หลกั การสำ� คญั ประการหนงึ่ ซงึ่ คณะทำ� งานชดุ ศกึ ษาขอ้ มลู เบอ้ื งตน้
เพอื่ ผลกั ดนั ผนื ปา่ ฮาลา-บาลา ใหเ้ ปน็ มรดกโลก ใหค้ วามสำ� คญั เปน็ อยา่ งยงิ่
ในการดำ� เนนิ งาน คอื การเปดิ โอกาสให้ “ชมุ ชนมสี ว่ นรว่ ม” อยา่ งจรงิ จงั ใน
ฐานะผมู้ สี ว่ นได-้ เสยี ในพนื้ ท่ี ทงั้ ในสถานภาพเกา่ หรอื การแสวงหาแนวทาง
ใหมๆ่ ในการรว่ มดแู ลผนื ปา่
รูปแบบการด�ำเนินงานช่วงท่ีผ่านมา จึงมีการจัดประชุมใน
ลักษณะรับฟังความคิดเห็นและปรึกษาหารือกับเครือข่ายทั้งภาครัฐและ
ภาคประชาชน ทั้งน้ีเพื่อระดมความคิดเห็น แลกเปล่ียนข้อมูลประเด็น
ตา่ งๆ ใหค้ รอบคลมุ เรอื่ งราวในทกุ มติ ิ มกี ารลงพน้ื ทพี่ บปะชาวบา้ นรบั ฟงั
และแลกเปลยี่ นขอ้ คดิ เหน็ จากชมุ ชน อนั เปน็ ไปตามแนวคดิ สำ� คญั ในเรอื่ ง
การใหช้ มุ ชนมสี ว่ นรว่ มในการดแู ลรกั ษามรดกทางธรรมชาตหิ ลายครงั้ ทง้ั
ในพน้ื ทจี่ งั หวดั ยะลาและนราธวิ าส มกี ารเขา้ พบปรกึ ษาหารอื กบั พลเอก
มณี จนั ทรท์ พิ ย์ ผแู้ ทนพเิ ศษรฐั บาล ถงึ ความเปน็ ไปไดใ้ นการดำ� เนนิ โครงการ
โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ การเขา้ พบปะหารอื กบั หวั หนา้ หนว่ ยงานปา่ ไมท้ ดี่ แู ลรบั
ผดิ ชอบโดยตรง เชน่ วนั ท่ี ๑๔ ธนั วาคม ๒๕๖๓ ณ เขตรกั ษาพนั ธส์ุ ตั วป์ า่
ฮาลา-บาลา อำ� เภอแวง้ จงั หวดั นราธวิ าส ผชู้ ว่ ยศาสตราจารย์ ดร.สมบตั ิ
โยธาทิพย์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา มอบหมายให้ อาจารย์
ดร.นริ นั ดเิ์ กยี รติ ลว่ิ คณุ ปู การ รองอธกิ ารบดฝี า่ ยนโยบายและแผน ผชู้ ว่ ย
ศาสตราจารย์ ดร.ฐานกลุ กฏุ ภิ กั ดี ผชู้ ว่ ยอธกิ ารบดฝี า่ ยสทิ ธปิ ระโยชนแ์ ละ
รายได้ พรอ้ มดว้ ยอาจารยแ์ พรวศรี เดมิ ราช ผอู้ ำ� นวยการศนู ยว์ ทิ ยาศาสตร์
และบคุ ลากรของมหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ยะลา ประชมุ หารอื แนวทางการขบั
เคลอื่ นป่าฮาลา-บาลาเปน็ มรดกอาเซยี น สมู่ รดกโลก รว่ มกบั เจา้ หนา้ ทเี่ ขต
รกั ษาพนั ธส์ุ ตั วป์ า่ ฮาลา-บาลา อำ� เภอแวง้ เพอ่ื วางแผนการดำ� เนนิ การเกบ็
รวบรวมขอ้ มลู และประสานการทำ� งานแบบบรู ณาการดา้ นขอ้ มลู พนื้ ฐาน
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๙๙
HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก
ทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสง่ิ แวดลอ้ มในผนื ปา่ ฮาลา-บาลา รวมทงั้ การตรวจ
วเิ คราะหพ์ ชื สมนุ ไพรในปา่ ฮาลา-บาลา ของกลมุ่ แมบ่ า้ นสมนุ ไพรในพน้ื ท่ี
ต�ำบลโละจดู เกบ็ สมนุ ไพรมาแปรรปู เปน็ ผลติ ภัณฑช์ มุ ชนเพอ่ื สรา้ งมลู คา่
เพมิ่ อนั เปน็ แนวทางสำ� คญั ในการบรู ณาการสรา้ งความรว่ มมอื แกห่ นว่ ยงาน
