Methodology of Research By Touavue VUE

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 1 ບົດທີ 1 ແນວຄິດຂອງການວິໄຈ 1.1. ຄວາມໝາຍຂອງການວິໄຈ ການວິໄຈ ເປັນຂະບວນການຄົົ້ນຄວ້າຫາຂ ໍ້ແທ້ຈິງ ຫ ປະກົດການຕາມທໍາມະຊາດຢ່າງມີ ລະບົບລະບຽບ ແລະ ມີຈູດມ ຸ່ງໝາຍທີື່ແນຸ່ນອນ ເພ ື່ອໃຫ້ໄດ້ຄວາມຮູ້ທີື່ເຊ ື່ອຖ ໄດ້, ທັົ້ງຍັງເປັນ ຂະບວນການສະແຫວງຫາຂ ໍ້ແທ້ຈິງ, ການພະຍາຍາມຄົົ້ນຫາຄໍາຕອບ ຫ ຫາຄວາມຮູ້ຄວາມ ເຂົົ້າໃຈໃນປະກົດການຕຸ່າງໆ ທີື່ເກີດຂ ົ້ນໃນສັງຄົມ, ໂດຍໃຊ້ວິທີການສ ກສາຢ່າງມີລະບຽບ ແລະ ມີຫ ັກເກນທາງວິທະຍາສາດ (Scientific Methods) ແລະ ເປັນຂະບວນການສະແຫວງຫາ ຫ ພັດທະນາອົງຄວາມຮູ້ທີື່ມີລັກສະນະໂດຍທົົ່ວໄປຢ່າງມີລະບົບແບບແຜນ ໂດຍວິທີການອັນເປັນທີື່ ເຊ ື່ອຖ ໄດ້ (ສິລີໄຊ ການຈົນນາສີ, 2540: 2) ມີການເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນ, ການຈັດລະບຽບຂ ໍ້ ມູນ, ການວິເຄາະ ແລະ ການຕີຄວາມໝາຍຜົນທີື່ໄດ້ຮັບຈາກການວິເຄາະ ທັງໝົດທີື່ເວົົ້າມານັົ້ນກ ໍ່ ເພ ື່ອໃຫ້ໄດ້ຄໍາຕອບມາທີື່ຖ ກຕ້ອງ (ສ ຊາດ ປະສິດທິລັດຖະສິນ, 2540: 1). ຖ້າພິຈາລະນາຈາກຄວາມໝາຍຂອງການວິໄຈດັົ່ງກຸ່າວ ຈະເຫັນວຸ່າການວິໄຈເປັນການ ສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ດ້ວຍວິທີການທາງວິທະຍາສາດນັົ້ນເອງ ໂດຍມີການສ ກສາຄົົ້ນຄວ້າທາງ ວິທະຍາສາດຢ່າງມີລະບົບຂັົ້ນຕອນ ມີວັດຖຸຈ ດປະສົງ ຫ ຈູດມ ຸ່ງໝາຍທີື່ແນຸ່ນອນໃນການສ ກສາ ຄົົ້ນຄວ້າ ແລະ ເປັນການສ ກສາຄົົ້ນຫາຂ ໍ້ແທ້ຈິງ ຊ ື່ງບ ໍ່ເຄີຍມີຜູ້ຄົົ້ນຄວ້າມາກຸ່ອນ ຊ ື່ງຈາກການເຮັດ ລາຍງານ. ສະຫ ຼູບໄດ້ວຸ່າ: ການວິໄຈຄ ການຕັົ້ງຄໍາຖາມ ແລະ ທີື່ຕ້ອງໃຊ້ຂະບວນການຄົົ້ນຫາຄໍາ ຕອບຢ່າງມີຫ ັກການ ແລະ ວິທີການທີື່ເຊ ື່ອຖ ໄດ້ ແລະ ເກີດປະໂຫຍດແກຸ່ຜູ້ຕ້ອງການໃຊ້ຜົນງານ ວິໄຈ ກຸ່າວໄດ້ວຸ່າ: ລັກສະນະພາບລວມຂອງການວິໄຈຈະຕ້ອງມີແນວທາງໃນການສ ກສາ ຫ ປະເດັນຂອງບັນຫາທີື່ຕ້ອງການສ ກສາ, ມີຂະບວນການວິໄຈ ແລະ ຄໍາຕອບທີື່ໄດ້ຈາກການວິໄຈ. 1.2. ປະເພດຂອງການວິໄຈ ປະເພດຂອງການວິໄຈນັົ້ນ ປັດຈ ບັນມີຫ າຍວິທີ, ໃນທີື່ນີົ້ວິທີການວິໄຈສາມາດແບຸ່ງອອກ ເປັນ 7 ປະເພດດັົ່ງນີົ້ (ສ ຊາດ ປະສິດທິລັດຖະສິນ, 2544): ການຈໍາແນກປະເພດຂອງການວິໄຈສາມາດຈັດເຮັດໄດ້ຫ າຍລັກສະນະ ຂ ົ້ນຢູ່ກັບຜູ້ຈໍາແນ ກວຸ່າຈະອາໃສເກນ ຫ ຫ ັກການໃດໃນການຈໍາແນກ ຊ ື່ງແນວທາງໃນການຈັດຈໍາແນກຕາມເກນ ຕຸ່າງໆ ມີດັົ່ງນີົ້: 1. ປະເພດຂອງການວິໄຈ ແບຸ່ງຕາມປະໂຫຍດຂອງການນໍາຜົນໄປໃຊ້ ການວິໄຈນີົ້ຈະແບຸ່ງ ໄດ້ 3 ປະເພດຄ :

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 2 ການວິໄຈພ ົ້ນຖານ ຫ ການວິໄຈ ບ ລິສ ດ (Basic or Pure Research) ການວິໄຈແບບນີົ້ ເປັນການເຮັດວິໄຈເພ ື່ອຂະຫຍາຍຂອບ ເຂດຂອງຄວາມຮູ້ໃຫ້ກວ້າງຂວາງອອກໄປ ເປັນການສ້າງ ທິດສະດີ ແລະ ແນວຄວາມຄິດໃໝຸ່ໆ ເສີມສ້າງວິຊາການ ໃຫ້ສົມບູນຍິື່ງຂ ົ້ນ ການວິໄຈປະຍ ກ (Applied Research) ການວິໄຈແບບນີົ້ ມ ຸ່ງນໍາຜົນໄປໃຊ້ເພ ື່ອປັບປ ງສະພາບຂອງ ສັງຄົມ ແລະ ຄວາມເປັນຢູ່ຂອງມະນ ດໃຫ້ດີຂ ົ້ນ ການວິໄຈປະຕິບັດການ (Action Research) ການວິໄຈແບບນີົ້ ມີວັດຖຸປະສົງເພ ື່ອພັດທະນາທັດສະໃໝຸ່ ໆ ຫ ວິທີການໃໝຸ່ໆ ແລະ ນໍາມາໃຊ້ແກ້ບັນຫາທີື່ເກີດຂ ົ້ນ ໃນການເຮັດວຽກໂດຍກົງ ເປັນການສ ກສາວິໄຈກຸ່ຽວກັບ ບັນຫາຕຸ່າງໆ ໃນການເຮັດວຽກ ໂດຍຫວັງທີື່ຈະປັບປ ງແກ້ ໄຂສະພາບການເຮັດວຽກໃຫ້ດີຂ ົ້ນກວຸ່າເກົົ່າ ການວິໄຈ ແບບນີົ້ແທ້ຈິງເປັນການວິໄຈປະຍ ກລັກສະນະໜ ື່ງ ແຕຸ່ຕຸ່າງ ກັບການວິໄຈປະຍ ກທົົ່ວໄປບຸ່ອນທີື່ການວິໄຈປະຕິບັດ ການ ຈະສ ກສາສະເພາະທີື່ ສະເພາະໜຸ່ວຍງານ ຜົນການ ວິໄຈນໍາໄປໃຊ້ສະຫ ຸບອ້າງອິງໄປຍັງກ ຸ່ມອ ື່ນ ຫ ປະຊາກອນ ບ ໍ່ໄດ້ 2. ປະເພດຂອງການວິໄຈ ແບຸ່ງຕາມວັດຖຸປະສົງ ແລະ ວິທີການສະເໜີຂ ໍ້ມູນ ການວິໄຈນີົ້ ຈະແບຸ່ງໄດ້ 5 ປະເພດຄ : ການວິໄຈຂັົ້ນສໍາຫ ວດ (Exploratory Research) ຕ້ອງການລວບລວມຂ ໍ້ມູນພ ົ້ນຖານເບ ົ້ອງຕົົ້ນ ເພ ື່ອຫາຂ ໍ້ ແທ້ຈິງຕຸ່າງໆ ກຸ່ຽວກັບເລ ື່ອງນັົ້ນເທົົ່ານັົ້ນ ບ ໍ່ມີການຕັົ້ງ ສົມມ ດຖານ ແລະ ບ ໍ່ມີການວິເຄາະປຽບທຽບຂ ໍ້ມູນໃນ ລັກສະນະຕົວປ່ຽນທີື່ແຕກຕຸ່າງກັນ ການວິໄຈບັນລະຍາຍ (Descriptive Research) ຕ້ອງການຫາຄໍາຕອບວຸ່າຫຍັງ ແລະ ຫຍັງຫ າຍກວຸ່າທີື່ ຕ້ອງການຫາຄໍາຕອບວຸ່າເປັນຫຍັງ ລວມທັົ້ງບ ໍ່ມີການຄາດ ຄະເນປະກົດການໃນອະນາຄົດແນວໃດ ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ ອາດຈະມີການປຽບທຽບຄວາມແຕກຕຸ່າງລະຫວຸ່າງຕົວ ປ່ຽນທີື່ສ ກສາດ້ວຍ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 3 ການວິໄຈອະທິບາຍ (Explanatory Research) ພະຍາຍາມຊີົ້ ຫ ອະທິບາຍໃຫ້ເຫັນວຸ່າຕົວປ່ຽນໃດມີ ຄວາມສໍາພັນ ຫ ກຸ່ຽວຂ້ອງກັບຕົວປ່ຽນໃດແດຸ່ ແລະ ຄວາມສໍາພັນນັົ້ນມີລັກສະນະແນວໃດ ເປັນເຫດຜົນເຊິື່ງ ກັນ ແລະ ກັນ ຫ ບ ໍ່ ການວິໄຈຄາດດະເນ (Predictive Research) ພະຍາຍາມຊີົ້ໃຫ້ເຫັນ ຫ ຄາດຄະເນເຫດການໃນອະນາຄົດ ວຸ່າຈະເປັນແນວໃດ ໂດຍອາໃສຄວາມສໍາພັນລະຫວຸ່າງຕົວ ປ່ຽນທີື່ສ ກສາ ການວິໄຈບົົ່ງມະຕິ (Diagnostic Research) ເພ ື່ອຄົົ້ນຫາສາເຫດຂອງບັນຫາທີື່ເກີດຂ ົ້ນ ຈະໄດ້ນໍາໄປ ແກ້ໄຂປ້ອງກັນໃຫ້ຖ ກຕ້ອງ 3. ປະເພດຂອງການວິໄຈ ແບຸ່ງຕາມຄວາມສາມາດໃນການຄວບຄ ມຕົວປ່ຽນ ການວິໄຈນີົ້ ຈະແບຸ່ງໄດ້ 3 ປະເພດຄ : ການວິໄຈທົດລອງ (Experimental Research) ຜູ້ວິໄຈຈັດສ້າງສະຖານະການ ແລະ ເງ ື່ອນໄຂຕຸ່າງໆ ຂ ົ້ນມາ ທົດລອງ ໂດຍພະຍາຍາມຄວບຄ ມຕົວປ່ຽນທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ຊ ື່ງບ ໍ່ຕ້ອງການໃຫ້ມີຜົນກັບການວິໄຈນັົ້ນອອກໄປ ແລ້ວ ສັງເກດ ຫ ວັດຜົນການທົດລອງອອກມາ ການວິໄຈກິື່ງທົດລອງ (Quasi Experimental Research) ຜູ້ວິໄຈສາມາດສ້າງສະຖານະການ ແລະ ເງ ື່ອນໄຂເພ ື່ອໃຊ້ ໃນການທົດລອງໄດ້ພຽງເປັນບາງປະເດັນ ແລະ ສາມາດ ຄວບຄ ມຕົວປ່ຽນທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ຊ ື່ງບ ໍ່ຕ້ອງການໃຫ້ມີຜົນ ກັບການວິໄຈນັົ້ນພຽງບາງຕົວ ເນ ື່ອງຈາກບ ໍ່ສາມາດສ ຸ່ມ ຕົວຢ່າງໃຫ້ເທົົ່າກັນໄດ້ ການວິໄຈທໍາມະຊາດ (Naturalistic Research) ເປັນການວິໄຈທີື່ບ ໍ່ມີການຈັດສ້າງສະຖານະການ ຫ ເງ ື່ອນໄຂໃດໆ ປ່ອຍໃຫ້ມັນເປັນໄປຕາມທໍາມະຊາດ ຜູ້ ວິໄຈບ ໍ່ມີອິດທິພົນໃດໆ ຕ ໍ່ການວິໄຈທີື່ໄດ້ນັົ້ນ 4. ປະເພດຂອງການວິໄຈ ແບຸ່ງຕາມວິທີການວິໄຈ ການວິໄຈນີົ້ຈະແບຸ່ງໄດ້ 3 ປະເພດຄ : ການວິໄຈປະຫວັດສາດ (History Research) ເປັນການວິໄຈທີື່ໃຊ້ວິທີການວິໄຈທາງວິທະຍາສາດໃນ ລັກສະນະຂອງການສ ກສາຫາຂ ໍ້ແທ້ຈິງທາງປະຫວັດສາດ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 4 ເພ ື່ອສ ບປະຫວັດຄວາມເປັນມາວິຊາການໃນສາຂາວິຊາ ຕຸ່າງໆ ເຮັດຄວາມເຂົົ້າໃຈກັບເລ ື່ອງທີື່ເກີດຂ ົ້ນ ແລະ ຫາ ຄວາມສໍາພັນລະຫວຸ່າງເຫດການໃນອະດິດ - ປັດຈ ບັນ ເພ ື່ອໃຊ້ຄາດເດົາເຫດການໃນອະນາຄົດ ການວິໄຈບັນລະຍາຍ (Descriptive Research) ເປັນການວິໄຈທີື່ໃຊ້ວິທີການວິໄຈບັນລະຍາຍປະກົດການ ຫ ເຫດ ການທີື່ເກີດຂ ົ້ນວຸ່າແມຸ່ນຫຍັງ ແລະ ມີລັກສະນະຄ ແນວໃດ ຊ ື່ງມ ຸ່ງສ ກສາຫາຂ ໍ້ແທ້ຈິງ ແລະ ສະຖານະການທີື່ ເປັນຢູ່ໃນຂະນະນັົ້ນ ລວມທັົ້ງສ ກສາຫາຄວາມສໍາພັນຂອງ ການປະຕິບັດ ແນວຄິດ ຫ ຄະຕິໂດຍເນັົ້ນເຖິງເລ ື່ອງໃນ ປັດຈ ບັນເປັນທີື່ສໍາຄັນ ການວິໄຈທົດລອງ (Experimental Research) ເປັນການສ ກສາຫາຂ ໍ້ແທ້ຈິງດ້ວຍການທົດລອງ ພາຍໃຕ້ ການຄວບຄ ມຕົວປ່ຽນທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງຢ່າງມີລະບຽບ ແບບແຜນ ແລະ ມີວັດຖຸປະສົງທີື່ແນຸ່ນອນ ແລະ ສາມາດ ເຮັດຊໍໍ້າໆ ເພ ື່ອພິສູດ ຫ ທົດສອບຜົນໄດ້ອີກ 5. ປະເພດຂອງການວິໄຈ ແບຸ່ງຕາມວິທີການວິໄຈທົົ່ວໄປ ການວິໄຈນີົ້ຈະແບຸ່ງໄດ້ 2 ປະເພດຄ : ການວິໄຈທົດລອງ (Experimental Research) ການວິໄຈປະຫວັດສາດ (History Research) ການວິໄຈສຸ່ວນຮ້ອຍ (Export Facto Research) ການວິໄຈສໍາຫ ວດ (Survey Research) ການວິໄຈເຊ ົ້ອຊາດ (Ethnographic Research) ການວິໄຈປະເມີນຜົນ 6. ປະເພດຂອງການວິໄຈ ແບຸ່ງຕາມລັກສະນະຂອງຂ ໍ້ມູນ ການວິໄຈນີົ້ຈະແບຸ່ງໄດ້ 2 ປະເພດຄ : ການວິໄຈແບບປະລິມານ ການວິໄຈທີື່ເນັົ້ນຂ ໍ້ມູນທີື່ເປັນຕົວເລກ ເປັນຫ ັກຖານຍ ນ ຍານຄວາມຖ ກ ຕ້ອງຂອງຂ ໍ້ມູນຄົົ້ນພົບ ແລະ ຂ ໍ້ສະຫ ຸບ ຕຸ່າງໆ ຂອງເລ ື່ອງທີື່ເຮັດການສ ກສາ ແລະ ຄວາມໃຊ້ໄດ້ ກວ້າງຂວາງທົົ່ວໄປຂອງຂ ໍ້ຄົົ້ນພົບ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 5 ການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ ເປັນການວິໄຈມ ຸ່ງເນັົ້ນອະທິບາຍປະກົດການທາງສັງຄົມ ແລະ ຄວາມສໍາພັນຂອງປະກົດການກັບສະພາບແວດລ້ອມ ໂດຍອາໄສທິດທາງສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທໍາເປັນຫ ັກໃນ ການສ ກສາ ແລະ ວິເຄາະປະກົດການນັົ້ນ 7. ປະເພດຂອງການວິໄຈ ແບຸ່ງຕາມສາຂາວິຊາການຕຸ່າງໆ ຂອງສະຖາບັນການຄົົ້ນຄວ້າ ແຫຸ່ງຊາດ ຊ ື່ງຄວບຄ ມກ ຸ່ມວິຊາຕຸ່າງໆ ດັົ່ງນີົ້: ສາຂາວິທະຍາສາດກາຍະພາບ ແລະ ຄະນິດສາດ ກ ຸ່ມວິຊາຄະນິດສາດ ແລະ ສະຖິຕິ, ຟີຊິກ, ດາຣາສາດ, ວິທະຍາສາດກຸ່ຽວກັບ ສາຂາວິທະຍາສາດການແພດ ກ ຸ່ມວິຊາວິທະຍາສາດການແພດ, ແພດສາດ, ສາທາລະນະ ສ ກ, ເຕັກນິກການແພດ, ພະຍາບານສາດ, ທັມຕະແພດ, ສັງຄົມສາດການແພດ ແລະ ອ ື່ນໆ ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ສາຂາວິທະຍາສາດເຄມີ ແລະ ແກ໊ສ ກ ຸ່ມວິຊາເຄມີຊີວະ, ຊີວະເຄມີ, ເຄມີອ ດສາຫະກໍາ, ອາຫານເຄມີ, ເຄມີ ໂປລີເມີ, ເຄມີວິເຄາະ, ປີໂຕເຄມີ, ເຄ ມີສິື່ງແວດລ້ອມ, ເຄມີເຕັກນິກ, ນິວເຄຍເຄມີ, ເຄມີຟີຊິກ , ເຄມີຊີວະພາບ, ແກ໊ອ ດສາຫະກໍາ, ແກ໊ສເຄມີ ແລະ ແກ໊ສ ວິເຄາະ, ແກ໊ສທໍາມະຊາດ, ແກ໊ສວິທະຍາ ແລະ ພິວິທະຍາ, ເຄ ື່ອງສໍາອາງ, ແກ໊ສຊີວະພາບ ແລະ ອ ື່ນໆ ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ສາຂາກະເສດສາດ ແລະ ຊີວະ ວິທະຍາ ກ ຸ່ມວິຊາຊັບພະຍາກອນພ ດ, ການປ້ອງກັນກໍາຈັດສັດຕູ ພ ດ, ຊັບພະຍາ ກອນສັດ, ຊັບພະຍາກອນປະມົງ, ຊັບພະຍາກອນປ່າໄມ້, ຊັບພະຍາ ກອນນໍໍ້າເພ ື່ອການ ກະເສດ, ອ ດສາຫະກໍາການກະເສດ, ລະບົບກະເສດ, ຊັບພະຍາກອນດິນ, ທ ລະກິດກະເສດ, ວິສາວະກໍາ ແລະ ເຄ ື່ອງຈັກກົນການກະເສດ, ວິທະຍາສາດຊີວະພາບ ແລະ ອ ື່ນໆ ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ສາຂາວິສະວະກໍາສາດ ແລະ ອ ດ ສາຫະກໍາການວິໄຈ ກ ຸ່ມວິຊາວິທະຍາສາດ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີພ ົ້ນຖານທາງວິ ສະວະກໍາສາດ, ວິສະວະກໍາສາດ, ອ ດສາຫະກໍາການວິໄຈ ແລະ ອ ື່ນໆ ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 6 ສາຂາປັດຊະຍາ ກ ຸ່ມວິຊາປັດຊະຍາ, ປະຫວັດສາດ, ບູຮານນະຄະດີ, ວັນນະຄະດີ, ສິລະປະກໍາ, ພາສາ, ສະຖາປັດຕະຍະກໍາ, ສາ ສະໜາ ແລະ ອ ື່ນໆ ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ສາຂານິຕິສາດ ກ ຸ່ມວິຊາກົດໝາຍມະຫາຊົນ, ກົດໝາຍເອກະຊົນ, ກົດໝ າຍອາຍາ, ກົດໝາຍເສດຖະກິດ, ກົດໝາຍລະຫວຸ່າງ ປະເທດ, ກົດໝາຍວິທີພິຈາລະນາຄວາມ ແລະ ອ ື່ນໆ ທີື່ ກຸ່ຽວຂ້ອງ ສາຂາລັດຖະສາດ ແລະ ລັດຖະ ສາສະໜາສາດ ກ ຸ່ມວິຊາຄວາມສໍາພັນລະຫວຸ່າງປະເທດ, ນະໂຍບາຍສາດ, ອ ດົມການທາງການເມ ອງ, ສະຖາບັນທາງການເມ ອງ, ຊີວິດທາງການເມ ອງ, ລັດປະສົນສາດ, ມະຕິສາທາລະນະ, ຍ ດທະສາດເພ ື່ອຄວາມໝັົ້ນຄົງ ເສດຖະ ສາດການເມ ອງ ແລະ ອ ື່ນໆ ສາຂາເສດຖະສາດ ກ ຸ່ມວິຊາເສດຖະສາດ, ພານິດສາດ, ບ ລິຫານທ ລະກິດ, ການບັນຊີ ແລະ ອ ື່ນໆ ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ສັງຄົມວິທະຍາ ກ ຸ່ມວິຊາສັງຄົມວິທະຍາ, ປະຊາກອນສາດ, ມະນ ດວິທະຍາ , ຈິດວິທະຍາສັງຄົມ, ບັນຫາສັງຄົມ ແລະ ສັງຄົມສົງເຄາະ, ອາສາວິທະຍາ, ຂະບວນການຍ ດຕິທໍາ, ມະນ ດນິເວດ ວິທະຍາ ແລະ ນິເວດວິທະຍາສັງຄົມ ພັດທະນາສັງຄົມ, ພູມີບັນຫາທ້ອງຖິື່ນ, ພູມີສາດ, ສັງຄົມ, ຄວາມສະເໝີ ພາບລະຫວຸ່າງເພດ, ຄະຕິຊົນວິທະຍາ ແລະ ອ ື່ນໆ ທີື່ ກຸ່ຽວຂ້ອງ ສາຂາເຕັກໂນໂລຢີ ສານ ສົນເທດ ແລະ ນິເທດສາດ ກ ຸ່ມວິຊາວິທະຍາສາດຄອມພິວເຕີ, ໂທລະຄົມມະນາຄົມ, ການສ ື່ສານດ້ວຍດາວທຽມ, ການສ ກສາເຄ ື່ອຄຸ່າຍ, ການ ສໍາຫ ວດ ແລະ ຮັບຮູ້ຈາກໄລຍະໄກ, ລະບົບສານສົນເທດ ພູມີສາດ ແລະ ສານສົນເທດສາດ, ນິເທດສາດ, ບັນນາ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 7 ຮັກສາດ, ເຕັກນິກພິພີທະພັນ ແລະ ພັດຕະຄານ ແລະ ອ ື່ນໆ ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ສາຂາການສ ກສາ ກ ຸ່ມວິຊາພ ົ້ນຖານການສ ກສາ, ຫ ັກສູດ ແລະ ການສອນ, ການວັດ ແລະ ການປະເມີນຜົນການສ ກສາ, ເຕັກໂນໂລຢີ ການສ ກສາ, ບ ລິຫານສ ກສາ, ຈິດຕະວິທະຍາ ແລະ ແນະ ແນວທາງການສ ກສາ, ການສ ກສານອກໂຮງຮຽນ, ການ ສ ກສາພິເສດ, ພາລະສ ກສາ ແລະ ອ ື່ນໆ ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ການວິໄຈເປັນການສ ກສາທີື່ໃຊ້ວິທີການທາງວິທະຍາສາດ ເປັນຫ ັກການໃນການດໍາເນິນ ການວິໄຈ ຊ ື່ງຂະບວນການໃນການເຮັດວິໄຈນີົ້ປຽບເໝ ອມການຫ ິົ້ນກິດຈະກໍາໂດມີໂນ ຫາກ ສຸ່ວນໃດສຸ່ວນໜ ື່ງຜິດພາດ ແຕຸ່ລະສຸ່ວນກ ໍ່ຈະຜິດພາດໄປດ້ວຍເຊັົ່ນ: ຫາກການເລ ື່ອກບັນຫາວິໄຈ ກັບການກໍານົດວັດຖຸປະສົງຂອງການວິໄຈ ແລະ ດໍາເນິນການວິໄຈບ ໍ່ສອດຄຸ່ອງກັນ ກ ໍ່ຈະເກີດ ບັນຫາທີື່ຜິດພາດຂອງຜົນການວິໄຈ ແລະ ຂ ໍ້ສະເໜີແນະການວິໄຈໄດ້. ດັົ່ງນັົ້ນ, ຜູ້ວິໄຈຈ ື່ງຕ້ອງມີ ຄວາມຮອບຄອບ ແລະ ອອກແບບງານວິໄຈໃຫ້ຖ ກຕ້ອງກັບສິື່ງທີື່ຕ້ອງການສ ກສາ. 1.3. ຄ ນລັກສະນະຂອງການວິໄຈ ຄ ນລັກສະນະປະການທໍາອິດຄ : ການມີຄວາມສົງໄສ ຫ ເປັນຜູ້ທີື່ມີແນວຄິດໃນການບ ໍ່ເຊ ື່ອ ສິື່ງຕຸ່າງໆ ງຸ່າຍໆ ຈໍາເປັນຕ້ອງມີຫ ັກຖານ ແລະ ມີເຫດຜົນ, ອັນນີົ້ຈະກົງກັນຂ້າມກັບຄົນບາງຈໍາ ພວກທີື່ມີຄວາມເຊ ື່ອເປັນທີື່ຕັົ້ງ ແລະ ສາມາດຈະເຊ ື່ອສິື່ງຕຸ່າງໆ ໄດ້ງຸ່າຍ. ນັກວິໄຈຈໍາເປັນຕ້ອງ ພິຈາລະນາສິື່ງຕຸ່າງໆ ໂດຍມີວິຈາລະນາຍານຟັັ່ງຫູໄວ້ຫູ ເມ ື່ອມີສິື່ງໃດໃໝຸ່ກ ໍ່ຕ້ອງພິຈາລະນາດ້ວຍ ເຫດຜົນໃຫ້ຖຸ່ອງແທ້ກຸ່ອນຈ ື່ງຈະເຊ ື່ອ. ຄ ນລັກສະນະປະການສອງຄ : ທີື່ມາປະກອບກັບລັກສະນະດັົ່ງກຸ່າວຄ : ມີວິຈາລະນາຍານ ນັກວິໄຈຈະຕ້ອງມີຄວາມສາມາດໃນການໃຫ້ເຫດຜົນ, ຄວາມສາມາດໃນການໄຕຸ່ຕອງເພ ື່ອ ພິຈາລະນາແຍກແຍະສິື່ງທີື່ຄວນເຊ ື່ອກັບສິື່ງທີື່ບ ໍ່ຄວນເຊ ື່ອ, ສິື່ງທີື່ຖ ກຕ້ອງກັບບ ໍ່ຖ ກຕ້ອງ. ໃນການ ໃຊ້ວິຈາລະນາຍານນັົ້ນຈໍາເປັນຕ້ອງມີຄວາມຮູ້ພ ົ້ນຖານໃນແຕຸ່ລະເລ ື່ອງທີື່ພິຈາລະນາ ແລະ ມີ ຄວາມສາມາດໃນການໃຊ້ເຫດຜົນໄຕຸ່ຕຸ່ອງ ທັົ້ງໃນທາງຕັກກະວິທະຍາ (ຕາມເຫດຜົນ) ແລະ ໃນ ທາງຂອງວິທີໃຊ້ຄວາມຄິດດ້ານອ ື່ນໆ.

