พืชสมุนไพรในป่าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

150 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 151 Phyllanthaceae Phyllanthus oxyphyllus Miq. ยายถีบหลาน ไม้ยืนต้นขนาดเล็ก สูงถึง 2 เมตร ก่งิก้านเป็นส่เีหล่ียม มีปีกท่ี มุม ใบเด่ียว เรียงสลับระนาบเดียว แผ่นใบรูปไข่หรือรูปไข่แกมใบหอก ขนาด 2-5 x 1-2 ซม โคนใบกลม ปลายใบแหลมหรือเรียวแหลม ขอบ ใบเรียบ แผ่นใบหนาคล้ายกระดาษ ผิวใบเกลี้ยง ก้านใบยาวประมาณ 1 มม ดอกแยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน ช่อดอกเพศผู้แบบช่อกระจุก มี 2-7 ดอกย่อย เกิดท่ีซอกใบ กลีบรวมสีเขียวแกมเหลือง มี 6 กลีบ แยกกัน รูปไข่กลับ ขนาด 2 x 1 มม จานฐานดอกเป็นต่อมรูปขอบขนาน 6 อัน เกสรเพศผู้ 3 อนัก้านชูอบัเรณเูช่ือมกนัท่โีคน ดอกเพศเมีย เป็น ดอกเด่ยีว ก้านดอกย่อยยาว 1 มม กลีบรวมสีเขียว 6 กลีบ แยกกัน กลีบ รวมรูปขอบขนาน ขนาด 0.8-1 x 0.6-0.8 มม จานฐานดอกเป็นต่อม 6 อัน รังไข่เหนือวงกลีบ เกลี้ยง มี 3 ห้อง ก้านชูยอดเกสรเพศเมียยาว 1 มม ยอดเกสรเพศเมียยาว 1 มม ผลแห้งแตกแบบแคปซูล ทรงกลม แบน มี 3 พูเส้นผ่าศูนย์กลาง 5-7 มม ก้านผลยาวประมาณ 1 มม สรรพคุณ เนื้อไม้ ราก บ ารุงก าลัง ฤทธ์ิทางชีวภาพที่สอดคลอ้ง สารสกัดจากราก น ามาทดสอบด้วยวิธี DPPH radical scavenging assay พบว่ามีฤทธ์ิต้านอนุมูลอิสระ (IC50 0.017±0.001 mM)(Sutthivaiyakit et al., 2003)

152 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 153 Rhamnaceae Ziziphus oenopolia (L.) Mill. var. oenopolia หนามเล็บเหยี่ยว ไม้พุ่มรอเลื้อย ใบเด่ียว เรียงสลับระนาบเดียว แผ่นใบรูปไข่ แกมขอบขนาน ถึงรูปไข่แกมใบหอก ขนาด 3-7 x 2-3.5 ซม โคนใบ เฉียงหรือเกือบกลม ปลายใบแหลม ขอบใบหยักมน แผ่นใบหนาคล้าย กระดาษ ผิวใบด้านล่างมีขนสั้น นุ่ม ผิวใบด้านบนเกลี้ยง เส้นใบหลัก 3 เส้น แตกออกจากโคนใบแบบนิ้วมือ ก้านใบยาว 5-6 มม มีขนสีเหลือง แกมน ้าตาลปกคลุมหนาแน่น หูใบเป็ นหนาม 1 อัน หนามยาว 3 มม ดอกช่อแบบช่อกระจุก สมบูรณ์เพศ ติดท่ซีอกใบ ก้านดอกย่อยยาว 1- 2 มม กลีบเลี้ ยงเช่ือมเป็นหลอดส้นัท่โีคน ปลายแยกเป็น 5 แฉก แฉก รูปไข่ กลีบดอก 5 กลีบ แยกกัน กลีบดอกรูปช้อน มีก้านกลีบ จานฐาน ดอกเป็นรูป 5 เหล่ียม เกสรเพศผู้5 อัน รังไข่เหนือวงกลีบ ทรงกลม มี 2 ห้อง ก้านชูยอดเกสรเพศเมียแยกเป็น 2 แฉก ผลเมล็ดเดียวแข็ง ทรงกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง 5-7 มม กลีบเลี้ยงติดทน สรรพคุณ ราก ขับปัสสาวะ ทั้งต้น ขับนิ่ว

154 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 155 Rubiaceae Chassalia curviflora (Wall.) Thwaites ปลายสาร ไม้ยืนต้นขนาดเล็ก สูงถึง 3 เมตร กิ่งก้านมีขนสั้นนุ่มปกคลุม หนาแน่น ใบเด่ียว เรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปรีขอบขนาน หรือใบหอก ขนาด 7.5-19.5 ซม ปลายใบมน แหลม หรือเรียวแหลม โคนใบสอบ เรียวหรือมน ขอบใบเรียบ แผ่นใบบางคล้ายกระดาษ ผิวใบด้านบนสี เขียวเข้มกว่าด้านล่าง ผิวใบด้านล่างมีขนสั้นนุ่มปกคลุมเส้นใบ เส้นใบ แขนงแตกแบบขนนก 5-8 คู่ ก้านใบยาว 1.5-3 ซม มีขนสั้นปกคลุม หนาแน่น หูใบรูปสามเหล่ียมติดระหว่างก้านใบ ช่อดอกแบบช่อผสม ออกท่ปีลายยอด ช่อดอกสขีาวแกมแดง กลีบเลี้ ยง 5 กลีบ แยกกัน กลีบ รูปสามเหล่ียม ขนาดเลก็ กลีบดอกสีขาว เชื่อมเป็นหลอด ปลายแยก เป็น 5 แฉก หลอดกลีบดอกโค้ง ยาว 1-1.5 ซม แฉกกลีบดอกขนาด ประมาณ 5 x 2.5 มม คอหลอดดอกด้านในสีเหลือง เกสรเพศผู้5 อัน ก้านชูอับเรณูยาวประมาณ 5 มม รังไข่ทรงรูปไข่ สูง 4-5 มม ก้านชูยอด เกสรเพศเมียยาว 5 มม ผลแบบเมล็ดเดียวแข็ง ทรงกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง 6-9 มม เมื่อสุกมีสีด า สรรพคุณ ราก บ ารุงก าลัง ขับปัสสาวะ ฤทธ์ิทางชีวภาพที่สอดคลอ้ง มีสารประกอบ n-Hexadecanoic acid ในปริมาณสงูซ่ึงสารน้ีมีฤทธ์ใินการต้านอนุมูลอสิระ (Kadir and Omar, 2014)

156 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 157 Rubiaceae Hedyotis glabra (Roxb.) R.Br. ex Wall. ตองแห้ง ไม้ล้มลุก ทอดชูยอด สูงถึง 30 ซม มีรากท่ีข้อล่างๆ ใบเด่ียว เรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปใบหอก ขนาด 7-9 x 1.5-3 ซม โคนใบแหลม ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ ผิวใบเกลี้ยง ด้านบนสีเขียวเข้มกว่าด้านล่าง แผ่นใบบางคล้ายกระดาษ เส้นใบเด่นชัด ก้านใบยาว 1-1.3 ซม หูใบ เช่ือมเป็นรูปถ้วย ปลายเป็นจักซ่ีฟัน ช่อดอกแบบช่อกระจุก เกิดท่ีซอก ใบ ก้านดอกย่อยสั้นมาก ใบประดับรองรับช่อดอก และใบประดับรองรับ ดอกย่อยรูปลิ่มแคบ ยาวถึง 1 มม ดอกย่อยจ านวนมาก สมมาตรแนว รัศมี กลีบเลี้ ยงสีเขียว เกลี้ยง เชื่อมเป็นหลอด สั้น ปลายหลอดแยกเป็น 4 แฉก แฉกกลีบเล้ียงรูปสามเหล่ียมส้ัน กลีบดอกสีขาว เชื่อมเป็นรูป แตร ปลายแยกเป็น 4 แฉก หลอดกลีบดอกยาวประมาณ 1 มม แฉก กลีบดอกรูปขอบขนาน ยาวประมาณ 1 มม เกสรเพศผู้4 อัน ตดิท่ซีอก ของแฉกกลีบดอก รังไข่ใต้วงกลีบ มี 2 ห้อง แต่ละห้องมีหลายออวุล ก้านชูยอดเกสรเพศเมีย ยาว 0.8-1 มม ยอดเกศรเพศเมีย 2 อัน สรรพคุณ ทั้งต้น แก้ไข้ แก้พิษงูแก้ระดูมามากกว่าปกติ