ในพื้นที่ เพ่ือพัฒนาและยกระดับการขับเคลื่อนป่าฮาลา-บาลาเป็นมรดก
อาเซยี น สมู่ รดกโลก รวมทง้ั การสรา้ งความรว่ มมอื กบั ชมุ ชนในพน้ื ทใ่ี นการ
พฒั นาทอ้ งถน่ิ มติ กิ ารพฒั นาสง่ิ แวดลอ้ มแบบมสี ว่ นรว่ มกบั ชมุ ชนอยา่ งยงั่ ยนื
และทสี่ ำ� คญั คอื การมโี อกาสเขา้ พบ พลเอกประวติ ร วงษส์ วุ รรณ
รองนายกรัฐมนตรี เพ่ือรายงานข้อมูลเบ้ืองต้นให้ได้รับทราบ และขอค�ำ
ปรกึ ษาชแี้ นะแนวทางในการดำ� เนนิ งานในอนาคตตอ่ ไป
๑๐๒ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
โดยความเปน็ จรงิ แลว้ ประเดน็ การผลกั ดนั ใหผ้ นื ปา่ ฮาลา-บาลา ให้
ไดข้ นึ้ บญั ชเี ปน็ “มรดกอาเซยี น” มกี ารดำ� เนนิ การมาระยะหนงึ่ แลว้ เชน่ เมอ่ื
วนั ท่ี ๒๓ ธนั วาคม ๒๕๖๒ นายจงคลา้ ย วรพงศธร รองอธบิ ดกี รมอทุ ยานแหง่
ชาติ สตั วป์ า่ และพนั ธพ์ุ ชื ในฐานะประธานคณะกรรมการอทุ ยานมรดกแหง่
อาเซยี น (ASEAN Heritage Parks) เปน็ ประธานการประชมุ คณะกรรมการ
อทุ ยานมรดกแหง่ อาเซยี น (ASEAN Heritage Parks) ) ครงั้ ท่ี ๒/๒๕๖๒ ณ
หอ้ งประชมุ ชน้ั ๒ อาคารศนู ยป์ ฏบิ ตั กิ าร กรมอทุ ยานแหง่ ชาตฯิ มผี เู้ ขา้ รว่ ม
ประชมุ ประกอบดว้ ยคณะกรรมการฯ และผเู้ กยี่ วขอ้ ง ไดแ้ ก่ ดร.อนรรฆ พฒั น
วบิ ลู ย์ ผศ.ดร.ธรรมศกั ด์ิ ยมี นิ ผศ.ดร.ดรรชนี เอมพนั ธ์ุ ทปี่ รกึ ษาคณะกรรม
การฯ นายดำ� รสั โพธปิ์ ระสทิ ธิ์ ผอ.สอช. นายชลธร ชำ� นาญคดิ ผอ.สว่ นวจิ ยั
และพฒั นานวตั กรรมอทุ ยานแหง่ ชาติ สอช. ผแู้ ทน ผอ.สอป. ผแู้ ทน ผอ.สวจ.
ผแู้ ทน ผอ.กตป. ผแู้ ทน สผ.ทส. หวั หนา้ หนว่ ยงานพนื้ ทที่ จ่ี ะนำ� เสนอเปน็
อทุ ยานมรดกแหง่ อาเซยี นแหง่ ใหมท่ ง้ั ๙ พนื้ ท่ี ฯลฯ
ทง้ั น้ี สบื เนอื่ งมาจากการประชมุ คณะกรรมการอทุ ยานมรดกแหง่
อาเซยี น (ASEAN Heritage Parks) ครง้ั ที่ ๑/๒๕๖๒ ไดม้ กี ารรว่ มพจิ ารณา
พนื้ ทที่ ม่ี ศี กั ยภาพทจ่ี ะนำ� เสนอเปน็ อทุ ยานมรดกอาเซยี นแหง่ ใหม่ จำ� นวน ๙
แหง่ ซง่ึ ครอบคลมุ ทงั้ พนื้ ทอี่ ทุ ยานแหง่ ชาตแิ ละเขตรกั ษาพนั ธส์ุ ตั วป์ า่ จงึ ได้
เชญิ หวั หนา้ พน้ื ทม่ี ารบั ทราบกระบวนการนำ� เสนอและเกณฑก์ ารพจิ ารณา
อทุ ยานมรดกแหง่ อาเซยี น เพอ่ื จะไดจ้ ดั เตรยี มและจดั ทำ� ขอ้ มลู ใหค้ รบถว้ น
เพอ่ื นำ� ไปใชใ้ นการจดั ทำ� เอกสารนำ� เสนอพน้ื ทอี่ ทุ ยานมรดกแหง่ อาเซยี นตอ่
ไป ในสว่ นพน้ื ทที่ จี่ ะนำ� เสนอเปน็ อทุ ยานมรดกแหง่ อาเซยี นแหง่ ใหม่ จำ� นวน
๙ แหง่ ประกอบดว้ ย ๑.อช.ดอยอนิ ทนนท์ ๒.อช.ถำ้� หลวง-ขนุ นำ�้ นางนอน
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๐๓
๓.อช.ดอยภคู า ๔.อช.ทงุ่ แสลงหลวง-อช.เขาคอ้ -อช.ภหู นิ รอ่ งกลา้ ๕.ขสป.
ภเู ขยี ว-อช.นำ�้ หนาว ๖.อช.ภกู ระดงึ ๗.อช.ภเู วยี ง-อช.ภเู กา้ -ภพู านคาํ ๘.อช.