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 8 ຄ ນລັກສະນະປະການສາມຄ : ການມີໃຈກວ້າງ ບ ໍ່ຍ ດໝັົ້ນໃນຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງວຸ່າ ຖ ກຕ້ອງສະ ເໝີໄປ ຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ຍອມຮັບຟັງຄວາມຄິດເຫັນຂອງຜູ້ອ ື່ນ ຫ ຂ ໍ້ມູນຫ ັກຖານເພີື່ມ ເຕີມ ແລະ ຫາກຫ ັກຖານນັົ້ນ ເປັນສິື່ງເຊ ື່ອຖ ໄດ້ ມີເຫດຜົນພຽງພ ກ ໍ່ບ ໍ່ຄວນທີື່ຈະຍ ດຄວາມເຊ ື່ອ ເດີມ ມີຄວາມສາມາດທີື່ຈະຍອມປ່ຽນແນວຄິດຂອງຕົນເອງໄດ້, ຄວນເປັນຜູ້ໃຈກວ້າງນີົ້ຈະຕ້ອງ ຄວບຄ ມໄປເຖິງຄວາມສາມາດໃນການຮັບຟັງຄວາມເຫັນຂອງຄົນອ ື່ນ ຕະຫ ອດຈົນຄວາມ ສາມາດທີື່ຈະໄດ້ຄວາມຄິດເຫັນໃນສິື່ງຕຸ່າງໆ ໂດຍປາສະຈາກອະຄະຕິ ຫ ມີອະຄະຕິນ້ອຍທີື່ສ ດ. ຄ ນລັກສະນະປະການສີື່ຄ : ຄວາມເປັນຜູ້ລິເລີື່ມສ້າງສັນ ການວິໄຈບ ໍ່ແມຸ່ນເປັນການເກັບຂ ໍ້ ມູນເທົົ່ານັົ້ນ ແຕຸ່ເປັນການໃຊ້ຄວາມຄິດລິເລີື່ມສ້າງສັນສິື່ງໃໝຸ່ ຫ ແນວຄິດໃໝຸ່ຂ ົ້ນ, ຜູ້ວິໄຈ ສາມາດເອົາຂ ໍ້ມູນ ຫ ສິື່ງຕຸ່າງໆ ມາປະຕິດປະຕ ໍ່ວິເຄາະ ແລ້ວມນທີື່ສ ດສັງເຄາະຂ ົ້ນເປັນກົດເກນ ຂອງທໍາມະຊາດ ຫ ເປັນສິື່ງທີື່ຈະຂະຫຍາຍຄວາມສິື່ງທີື່ເອີົ້ນວຸ່າເປັນຄວາມຮູ້ ຫ ຂ ໍ້ແທ້ຈິງໄດ້. ໃນ ການລິເລີື່ມສ້າງສັນນີົ້ ຈໍາເປັນຕ້ອງອາໄສຄວາມສາມາດທີື່ຈະຄິດຢ່າງຕ ໍ່ເນ ື່ອງ ສາມາດຈະເຮັດຢ່າງ ຕ ໍ່ເນ ື່ອງໂດຍເປ ົ້າໝາຍທີື່ຊັດເຈນ ຈະຕ້ອງບ ໍ່ມີລັກສະນະຂອງການຈັບຈົດ ຫ ເຮັດສິື່ງໜ ື່ງຍັງບ ໍ່ທັນ ແລ້ວກ ໍ່ໄປຈັບອີກສິື່ງໜ ື່ງ ຢ່າງນີົ້ກ ໍ່ຈະບ ໍ່ສາມາດເຮັດການວິໄຈໄດ້ສໍາເລັດ ຈໍາເປັນຈະຕ້ອງຍ ດກັບ ສິື່ງທີື່ເຮັດໄປຈົນສໍາເລັດຕາມເປ ົ້າໝາຍ. ຄ ນລັກສະນະປະການຫ້າຄ : ຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມຊ ື່ສັດ ທັົ້ງຕ ໍ່ຕົນເອງ ແລະ ຜູ້ອ ື່ນ ຈໍາເປັນ ຕ້ອງພິຈາລະນາຂ ໍ້ມູນຕະຫ ອດຈົນຄວາມຄິດລິເລີື່ມສ້າງສັນໃຫ້ຢູ່ໃນຮູບທີື່ປາສະຈາກຄະຕິ ບ ໍ່ ພະຍາຍາມຜັນແປຂ ໍ້ມູນເພ ື່ອປະໂຫຍດຂອງຕົນເອງ ແລະ ຄົນອ ື່ນ ຈະຕ້ອງມ ຸ່ງໝັົ້ນທີື່ຈະໄດ້ຄວາມ ຈິງຂອງທໍາມະຊາດໂດຍແທ້ຈິງ ຈໍາເປັນທີື່ຈະຕ້ອງເວົົ້າ ຫ ເຮັດໂດຍຍ ດຄວາມຈິງຂອງທໍາມະຊາດ ຢ່າງແທ້ຈິງ ຈໍາເປັນທີື່ຈະຕ້ອງເວົົ້າ ຫ ເຮັດໂດຍມີຄວາມຊ ື່ສັດ. ຄ ນລັກສະນະປະການຫົກຄ : ຄວາມເປັນຜູ້ມີຄວາມດ ໝັົ້ນ ໝັົ້ນພຽງ ມີຄວາມພະຍາຍາມ ທີື່ ຈະດໍາເນິນການຈົນເປັນຜົນສໍາເລັດໄດ້ ເພາະວຸ່າການວິໄຈມັກຈໍາເປັນຕ້ອງໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມ ໃນບາງກ ລະນີຕ້ອງໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມຫ າຍຂ ົ້ນເປັນພິເສດ ຈ ື່ງສາມາດໃຫ້ໄດ້ຂ ໍ້ທີື່ບ ໍ່ຖ ກຕ້ອງຍິື່ງ ຂ ົ້ນ ການພະຍາຍາມນ້ອຍອາດຈະເຮັດໃຫ້ຂ ໍ້ທີື່ບ ໍ່ຖ ກຕ້ອງແທ້ທີື່ໄດ້ມີຄວາມຄາດເຄ ື່ ອນຫ າຍເກີນ ໄປກ ໍ່ໄດ້ ການທີື່ຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງເປັນຜູ້ມີຄວາມພະຍາຍາມນີົ້ອາດຈະຂະຫຍາຍຄວາມໄປເຖິງ ຄວາມເປັນຜູ້ທີື່ມີຄວາມລະອຽດລະອ ຕ້ອງເຮັດວຽກໂດຍຜູ້ຟ້ອງຮ້ອງ ມີຄວາມລະອຽດໃນການ ສັງເກດ, ໃຊ້ສາຍຕາ, ໃຊ້ມ ຢ່າງລະອຽດຖີື່ຖ້ວນ ຕະຫ ອດຈົນເຖິງຄວາມຄິດທີື່ລະອຽດ ເບິື່ງທ ກແງຸ່ ທ ກມູນ ບ ໍ່ເຮັດ ຫ ຄິດຢ່າງຫຍາບຄາຍແລ້ວຖິົ້ມລາຍລະອຽດບາງຢ່າງທີື່ຈະເປັນປະໂຫຍດໄປ. ຄ ນລັກສະນະປະການສ ດທ້າຍຄ : ຜູ້ວິໄຈຄວນເປັນຜູ້ທີື່ມີຄວາມສ ກກັບການເຮັດວຽກ ເພາະ ການວິໄຈແຕຸ່ລະເລ ື່ອງນັົ້ນຄ ກັບການເຮ ອນ, ປູກຕົົ້ນໄມ້ ຖ້າການວິໄຈສິົ້ນສ ດ ຜູ້ວິໄຈກ ໍ່ຈະມີ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 9 ຄວາມຮັກໃນວຽກ ຫ ຖ້າວຸ່າຍັງບ ໍ່ສໍາເລັດ ກ ໍ່ຈະຄອຍກວດກາເບິື່ງຄວາມຮຽບຮ້ອຍ ຜົນງານແຕຸ່ລະ ອັນຄ ຄວາມສະງຸ່າງາມຂອງຜູ້ອອກແບບເຊັົ່ນກັນ. 1.4. ຈັນຍາບັນຂອງນັກວິໄຈ ຈັນຍາບັນໃນການວິໄຈເປັນອົງປະກອບທີື່ສໍາຄັນຂອງວິທີການວິໄຈ ເພາະຂະບວນການ ຄົົ້ນຄວ້າວິໄຈນັົ້ນນັກວິໄຈຈະຕ້ອງເຂົົ້າໄປກຸ່ຽວຂ້ອງໃກ້ຊິດກັບສິື່ງທີື່ສ ກສາ ບ ໍ່ວຸ່າຈະເປັນສິື່ງທີື່ມີ ຊີວິດ ຫ ບ ໍ່ມີຊີວິດ ການວິໄຈຈ ື່ງອາດສົົ່ງຜົນກະຈາຍໃນທາງລົບຕ ໍ່ສິື່ງທີື່ສ ກສາໄດ້ ຖ້າຜູ້ວິໄຈຂາດ ຄວາມຮອບຄອບລະມັດລະວັງຈັນຍາບັນນັກວິໄຈ ໝາຍເຖິງ ຫ ັກເກນຄວນປະພ ດປະຕິບັດຂອງ ນັກວິໄຈໂດຍທົົ່ວໄປ ເພ ື່ອໃຫ້ການດໍາເນິນງານຕັົ້ງຢູ່ບົນພ ົ້ນຖານຂອງຈະລິຍະທໍາ ແລະ ຫ ັກວິຊາ ການທີື່ເໝາະສົມ ຕະຫ ອດຈົນປະກັນມາດຕະຖານການສ ກສາ ຄົົ້ນຄວ້າໃຫ້ເປັນໄປຢ່າງສົມສັດສີ ແລະ ກຽດຂອງນັກວິໄຈ (ສໍານັກງານຄະນະກໍາມະທິການວິໄຈແຫຸ່ງຊາດ, 2541: 2). ສໍານັກງານ ຄະນະກໍາມະທິການວິໄຈແຫຸ່ງຊາດ (2541: 3-13) ຈ ື່ງກໍານົດ “ຈັນຍາບັນນັກວິໄຈ” ໄວ້ 9 ປະການ ເພ ື່ອເປັນແນວທາງສໍາລັບນັກວິໄຈຍ ດຖ ປະຕິບັດ ຊ ື່ງຈະເຮັດໃຫ້ການດໍາເນິນງານວິໄຈຕັົ້ງ ຢູ່ບົນພ ົ້ນຖານຂອງຈະລິຍະທໍາ ແລະ ຫ ັກວິຊາການທີື່ເໝາະສົມ ດັົ່ງນີົ້: ຮູບທີ 1: ຈັນຍາບັນນັກວິໄຈ ຊ ື່ສັດ ແລະ ມີ ມີອິດສະຫ ະ ຄ ນນະທໍາ ທາງຄວາມຄິດ ນໍາຜົນງານວິໄຈໄປໃຊ້ ປະໂຫຍດໃນທາງທີື່ມັກ ເຄົາລົບຄວາມຄິດເຫັນ ທາງວິຊາການຂອງຜູ້ອ ື່ນ ມີຄວາມ ຮັບຜິດຊອບຕ ໍ່ສິື່ງທີື່ ສ ກສາວິໄຈ ມີພ ົ້ນຖານຄວາມຮູ້ໃນ ສາຂາວິຊາການທີື່ເຮັດ ການວິໄຈ ພາລະກິດສ້າງຈິດສໍາ ນ ກກ ລະນີເຮັດການ ວິໄຈ ມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຕ ໍ່ ວັງຄົມທ ກລະດັບ ເຄົາລົບສັດສີ ແລະ ສິດທິມະນ ດ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 10 ຈາກການສ ກສາຄວາມໝາຍ, ລັກສະນະການວິໄຈທີື່ດີ, ປະເພດຂອງການວິໄຈ ແລະ ຈັນ ຍາບັນຂອງນັກວິໄຈຂ້າງເທິງ ຈະເຫັນວຸ່າ: ການເປັນນັກວິໄຈທີື່ດີນັົ້ນຈະຕ້ອງມີທັງຄວາມຮູ້, ຄວາມເຂົົ້າໃຈ, ທັດສະ ແລະ ການເປັນຜູ້ຄົົ້ນຄວ້າຢ່າງຕ ໍ່ເນ ື່ອງໃນສາດຂອງຕົນເອງ ຈ ື່ງຈະສາມາດ ເຮັດການວິໄຈໄດ້ປະສົບຄວາມສໍາເລັດ.

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 11 ບົດທີ 2 ການວິໄຈແບບປະລິມານ ແລະ ການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ ໃນການສ ກສາວິທີການວິໄຈ ສິື່ງສໍາຄັນຄ : ການເຮັດຄວາມເຂົົ້າໃຈປະເພດຂອງການວິໄຈ ໃຫ້ຖ ກຕ້ອງວຸ່າແມຸ່ນຫຍັງ ມີວິທີການດໍາເນິນການວິໄຈແນວໃດ ແລະ ເປັນຫຍັງຈ ື່ງຕ້ອງໃຊ້ ປະເພດຂອງການວິໄຈດັົ່ງກຸ່າວ ຊ ື່ງການວິໄຈທາງດ້ານສັງຄົມສາດ ຖ້າແບຸ່ງຕາມລັກສະນະຂອງ ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ ສາມາດແບຸ່ງໄດ້ 2 ປະເພດຄ : ການວິໄຈແບບປະລິມານ (Quantitative Research) ແລະ ການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ (Qualitative Research) ໂດຍສຸ່ວນໃຫຍຸ່ຈະພົບ ວຸ່າ: ຜູ້ວິໄຈນິຍົມເຮັດການວິໄຈແບບປະລິມານຫ າຍກວຸ່າຄ ນນະພາບ ເນ ື່ອງຈາກການວິໄຈແບບ ປະລິມານ ມີເປ ົ້າໝາຍໃຫຍຸ່ຄ : ການສ ກສາຄວາມຮູ້, ຄວາມຄິດ, ພ ດຕິກໍາຂອງມະນ ດ ເພ ື່ອໃຫ້ ໄດ້ຂ ໍ້ສະຫ ຸບທີື່ເປັນເຫດເປັນຜົນ ພິສູດ ແລະ ອ້າງອິງໄດ້ ຊ ື່ງນໍາໄປໃຊ້ອະທິບາຍ ຫ ເດົາພ ດຕິກໍາ ຂອງຄົນໃນພາບກວ້າງ ໂດຍໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນແກ້ຂ ໍ້ມູນທີື່ແຈງນັບ ຫ ວັດອອກມາເປັນຕົວເລກ ໄດ້ ໂດຍໃຊ້ວິທີການທາງສະຖິຕິໃນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ ຜົນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນອາດຈະບອກວຸ່າແມຸ່ນ ຫຍັງຫ າຍກວຸ່າແມຸ່ນຫຍັງນ້ອຍກວຸ່າ, ແມຸ່ນຫຍັງສໍາພັນ ຫ ບ ໍ່ສໍາພັນກັບຫຍັງ, ແມຸ່ນຫຍັງຕຸ່າງ ຈາກຫຍັງ. ສາມາດເວົົ້າໄດ້ວຸ່າ: ການວິໄຈແບບປະລິມານເປັນການວິໄຈທີື່ມ ຸ່ງເນັົ້ນການເກັບ ລວບລວມຂ ໍ້ມູນທີື່ເປັນຕົວເລກ ແລະ ວິເຄາະຫາຂ ໍ້ສະຫ ຸບຜົນການວິໄຈດ້ວຍວິທີການທາງສະຖິຕິ. ສໍາລັບການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ ເປັນການສະແຫວງຫາຄວາມຮູ້ໂດຍພິຈາລະນາປະກົດການ ສັງຄົມຈາກສະພາບແວດລ້ອມຕາມຄວາມຈິງໃນທ ກຂະໜາດ ສົນໃຈຂ ໍ້ມູນດ້ານຄວາມຮູ້ສ ກນ ກ ຄິດ, ການໃຫ້ຄວາມໝາຍ ຫ ຄ ນຄຸ່າກັບສິື່ງຕຸ່າງໆ ຕະຫ ອດຈົນຄຸ່ານິຍົມ, ພ ດຕິກໍາ ຫ ອ ດົມການ ຂອງບ ກຄົນ ເນັົ້ນການເຂົົ້ື່າໄປສໍາຜັດກັບຂ ໍ້ມູນ ຫ ປະກົດການໂດຍກົງ ມັກໃຊ້ເວລານານໃນການ ສ ກສາຕິດຕາມໄລຍະຍາວ ບ ໍ່ເນັົ້ນການໃຊ້ສະຖິຕິຕົວເລກໃນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ, ໃນການສັງເກດ ແລະ ການສໍາພາດເປັນວິທີຫ ັກໃນການເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນ ແລະ ວິເຄາະຂ ໍ້ມູນໂດຍການຕີ ຄວາມໝາຍ ແລະ ສ້າງຂ ໍ້ສະຫ ຸບແບບແນະນໍາ (Inductive) (Uma Sekaran, 2000). 1.5. ຫ ັກການ ແລະ ລັກສະນະຂອງການວິໄຈແບບປະລິມານ ລັກສະນະໂດຍລວມຂອງການວິໄຈແບບປະລິມານສຸ່ວນໃຫຍຸ່ຄ : ມ ຸ່ງສ ກສາພ ດຕິກໍາຂອງ ຄົນ ເພ ື່ອໃຫ້ໄດ້ຂ ໍ້ສະຫ ຸບແນະນໍາທົົ່ວໄປທີື່ເປັນເຫດຜົນ, ພິສູດ ແລະ ອ້າງອິງໄດ້ ຊ ື່ງຈະນໍາໄປໃຊ້ ອະທິບາຍ ຫ ເດົາພ ດຕິກໍາຂອງຄົນໄດ້ຕ ໍ່ໄປ (Nomothetic Approach), ແນວທາງວິໄຈທີື່ໃຊ້ ໃນການວິໄຈແບບປະລິມານຈະມີແບບແຜນສະເພາະເຈາະຈົງທີື່ແນຸ່ນອນ ໂດຍຈ ດສໍາຄັນຄ : ເພ ື່ອ ໃຫ້ແນຸ່ໃຈວຸ່າຈະໄດ້ຂ ໍ້ສະຫ ຸບທີື່ທຸ່ຽງຕົງ (Valid), ຄວາມທຸ່ຽງຕົງນີົ້ຂ ົ້ນຢູ່ກັບວິທີການໄດ້ມາ ຊ ື່ງຂ ໍ້

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 12 ມູນທີື່ເປັນປາລາໄນເຊ ື່ອຖ ໄດ້ ໂດຍອາໄສເຄ ື່ອງມ ວັດໃນປະລິມານ. ດັົ່ງນັົ້ນ, ເມ ື່ອຈະວັດພ ດຕິກໍາ ຂອງຄົນອອກມາເປັນຕົວເລກ ນັກວິໄຈຈ ື່ງຕ້ອງມີວິທີການໃນການຄວບຄ ມຄວາມຜັນປ່ຽນ ແລະ ຄວາມຄາດເຄ ື່ອນຕຸ່າງໆ ຊ ື່ງອາດຈະໃຊ້ວິທີການອະທິບາຍຄວາມຜັນປ່ຽນເປັນປະລິມານ ຫ ການ ຄວບຄ ມຕົວປ່ຽນທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍວິທີການຕຸ່າງໆ ຂ ົ້ນຢູ່ກັບກ ລະນີ. ນອກຈາກນີົ້ຍັງພົບວຸ່າ ໃນ ການວິໄຈແບບປະລິມານໂດຍສຸ່ວນໃຫຍຸ່ຈະມີການຕັົ້ງຄໍາຖາມວິໄຈ ຫ ສົມມ ດຖານວິໄຈທີື່ເຈາະ ຈົງໄວ້ກຸ່ອນ ຊ ື່ງໂດຍສຸ່ວນໃຫຍຸ່ຈະຮັບຮອງດ້ວຍອົງຄວາມຮູ້, ແນວຄິດ ແລະ ທິດສະດີ ແລ້ວເຮັດ ການທົດສອບຢຶນຢັນດ້ວຍຂ ໍ້ມູນທີື່ລວບລວມໄດ້ ຊ ື່ງຂະບວນການທັງໝົດນີົ້ຈໍາເປັນຕ້ອງໃຊ້ ສະຖິຕິມາສະໜັບສະໜູນຂະບວນການວິໄຈ, ແມ້ວຸ່າຈະເປັນແນວທາງທີື່ປະສົມປະສານລະຫວຸ່າງ ວິທີການອະນ ມານ ແລະ ວິທີການອ ປະມານ (Deductive – Inductive Approach), ແຕຸ່ຈະ ມີຈ ດເລີື່ມຕົົ້ນດ້ວຍການອະນ ມານ ມີການໃຊ້ຂ ໍ້ມູນຕົວເລກເພ ື່ອຕອບຄໍາຖາມວິໄຈ ຫ ເພ ື່ອການ ທົດສອບສົມມ ດຖານ ຊ ື່ງໃນຂັົ້ນຕອນນີົ້ມີການພັດທະນາລະບົບວິທີທາງສະຖິຕິຢ່າງຫ ວງຫ າຍ ຈາກວິທີການງຸ່າຍໆ ເຖິງຂັົ້ນທີື່ຊັບຊ້ອນ ແລະ ການລົງຂ ໍ້ສະຫ ຸບຊ ື່ງມີນໍໍ້າໜັກເຊ ື່ອຖ ໄດ້ພຽງໃດ ຕ້ອງຂ ົ້ນຢູ່ກັບຂ ໍ້ມູນປະລິມານທີື່ເປັນຫ ັກຖານຮັບຮອງ. ການວິໄຈແບບປະລິມານຈະຂ ົ້ນກັບເຄ ື່ອງມ ວັດຕຸ່າງໆ ທີື່ຕີຄຸ່າການວັດເປັນຕົວເລກໄດ້ ເຄ ື່ອງມ ວັດໄດ້ແກຸ່: ແບບທົດສອບ, ແບບສອບຖາມ, ແບບວັດທາງຄະຕິຕຸ່າງໆ, ແບບສໍາພາດ ແບບມີໂຄງສ້າງ ແລະ ແບບສັງເກດແບບມີໂຄງສ້າງ ແລະ ພົບວຸ່າຄ ນນະພາບຂອງການວິໄຈແບບ ປະລິມານຂ ົ້ນຢູ່ກັບການສະຫ ຸບທົົ່ວໄປ (Generalization) ແລະ ຄ ນນະພາບວັດທາງດ້ານຄວາມ ທຸ່ຽງຕົງ (Validity), ຄວາມເປັນປາລາໄນ (Objectivity) ແລະ ຄວາມເຊ ື່ອຖ ໄດ້ (Reliability). ຂ ໍ້ດີຂອງການວິໄຈແບບປະລິມານຄ : ຄວາມໃຊ້ໄດ້ກວ້າງຂວາງທົົ່ວໄປຂອງຂ ໍ້ຄົົ້ນ ພົບ ການວິໄຈປະເພດນີົ້ສາມາດເປັນງານວິໄຈທີື່ມີຄ ນນະພາບດີ ຖ້າພິສູດໄດ້ວຸ່າໃຫ້ຄໍາຕອບ ຖ ກຕ້ອງຈາກການໃຊ້ວິທີການວິໄຈທີື່ເໝາະສົມ. ສໍາລັບຂ ໍ້ຈໍາກັດຂອງການວິໄຈແບບປະລິມານ ຄ : ເບິື່ງເຫັນວຸ່າການສໍາຫ ວດເປັນການວິໄຈທີື່ບ ໍ່ອາດຈະໄດ້ຄວາມຮູ້ຄວາມຈິງທີື່ເລິກຊິົ້ງ ແລະ ເປັນ ພາບລວມໄດ້, ສຸ່ວນວິໄຈທົດລອງເປັນການວິໄຈທີື່ບ ໍ່ເໝາະສົມກັບຄວາມເປັນຈິງຂອງຫ າຍສາຂາ ທັົ້ງຍັງເປັນການຄວບຄ ມໂດຍການຈັດເຮັດໃຫ້ເກີດນັົ້ນ ຜົນທີື່ໄດ້ຈາກການວິໄຈຈະເຊ ື່ອໄດ້ ແນວໃດວຸ່າເປັນຄວາມຈິງໃນສະພາບປ ກກະຕິ. ດັົ່ງນັົ້ນ, ນັກວິໄຈແບບປະລິມານຈ ື່ງມ ຸ່ງປະເດັນ ການວິໄຈຫ າຍຮູບແບບທີື່ໃຊ້ປະໂຫຍດໄດ້ຕຸ່າງກັນຫ າຍຂ ົ້ນ. 1.6. ຫ ັກການ ແລະ ລັກສະນະຂອງການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ ການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ ເປັນການວິໄຈມ ຸ່ງເນັົ້ນອະທິບາຍຂະບວນການຂອງປະກົດການ ທາງສັງຄົມ ແລະ ຄວາມສໍາພັນຂອງປະກົດການກັບສະພາບແວດລ້ອມ ໂດຍອາໄສຂະໜາດທາງ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 13 ສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທໍາເປັນຫ ັກໃນການສ ກສາ ແລະ ວິເຄາະປະກົດການນັົ້ນ. ການວິໄຈແບບ ຄ ນນະພາບມີຂ ໍ້ດີຫ າຍປະການ: ປະການທໍາອິດ ຊຸ່ວຍໃຫ້ນັກວິໄຈໄດ້ເບິື່ງເຫັນພ ດຕິກໍາໃນສະພາບ ທີື່ເປັນທໍາມະຊາດ ນອກຈາກນີົ້ເຕັກນິກການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບຍັງຊຸ່ວຍໃຫ້ນັກວິໄຈເຂົົ້າໃຈ ປະກົດການທີື່ຕົນສ ກສາຢ່າງເລິກຊ ົ້ງ ໂດຍສະເພາະປະກົດການທີື່ຍັງບ ໍ່ມີຜູ້ໃດສ ກສາມາກຸ່ອນ, ປະການສ ດທ້າຍ ວິທີການທາງດ້ານຄ ນນະພາບເຮັດໃຫ້ນັກວິໄຈສ ກສາເລ ື່ອງໃໝຸ່ໆ ຊ ື່ງຖ້າໃຊ້ ແບບສອບຖາມອາດຈະບ ໍ່ໄດ້ຂ ໍ້ມູນທີື່ບ ໍ່ໄດ້ຖາມ ແຕຸ່ຜູ້ທີື່ໃຊ້ວິທີສັງເກດ ຫ ສົນທະນາກ ຸ່ມອາດຈະ ໄດ້ເນ ົ້ອຫາ ຫ ປະເດັນທີື່ບ ໍ່ຄາດຄິດໄວ້ກຸ່ອນທີື່ຈະສ ກສາ ແນວໃດກ ໍ່ຕາມ ການວິໄຈແບບຄ ນ ນະພາບຍັງມີຂ ໍ້ຈໍາກັດດັົ່ງນີົ້(ສ ກາງ ຈັນທະສານິດ, 2549): - ປະການທໍາອິດ: ຂະໜາດທົົ່ວໄປມັກຈະນ້ອຍ ດັົ່ງນັົ້ນ, ຜູ້ວິໄຈຈ ື່ງບ ໍ່ສາມາດສະຫ ຸບຂ ໍ້ມູນ ໄປກວ້າງກວຸ່າກ ຸ່ມຕົວຢ່າງໄດ້. ດ້ວຍເຫດນີົ້ຈ ື່ງມັກຈະນໍາການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບມາ ໃຊ້ໃນຂັົ້ນຕອນທໍາອິດຂອງໂຄງການເພ ື່ອສໍາຫ ວດຂ ໍ້ມູນທົົ່ວໄປ ທັງນີົ້ຂ ໍ້ມູນທີື່ລວບລວມ ຈາກວິທີການຄ ນນະພາບຈະນໍາໄປໃຊ້ໃນການກຽມການວິເຄາະແບບປະລິມານ ເຖິງແມຸ່ນ ວຸ່າ ຂ ໍ້ມູນແບບຄ ນນະພາບອາດຈະຄວບຄ ມຂ ໍ້ມູນທັງໝົດທີື່ຕ້ອງການໃນການສ ກສາຄັົ້ງ ນັົ້ນ ຄວາມໜ້າເຊ ື່ອຖ ຂອງຂ ໍ້ມູນອາດຈະເປັນຂ ໍ້ຈໍາກັດ. - ປະການທີື່ສອງ: ເນ ື່ອງຈາກຜູ້ສັງເກດຈະອະທິບາຍເຫດການສະເພາະ (Unique Events) ແລະ ຜູ້ທີື່ໃຊ້ວິທີການສ ກສາແບບຄ ນນະພາບຕ້ອງເຂົົ້າໄປໃກ້ຊິດຜູ້ໃຫ້ຂ ໍ້ມູນຫ າຍເກິນໄປ ອາດຈະເສຍຄວາມເປັນປາລາໄນໃນການລວບລວມຂ ໍ້ມູນ. - ປະການທີື່ສາມ: ຖ້າບ ໍ່ໄດ້ວາງແຜນການດໍາເນິນງານວິໄຈແບບຄ ນນະພາບດ້ວຍຄວາມ ຮອບຄອບ ອາດຈະບ ໍ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຜົນປະໂຫຍດໄດ້ ທັງນີົ້ເພາະການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ ເບິື່ງຄ ຈະບ ໍ່ງຸ່າຍຕ ໍ່ການປະຕິບັດ ແຕຸ່ຈໍາເປັນຕ້ອງວາງແຜນໃຫ້ລະອຽດຮອບຄອບ ເພ ື່ອເປັນ ຫ ັກປະກັນວຸ່າຈະເນັົ້ນ ຫ ໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນກັບປະເດັນຫ ັກ. ງານວິໄຈແບບຄ ນນະພາບມີລັກສະນະທີື່ສໍາຄັນຄ : ມີຄວາມຕ້ອງການຂ ໍ້ມູນທີື່ຮອບດ້ານ (Holistic) ເພ ື່ອເຂົົ້າໃຈສະພາບການຂອງສັງຄົມອັນເປັນແນວຄິດພ ົ້ນຖານທີື່ເຫັນໄດ້ຊັດເຈນໃນ ງານວິໄຈ ທັົ້ງຍັງມີວັດຖຸປະສົງທີື່ຈະອະທິບາຍປະກົດການທາງສັງຄົມ (Contextual) ແຕຸ່ປະກົດ ການທາງສັງຄົມບາງປະກົດການບ ໍ່ສາມາດອະທິບາຍໄດ້ດ້ວຍເຫດຜົນທໍາມະດາທົົ່ວໄປໄດ້, ນັກ ວິໄຈຈ ື່ງພະຍາຍາມເຮັດຄວາມເຂົົ້າໃຈກຸ່ຽວກັບທໍານົບທໍານຽມ, ປະເພນີ, ວັດທະນະທໍາ ເພ ື່ອນໍາ ມາອະທິບາຍປະກົດການໃນສັງຄົມ ດ້ວຍເຫດທີື່ເນ ົ້ອຫາຂອງສາຂາວິຊາມະນ ດວິທະຍາ ໃຫ້ ຄວາມສົມໃຈໃນເລ ື່ອງກັບທໍານົບທໍານຽມ, ປະເພນີ, ວັດທະນະທໍາ ຈ ື່ງມີອິດທິພົນຕ ໍ່ການວິໄຈ ແບບຄ ນນະພາບຫ າຍ ໃນການສ ກສາຫາເຫດຜົນຂອງປະກົດການທາງສັງຄົມຈ ື່ງຈໍາເປັນທີື່ຕ້ອງ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 14 ເກັບຂ ໍ້ມູນດ້ວຍວິທີວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ ເພ ື່ອຈະໄດ້ຂ ໍ້ມູນທັງໃນລະດັບປະຕິບັດໃນວິຖີຊີວິດປະ ຈໍາວັນ ແລະ ຂ ໍ້ມູນໃນລະດັບທີື່ຄວນຈະເປັນ ຂ ໍ້ມູນທີື່ໄດ້ຈະຕ້ອງເປັນຂ ໍ້ມູນຂ ໍ້ມູນທີື່ສະທ້ອນລະບົບ ຄິດຂອງຜູ້ຕອບໂດຍກົງ. ນອກຈາກນີົ້, ຍັງພົບວຸ່າຂ ໍ້ແຕກຕຸ່າງຂອງລະດັບຂອງການຕີຄວາມ ນັບ ເປັນເລ ື່ ອງທີື່ສໍາຄັນທີື່ນັກວິໄຈແບບຄ ນນະພາບຈະຕ້ອງຮຽນຮູ້ທີື່ຈະແຍກອອກຈາກກັນ ເພ ື່ອຈະ ໃຫ້ໄດ້ຜົນການວິເຄາະສະທ້ອນພາບຄວາມເປັນຈິງຂອງຊຸມຊົນ ຫ ສັງຄົມຄົນຫ າຍທີື່ສ ດ. ການ ສ ກສາຂະບວນການເປັນອີກລັກສະນະໜ ື່ງ ຊ ື່ງຈໍາເປັນຕ້ອງໃຊ້ວິທີການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບເພ ື່ອ ຈະຊຸ່ວຍໃຫ້ສາມາດຄົົ້ນພົບຄໍາຕອບທີື່ກຸ່ຽວກັບສາເຫດຄວາມເປັນມາ ແລະ ຄວາມສໍາພັນ ລະຫວຸ່າງອົງປະກອບຕຸ່າງໆ ໃນລັກສະນະທີື່ຊີົ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມສໍາພັນເຊິື່ງກັນ ແລະ ກັນ ຂັົ້ນຕອນ ຂອງການກຸ່ຽວຂ້ອງ ຊຸ່ວງເວລາຂອງການກຸ່ຽວຂ້ອງຈົນເກີດເປັນຂະບວນການ ລັກສະນະຂອງ ການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບທີື່ສໍາຄັນອີກລັກສະນະໜ ື່ງຄ : ການເກັບຂ ໍ້ມູນທີື່ຕ້ອງການຈາກແຫ ຸ່ງຂ ໍ້ ມູນບ ກຄົນທີື່ເລ ອກ, ເລ ອເແລ້ວວຸ່າເປັນຜູ້ທີື່ຮູ້ເລ ື່ອງນັົ້ນເປັນຢ່າງດີ (Key Information) ວິທີ ການເກັບຂ ໍ້ມູນໂດຍການສໍາພາດແບບເຈາະເລິກ ຖາມສະເພາະຄົນໃນເລ ື່ອງທີື່ຄົນອ ື່ນບ ໍ່ຮູ້ ຖ ໄດ້ວຸ່າ ເປັນເຕັກນິກການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບທີື່ເປັນລັກສະ ນະເດັົ່ນ ແລະ ອາດຈະໃຊ້ວິທີການຕີຄວາມ ຈາກຂ ໍ້ມູນທີື່ມີຢູ່ເພ ື່ອເຂົົ້າໃຈຄວາມໝາຍທີື່ຊຸ່ອນຢູ່. ຄວາມແຕກຕຸ່າງໃນທາງປະຕິບັດຂອງການວິໄຈແບບປະລິມານ ແລະ ວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ ນີົ້ຈະເຫັນໄດ້ຈາກຂະບວນການໃນການວິໄຈທີື່ສາມາດສະຫ ຸບເຖິງຄວາມແຕກຕຸ່າງໄດ້ດັົ່ງນີົ້ (ບ ນ ລຽງ ຂ ຈ ສີລະປະ, 2549):

