วงจรการเกิดเชื้อดื้อยาในชุมชน
MDRO BUNDLE = HEC3O Hand hygiene MDRO BUNDLE = HEC3O Contact precaution Cleaning environment Communication Optimize antibiotic used 1.ล้างมือให้ครบ 6 ท่า ตาม หลัก 5 moment 2.ล้างมือตามหลักการ 5 moment - ก่อนสัมผัสผู้ป่วย - ก่อนการท าหัตถการ - หลังสัมผัสสารคัดหลั่ง - หลังจากสัมผัสผู้ป่วย - หลังจากสัมผัสสิ่งแวดล้อม ของผู้ป่วย 3.ล้างมือด้วย สบู่เหลว สบู่ ผสมน้ ายาฆ่าเชื้อ หรือ Alcohol based hands rub 1.ให้ความรู้บุคลากรที่ เกี่ยวข้อง 2.ให้ความรู้ผู้ป่วยและ ญาติในการป้องกันการติด เชื้อดื้อยา 1.จัดให้อยู่ในห้องเดี่ยว 2.แยกของใช้เช่น เครื่องวัดความดัน,หูฟัง ,ปรอทวัดไข้, Urinal male, bed pan 3.เวชภัณฑ์ disposabhe 4.บุคลากรสวมเครื่อง ป้องกัน (Mask-Gown-Glove) 1.ท าความสะอาดพื้นผนัง และสิ่งแวดล้อมอื่นๆด้วย 0.5% sodium hypochlorite 2.ท าความสะอาดอุปกรณ์ ทางการแพทย์ อุปกรณ์ อื่น ด้วยCaviwipes 1.สื่อสารด้วยป้ายหน้า ห้องและป้ายติดแฟ้ม ผู้ป่วย 2.เฝ้าระวังทุก 3 เดือน 1.ควบคุมการใช้ยา Antibiotic อย่าง เหมาะสม(Drug used evaluation-DUE)
HAND HYGIENE
การติดเชื้อที่เกี่ยวกบ ั การด ู แล ส ุ ขภาพคือ เหต ุ การณ ์ไม ่ พง ึประสงค์ที่พบบ่อย ทส ี ่ ุ ดทส ี ่ ่ งผลต ่ อผ ้ ู ป่ วยใน โรงพยาบาล
ส ุ ขอนามย ั ของม ื อเป็ นมาตรการป้ องกน ั ทส ี ่ าคญ ั ทส ี ่ ุ ดต ่ อการติดเชื้อ เหล่านี้ แต่การปฏิบัติตามขั้นตอนง ่ ายๆน ี ้ ในหม ่ ู ผ ้ ู ให ้ บร ิ การด ้ านส ุ ขภาพ มักจะต ่ากว่า 40 %
1.Hand hygiene prevents nosocomial infection in patients 2.The cross-transmission of microorganisms between patients. 3.Hand hygiene prevents contamination of the hospital environment with potential th4.Protect health care workers from occupational infectious diseases such as infection with the human immunodeficiency virusandhepatitisCvirus
วต ั ถ ุ ประสงค ์ • Hand-hygiene equipment • Indications for hand hygiene • Hand-hygiene techniques • Policies on jewelry and fingernail hygiene นโยบำยเก ี ่ ยวกบ ั ส ุ ขอนำมย ั ของเคร ื ่ องประดับ และเล็บมือ • Selected complications • Religious issues ปัญหำด้ำนศำสนำ
Equipment Drying agents such as disposable paper or cloth towels Alcohol-based hand-rub formulation Soap Water
Equipment • Alcohol-based hand-rub formulations Contain 60 to 80% ethanol,isopropanol, n-ropanol Supplemented with emollients
Alcohol-based hand-rub formulations Liquid solutions or gels sprays Foams
• ต ้ ง ัในพ ้ ื นท ี ่ ท ี ่ เขำ ้ ถ ึ งง ่ ำย และอยใ ู ่ นระยะเอ ้ ื อมถ ึ งณ จุดดูแลภำยใน1.5m.จำกกำรใช้งำนจะดีมำก ที่สุด อาจบรรจุขวดเลก ็ไว ้ พกพาสะดวกใช ้
Equipment สบ ู ่ เป็ นสำรซก ั ลำ ้ งท ี ่ สำมำรถขจด ัไขมันและ ส ิ ่ งสกปรกได ้ ฤทธ ์ ิ ตำ ้ นแบคท ี เร ี ยของสบ ู ่ เก ิ ดจำก ควำมสำมำรถในกำรขบ ั เช ้ ื อโรคออกจำก ผวิหนงัร่วมกบักำรชะลำ้งของน้ำ ไหล