158 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 159 Rubiaceae Ixora brunonis Wall. ex G.Don เข็มขาว ไม้พุ่ม สูงประมาณ 2 เมตร ใบเด่ยีว เรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปรี ถึงใบหอก ขนาด 7-12 x 3-5 ซม โคนใบรูปลิ่มถึงมน ปลายใบเรียว แหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบบาง ผิวใบสีเขียวเข้ม เกลี้ยง เส้นใบแขนง แตกแบบขนนก 6-9 คู่ ก้านใบยาว 0.5-1 ซม เกลี้ยง หูใบเป็นเกล็ด สามเหล่ียมปลายเรียวยาว ยาว 3-4 มม ติดระหว่างก้านใบ ช่อดอก แบบช่อซ่ีร่มเชิงซ้อน เส้นผ่าศูนย์กลางช่อประมาณ 8 ซม ช่อดอกเกิดท่ี ปลายยอด ก้านดอกย่อยยาวประมาณ 5 มม ใบประดับย่อย 2 อัน ยาว 3-5 มม กลีบเลี้ ยงเชื่อมเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 4 แฉก หลอดกลีบ เลี้ยงยาวประมาณ 1 มม แฉกกลีบเลี้ยงรูปสามเหล่ียม ยาวประมาณ 1 มม กลีบดอกสีขาว เชื่อมเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 4 แฉก หลอดกลีบ ดอกทรงกระบอก เรียว ยาว 1-1.2 ซม แฉกกลีบดอกรูปไข่ ขนาด 5-7 x 2 มม เกสรเพศผู้4 อนัติดท่ปีลายหลอดกลีบดอก ก้านชูอบัเรณสู้นั มาก รังไข่ทรงรี มี 2 ห้อง ก้านชูยอดเกสรเพศเมียเรียว ยอดเกสรเพศ เมียแยกเป็น 2 แฉก สรรพคุณ ราก แก้ไข้ แก้โรคตาฟาง ตาต้อ

160 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 161 Rubiaceae Ixora javanica (Blume) DC. เข็มแดงป่ า ไม้พุ่ม สูงประมาณ 2-3 เมตร ใบเด่ียว เรียงตรงข้าม แผ่นใบ รูปขอบขนานถึงใบหอก ขนาด 12-22 x 3.5-5 ซม โคนใบรูปลิ่ม ปลายใบเรียวแหลม ขอบใบเรียบ แผ่นใบบาง ผิวใบสีเขียวเข้ม เกลี้ยง เส้นใบแขนงแตกแบบขนนก 13-15 คู่ ก้านใบยาว 0.5-1 ซม เกลี้ยง หู ใบเป็นเกลด็สามเหล่ียม ยาว 3-4 มม ติดระหว่างก้านใบ ช่อดอกแบบ ช่อซ่ีร่มเชิงซ้อน เกดิท่ปีลายยอด เส้นผ่าศูนย์กลางช่อประมาณ 10 ซม ก้านดอกย่อยยาว 0-5 มม ใบประดับย่อย 2 อัน กลีบเลี้ ยงสีส้ม เชื่อม เป็นหลอด ปลายแยกเป็น 4 แฉก หลอดกลีบเลี้ยงยาวประมาณ 1 มม แฉกกลีบเลี้ยงรปูสามเหล่ียม ยาวประมาณ 1 มม ติดทน กลีบดอกสีส้ม เชื่อมเป็ นหลอด ปลายแยกเป็น 4 แฉก หลอดกลีบดอกทรงกระบอก เรียว ยาว 0.6-1.5 ซม แฉกกลีบดอกรูปไข่ ขนาด 5 x 2-3 มม เกสร เพศผู้4 อนัตดิท่ปีลายหลอดกลีบดอก ก้านชูอบัเรณสู้นัมาก รังไข่ทรง รี มี 2 ห้อง ก้านชูยอดเกสรเพศเมียเรียว ยอดเกสรเพศเมียแยกเป็น 2 แฉก สรรพคุณ ราก แก้ไข้ แก้โรคตาฟาง ตาต้อ

162 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 163 Rubiaceae Morinda citrifolia L. ยอป่ า ไม้ยืนต้น สูง 5-10 เมตร ใบเด่ียว เรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปรี ถึงขอบขนาน ขนาด 10-17 x 5-7 ซม โคนใบรูปลิ่ม ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบ เป็นคลื่น ผิวใบด้านบนเป็นมันวาว เกลี้ยงทั้งสองด้าน หูใบ รูปสามเหล่ียม ติดระหว่างก้านใบ ช่อดอกแบบช่อกระจุกแน่น ออกตรง ข้ามใบ มี 1-3 ช่อ ดอกย่อยจ านวนมาก ไม่มีก้านดอกย่อย กลีบเลี้ ยงสี เขียว เชื่อมเป็นรูปถ้วย สั้น ปลายตัด กลีบดอกสีขาว เชื่อมเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 แฉก หลอดกลีบดอกยาว 5-7 มม แฉกกลีบดอกรูป ขอบขนาน ปลายแหลม ขนาด 3 x 5-6 มม เกสรเพศผู้5 อัน รังไข่ใต้ วงกลีบ ผลกลุ่ม ทรงเกือบกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง 1-2 ซม สรรพคุณ ราก เปลือกต้น บ ารุงโลหิตสตรีบ ารุงก าลัง ใบ แก้ท้องอืดเฟ้ อ ฤทธ์ิทางชีวภาพที่สอดคลอ้ง (1) สารสกัดจากรากมีฤทธ์ริะงับปวด ในหนูทดลอง (Younos et al., 1990) (2) สารสกัดจากราก ผลและใบด้วยเม ทานอล มีฤทธ์ิต้านอนุมูลอิสระด้วยวิธีferric thiocyanate (FTC) และ thiobarbituric acid test (TBA) (Mohd Zin et al., 2002)

164 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 165 Rubiaceae Mussaenda pubescens W.T. Aiton บ่าวม้ามืด ไม้เลื้อยมีเนื้อไม้ มีขนแข็งปกคลุม ใบเด่ยีว เรียงตรงข้าม แผ่น ใบรูปรีถึงขอบขนาน ขนาด 6-13 x 4-7 ซม โคนใบแหลมถึงมน ปลาย ใบเรียวแหลม ขอบใบเรียบ ผิวใบด้านบนสีเขียวเข้มกว่าด้านล่าง มีขน หนาแน่น ก้านใบยาว 1-1.5 ซม หูใบรูปไข่ ปลายแยกเป็น 2 แฉก ลึก ช่อดอกแบบช่อกระจุก ออกท่ีปลายยอด ใบประดับรูปแถบ ยาว 3-5 มม กลีบเลี้ ยงสีเขียว เชื่อมเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 แฉก หลอดกลีบ ดอกยาว 2-3 มม แฉกกลีบดอกรูปแถบ ยาว 4-5 มม กลีบเลี้ยง 1 กลีบ ของหนึ่งดอกในหนึ่งช่อย่อย ขยายใหญ่ขึ้น มีสีขาว รูปไข่ ขนาด 4- 5 x 2-3 ซม โคนกลีบกลม ก้านกลีบยาวถึง 2.5 ซม ปลายเรียวแหลม ถึงยาวคล้ายหาง มีขนสั้นประปรายทั้งสองด้าน กลีบดอกเชื่อมเป็นรูป ดอกเข็ม ปลายแยกเป็น 5 แฉก หลอดกลีบดอกยาวถึง 2 ซม สีขาวแกม เขียว แฉกกลีบดอกรูปใบหอก ยาว 4-5 มม ด้านนอกสีขาว ด้านในสีส้ม มีขนหนาแน่นทั้งสองด้าน เกสรเพศผู้5 อัน ติดท่ีส่วนบนของหลอด กลีบดอก รังไข่ใต้วงกลีบ สรรพคุณ เถา แก้ปวดเมื่อย บ ารุงก าลัง รักษาอาการตกเลือดในสตรีหลังคลอด ฤทธ์ิทางชีวภาพที่สอดคลอ้ง สารสกดัมฤีทธ์ติ้านการอกัเสบ (Pan et al., 2012)