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 15 ຮູບທີ 2: ຄວາມແຕກຕຸ່າງໃນທາງປະຕິບັດຂອງງານວິໄຈແບບປະລິມານ ແລະ ຄ ນນະພາບ ການວິໄຈທັງສອງປະເພດນີົ້ ເຖິງແມຸ່ນວຸ່າມີຄວາມແຕກຕຸ່າງກັນທີື່ກຸ່າວມາ ແຕຸ່ນັກວິໄຈ ຫ າຍຄົນກ ໍ່ໃຊ້ທັງສອງວິທີຮຸ່ວມກັນ ເພ ື່ອເຮັດຄວາມເຂົົ້າໃຈປະກົດການທີື່ກໍາລັງສ ກສາໄດ້ສົມບູນ ຍິື່ງຂ ົ້ນ ເຖິງແມຸ່ນວຸ່າການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບຈະເປັນວິທີການທີື່ດີໃນການລວບລວມ ແລະ ວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ, ແຕຸ່ນັກວິໄຈຈະຕ້ອງລະນ ກໄວ້ວຸ່າການສ ກສາແນວນີົ້ມີຂ ໍ້ຈໍາກັດໃນການແປຜົນ, ສຸ່ວນໃຫຍຸ່ແລ້ວການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບຈະໃຊ້ກ ຸ່ມຕົວຢ່າງນ້ອຍໆ ຊ ື່ງຜູ້ໃຫ້ຂ ໍ້ມູນ ຫ ໜຸ່ວຍທີື່ ສ ກສາບ ໍ່ແມຸ່ນຕົວແທນຂອງປະຊາກອນ. ວິທີການວິໄຈທ ກຊະນິດບ ໍ່ວຸ່າຈະເປັນແບບປະລິມານ ຫ ແບບຄ ນນະພາບມີຂ ໍ້ເດັົ່ນ ແລະ ຂ ໍ້ຈໍາກັດ ວິທີການວິໄຈຢ່າງໜ ື່ງອາດຈະເໝາະທີື່ຈະໃຊ້ໃນການ 1. ນັກວິໄຈແບບປະລິມານຕ້ອງການຄວາມເປັນປາລາໄນ ແລະ ຜູ້ວິໄຈຢູ່ຫຸ່າງຈາກຂ ໍ້ ມູນ, ແຕຸ່ນັກວິໄຈແບບຄ ນນະພາບຄ ວຸ່າຕົວເອງເປັນສຸ່ວນໜ ື່ງຂອງຂ ໍ້ມູນ ຊ ື່ງໝາຍ ຄວາມວຸ່າ: ຫາກນັກວິໄຈບ ໍ່ມີສຸ່ວນຮຸ່ວມຢ່າງເຂັົ້ມແຂງກ ໍ່ຈະບ ໍ່ໄດ້ຂ ໍ້ມູນເລີຍ. 2. ການວິໄຈແບບປະລິມານຈະອອກແບບການວິໄຈກຸ່ອນທີື່ຈະເລີື່ມຕົົ້ນສ ກສາ, ສໍາ ລັບການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບຈະຄຸ່ອງໆ ອອກແບບການວິໄຈໃນລະຫວຸ່າງດໍາເນິນ ການ ແລະ ສາມາດທີື່ຈະປັບປ່ຽນລະຫວຸ່າງທາງໄດ້. 3. ການວິໄຈແບບປະລິມານໃຊ້ການວິໄຈໃນການທົດສອບ, ສະໜັບສະ ໜູນ ຫ ປະຕິເສດທິດສະດີ, ແຕຸ່ການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບຈະຄຸ່ອຍໆ ພັດທະນາທິດສະດີຂ ົ້ນ ມາເປັນສຸ່ວນໜ ື່ງຂອງຂະບວນການວິໄຈ. 4. ເຄ ື່ອງມ ໃຊ້ວັດຜູ້ວິໄຈຢູ່ຄົນລະສຸ່ວນກັນ ໃຜຈະໃຊ້ເຄ ື່ອງມ ເຫ ົົ່ານັົ້ນແທນນັກວິໄຈກ ໍ່ ໄດ້, ໃນຂະນະທີື່ນັກວິໄຈແບບຄ ນນະພາບຄ ເຄ ື່ອງມ ເອງ ຈະໃຊ້ຜູ້ອ ື່ນແທນບ ໍ່ໄດ້. 5. ນັກວິໄຈແບບປະລິມານພະຍາຍາມຈໍາກັດຕົວປ່ຽນພາຍນອກໂດຍດໍາເນິນການ ສ ກສາໃນສະຖານະການທີື່ຖ ກຄວບຄ ມ, ແຕຸ່ນັກວິໄຈແບບຄ ນນະພາບດໍາເນິນການ ສ ກສາໃນສະໜາມໃນສະພາບການທີື່ເປັນຈິງ ເພ ື່ອຈະໄດ້ລວບລວມຂ ໍ້ມູນເທົົ່າທີື່ຈະ ສາມາດເຮັດໄດ້ ໂດຍປ່ອຍໃຫ້ເຫດການຕຸ່າງໆ ເປັນໄປຕາມທໍາມະຊາດ ບ ໍ່ໄດ້ ພະຍາຍາມຄວບຄ ມຕົວປ່ຽນພາຍນອກ.

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 16 ສ ກສາບາງບັນຫາທີື່ຕ້ອງການຂ ໍ້ມູນບາງປະເພດ, ແຕຸ່ບ ໍ່ເໝາະທີື່ຈະໃຊ້ເມ ື່ອບັນຫາ ແລະ ຂ ໍ້ມູນທີື່ ຕ້ອງການມີລັກສະນະຕຸ່າງອອກໄປ. ການເຂົົ້າໃຈ ແລະ ມີຄວາມຮູ້ໃນວິທີການວິໄຈ, ວິໄຈທັງ ປະລິມານ ແລະ ຄ ນນະພາບ ຈະຊຸ່ວຍໃຫ້ຜູ້ວິໄຈສາມາດເລ ອກໃຊ້ເຕັກນິກທີື່ເໝາະສົມກັບບັນຫາ ແລະ ຂ ໍ້ມູນທີື່ຕ້ອງການໄດ້ ເພ ື່ອໃຫ້ການວິໄຈໄດ້ຜົນທີື່ຖ ກຕ້ອງຊັດເຈນ ຈ ື່ງຈໍາເປັນຕ້ອງອອກ ແບບງານວິໄຈໃຫ້ກົງກັບຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈ. ຕົວຢ່າງ 1: ລັກສະນະການວິໄຈແບບປະລິມານ ແນວທາງການພັດທະນາເຄ ື່ອຄຸ່າຍຂອງຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສາຫະກິດຊຸມຊົນປະເພດສິນຄ້າກະສິກໍາ, ແຂວງ ພິສະນ ໂລກ ໂດຍ: ອາຈານ ສ ພົດ ອິນຫວຸ່າງ ແລະ ຮສ.ດຣ ກັນຍາມົນ ອິນຫວຸ່າງ ບົດຄັດຫຍ ໍ້ ການສ ກສາແນວທາງການພັດທະນາເຄ ື່ອຄຸ່າຍຂອງຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສາຫະກິດຊຸມຊົນປະເພດ ສິນຄ້າກະສິກໍາ, ແຂວງ ພິສະນ ໂລກ, ໂດຍມີວັດຖຸປະສົງເພ ື່ອສ ກສາລັກສະນະຂອງການພັດທະນາ ເຄ ື່ອຂຸ່າຍຂອງຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສະຫະກິດຊຸມຊົນສິນຄ້າກະສິກໍາ ແຂວງ ພິສະນ ໂລກ, ເພ ື່ອຫາແນວທາງ ການພັດທະນາເຄ ື່ອຂຸ່າຍຂອງຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສະຫະກິດຊຸມຊົນສິນຄ້າກະສິກໍາ ແຂວງ ພິສະນ ໂລກ. ການສ ກສາຄັົ້ງນີົ້, ໃຊ້ວິທີການວິໄຈແບບປະລິມານ ແລະ ວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ. ໃຊ້ການສໍາຫ ວດ ດ້ວຍວິທີການສໍາຫ ວດ ແລະ ການສໍາພາດເຈາະລ ກກັບຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສາຫະກິດຊຸມຊົນກະສິກໍາ. ປະຊາກອນໄດ້ແກຸ່ ຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສະຫະກິດຊຸມຊົນສິນຄ້າກະສິກໍາ ແຂວງ ພິສະນ ໂລກ, ກ ຸ່ມຕົວຢ່າງ ໄດ້ແກຸ່ ຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສະຫະກິດຊຸມຊົນສິນຄ້າກະສິກໍາ ແຂວງ ພິສະນ ໂລກ ໂດຍເລ ອກແບບສະເພາະ ເຈາະຈົງກັບຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສະຫະກິດຊຸມຊົນສິນຄ້າກະສິກໍາແຂວງ ພິສະນ ໂລກ ທີື່ມີການດໍາເນິນກິດ ຈະກໍາຢ່າງຕ ໍ່ເນ ື່ອງພາຍໃນໄລຍະເວລາ 3 ປີ ໄດ້ທັງໝົດຈໍານວນ 132 ກ ຸ່ມ. ລັກສະນະການດໍາເນິນງານຂອງ ເຄ ື່ອຄຸ່າຍຂອງຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສາຫະກິດຊຸມຊົນປະເພດສິນຄ້າ ກະສິກໍາ, ວິເຄາະສັງເຄາະແນວຄິດທິດສະດີ ແລະ ງານວິໄຈທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ຈາກຜົນງານວິຊາການ ແລະ ວິໄຈເປັນຂອບໃນການສ ກສາວິໄຈ, ສໍາຫ ວດ ແລະ ສໍາພາດ ທີື່ເປັນກ ຸ່ມຕົວຢ່າງຕາມເກນ ການຄັດເລ ອກທີື່ກໍານົດ. ຈາກຜົນການສ ກສາພົບວຸ່າ: ລະດັບຄວາມສໍາຄັນຂອງລັກສະນະຂອງ ການພັດທະນາເຄ ື່ອຄຸ່າຍຂອງຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສາຫະກິດຊຸມຊົນປະເພດສິນຄ້າກະສິກໍາ ແຂວງ ພິສະນ ໂລກ, ຢູ່ໃນລະດັບຫ າຍ ( x = 4.09 , SD = 0.57 ) ແລະ ລະດັບຄວາມສໍາຄັນຂອງ ຂະບວນ ການພັດທະນາເຄ ື່ອຄຸ່າຍຂອງຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສາຫະກິດຊຸມຊົນປະເພດສິນຄ້າກະສິກໍາ ແຂວງ ພິສະນ ໂລກ, ໃນພາບລວມມີການນໍາໄປໃຊ້ໃນລະດັບຫ າຍ ( x = 3.84 , SD = 0.62 ). ລັກສະນະ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 17 ຂອງການພັດທະນາເຄ ື່ອຄຸ່າຍຂອງຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສາຫະກິດຊຸມຊົນປະເພດສິນຄ້າກະສິກໍາ ແຂວງ ພິ ສະນ ໂລກ, ມີຜົນຕ ໍ່ຂະບວນການພັດທະນາເຄ ື່ອຄຸ່າຍຂອງຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສາຫະກິດຊຸມຊົນປະເພດ ສິນຄ້າກະສິກໍາ ແຂວງ ພິສະນ ໂລກ, ຢ່າງມີຄວາມສໍາຄັນທາງສະຖິຕິລະດັບ 0.05 ແລະ ຈາກ ຜົນງານການວິໄຈ ພົບວຸ່າ: ແນວທາງການພັດທະນາການຜະລິດສິນຄ້າຫັດຖະກໍາພູມປັນຍາ ທ້ອງຖິື່ນ ມີແນວທາງທີື່ສໍາຄັນຄ : 1) ດ້ານລັກສະນະການດໍາເນິນງານຂອງເຄ ື່ອຂຸ່າຍວິສາຫະກິດ ຊຸມຊົນ ໄດ້ແກຸ່: ການຈັດຫາ ແລະ ແບຸ່ງປັນແຫ ຸ່ງວັດຖຸດິບທີື່ໃຊ້ໃນການຜະລິດ, ການໃຊ້ແຮງງານ ແລະ ອ ປະກອນການຜະລິດຮຸ່ວມກັນ, ການສ້າງຊຸ່ອງທາງການຕະຫ າດ ເພ ື່ອການຈໍາໜຸ່າຍສິນຄ້າ ແລະ ການພັດທະນາອົງຄວາມຮູ້ເພ ື່ອການພັດທະນາສິນຄ້າ ແລະ ການໃຫ້ການບ ລິການທີື່ມີຄ ນ ນະພາບ; 2) ຂະບວນການພັດທະນາເຄ ື່ອຂຸ່າຍຂອງຜູ້ນໍາກ ຸ່ມວິສາຫະກິດຊຸມຊົນ ໄດ້ແກຸ່: ການ ຮູ້ຈັກກ ຸ່ມ, ການປະຊຸມກ ຸ່ມເພ ື່ອເລີື່ມຕົົ້ນເຄ ື່ອຂຸ່າຍ, ການກໍານົດວັດຖຸປະສົງ ແລະ ແຜນງານຮຸ່ວມ ກັນ, ທົດລອງກິດຈະກໍາຮຸ່ວມກັນຂອງເຄ ື່ອຂຸ່າຍ ແລະ ການພັດທະນາເປັນອົງກອນເຄ ື່ອຂຸ່າຍ. ຕົວຢ່າງ 2: ລັກສະນະການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບ ຮູບການພັດທະນາຂອງລະບົບທ ລະກິດບ ລິການທີື່ໃຊ້ປັດຊະຍາເສດຖະກິດພ ພຽງ ກ ລະນີສ ກສາ: ເຄ ອຂຸ່າຍທາງທ ລະກິດທຸ່ອງທຸ່ຽວແບບຄົບວົງຈອນ ໂດຍ: ຮສ. ກັນຍາມົນ ອິນຫວຸ່າງ ແລະ ຄະນະ (2555) ບົດຄັດຫຍ ໍ້ ແຜນງານວິໄຈນີົ້ ໄດ້ກໍານົດໂຄງການວິໄຈສະເພາະທ ລະກິດທຸ່ອງທຸ່ຽວທີື່ພັກແຮມທີື່ໃຊ້ປັດ ຊະຍາເສດຖະກິດພ ພຽງ 2 ງານວິໄຈ ໂດຍມີວັດຖຸປະສົງ 3 ດ້ານຄ : ການສ ກສາແນວທາງໃນການ ສ້າງເຄ ອຂຸ່າຍຂອງທ ລະກິດທຸ່ອງທຸ່ຽວ, ການສ ກສາຮູບແບບ ແລະ ວິທີການຂອງທ ລະກິດທຸ່ອງ ທຸ່ຽວແບບຄົບວົງຈອນທີື່ປະສົບຄວາມສໍາເລັດ ແລະ ການນໍາຜົນວິໄຈທີື່ໄດ້ໃນສອງດ້ານ ໄປກໍາ ນົດຮູບແບບເຄ ອຂຸ່າຍທາງທ ລະກິດທຸ່ອງທຸ່ຽວ. ການສ ກສາຄັົ້ງນີົ້ໄດ້ເຮັດການສ ກສາສະພາບ ປັດຈ ບັນດ້ານການທຸ່ອງທຸ່ຽວທ ລະກິດບ ລິການ, ການສ້າງເຄ ອຂຸ່າຍທ ລະກິດ ແລະ ແນວທາງ ການນໍາປັດສະຍາເສດຖະກິດພ ພຽງມາໃຊ້ໃນການສ້າງເຄ ອຂຸ່າຍ ໂດຍກໍານົດເລ ອກສະຖານທີື່ພັກ ແຮມທີື່ໄດ້ຮັບລັງວັນອ ດສາຫະກໍາທຸ່ອງທຸ່ຽວມາເຮັດການສ ກສາ ແລະ ເຮັດການສໍາຫ ວດຂ ໍ້ມູນ ດ້ວຍການສໍາພາດເຈາະເລີກ. ລັກສະນະການສ້າງເຄ ອຂຸ່າຍການຮຽນຮູ້ຂອງທີື່ພັກແຮມທັງສາມ ປະເພດຄ : ໂຮມສ໌ເຕັກ (Homestay), ຣີສອດ (Resort) ແລະ ໂຮງແຮມ (Hotel). ຈາກນັົ້ນ, ຈ ື່ງດໍາເນິນການສ ກສາ ແລະ ວິເຄາະດ້ານແນວທາງການສ້າງທ ລະກິດເຄ ອຂຸ່າຍຂອງກ ຸ່ມທ ລະກິດ ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ລັກສະນະການນໍາປັດຊະຍາເສດຖະກິດພ ພຽງມາໃຊ້ທັງທ ລະກິດທຸ່ອງທຸ່ຽວ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 18 ແລະ ທ ລະກິດເຄ ອຂຸ່າຍທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ໄດ້ເຄ ອຂຸ່າຍທີື່ຈັດສ້າງໃນແຕຸ່ລະປະເພດຂອງທ ລະກິດພັກ ແຮມ ຈ ື່ງນໍາມາຮຸ່າງເຄ ອຂຸ່າຍທ ກປະເພດມາປະເມິນຄວາມເປັນໄປໄດ້. ຈາກນັົ້ນ, ຈ ື່ງນໍາຮຸ່າງດັງ ກຸ່າວໄປປະເມີນ ໂດຍພິຈາລະນາຄັດເລ ອກຜູ້ປະກອບການ ແລະ ຜູ້ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງກັບສະຖານທີື່ພັກ ແຮມ ເພ ື່ອກໍານົດຮູບແບບການພັດທະນາຂອງລະບົບທ ລະກິດທີື່ໃຊ້ປັດຊະຍາເສດຖະກິດພ ພຽງ ຂອງເຄ ອຂຸ່າຍທ ລະກິດການທຸ່ອງທຸ່ຽວແບບຄົບວົງຈອນ. ຜົນການວິໄຈພົບວຸ່າ: ການດໍາເນິນທ ລະກິດທີື່ພັກແຮມສຸ່ວນໃຫຍຸ່ດໍາເນິນການແບບພານິດ, ມີສຸ່ວນນ້ອຍທີື່ເປັນວິສາຫະກີດຊຸມຊົນ ແລະ ຄອບຄົວ, ສຸ່ວນຜົນການວິໄຈຂະບວນການສ້າງເຄ ອ ຂຸ່າຍ ພົບວຸ່າ: ຜູ້ປະກອບການສຸ່ວນໃຫຍຸ່ ເນັົ້ນການສ້າງພູມຄ ້ມກັນທີື່ດີ ໂດຍໂອກາດແລກປ່ຽນ ປະສົບການເພ ື່ອຮຽນຮູ້ຮຸ່ວມກັນ ໂດຍເປັນການແລກປ່ຽນສະເພາະຜູ້ປະກອບການໃນປະເພດ ດຽວຫ າຍທີື່ສ ດ, ຮອງລົງມາຄ ຄວາມພ ປະມານ ແລະ ດ້ານຄວາມມີເຫດຜົນ ພົບວຸ່າ: ຜູ້ປະກອບ ການມີການສ້າງເຄ ອຂຸ່າຍກັນໃນພ ົ້ນທີື່ດຽວກັນເປັນສຸ່ວນໃຫຍຸ່, ສຸ່ວນສະພາບແວດລ້ອມຄ : ການ ເບິື່ງຄວາມເດັົ່ນຂອງສະຖານປະກອບການເພ ື່ອນໍາໄປໃຊ້ສ້າງຄວາມເຂັົ້ມແຂງ ແລະ ໂດຸ່ດເດັົ່ນແກຸ່ ສະຖານທີື່ ຕະຫ ອດຈົນມີການຮຽນຮູ້ຮຸ່ວມກັບທ ລະກິດປະເພດດຽວ. ສໍາລັບການສ້າງເຄ ອຂຸ່າຍ ນັົ້ນ ພົບວຸ່າ: ຜູ້ປະກອບການ ມີການສ້າງເຄ ອຂຸ່າຍດ້ານການຮຽນຮູ້ ໂດຍການຈັດເຮັດແວບໄຊສ໌ (Web Site), ແຜຸ່ນພັດ (Brochure) ເພ ື່ອສົົ່ງເສີມການທຸ່ອງທຸ່ຽວໃນພ ົ້ນທີື່ຮຸ່ວມກັນ ລວມທັງ ມີການຮຸ່ວມມ ກັບການທຸ່ອງທຸ່ຽວຂອງແຂວງ ເພ ື່ອປະຊາສໍາພັນສະຖານທີື່ທຸ່ອງທຸ່ຽວ ແລະ ນັບ ເປັນການສ້າງເຄ ອຂຸ່າຍທີື່ມີການຮຸ່ວມມ ກັນຫ າຍທີື່ສ ດ. ນອກຈາກນັົ້ນ, ໃນດ້ານຄວາມພ ປະມານ ພົບວຸ່າ: ມີການນໍາໄປໃຊ້ໃນດ້ານການຈ້າງພະນັກງານທີື່ເໝາະສົມ ແລະ ໃຊ້ພະລັງງານໃນ ທ້ອງຖິື່ນເປັນຫ ັກ ລວມທັງຫ ັກການສ້າງພູມຄ ້ມກັນທີື່ດີ ນັົ້ນພົບຫ າຍໃນຣິສອດ ແລະ ໂຮມສ໌ ເຕັກ, ສຸ່ວນໂຮງແຮມຈະເນັົ້ນການສ້າງເຄ ອຂຸ່າຍເພ ື່ອຮອງຮັບປະລິມານການທີື່ພັກທີື່ເກີນຄວາມ ສາມາດ ແລະ ການເຮັດການຕະຫ າດຮຸ່ວມກັນ. ຈາກຜົນການວິໄຈ ການສ້າງຮູບແບບເຄ ອຂຸ່າຍທາງທ ລະກິດທຸ່ອງທຸ່ຽວແບບຄົບວົງຈອນທີື່ເ ໝາະສົມ ພົບວຸ່າ: ຮູບແບບເຄ ອຂຸ່າຍທັງສາມປະເພດ ມີຮູບແບບເຄ ອຂຸ່າຍທີື່ຄ ກັນຄ : ເລີື່ມຈາກ ການສ້າງເຄ ອຂຸ່າຍຈາກພະນັກງານ ຫ ສະມາຊິກໃນຊຸມຊົນໃຫ້ເຂັົ້ມແຂງກຸ່ອນ. ຈາກນັົ້ນ, ຈ ື່ງ ເລີື່ມຂະຫຍາຍການເຊ ື່ອມເຄ ອຂຸ່າຍໄປຍັງຊຸມຊົນຮອງສະຖານທີື່ພັກແຮມ ແລະ ເຊ ື່ອມຕ ໍ່ໄປຍັງໜຸ່ ວຍງານລະດັບແຂວງ ແລະ ລະຫວຸ່າງແຂວງຕ ໍ່ໄປ. ສໍາລັບດ້ານຄວາມຮູ້ ພົບວຸ່າ: ມີທັງການເຊ ື່ອມ ເຄ ອຂຸ່າຍເພ ື່ອແລກປ່ຽນຄວາມຮູ້ປະສົບການຈາກໜຸ່ວຍງານພາຍນອກກຸ່ອນ ແລະ ນໍາມາປັບໃຊ້ ກັບຊຸມຊົນ ແລະ ບ ກຄະລາກອນ, ຕະຫ ອດຈົນພະນັກງານພາຍໃນ ເພ ື່ອໃຊ້ເປັນແນວທາງໃນ ການພັດທະນາອົງກອນຕາມປັດຊະຍາເສດຖະກິດພ ພຽງ.