เขาสก และ ๙.ขสป.ฮาลา-บาลา-อช.บางลาง
เกณฑก์ ารพจิ ารณาพน้ื ทใ่ี หเ้ ปน็ “มรดกอาเซยี น”
ประกอบดว้ ย ๑๐ หลกั เกณฑ์ ไดแ้ ก่
๑.ความสมบรู ณท์ างนเิ วศ
๒.ความเปน็ ตวั แทนของภมู ภิ าค
๓.ความเปน็ ธรรมชาติ
๔.มคี วามสำ� คญั ตอ่ การอนรุ กั ษอ์ ยา่ งสงู
๕.พนื้ ทที่ ไี่ ดร้ บั การคมุ้ ครองตามกฎหมาย
๖.แผนการบรหิ ารจดั การทไี่ ดร้ บั การเหน็ ชอบ
๗.ลกั ษณะการเชอื่ มตอ่ พรมแดน
๘.ความเปน็ เอกลกั ษณ์
๙.ความเชอ่ื มโยงทส่ี ำ� คญั ระหวา่ งชนชนั้ เมอื งและระบบนเิ วศ
๑๐.ความสำ� คญั ดา้ นความหลากหลายของสงิ่ มชี วี ติ ทมี่ คี า่ หายาก
และใกลส้ ญู พนั ธ์ุ
เกณฑก์ ารพจิ ารณาประกาศใหเ้ ปน็ มรดกโลก
(World Heritage Criteria)
มรดกทางวฒั นธรรมและทางธรรมชาติ จะตอ้ งมคี ณุ คา่ โดดเดน่ ใน
ระดบั สากล โดยมกี ารจดั ตงั้ คณะกรรมการพจิ ารณาตดั สนิ บนเกณฑก์ ำ� หนด
๑๐ ขอ้ หากแหลง่ ทเี่ สนอเพอ่ื ขอรบั การขนึ้ ทะเบยี นเปน็ มรดกโลกนนั้ จะ
ตอ้ งมคี ณุ สมบตั สิ อดคลอ้ งกบั ขอ้ ใดขอ้ หนงึ่ หรอื หลายขอ้ แลว้ จะไดร้ บั การ
พจิ ารณาประกาศใหเ้ ปน็ มรดกโลก โดยเกณฑก์ ารพจิ ารณาทงั้ ๑๐ ขอ้ จะ
แยกพจิ ารณาระหวา่ งมรดกโลกทางวฒั นธรรมและมรดกโลกทางธรรมชาติ
โดย ๖ ขอ้ แรก เปน็ เกณฑส์ ำ� หรบั การพจิ ารณามรดกทางวฒั นธรรม และ ๔
ขอ้ สดุ ทา้ ยเปน็ เกณฑส์ ำ� หรบั การพจิ ารณามรดกทางธรรมชาติ
๑๐๔ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
๑. เปน็ ผลงานชนิ้ เอกทจ่ี ดั ทำ� ขน้ึ ดว้ ยการสรา้ งสรรคอ์ นั ชาญฉลาด
๒. เป็นการแสดงถึงความส�ำคัญของการแลกเปลี่ยนคุณค่าของ
มนษุ ยใ์ นชว่ งเวลาใดเวลาหนง่ึ หรอื ในพนื้ ทว่ี ฒั นธรรมใดๆ ของโลกในการ
พัฒนาด้านสถาปัตยกรรมหรือทางเทคโนโลยี ศิลปะสถาปัตยกรรมการ
ออกแบบบา้ นเมอื งหรอื การออกแบบภมู ทิ ศั น์
๓. เปน็ พยานหลกั ฐานทย่ี อดเยยี่ ม หรอื หาทเี่ สมอเหมอื นไมไ่ ด้ ท่ี
แสดงถงึ ขนบธรรมเนยี มประเพณี หรอื อารยธรรมทยี่ งั คงเหลอื อยู่ หรอื ได้
สญู หายไปแลว้
๔. เปน็ ตวั อยา่ งทโ่ี ดดเดน่ ของ ชนดิ อาคาร ผลงานทเี่ กดิ ขนึ้ ทงั้ หมด
ทางสถาปตั ยกรรมหรอื เทคโนโลยี หรอื ภมู ทิ ศั น์ ทแี่ สดงถงึ ขนั้ ตอนสำ� คญั ขน้ั
ตอนหนง่ึ (หรอื มากกวา่ ) ในประวตั ศิ าสตรม์ นษุ ย์
๕. เปน็ ตวั อยา่ งทโี่ ดดเดน่ ของการตง้ั ถน่ิ ฐานแบบประเพณนี ยิ มของ
มนษุ ย์ การใชป้ ระโยชนท์ ดี่ นิ หรอื การใชป้ ระโยชนท์ อ้ งทะเล ซงึ่ เปน็ ตวั แทน
ของวฒั นธรรมใดวฒั นธรรมหนง่ึ (หรอื มากกวา่ ) หรอื การปฏสิ มั พนั ธข์ อง
มนษุ ยก์ บั สง่ิ แวดลอ้ ม โดยเฉพาะเมอ่ื ถกู คกุ คามภายใตผ้ ลกระทบของการ
เปลย่ี นแปลงทไี่ มส่ ามารถยอ้ นกลบั ได้
๖. มคี วามสมั พนั ธโ์ ดยตรงหรอื เหน็ ไดช้ ดั เจนเกย่ี วกบั เหตกุ ารณ์
หรอื ขนบประเพณที ยี่ งั คงอยกู่ บั แนวคดิ หรอื กบั ความเชอ่ื กบั งานศลิ ปะและ
วรรณกรรมทมี่ คี วามโดดเดน่ เปน็ สากล (หลกั เกณฑข์ อ้ นจี้ ะตอ้ งเชอ่ื มโยงกบั
หลกั เกณฑใ์ นขอ้ อนื่ ๆ ขา้ งตน้ )
๗. ประกอบดว้ ยปรากฏการณท์ างธรรมชาตชิ น้ั เยย่ี ม หรอื พนื้ ทซ่ี งึ่
มคี วามงามทางธรรมชาตทิ ย่ี อดเยย่ี มและมคี วามสำ� คญั ทางสนุ ทรยี ะ
๘. เปน็ ตวั อยา่ งทโ่ี ดดเดน่ ทเ่ี ปน็ ตวั แทนขนั้ ตอนสำ� คญั ของประวตั ิ
ของโลกรวมถึงร่องรอยบันทึกของชีวิต มีขบวนการความเป็นไปทาง
ธรณวี ทิ ยาในการกอ่ ตวั ของแผน่ ดนิ ทส่ี ำ� คญั หรอื มคี วามสำ� คญั ดา้ นสภาพ