166 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 167 Rubiaceae Prismatomeris tetrandra (Roxb.) K.Schum. กระดูกไก่ป่ า ไม้พุ่ม สูงถึง 3 เมตร ใบเด่ยีว เรียงตรงข้าม แผ่นใบรปูขอบ ขนานถึงใบหอก ขนาด 11-17 x 3.5-5 ซม ปลายใบแหลมถึงเรียว แหลม โคนใบสอบเรียวถึงรูปลิ่ม ขอบใบเรียบ ผิวใบด้านบนสีเขียวเข้ม กว่าด้านล่าง เกลี้ยง ก้านใบยาว 6-13 มม หูใบรปูสามเหล่ียม ยาว 5 มม ช่อดอกแบบช่อกระจุก มหีลายดอกย่อย เกดิท่ปีลายยอดหรือซอกใบ ก้านดอกย่อยยาว 3-5 ซม ดอกมีกลิ่นหอม กลีบเลี้ ยงสีขาว เชื่อมเป็น หลอด ปลายตัด ยาว 2 มม เกลี้ยง กลีบดอกสีขาว เชื่อมเป็นหลอด ปลาย แยกเป็น 5 แฉก หลอดกลีบดอกยาว 15-25 ซม แฉกกลีบดอกรูปไข่ ขนาด 7-15 x 4-5 มม เกสรเพศผู้อยู่ภายในหลอดกลีบดอก ตดิท่ี ส่วนบนของหลอดกลีบดอก ก้านชูอับเรณูยาว 1.5-2 มม อับเรณูยาว 2- 4 มม รังไข่ยาว 1 มม เกลี้ยง มี 2 ห้อง แต่ละห้องมี 1 ออวุล ก้านชูยอด เกสรเพศเมียรวมยอดเกสรเพศเมียยาว 5-10 มม ผลเมล็ดเดียวแข็ง ทรงกลม เส้นผ่าศูนย์กลาง 5-10 มม เมื่อแก่เป็นสีด า แวว สรรพคุณ ทั้งต้น แก้ไข้มาลาเรีย แก้ปวดเมื่อย ราก บ ารุงก าลัง

168 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 169 Rubiaceae Psychotria sarmentosa Blume ตานเขียว ไม้เล้ือย มีรากท่ีข้อ ใบเด่ียว เรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปขอบ ขนานถึงรูปใบหอกแกมไข่กลับ ขนาด 3.5-7.5 x 1-2.5 ซม โคนใบ สอบเรียว ปลายใบแหลมถึงเรียวแหลม ขอบใบเรียบ ผิวใบด้านบน เกลี้ยง ผิวใบด้านล่างมขีนส้นัเกอืบหนาแน่นท่เีส้นกลางใบ แผ่นใบหนา กึ่งแผ่นหนัง เส้นใบแขนงแตกแบบขนนก 4-7 คู่ เส้นใบแขนงเด่นชัด ก้านใบยาวถึง 1 ซม เกลี้ยง หูใบรูปใบหอก ยาวถึง 5 มม อยู่ระหว่าง ก้านใบ ช่อดอกแบบช่อกระจุก เกดิท่ปีลายยอด ก้านดอกย่อยส้นั กลีบ เลี้ ยงเชื่อมเป็นหลอดสั้น ปลายแยกเป็น 5 แฉก แฉกรปูสามเหล่ียม ยาว ประมาณ 0.5 มม กลีบดอกสีขาว เชื่อมเป็นรูปแตร ปลายแยกเป็น 5 แฉก หลอดกลีบดอกยาว 1.5-2 มม แฉกกลีบดอกรูปขอบขนาน ยาว 1.5-2 มม เกสรเพศผู้5 อัน รังไข่ใต้วงกลีบ ผลเมล็ดเดียวแข็ง ทรง รูปไข่กลับ ยาวถึง 5 มม มีกลีบเลี้ยงติดทน สรรพคุณ ใบ เถา แก้ตานซางในเด็ก ฤทธ์ิทางชีวภาพที่สอดคลอ้ง สารสกดัจากลา ต้นและใบมฤีทธ์ิ บรรเทาอาการปวด (Ratnasooriya and Dharmasiri, 1999)

170 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 171 Rutaceae Micromelum minutum Wight & Arn. ร าผีพ่าย ไม้ต้นขนาดเล็ก สูงถึง 1 เมตร ใบประกอบแบบขนนกปลายค่ี ก้านใบยาว 1.2-1.5 ซม มีขนสั้นนุ่มปกคลุมหนาแน่น แกนกลางใบยาว 3-10 ซม มีขนสั้นนุ่มปกคลุมหนาแน่น ก้านใบย่อยยาว 2-3 มม มีขน สั้นนุ่มปกคลุมหนาแน่น ใบย่อยรูปไข่ถึงรูปใบหอก ขนาด 1-5 x 1-2.5 ซม ปลายใบย่อยแหลมถึงเรียวแหลม โคนใบย่อยมน หรือเฉียง ขอบใบ ย่อยเรียบ แผ่นใบมีต่อม กลม ส่องสว่าง ผิวใบทั้งสองด้านมีขนสั้นนุ่มปก คลุมหนาแน่น เส้นใบแขนงแตกแบบขนนก 2-6 คู่ ช่อดอกแบบช่อแยก แขนง เกิดท่ีปลายยอด กลีบเลี้ ยงเชื่อมเป็นรูปถ้วย ปลายแยกเป็ น 5 แฉก สั้น กลีบดอกสีขาว ยาว 2.5-3 มม มี 5 กลีบ แยกกัน เกสรเพศผู้ 10 อัน สั้น 5 อัน ยาว 5 อัน จานฐานดอกเป็นวงแหวน เล็ก รังไข่เหนือ วงกลีบ ผลสด ทรงรี ขนาด 8-9 x 5-6 มม มีขนสั้นนุ่มปกคลุม สรรพคุณ เนื้อไม้แก้ประดงเลือดส าหรับสตรีอยู่ไฟ ใบ ราก ขับน ้าคาวปลา ขับลม ขับระดูขาว บ ารุงโลหิต ฤทธ์ิทางชีวภาพที่สอดคลอ้ง สารสกดัด้วยเมทานอลมฤีทธ์ติ้าน แบคทีเรียก่อโรคหลายชนิด เช่น Staphylococcus aureus และ Bacillus subtilis (Sakunpak และ Panichayupakaranant, 2012)

172 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 173 Simaroubaceae Eurycoma longifolia Jack ปลาไหลเผือก ไม้ยืนต้น สูงถึง 3 เมตร ก้านใบอ่อนมีขนสีแดง ใบประกอบ แบบขนนกชั้นเดียว เรียงสลับ เป็นกระจุกบริเวณปลายยอด ใบย่อยรูป ใบหอก ขนาด 5-20 x 1.5-6 ซม โคนใบย่อยเฉียง ปลายใบย่อยแหลม ขอบใบย่อยเรียบ แผ่นใบหนาเป็นหนัง ผิวใบเป็นมัน เกลี้ยง ก้านใบย่อย สั้นมากหรือไม่มี ช่อดอกแบบช่อแยกแขนง มีหลายช่อ ออกตามซอกใบ หรือปลายยอด ก้านช่อดอกสีแดง มีขน ดอกย่อยขนาดเล็ก สมบูรณ์เพศ ก้านดอกย่อยยาว 0.5 มม กลีบเลี้ ยงเชื่อมเป็นหลอดสั้น ปลายแยกเป็น 5 แฉก แฉกกลีบเลี้ยงยาว 1 มม กลีบดอกสีม่วงแดง 5 กลีบ แยกกัน กลีบดอกรูปไข่ ขนาดประมาณ 5 x 3 มม มีขนสั้น นุ่ม ปกคลุมทั้งสอง ด้าน เกสรเพศผู้มี 5 อัน ก้านชูอับเรณูยาว 1.5-2.5 มม รังไข่เหนือวง กลีบ ก้านชูยอดเกสรเพศเมียยาว ยอดเกสรเพศเมียมี 5 แฉก ผลทรงรูป รี ขนาดประมาณ 10 x 5 มม ผลอ่อนมีสีเหลืองอมเขียว ผลสุกสีแดง สรรพคุณ ราก ทาแผลยุงกัด ไม่ให้ลุกลามขนาดใหญ่ขึ้น ทั้งต้น ใบ แก้ไข้ทุกชนิด เช่น ไข้หวัดใหญ่ ไข้มาลาเรีย ไข้เลือดออก ฤทธ์ิทางชีวภาพที่สอดคล้อง ในรากมีองค์ประกอบหลักคือ quassinoids ท่ีมีรสขม มีฤทธ์ิต้านไข้(Chan et al., 1995) และเชื้อก่อ โรคมาลาเรีย (Plasmodium falciparum) (Kuo et al., 2004)