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 19 ບົດທີ 3 ຂັົ້ນຕອນການວິໄຈ ສໍາລັບຂັົ້ນຕອນການວິໄຈນັົ້ນເປັນສິື່ງສໍາຄັນ ທີື່ຜູ້ຕ້ອງການສ ກສາຕ້ອງຮູ້ເຖິງພາບລວມທີື່ ຊັດເຈນວຸ່າ: ເຮັດຫຍັງ, ເຮັດຢູ່ໃສ, ເຮັດແນວໃດ, ເຮັດກັບໃຜ ແລະ ເຮັດຍ້ອນ (What, Where, How, Who, Why) ເພ ື່ອໃຫ້ໄດ້ແນວທາງທີື່ຊັດເຈນຂອງການດໍາເນິນການວິໄຈ. 1.7. ລໍາດັບຂັົ້ນຕອນການວິໄຈ ຮູບທີ 3: ລໍາດັບຂັົ້ນຕອນການວິໄຈ ງານ ວິໄຈ 4. ປະເດັນແນະ ນໍາສໍາລັບການ ວິໄຈຄັົ້ງຕ ໍ່ໄປ ການລາຍງານຜົນການວິໄຈ ການສະຫ ຸບ, ອະທິບາຍຜົນການວິໄຈ 3. ຄໍາຕອບທີື່ ໄດ້ຈາກຜົນ ການວິໄຈ 2. ຂະບວນ ການວິໄຈ ເພ ື່ອຫາຄໍາ ຕອບ ແນວຄວາມຄິດໃນການວິໄຈ ປະຊາກອນ ແລະ ກ ຸ່ມຕົວຢ່າງ ເຄ ື່ອງມ ວິໄຈ ແລະ ວິທີການສ້າງ ເຄ ື່ອງມ ການວິໄຈ ວິທີການເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນ ຫ ວິທີການທົດລອງ ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ ແລະ ສະຖິຕິທີື່ໃຊ້ ແຜນການດໍາເນິນການວິໄຈ ວັດຖຸປະສົງການວິໄຈ 1. ປະເດັນ ບັນຫາທີື່ເຮັດໃຫ້ ເກີດຄໍາຖາມ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 20 ການເຮັດວິໄຈຈໍາເປັນຕ້ອງດໍາເນິນການວິໄຈໄປຕາມລໍາດັບ ຂັົ້ນຕອນການວິໄຈຢ່າງເປັນ ລະບຽບຕາມ ຂັົ້ນຕອນຊ ື່ງຖ ສໍາຄັນຫ າຍ ເພາະການວິໄຈເປັນຂະບວນການ ແລະ ມີຫ ັກການຕາມ ຂັົ້ນຕອນດັົ່ງນີົ້ (William G.Zikmund, 2003): 1. ເລ ອກຫົວຂ ໍ້ບັນຫາທີື່ຈະເຮັດການວິໄຈ (Selecting a Topic of Research) ເພ ື່ອ ເປັນການກໍານົດຂອບເຂດ ຫ ຂອບຂຸ່າຍຂອງງານ. 2. ສ ກສາຄົົ້ນຄວ້າລວບລວມຄວາມຮູ້ພ ົ້ນຖານ ແລະ ທິດສະດີທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງກັບງານວິໄຈ (Review Literature and Related Research) ເພ ື່ອໃຫ້ຜູ້ວິໄຈເບິື່ງເຫັນ ວິວັດທະນາການຂອງຄວາມຮູ້ ຫ ທິດສະດີນັົ້ນໆ ວຸ່າມີພັດທະນາການແນວໃດ, ມີໃຜ ກວດສອບວິໄຈມາແດຸ່ແລ້ວ, ມີຕົວປ່ຽນໃດແດຸ່ທີື່ເຂົົ້ື່າມາກຸ່ຽວຂ້ອງ, ແບບແຜນການ ວິໄຈທົົ່ວໆ ໄປເປັນແບບໃດ ແລະ ອ ື່ນໆ, ສິື່ງຕຸ່າງໆ ເຫ ົົ່ານີົ້ຈະຊຸ່ວຍໃຫ້ຜູ້ວິໄຈເບິື່ງເຫັນ ບັນຫາຊັດເຈນຂ ົ້ນ. 3. ໃຫ້ຄໍາຈໍາກັດຄວາມຫົວຂ ໍ້ບັນຫາທີື່ຈະເຮັດການວິໄຈ (Formulating Research Problem) ໃນຂັົ້ນນີົ້ຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງຂຽນບັນລະຍາຍເຖິງຄວາມເປັນມາຂອງບັນຫາທີື່ ຈະເຮັດການວິໄຈ, ທິດສະດີພ ົ້ນຖານ, ຄວາມມູຸ່ງໝາຍຂອງການວິໄຈ, ຄວາມສໍາຄັນ ຂອງການວິໄຈ, ຂອບເຂດຂອງການວິໄຈ, ຂ ໍ້ຕົກລົງເບ ົ້ອງຕົົ້ນ, ຄໍານິຍາມສັບສະເພາະ, ວິທີດໍາເນິນ, ກ ຸ່ມຕົວຢ່າງ, ເຄ ື່ອງມ ທີື່ໃຊ້ໃນການວິໄຈ, ສະຖິຕິທີື່ໃຊ້ວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ, ລວມ ທັງເອກະສານການວິໄຈທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ. 4. ການຂຽນວັດຖຸປະສົງຂອງການວິໄຈ (Research Objectives) ເມ ື່ອກໍານົດຄໍາຖາມ ວິໄຈໄດ້ແລ້ວ ຜູ້ວິໄຈຈ ື່ງຕັົ້ງວັດຖຸປະສົງຂອງການວິໄຈ ຫ ຈ ດມ ຸ່ງໝາຍການວິໄຈ (Research Purposes) ເປັນການລະບ ກິດຈະກໍາ ຫ ງານທີື່ຜູ້ວິໄຈຕ້ອງເຮັດ ເປັນດັົ່ງ ເຂັົ້ມທິດການດໍາເນິນການວິໄຈ ຊຸ່ວຍໃຫ້ຮູ້ວຸ່າຈະຄົົ້ນຫາຄໍາຕອບຫຍັງຈາກຂ ໍ້ຄໍາຖາມ, ການກໍານົດວັດຖຸປະສົງການວິໄຈກ ໍ່ເປັນການຈໍາແນກປະເດັນການວິໄຈ ຫ ຕົວປ່ຽນ ອອກມາໃຫ້ເປັນຂ ໍ້ຍຸ່ອຍທີື່ຊັດເຈນ, ມີຄວາມເປັນວັດຖຸປະສົງ ແລະ ສາມາດດໍາເນິນ ການວິໄຈຢ່າງເປັນຮູບປະທໍາ. 5. ສ້າງສົມມ ດຖານ (Formulating Research Hypothesis) ການສ້າງສົມມ ດຖານ ເປັນການຄາດຄະເນຄໍາຕອບຂອງບັນຫາທີື່ຈະເຮັດການວິໄຈ ຄວນຈະເປັນໄປໃນ ລັກສະນະໃດ, ໂດຍອາໃສຫ ັກຂອງເຫດຜົນ ຊ ື່ງອາດຈະມາຈາກປະສົບການ ຫ ເອກະສານລາຍງານວິໄຈທີື່ຄົົ້ນຄວ້າມາອານ ມານ (Deductive) ວຸ່າບັນຫານັົ້ນຄວນຈະ ຕອບໄດ້ແບບໃດ, ຄໍາຕອບທີື່ໄດ້ຈາກການເດົາ ຫ ຄາດຄະເນນີົ້ເອີົ້ນວຸ່າ: ສົມມ ດຖານ.

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 21 ໃນຂັົ້ນນີົ້ຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງພິຈາລະນາດ້ວຍວຸ່າ ບັນຫາ ແລະ ສົມມ ດຖານໃນການວິໄຈມີ ຄວາມສອດຄຸ່ອງກັນ ແລະ ສົມເຫດສົມຜົນພ ທີື່ຈະກວດສອບໄດ້ ຫ ບ ໍ່ໄດ້ດ້ວຍ. 6. ພິຈາລະນາແຫ ຸ່ງທີື່ມາຂອງຂ ໍ້ມູນ (Source of Data) ຄ : ຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງລະນ ກຢູ່ສະເໝີ ວຸ່າ ກໍາລັງເຮັດການວິໄຈເລ ື່ອງຫຍັງ, ຂ ໍ້ມູນທີື່ຈະເຮັດການວິໄຈຄ ຫຍັງ, ຢູ່ທີື່ໃດ, ກ ຸ່ມ ຕົວຢ່າງເປັນໃຜ, ຈະໄດ້ມາແນວໃດ ແລະ ເລ ອກກ ຸ່ມຕົວຢ່າງໂດຍວິທີໃດ ເປັນຕົົ້ນ. 7. ສ້າງເຄ ື່ອງມ ທີື່ຈະໃຊ້ໃນການວິໄຈ (Formulating Research Instrument) ຄ : ການ ກຽມອ ປະກອນໃນການທີື່ຈະເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນໃຫ້ພ້ອມກຸ່ອນທີື່ຈະເຮັດການວິໄຈ ໂດຍພິຈາລະ ນາຈາກຮູບແບບຂອງການວິໄຈ ແລະ ຄວາມຕ້ອງການປະເພດຂອງຂ ໍ້ມູນ ເປັນທີື່ສໍາຄັນ ເພ ື່ອທີື່ຜູ້ວິໄຈຈະໄດ້ກໍານົດ ແລະ ເລ ອກເຄ ື່ອງມ ໃຫ້ເໝາະສົມກັບງານ ວິໄຈໄດ້ຫ າຍທີື່ສ ດ ງານໃນຂັົ້ນນີົ້ຜູ້ວິໄຈຄວນຈະກວດສອບຄ ນະພາບເຄ ື່ອງມ ວຸ່າມີ ຄວາມທຸ່ຽງຕົງ ແລະ ເຊ ື່ອຖ ໄດ້ ຫ ບ ໍ່, ຊ ື່ງເອີົ້ນລັກສະນະນີົ້ວຸ່າ: Pilot Study ຄ : ທົດ ລອງໃຊ້ກັບກ ຸ່ມຍຸ່ອຍໆ ເພ ື່ອຫາຂ ໍ້ບົກຜຸ່ອງ ແລະ ຝຶກການແກ້ບັນຫາ ແລະ ເປັນການປະ ເມິນການວິໄຈເບ ົ້ອງຕົົ້ນວຸ່າມີຄ ນຄຸ່າ, ຄ ້ມກັບເວລາ, ຄຸ່າໃຊ້ຈຸ່າຍ ທີື່ຈະເຮັດຕ ໍ່ໄປ ຫ ບ ໍ່. 8. ການເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນ (Collecting Data) ຄ : ການນໍາເອົາເຄ ື່ອງມ ໄປໃຊ້ກັບກ ຸ່ມ ຕົວຢ່າງແທ້ໆ ໃນການວິໄຈ ຖ້າເປັນການວິໄຈແບບທົດລອງກ ໍ່ເລີື່ມລົງມ ທົດລອງນັົ້ນ ເອງ. 9. ການຈັດການເຮັດຂ ໍ້ມູນ ແລະ ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ (Scrutinizing Data and Analysis of Data) ເປັນການເລ ອກໆຂ ໍ້ມູນ, ຈັດປະເພດຂ ໍ້ມູນ ຫ ຈັດໝວດໝູຸ່ຂອງ ຂ ໍ້ມູນ ເພ ື່ອໃຫ້ສະດວກຕ ໍ່ການທີື່ຈະນໍາໄປວິເຄາະ ໃນອັນທີື່ຈະນໍາໄປກວດສອບສົມມ ດ ຖານຈົນພິຈາລະນາເລ ອກໃຊ້ສະຖິຕິທີື່ຈະວິເຄາະໃຫ້ເໝາະສົມກັບລັກສະນະຂອງຂ ໍ້ມູນ ເມ ື່ອວິເຄາະຂ ໍ້ມູນແລ້ວ ກ ໍ່ຄິດຫາວິທີການນໍາສະເໜີຄຸ່າສະຖິຕິທີື່ໄດ້ວຸ່າຄວນຈັດສະເໜີ ແບບໃດຈ ື່ງຈະເໝາະສົມ ແລະ ມີຄວາມໝາຍທີື່ສ ດ ເພ ື່ອປະໂຫຍດໃນການຂຽນວິໄຈ. 10. ຕີຄວາມຜົນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນເພ ື່ອຫາຂ ໍ້ສະຫ ຸບ (Interpretation of Data) ໃນທາງ ປະຕິບັດມີວິທີຕີຄວາມ ຫ ໃຫ້ຄວາມໝາຍຂ ໍ້ມູນຢູ່ 2 ວິທີຄ : 1) ການອະທິບາຍສະເພາະ ຜົນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນທີື່ໄດ້ຈາກການວິໄຈເທົົ່ານັົ້ນ ບ ໍ່ນໍາຂ ໍ້ຄິດເຫັນສຸ່ວນຕົວ ຫ ທິດສະດີ ຫ ຜົນການວິໄຈທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງມາປະກອບຂ ໍ້ສະຫ ຸບ ເວົົ້າຄ : ໃຫ້ຕົວເລກ ຫ ຜົນທີື່ໄດ້ຈາກ ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນເທົົ່ານັົ້ນເປັນສິື່ງສະແດງຂ ໍ້ແທ້ຈິງ ຜູ້ອຸ່ານຈະເປັນຜູ້ວິນິໄສເອງ; 2) ຈະ ອະທິບາຍຜົນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນໂດຍສອດແຊກຄວາມຄິດເຫັນ ຂ ໍ້ສະເໜີແນະທີື່ອ້າງອິງ ມາຈາກທິດສະດີ ແລະ ຜົນການວິໄຈທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງມາປະກອບເຂົົ້າກັບຜົນການວິເຄາະທີື່

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 22 ໄດ້ຈາກການວິໄຈຄັົ້ງນີົ້ ໂດຍເຊ ື່ອວຸ່າຈະຊຸ່ວຍໃຫ້ການຕີຄວາມຜົນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ ມີນໍໍ້າໜັກຫ າຍຂ ົ້ນ. 11. ການຂຽນລາຍງານການວິໄຈ ແລະ ການຈັດພິມ (Research Report and Publishing) ເປັນການລາຍງານຂ ໍ້ແທ້ຈິງທີື່ຄົົ້ນພົບເພ ື່ອປະໂຫຍດຕ ໍ່ຕົນເອງ ແລະ ຜູ້ອ ື່ນ ຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງຂຽນພາສາທີື່ເຂົົ້າໃຈຊັດເຈນ ແລະ ຮັດຄູມ ແລ້ວກວດເບິື່ງຄວາມ ຖ ກຕ້ອງອີກຄັົ້ງໜ ື່ງກຸ່ອນຈະຈັດພິມຕ ໍ່ໄປ. ລໍາດັບຂັົ້ນຕອນຂອງການວິໄຈນີົ້ ຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງວາງແຜນໃຫ້ຮອບຄອບ ໂດຍກໍານົດເວລາ ຂອງການເຮັດວຽກແຕຸ່ລະຂັົ້ນຕອນໃຫ້ຊັດເຈນ ແລ້ວພະຍາຍາມເຮັດໃຫ້ທັນຕາມເວລາທີື່ກໍານົດ ໄວ້ໃຫ້ແຕຸ່ລະຂັົ້ນຕອນ ຖ້າງານຂັົ້ນຕອນໃດຄວນເຮັດຄວບຄູຸ່ກັນໄປໄດ້ດີກ ໍ່ເຮັດຄວບຄູຸ່ກັນໄປ, ງານຂັົ້ນຕອນໃດຈະຕ້ອງເຮັດກຸ່ອນ ຫ ຫ ັງກ ໍ່ຕ້ອງເຮັດຕາມແຜນທີື່ວາງໄວ້ ທັງນີົ້ເພ ື່ອໃຫ້ງານວິໄຈ ສໍາເລັດຕາມເວລາທີື່ຕ້ອງການ. ຈາກຂັົ້ນຕອນຂ້າງເທິງ ຈະເປັນແນວທາງທີື່ສໍາຄັນສໍາລັບຜູ້ວິໄຈຄົົ້ນຫາຄໍາຕອບ ແລະ ການດໍາເນິນການວິໄຈທີື່ຊັດເຈນຫ າຍຂ ົ້ນ ດັົ່ງຈະໄດ້ສະແດງລາຍລະອຽດຕ ໍ່ໄປນີົ້ (ບ ນລຽງ ຂ ຈ ສີ ລະປະ, 2549): ການສ້າງຂະບວນການວິໄຈເພ ື່ອຫາຄໍາຕອບນັົ້ນ ຈໍາເປັນຕ້ອງມີຫ ັກການ ໂດຍຄໍານ ື່ງເຖິງຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ທີື່ມາຂອງບັນຫາໃນການເຮັດວິໄຈ, ການກໍານົດ ວັດຖຸປະສົງໃນການສ ກສາຢ່າງຊັດເຈນ, ປະໂຫຍດທີື່ໄດ້ຈາກການເຮັດວິໄຈ, ການ ມີຂອບເຂດການສ ກສາ ເຊັົ່ນ: ຂອບເຂດດ້ານປະຊາກອນ, ຂອບເຂດດ້ານເນ ົ້ອຫາ, ຂອບເຂດດ້ານຕົວປ່ຽນ ລວມທັງເຂດຂອງແນວຄິດ, ນິຍາມສັບປະຕິບັດ ຫ ນິຍາມ ສັບສະເພາະ, ແນວໃດກ ໍ່ຕາມ ວັດຖຸປະສົງການວິໄຈມີຄວາມສໍາຄັນຕ ໍ່ການວິໄຈຢ່າງ ຫ ວງຫ າຍ ເພາະຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ວິໄຈຮູ້ວຸ່າຈະສ ກສາເພ ື່ອຫຍັງ ຊ ື່ງວັດຖຸປະສົງຂອງການ ວິໄຈຈະຕ້ອງສອດຄຸ່ອງກັບຊ ື່ເລ ື່ອງໃນການວິໄຈ, ປະໄຫຍດທີື່ຄາດວຸ່າຈະໄດ້ຮັບ, ລວມທັງເຂດແນວຄິດໃນການວິໄຈ ຊ ື່ງໃນຈ ດເຫ ົົ່ານີົ້ຂອງການວິໄຈຖ ວຸ່າສໍາຄັນ ຫ າຍ ປຽບຄ ກັບເກມໂດມີໂນ ທີື່ຕ້ອງມີຄວາມສໍາພັນຕ ໍ່ເນ ື່ອງກັນໄປ. 1.8. ປະເດັນບັນຫາທີື່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄໍາຖາມ ການເຮັດວິໄຈ ຈໍາເປັນຕ້ອງຮູ້ເຖິງປະເດັນບັນຫາທີື່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄໍາຖາມ ເພ ື່ອທີື່ຈະສາມາດ ກໍານົດທິດທາງຂອງງານວິໄຈເພ ື່ອໃຫ້ໄປສູຸ່ເປ ົ້າໝາຍໄດ້ຢ່າງຖ ກຕ້ອງ ແລະ ໄດ້ຄໍາຕອບທີື່ ຕ້ອງການ.