ทางธรณี หรอื สภาพทางภมู สิ ณั ฐาน
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๐๕
๙. เปน็ ตวั อยา่ งทโ่ี ดดเดน่ ทสี่ ะทอ้ นถงึ ขบวนการสำ� คญั ทดี่ ำ� เนนิ อยทู่ าง
นเิ วศวทิ ยาและชวี วทิ ยา ในการววิ ฒั นาการและการพฒั นาของระบบนเิ วศบนบก
ในแหลง่ นำ้� จดื ชายฝง่ั และทอ้ งทะเล และสงั คมพชื และสตั ว์
๑๐. บรรจไุ วซ้ ง่ึ ถน่ิ ทอ่ี าศยั ทางธรรมชาตทิ มี่ คี วามสำ� คญั และนยั สำ� คญั
ในการอนุรักษค์ วามหลากหลายทางชวี ภาพในถิน่ ท่อี าศยั รวมถึงท่ีบรรจุไว้ซ่งึ
ชนิดพันธุ์ท่ีถูกคุกคามอย่างหนัก ท่ีมีคุณค่าโดดเด่นเป็นสากลในแนวคิดทาง
วทิ ยาศาสตรห์ รอื การอนรุ กั ษ์
๑๐๖ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๐๗
HALA - BALA Wildlife to World Heritage
การเตรียมช่องทางการประชาสัมพันธ์และจัดท�ำหนังสือ “ฮา
ลา-บาลา สมู่ รดกโลก” เลม่ นี้ พรอ้ มดว้ ยการวางแผนจดั เสวนาระดมขอ้ คดิ
เหน็ จากภาคสว่ นตา่ งๆ ทเ่ี กยี่ วขอ้ ง รวมถงึ การเตรยี มจดั นทิ รรศการสะทอ้ น
ความอดุ มสมบรู ณข์ องผนื ปา่ ฮาลา-บาลาทจี่ ะเกดิ ขนึ้ ในอนาคต เพอื่ นำ� ไปสู่
การรา่ งแผนปฏบิ ตั งิ าน (Action Plan) ขบั เคลอื่ นฮาลา-บาลา สกู่ ลมุ่ ผนื ปา่
มรดกอาเซยี นขา้ มแดนและ “มรดกโลก”
แนวทางสำ� คญั นบั จากน้ี คอื การแสวงหาเครอื ขา่ ยความรว่ มมอื
จากภาคสว่ นตา่ งๆ ทง้ั ภาครฐั เอกชน ภาคประชาสงั คม และภาคประชาชน
มากยง่ิ ขน้ึ เพอ่ื เตรยี มความพรอ้ มดา้ นขอ้ มลู ในทกุ มติ ิ โดยเฉพาะอยา่ งยง่ิ การ
ผลกั ดนั ใหเ้ ปน็ “วาระแหง่ ชาต”ิ หรอื เปน็ “มตคิ ณะรฐั มนตร”ี เพอื่ ทำ� ให้
การขบั เคลอ่ื น “ฮาลา-บาลา สกู่ ลมุ่ ผนื ปา่ มรดกอาเซยี นขา้ มแดนและมรดก
โลก” ประสบความสำ� เรจ็ ตามจดุ มงุ่ หมาย เปน็ ความรว่ มมอื จากทกุ คนทกุ
ฝา่ ย ผา่ นการมสี ว่ นรว่ มจากชมุ ชนทจ่ี ะชว่ ยกนั ดแู ลผนื ปา่ แหง่ นใ้ี หเ้ กดิ ความ
ยงั่ ยนื สบื ไปอยา่ งแทจ้ รงิ
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๐๙
HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก
HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก
HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก
HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๑๗
HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก
“ดิฉันต้ังใจว่าจะหาแนวทางช่วยงานพัฒนาในพ้ืนที่ภาคใต้
ประมาณปลายปี พ.ศ.๒๕๕๑-๒๕๕๒ จึงเริ่มปรึกษาหารือกับบุคคลและ
หนว่ ยงานหลายฝา่ ยเพอ่ื ชว่ ยกนั หาทางพฒั นาคณุ ภาพสมนุ ไพรทางภาคใต้
ซึ่งเป็นพ้ืนที่ท่ีมีทรัพยากรธรรมชาติสมบูรณ์พร้อม แรกเร่ิมได้ด�ำเนินงาน
พฒั นาคณุ ภาพสมนุ ไพรในพน้ื ทภ่ี าคใตต้ อนบนและตอนกลาง แตด่ ว้ ยปจั จยั
เงอื่ นไขหลายอยา่ ง จงึ ยงั ไมป่ ระสบผลสำ� เรจ็ มากนกั ตอ่ มา จงึ ตง้ั เปา้ สพู่ นื้ ที่
๓ จงั หวดั ชายแดนภาคใต้ ดว้ ยเหตผุ ลหลายประการ โดยเฉพาะการหาทาง
ชว่ ยเหลอื ชาวบา้ นซงึ่ ไดร้ บั ผลกระทบจากเหตกุ ารณค์ วามไมส่ งบในพนื้ ทซ่ี งึ่
ยดื เยอ้ื มาหลายปี จงึ นำ� มาซงึ่ โครงการลงั กาสกุ ะโมเดล
๑๒๐ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ผืนป่าฮาลา-บาลา ในพื้นท่ีชายแดนใต้ ได้รับการยอมรับเร่ือง
ทรพั ยากรธรรมชาตคิ อ่ นขา้ งสมบรู ณพ์ รอ้ ม ดฉิ นั มโี อกาสลงพน้ื ทไ่ี ปสมั ผสั