174 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 175 Urticaceae Laportea interrupta (L.) Chew ลังตังไก่ ไม้ล้มลุกอายุปี เดียว ตั้งตรง สูงประมาณ 50 ซม มีขนระคาย เคืองประปราย ใบเด่ยีว เรียงสลับ แผ่นใบรปูไข่ขนาด 5-9 × 4-7 ซม โคนใบตัดตรง ปลายใบเรียวแหลมถึงเป็นหาง ขอบใบจักฟันเลื่อย ผิวใบ ทั้งสองด้านมีขนระคายเคืองประปราย เส้นใบออกจากโคนใบ 3 เส้น หู ใบรูปขอบขนานแกมรูปไข่ ยาวประมาณ 4 มม ปลายแยกเป็น 2 แฉก ช่อดอกคล้ายช่อเชิงลด ออกท่ซีอกใบ ช่อดอกยาว 10-15 ซม ดอกแยก เพศ ดอกเพศผู้มีก้านดอกสั้น กลีบรวมเชื่อมเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 4 แฉก เกสรเพศผู้ 4 อัน ดอกเพศเมีย มีก้านดอกยาวถึง 1.5 มม กลีบ รวม 4 อัน แยกกัน ขนาดกลีบไม่เท่ากัน รังไข่ทรงสามเหล่ียม ไม่ สมมาตร ยอดเกสรเพศเมียมี 3 แฉก สรรพคุณ ทั้งต้น ฆ่าเชื้อไข้หัด เหือด ฤทธ์ิทางชีวภาพที่เกี่ยวขอ้ง สารสกดัจากรากด้วยเอทานอลมฤีทธ์ิ ต้านอนุมูลอิสระในระดับสูงเมื่อทดสอบด้วยวิธี DPPH radical scavenging assay, ABTS•+ scavenging activity และ FRAP assay และสารสกัดจากรากและใบด้วยเอทานอลมฤีทธ์ลดิ ไข้ (Krishna et al., 2014)

176 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 177 Urticaceae Poikilospermum suaveolens (Blume) Merr. ม รู ไม้เลื้อย มีเนื้อไม้ ใบเด่ียว เรียงสลับ รูปรีถึงขอบขนาน ขนาด 10-20 × 7-11 ซม โคนใบมนหรือเป็นรูปหัวใจ ปลายใบมน ขอบใบ เรียบ เป็นคลื่น แผ่นใบหนาเป็นหนัง เกลี้ยง เส้นใบเด่นชัด ก้านใบยาว 4-9 ซม ช่อดอกรวมแตกกิ่งก้าน ช่อดอกย่อยแบบช่อกระจุกแน่น ทรง กลม ช่อดอกย่อยเพศผู้เส้นผ่าศูนย์กลาง 5-7 มม เกดิบนก่งิช่อท่แีตก แขนง 2-3 ครั้ง ช่อดอกย่อยเพศเมีย เส้นผ่าศูนย์กลาง 2.5-3.5 มม เกดิบนก่งิช่อท่แีตกแขนง 2 ครั้ง ดอกย่อยเพศผู้ไม่มีก้านดอกย่อย กลีบ รวม มี 4 กลีบ แยกกัน เกสรเพศผู้ 4 อัน ดอกย่อยเพศเมีย ก้านดอก ย่อยยาว 3-6 มม กลีบรวม มี 4 กลีบ แยกกัน รังไข่เหนือวงกลีบ สรรพคุณ เถา แก้ไข้ทับระดู ระดูทับไข้ ฤทธ์ิทางชีวภาพที่สอดคลอ้ง มีฤทธ์ิต้านอนุมูลอิสระ เม่ือทดสอบ ด้วยวิธี DPPH radical scavenging assay (Panyaphuet al., 2012) และ สารสกัดจากใบด้วยเมทานอลมีฤทธ์ิต้านเช้ือไวรัสในระดับปานกลาง (Nardiah Rizwana et al., 2010)

178 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 179 Verbenaceae Stachytarpheta jamaicensis (L.) Vahl. พันงูเขียว ไม้ล้มลุก อายุหลายปี ตั้งตรง สูงถึง 60 ซม ลา ต้นเป็นส่เีหล่ียม ใบเด่ียว เรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปรี ขนาด 3-10 x 4-5 ซม โคนใบรูป ลิ่ม ปลายใบมน ขอบใบจักฟันเลื่อย ก้านใบมีปี ก ยาว 1-2.5 ซม ช่อ ดอกแบบช่อเชิงลด เกดิท่ปีลายยอด ยาวถงึ 30 ซม ใบประดับยาว 4-5 มม กลีบเลี้ ยงสีเขียว เชื่อมเป็นหลอดสั้น ปลายแยกเป็น 5 แฉก แฉก กลีบเลี้ยงยาว 5-6 มม กลีบดอกสีม่วง เชื่อมเป็นหลอด ปลายแยกเป็น 5 แฉก หลอดกลีบดอกยาว 6-10 มม แฉกกลีบดอกรูปเกือบกลม หรือ ไข่กลับ ยาวประมาณ 5 มม เกสรเพศผู้2 อัน ติดบนหลอดกลีบดอก รังไข่เหนือวงกลีบ สรรพคุณ ทั้งต้น แก้ไข้เนื่องจากเลือดสตรี ใบ แก้ไข้หวัดใหญ่ วิธีการใช้ ใบพันงูเขียว รากย่านาง รากคนทา รากมะเดื่อชุมพร ราก ชิงช่ีรากเท้ายายม่อม ใช้ร่วมกนัต้มนา ้ด่มื ฤทธ์ิทางชีวภาพที่สอดคลอ้ง สารสกัดจากใบด้วยเอทานอลและน ้า พบว่ามีtanins, saponins และ flavonoids และพบว่ามฤีทธ์ติ้านจุลชีพ ในหนูทดลอง (Idu et al., 2007)

180 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ บทสรุป พืชสมุนไพรในป่าชุมชนบ้านทุ่งสงูท่นีา เสนอท้งัหมดในหนังสอื เล่มน้ีเป็นเพียงส่วนหน่ึงของพืชสมุนท่พีบในพ้ืนท่เีท่าน้ัน โดยน าเสนอ เฉพาะชนิดท่ีน่าสนใจ พบบ่อย และมีข้อมูลภาพถ่ายค่อนข้างครบถ้วน ซ่ึงพืชสมุนไพรท่ีน าเสนอทั้งหมด 83 ชนิด พบว่ามีถึง 47 ชนิด (56.63%) เป็นชนิดพืชสมุนไพรท่ีไม่พบบันทึกการใช้ในตา ราแพทย์ แผนโบราณทั่วไป สาขาเภสัชกรรม (2541) ดังนั้นการศึกษานี้จึงเป็น การน าเสนอสรรพคุณของพืชสมุนไพรชนิดใหม่ เพื่อเป็ นฐานข้อมูล ใหม่ๆ ในการศึกษาพัฒนายาสมุนไพรต่อไป ไม่ว่าจะเป็นการศึกษาฤทธ์ิ ทางเภสชัวิทยาท่สีอดคล้อง การศึกษาทางคลินิก และการศึกษาพิษวิทยา เพื่อสนับสนุนให้การใช้พืชสมุนไพรได้รับความเชื่อถือจากผู้ป่ วย

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 181 ดัชนีชื่อท้องถิ่น กระดูกไก่ป่ า 167 กรุงเขมา 135 กะพ้อ 27 กานน 117 แก้วหน้าม้า 21 ขมิ้นเครือ 137 ขัดมอนตัวผู้ 123 ขัดมอนตัวเมีย 125 ขี้ขม 111 เข็มขาว 159 เข็มแดงป่ า 161 คลุ้ม 43 คอกิ่ว 25 ค้างคาวด า 37 แคยอดด า 83 ชาทุ่ง 113 ดีปลีนา 141 เดือยบิด 65 โด่ไม่รู้ล้ม 81 ตองแห้ง 157 ต้อยติ่ง 55 ตานเขียว 169 ตานนกคุ่ม 31 ตาเป็ดตาไก่ 139 เตยหนู 45 เต่าเกียด 23 ถบ 119 ถอบแถบ 87 เถาเอ็นอ่อน 69 ทิ้งถ่อน 103 นน 117 นมแมว 63 นมหวา 103 นูด 67 นูดพระ 105 บังบาย 121 บ่าวม้ามืด 165 ปลายสาร 155 ปลาไหลเผือก 173 ปากกา 147 ปีใบ 51 ปู่เจ้า 119 ผักคราดหัวแหวน 75 ผักหวานป่ า 143 ผักเหรียง 17 ผีเสื้อ 129 ผีเสื้อน้อย 127 พันงูเขียว 179