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 23 ການເລ ອກ ແລະ ການກໍານົດບັນຫາ ບັນຫາການວິໄຈ (Research Question) ຫ ຄໍາຖາມການວິໄຈ: ໂຈດການວິໄຈໝາຍເຖິງ ຄໍາຖາມທີື່ໃຊ້ເປັນແນວທາງໃນການຊີົ້ທິດທາງ ແລະ ແນວທາງການວິໄຈ ຊ ື່ງການກໍານົດບັນຫາ ການວິໄຈເປັນຈ ດເລີື່ມຕົົ້ນທີື່ສໍາຄັນໃນການວິໄຈ ຜູ້ເຮັດການວິໄຈຄວນມີຄວາມຊັດເຈນໃນການ ຈະຕັົ້ງບັນຫາການວິໄຈ ໂດຍປະ ມວນຄວາມຮູ້ຈາກແຫ ຸ່ງຕຸ່າງໆ ແລະ ໃນເວລາໃນການຄິດວິເຄາະ ເພ ື່ອໃຫ້ໄດ້ປະເດັົ່ນບັນຫາກົງກັບຄວາມສົນໃຈ ແລະ ຄວນຄໍານ ື່ງເຖິງເງ ື່ອນໄຂ ແລະ ຊັບພະຍາກອນທີື່ຈະນໍາມາໃຊ້ໃນການວິໄຈໄດ້. ນອກຈາກນີົ້, ບັນຫາການວິໄຈຍັງເປັນຕົວກໍານົດ ວິທີການວິໄຈທີື່ໃຊ້. ດັົ້ງນັົ້ນ, ການກໍານົດບັນຫາການວິໄຈຈ ື່ງມີຄວາມສໍາຄັນເປັນອັນດັບທໍາອິດ. ຖ້າວຸ່າບັນຫາການວິໄຈສະທ້ອນລັກສະນະຂອງການສະແຫວງຫາຂ ໍ້ແທ້ຈິງ ເພ ື່ອມ ຸ່ງສູຸ່ທົດ ສອບສົມມ ດຖານ ຫ ທິດສະດີທີື່ຕັົ້ງເອົາໄວ້ກຸ່ອນແລ້ວ ວິທີການວິໄຈທີື່ໃຊ້ກ ໍ່ຈະເປັນການວິໄຈ ແບບປະລິມານ ທັງນີົ້ປະເພດທີື່ຈະໃຊ້ໃນການປະເມິນບັນຫາດັົ່ງກຸ່າວໄດ້ແກຸ່: ມີລັກສະນະເປັນ ບັນຫາການວິໄຈແທ້ຈິງ, ມີຄວາມສໍາຄັນ, ມີຄ ນຄຸ່າ, ມີຄວາມຈໍາເປັນເລັົ່ງດຸ່ວນສົມຄວນ ຕ້ອງການວິໄຈ, ຊຸ່ວຍເພີື່ມພູນອົງຄວາມຮູ້ທີື່ມີຢູ່ແລ້ວ, ມີທິດສະດີ, ງານວິໄຈ ແລະ ຄໍາອະທິບາຍ ທີື່ເໝາະສົມຮອງຮັບ ເປັນບັນຫາທີື່ຊຸ່ວຍໃຫ້ໄດ້ຄໍາຕອບທີື່ນໍາໄປສູຸ່ການຕັົ້ງບັນຫາການວິໄຈອ ື່ນໆ ຕ ໍ່ໄປ ແລະ ເປັນໄປໄດ້ທີື່ຈະສະແຫວງຫາຄໍາຕອບດ້ວຍຂະບວນການວິໄຈ. 1.9. ຂັົ້ນຕອນການທົບທວນເອກະສານ ແລະ ງານວິໄຈ ການທົບທວນເອກະສານຈ ື່ງເປັນການສ ກສາແນວຄິດ, ທິດສະດີ ແລະ ງານວິໄຈທີື່ ກຸ່ຽວຂ້ອງກັບປະເດັນບັນຫາທີື່ຕ້ອງການສ ກສາ ເພ ື່ອຈະກວດສອບວຸ່າ: ປະເດັນທີື່ຕົນສົນໃຈນັົ້ນຢູ່ ອຸ່ານ ເອກະສານທີື່ ກຸ່ຽວຂ້ອງ ກັບບັນຫາທີື່ ຕົນສົນໃຈ ໃຫ້ຫ າຍທີື່ ສ ດ ເກັບ ລວບລວມ ຂ ໍ້ມູນ ເບ ົ້ອງຕົົ້ນ ຮຽບຮຽງ ຈັດລໍາດັບ ຄວາມສໍາຄັນ ຂອງບັນຫາ / ເລ ື່ອງທີື່ ກຸ່ຽວຂ້ອງ ຕັົ້ງຊ ື່ເລ ື່ອງ ໃຫ້ສອດຄຸ່ອງ ກັບບັນຫາທີື່ ສົນໃຈ / ເລ ື່ອງທີື່ ສົນໃຈ ຫາຕົວປ່ຽນ ຈາກຊ ື່ເລ ື່ອງ - ຕົວປ່ຽນ ອິດສະຫ ະ - ຕົວປ່ຽນ ຕາມ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 24 ໃນສະພາບໃດ, ແມຸ່ນຫຍັງທີື່ເຮັດໄປແລ້ວ, ເຮັດແນວໃດ ແລະ ຜົນເປັນແນວໃດ. ນັກວິໄຈສຸ່ວນ ຫ າຍຈ ື່ງໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນກັບຂັົ້ນຕອນນີົ້ວຸ່າເປັນຂັົ້ນຕອນໜ ື່ງທີື່ສໍາຄັນໃນການເຮັດການວິໄຈ ຊ ື່ງ ອາດຈະເຮັດໃນ 2 ໄລຍະຄ (William G.Zikmund, 2003): 1. ທົບທວນກຸ່ອນກໍານົດບັນຫາການວິໄຈ ໃນໄລຍະນີົ້ຈະເປັນການສ ກສາຄົົ້ນຄວ້າ ເພ ື່ອ ເບິື່ງຫາບັນຫາການວິໄຈ ຫ ເຮັດໃຫ້ບັນຫາການວິໄຈຊັດເຈນຫ າຍຂ ົ້ນພ້ອມກັບກວດ ສອບວຸ່າ ງານວິໄຈທີື່ຈະເຮັດນັົ້ນມີຜູ້ໃດເຮັດມາກຸ່ອນ ຫ ບ ໍ່. 2. ເປັນການທົບທວນຫ ັງຈາກກໍານົດບັນຫາການວິໄຈແລ້ວ ເພ ື່ອສ ກສາແນວຄິດ ແລະ ທິດສະດີທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງວຸ່າເປັນແນວໃດ, ມີລາຍລະອຽດຫຍັງແດຸ່ ແລະ ສຸ່ວນໃດຂອງທິດ ສະດີ ຫ ແນວຄວາມຄິດທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງທີື່ຈະນໍາມາໃຊ້ໃນງານທີື່ຕົນຈະສ ກສາ ຊ ື່ງເປັນ ການກຽມຕົວໃຫ້ຜູ້ວິໄຈມີຄວາມຮູ້ໃນເລ ື່ອງທີື່ຈະສ ກສາຢ່າງພຽງພ . ການທົບທວນເອກະສານບ ໍ່ພຽງພ ແຕຸ່ຈະໄດ້ຮຽນຮູ້ຈາກແນວຄິດ, ທິດສະດີ, ງານວິໄຈຕຸ່າງໆ ເທົົ່ານັົ້ນ, ແຕຸ່ຍັງຊຸ່ວຍປະຫຍັດເວລາ, ແຮງງານ ແລະ ງົບປະມານ. ດ້ວຍເຫດນີົ້, ກຸ່ອນຈະເລີື່ມເຮັດ ການວິໄຈ ນັກວິໄຈຄວນຈະຄົົ້ນຫາຄໍາຕອບຕ ໍ່ໄປນີົ້(William G.Zikmund, 2003): 1. ການວິໄຈປະເພດໃດທີື່ມີຜູ້ເຮັດແລ້ວໃນປະເດັນນັົ້ນ 2. ຂ ໍ້ຄົນພົບຈາກການສ ກສາຄັົ້ງກຸ່ອນໆ ມີຫຍັງແດຸ່ 3. ຂ ໍ້ສະເໜີແນະທີື່ນັກວິໄຈສະເໜີໄວ້ໃນການວິໄຈຄັົ້ງຕ ໍ່ໄປຄ ຫຍັງ 4. ມີປະເດັນໃດແດຸ່ທີື່ຍັງບ ໍ່ໄດ້ສ ກສາ 5. ປະເດັນທີື່ນັກວິໄຈສົນໃຈຈະຊຸ່ວຍເພີື່ມອົງຄວາມຮູ້ໃນສາຂານັົ້ນໆ ແນວໃດ 6. ການສ ກສາທີື່ຜຸ່ານມາໃຊ້ວິທີສ ກສາແນວໃດ ຄໍາຕອບທີື່ໄດ້ຈາກຄໍາຖາມດັົ່ງກຸ່າວ ຈະຊຸ່ວຍໃນການກໍານົດບັນຫາການວິໄຈ ຫ ຕັົ້ງສົມມ ດ ຖານໄດ້ຊັດເຈນຫ າຍຂ ົ້ນ. ນອກຈາກນີົ້, ການທົບທວນເອກະສານຍັງນໍາໄປໃຊ້ໃນຂັົ້ນຕອນອ ື່ນ ຂອງການວິໄຈດ້ວຍເຊັົ່ນ: ການອອກແບບການວິໄຈ ແລະ ການຂຽນລາຍງານການວິໄຈໃນສຸ່ວນ ຂອງການອະທິບາຍ. 1. ຂັົ້ນຕອນການຕັົ້ງວັດຖຸປະສົງ ການຂຽນວັດຖຸປະສົງຂອງການວິໄຈເປັນການບອກເປ ົ້າໝາຍ ຫ ຈ ດມ ຸ່ງໝາຍທີື່ນັກ ວິໄຈຕ້ອງການຄົົ້ນຄວ້າຫາຂ ແທ້ຈິງ ມີລັກສະນະໃກ້ຄຽງກັບບັນຫາວິໄຈ ແຕຸ່ບ ໍ່ໄດ້ຄ້າຍຄ ກັນ ເພາະນັກວິໄຈສຸ່ວນໃຫຍຸ່ນິຍົມຂຽນວັດຖຸປະສົງເປັນເປ ົ້າໝາຍລວມ ສິື່ງທີື່ຄວນລະວັງໃນການ ຂຽນວັດຖຸປະສົງຂອງການວິໄຈຄ : ຕ້ອງຂຽນສິື່ງທີື່ເປັນເປ ົ້າໝາຍ ບ ໍ່ແມຸ່ນສິື່ງທີື່ເປັນວິທີ ການດໍາເນິນການວິໄຈ. ການຂຽນຕ້ອງໃຊ້ພາສາທີື່ງຸ່າຍ, ສັົ້ນ, ກະທັດຮັດ ການຂຽນວັດຖຸ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 25 ປະສົງການວິໄຈຈ ື່ງຄວນຂຽນໃນຮູບແບບປະໂຫຍກບອກເລົົ່າ ໂດຍຂ ົ້ນຕົົ້ນປະໂຫຍກດ້ວຍຄໍາ ວຸ່າ: “ເພ ື່ອ” ແລ້ວຕາມດ້ວຍຄໍາທີື່ສະແດງພ ດຕິກໍາໃນການສະແຫວງຫາຄໍາຕອບ ແລະ ເນ ົ້ອຫາ ຫ ັກທີື່ຕ້ອງການສ ກສາເຊັົ່ນ: ສໍາຫ ວດ, ປະເມິນ, ຄົົ້ນຄວ້າ, ຈໍາແນກ, ວິເຄາະ, ທົດລອງ ເປັນຕົົ້ນ. 2. ຂັົ້ນຕອນການຕັົ້ງສົມມ ດຖານ ເມ ື່ອທົບທວນເອກະສານທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງຈົນເຫັນແນວທາງວຸ່າ ປະເດັນທີື່ສົນໃຈສ ກສານັົ້ນ ຈະມີຜົນອອກມາເປັນແນວໃດ ຈ ື່ງຂຽນສົມມ ດຖານ, ສົມມ ດຖານເປັນການຄາດເດົາ ຫ ທໍາ ນາຍຄໍາຕອບຂອງບັນຫາການວິໄຈ ຊ ື່ງອາໄສເຫດຜົນຈາກທິດສະດີ, ແນວຄິດ, ງານວິໄຈທີື່ ກຸ່ຽວຂ້ອງນັົ້ນເອງ ໂດຍຂຽນໃນລັກສະນະຄວາມສໍາພັນລະຫວຸ່າງຕົວປ່ຽນຕັົ້ງແຕຸ່ສອງຕົວຂ ົ້ນ ໄປ ເພ ື່ອເປັນແນວທາງໃນການກວດສອບໄດ້ດ້ວຍຂ ໍ້ມູນແບບໃຫ້ປະຈັກ, ສໍາລັບການວິໄຈ ແບບຄ ນນະພາບ ຜູ້ວິໄຈອາດຈະຕັົ້ງ ຫ ບ ໍ່ຕັົ້ງສົມມ ດຖານການວິໄຈໄວ້ກຸ່ອນກ ໍ່ໄດ້ ແລະ ມັກ ຈະຂຽນໃນແບບບັນລະຍາຍ, ທັງນີົ້ການຂຽນສົມມ ດຖານຈະຂຽນເພ ື່ອກໍານົດແນວທາງ ແລະ ເປ ົ້າໝາຍຂອງການສ ກສາ ແຕຸ່ພ້ອມຈະປັບປ່ຽນເມ ື່ອເກັບຂ ໍ້ມູນໄປບາງສຸ່ວນແລ້ວ, ໃນສຸ່ວນ ຂ ໍ້ສະເໜີແນະໃນການຕັົ້ງສົມມ ດຖານທີື່ດີ ຊ ື່ງຈະເອ ົ້ອໃຫ້ເຮັດການວິໄຈໄດ້ຢ່າງດີ ຈະມີ ແນວທາງທີື່ສາມາດສະທ້ອນເຖິງແນວຄິດທີື່ຊັດເຈນບ ໍ່ຄ ມເຄ ອ ແນວຄວາມຄິດໃນການວິໄຈ ກ ໍ່ຕ້ອງກໍານົດໃຫ້ຊັດເຈນ ໃຫ້ຄວາມໝາຍໃນທາງປະຕິບັດໄດ້ເປັນຢ່າງດີ, ການຕັົ້ງສົມມ ດ ຖານກ ໍ່ຈະຊັດເຈນຕາມໄປດ້ວຍ ເພາະຖ້າຫາກຕັົ້ງສົມມ ດຖານໄວ້ກວ້າງອາດບ ໍ່ສາມາດພິສູດ ຫ ທົດສອບໄດ້. ຄວນຄໍານ ື່ງເຖິງເຕັກນິກ ແລະ ຄວາມກ້າວໜ້າຂອງສາດໃນສາຂານັົ້ນໆ ດ້ວຍ ເພາະຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງແນຸ່ໃຈວຸ່າ: ສົມມ ດຖານທີື່ຕົນຕັົ້ງຂ ົ້ນນັົ້ນຈະຕ້ອງພິສູດ ຫ ທົດລອງ ໄດ້. 3. ການອອກແບບການວິໄຈ ການອອກແບບການວິໄຈ ເປັນການກໍານົດແຜນງານ, ວິທີການດໍາເນິນງານເພ ື່ອຕອບ ບັນຫາການວິໄຈເມ ື່ອພິຈາລະນາການອອກແບບໃນດ້ານປະສິດທີຜົນແລ້ວ, ການອອກແບບ ການວິໄຈແບບປະລິມານນັົ້ນ ມ ຸ່ງທີື່ຈະໃຫ້ໄດ້ຂ ໍ້ຄົົ້ນພົບທີື່ກົງກັບວັດຖຸປະສົງຂອງການວິໄຈທີື່ ມີການກວດສອບພາຍໃນ ແລະ ມີການກວດສອບພາຍນອກ ຊ ື່ງມີລາຍລະອຽດດັົ່ງນີົ້ (William G.Zikmund, 2003): a. ການກວດສອບພາຍໃນ (Internal Validity) ການວິໄຈຈະມີການກວດສອບພາຍໃນສູງ ເມ ື່ອຄວາມແຕກຕຸ່າງ ຫ ຄວາມຜັນປ່ຽນ (Variance) ທີື່ເກີດຂ ົ້ນກັບຕົວປ່ຽນຕາມ (Dependent Variable) ເປັນຜົນເນ ື່ອງມາ ຈາກຕົວປ່ຽນອິດສະຫ ະ (Independent Variable) ຂອງການວິໄຈເທົົ່ານັົ້ນ ຊ ື່ງສາມາດ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 26 ເວົົ້າໄດ້ອີກຢ່າງໜ ື່ງຄ ຜູ້ວິໄຈສາມາດວັດຄຸ່າຕົວປ່ຽນອິດສະຫ ະ ແລະ ຕົວປ່ຽນຕາມໄດ້ ໂດຍມີຄວາມຄາດເຄ ື່ອນຕໍໍ່າ ຕະຫ ອດຈົນສາມາດຄວບຄ ມຕົວປ່ຽນຕາມໄວ້ນັົ້ນໄດ້. ການ ອອກແບບການວິໄຈທີື່ໃຫ້ການກວດສອບພາຍໃນສູງນັົ້ນ ຜູ້ວິໄຈສາມາດອອກແບບວັດ ເພ ື່ອວັດຕົວປ່ຽນ ແລະ ຄວບຄ ມຕົວປ່ຽນໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມ ຕະຫ ອດຈົນຕ້ອງສາມາດ ອອກແບບການໃຊ້ສະຖິຕິ ເພ ື່ອເລ ອກໃຊ້ສະຖິຕິແບບບັນລະຍາຍ ແລະ ວິທີວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ ຂອງກ ຸ່ມຕົວຢ່າງໄດ້ຢ່າງຖ ກຕ້ອງ. ການອອກແບບວັດ (Measurement Design) ປະກອບດ້ວຍ: ການກໍານົດຮູບແບບ ແລະ ວິທີການວັດຄຸ່າ ຕົວປ່ຽນອິດສະຫ ະ ແລະ ຕົວປ່ຽນຕາມ ລະບ ໂຄງສ້າງ ແລະ ຄວາມໝາຍຂອງ ຕົວປ່ຽນ ການສ້າງຂະ ໜາດ ແລະ ເຄ ື່ອງມ ວັດ ຄຸ່າຕົວປ່ຽນ ການກວດ ສອບຄ ນ ນະພາບຂອງ ເຄ ື່ອງມ ວິທີການເກັບ ລວບລວມຂ ໍ້ ມູນ ສໍາລັບການອອກແບບການໃຊ້ສະຖິຕິດໍາເນິນການດັົ່ງນີົ້: ການເລ ອກໃຊ້ສະຖິຕິແບບບັນລະຍາຍທີື່ເໝາະ ສົມກັບຂະໜາດການວັດ ແລະ ວັດຖຸປະສົງ ຂອງການວິໄຈ ການວິເຄາະ ແລະ ບັນລະຍາຍຂ ໍ້ມູນກ ຸ່ມ ຕົວຢ່າງທີື່ຖ ກຕ້ອງ b. ການກວດສອບພາຍນອກ (External Validity) ການວິໄຈຈະມີການກວດສອບພາຍນອກສູງ ເມ ື່ອຜົນການວິໄຈຈາກກ ຸ່ມຕົວຢ່າງ ສາມາດສະຫ ຸບອ້າງອິງ (Inference) ໄປທີື່ປະຊາກອນເປ ົ້າໝາຍທີື່ຖ ກຕ້ອງ ຫ ສາມາດນໍາ ຜົນການວິໄຈໄປສະຫ ຸບໃຊ້ (Generalize) ໃນສະຖານະການອ ື່ນທີື່ຄ້າຍຄ ກັນໄປຢ່າງ ຖ ກຕ້ອງ ຊ ື່ງຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງສາມາດສ ຸ່ມຕົວຢ່າງ ທີື່ເປັນຕົວແທນປະຊາກອນເປ ົ້າໝາຍທີື່ ຕ້ອງການສະຫ ຸບໄປອ້າງອິງເຖິງ ແລະ ຈະຕ້ອງສາມາດອອກແບບການໃຊ້ສະຖິຕິເພ ື່ອ ເລ ອກໃຊ້ສະຖິຕິແບບອ້າງອິງ ຈາກຄຸ່າສະຖິຕິຂອງກ ຸ່ມຕົວຢ່າງ ໄປເຖິງຄຸ່າພາລາມິເຕີຂອງ ປະຊາກອນໄດ້ຢ່າງຖ ກຕ້ອງ. ການກວດສອບພາຍໃນ ເປັນຄ ນສົມບັດພ ົ້ນຖານ, ສຸ່ວນການກວດສອບພາຍນອກ ມີຄສາມສໍາຄັນໃນການວິໄຈຈະມີການກວດສອບພາຍນອກສູງ ເມ ື່ອການວິໄຈນັົ້ນ ປະກອບດ້ວຍການກວດສອບພາຍໃນ ຕະຫ ອດຈົນຜູ້ວິໄຈສາມາດອອກແບບການສ ຸ່ມ ຕົວຢ່າງ (Sampling Design) ເພ ື່ອໃຫ້ໄດ້ກ ຸ່ມຕົວຢ່າງທີື່ເປັນຕົວແທນຂອງປະຊາກອນ ເປ ົ້າໝາຍ ໂດຍການຈັດເຮັດການສ ຸ່ມ (Random Selection) ແລະ ຈະຕ້ອງສາມາດ ອອກແບບການໃຊ້ສະຖິຕິ ເພ ື່ອເລ ອກໃຊ້ສະຖິຕິສະຫ ຸບອ້າງອິງໃນການວິເຄາະ ແລະ ແປ ຄວາມໝາຍໄດ້ຢ່າງຖ ກຕ້ອງ.

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 27 ການອອກແບບການສ ຸ່ມຕົວຢ່າງ (Sampling Design) ປະກອບດ້ວຍຫ ັກການ ທາງປະຕິບັດ ຄໍານ ື່ງເຖິງຊັບພະຍາກອນທີື່ມີຢູ່, ຂະໜາດທີື່ເໝາະສົມ, ເປັນຂະໜາດພ ດີ (ບ ນລຽງ ຂ ຈ ສີລະປະ, 2549). ຮູບທີ 4: ການອອກແບບການເລ ອກຕົວຢ່າງບັງເອີນ ການກໍານົດຮູບແບບ ແລະ ວິທີການສ ຸ່ມຕົວຢ່າງ ຈັດເຮັດເຂດການສ ຸ່ມ ຕົວຢ່າງທີື່ສົມບູນ ເລ ອກວິທີສ ຸ່ມ ການກໍານົດຂະໜາດ ກ ຸ່ມຕົວຢ່າງທີື່ເໝາະ ສົມ ຊະນິດຂອງພາລາມິເຕີ ທີື່ຕ້ອງການທົດສອບ ຫ ປະມານຄຸ່າ ຂະໜາດປະຊາກອນ, ຄວາມຜັນປ່ຽນ, ຄວາມ ຄາດເຄ ື່ອນ, ລະດັບຄວາມ ໝັົ້ນໃຈ ການອອກ ແບບການ ໃຊ້ສະຖິຕິ ການເລ ອກໃຊ້ສະຖິຕິແບບ ສະຫ ຸບອ້າງອິງ ທີື່ເໝາະສົມກັບ ຂ ໍ້ຕົກລົງ ແລະ ວັດຖຸປະສົງ ຂອງການວິໄຈ ການວິເຄາະ ແລະ ແປ ຄວາມໝາຍການທົດ ສອບສົມມ ດຖານ ຫ ການປະມານຄຸ່າພາລາມິເຕີ ໄດ້ຢ່າງຖ ກຕ້ອງ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 28 ການອອກແບບການວິໄຈດັົ່ງກຸ່າວເປັນວິທີທີື່ໃຊ້ກັບການວິໄຈແບບປະລິມານ ຊ ື່ງຈະ ອອກແບບກການວິໄຈທີື່ຈະເລີື່ມສ ກສາ, ໃນຂະນະທີື່ການວິໄຈແບບຄ ນນະພາບໃນ ລະຫວຸ່າງດໍາເນິນງານ ໂດຍເນັົ້ນເງ ື່ອນໄຂທີື່ສ ກສາ. 4. ການເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນ ໃນການເກັບຂ ໍ້ມູນ ສິື່ງທີື່ຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງຄໍານ ື່ງເຖິງໄດ້ແກຸ່ລັກສະນະຂອງຂ ໍ້ມູນ ຊ ື່ງອາດ ແບຸ່ງເປັນຂ ໍ້ມູນແບບປະລິມານ ແລະ ຂ ໍ້ມູນແບບຄ ນນະພາບ, ທັງນີົ້ຂ ໍ້ມູນທີື່ຕ້ອງການຈະເປັນ ຂ ໍ້ມູນແບບປະລິມານ ຫ ຂ ໍ້ມູນແບບຄ ນນະພາບ ຫ ເປັນທັງຂ ໍ້ມູນແບບປະລິມານ ຫ ຂ ໍ້ມູນ ແບບຄ ນນະພາບ ຂ ົ້ນຢູ່ກັບບັນຫາການວິໄຈອີກດ້ວຍ. ຄວາມແຕກຕຸ່າງຂອງຂ ໍ້ມູນແບບ ປະລິມານ ແລະ ຂ ໍ້ມູນແບບຄ ນນະພາບຄ : ຂ ໍ້ມູນແບບປະລິມານເປັນຂ ໍ້ມູນທີື່ເປັນຕົວເລກທີື່ ສາມາດນໍາໄປໃຊ້ໃນການວິເຄາະທາງສະຖິຕິໄດ້, ໃນຂະນະທີື່ຂ ໍ້ມູນແບບຄ ນນະພາບເປັນຂ ໍ້ ມູນທີື່ເປັນຂ ໍ້ຄວາມ, ຕົວເລກ ຫ ພາບຕຸ່າງໆ ທີື່ຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງນໍາໄປຕີຄວາມເພ ື່ອນໍາໄປສູຸ່ ຄວາມເຂົົ້າໃຈຕ ໍ່ໄປ. ວິທີການໃນການເກັບຂ ໍ້ມູນແບບປະລິມານຈະໃຊ້ແບບສອບຖາມ ການສໍາພາດເປັນ ຫ ັກໂດຍໃຊ້ແບບສອບຖາມ, ແບບສໍາພາດແບບມີໂຄງສ້າງສຸ່ວນການເກັບລວບລວມຂ ໍ້ ມູນ. ແບບຄ ນນະພາບໃຊ້ວິທີການທີື່ບ ໍ່ກໍານົດໂຄງສ້າງຕາຍຕົວ ໂດຍໃຊ້ຕົວນັກວິໄຈເປັນ ເຄ ື່ອງມ ທີື່ສໍາຄັນໃນການເກັບຂ ໍ້ມູນ ແລະ ມັກໃຊ້ການສັງເກດຢ່າງມີສຸ່ວນຮຸ່ວມ ແລະ ການ ສໍາພາດແບບບ ໍ່ກໍານົດໂຄງສ້າງໄວ້ແນຸ່ນອນເປັນຫ ັກ ແລະ ເນັົ້ນວິທີການເຂົົ້າເຖິງຂ ໍ້ມູນຄ ກ ການທີື່ຜູ້ວິໄຈເຮັດຕົວເອງໃຫ້ເປັນສຸ່ວນໜ ື່ງຂອງພ ົ້ນທີື່ ເນ ື່ອງຈາກຂ ໍ້ມູນເປັນອົງປະກອບທີື່ ສໍາຄັນຂອງການວິໄຈ. ການກຽມການເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນຈ ື່ງເປັນເລ ື່ອງທີື່ຈໍາເປັນ ເພາະ ອາດສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ຄ ນນະພາບຂອງຂ ໍ້ມູນ ຊ ື່ງການກຽມການອາດຈະເຮັດໄດ້ດັົ່ງນີົ້: ຮູບທີ 5: ການກຽມການເກັບຂ ໍ້ມູນ ຕິດຕ ໍ່ ເຮັດຄວາມເຂົົ້າໃຈ ແລະ ຂ ຄວາມຮຸ່ວມມ ຈາກ ກ ຸ່ມຕົວຢ່າງ ມີແຜນຮອງຮັບໃນກ ລະນີ ບ ໍ່ພົບຕົວຢ່າງ ຫ ບ ໍ່ໄດ້ຮັບ ຄວາມຊຸ່ວຍເຫ ອ ໃຊ້ເວລາ ແລະ ອົດທົນ ບ ໍ່ ເລັົ່ງເກັບຂ ໍ້ມູນຢ່າງຮີບດຸ່ວນ ຄວບຄ ມດ້ານເວລາ, ແນວທາງການເຮັດວຽກ, ການແກ້ບັນຫາໃນການ ລວບລວມຂ ໍ້ມູນໃຫ້ເປັນ ມາດຕະຖານດຽວກັນ ຝຶກຝ ນການໃຊ້ເຄ ື່ ງມ ແລະ ຝຶກອົບຮົມຜູ້ຊຸ່ວຍ ນັກວິໄຈ (ຖ້າມີ) ການກຽມຕົວ ການເກັບ ລວບລວມຂ ໍ້ມູນ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 29 5. ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນເປັນການນໍາເອົາຂ ໍ້ມູນມາຈາຍແຍກ ປະສົມປະສານເພ ື່ອມຫ້ເກີດເປັນ ແນວຄວາມຄິດ ແລະ ນໍາແນວຄິດເຫ ົົ່ານັົ້ນມາຈາຍແຍກ ປະສົມປະສານປະກອບກັນເພ ື່ອໃຫ້ ໄດ້ມາ ຊ ື່ງຄວາມສໍາພັນທີື່ໃຊ້ອະທິບາຍ ແລະ ຕອບບັນຫາການວິໄຈ. a. ແນວທາງການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນແບບປະລິມານ ຜູ້ວິໄຈຕ້ອງເລ ອກວິທີການ ແລະ ສະຖິຕິທີື່ໃຊ້ໃນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນໃຫ້ເໝາະສົມ ແຕຸ່ເນ ື່ອງຈາກວິທີການ ແລະ ສະຖິຕິທີື່ໃຊ້ໃນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນມີຫ ວງຫ າຍ ຜູ້ວິໄຈຈ ື່ງ ຕ້ອງເລ ອກວິທີການ ແລະ ສະຖິຕິໃຫ້ເໝາະກັບປະເພດຂອງຕົວປ່ຽນ, ຈ ດມ ຸ່ງໝາຍຂອງ ການວິເຄາະ ແລະ ຈ ດມ ຸ່ງ ໝາຍຂອງການວິໄຈ ຊ ື່ງຕ້ອງວິເຄາະສົມມ ດຖານ ແລະ ບັນຫາ ການວິໄຈວຸ່າ: ຕ້ອງເຮັດຄວາມເຂົົ້າໃຈກົດເກນ, ແມຸ່ນຫຍັງສົມມ ດຖານ ແລະ ບັນຫາ ການວິໄຈທີື່ມີລັກສະນະແຕກຕຸ່າງກັນ ເຊັົ່ນ: ເປັນສົມມ ດຖານກຸ່ຽວກັບແບບແຜນ, ຂະໜ າດ, ອົງປະກອບ, ລໍາດັບ, ຂັົ້ນຕອນ, ຄວາມສໍາພັນ, ການປຽບທຽບ ຫ ຄວາມເປັນເຫດ ເປັນຜົນ ແລະ ອ ື່ນໆ ແຕຸ່ລະລັກສະນະຕ້ອງການວິທີ ແລະ ສະຖິຕິທີື່ໃຊ້ແຕກຕຸ່າງກັນ. ນັກ ວິໄຈຕ້ອງເຂົົ້າໃຈ ເລ ອກໃຫ້ສອດຄຸ່ອງ ແລະ ເໝາະສົມກັບສົມມ ດຖານ ແລະ ບັນຫາການ ວິໄຈຂອງຕົນ ຈໍານວນຕົວປ່ຽນທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ວິທີການ ແລະ ສະຖິຕິທີື່ຈະໃຊ້ກັບສົມມ ດ ຖານທີື່ມີຕົວປ່ຽນດຽວ, ສອງຕົວປ່ຽນ ຫ ຫ າຍກວຸ່າສອງຕົວປ່ຽນຈະແຕກຕຸ່າງກັນໄປ. ນອກຈາກນີົ້, ລະດັບການວັດແຕຸ່ລະຕົວປ່ຽນ ງານວິໄຈຫ າຍອັນທີື່ກໍານົດສົມມ ດ ຖານ ແລະ ຈໍານວນຕົວປ່ຽນໃນການວິໄຈຄ ກັນກ ໍ່ບ ໍ່ສາມາດໃຊ້ວິທີການ ແລະ ສະຖິຕິດຽວ ກັນໄດ້ສະເໝີໄປ ຕ້ອງພິຈາລະນາລະດັບການວັດຂອງຕົວປ່ຽນມາກຸ່ຽວຂ້ອງກັນດ້ວຍ ຕົວ ປ່ຽນທີື່ມີການວັດເປັນລະດັບຕຸ່າງໆ ໄດ້ແກຸ່: ນາມບັດ, ການຈັດອັນດັບ ຊຸ່ວງເວລາ ຫ ອັດຕາສຸ່ວນ ຕ້ອງເລ ອກໃຊ້ສະຖິຕິ ແລະ ວິທີວິເຄາະທີື່ແຕກຕຸ່າງກັນ. ໃນການເລ ອກໃຊ້ວິທີການ ແລະ ສະຖິຕິໃນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນຢ່າງຖ ກຕ້ອງນັົ້ນ ນັກ ວິໄຈຈໍາເປັນຕ້ອງສ ກສາເຮັດຄວາມເຂົົ້າໃຈຂ ໍ້ຕົກລົງເບ ົ້ອງຕົົ້ນຂອງສະຖິຕິນັົ້ນ, ນັກວິໄຈ ມ ໃໝຸ່ມັກຈະເຂົົ້າ ໃຈວຸ່າການໃຊ້ສະຖິຕິທີື່ເລິກເຊ ົ້ງເປັນການສະແດງເຖິງຄ ນນະພາບຂອງ ການວິໄຈ ຊ ື່ງເປັນຄວາມເຂົົ້າໃຈຜິດ. ການເລ ອກໃຊ້ສະຖິຕິທີື່ເລິກເຊ ົ້ງໂດຍບ ໍ່ເຂົົ້າໃຈເຖິງ ຂ ໍ້ຕົກລົງເບ ົ້ອງຕົົ້ນຂອງສະຖິຕິດັົ່ງກຸ່າວ ແລະ ການທີື່ນັກວິໄຈມີຂ ໍ້ມູນທີື່ບ ໍ່ເປັນໄປຕາມຂ ໍ້ ຕົກລົງດັົ່ງກຸ່າວເປັນຄວາມຜິດພາດທີື່ເກີດຂ ົ້ນໃຫ້ພົບເຫັນຢູ່ສະເໝີ, ການເລ ອກສະຖິຕິທີື່ ສູງເກິນໄປຈ ື່ງເປັນເລ ື່ອງທີື່ບ ໍ່ຖ ກຕ້ອງເຊັົ່ນດຽວກັບການເລ ອກສະຖິຕິທີື່ຍາກເກິນໄປ ກ ໍ່ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ລາຍລະອຽດຂອງຂ ໍ້ມູນສູນຫາຍໄປໄດ້ຄ ກັນ. ວິທີການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນທີື່ເໝ າະສົມທີື່ສ ດຈ ື່ງຂ ົ້ນຢູ່ກັບຄວາມເຂົົ້າໃຈຂອງນັກວິໄຈກຸ່ຽວກັບບັນຫາ ແລະ ສົມມ ດຖານ ການວິໄຈ, ຈໍານວນຕົວປ່ຽນ, ລະດັບການວັດຂອງຕົວປ່ຽນ ແລະ ຄວາມເຂົົ້າໃຈຂອງນັກ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 30 ວິໄຈກຸ່ຽວກັບຂ ໍ້ຕົກລົງ, ວິທີການ ແລະ ສະຖິຕິທີື່ໃຊ້ໃນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນ (ບ ນລຽງ ຂ ຈ ສີ ລະປະ, 2549). ຕົວຢ່າງຂອງສະຖິຕິທີື່ອາດໃຊ້ກັບບັນຫາການວິໄຈລັກສະນະຕຸ່າງໆ ມີດັົ່ງນີົ້: ຮູບທີ 6: ຕົວຢ່າງຂອງສະຖິຕິທີື່ອາດຈະໃຊ້ກັບບັນຫາການວິໄຈລັກສະນະຕຸ່າງໆ ກັນ. b. ແນວທາງການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນແບບຄ ນນະພາບ ຫ ັງຈາກເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນແລ້ວ ຜູ້ວິໄຈຕ້ອງນໍາຂ ໍ້ມູນມາແຍກປະເພດ ຈັດໝວດ ໝູຸ່ເພ ື່ອໃຫ້ງຸ່າຍຕ ໍ່ການວິເຄາະ ຂັົ້ນຕອນການວິເຄາະມີ 2 ແບບຄ (ບ ນລຽງ ຂ ຈ ສີລະປະ, 2549): ສະຖິຕິສໍາລັບວິເຄາະຕົວ ປ່ຽນສອງຕົວປ່ຽນ Chi-Square, T-test, ANOVA ຫ F-test, Pearson Product Moment Correlation ຫ Regression ສະຖິຕິສໍາລັບວິເຄາະຕົວປ່ຽນ ຫ າຍກວຸ່າສອງຕົວປ່ຽນຂ ົ້ນໄປ Multiple Correlation, Partial Correlation, Multiple Regression Analysis, Multiple Classification Analysis, ANCOVA ຫ Factor Analysis ສະຖິຕິສໍາລັບວິເຄາະຕົວປ່ຽນດຽວ ເບີເຊັນ, ຄຸ່າສະເລຸ່ຍ, ຄຸ່າຜັນປ່ຽນມາດຕະຖານ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 31 1. ວິເຄາະຂ ໍ້ມູນເບ ົ້ອງຕົົ້ນໂດຍເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນ ແລະ ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນຈະເຮັດ ໄປພ້ອມໆ ກັນ ເວົົ້າຄ : ໃນແຕຸ່ລະວັນຫ ັງຈາກເກັບຂ ໍ້ມູນສໍາເລັດແລ້ວ ຜູ້ວິໄຈຈະ ຂຽນບັນທ ກຢ່າງລະອຽດ ພ້ອມກັບຈັດໝວດໝູຸ່ ແລະ ວິເຄາະຂ ໍ້ມູນໄປດ້ວຍ ຊ ື່ງ ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນເບ ົ້ອງຕົົ້ນ. ໃນລັກສະນະນີົ້ ຜູ້ວິໄຈ ຫ ຕົວປ່ຽນ, ຂັົ້ນຕອນ ຫ ຂະບວນການ ຫ ແບບແຜນ, ພ ດຕິກໍາ ແລະ ປະເດັນຫ ັກໆ ໃນຫົວຂ ໍ້ທີື່ກໍາລັງສ ກສາ ຢູ່ ຊ ື່ງຜູ້ວິໄຈອາດຈະຄາດໝາຍ ຫ ບ ໍ່ໄດ້ຄາດໝາຍມາກຸ່ອນ. ດັົ່ງນັົ້ນ, ການວິເຄາະ ໃນຂັົ້ນສ ດທ້າຍກຸ່ອນການຂຽນລາຍງານຄ ການຈັດລະບົບ ລວມທັງການຂະຫຍາຍ ຄວາມເບ ົ້ອງຕົົ້ນທີື່ຜູ້ວິໄຈເຮັດໄວ້ກຸ່ອນແລ້ວ. 2. ວິເຄາະຂ ໍ້ມູນຫ ັງຈາກເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນສໍາເລັດຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ຜູ້ວິໄຈເລີື່ມທົບ ທວນ, ແຍກປະເພດ, ຈັດໝວດໝູຸ່ຂ ໍ້ມູນ ແລ້ວຈ ື່ງຕາມດ້ວຍການວິເຄາະ ຊ ື່ງເຮັດ ໄດ້ຍາກກວຸ່າການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນເບ ົ້ອງຕົົ້ນ ເນ ື່ອງຈາກອາດຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ວິໄຈສັບສົນ ເພາະບາງຄັົ້ງຂ ໍ້ມູນບາງສຸ່ວນທີື່ສໍາຄັນຂາດຫາຍໄປ ຫ ການລວບລວມຂ ໍ້ມູນໃຫ້ສໍາ ເລັດກຸ່ອນຈ ື່ງຈັດໝວດໝູຸ່ນັົ້ນ ເຮັດໃຫ້ຜູ້ວິໄຈບ ໍ່ຮູ້ວຸ່າຂ ໍ້ມູນເຫ ົົ່ານັົ້ນບອກຄວາມໃນ ວຸ່າແນວໃດ, ຕອບຄໍາຖາມທີື່ຜູ້ວິໄຈຕຸ່ອງການຮູ້ໄດ້ທັງໝົດ ຫ ບ ໍ່ ແລະ ຈະມີປັດໄຈ ຕົວໃດເຂົົ້າມາກຸ່ຽວຂ້ອງອີກດ້ວຍ. ດັົ່ງນັົ້ນ, ຜູ້ວິໄຈທີື່ເລ ອກປະຕິບັດໃນຮູບແບບນີົ້ ຈະໃຊ້ເວລາດົນໃນການວິເຄາະ ແລະ ຂຽນລາຍງານ. ແນວໃດກ ໍ່ຕາມ ການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນເບ ົ້ອງຕົົ້ນເຮັດໃຫ້ເຫັນວຸ່າມີຂ ໍ້ມູນສຸ່ວນໃດແດຸ່ ທີື່ຈໍາເປັນຕ້ອງເກັບເພີື່ມເຕີມ ການວາງແຜນການວິເຄາະຂ ໍ້ມູນລວມທັງການວາງເຄົົ້າ ໂຄງການຂຽນລາຍງານຈ ື່ງເຮັດໄດ້ງຸ່າຍ ແລະ ວຸ່ອງໄວເຮັດໃຫ້ປະຫຍັດເວລາ ແລະ ງົບປະມານຫ າຍກວຸ່າແບບທີື່ສອງ. 6. ການຈັດເຮັດ ແລະ ນໍາສະເໜີລາຍງານການວິໄຈ ລາຍງານການວິໄຈ ເປັນເອກະສານລາຍງານທີື່ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບສອງ ສຸ່ວນຫ ັກໆ ຄ : ພາກ ສຸ່ວນທໍາອິດ ເປັນໂຄຸ່ງຮຸ່າງການວິໄຈ ທີື່ຜູ້ວິໄຈໄດ້ຈັດເຮັດກຸ່ອນທີື່ຈະ ເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນ ແລະ ສຸ່ວນທີື່ສອງ ເປັນສຸ່ວນທີື່ສະເໜີຜົນງານການວິໄຈ ແລະ ການ ສະຫ ຸບອະທິບາຍຜົນ ຊ ື່ງຈັດເຮັດເມ ື່ອດໍາເນິນການເກັບລວບລວມຂ ໍ້ມູນຮຽບຮ້ອບແລ້ວ ທັງນີົ້ ຖ້າພິຈາລະນາຈາກເນ ົ້ອໃນທີື່ແບຸ່ງເປັນບົດໃນລາຍງານການວິໄຈທີື່ພົບໂດຍທົົ່ວໄປຈະມີຢູ່ 5 ບົດນັົ້ນ, ສາມບົດທໍາອິດເປັນໂຄງຮຸ່າງການວິໄຈຄ : ບົດນໍາ, ການທົບທວນເອກະສານທີື່ ກຸ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ວິທີການດໍາເນິນການວິໄຈ, ສຸ່ວນບົດທີສີື່ ແລະ ຫ້າ ເປັນຜົນການວິໄຈ ແລະ ສະຫ ຸບອະທິບາຍຜົນ.

