศ์เธอพระองคเ์ จา้ ธานีนิวัต
กรมหมน่ื พทิ ยาลาภพฤฒยิ าลงกร (พระนามเดมิ นอกจากการรับเป็นพระธุระในเรื่อง
หมอ่ มเจา้ ธานนี วิ ตั ) ทรงรบั ราชการใกลช้ ดิ กบั การจดั การลกู เสอื ทง้ั ปวงแลว้ ยงั ทรงใหค้ วาม
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สำ�คัญแก่ “ครู” ของลกู สอื ไดท้ รงรือ้ ฟ้ืน
มาโดยตลอด ยอ่ มทรงซบึ ซาบและตระหนกั ดี การฝึกอบรมผู้กำ�กับลูกเสือขึ้นอีก โดยจัด
ถงึ แนวพระราชด�ำ รใิ นการทง้ั ปวงของพระองค์ การทดลองอบรมผกู้ �ำ กบั ลกู เสอื เปน็ สว่ นยอ่ ย
คร้นั เม่อื ตำ�แหน่งเสนาบดีกระทรวงธรรมการ ขน้ึ ทสี่ ามัคยาจารยส์ โมสรสถาน ซงึ่ ต้ังอยใู่ น
วา่ งลง พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าธานีจึง โรงเรยี นสวนกหุ ลาบวทิ ยาลยั เมอ่ื ปพี ทุ ธศกั ราช
“ทูลอาสาต่อพระเจ้าอยู่หัวว่าจะขอสนอง ๒๔๗๒ และไดท้ รงขยายไปสกู่ ารตง้ั โรงเรยี น
พระเดชพระคุณในหน้าที่นี้เอง” พระบาท ผกู้ �ำ กบั ลูกเสือในพระบรมราชูปถมั ภ์ ขึ้นอีก
สมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณา ครั้งที่พระรามราชนิเวศน์ จังหวัดเพชรบุรี
โปรดเกลา้ ฯ ใหเ้ ปน็ เสนาบดกี ระทรวงธรรมการ ไดเ้ ริ่มขนึ้ เปน็ ครัง้ แรกในวันที่ ๑๐ เมษายน

326