182 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ มรู 177 มะกล ่าตาช้าง 101 มะกล ่าตาหนู 99 มะขามย่าน 89 มะเมื่อย 19 มังเหรดอกขาว 131 มังเหรดอกม่วง 133 เมาะนก 39 แมงลักค่า 115 โมกแดง 71 ไม้ค้อนตีหมา 59 ยอป่ า 163 ยายกลั้ง 53 ยายถีบหลาน 151 ยาหนูต้น 49 ระก า 29 ระงับ 109 ร าผีพ่าย 171 ฤาษีนั่งยอง 97 ลังตังไก่ 175 สะไอ 149 สังท า 95 ส่าน 93 ส่านดิน 91 ส่าเหล้า 61 หงอนไก่ป่ า 85 หญ้าคมบาง 35 หญ้าเคย 77 หนอนตายหยาก 47 หนาด 79 หนามเลบ็เหย่ียว 153 หมากหมก 145 หวายลิง 41 หัวว่าว 15 หูปากกา 57 หูหมี 73 อีเหนียวใหญ่ 107 เอื้องหมายนา 33

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 183 ดัชนีชื่อวิทยาศาสตร์ Abrus precatorius L., 99 Acmella oleracea (L.) R.K. Jansen, 75 Acrotrema costatum Jack, 91 Adenanthera pavonina L., 101 Adenia penangiana (Wall. ex G.Don) W.J. de Wilde, 147 Aganosma marginata (Roxb.) G.Don, 65 Ageratum conyzoides L., 77 Alocasia longiloba Miq., 21 Alyxia reinwardtii Blume, 67 Ancistrocladus tectorius (Lour.) Merr., 59 Archidendron clypearia (Jack) I.C.Nielsen, 103 Ardisia crenata Sims, 139 Blumea balsamifera (L.) DC., 79 Bridelia tomentosa Blume, 149 Champereia manillana (Blume) Merr., 143 Chassalia curviflora (Wall.) Thwaites, 155 Clerodendrum viscosum Vent., 111 Cnestis palala (Lour.) Merr., 85 Clidemia hirta (L.) D. Don, 131 Cissampelos pareira L. var. hirsuta (DC.) Forman, 135 Connarus monocarpus L. subsp. malayensis Leenh., 87 Costus speciosus (J. Koenig) Sm., 33 Cryptolepis buchananii Schult., 69 Desmos cochinchinensis Lour., 61 Dianella ensifolia (L.) DC., 49 Dillenia obovata (Blume) Hoogland, 93 Diospyros buxifolia (Blume) Hiern, 95 Donax canniformis (G.Forst.) K.Schum., 43 Drynaria sparsisora (Desv.) T. Moore, 15 Elephantopus scaber L., 81

184 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ Elettariopsis exserta (Scort.) Baker, 51 Euphorbia heterophylla L., 97 Eurycoma longifolia Jack, 173 Fibraurea recisa Pierre, 137 Flagellaria indica L., 41 Flemingia macrophylla (Willd.) Prain, 105 Flemingia strobilifera (L.) R.Br., 107 Gnetum gnemon L., 17 Gnetum leptostachyum Blume, 19 Hedyotis glabra (Roxb.) R.Br. ex Wall., 157 Homalomena aromatica (Spreng.) Schott, 23 Hyptis capitata Jacq., 113 Hyptis suaveolens (L.) Poit., 115 Ixora brunonis Wall. ex G.Don, 159 Ixora javanica (Blume) DC., 161 Laportea interrupta (L.) Chew, 175 Leea indica (Burm.f.) Merr., 121 Lepionurus sylvestris Blume, 145 Licuala spinosa Wurmb., 27 Ludwigia hyssopifolia (G.Don) Exell, 141 Melastomata malabathricum L. ssp. Malabathricum, 133 Micromelum minutum Wight & Arn., 171 Mimosa pudica L., 109 Morinda citrifolia L., 163 Mussaenda pubescens W.T. Aiton, 165 Pandanus humilis Lour., 45 Peliosanthes teta Andrews, 131 Phoebe lanceolata (Nees) Nees, 119 Phyllanthus oxyphyllus Miq., 151 Poikilospermum suaveolens, 177 (Blume) Merr. Pothos chinensis (Raf.) Merr., 25 Prismatomeris tetrandra (Roxb.) K.Schum., 167 Pseuderanthemum graciliflorum (Nees) Ridl., 53

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 185 Psychotria sarmentosa Blume, 169 Roureopsis stenopetala (Griff.) G. Schellenb., 89 Ruellia tuberosa L., 55 Salacca wallichiana Mart., 29 Scleria sumatrensis Retz., 35 Sida acuta Burm.f., 123 Sida rhombifolia L., 125 Stachytarpheta jamaicensis (L.) Vahl., 179 Stemona tuberosa Lour., 47 Stereospermum fimbriatum (Wall. ex G.Don) A.DC., 83 Tacca chantrieri André, 37 Tacca palmata Blume, 39 Thottea tomentosa (Blume) Ding Hou, 73 Thunbergia fragrans Roxb., 57 Triumfetta rhomboidea Jacq., 127 Urena lobata L., 129 Uvaria siamensis (Scheff.) L.L.Zhou, 63 Vitex pinnata L., 117 Wrightia dubia (Sims) Spreng., 71 Ziziphus oenopolia (L.) Mill. var. oenopolia, 153

186 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ บรรณานุกรม ปฐมา จันทรพล, 2557. การสา รวจพืชสมุนไพรรักษาโรคท่มีีอาการไข้จากสวนครัว ของหมอพื้นบ้าน และพ้ืนท่ธีรรมชาติในจังหวัดกระบ่ี. วิทยานิพนธ์ มหาบัณฑิต คณะการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. ปิยะรัตน์ ไชยธรรม และพิณรัตน์เช่ียวเชิงค้า, 2542. ฤทธ์ทิางเภสชัวิทยาของต้น โคคลาน. โครงการวิจัยปริญญาเภสัชศาสตรบัณฑิต, คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล. เพ็ญนภา ทรัพย์เจริญ, 2550. ฤทธ์ทิางชีวภาพของตา รับยาดองเหล้าของไทย 5 ขนาน. วารสารวิชาการสาธารณสุข 16(4), 511-521. ราชันย์ ภู่มา และ สมราน สุดดี. (บรรณาธิการ). (2557). ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศ ไทย เต็ม สมิตินันท์ ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2557. ส านักงานหอพรรณ ไม้ ส านักวิจัยการอนุรักษ์ป่ าไม้และพันธุ์พืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่ า และพันธุ์พืช, กรุงเทพฯ. อรทัย เนียมสุวรรณ พัชรวลัย ใจสมุทร เกศริน มณีนูน และ สนั่น ศุภธีรสกุล, 2553. สา รวจ ศึกษาสมุนไพรในพ้ืนท่ีป่าชุมชน กรณีศึกษาป่าชุมชนบ้านทุ่งสูง อ าเภออ่าวลึก จังหวัดกระบ่ี. รายงานการวิจัย. คณะการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. อรทัย เนียมสุวรรณ พัชรวลัย ใจสมุทร เกศริน มณีนูน และ สนั่น ศุภธีรสกุล. 2555. การสา รวจพืชสมุนไพรท่ใช้เพื่อบ ารุงก าลัง ี จากป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง อ าเภอ อ่าวลึก จังหวัดกระบ่ี. วารสารวิทยาศาสตร์ บูรพา. 17(2): 160-166. อรทัย เนียมสุวรรณ ดวงทิพย์ อรัญดร และ จรญูศกัด์ิห่อสวุรรณ. 2557. การ สา รวจพืชสมุนไพรท่ใีช้เฉพาะโรคสตรี: กรณีศึกษาจากสตรีมุสลิม ใน จังหวัดกระบ่. ีรายงานการวิจัย. คณะการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. Abena, A.A., Ouamba, J.M., Keita, A., 1996. Anti-inflammatory, analgesic and antipyretic activities of essential oil of Ageratum conyzoides. Phytother. Res. 10, S164- S165.