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 32 ບົດທີ 4 ແນວທາງການຂຽນບົດນໍາ ການຂຽນບົດນໍາຂອງການວິໄຈ ເປັນການນໍາສະເໜີ ຫ ລັມພະບົດສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງ ຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ຄວາມຈໍາເປັນທີື່ຈະຕ້ອງເຮັດການວິໄຈ ຫ ເຫດຜົນທີື່ສົມຄວນຕ້ອງມີການ ສ ກສາ ໂດຍພະຍາຍາມກໍານົດບັນຫາໃຫ້ຊັດເຈນ ລວມທັງກການຊີົ້ແຈງຈ ດປະສົງ, ຂອບເຂດ ການສ ກສາທັງໃນດ້ານປະຊາກອນ, ເນ ົ້ອຫາການສ ກສາ, ປະໂຫຍດທີື່ຄາດວຸ່າຈະໄດ້ຮັບຈາກການ ວິໄຈ ແລະ ນິຍາມສັບປະຕິບັດການ, ໂດຍຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງເຮັດການທົບທວນເອກະສານທີື່ ກຸ່ຽວຂ້ອງ, ກວດສອບສະຖິຕິ, ສອບຖາມຄວາມຄິດເຫັນຈາກບ ກຄົນທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ສະແຫວງຫາເຫດຜົນທີື່ນຸ່າຈະເປັນໄປໄດ້ ຈາກທິດສະດີ ແລະ ສາຂາທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ໂດຍຂຽນຊັກ ຊວນຈູງໃຈໃຫ້ຜູ້ອຸ່ານຄ້ອຍຕາມເຫັນດ້ວຍວຸ່າເປັນຫຍັງຕ້ອງເຮັດການວິໄຈເລ ື່ອງນີົ້. 4.1. ແນວທາງການຂຽນຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ທີື່ມາຂອງບັນຫາການວິໄຈ ຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ທີື່ມາຂອງບັນຫາເປັນການເລີື່ມນໍາສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ຄວາມຈໍາເປັນທີື່ຕ້ອງເຮັດການວິໄຈ ຫ ເຫດຜົນສົມຄວນທີື່ຕ້ອງມີການສ ກສາເລ ື່ອງນີົ້ ໂດຍ ພະຍາຍາມກໍານົດບັນຫາໃຫ້ຊັດເຈນທາງໃນດ້ານບັນຫາ ຫ ດ້ານອ ື່ນໆ ໃຫ້ເຂົົ້າເຖິງຂ ໍ້ແທ້ຈິງຂອງ ບັນຫາທີື່ແທ້ຈິງ ໂດຍຂຽນຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ບັນຫາຈາກມູນກວ້າງຫາມູນແຄບ. ລໍາດັບທໍາອິດ ຄວນຂຽນອະທິບາຍຄວາມເປັນມາຂອງບັນຫາ, ຂ ໍ້ດີ-ຂ ໍ້ເສຍ ຫ ຂ ໍ້ໂຕ້ແຍ້ງຂອງການວິໄຈທີື່ໄດ້ ເຮັດກຸ່ອນໜ້າ ຈາກນັົ້ນຈ ື່ງອະທິບາຍເຖິງຄວາມສໍາຄັນ, ຂ ໍ້ດີຂອງບັນຫາ, ລວມໄປເຖິງແນວທາງ ແກ້ໄຂບັນຫາໃນເລ ື່ອງທີື່ເຮົາສົນໃຈຈະດໍາເນິນການເຮັດ ຄວນມີເອກະສານ ຫ ທີື່ມາຂອງບັນຫາ ທີື່ອ້າງອິງເພ ື່ອສະໜັບສະໜູນ ຫ ໂຕ້ແຍ້ງສິື່ງທີື່ຈະເຮັດການທົດນັົ້ນ. ຈາກນັົ້ນ, ຈ ື່ງອະທິບາຍ ສະຫ ຸບເປ ົ້າໝາຍ ຫ ເຫດຜົນທີື່ຈະເຮັດ ເພ ື່ອແກ້ໄຂບັນຫາທີື່ງານທີື່ຈະເຮັດດັົ່ງຕ ໍ່ໄປນີົ້:

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 33 ຮູບທີ 7: ແນວທາງການຂຽນຄວາມເປັນມາ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງບັນຫາການວິໄຈ ແນວທາງການຂຽນ ຕ້ອງລະບ ວຸ່າບັນຫາການວິໄຈແມຸ່ນ ຫຍັງ ມີຄວາມເປັນມາ ຫ ເບ ົ້ອງຫ ັງ ແນວໃດ ມີຄວາມສໍາຄັນ ລວມທັງຄວາມຈໍາ ເປັນ, ຄ ນຄຸ່າ ແລະ ປະໂຫຍດ ທີື່ໄດ້ ຈາກຜົນການວິໄຈໃນເລ ື່ອງນີົ້ ການສ ກສາທີື່ສະເໜີນີົ້ຈະຊຸ່ວຍເພີື່ມ ຄ ນຄຸ່າ ຕ ໍ່ງານດ້ານນີົ້ໄດ້ແນວໃດ ລະບ ວຸ່າມີການສ ກສາກຸ່ຽວກັບເລ ື່ອງນີົ້ ມາແລ້ວ ຫ ຍັງບຸ່ອນໃດແດຸ່ ປະເດັນບັນຫາທີື່ຜູ້ວິໄຈນິຍົມ ສ ກສາແມຸ່ນຫຍັງ ຜູ້ສ ກສາຄວນເລີື່ມຈາກການຂຽນໂດຍເບິື່ງບັນຫາ ແລະ ວິເຄາະບັນຫາຢ່າງກວ້າງ ກຸ່ອນວຸ່າສະພາບທົົ່ວໆໄປຂອງ ບັນຫາເປັນແນວໃດ ແລະ ພາຍໃນສະພາບທີື່ກຸ່າວເຖິງ ມີ ບັນຫາຫຍັງທີື່ເກີດຂ ົ້ນແດຸ່ ຄວາມເປັນມາ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງບັນຫາ (Background and Rationale)

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 34 ຮູບທີ 8: ແນວທາງການຂຽນຄວາມສໍາຄັນ ແລະ ທີື່ມາຂອງບັນຫາການວິໄຈ ຄົົ້ນຫາແຫ ຸ່ງຂ ໍ້ມູນອ້າງອິງ / ຮຽບຮຽງ / ວິເຄາະ / ສັງເຄາະ ຂຽນແຫ ຸ່ງຂ ໍ້ມູນສະໜັບສະໜູນທີື່ຕ້ອງການ ສ ກສາ / ອ້າງອິງງານ / ທິດສະດີ / ງານວິໄຈອ ື່ນໆ / ສະຖິຕິອ້າງອິງເພ ື່ອໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມສໍາຄັນທີື່ຕ້ອງ ສ ກສາ ແລະ ຕົວປ່ຽນທີື່ນໍາມາສ ກສາ ຂຽນປະເດັນຂອງສິື່ງທີື່ເຮົາຕ້ອງການສ ກສາ / ຕົວ ປ່ຽນທີື່ເຮົາສົນໃຈສ ກສາ / ສ້າງຄວາມສໍາພັນ ລະຫວຸ່າງເລ ື່ອງທີື່ຕ້ອງການສ ກສາ, ສ ກສາແນວໃດ, ສ ກສາກັບໃຜ, ສ ກສາທີື່ໃດ ຂຽນສະພາບການທີື່ແທ້ຈິງຂອງເລ ື່ອງທີື່ສົນໃຈ / ປະເດັນບັນ ຫາທີື່ເກີດຂ ົ້ນໃນປັດຈ ບັນ ບັນຫາຫຍັງ, ບັນຫາເກີດທີື່ໃດ, ເກີດກັບໃຜ, ເກີດແນວໃດ ຄົົ້ນຄວ້າເອກະສານທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ (ຕໍາລາ / ວິໄຈ / ວິທະຍານິພົນ / ເອກະສານອ້າງອິງ / ສ ື່ຄົົ້ນແຫ ຸ່ງອ້າງ ອິງ) ຂຽນສະພາບການທົົ່ວໄປຂອງເລ ື່ອງທີື່ເຮັດ ສະຫ ຸບຄວາມສໍາຄັນຂອງການວິໄຈ / ແນວທາງ ການວິໄຈ / ຄໍາຖາມການວິໄຈ / ຈ ດປະສົງການ ວິໄຈ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 35 4.2. ການຂຽນຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈ ເມ ື່ອກໍານົດຄໍາຖາມການວິໄຈໄດ້ແລ້ວ ຜູ້ວິໄຈຈ ື່ງຕັົ້ງຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈ (Research Objectives) ຫ ຈ ດມ ຸ່ງໝາຍຂອງການວິໄຈ (Research Purposes) ເພ ື່ອລະບ ກິດຈະກໍາ ຫ ງານທີື່ຜູ້ວິໄຈຕ້ອງເຮັດ ເປັນການຈໍາແນກປະເດັນການວິໄຈ ຫ ຕົວປ່ຽນອອກມາໃຫ້ເຫັນເປັນຂ ໍ້ ຍຸ່ອຍທີື່ຊັດເຈນ ແລະ ສາມາດດໍາເນິນການວິໄຈຢ່າງເປັນຮູບປະທໍາ ເປັນຂ ໍ້ຄວາມທີື່ສະແດງໃຫ້ ເຫັນເຖິງສິື່ງທີື່ຜູ້ວິໄຈຕ້ອງເຮັດການສ ກສາ ຄວນເຫັນໃຫ້ຊັດເຈນວຸ່າຈະສ ກສາເລ ື່ອງຫຍັງ, ກັບໃຜ , ໃນແງຸ່ມູນໃດ ໂດຍທົົ່ວໄປນິຍົມຂຽນເປັນປະໂຫຍກບອກເລົົ່າເປັນຂ ໍ້ໆ ລຽງລໍາດັບ. ຫົວໃຈຂອງ ການວິໄຈຢູ່ທີື່ຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈຕ້ອງສອດຄຸ່ອງກັບຫົວຂ ໍ້ການວິໄຈ ສຸ່ວນອ ື່ນໆ ຂອງເຄົົ້າ ໂຄງວິໄຈ ຕັົ້ງແຕຸ່ຄວາມສໍາຄັນຂອງບັນຫາການວິໄຈ, ນິຍາມສະເພາະ ຕະຫ ອດເຖິງສະຖິຕິທີື່ໃຊ້ ໃນການວິໄຈ. ຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈຄວນເປັນຂ ໍ້ຄວາມສັົ້ນໆ ປະໂຫຍກຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈມັກ ຂ ົ້ນຕົົ້ນດ້ວຍວະລີດັົ່ງຕ ໍ່ໄປນີົ້: ຮູບທີ 9: ການຂຽນຈ ດປະສົງການວິໄຈ ການຂຽນຈ ດປະສົງ ການວິໄຈ ເພ ື່ອວິເຄາະປັດໄຈທີື່ ມີ / ສົົ່ງຜົນ / ອິດທິ ພົນ / ຜົນກະທົບ ເພ ື່ອກວດສອບ ... ຕາມເກນທີື່ສ້າງຂ ົ້ນ ເພ ື່ອຫາຄວາມສໍາ ພັນລະຫວຸ່າງ ... ກັບ ... ເພ ື່ອ ປຽບທຽບ ... ກັບ ... ເພ ື່ອສ ກສາອິດທິພົນ ຂອງ ... ທີື່ມີຕ ໍ່ ... ເພ ື່ອ ພັດທະນາ ...

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 36 ສໍາລັບຫ ັກການຂຽນຈ ດປະສົງການວິໄຈແບບປະລິມານ ທີື່ດີຄວນຄໍານ ງເຖິງຫ ັກການສໍາ ຄັນດັົ່ງຕ ໍ່ໄປນີົ້: ຮູບທີ 10: ຫ ັກການສໍາຄັນການຂຽນຈ ດປະສົງການວິໄຈປະລິມານທີື່ດີ ຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈທີື່ດີຄວນມີລັກສະນະດັົ່ງຕ ໍ່ໄປນີົ້: ຮູບທີ 11-1: ລັກສະນະຂອງຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈທີື່ດີ ຫ ັກການຂຽນ ຈ ດປະສົງການວິໄຈ ແບບປະລິມານ ມີຄວາມກະທັດ ຮັດຊັດເຈນ ລະບ ຈ ດມ ຸ່ງເນັົ້ນທີື່ ຕ້ອງການສ ື່ຄົົ້ນຫາຄໍາ ຕອບຢ່າງສະເພາະ ເຈາະຈົງ ແລະ ບ ໍ່ມີ ເນ ົ້ອໃນສໍາຄັນ ຊັບຊ້ອນກັນ ມີການຮຽບລໍາດັບ ຈ ດມ ຸ່ງເນັົ້ນຂອງ ການສ ກສາວິໄຈ ຕາມຄວາມ ກຸ່ຽວຂ້ອງຢ່າງເປັນ ໃຊ້ຖ້ອຍຄໍາກຸ່າວເຖິງ ປະເພດ ຫ ຮູບແບບ ວິທີການສ ກສາວິໄຈ ເຊັົ່ນ: ການພັນລະ ນາ, ການສໍາຫ ວດ, ການຫາຄວາມສໍາ ພັນ ແລະ ການທົດ ລອງ ເພ ື່ອອະທິບາຍ ມີຄວາມເປັນ ໄປໄດ້ຈິງໃນແງຸ່ ຂອງການ ປະຕິບັດ ຢູ່ໃນເຂດ ຫ ສອດຄຸ່ອງກັບໂຈນ ຫ ຫົວຂ ໍ້ບັນຫາ ການວິໄຈ ຈ ດປະສົງ ຂຽນໃນ ຮູບແບບ ເປ ົ້າໝາຍ ການວິໄຈ ຫ ບ ໍ່ແມຸ່ນ ວິທີການ ຈ ດປະ ສົງ ສອດ ຄຸ່ອງ ກັບຊ ື່ ໂຄງ ການ ວິໄຈ ຈ ດປະສົງ ຊັດເຈນ, ບ ໍ່ຈະແຈ້ງ ຖ້າຕອບຄໍາ ຖາມການ ວິໄຈຄົບທ ກ ຂ ໍ້ການວິໄຈ ຈະໄດ້ຜົນ ຕາມ ຈ ດປະສົງທີື່ ຂຽນໄວ້ ບ ໍ່ມີຄໍາ ຟ ້ມເຟືອຍ ຫ ຈໍາ ເປັນໃນ ຈ ດປະສົງ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 37 ຮູບທີ 11-2: ລັກສະນະຂອງຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈທີື່ດີ ຂ ໍ້ຄວນລະວັງໃນການຂຽນຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈຄ : ບ ໍ່ຄວນທີື່ຈະນໍາເອົາປະໂຫຍດທີື່ຄາດ ວຸ່າຈະໄດ້ຮັບຈາກການວິໄຈມາໃຊ້ໃນການຂຽນ ເຖິງແມຸ່ນວຸ່າທັງສອງເລ ື່ອງນີົ້ກຸ່ຽວຂ້ອງກັນ, ແຕຸ່ ກ ໍ່ມີຄວາມແຕກຕຸ່າງກັນ ໂດຍທີື່ຈ ດປະສົງຂອງການວິໄຈຄ ປະເດັນທີື່ຈະເຮັດວິໄຈ, ສຸ່ວນ ປະໂຫຍດທີື່ຄາດວຸ່າຈະໄດ້ຮັບ ເປັນການຄາດໝາຍເຖິງປະໂຫຍດທີື່ຈະເກີດຂ ົ້ນຈາກການນໍາຜົນ ການວິໄຈທີື່ເຮັດສໍາເລັດແລ້ວໄປໃຊ້. 4.3. ປະໂຫຍດທີື່ໄດ້ຈາກງານວິໄຈ ນອກຈາກຈ ດປະສົງແລ້ວຊ ື່ງເປັນທີື່ສໍາຄັນຂອງການດໍາເນິນການວິໄຈທີື່ມີທິດທາງແລ້ວ ຍັງ ພົບວຸ່າ:ປະໂຫຍດທີື່ຄາດວຸ່າຈະໄດ້ຮັບຈາກການວິໄຈເປັນດັົ່ງຜົນຜະລິດ ແລະ ຜົນຮັບຈາກການ ເຮັດວິໄຈ. ຂຽນປະໂຫຍດທີື່ໄດ້ຮັບໂດຍກົງຫ າຍທີື່ສ ດໄປຫາປະໂຫຍດທີື່ນ້ອຍສ ດຂອງການວິໄຈ ຂຽນໃຫ້ສອດຄຸ່ອງກັບຈ ດປະສົງ ແລະ ສິື່ງທີື່ວິໄຈບ ໍ່ຂຽນລ ໍ້ຫ ິົ້ນຈ ດປະສົງ, ແຕຸ່ຄວນຂຽນໃນ ລັກສະນະວຸ່າ: ເມ ື່ອຮູ້ຄວາມແຕກຕຸ່າງແລ້ວ ຈະກ ໍ່ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດ ໃນແງຸ່ການເສີື່ມສ້າງຄວາມຮູ້ ຫ ການໃຊ້ຜົນແນວໃດ, ບ ໍ່ຂະຫຍາຍຄວາມເກິນຄວາມຈິງ ຕ້ອງຢູ່ໃນຂອບເຂດຂອງຈ ດປະສົງທີື່ ສ ກສາເທົົ່ານັົ້ນ (ທຽມສາຍ ກີລະນັນ, 2547: 53). ປະໂຫຍດທີື່ຄາດວຸ່າຈະໄດ້ຮັບຈາກການວິໄຈແຕຸ່ລະເລ ື່ອງ ຜູ້ວິໄຈຕ້ອງຮູ້ວຸ່າ: ເມ ື່ອວິໄຈສ າ ເລັດຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ຜົນການວິໄຈທີື່ໄດ້ຈະນໍາໄປໃຊ້ປະໂຫຍກແນວໃດ ຊ ື່ງການນໍາຜົນການວິໄຈ ສໍາເລັດນໍາໄປໃຊ້ນັົ້ນຢູ່ກັບງານວິໄຈ ໂດຍອາດຈະນໍາຜົນການວິໄຈໄປໃຊ້ໃນການວາງແຜນ ຫ ກໍາ ຄວນ ເປັນຂ ໍ້ ຄວາມ ທີື່ສັົ້ນ ກະທັດ ຮັດ ແລະ ໃຊ້ ພາສາທີື່ ເຂົົ້າໃຈ ງຸ່າຍ ຄວນ ຈັດ ລຽງ ຈ ດປະ ສົງ ຕາມ ລໍາດັບ ຂອງ ການ ສ ກສາ ຄວນ ຂຽນຢູ່ ໃນຮູບ ແບບ ປະ ໂຫຍກ ບອກ ເລົົ່າ ຕ້ອງມີຄວາມ ສອດຄຸ່ອງກັບ ຊ ື່ເລ ື່ອງ ແລະ ມີຄວາມຕ ໍ່ ເນ ື່ອງຈາກ ຄວາມເປັນ ມາ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນ ຂອງບັນຫາ ມີ ຄວາມ ຊັດ ເຈນ ກວຸ່າ ຕ້ອງ ການ ຄ ສ ກ ສາ ຫຍັງ ຈ ດປະສົງ ຂອງການ ວິໄຈທ ກ ຂ ໍ້ ຕ້ອງ ສາມາດ ສ ກສາ ຫາຄໍາ ຕອບໄດ້