ท้ังในจังหวดั ยะลาและนราธิวาส รสู้ กึ ประทับใจมาก จึงเปน็ เรอื่ งท่ดี ีหาก
จะมกี ารผลกั ดนั ใหผ้ นื ปา่ ฮาลา-บาลา ยกระดบั เปน็ มรดกโลก เพราะจะได้
ชว่ ยใหผ้ นื ปา่ แหง่ นส้ี ามารถดำ� รงความอดุ มสมบรู ณ์ กอ่ ใหเ้ กดิ ประโยชนต์ อ่
ประชาชน ตอ่ สงิ่ แวดลอ้ ม และตอ่ สงั คมโดยรวม”
ศ.ดร.กฤษณา ไกรสินธ์ุ
ผไู้ ดร้ บั รางวลั นกั วทิ ยาศาสตรโ์ ลก / รางวลั แมกไซไซ สาขาบรกิ ารสาธารณะ ประจำ� ปี ๒๕๕๒
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๒๑
“ผมคลกุ คลอี ยใู่ นพนื้ ทจ่ี งั หวดั ชายแดนภาคใตม้ ายาวนานในหลาย
บทบาทหนา้ ที่ หนงึ่ ในนนั้ คอื การไดร้ บั มอบหมายใหป้ ราบปรามสมาชกิ พรรค
คอมมวิ นสิ ตม์ ลายา (พคม.) ชว่ งปพี ทุ ธศกั ราช ๒๕๒๖ - ๒๕๓๒ กระทงั่ ยตุ ิ
การสรู้ บไดด้ ว้ ยการเจรจาสนั ตภิ าพ กลายเปน็ ผรู้ ว่ มพฒั นาชาตไิ ทย มกี าร
จดั ตง้ั หมบู่ า้ น จดั ทท่ี ำ� กนิ และสง่ เสรมิ อาชพี รวม ๙ หมบู่ า้ น คอื บา้ นปยิ ะ
มติ ร ๕ หมบู่ า้ น และจฬุ าภรณพ์ ฒั นา ๔ หมบู่ า้ น ซงึ่ ทต่ี งั้ ของหมบู่ า้ นเหลา่
นลี้ ว้ นตงั้ อยใู่ นผนื ปา่ ฮาลา-บาลา หรอื พนื้ ทโี่ ดยรอบ จงึ ทำ� ใหไ้ ดช้ ว่ ยกนั ดแู ล
รกั ษาปา่ สำ� คญั ผนื นไ้ี ปดว้ ย
เรอ่ื งของการดแู ลทรพั ยากรปา่ ไมใ้ นพนื้ ทเี่ ปน็ เรอ่ื งสำ� คญั ผมเองได้
รบั ผดิ ชอบการจดั ทำ� โครงการสวนปา่ พระนามาภไิ ธยภาคใต้ สว่ นที่ ๒ จงั หวดั
ยะลา และจงั หวดั นราธวิ าส รวมประมาณ ๘๐๐,๐๐๐ ไร่ รว่ มกบั หนว่ ย
งานปา่ ไม้ ฝา่ ยปกครอง เพอ่ื เทดิ พระเกยี รตสิ มเดจ็ พระนางเจา้ ฯ พระบรม
๑๒๒ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ราชนิ นี าถ โดยดำ� เนนิ การตง้ั แตป่ พี ทุ ธศกั ราช ๒๕๓๔ ถงึ ปจั จบุ นั ทำ� ให้
แหลง่ ตน้ นำ�้ และพนื้ ทป่ี า่ ดบิ ชน้ื ยงั คงมคี วามอดุ มสมบรู ณแ์ ละใหญท่ สี่ ดุ
ในประเทศ จงึ ยนิ ดอี ยา่ งยง่ิ หากกลมุ่ ผนื ปา่ ฮาลา-บาลา หรอื สวนปา่ พระ
นามาภไิ ธยภาคใต้ สว่ นที่ ๒ จะไดร้ บั การยกระดบั ประกาศใหเ้ ปน็ มรดก
อาเซยี นขา้ มแดน และมรดกโลก เพราะเปน็ การดแู ลรกั ษาผนื ปา่ แหง่ น้ี
อยา่ งยงั่ ยนื นานาประเทศจะไดร้ จู้ กั มาทอ่ งเทย่ี ว มาชว่ ยกนั ดแู ล แมจ้ ะ
ตอ้ งใชเ้ วลาเตรยี มการยาวนานเพยี งใดกต็ าม แตก่ น็ บั วา่ คมุ้ คา่ แนน่ อน และ
ผมพรอ้ มหาแนวทางรว่ มชว่ ยเหลอื ผลกั ดนั ในทกุ ๆ ทางเพอ่ื ใหเ้ ปน็ จรงิ ”
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๒๓
“ในนาม ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาท้องถ่ิน มหาวิทยาลัยราชภัฏ
ยะลา ซงึ่ ดำ� เนนิ โครงการมากมายทจี่ ะกอ่ ใหเ้ กดิ ประโยชนแ์ กช่ มุ ชน ไดบ้ รรจุ
แนวทางการแสวงหารว่ มมอื เพอ่ื อนรุ กั ษแ์ ละดแู ลกลมุ่ ผนื ปา่ ฮาลา-บาลา ให้
เกดิ ความสมบรู ณแ์ ละยงั่ ยนื อยา่ งแทจ้ รงิ เพราะผนื ปา่ แหง่ นมี้ คี วามสำ� คญั ทง้ั
ในเชงิ การอนรุ กั ษท์ รพั ยากรธรรมชาติ และสง่ ผลพวงตอ่ เนอ่ื งถงึ ประโยชน์
เชงิ วถิ ชี วี ติ และสงั คมของผคู้ น ทไ่ี ดอ้ าศยั ใชป้ ระโยชนจ์ ากทรพั ยากรในผนื
ปา่ แหง่ นใ้ี นชวี ติ ประจำ� วนั ชว่ งทผี่ า่ นมามกี ารดำ� เนนิ กจิ กรรมหลายลกั ษณะ
ทจ่ี ะกอ่ ประโยชนแ์ กผ่ นื ปา่ พนั ธพ์ุ ชื สตั วป์ า่ และชมุ ชน ทา้ ยทสี่ ดุ เมอ่ื ผา่ นการ
ปรกึ ษาหารอื กบั บคุ คลหลายๆ ฝา่ ย จงึ เหน็ ความจำ� เปน็ ในเรอ่ื งแนวทางการ