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 187 Adedapo, A.A., Omoloye, O.A., Ohore, O.G., 2007. Studies on the toxicity of an aqueous extract of the leaves of Abrus precatorius in rats. Onderstepoort J. Vet. Res. 74(1), 31-36. Adelowotan, O., Aibinu, I., Adenipekun, E., Odugbemi, T., 2008. The invitro antimicrobial activity of Abrus precatorius (L) Fabaceae extract on some clinical pathogens. Niger Postgrad. Med. J., 15(1), 32-37. Aiyar, S.N., Jain, M.K., Krishnamurti, M., Seshadri, T.R., 1964. Chemical components of the roots of Connarus monocarpus. Phytochemistry 3(2), 335-339. Amresh, G., Reddy, G.D., Rao, Ch.V., Singh, P.N., 2007. Evaluation of anti-inflammatory activity of Cissampelos pareira root in rats. J. Ethnopharmacol. 110(3), 526-531. Anjum A., 2015. Cytotoxic and Anti-microbial Constituents from Some Bangladeshi Bridelia and Erythrina Species. Doctoral dissertation, Faculty of Pharmacy, University of Dhaka. Ara, A., Saleh-e-In, Md. M., Ahmed, N.U., Ahmed, M., Hashem, Md.A, Bachar, S.C., 2010. Phytochemical screening, analgesic, antimicrobial and anti-oxidant activities of bark extracts of Adenanthera pavonina L. (Fabaceae). Advance Nat. Appl. Sci. 4(3), 352-360. Arokiyaraj, S., Sripriya, N., Bhagya, R., Radhika, B., Prameela, L., Asekun, O.T., et al., 1999. Antimicrobial activity of the essential oil of Hyptis suaveolens leaves. Fitoterapia 70(4), 440-442. Assam, J.P., Dzoyem, J.P., Pieme, C.A., Penlap, V.B., 2010. In vitro antibacterial activity and acute toxicity studies of aqueous-methanol extract of Sida rhombifolia L. (Malvaceae). BMC Complement. Altern. Med. 10:40, doi: 10.1186/1472-6882-10-40

188 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ Baravalia, Y., Kaneria, M., Vaghasiya, Y., Parekh, J., Chanda, S., 2009. Antioxidant and antibacterial activity of Diospyros ebenum Roxb. leaf extracts. Turk. J. Biol. 33, 159-164. Bhuiyan, M.N.I., Chowdhury, J.U., Begum, J., 2009. Chemical components in volatile oil from Blumea balsamifera (L.) DC. Bangl. J. Bot. 38(1): 107-109. Binny, K., Kumar, S.G., Thomas, D., 2010. Anti-inflammatory and antipyretic properties of the rhizome of Costus speciosus (Koen.) Sm. J. Basic Clin. Pharm. 1(3), 177-181. Chaidichoey, N., Srikhao, A., 2003. Effects of Elephantopus scaber L. in male rat on libido, semen quality, accessory sex organ, penile and erectile muscular size and offspring sex ratio. In: Proceedings of 41st Kasetsart University Annual Conference. 3-7 February, 2003. Subject: Animals and Veterinary Medicine. Chakraborty, A., Devi, R.K., Rita, S., Sharatchandra, K., Singh, T,I., 2004. Preliminary studies on anti-inflammatory and analgesic activities of Spilanthes acmella in experimental animal models. Indian J. Pharmacol. 36, 148-150. Chan, K.L., Lee, S.P., Yuen, K.H., 1995. Antipyretic activity of Quassinoids from Eurycoma longifolia Jack. In the 11th Chemical Seminar on Natural Products, pp. 197–204. 25–28 June, 1995. At UNIMAS, Sarawak, Malaysia. Chandana, C.B., Anindita, T., Acheenta, G.B., Debesh, C.P., 2014. Ulcer protective activity of ethanolic extract of Homalomena aromatica (Spreng.) Schott. (Araceae) Root. Adv. Tech. Biol. Med. 2, 117. doi:10.4172/atbm.1000117

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 189 Chandrashekar, R., Rao, S.N., 2012. Acute central and peripheral analgesic activity of ethanolic extract of the leaves of Clerodendrum viscosum (EECV) in rodent models. J. Drug Delivery Ther. 2(5), 105-108. Chena, F.A., Wub, A.B., Shieha, P., Kuoa, D.H., Hsieh, C.Y., 2006. Evaluation of the antioxidant activity of Ruellia tuberosa. Food Chem. 94(1), 14–18. Ching, F.P., Omogbai, E.K.I., Okpo, S.O., Ozolua, R.I., 2009. Antiinflammatory activity of aqueous extract of Stereospermum kunthianum (cham, sandrine petit) stem bark in rats. 71(1), 106- 110. Daisy, P., Jasmine, R., Ignacimuthu, S., Murugan, E., 2009. A novel steroid1 from Elephantopus scaber L. an Ethnomedicinal plant with antidiabetic activity. Phytomedicine 16(2-3), 252–257. Das, B., Kundu, J., Bachar, S.C., Uddin, M.A., Kundu, J.K., 2007. Antitumor and antibacterial activity of ethylacetate extract of Ludwigia hyssopifolia L. and its active principle piperine. Pak. J. Pharm. Sci. 20(2), 128-131. Daud, J.M., Hassan, H.H.M., Hashim, R., Taher, M., 2011. Phytochemicals screening and antioxidant activities of Malaysian Donax grandis extracts. European J. Scient. Res. 61(4) 572-577. Dej-adisai, S., Tinpun, K., Wattanapiromsakul, C., Keawpradub, N., 2015. Bio-activities and phytochemical investigation of Cnestis palala (Lour.) Merr. Devmurari, V.P., Ghodasara, T.J., Jivani, N.P., 2010. AntibacteriaL activity and phytochemical study of ethanolic extract of Triumfetta rhomboidea Jacq. Int. J. Pharm. Tech. Res. 2(2), 1182-1186. Dubey Subodh; Vijendra, K. V.; Amit, K. S.; Amit, K. J.; Tiwari Akash. 2010. Evaluation of diuretic activity of aqueous and alcoholic

190 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ rhizomes extracts of Costus speciosus L. in wister Albino rats. Int. J. Res. Ayurveda Pharm. 1(2), 648-652. Dutta, B., Lahkar, M., Augustine, B.B., Lihite, R.J. 2013. Hepatoprotective activity of tamarind indica and Homalomena aromatica in rats. Int. J. Pharm. Pharm. Sci. 5(2), 436-438. eFloras. 2008. Published on the Internet. From. http://www.efloras.org. Accesses May 15, 2012. Eliza, J., Daisy, P., Ignacimuthu, S., 2010. Antioxidant activity of costunolide and eremanthin isolated from Costus speciosus (Koen ex. Retz) Sm. Chem. Biol. Interact. 188(3), 467–472. Es, A., Dan, M., Nishanth Kumar, S., Dileep Kumar, B.S., Latha, P.G., 2014. A comparative study on the in-vitro antimicrobial activity of the roots of four Thottea species. Int. J. Pharm. Pharm. Sci. 6(10), 444-447. Falodun, A., Agbakwuru, E.O.P., 2004. Phytochemical analysis and laxative activity of the leaf extracts of Euphorbia heterophylla L. (Euphorbiaceae). Pak. J. Sci. Ind. Res. 47(5), 345-348. Forman L.L., 1985. A revision of tribe Fibraureae (Menispermaceae) in Asia: the menispermaceae of malesia and adjacent areas XIII. Kew Bull. 40(3), 539-551. Hyun, S.H., Jung, S.K., Jwa, M.K., Song, C.K., Kim, J.H., Lim, S., 2007. Screening of antioxidants and cosmeceuticals from natural plant resources in Jeju island Korean J. Food Sci Technol. 39(2), 200- 208. Idu, M., Omogbai, E.K.I., Aghimien, G.E., Amaechina, F., Timothy, O., Omonigho, S.E., 2007. Preliminary phytochemistry, antimicrobial properties and acute toxicity of Stachytarpheta jamaicensis (L.) Vahl. leaves. Trends Med. Res. 2(4), 193-198.