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 38 ນົດນະໂຍບາຍໃຊ້ໃນການປັບປ ງການຮຽນການສອນ, ປັບປ ງ ຫ ພັດທະນາງານດ້ານການ ບ ລິຫານ ຫ ໃຊ້ເປັນຂ ໍ້ມູນສໍາລັບການຕັດສິນໃຈ ເປັນຕົົ້ນ. ໃນການຂຽນປະໂຫຍດຄາດວຸ່າຈະໄດ້ ຮັບຈາກການວິໄຈນັົ້ນຈະຕ້ອງໃຫ້ສອດຄຸ່ອງເລ ື່ອງທີື່ສ ກສາ ແລະ ຈ ດປະສົງການວິໄຈ. ໃນການອະທິບາຍເຖິງປະໂຫຍດທີື່ຈະນໍາໄປໃຊ້ໄດ້ຈິງໃນດ້ານວິຊາການເຊັົ່ນ: ຈະເປັນການ ຄົົ້ນພົບທິດສະດີໃໝຸ່ ຊ ື່ງສະໜັບສະໜູນ ຫ ຄັດຄ້ານທິດສະດີເກົົ່າ ແລະ ປະໂຫຍດໃນແບບປະຍ ກ ເຊັົ່ນ: ນໍາໄປວາງແຜນ ແລະ ກໍານົດນະໂຍບາຍຕຸ່າງໆ ຫ ປະເມິນຜົນການປະຕິບັດງານເພ ື່ອຫາ ແນວທາງພັດທະນາໃຫ້ດີຂ ົ້ນ ເປັນຕົົ້ນ. ໂດຍຄວບຄ ມທັງຜົນໃນໄລຍະສັົ້ນ ແລະ ໄລຍະຍາວ, ທັງ ຜົນທາງກົງ ແລະ ທາງອ້ອມ ແລະ ຄວນລະບ ໃນລາຍລະອຽດວຸ່າ ຜົນດັົ່ງກຸ່າວຈະຕົກກັບໃຜ ຫ ໜຸ່ວຍງານໃດ. ຮູບທີ 12: ສະແດງປະໂຫຍດທີື່ໄດ້ຮັບຈາກການວິໄຈ 4.4. ເຂດການວິໄຈ ການຂຽນຂອບເຂດການວິໄຈເປັນລະບ ໃຫ້ຮູ້ວຸ່າ: ການວິໄຈທີື່ຈະສ ກສານັົ້ນມີຂອບເຂດ ກວ້າງເທົົ່າໃດ, ເນ ື່ອງຈາກຜູ້ວິໄຈບ ໍ່ສາມາດເຮັດການສ ກສາໄດ້ຄົບຖ້ວນທ ກແງຸ່ທ ກມູນຂອງ ບັນຫານັົ້ນ ຈ ື່ງຕ້ອງກໍານົດຂອບເຂດຂອງການສ ກສາໃຫ້ແນຸ່ນອນວຸ່າຈະລວມມີຫຍັງແດຸ່ ຊ ື່ງອາດ ເຮັດໄດ້ໂດຍການກໍານົດຂອບເຂດຂອງເລ ື່ອງໃຫ້ແຄບລົງ ສະເພາະຕອນໃດຕອນໜ ື່ງຂອງສາຂາ ວິຊາ ຫ ກໍານົດກ ຸ່ມປະຊາກອນ, ສະຖານທີື່ການວິໄຈ ຫ ໄລຍະເວລາ ເນ ື່ອງຈາກການເຮັດວິໄຈ ໃນແຕຸ່ລະເລ ື່ອງບ ໍ່ສາມາດທີື່ຈະສ ກສາຄົບຖ້ວນໃນທ ກປະເດັນ. ການກໍານົດຂອບເຂດຂອງການ ວິໄຈ ຈະເຮັດໃຫ້ງານວິໄຈມີຄວາມຊັດເຈນ ແລະ ເປັນໄປຕາມຈ ດປະສົງການວິໄຈທີື່ໄດ້ກໍານົດ ເອົາໄວ້ ຊ ື່ງໃນສຸ່ວນຂອງຂອບເຂດການວິໄຈນັົ້ນ ຈະປະກອບດ້ວຍ: ຈະເປັນການຄົົ້ນພົບທິດສະດີໃໝຸ່ ຊ ື່ງສະໜັບສະໜູນ ຫ ຄັດຄ້ານທິດສະດີເກົົ່າ ປະໂຫຍດໃນແບບປະຍ ກເຊັົ່ນ: ນໍາໄປວາງແຜນ ແລະ ກໍານົດນະໂຍບາຍຕຸ່າງໆ ຫ ປະ ເມິນຜົນການປະຕິບັດງານເພ ື່ອຫາແນວທາງພັດທະນາໃຫ້ດີຂ ົ້ນ ອະທິບາຍເຖິງປະໂຫຍດທີື່ຈະນໍາໄປໃຊ້ໄດ້ຈິງໃນດ້ານວິຊາການ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 39 ຮູບທີ 13: ຂອບເຂດງານວິໄຈ ໃນງານວິໄຈບາງເລ ື່ອງອາດຈະລະບ ຂອບເຂດດ້ານເນ ົ້ອຫາດ້ວຍ ເພ ື່ອໃຫ້ເຫັນຂອບເຂດໃນ ການວິໄຈໄດ້ຫ າຍຂ ົ້ນ, ການຂຽນຂອບເຂດການວິໄຈນີົ້ ຜູ້ວິໄຈຈະຕ້ອງລວບລວມວຸ່າຈະສ ກສາ ຕົວປ່ຽນຫຍັງແດຸ່ ຊ ື່ງຄວນສອດຄຸ່ອງກັບໂຄງຮຸ່າງການວິໄຈ (Research Framework), ຄວນມີ ການລະບ ເຫດຜົນທີື່ນໍາເອົາຕົວປ່ຽນເຫ ົົ່ານັົ້ນເຂົົ້າມາສ ກສາ. ໃນໂຄງຮຸ່າງບ ໍ່ລະບ ຊ ື່ຕົວປ່ຽນທີື່ສ ກສາ ວຸ່າຫຍັງເທົົ່ານັົ້ນ ແຕຸ່ຕ້ອງຂະຫຍາຍຄວາມໃຫ້ເຫັນແນວຄິດກຸ່ອນໜ້ານັົ້ນ ເພ ື່ອໃຫ້ຜູ້ອຸ່ານລາຍງານ ການວິໄຈເຂົົ້າໃຈວິທີຄິດ ຫ ທິດສະດີທີື່ຜູ້ວິໄຈໃຊ້ເປັນຫ ັກຖານໃນການກໍານົດໂຄງຮຸ່າງ. ສຸ່ວນ ຂອບເຂດຂອງປະຊາກອນນັົ້ນ ຜູ້ວິໄຈຕ້ອງອະທິບາຍວຸ່າກ ຸ່ມເປ ົ້າໝາຍທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງແທ້ ແລ້ວຢູ່ໃນ ຄົນກ ຸ່ມໃດ, ເປັນຫຍັງຈ ື່ງສົນໃຈຈະສ ກສາສະເພາະກ ຸ່ມເທົົ່ານັົ້ນ. 4.5. ການໃຫ້ຄໍານິຍາມທາງປະຕິບັດການທີື່ໃຊ້ໃນການວິໄຈ (Operational Definition) ໃນການວິໄຈອາດຈະມີຕົວປ່ຽນ (Variables) ຫ ຄໍາ (Terms) ສັບສະເພາະຕຸ່າງໆ ທີື່ຈໍາ ເປັນຕ້ອງໃຫ້ຄໍາຈໍາກັດຄວາມຢ່າງຊັດເຈນ ໃນຮູບທີື່ສາມາດສັງເກດ (Observation) ຫ ວັດ (Measurement) ໄດ້ ບ ໍ່ເຊັົ່ນນັົ້ນອາດຈະມີການແປຄວາມໝາຍໄປໄດ້ຫ າຍທາງ. ຍາມສັບ ສະເພາະ (Definitions of Specific Terms) ເປັນການໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງຕົວປ່ຽນ ຫ ຄໍາ ສັບທີື່ນໍາມາໃຊ້ໃນການວິໄຈໃຫ້ເກີດຄວາມເຂົົ້າໃຈກົງກັນ ລະຫວຸ່າງຜູ້ອຸ່ານງານວິໄຈກັບຜູ້ ວິໄຈຄໍາທີື່ຄວນຂຽນເປັນນິຍາມສັບສະເພາະ, ຄວນເປັນຕົວປ່ຽນ ຫ ຄໍາທີື່ຜູ້ວິໄຈຂຽນເລ ົ້ອງໆ ໃນ ງານວິໄຈນັົ້ນ. ຫ ັກການຂຽນນິຍາມສັບສະເພາະທີື່ໃຊ້ໃນການວິໄຈ ມີດັົ່ງນີົ້: ການຂຽນຂອບ ເຂດການວິໄຈ ປະຊາກອນ ແລະ ກ ຸ່ມຕົວຢ່າງ ຊ ື່ງ ຕ້ອງລະບ ວຸ່າປະຊາກອນແມຸ່ນໃຜ, ໃຊ້ເປັນກ ຸ່ມຕົວຢ່າງເທົົ່າໃດ ແລະ ກ ຸ່ມຕົວຢ່າງໄດ້ມາດ້ວຍວິທີໃດ ຕົວປ່ຽນທີື່ໃຊ້ໃນການສ ກສາ ຜູ້ວິໄຈຕ້ອງລະບ ຕົວປ່ຽນ ອິດສະຫ ະ ແລະ ຕົວປ່ຽນຕາມ ທີື່ໃຊ້ໃນການສ ກສາທັງໝົດ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 40 ຮູບທີ 14: ຫ ັກການຂຽນນິຍາມສັບສະເພາະທີື່ໃຊ້ໃນການວິໄຈ ເນ ື່ອງຈາກໃນການເຮັດແຕຸ່ລະເລ ື່ອງ ຜູ້ວິໄຈອາດຈະມີຄໍາສະເພາະທີື່ໃຊ້ໃນການວິໄຈ ຄໍາທີື່ ໃຊ້ມີຄວາມໝາຍບ ໍ່ແນຸ່ນອນ ຫ ແປຄວາມໝາຍໄດ້ຄວາມໝາຍ ຫ ຄໍາບາງຄໍາທີື່ຜູ້ວິໄຈຄິດວຸ່າຖ້າ ບ ໍ່ບອກ ຫ ອະທິ ບາຍຄໍານັົ້ນໆ ກຸ່ອນ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຂ ໍ້ສົງໄສຂ ົ້ນຕ ໍ່ຜູ້ອຸ່ານວິໄຈໄດ້ ຈ ື່ງຈໍາ ເປັນຕ້ອງໃຫ້ຄໍາຈໍາກັດຄວາມໄວ້ ເພ ື່ອໃຫ້ຜູ້ອຸ່ານມີຄວາມເຂົົ້າໃຈກົງກັບຜູ້ວິໄຈ, ສໍາລັບຄໍາທີື່ເປັນ ສັບທາງການວິຊາການທີື່ບ ໍ່ຄຸ່ອຍໄດ້ໃຊ້ກັນແຜຸ່ຫ າຍກ ໍ່ຄວນນິຍາມສັບ ຫ ໃຫ້ຄໍາຈໍາກັດຄວາມໄວ້ ເຊັົ່ນກັນ. ການນິຍາມສັບສະເພາະບ ໍ່ຄວນໃຫ້ຄວາມໝາຍທີື່ແຕກຕຸ່າງໄປຈາກຄວາມໝາຍໂດຍ ທົົ່ວໄປຂອງຄໍານັົ້ນ ເນ ື່ອງຈາກຈະເຮັດໃຫ້ຜູ້ອຸ່ານຕີຄວາມໝາຍຂອງຜູ້ເຮັດການວິໄຈຜິດພາດໄດ້. 4.6. ຕົວຢ່າງ: ການນໍາສະເໜີບັນຫາການວິໄຈ ແລະ ຄວາມສອດຄຸ່ອງກັບບັນຫາການວິໄຈ, ຈ ດປະສົງການວິໄຈ, ຜົນປະໂຫຍດທີື່ຄາດວຸ່າຈະໄດ້ຮັບຈາກການວິໄຈ ແລະ ນິຍາມສັບ ສະເພາະ ຕົວຢ່າງ 1: “ຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການຂອງຜູ້ອໍານວຍການ ລະດັບ ໂຮງຮຽນ ທີື່ມີຜົນຕ ໍ່ປະສິດທິຜົນການບ ລິຫານວິຊາການ ໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ຂອງພາກເອກະຊົນ” ຄວນເປັນນິຍາມທີື່ຜູ້ວິໄຈຂຽນຂ ົ້ນເອງ ໂດຍສ ກ ສາຈາກເອກະສານ, ງານວິໄຈ ແລະ ທິດສະດີ ບ ໍ່ຂັດແຍ້ງກັບຫ ັກທິດສະດີ ຫ ຂ ໍ້ແທ້ຈິງທົົ່ວໄປ ມີຄວາມຊັດເຈນ ເຂົົ້າໃຈໄດ້ງຸ່າຍ ແລະ ຜູ້ອຸ່ານເຂົົ້າໃຈໄດ້ກົງກັນ ຄວນນິຍາມຕາມຕົວປ່ຽນທີື່ ຈະສ ກສາ ແລະ ເນ ົ້ອທີື່ວິໄຈ ຄວນເປັນນິຍາມແບບປະຕິບັດ (ຕົວ ປ່ຽນວັດດ້ວຍຫຍັງ, ຜົນເປັນຫຍັງ)

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 41 1. ຄວາມເປັນມາ ແລະ ຄວາມສໍາຄັນຂອງບັນຫາ ການສ ກສາໃນຍ ກໂລກກາວິວັດ ເຮັດໃຫ້ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາເປັນທີື່ຕ້ອງການ ຂອງສັງຄົມຫ າຍຂ ົ້ນຢ່າງຕ ໍ່ເນ ື່ອງ, ຈໍານວນຜູ້ເຂົົ້າຮຽນໃນລະດັບມັດທະຍົມສ ກສາ ທັງທີື່ເປັນໃນ ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກລັດ ແລະ ພາກເອກະຊົນ ມີເພີື່ມຂ ົ້ນ, ແຕຸ່ບັນຫາສໍາຄັນຄ : ການແຂຸ່ງຂັນທີື່ສູງຂ ົ້ນລະຫວຸ່າງໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກລັດ ແລະ ພາກເອກະຊົນ ຊ ື່ງຜູ້ທີື່ຕ້ອງການຮຽນມີທາງເລ ອກທີື່ຫ າກຫ າຍຂ ົ້ນ, ຈ ື່ງເຮັດໃຫ້ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ຕ້ອງມ ຸ່ງຂະຫຍາຍຕົວດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄ ນນະພາບ. ດັົ່ງນັົ້ນ, ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ຂອງພາກເອກະຊົນ ຈ ື່ງມີຄວາມແຕກຕຸ່າງກັບໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກລັດ ໃນດ້ານ ກິດຈະກໍາພາຍໃນ, ໂຄງສ້າງຂອງການບ ລິຫານງານ, ການສະຫາບ ກຄະລາກອນ, ລະບົບການ ຮັບນັກຮຽນ ແລະ ການພັດທະນາລະບົບງານວິຊາການໃຫ້ມີຄວາມເຂັົ້ມແຂງ. ນອກຈາກນີົ້, ຍັງ ພົບວຸ່າ: ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ເປັນອົງການທີື່ປະຕິບັດພາລະກິດຫ ັກ 4 ປະການຄ : ດ້ານການຮຽນການສອນວິຊາການ ແລະ ວິຊາຊີບ, ການວິໄຈ ແລະ ການຄົົ້ນຄວ້າ, ການບ ລິການວິຊາການແກຸ່ສັງຄົມ ແລະ ການທໍານ ບໍາລ ງສິລະປະວັດທະນະທໍາ. ລວມທັງ ການສະແດງປະເພດຂອງໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ໂດຍສຸ່ວນໃຫຍຸ່ຍັງຄົງເນັົ້ນທີື່ການຜະລິດ ບັນດິດເປັນຫ ັກ ຫ າຍກວຸ່າການເປັນໂຮງຮຽນວິໄຈ ຫ ການພັດທະນາສັງຄົມ. ເວົົ້າໄດ້ວຸ່າ: ບັນດິດທີື່ຜະລິດອອກໄປຈະຕ້ອງມີຄ ນລັກສະນະອັນພ ງປະສົງ 5 ດ້ານຄ : ດ້ານຄ ນນະທໍາ,ຈະລິ ຍະທໍາ, ດ້ານຄວາມຮູ້, ດ້ານທັກສະທາງປັນຍາ, ດ້ານທັກສະຄວາມສໍາພັນລະຫວຸ່າງບ ກຄົນ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບ ແລະ ດ້ານທັກສະການວິເຄາະຕົວເລກ, ການສ ື່ສານ ຕະຫ ອດຈົນການໃຊ້ ເຕັກໂນໂລຢີສາລະສົນເທດ (ສໍານັກງານຄະນະກໍາມະການອ ດົມສ ກສາ, 2552 : 7). ເວົົ້າໄດ້ ວຸ່າ: ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ຈະຕ້ອງມີການພັດທະນາເອງທ ກດ້ານເພ ື່ອ ສ້າງຄວາມໄດ້ປຽບການແຂຸ່ງຂັນທາງການສ ກສາ ແລະ ເພີື່ມຂີດຄວາມສາມສາດໃນການ ແຂຸ່ງຂັນຂອງປະເທດ ຕະຫ ອດຈົນຍົກລະດັບຄ ນນະພາບມາດຕະຖານຂອງການສ ກສາສູຸ່ຄວາມ ເປັນເລີດ ເພ ື່ອນໍາໄປສູຸ່ການເຂົົ້າຮຸ່ວມເປັນສູນກາງທາງການສ ກສາ ແລະ ການວິໄຈພັດທະນາໃນ ລະດັບພາກພ ົ້ນຕ ໍ່ໄປ. ຈາກຄວາມສໍາຄັນຂອງຜູ້ອໍານວນການໂຮງຮຽນ ໃນຖານະຜູ້ອໍານວຍການໃນໂຮງຮຽນ ການພິຈາລະນາວຸ່າ: ໃຜຈະເປັນຜູ້ອໍານວນການໂຮງຮຽນ ທີື່ມີປະສິດທິພາບນັົ້ນ ຈໍາເປັນຕ້ອງ ພິຈາລະນາ ຄ ນລັກສະນະພາວະຜູ້ນໍາຂອງຄົນທີື່ດໍາລົງຕໍາແໜຸ່ງຢູ່ ຫ ກໍາລັງຈະມາດໍາລົງຕໍາແໜຸ່ງ ຜູ້ອໍານວນການໂຮງຮຽນ ໂດຍສະເພາະຄ ນລັກສະນະພາວະຜູ້ນໍາຂອງຜູ້ອໍານວນການໂຮງຮຽນ ຍຸ່ອມແຕກຕຸ່າງຈາກຄ ນລັກສະນະພາວະຜູ້ນໍາທົົ່ວໄປ ເພາະລັກສະນະພາລະກິດ, ອໍານາດໜ້າທີື່ ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບໃນຖານະຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ທີື່ມີຮູບແບບ ແຕກຕຸ່າງກັນກັບຜູ້ນນໍາທົົ່ວໄປອ ື່ນໆ. McCarthy (2000) ໄດ້ສ ກສາວິໄຈກຸ່ຽວກັບລັກສະນະ,

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 42 ບົດບາດ ແລະ ໜ້າທີື່ຂອງຜູ້ອໍານວຍການວິທະຍາໄລ ແລະ ໂຮງຮຽນພາລະສ ກສາ ຊ ື່ງທຽບເທົົ່າ ກັບຕໍາແໜຸ່ງອະທິການບ ດີ ຂອງມະຫາວິທະຍາໄລ ທີື່ຈັດການຮຽນການສອນແບບ 4 ປີ ໃນ ສະຫະລັດອາເມຣິກາ ພົບວຸ່າ: ພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ (Academic Leadership), ເປັນ ລັກສະນະ (Characteristic), ບົດບາດ (Role) ແລະ ໜ້າທີື່ (Function) ທີື່ສໍາຄັນທີື່ສ ດ ຂອງຕໍາແໜຸ່ງດັົ່ງກຸ່າວ ຈ ື່ງຈໍາເປັນຂ ສະໜັບສະໜູນເຖິງຄວາມແຕກຕຸ່າງລະຫວຸ່າງພາວະຜູ້ນໍາ ໂດຍທົົ່ວໄປກັບພາວະຜູ້ນໍາຂອງຄະນະບ ດີ ແລະ ເປັນຈ ດເນັົ້ນໃນການສ ກສາກຸ່ຽວກັບຄ ນ ລັກສະນະພາວະຜູ້ນໍາຂອງຄະນະບ ດີອີກປະການໜ ື່ງ (ສໍານັກງານຄະນະກໍາມະການອ ດົມສ ກສາ, 2550). ເວົົ້າໄດ້ວຸ່າ: ການເປັນຜູ້ອໍານວຍການໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສານັົ້ນ ຈໍາເປັນຕ້ອງມີ ພາວະຜູ້ນໍາທີື່ສາມາດປະຕິຮູບການບ ລິຫານແບບໃໝຸ່ ແລະ ສາມາດບ ລິຫານຈັດການກັບການ ປ່ຽນແປງທີື່ເກີດຂ ົ້ນ ຈ ື່ງສາມາດບ ລິຫານວິຊາການໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ. ຜູ້ອໍານວຍການໃນ ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ທີື່ສາມາດປັບປ່ຽນຄ ນສົມບັດໄດ້ເໝາະສົມກັບສະຖານະການທີື່ ປ່ຽນແປງໄປ ຈະສົົ່ງຜົນເຮັດໃຫ້ເກີດການພັດທະນາວິຊາການໄດ້ (ມານິດ ບ ນປະເສີດ ແລະ ຄະນະ, 2549; ຊົວລິດ ໝ ື່ນນ ຊ, 2552; ພິສ ດາ ສິຣິລັງຄອນ, 2552; ກ ້າ ທອງຂາວ, 2552). ຈາກຄວາມສໍາຄັນຂອງຜູ້ອໍານວຍການທີື່ມີຕ ໍ່ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ຈ ື່ງຈໍາເປັນໃຫ້ນັກວິຊາ ການຫ າຍໝາຍມ ຸ່ງສ ກສາພາວະຜູ້ນໍາຂອງໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຫ າຍຂ ົ້ນ. ຄວາມສໍາຄັນ ຂອງຜູ້ອໍານວຍການໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ຈ ື່ທີື່ມີຕ ໍ່ຄວາມສໍາເລັດ, ປະສິດທິພາບ ແລະ ປະສິດທິຜົນຂອງສະຖານສ ກສາຈ ື່ງມາຈາກປັດໄຈກ້ານພາວະຜູ້ນໍາຂອງຜູ້ອໍານວຍການເປັນທີື່ ສໍາຄັນ, ບ ໍ່ວຸ່າຈະເປັນຄ ນລັກສະນະ ແລະ ພ ດຕິກໍາຂອງຜູ້ອໍານວຍການ ໂດຍສະເພາະວິໄສທັດ ແລະ ຄວາມຄິດສ້າງສັນໃນການດໍາເນິນກິດຈະກໍາຕຸ່າງໆ ລວມທັງຄວາມສໍາພັນກັບບ ກຄະລາ ກອນພາຍນອກ ແລະ ພາຍໃນໂຮງຮຽນ (Roncelli-Vaupot, 2003; Hellinger, 2003). ແນວໃດກ ໍ່ຕາມ, ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານວິຊາການຂອງຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ ຈໍາ ເປັນຕ້ອງອາໄສຜົນການດໍາເນີນງານ ແລະ ບົົ່ງຊີົ້ທີື່ວັດເຖິງຄວາມສໍາເລັດຢ່າງຊັດເຊນ, ໃນລະດັບ ໂຮງຮຽນ ແລະ ໂຮງຮຽນຈະໄດ້ສາມາດໃຊ້ເປັນດັດສະນີເພ ື່ອບົົ່ງຊີົ້ເຖິງຜົນການດໍາເນີນງານ. ການບ ລິຫານວິຊາການຂອງໂຮງຮຽນຖ ເປັນຫົວໃຈຂອງໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ຊ ື່ງຕ້ອງ ອາໄສການກວດສອບປັນຫາພາຍໃນເພ ື່ອຫາວິທີການທີື່ເໝາະສົມ. ປະສິດທິພາບຂອງການ ບ ລິຫານງານວິຊາສາມາດວັດໄດ້ຈາກການບັນລ ຈ ດເປ ົ້າໝາຍ ຫ ຈ ດປະສົງໃນການສ ກສາ ໂດຍ ພິຈາລະນາຈາກຄວາມສາມາດໃນການຜະລິດນັກຮຽນ ແລະ ສາມາດພັດທະນານັກຮຽນໃຫ້ມີ ທັດສະນະຄະຕິທາງບວກ ຕະຫ ອດຈົນສາມາດປັບຕົວເຂົົ້າກັບສະພາບແວດລ້ອມທັງພາຍໃນ, ພາຍນອກ ແລະ ສາມາດພັດທະນາບ ກຄະລາກອນໃຫ້ມີຄວາມຮອບຮູ້ທາງວິຊາການ ມີຜົນງານ ທາງວິຊາການເປັນທີື່ຍອມຮັບ, ລວມທັງການວັດຈາກມາດຕະຖານຕົວຊີົ້ວັດດ້ານການປະກັນ ຄ ນນະພາບທາງການສ ກສາ ທັງໃນດ້ານການບ ລິຫານວິຊາການຕາມພັນທະກິດ ແລະ ການ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 43 ບ ລິຫານຈັດການເພ ື່ອການສົົ່ງເສີມງານວິຊາການ. ດັົ່ງນັົ້ນ, ຜູ້ອໍານວຍການຈໍາເປັນຕ້ອງມີຄວາມ ພ້ອມໃນການບ ລິຫານຈັດການງານດ້ານວິຊາການຂອງໂຮງຮຽນໃຫ້ມີປະສິດທິພາບ ດັົ່ງທີື່ Hoy & Miskel (1991) ໄດ້ໃຫ້ແນວຄິດຂອງປະສິດທິພາບໄວ້ໃນສຸ່ວນຂອງຄວາມສາມາດ ໃນການຜະລິດ ແລະ ການປັບປ່ຽນ ສູຸ່ຜົນສໍາເລັດທາງວິຊາການ ຫ ຄວາມເພິື່ງພ ໃຈໃນການເຮັດ ວຽກ. ນອກຈາກນີົ້, ຍັງພົບວຸ່າ: ປະສິດທິພາບທາງການບ ລິຫານວິຊາການນັົ້ນຕ້ອງພັດທະນາ ແຫ ຸ່ງການຮຽນຮູ້, ການຈັດກິດຈະກໍາພັດທະນາ, ການພັດທະນາລະບົບການວັດ ແລະ ປະເມີນ ຜົນການຮຽນຮູ້, ການພັດທະນາຫ ັກສູດ, ການຈັດຂະບວນການການຮຽນຮູ້ທີື່ເນັົ້ນນັກຮຽນ ເປັນໃຈກາງ ແລະ ການຜະລິດສ ື່, ການໃຊ້, ການພັດທະນາສ ື່ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີເພ ື່ອການຮຽນ ຮູ້ (ອັດຕຣາພາ ສະພາປີຕານ, 2550). ຈະເຫັນໄດ້ວຸ່າ: ພາລະກິດຂອງຜູ້ອໍານວຍການທີື່ມີ ປະສິດທິພາບ ແລະ ປະສົບຄວາມສໍາເລັດມີຄວາມແຕກຕຸ່າງກັນ, ນອກຈາກນີົ້ຍັງພົບວຸ່າ: ແນວທາງການສ ກສາຂອງ James ແລະ Connolly (2000) ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງ ປະສິດທິພາບຂອງພາວະຜູ້ນໍາການປ່ຽນແປງທງການສ ກສາ (Leadership of Education Transformation) ມີ 4 ລະດັບ: (1) ລະດັບຕົວຜູ້ນໍາເອງ; (2) ລະດັບທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງສໍາພັນກັບ ບ ກຄົນອ ື່ນ; (3) ລະດັບທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງກັບໂຮງຮຽນ ແລະ (4) ລະດັບທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງກັບຜູ້ມີສຸ່ວນ ໄດ້ເສຍຄົນສໍາຄັນຂອງໂຮງຮຽນ (Institutions Key Stakeholders). ດັົ່ງນັົ້ນ, ປະສິດທິພາບ ຂອງການບ ລິຫານທາງການສ ກສາທີື່ດີຍຸ່ອມມີຄວາມສໍາພັນຢ່າງໃກ້ຊິດກັບພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາ ການຂອງຜູ້ອໍານວຍການ ແລະ ການມີຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການທີື່ເໝ າະສົມກັບອາຊີບ ຫ ຕໍາແໜຸ່ງທາງການບ ລິຫານ ໂດຍສະເພາະໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ຍຸ່ອມຈະກ ໍ່ໃຫ້ເກີດປະໂຫຍດສູງສ ດຕ ໍ່ປະສິດທິພາບທາງການບ ລິຫານງານວິຊາການ. ຈາກການສ ກສາຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາໃນຕຸ່າງປະເທດ, ພົບວຸ່າ: ມີການສ ກ ສາຮູບແບບຂອງພາວະຜູ້ນໍາໄວ້ຫ າຍຮູບແບບເຊັົ່ນ: ການສ ກສາສູນຂອງພາວະຜູ້ນໍາ (The Leadership Center, 2000. Online) ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຮູບແບບທີື່ມີການປະຕິບັດ ງານ (The Competency Model) ມີອົງປະກອບຫ ັກ 3 ດ້ານຄ : ດ້ານຄວາມຮູ້, ດ້ານທັກສະ ແລະ ດ້ານພ ກຕິກໍາ. ສໍາລັບ Koestenbaum (2000) ໄດ້ສະເໜີຮູບແບບຂອງພາວະຜູ້ນໍາ ທີື່ ເອີົ້ນວຸ່າ: “Leadership Diamond Model” ປະກອບດ້ວຍ 4 ດ້ານຄ : ດ້ານຈະລິຍະທໍາ, ດ້ານ ວິໄສທັດ, ດ້ານຄວາມກ້າຫານ ແລະ ດ້ານຄວາມເປັນຈິງ ແລະ Kouzes ແລະ Posner (2001) ຈາກສະມາຄົມພາວະຜູ້ນໍາສາກົນ ໄດ້ມີການພັດທະນາຮູບແບບພາວະຜູ້ນໍາໂດຍເນັົ້ນການຝືກ ຝ ນໃຫ້ເກີດຄ ນສົມບັດກັບຕົວເອງດ້ານການທ້າທາຍຂະບວນການ ດົນບັນດານໃຈໃຫ້ເກີດ ວິໄສທັດຮຸ່ວມ, ສະໜັບສະໜູນໃຫ້ເກີດການປະຕິບັດ, ສ້າງວິຖີຕົົ້ນແບບ ແລະ ສົົ່ງເສີມກໍາລັງ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 44 ໃຈ. ນອກຈາກນີົ້, ມີຜູ້ນໍາສະເໜີຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາຂອງ Augsburg College (2000) ທີື່ເອີົ້ນວຸ່າ: “Augsburg Leadership Development Model” ໂດຍ ເນັົ້ນເປ ົ້າໝາຍຂອງການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາໃນດ້ານການດົນບັນດານໃຈໃຫ້ເກີດຄວາມຮຸ່ວມ ມ , ສົົ່ງເສີມຜົນຜະລິດທັງພາຍນອກ ແລະ ພາຍໃນອົງກອນ ແລະ ປະຕິບັດງານໃຫ້ເກີດຄວາມ ກ້າວໜ້າ, ຈະເຫັນໄດ້ວຸ່າ: ຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາຈາກທີື່ເວົົ້າມາຂ້າງເທິງນັົ້ນມີ ຄວາມສອດຄຸ່ອງກັນ ທັງໃນດ້ານຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາມາສູຸ່ລັກສະນະຂອງພາວະ ຜູ້ນໍາທີື່ຕ້ອງການໄດ້. ນອກຈາກນີົ້, ຍັງພົບວຸ່າ: ການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາຕ້ອງອາໄສວິທີການ ພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາ ດັົ່ງເຊັົ່ນ Vicere & Fulmer (1996) ໄດ້ໃຫ້ທັດສະນະວຸ່າ: ການ ພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາໃນອະນາຄົດ ຄວນມີລັກສະນະເປັນການຮຽນຮູ້ນໍາໃຊ້ (Applied Learning) ທີື່ມ ຸ່ງສ້າງອະນາຄົດ ແລະ ຕ້ອງເປັນຜູ້ຮຽນຮູ້. ການອອກແບບໂປ ແກ ມຕ້ອງເປັນ ຂະບວນການຢ່າງຕ ໍ່ເນ ື່ອງຫ າຍກວຸ່າການເປັນຫ ັກສູດ ເປ ົ້າໝາຍຕ້ອງມ ຸ່ງສູຸ່ການປະຕິບັດໄດ້ ແລະ ມ ຸ່ງສູຸ່ອະນາຄົດ; ແລະ ຈາກແນວຄິດຂອງ Yulk (2006) ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງແນວທາງ ການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາໄວ້ຢ່າງຊັດເຈນ 3 ປະເດັນຄ : ການຝືກອົບຮົມແບບທາງການ, ການ ເຮັດກິດຈະກໍາການພັດທະນາລະຫວຸ່າງວຽກ ແລະ ການຮຽນຮູ້ດ້ວຍຕົນເອງ; ແລະ ການວິໄຈ ໃນປະເທດໄທໄດ້ມີການສ ກສາຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາຫ າຍດ້ານເຊັົ່ນ: ສົມບູນ ສິຣິ ສະຫິຣັນ (2547) ໄດ້ເຮັດການສ ກສາ ການພັດທະນາຮູບແບບການພັດທະນາຄ ນລັກສະນະ ພາວະຜູ້ນໍາຂອງຄະນະບ ດີຂອງລັດທີື່ສັງກັດສໍານັກງານຄະນະກໍາມະການອ ດົມສ ກສາ, ຈາກຜົນ ການວິໄຈພົບວຸ່າ: ຄ ນລັກສະນະພາວະຜູ້ນໍາຂອງຄະນະບ ດີ ຈັດກ ຸ່ມໄດ້ 4 ດ້ານຄ : ດ້ານການ ບ ລິຫານ, ດ້ານວິຊາການ, ດ້ານບ ກຄະລິກຄະພາບ ແລະ ດ້ານຄ ນນະທໍາ-ຈະລິຍະທໍາ ຊ ື່ງຈາກ ການສະເໜີຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທີື່ເວົົ້າມາຂ້າງເທິງ ພົບວຸ່າ: ມີການສ ກສາຮູບ ແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທົົ່ວໄປ ແລະ ໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນກັບການສ ກສາຄ ນລັກສະນະ ພາວະຜູ້ນໍາຂອງຜູ້ອໍານວຍການໃນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກລັດ, ແຕຸ່ຍັງບ ໍ່ມີການສ ກສາເຖິງ ຮູບແບບການພັດທະນາຂອງຜູ້ອໍານວຍການໃນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ແລະ ບ ໍ່ ໄດ້ສ ກສາຄວາມສໍາພັນຂອງພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ ທີື່ມີຕ ໍ່ປະສິດທິພາບທາງວິຊາການຂອງ ຜູ້ອໍານວຍການລະດັບໂຮງຮຽນໃນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ. ດັົ່ງນັົ້ນ, ຜູ້ວິໄຈ ພິຈາລະນາແລ້ວເຫັນສົມຄວນທີື່ຈະເຮັດ ການສ ກສາເຖິງຮູບແບບການພັດທະນາທາງວິຊາການ ເພ ື່ອໃຫ້ໄດ້ລັກສະນະຂອງ ຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການທີື່ມີຕ ໍ່ປະສິດທິພາບ ການບ ລິຫານວິຊາການໃນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະ ເພ ື່ອສ້າງຮູບ ແບບ ແລະ ປະເມີນຄວາມເປັນໄປໄດ້ຂອງຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ. ທັງນີົ້, ເນ ື່ອງຈາກການສ ກສາທິດສະດີກຸ່ຽວກັບພາວະຜູ້ນໍາ ແລະຮູບແບບຂອງພາວະຜູ້ນໍາແບບ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 45 ຕຸ່າງໆ, ບ ໍ່ອາດສະຫ ຸບໄດ້ວຸ່າ ທິດສະດີໃດ ຫ ຮູບແບບຜູ້ນໍາແບບໃດທີື່ດີທີື່ສ ດ ຫ ມີປະສິດທິພາບ ໃນການບ ລິຫານງານດ້ານວິຊາການຂອງມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ. ຜູ້ວິໄຈເລ ອກສ ກສາໃນສຸ່ວນຂອງຜູ້ອໍານວຍການລະດັບໂຮງຮຽນ ໃນໂຮງຮຽນ ມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ, ເນ ື່ອງຈາກຜູ້ອໍານວຍການລະດັບໂຮງຮຽນເປັນຕົົ້ນ: ອໍາ ນວຍການ, ຮອງອໍານວຍການຂອງໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ມີບົດບາດ ສໍາຄັນຫ າຍໃນດ້ານການບ ລິຫານງານວິຊາການ ແລະ ກຸ່ຽວຂ້ອງກັບຄູອາຈານ ແລະ ນັກຮຽນ ໃນໂຮງຮຽນ. ທັງຍັງເປັນຜູ້ທີື່ມີບົດບາດໃນການຈັດເຮັດຫ ັກສູດການຮຽນການສອນ, ຈັດກິດ ຈະກໍາໃຫ້ເກີດປະສິດທິພາບ ແລະ ມີຄ ນນະພາບທາງການສ ກສາ; ຫາກຜູ້ອໍານວຍການລະດັບ ໂຮງຮຽນມີຮູບແບບພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການທີື່ພ້ອມຮັບການປ່ຽນແປງທັງໃນດ້ານວິຊາການ ແລະ ດ້ານບ ລິຫານງານວິຊາການໄດ້ ກ ໍ່ຈະສາມາດສົົ່ງເສີມສະໜັບສະໜູນໃຫ້ຄູອາຈານພາຍໃນ ໂຮງຮຽນມີການພັດທະນາລະບົບງານ ແລະ ພັດທະນາຕົວເອງໄປສູຸ່ການມີພາວະເປັນຜູ້ນໍາທາງ ວິຊາການທີື່ສາມາດຍົກລະດັບຄ ນນະພາບມັດທະຍົມສ ກສາ ແລະ ຈະກ ໍ່ໃຫ້ເກີດປະສິດທິພາບ ໃນການປະຕິບັດງານໄດ້. ດັົ່ງນັົ້ນ, ການວິໄຈຄັົ້ງນີົ້ຈ ື່ງຕ້ອງການສ ກສາເຖິງ ພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາ ການຂອງຜູ້ອໍານວຍການໃນໂຮງຮຽນ, ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ທີື່ສົົ່ງ ຜົນຕ ໍ່ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານງານວິຊາການວຸ່າມີລັກສະນະແນວໃດ ແລະ ສ ກສາຮູບແບບ ການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການວຸ່າຄວນມີລັກສະນະແນວໃດ ເພ ື່ອໃຫ້ໄດ້ຜົນທີື່ຊັດເຈນ ທີື່ສາມາດນໍາມາສ້າງເປັນແນວທາງ ໃນການພັດທະນາທາງວິຊາການຂອງຜູ້ອໍານວຍການ ໂຮງຮຽນ, ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ເພ ື່ອປະສິດທິພາບໃນການບ ລິຫານ ງານວິຊາການທາງການສ ກສາຂອງປະເທດຊາດ. 2. ບັນຫາການວິໄຈ 1. ພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການຂອງຜູ້ອໍານວຍການໃນໂຮງຮຽນ, ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ຂອງພາກເອກະຊົນ ທີື່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານງານວິຊາການຄວນເປັນ ແນວໃດ? 2. ຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ ຂອງຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ, ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ທີື່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານ ງານວິຊາການວຸ່າມີລັກສະນະແນວໃດ? 3. ຈ ດປະສົງການວິໄຈ ການວິໄຈຄັົ້ງນີົ້ມີຈ ດປະສົງຫ ັກ ເພ ື່ອສ ກສາຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາ ການຂອງຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ, ທີື່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານງານວິຊາການໃນ

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 46 ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ແລະ ເປັນການຕອບຄໍາຖາມວິໄຈຂ້າງເທິງ, ຜູ້ ວິໄຈຂ ກໍານົດຈ ດປະສົງສະເພາະດັົ່ງນີົ້: 1. ເພ ື່ອສ້າງຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ ຂອງຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ ທີື່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານງານວິຊາການ ໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງ ພາກເອກະຊົນ. 2. ເພ ື່ອທົດລອງຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ ຂອງຜູ້ອໍານວຍການ ໂຮງຮຽນ, ທີື່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານງານວິຊາການ ໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ ສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ. 3. ເພ ື່ອປະເມີນຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ ຂອງຜູ້ອໍານວຍການ ໂຮງຮຽນ, ທີື່ສົົ່ງຜົນຕ ໍ່ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານງານວິຊາການ ໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມ ສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ. 4. ຂອບເຂດຂອງການວິໄຈ ຜູ້ວິໄຈໄດ້ກໍານົດຂອບເຂດການວິໄຈດັົ່ງນີົ້: 4.1. ຂອບເຂດປະຊາກອນ ປະຊາກອນທີື່ໃຊ້ໃນການສ ກສາຄ ຜູ້ອໍານວຍການລະດັບໂຮງຮຽນເປັນຕົົ້ນແມຸ່ນ ຜູ້ອໍາ ນວຍການ ແລະ ຮອງອໍານວຍການໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ພາຍ ໃນປະເທດ ຈໍານວນ 71 ແຫຸ່ງ ທີື່ເປັນໂຮງຮຽນທີື່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງຈາກສໍານັກງານຄະນະ ກໍາມະການມັດທະຍົມສ ກສາ. 4.2. ຂອບເຂດດ້ານເນ ົ້ອໃນ ການວິໄຈຄັົ້ງນີົ້ ຜູ້ວິໄຈມີຈ ດປະສົງເພ ື່ອສ ກສາຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງ ວິຊາການ ແລະ ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານວິຊາການ ໂດຍມີຂອບເຂດດ້ານເນ ົ້ອໃນດັົ່ງນີົ້: 4.2.1. ອົງປະກອບພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ ຜູ້ວິໄຈເຮັດການສ ກສາແນວຄິດພາວະຜູ້ນໍາທົົ່ວໄປ, ພາວະຜູ້ນໍາໃນໂຮງຮຽນ, ຄ ນສົມບັດຂອງຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ແລະ ຮູບແບບການພັດທະນາ ພາວະຜູ້ນໍາໄດ້ 3 ອົງປະກອບດັົ່ງນີົ້: 1) ອົງປະກອບດ້ານຄ ນລັກສະນະ: ມີຄວາມຄິດລິເລີື່ມສ້າງສັນທາງວິຊາການ, ມີ ຄວາມຮອບຮູ້ ແລະ ສາມາດບູລະນາການຄວາມຮູ້ມາໃຊ້, ມີຄວາມຊ ື່ສັດສ ດຈະລິດ, ມີຄວາມ ໂປ່ງໃສຕ ໍ່ການເຮັດວຽກ, ເປີດເຜີຍກ້າສະແດງອອກ ແລະ ສ້າງຄວາມສັກທາ, ເອົາໃຈໃສຸ່ຊີົ້ ແນະແນວທາງສະໜັບສະໜູນ ແລະ ໃຫ້ຄວາມຊຸ່ວຍເຫ ອ, ມີປະສົບການດ້ານວິຊາການເປັນທີື່ ຍອມຮັບ (Caldwell, 2000; Ash and Persall, 2001; Fullan, 2003; Botery, 2004;

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 47 Yeilder and Coding, 2004; James Spillane, 2006; Bush, 2008; ສົມບູນ ສິຣິ ສະຫິຣັນ, 2547). 2) ອົງປະກອບດ້ານຄວາມສາມາດ: ວາງແຜນກົນລະຍ ກການບ ລິຫານການສ ກ ສາ, ຈັດ ແລະ ປັບປ ງລະບົບງານຂອງໂຮງຮຽນ, ບ ລິຫານງານວິຊາການ ໂດຍສ້າງທີມວິຊາ ການຊອງໂຮງຮຽນ, ວາງລະບົບບ ລິຫານວິຊາການ ແລະ ຊັບພະຍາກອນເພ ື່ອພັດທະນາງານ, ສາມາດຈັດຫາງານວິຊາການ ແລະ ໂຄງການວິໄຈ (Caldwell, 2000; Botery, 2004; ສົມບູນ ສິຣິສະຫິຣັນ, 2547). 3) ອົງປະກອບທາງດ້ານພ ກຕິກໍາ: ສ້າງວັດທະນະທໍາ ແລະ ບັນຍາກາດອົງການ ເອ ົ້ອການຮຽນຮູ້ໃຊ້ຄວາມຮູ້ເປັນພ ົ້ນຖານໃນການບ ລິຫານ ແລະ ພັດທະນາຫ ັກສູດ, ຄວບຄ ມ ຄ ນນະພາບຂອງການຈັດການສ ກສາເພ ື່ອຮັກສາມາດຖານ, ສ້າງເຄ ື່ອຂຸ່າຍຄວາມຮຸ່ວມມ ທາງ ວິຊາການ, ສະໜັບສະໜູນ ແລະ ກ້າຕ ໍ່ສູ້ເພ ື່ອວິຊາການ ແລະ ວິຊາຊີບ, ສົົ່ງເສີມ ແລະ ພັດທະນາຊັບພະຍາກອນບ ກຄົນໃນຄະນະໃຫ້ມີສັກກາຍະພາບ (Caldwell, 2000; Fullan, 2003; Yeilder and Coding, 2004; James Spillane, 2006; JL Buller, 2007; Bush, 2008; Harre de Boer, 2009; ສົມບູນ ສິຣິສະຫິຣັນ, 2547). 4.2.2. ປະສິດທິພາບການບ ລິການວິຊາການ ຜູ້ວິໄຈເຮັດການສ ກສາປະສິດທິພາບການບ ລິຫານການສ ກສາ ແລະ ປະສິດທິ ພາບການບ ລິຫານວິຊາການ ພົບວຸ່າມີທັງໝົດ 2 ດ້ານດັົ່ງນີົ້: 1) ປະສິດທິພາບໃນການບ ລິຫານວິຊາການ ທີື່ກຸ່ຽວກັບການບ ລິຫານງານຕາມ ພັນທະກິດ 4 ດ້ານ: ມີຫ ັກສູດໃໝຸ່ເພ ື່ອຮອງຮັບຕະຫ າດແຮງງານໃນອະນາຄົດ, ມີຜົນງານ ວິຊາການເຜີຍແຜຸ່ບົດຄວາມວິຊາການລະດັບສາກົນ ແລະ ລະດັບຊາດ, ໄດ້ຮັບທ ນສະໜັບສະ ໜູນວິໄຈຈາກພາຍນອກໃນຮອບປີທີື່ຜຸ່ານມາ, ໄດ້ຮັບຕໍາແໜຸ່ງທາງວິຊາການ ໄດ້ຮັບເປັນຜູ້ ຊົງຄ ນນະວ ດ ເພ ື່ອການບ ລິການວິຊາການສູຸ່ສັງຄົມ ແລະ ມີກິດຈະກໍາດ້ານການສົົ່ງເສີມ ວັດທະນະທໍາ (Fullan, 2003, 2006; Hay & Miskel, 1991, 2005; ອັງສິນັນ ແລະ ທັດ ນາ, 2549:3; ຫ ັກເກນການປະກັນຄ ນນະພາບທາງການສ ກສາ, 2552). 2) ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານວິຊາການ ທີື່ກຸ່ຽວກັບການບ ລິຫານຈັດການເພ ື່ອ ສົົ່ງເສີມວິຊາການ: ມີການສ້າງເຄ ື່ອຂຸ່າຍຄວາມຮຸ່ວມມ ທາງວິຊາການ ແລະ ວິຊາຊີບ, ມີລະບົບ ການຈັດການຄວາມຮູ້ໂດຍໃຊ້ເຕັກໂນໂລຢີ, ມີຫ ັກສູດໃໝຸ່ເພ ື່ອຮອງຮັບຕະຫ າດແຮງງານໃນ ອະນາຄົດ, ມີຄະແນນຄວາມເພິື່ງພ ໃຈຕ ໍ່ການໃຊ້ບັນດິດດີຂ ົ້ນໄປ, ໂຮງຮຽນໄດ້ຮັບການ ຮັບຮອງປະກັນຄ ນນະພາບລະດັບດີ, ສະຖານປະກອບການ/ຊຸມຊົນນໍາຜົນງານທາງວິຊາການ ໄປໃຊ້ໃນພາກລັດ/ພາກເອກະຊົນ/ຊຸມຊົນ, ສະຖານປະກອບການ/ຊຸມຊົນເຂົົ້າມີສຸ່ວນຮຸ່ວມ ພັດທະນາໂຮງຮຽນ ແລະ ໂຮງຮຽນໃນຮອບປີທີື່ຜຸ່ານມາ (Connolly and James, 2000;

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 48 Gortan, Alston and Snowden, 2007; ອັງສິນັນ ແລະ ທັດນາ, 2549:3; ຫ ັກເກນການ ປະກັນຄ ນນະພາບທາງການສ ກສາ, 2552). 4.2.3. ການພັດທະນາພາວຜູ້ນໍາ ຜູ້ວິໄຈໄດ້ເຮັດການສ ກສາການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາ ເພ ື່ອນໍາມາໃຊ້ໃນການ ສ ກສາ ດັົ່ງນີົ້: ການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາໄດ້ແກຸ່ ການພັດທະນາດ້ວຍວິທີການພັດທະນາ ພາວະຜູ້ນໍາ, ການນໍາວິທີການຝືກຝ ນໃຫ້ເກີດຄ ນສົມບັດກັບຕົວເອງ (Kouzes and Posner, 2001), ການຝືກອາລົມແບບທາງການ, ການຈັດກິດຈະກໍາລະຫວຸ່າງການເຮັດວຽກ, ການ ຮຽນຮູ້ດ້ວຍຕົວເອງ (Vicere, 1996; McCauley and Others, 1998; Mondy, Noe, Premeaus, 2002; Yukl, 2006) ແລະ ການຈັດໂປ ແກ ມການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາ (Fulmer, 1997; DuBrin, 1998). 5. ຜົນປະໂຫຍດທີື່ຄາດວຸ່າຈະໄດ້ຮັບຈາກການວິໄຈ ການວິໄຈຄັົ້ງນີົ້ ຜູ້ວິໄຈຄາດວຸ່າຈະເກີດຜົນປະໂຫຍດຕ ໍ່ຜູ້ອໍານວຍການລະດັບສູງຂອງ ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ແລະ ຜູ້ອໍານວຍການລະດັບໂຮງຮຽນໃນ ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງພາກເອກະຊົນ ດັົ່ງນີົ້: 1. ໄດ້ຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການທີື່ມີຜົນຕ ໍ່ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານ ວິຊາການສະເພາະ ສໍາລັບຜູ້ອໍານວຍການລະດັບໂຮງຮຽນທີື່ເໜາະສົມ ເພ ື່ອປະກອບການ ພິຈາລະນາ ແລະ ເປັນແນວທາງໃນການຄັດເລ ອກ ແລະ ຄັດເລ ອກບ ກຄາລະກອນໃນ ການເຂົົ້າສູຸ່ຕໍາແໜຸ່ງຜູ້ອໍານວຍການລະດັບໂຮງຮຽນ ໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງ ພາກເອກະຊົນ. 2. ສາມາດນໍາຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ ໃຊ້ເປັນແນວທາງການ ພັດທະນາຜູ້ອໍານວຍການລະດັບໂຮງຮຽນ ແລະ ບ ກຄາລະກອນຂອງໂຮງຮຽນທີື່ ກຽມພ້ອມສູຸ່ການເປັນຜູ້ອໍານວຍການ ລະດັບໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາຂອງ ພາກເອກະ ຊົນຕ ໍ່ໄປ. 6. ນິຍາມສັບສະເພາະ ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ພາກເອກະຊົນ ໝາຍເຖິງ ອົງການທີື່ເປີດການຮຽນການສອນ ພາຍໃຕ້ການບ ລິຫານຂອງໜຸ່ວຍງານເອກະຊົນ ແລະ ຢູ່ພາຍໃຕ້ການຄວບຄ ມດູແລຂອງກົມ ມັດທະຍົມສ ກສາ ຊ ື່ງມີຈ ດປະສົງເພ ື່ອຈັດການສ ກສາວິຊາຊີບຂັົ້ນສູງ, ຜະລິດບັນດິດໄປ ປະກອບອາຊີບຕາມສາຊາວິຊາທີື່ໄດ້ສ ກສາໃຫ້ສາມາດດໍາລົງຊີວິດຢູ່ໃນສັງຄົມ ແລະ ເພ ື່ອ ເປັນແຫ ຸ່ງຄົົ້ນຄວ້າວິໄຈ, ສົົ່ງເສີມວິຊາຊີບ, ວິຊາການອັນເປັນປະໂຫຍດໃຫ້ປະເທດຊາດ ໂດຍມີ 3 ປະເພດຄ : ມະຫາວິທະຍາໄລ, ສະຖາບັນ ແລະ ວິທະຍາໄລ.

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 49 ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ ໝາຍເຖິງ ບ ດຄົນທີື່ດໍາລົງຕໍາແໜຸ່ງຜູ້ອໍານວຍການ, ຮອງອໍານວຍ ການ ທີື່ປະຕິບັດງານຢູ່ໃນໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ພາກເອກະຊົນ ທີື່ໄດ້ຮັບການຮັບຮອງ ຈາກກົມມັດທະຍົມສ ກສາ. ພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ (Academic Leadership) ໝາຍເຖິງ ລັກສະນະຂອງຜູ້ນໍາທີື່ ມີລັກສະນະຄວາມສາມາດ ແລະ ພ ດຕິກໍາທີື່ພ້ອມຈະດໍາເນີນການພາຍໃນໂຮງຮຽນໃຫ້ບັນລ ຜົນ ສໍາເລັດຕາມເປ ົ້າໝາຍ ແລະ ເປັນທີື່ເລ ື່ອມໃສສັດທາແກ້ຜູ້ໃຕ້ບັງຄັບບັນຊາ ແລະ ຜູ້ທີື່ກຸ່ຽວຂ້ອງ ໂດຍມີຄ ນລັກສະນະຄວາມເປັນຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ, ມີຄວາມສາມາດທາງວິຊາການ ແລະ ມີ ພ ດຕິກໍາທີື່ສະແດງອອກເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ. ຮູບແບບການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາ ໝາຍເຖິງ ການນໍາອົງປະກອບຂອງພາວະຜູ້ນໍາທາງ ວິຊາການມາກໍານົດແນວທາງການພັດທະນາຄ ນລັກສະນະ, ຄວາມສາມາດ ແລະ ພ ດຕິກໍາຂອງ ຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ ໂດຍຜຸ່ານຂະບວນການ ຂັົ້ນຕອນການດໍາເນີນກິດຈະກໍາຕຸ່າງໆ ໃນ ການພັດທະນາເພ ື່ອໃຫ້ເປັນຕາມແບບພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ ດ້ວຍການໃຊ້ວິທີການຈັດກິດ ຈະກໍາລະຫວຸ່າງການເຮັດວຽກ, ໃຫ້ຮຽນຮູ້ດ້ວຍຕົວເອງ, ໃຊ້ວິທີອົບຮົມ, ສໍາມະນາປະຕິບັດ ການ, ການເບິື່ງວຽກ, ການໃຊ້ຮູບແບບທົດສອບພາວະຜູ້ນໍາດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ການປະເມີນ ຜົນການພັດທະນາ. ປະສິດທິພາບການບ ລິຫານວິຊາການ ໝາຍເຖິງ ຜົນຮັບຂອງການເຮັດວຽກທີື່ສໍາເລັດ ຕາມຄວາມຄາດຫວັງຂອງຜູ້ບ ລິຫານ ຊ ື່ງເປັນຜົນການປະຕິບັດງານຕາມພັນທະກິດຂອງ ໂຮງຮຽນມັດທະຍົມສ ກສາ ພາກເອກະຊົນ ແລະ ຜົນສໍາເລັດຈາກການບ ລິຫານຈັດການ ຫ້ອງການເພ ື່ອສົົ່ງເສີມງານວິຊາການ. ຄ ນລັກສະນະການເປັນຜູ້ນໍາຂອງຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ ໝາຍເຖິງ ຄ ນສົມບັດຂອງ ຜູ້ອໍານວຍການທີື່ມີຄວາມສໍາຄັນຕ ໍ່ການບ ລິຫານງານໃນໂຮງຮຽນ ເປັນຕົົ້ນ: ການມີຄວາມຄິດລິ ເລີື່ມສ້າງສັນໃນການເຮັດວຽກ, ມີຄວາມຮອບຮູ້ດ້ານວິຊາການທັງດ້ານການສອນ ແລະ ການ ວິໄຈ, ມີຄວາມຊ ື່ສັດສ ຈະລິດໃນການເຮັດວຽກ, ກ້າສະແດງອອກ ແລະ ສ້າງສັດທາທາງວິຊາ ການ, ມີປະສົບການດ້ານວິຊາການເປັນທີື່ຍອມຮັບ. ຄວາມສາມາດການເປັນຜູ້ນໍາຂອງຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ ໝາຍເຖິງ ຄວາມຊຸ່ຽວຊານ ຂອງຜູ້ອໍານວຍການທີື່ມີຄວາມສໍາຄັນໃນດ້ານການບ ລິຫານ ແລະ ການຈັດການງານວິຊາການ ດ້ານການວາງແຜນກົນລະຍ ກ ເພ ື່ອການພັດທະນາງານວິຊາການ, ສ້າງທີມວິຊາການ, ວາງ ລະບົບບ ລິຫານວິຊາການ ແລະ ຈັດຊັບພະຍາກອນ.

ວິທີການວິໄຈ (Methodology of Research) ປ.ທ. ຕົວວ ື່ ວ ື່ 50 ການພັດທະນາພາວະຜູ້ນໍາທາງວິຊາການ ໝາຍເຖິງ ການເຮັດໃຫ້ຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ ທີື່ສາມາດນໍາຜູ້ອ ື່ນທາງດ້ານວິຊາການ ໂດຍມີຄ ນລັກສະນະຄວາມສາມາດ ແລະ ພ ດຕິກໍາທີື່ ເໝາະສົມກັບບົດບາດຂອງຜູ້ອໍານວຍການໂຮງຮຽນ.