แผนกที่จ าเป็นต้องใช้น้ ายาล้างมือที่มีส่วนผสมน้ ายาฆ่าเชื้อ แผนกห้องปฏิบัติการ (Laboratory) แผนกผู้ป่วยวิกฤตผู้ป่วยที่ดูแลผู้ป่วยเชื้อดื้อยา (ICU,หอผู้ป่วยใน) แผนกทารกแรกเกิด (Nursery) แผนกห้องฉุกเฉิน (ER) แผนกห้องคลอด (LR) แผนกห้องผ่าตัด (OR) แผนกทันตกรรม (Dental) **ไม่ควรจัดวางในห้องผู้ป่วยทั่วไป
หลก ั กำรพ ้ ื นฐำนของกำรแพร ่ กระจำยเช ้ ื อจ ุ ลนทรีย์ ิ ก ่ อโรค The skin and mucous membranes oi every human being are colonized by various microbial species
เม ื ่ อเขำ ้ ร ั บกำรร ั กษำในโรงพยำบำลเช ้ ื อจ ุ ล ิ นทร ี ยท ์ ี ่ อยใ ู ่ นร ่ำงกำยผู้ป่ วยจะ ค ่ อยๆไปยง ั วต ั ถ ุ ท ี ่ ไม ่ ม ี ช ี วต ิ บร ิ เวณใกลเ ้ ค ี ยงหร ื อท ี ่ เร ี ยกวำ ่ เขตผู้ป่ วย(patient
เขตผู้ป่ วย(patient zone) ประกอบด้วยผป ู ้่ วยและสภำพแวดลอ ้ มท ี ่ เป็ นส ื ่ อกลำงอน ั เป็ นผลมำจำกกำรปนเป ้ ื อนของ
พ ้ ื นท ี ่อื่นๆของสถำนพยำบำลเช ่ น ทำงเด ิ นและพ ้ ื นท ี ่ สำธำรณะยง ั ม ี กำร ปนเป ้ ื อนของเช ้ ื อจ ุ ล ิ นทร ี ยแ ์ มจ ้ ะนอ ้ ยกวำ ่ ห้องผู้ป่ วย
กำรแพร ่ กระจำยเช ้ ื อโรคจำกสภำพแวดลอ ้ มหน่ึ งไปยง ั อ ี กสภำพแวดล้อม หนึ่งเก ิ ดจำกม ื อบ ุ คลำกรทำงกำรแพทยท ์ ี่ด ู แล Hand hygiene จะช ่ วยลดควำมเส ี ่ ยงของกำร แพร ่ กระจำยเช ้ ื อโรค ้ึ่ไปัี
Indication • The patient zone, health-care area, and critical sites with inserted time-space representation of “My five moments for hand hygiene” (Figure I.21.5b). Reprinted from Sax, 2007 with permission from Elsevier.
Indication • The patient zone, health-care area, and critical sites with inserted time-space representation of “My five moments for hand hygiene” (Figure I.21.5b). Reprinted from Sax, 2007 with permission from Elsevier. 1.ล ้ างม ื อให ้ สะอาดก ่ อนส ั มผส ั ผ ้ ู ป่ วย ท าทันทีก่อนที่จะสัมผัส ผ ้ ู ป่ วยหร ื อเม ื่อเข ้ าส ่ ู โซนผ ้ ู ป่ วย : ป้องกันการแพร่เชื้อจาก บ ุ คลากรส ่ ู ผ ้ ู ป่ วย
Indication • The patient zone, health-care area, and critical sites with inserted time-space representation of “My five moments for hand hygiene” (Figure I.21.5b). Reprinted from Sax, 2007 with permission from Elsevier. 2.ล้างมือให้สะอาดก่อนท า หัตถการ ท าทันทีก่อนที่จะสัมผัส ผิวหนังที่ไม่มีแผลและก่อนจะ สอดใส ่ อ ุ ปกรณ ์ ต ่ างๆเช ่ นด ู แล บาดแผล ด ู ดเสมหะ ฉ ี ดยา : ป้องกันเชื้อโรคแพร ่ เข ้ าส ่ ู ร ่ างกาย ผ ้ ู ป่ วยทา ให ้ เกด ิการติดเชื้อใน ภายหลัง
Indication • The patient zone, health-care area, and critical sites with inserted time-space representation of “My five moments for hand hygiene” (Figure I.21.5b). Reprinted from Sax, 2007 with permission from Elsevier. 3.ท าความสะอาดมือ หลังจากสัมผัสกับสารคัด หลั่ง ผิวหนังที่ไม่เป็ น อันตรายหรือผ้าปิ ดแผล * แม้จะไม่เห็นคราบสกปรก และแม ้ กระท ้ ง ั ถ ุ งมือที่ใช้ แล้ว : ลดความเสี่ยงของ การแพร่กระจายเชื้อส ่ ู สภาพแวดล้อม