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 191 Jackson, R.N., 2007. The effect of stimulating and soothing smells on heart rate and memory. McNair Scholars J. 11: 97-110. Joshi, S.C., Verma, A.R., Mathela, C.S., 2010. Antioxidant and antibacterial activities of the leaf essential oils of Himalayan Lauraceae species. Food Chem. Toxicol. 48(1), 37–40. Jung, K.H., Kil, Y.S., Jung, J., Park, S., Shin, D., Lee, K., et al., 2016. Tuberostemonine N, an active compound isolated from Stemona tuberosa, suppresses cigarette smoke-induced sub-acute lung inflammation in mice. Phytomedicine 23(1), 79–86. Kadir, W.N.H.W., Omar, N.A.M., 2014. Antihypertensive activity and phytochemicals analysis of Chassalia curviflora extracts. Int. J. Interdisciplin. Multidisciplin. Stud. 2(1), 163-174. Kamal, N., Clements, C., Gray, A.I., Edrada Ebel, R., 2011. Discovery of bioactive metabolites from the leaves of Vitex pinnata using highthroughput flash chromatography. Planta Med. 77- PG68, doi: 10.1055/s-0031-1282552 Kamalakannan, P., Kavitha, R., Elamathi, R., Deepa, T., Sridhar, S., 2012. Study of phytochemical and antimicrobial potential of methanol and aqueous extracts of aerial parts of Elephantopus scaber L. Int. J. Curr. Pharm. Res. 4(1), 18-21. Konaté , K., Bassolé , I.H.N., Hilou, A., Aworet-Samseny, R.R.R., Souza, A., Barro, N., et al., 2012. Toxicity assessment and analgesic activity investigation of aqueous acetone extracts of Sida acuta Burm.f. and Sida cordifolia L. (Malvaceae), medicinal plants of Burkina Faso. BMC Complement. Altern. Med. 12, 120, doi: 10.1186/1472- 6882-12-120

192 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ Krishna C.S., Sajeesh T., Parimelazhagan, T., 2014. Evaluation of nutraceutical properties of Laportea interrupta (L.) Chew. Food Sci. Biotechnol. 23(2), 577-585. Kumar, A., Gahlot, K., Dora, J., Singh, P., 2011. Analgesic activity of methanolic extract of Flemingia strobilifera (R.Br). Int. J. Res. Pharm. Chem. 1(4), 825-827. Kumar, S.R., Mishra, S.H., 1997. Anti-inflammatory and hepatoprotective activities of Sida rhombifolia L. Indian J. Pharm. 29(2), 110-116. Kuo, P.C., Damu, A.G., Lee, K.H., Wu, T.S., 2004. Cytotoxic and antimalarial constituents from the roots of Eurycoma longifolia. Bioorg. Med. Chem. 12, 537–544. Laupattarakasem, P., Wangsrimongkol, T., Surarit, R., Hahnvajanawong, C., 2006. In vitro and in vivo anti-inflammatory potential of Cryptolepis buchanani. J. Ethnopharmacol. 108, 349–354. Leeson, D.T., Santhanam, U., Lyga, J.W., Chen, S.W., Wyborski, R., 2011. Collagen and Elastin Stimulating Compositions and Uses Thereof. Publication number US20130052288 A1. Avon Products, Inc. Lenta, B.N., Weniger, B., Antheaume, C., Noungoue, D.T., Ngouela, S., Assob, J.C.N., et al., 2007. Anthraquinones from the stem bark of Stereospermum zenkeri with antimicrobial activity. Phytochemistry 68, 1595–1599. Li, Z.X., Sturm, S., Stuppner, H., Schraml, E., Moser, V.A., Siegl,. V., et al., 2007. The dichloromethane fraction of Stemona tuberosa Lour. inhibits tumor cell growth and induces apoptosis of human medullary thyroid carcinoma cells. Biol. Targets Ther. 1(4), 455–463. Liao, S.X., Han, G.Y. , Zhang, Y.R., Zheng, Q.T., He, C.H., 1989. Studies on the chemical constituents of the root of Desmos cochinchinensis Lour. Acta Pharm Sin 24(2):110-113.

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 193 Lin, L.G., Yang, X.Z., Tang, C.P., Ke, C.Q., Zhang, J.B., Ye, Y., 2007. Antibacterial stilbenoids from the roots of Stemona tuberosa. Phytochemistry 69, 457–463. Lissy, K.P., Simona, T.K., Lathab, M.S., 2006. Antioxidant potential of Sida retusa, Urena lobata and Triumfetta rhomboidea. Anc. Sci. Life 25(3&4), 10-15. Lojanapiwatna, V., Chancharoen, K., Sakarin, K., Wiriyachitra, P., 1982. Chemical constituents of Dianella ensifolia Redoute. J. Sci. Soc. Thailand 8, 95-102. Lopez, T., Corbin, C., Falguieres, A., Doussot, J., Montguillon, J., Hagè ge, D., et al., 2016. Secondary metabolite accumulation, antibacterial and antioxidant properties of in vitro propagated Clidemia hirta L. extracts are influenced by the basal culture medium. Comptes Rendus Chimie 19(9), 1071-1076. Madan, S., Singh, G.N., Kumar, Y., Kohli, K., 2010. Phytochemical analysis and free-radical scavenging activity of Flemingia strobilifera (L.) R. Br. Res. J. Pharm. Biol. Chem. Sci. 1(4), 183-190. Masuda, T., Yonemori, S., Oyama, Y., Takeda, Y., Tanaka, T., Andoh, T., et al., 1999. Evaluation of the antioxidant activity of environmental plants: activity of the leaf extracts from seashore plants. J. Agric. Food Chem. 47, 1749-1754. Mazumder, U.K., Gupta, M., Manikandan, L., Bhattacharya, S., 2001. Antibacterial activity of Urena lobata root. Fitoterapia 72(8), 927- 929. Mohd Zin, Z., Abdul-Hamid, A., Osman, A., 2002. Antioxidative activity of extracts from Mengkudu (Morinda citrifolia L.) root, fruit and leaf. Food Chem. 78(2), 227-231.

194 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ Moura, A.C.A., Silva, E.L.F., Fraga, M.C.A., Wanderley, A.G., Afiatpour, P., Mai, M.B.S., 2005. Anti-inflammatory and chronic toxicity study of the leaves of Ageratum conyzoides L. in rats. Phytomedicine 12(1-2), 138–142. Nardiah Rizwana, J., Nazlina, I., Mohd Razehar, A.R., Siti Noraziah, A.Z., Ling, C.Y., Shariffah Muzaimah, S.A., et al., 2010. A survey on phytochemical and bioactivity of plant extracts from Malaysian forest reserves. J. Med. Plants Res. 4(3), 203-210. Nehetea, J., Bhatiaa, M., Narkhede, M., 2008. In-vitro evaluation of antioxidant activity and phenolic content of Costus speciosus (Koen) J.E. Sm. Iran. J. Pharm. Res. 9 (3), 271-277. Nghonjuyi, N.W., Tiambo, C.K., Taïwe, G.S., Toukala, J.P., Lisita, F., Juliano, R.S.. 2016. Acute and sub-chronic toxicity studies of three plants used in Cameroonian ethnoveterinary medicine: Aloe vera (L.) Burm. f. (Xanthorrhoeaceae) leaves, Carica papaya L. (Caricaceae) seeds or leaves, and Mimosa pudica L. (Fabaceae) leaves in Kabir chicks. J. Ethnopharmacol. 178(3), 40-49. Nishina, A., Kubota, K., Kameoka, H., Osawa, T., 1991. Antioxidizing component, musizin, inrumex japonicushoutt. J. Amer. Oil Chem. Soc. 68(10), 735-739. Nomura, E.C.O., Rodrigues, M.R.A., da Silva, C.F., Hamm, L.A., Nascimento, A.M., de Souza, L.M., 2013. Antinociceptive effects of ethanolic extract from the flowers of Acmella oleracea (L.) R.K. Jansen in mice. J. Ethnopharmacol. 150(2), 583–589. Olajide, O.A., Echianu, C.A., Adedapo, A.D., Makinde, J.M., 2004. Antiinflammatory studies on Adenanthera pavonina seed extract. Inflammopharmacology 12(2), 196-202.