ขบั เคลอ่ื นปา่ ฮาลา-บาลาเปน็ มรดกอาเซยี นขา้ มแดน และมรดกโลก
๑๒๔ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ทงั้ น้ี ทมี งานและบคุ ลากรของศนู ยส์ ง่ เสรมิ ฯ ทง้ั ระดบั บรหิ ารและระดบั
ปฏบิ ตั กิ าร ไดป้ ระชมุ หารอื แนวทางการขบั เคลอ่ื นปา่ ฮาลา-บาลาเปน็ มรดก
อาเซยี นและสมู่ รดกโลก รว่ มกบั องคก์ ร หนว่ ยงาน เจา้ หนา้ ทท่ี เี่ กยี่ วขอ้ ง
นกั วชิ าการ ในและนอกพน้ื ท่ี และทส่ี ำ� คญั คอื การแลกเปลย่ี นขอ้ มลู ความ
รกู้ บั ชมุ ชนทงั้ ในฝง่ั ปา่ ฮาลา จงั หวดั ยะลา และปา่ บาลา จงั หวดั นราธวิ าส
อยา่ งตอ่ เนอื่ ง เพอ่ื วางแผนการดำ� เนนิ การเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู ประสาน
การท�ำงานแบบบูรณาการด้านข้อมูลพ้ืนฐานทรัพยากรธรรมชาติและ
สง่ิ แวดลอ้ มหลายมติ ิ อนั เปน็ แนวทางสำ� คญั ในการสรา้ งความรว่ มมอื แก่
หนว่ ยงานในพน้ื ที่ เพอ่ื พฒั นาและยกระดบั การขบั เคลอื่ นปา่ ฮาลา-บาลา
เปน็ มรดกอาเซยี นสมู่ รดกโลก รวมทงั้ การสรา้ งความรว่ มมอื กบั ชมุ ชนใน
พ้ืนท่ีในการพัฒนาท้องถิ่นมิติการพัฒนาส่ิงแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมกับ
ชมุ ชนอยา่ งยง่ั ยนื ”
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๒๕
“ปา่ ฮาลา-บาลา ปา่ สมบรู ณท์ สี่ ดุ แหง่ หนง่ึ ในทวปี เอเชยี เปน็ ความ
ภมู ใิ จของชาวตำ� บลอยั เยอรเ์ วง และพนื้ ทโ่ี ดยรอบ องคก์ ารบรหิ ารสว่ นตำ� บล
อัยเยอร์เวง ได้จัดท�ำแผนยุทธศาสตร์การพัฒนา มีเป้าหมายให้ต�ำบล
อยั เยอรเ์ วง เปน็ แหลง่ เรยี นรศู้ กึ ษาธรรมชาติ ควบคไู่ ปกบั การสง่ เสรมิ การ
ทอ่ งเทยี่ วเชงิ นเิ วศในระดบั ภมู ภิ าคอาเซยี น ภายใตค้ วามรว่ มมอื กบั เครอื ขา่ ย
ตา่ งๆ โดยจดั จา้ งออกแบบโครงการพฒั นาศนู ยเ์ รยี นรธู้ รรมชาตแิ ละสง่ เสรมิ
๑๒๖ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
การทอ่ งเทย่ี วเชงิ นเิ วศ จดุ ชมววิ ทะเล
หมอกต�ำบลอัยเยอร์เวง หรือการ
ก่อสร้างสกายวอล์คจุดชมวิวทะเล
หมอก ซง่ึ จะสามารถผลกั ดนั ใหศ้ นู ย์
การเรยี นรธู้ รรมชาตแิ ละสง่ เสรมิ การ
ทอ่ งเทย่ี วเชงิ นเิ วศ ไดร้ บั ความสนใจ
ผคู้ นในระดบั อาเซยี น เกดิ ผลสมั ฤทธ์ิ
ในเชิงอนุรักษ์ทรัพยากรและป่าไม้
ควบคู่กับการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ
โดยเฉพาะประโยชนท์ จ่ี ะเกดิ ขนึ้ กบั
ผนื ปา่ ฮาลา-บาลา ซงึ่ เมอ่ื พจิ ารณา
โดยภาพรวมถือว่าแผนงานท่ีวางไว้
ประสบผลสำ� เรจ็ ตามเปา้ หมาย
ในระยะต่อไป เมื่อเกิดกระแสการผลักดันให้กลุ่มผืนป่าฮาลา-บา
ลา เปน็ มรดกอาเซยี นขา้ มแดน และมรดกโลก จงึ เปน็ ประเดน็ นา่ สนใจอยา่ ง
ยง่ิ เพอื่ ทกุ ฝา่ ยจะไดต้ ระหนกั และชว่ ยกนั ดแู ลรบั ผดิ ชอบ เปน็ เรอื่ งจำ� เปน็ ท่ี
ทกุ ภาคสว่ นตอ้ งหนั มาใหค้ วามใสใ่ จอนรุ กั ษผ์ นื ปา่ แหง่ นอ้ี ยา่ งจรงิ จงั ภายใต้
การผนวกนโยบายและการบรหิ ารจดั การจากทกุ ภาคสว่ น การจะขบั เคลอ่ื น
แนวทางการดูแลผืนป่าในลกั ษณะใดกต็ าม จำ� เปน็ ต้องมีการสอบถามหรือ
ปรกึ ษาหารอื ชมุ ชน ควรใหค้ วามเคารพในศกั ดศ์ิ รคี วามเปน็ มนษุ ยเ์ จา้ ของถนิ่
หรอื ผจู้ ะไดร้ บั ผลกระทบดว้ ย เพอื่ ใหป้ า่ ฮาลา-บาลาทรงคณุ คา่ ไปตราบนาน
เทา่ นาน มกี ารยดึ สว่ นรวมเปน็ ทต่ี งั้ และใหค้ วามสำ� คญั ในการอนรุ กั ษด์ แู ล