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 195 Ospina L.F. , Calle J. , Arteaga L. , Pinzón R. , Alcaraz M.J., Payá,. M., 2001. Inhibition of acute and chronic inflammatory responses by the hydroxybenzoquinonic derivative rapanone. Planta Med. 67(9), 791- 795. Pan, L.M, Lin, L., Hu X.G., 2012. Studies on anti-inflammatory and antibacterial activities of aqueous extract from Mussaenda pubescens. Chinese J. Experiment. Trad. Med. Formulae, http://en.cnki.com.cn/Article_en/CJFDTOTALZSFX201223073.htm Pang, Y., Wang, D., Fan, Z., Chen, X., Yu, F., Hu, X., Wang, K., Yuan, L., 2014. Blumea balsamifera - A phytochemical and pharmacological review. Molecules 19(7): 9453-9477. Panyaphu K., Sirisa-ard P., Na Ubol P., Nathakarnkitkul S., Chansakaow S., On, T.V., 2012. Phytochemical, antioxidant and antibacterial activities of medicinal plants used in Northern Thailand as postpartum herbal bath recipes by the Mien (Yao) community. Phytopharmacology 2(1), 92-105. Phengklai C. 1978. Gnetaceae. In T. Smitinand and K. Larsen (eds.), Flora of Thailand vol. 2(3). pp. 204-210. Bangkok: The Tistr Press. Ragasa, C.Y., Ng, V.A.S., Ulep, R.A., Brkljača, R., Urban, S., 2015. Chemical constituents of Champereia manillana (Blume) Merrill. Der Pharmacia Lettre 7(7), 256-261. Rahman, Md. A., Imran, T.B., Islam, S., 2013. Antioxidative, antimicrobial and cytotoxic effects of the phenolics of Leea indica leaf extract. Saudi J. Biol. Sci. 20(3), 213-225. Ratnasooriya, W.D., Dharmasiri, M.G., 1999. A water extract of leaves and stems of Psychotria sarmentosa has analgesic and antihyperalgesic activity in rats. Med. Sci. Res. 27, 715-718.

196 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ Rattanapan, J., Sichaem, J., Tip-pyang, S., 2012. Chemical constituents and antioxidant activity from the stems of Alyxia reinwardtii. Rec. Nat. Prod. 6(3), 288-291. Sakong, P., Khampitak, T., Cha’on, U., Pinitsoontorn, C., Sriboonlue, P., Yongvanit, P., et al., 2011. Antioxidant activity and bioactive phytochemical contents of traditional medicinal plants in northeast Thailand. J. Med. Plants Res. 5(31), 6822-6831. Sakunpak A., Panichayupakaranant P., 2012. Antibacterial activity of Thai edible plants against gastrointestinal pathogenic bacteria and isolation of a new broad spectrum antibacterial polyisoprenylated benzophenone, chamuangone. Food Chemistry 130, 826-831. Shahwar, D., Ullah, S., Ahmad, M., Ullah, S., Ahmad, N., Khan, M.A., 2011. Hypoglycemic activity of Ruellia tuberosa L. (Acanthaceae) in normal and alloxan-induced diabetic rabbits. Int. J. Pharm. Sci. 7(2), 107-115. Shirwaikar A., Bhilegaonkar P.M., Malini S., Sharath Kumar J., 2003. The gastroprotective activity of the ethanol extract of Ageratum conyzoides. J. Ethnopharmacol. 86, 117–121. Shuid, A.N., Siang, L.K., Chin, T.G., Muhammad, N., Mohamed, N., Soelaiman, I.N., 2011. Acute and subacute toxicity studies of Eurycoma longifolia in male rats. Int. J. Pharmacol. 7(5), 641- 646. Somsrisa, J., Meepowpan, P., Krachodnok, S., Thaisuchat, H., Punyanitya, S., Nantasaen, N., 2013. Dihydrochalcones with antiinflammatory activity from leaves and twigs of Cyathostemma argenteum. Molecules 18, 6898-6907.

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 197 Sudtiyanwimon, S., Niwatananun, W., Yotsawimonwat, S., Okonogi, S., 2010. Phytochemical and biological activities of Tacca Chantrieri. J. Met. Mat. Min., 20(3), 179-183. Sulaiman, M.R., Somchit, M.N., Israf, D.A., Ahmad, Z., Moin, S., 2004. Antinociceptive effect of Melastoma malabathricum ethanolic extract in mice. Fitoterapia 75(7-8), 667-672. Susanti, D., Sirat, H.M., Ahmad, F., Ali, R.M., Aimi, N., Kitajima, M., 2007. Antioxidant and cytotoxic flavonoids from the flowers of Melastoma malabathricum L. Food Chem. 103(3), 710-716. Sutthivaiyakit, S., Na Nakorn, N., Kraus, W., Sutthivaiyakit, P., 2003. A novel 29-nor-3,4-seco-friedelane triterpene and a new guaiane sesquiterpene from the roots of Phyllanthus oxyphyllus. Tetrahedron 59(50), 9991-9995. Syahida, A., Radzali, M., Dayana, W., Johari, R., Maziah, M., 2009. Antioxidant properties of leaf and bark crude extracts of Gnetum gnemon L. (Gnetaceae). In proceedings of the Seminar on Medicinal and Aromatic Plants (MAPS 2008), Forest Research Institute Malaysia. Syiem, D., Khup, P.Z., 2007. Evaluation of Flemingia macrophylla L., a traditionally used plant of the north eastern region of India for hypoglycemic and anti-hyperglycemic effect on mice. Pharmacologyonline 2, 355-366. Tan, J.B.L., Lim, Y.Y. 2015. Antioxidant and tyrosinase inhibition activity of the fertile fronds and rhizomes of three different Drynaria species. BMC research notes, 8(1), 1. Tatefuji, T., Yanagihara, M., Fukushima, S., Hashimoto, K., 2014. Safety assessment of melinjo (Gnetum gnemon L.) seed extract: acute and subchronic toxicity studies. Food. Chem. Toxicol. 67, 230–235.

198 พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ The Plant List. 2013. Version 1.1. Published on the Internet. From. http://www.theplantlist.org/. Accesses December 11, 2015. Tordera, M., Ferrándiz, M.L., Alcaraz, M.J., 1994. Influence of antiinflammatory flavonoids on degranulation and arachidonic acid release in rat neutrophils. Z. Naturforsch. 49c, 235-240. Udayaprakash, N.K., 2012. Phytochemical screening, antibacterial and free radical scavenging effects of Artemisia nilagirica, Mimosa pudica and Clerodendrum siphonanthus -an in-vitro study. Asian Pac. J. Trop. Biomed. 2(2), S601-S604. Wang, B.S., Juang, L.J., Yang, J.J., Chen, L.Y., Tai, H.M., Huang, M.H., 2012. Antioxidant and antityrosinase activity of Flemingia macrophylla and Glycine tomentella roots. Evid. Based Complement. Altern. Med. doi:10.1155/2012/431081 Wazir, D., Ahmad, S., Muse, R., Mahmood, M., Shukor, M.Y., 2011. Antioxidant activities of different parts of Gnetum gnemon L. Plant Biochem. Biotechnol. 20, 234. doi:10.1007/s13562-011-0051-8 Wu T.Y., Cheng Y.B., Cheng F.T., Hsu Y.M., Dinh T.T., Chang, F.R., et al., 2014. Chemical constituents of the leaves of Desmos cochinchinensis var. fulvescens Ban. Helvet. Chimica Act. 97, 1714- 1718. Yap, P.S.X., Chong, Y.T.E., Wong, Y.Y., Lim, X.Y., Ang, J.H., Goh, H.S.L., et al., 2013. Antibacterial and antifungal testing of the different extracts of Dillenia obovata (Blume) Hoogl. World J. Pharm. Pharm. Sci. 2(5), 3946-3962. Younos, C., Rolland, A., Fleurentin, J., Lanhers, M.C., Misslin, R., Mortier, F., 1990. Analgesic and behavioural effects of Morinda citrifolia. Planta Med. 56(5), 430-434.

พืชสมุนไพรในป่ าชุมชนบ้านทุ่งสูง จังหวัดกระบี่ 199 Zhenhua, T., Yan, H., Hongmei, L., Yongqi, H., 1998. Antibacterial and anti-inflammatory effects of Ardisia creata Sims. Northwest Pharm. J. 13(3), 109-110.