รกั ษาปา่ รว่ มกนั ในระดบั สากล”
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๒๗
“ในสว่ นตวั ผมเองแลว้ เหน็ ดว้ ยอยา่ งยง่ิ หากผนื ปา่ ฮาลา-บาลา จะ
ไดร้ บั การขนึ้ บญั ชเี ปน็ มรดกโลก เพราะคดิ วา่ ชมุ ชนหรอื พน้ื ทจ่ี ะไดป้ ระโยชน์
มากกวา่ เสยี อยา่ งนอ้ ยแนน่ อนวา่ ทรพั ยากรธรรมชาตติ า่ งๆ จะไดร้ บั การดแู ล
อยา่ งจรงิ จงั มนี กั วชิ าการไมเ่ พยี งแตใ่ นระดบั ชาติ แตก่ า้ วไกลถงึ ขน้ั ระดบั โลก
หรอื ระดบั นานาชาติ ทจี่ ะลงมาชว่ ยกนั ใหค้ ำ� ปรกึ ษา รว่ มดแู ลรกั ษา หรอื
สนบั สนนุ งบประมาณดา้ นตา่ งๆ ไมว่ า่ จะเปน็ การปอ้ งกนั ดแู ลรกั ษา ใหข้ อ้ มลู
ความรทู้ างวชิ าการ การสง่ เสรมิ อาชพี หรอื ประโยชนด์ า้ นอน่ื ๆ อนั พงึ จะเกดิ
ขนึ้ ในอนาคต
๑๒๘ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
สงิ่ ทปี่ ฏเิ สธไมไ่ ด้ คอื ชาวบา้ นในพน้ื ทเ่ี องกห็ วนั่ เกรงวา่ การทผี่ นื ปา่ ฮา
ลา-บาลา ไดร้ บั การประกาศเปน็ มรดกอาเซยี นหรอื มรดกโลก จะทำ� ให้
เปน็ ขอ้ จำ� กดั ของชาวบา้ นทจี่ ะมโี อกาสใชป้ ระโยชนจ์ ากผนื ปา่ เชน่ การ
หาของปา่ หานำ�้ ผง้ึ หรอื ประโยชนอ์ น่ื ใด แตจ่ ากการไดป้ ระชมุ พบปะ
ปรกึ ษาหารอื กบั ผบู้ รหิ ารและเจา้ หนา้ ทจี่ าก ศนู ยส์ ง่ เสรมิ และพฒั นา
ทอ้ งถน่ิ มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั ยะลา นกั วชิ าการ หรอื นกั การเมอื ง ทำ� ให้
เราไดร้ บั ความรคู้ วามเขา้ ใจมากขนึ้ แมจ้ ะไมท่ ง้ั หมด แตใ่ นระยะยาวชว่ ง
ของการเกบ็ รวบรวมขอ้ มลู การเตรยี มการดา้ นขอ้ มลู เอกสารตา่ งๆ ทช่ี าว
บา้ นจะมโี อกาสเขา้ ไปมสี ว่ นรว่ มดว้ ย เชอื่ วา่ จะสง่ เสรมิ ใหช้ าวบา้ นเกดิ การ
เรยี นรแู้ ละมคี วามเขา้ ใจกนั มากขนึ้ โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ ผลทจี่ ะไดร้ บั ในเชงิ
เศรษฐกจิ เชน่ การทอ่ งเทย่ี ว การจดั จา้ งแรงงาน การแกไ้ ขปญั หาเรอื่ ง
การใชป้ ระโยชนท์ ด่ี นิ และทา้ ยทส่ี ดุ คอื ความภาคภมู ใิ จวา่ พนื้ ทปี่ า่ ของเรา
ไดร้ บั การยอมรบั และเปน็ ทร่ี จู้ กั กนั ในระดบั โลกจรงิ ๆ”
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๒๙
“ตอนนผ้ี มกำ� ลงั เรยี นระดบั ปรญิ ญาเอก สาขาการพฒั นาทย่ี ง่ั ยนื
มหาวทิ ยาลยั ทกั ษณิ กเ็ ลอื กทำ� วจิ ยั ประเดน็ พน้ื ทอ่ี ทุ ยานธรณโี ลกสตลู ซงึ่ เปน็
สง่ิ ทเ่ี ราทำ� อยกู่ อ่ นหนา้ นแี้ ลว้ ถอื เปน็ ประเดน็ ใหมท่ จ่ี ะสามารถเปน็ ตวั อยา่ ง
หรอื โมเดลตน้ แบบในพนื้ ทอ่ี น่ื สามารถไปปรบั ใชไ้ ดเ้ มอ่ื งานวจิ ยั นเ้ี สรจ็ เปน็
โมเดลหนง่ึ ทำ� ใหเ้ กดิ การพฒั นา การอนรุ กั ษ์ การพฒั นา การอนรุ กั ษ์ การ
สรา้ งเศรษฐกจิ ระดบั ฐานรากใหแ้ กพ่ นื้ ทอ่ี นื่ ๆ ไดใ้ นอนาคต
ตวั อยา่ งเรื่องป่าฮาลา-บาลา ท่มี ีการพยายามเคลอ่ื นไหวให้เป็น
มรดกโลก ความจรงิ แลว้ เปน็ ปา่ ทมี่ คี วามสำ� คญั ความหลากหลาย สงิ่ สำ� คญั
คือเรื่องงานวิจัย ต้องมีงานวิจัยก่อน ถ้าไม่มีงานวิจัยก็ยากที่จะเดินไปให้
ถงึ เปา้ หมาย ฝากเครอื ขา่ ย มหาวทิ ยาลยั ชว่ ยไปวจิ ยั ในพนื้ ทด่ี ว้ ย ไมใ่ ชป่ า่
อยา่ งเดยี ว ทง้ั ผคู้ น พชื สตั ว ์ ทรพั ยากรธรรมชาติ รวมถงึ ทรพั ยากรธรณี
๑๓๐ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ดว้ ย ตอ้ งมกี ารศกึ ษาอยา่ งจรงิ จงั เพราะเรอ่ื งราวทงั้ หมดผกู โยงกนั สตั ว์ พชื
ธรณี นบั เปน็ เรอื่ งทด่ี ถี า้ เราไดป้ า่ ฮาลา-บาลาเปน็ มรดกอกี แหง่ หนง่ึ เพราะ
สามารถดึงดูดนักท่องเท่ียว ต่อยอดกับแหล่งท่องเที่ยวเดิมท่ีมีอยู่แล้วใน
จงั หวดั ประการสำ� คญั ฝากดแู ลเรอื่ งของชมุ ชนทจี่ ะตอ้ งสรา้ งความรบั รใู้ ห้
เกดิ ขนึ้ ตอ้ งใชไ้ กดห์ รอื มคั คเุ ทศกใ์ ชอ้ งคค์ วามรมู้ าใช้ ชว่ ยเรอ่ื งการทอ่ งเทย่ี ว
ดว้ ยเพอ่ื ใหเ้ กดิ กระแสการทอ่ งเทย่ี วและความยง่ั ยนื เรอ่ื งของปา้ ยสอ่ื ความ
หมาย ปา้ ยบอกทาง การพฒั นาการเขา้ สแู่ หลง่ อะไรตา่ งๆ กจ็ ำ� เปน็ ตอ้ งทำ�
เลย ไมใ่ ชป่ ระกาศเขา้ สมู่ รดกโลกแลว้ คอ่ ยทำ� เพราะเรอื่ งราวเหลา่ นเี้ ปน็
กลไก กฎเกณฑ์ ในการประเมิน ท่ีเขาจะดูเป็นภาพรวมท้ังหมด ขอเป็น
กำ� ลังใจให้ครับ”
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๓๑
HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก
HALA - BALA Wildlife to World Heritage
รายชอื่ ชา่ งภาพ
กาจอนนั ต์ สนทิ กนั ภยั ไกรกร แซล่ ก เกรนิ่ เขยี นชน่ื จริ ศกั ด์ิ โมรานอก
ชารฟี อดลุ ยศาสตร ์ ชนนั พทั ธ์ สรุ ชยั กลุ วฒั นา ชมุ ศกั ดิ์ นรารตั นว์ งศ ์ ซอเร่ เดง็
ซไู ฮมี มนี า ฐานกลุ กฏุ ภิ กั ด ี ดลู รอมนั สะน ิ ธรี ชยั ดงั ศรเี ทศ นรู ฮซี าม บนิ มาม ุ
ปาริ แวอซิ อ ปรมนิ ทร์ นาทองเจรญิ สขุ พาริ แมเลา๊ ะ ฟอู ดั แวสะแม มนตรี คำ� สงิ ห์
มาหามะ แซมะแซ มาฮามะยากี แวซ ู สมพล ผจงวงศ์
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๓๕
ชอ่ื ภาพ : ธรรมชาตจิ ดั สรร
ชา่ งภาพ : กาจอนนั ต์ สนทิ กนั ภยั
๑๓๖ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ชอื่ ภาพ : แชมเปญเหด็
ชา่ งภาพ : กาจอนนั ต์ สนทิ กนั ภยั
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๓๗
ชอ่ื ภาพ : นำ้� ตกเฉลมิ พระเกยี รติ ร.๙
ชา่ งภาพ : ไกรกร แซล่ ก
HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ชอ่ื ภาพ : ทางชา้ งเผอื ก
ชา่ งภาพ : ไกรกร แซล่ ก
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๓๙
๑๔๐ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ชอ่ื ภาพ : มมุ มองจากยอดเขาฆนู งุ ซลี ปี ตั
ชา่ งภาพ : ไกรกร แซล่ ก
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๔๑
ชอ่ื ภาพ : ใบไมเ้ ปลย่ี นสี
ชา่ งภาพ : เกรนิ่ เขยี นชน่ื
๑๔๒ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ชอื่ ภาพ : วถิ อี สั ลี
ชา่ งภาพ : เกรน่ิ เขยี นชน่ื
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๔๓
ชอ่ื ภาพ : ในมา่ นหมอก
ชา่ งภาพ : จริ ศกั ดิ์ โมรานอก
๑๔๔ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ชอ่ื ภาพ : แสงเชา้ ทผ่ี าสน
ชา่ งภาพ : จริ ศกั ด์ิ โมรานอก
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๔๕
๑๔๖ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
ชอื่ ภาพ : ปา่ กบั ชมุ ชน
ชา่ งภาพ : ชารฟี อดลุ ยศาสตร์
ฮาลา - บาลา สู่มรดกโลก ๑๔๗
ชอ่ื ภาพ : มองมมุ ฟา้
ชา่ งภาพ : ชนนั พทั ธ์ สรุ ชยั กลุ วฒั นา
๑๔๘ HALA - BALA Wildlife to World Heritage
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
E-book ฮาลา-บาลา สู่มรดกโลก
ฉบับภาษาไทย
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search