Indication • The patient zone, health-care area, and critical sites with inserted time-space representation of “My five moments for hand hygiene” (Figure I.21.5b). Reprinted from Sax, 2007 with permission from Elsevier. 4. ท าความสะอาดมือ หลังจากสัมผัสผ ้ ู ป่ วย และก่อนที่จะสัมผัส วต ั ถ ุ ใดๆทอ ี่ย ่ ู นอกเขต ผ ้ ู ป่ วย: ลดความเสี่ยง ของการแพร่กระจาย เช ื ้ อส ่ ู สภาพแวดล้อม
Indication • The patient zone, health-care area, and critical sites with inserted time-space representation of “My five moments for hand hygiene” (Figure I.21.5b). Reprinted from Sax, 2007 with permission from Elsevier. 5.ท าความสะอาดมือหลังสัมผัส วต ั ถ ุ ทอ ี่ย ่ ู บร ิ เวณใกล้เคียงกับ ผ ้ ู ป่ วย แม้ว่าจะไม่ได้สัมผัส ผ ้ ู ป่ วยเช ่ น โต ๊ ะข ้างเตียง มอร์นิ เตอร์หรือราวกั้นเตียง: เพราะสิ่ง เหล่านี้อาจจะปนเปื้อนจาก เช ื ้ อจ ุ ลน ิ ทร ี ย ์ ของผ ้ ู ป่ วย
Hand-hygiene techniques • Hand rubbing with an alcohol-based formulation • Hand washing with soap and water
Hand Hygiene Technique with Alcohol-Based • ระยะเวลาของขั้นตอนทั้งหมด ประมาณ : 20-30 วินาที ปฏิบัติตาม ขั้นตอนตามภาพ แล้วรอจนแห้งไม่ต้องล้างมือด้วยน ้าและไม่ต้องใช้ กระดาษเช็ดมือ
Hand Hygiene Technique with Soap and Water • เช็ดมือให้แห้งด้วยผ้าเช็ดมือหรือกระดาษเช็ดมือ ชนิด ที่ใช้ครั้งเดียวทิ้ง โดยเริ่มซับบริเวณนิ้วมือมายังข้อมือ • แล้วใช้ผ้าเช็ดมือหรือกระดาษเช็ดมือรองปิ ดก๊อกน ้า ถ้าใช้ก๊อกน ้าแบบหางปลาให้ใช้ศอกดันปิ ดก๊อกน ้า ระยะเวลาของขั้นตอนทั้งหมด ประมาณ : 40-60 วินาที เม ื่อปฏ ิ บ ั ตค ิ รบท ุ ก6 ขั้นตอน ล้างมือด้วยน ้าให้ สะอาด
กำรล้ำงมือในโรงพยำบำลครอบคลุมกำรล้ำงมือ3 ประเภท ดง ั น ้ ี • 1. ลำ ้ งม ื อทว ั ่ ไป (Normal Hand Washing) • 2. ลำ ้ งม ื อก ่ อนทำ หต ั ถกำร(Hygienic Hand Washing) • 3. ลำ ้ งม ื อเพ ื ่ อทำ หต ั ถกำรผำ ่ ตด ั (Surgical Hand Washing)
Normal handwashing กำ จด ั ส ิ ่ งเปรอะเป ้ ื อน ฝุ่ นละอองเหงื่อไคลเช ้ ื อโรคท ี ่ อยบ ู ่ น มือออกไป ลำ ้ งม ื อดว ้ ยน ้ ำ และสบ ู ่ นำนอยำ ่ งนอ ้ ย40-60 วินำทีแล้วล้ำง ดว ้ ยน ้ ำ สะอำด เช็ดมือให้แห้ง
Hygienic handwashing กำ จด ั เช ้ ื อจ ุ ลช ี พท ี ่ อยบ ู ่ นม ื อ ซ ่ ึ งเก ิ ดจำกกำรสม ั ผส ั ส ิ ่ งคด ั หลง ั ่ จำกผป ู ้่ วย อุปกรณ์ทำงกำรแพทย์ของใชผ ้ ป ู ้่ วยท ี ่ ปนเป ้ ื อนเช ้ ื อและป้องกน ั เช ื ่ อบนม ื อ บ ุ คลำกรไปส ู ่ ผป ู ้่ วย ใชน ้้ ำ และสบ ู ่ เหลวผสมน ้ ำ ยำฆ ่ ำเช ้ ื อฟอกม ื อใหท ้ ว ั ่ นำนอยำ ่ งนอ ้ ย40 – 60 วินำทีลำ ้ งตำมดว ้ ยน ้ ำ เช็ดมือด้วยกระดำษหรือผ้ำสะอำดให้แห้ง(ถ้ำใช้ alcohol handrub ให้ถูจนแห้ง; ปริมำณ 3 ml. จะแห้งในเวลำประมำณ 20– 30 วินำที)
Surgical handwashing เป็ นการกา จ ั ดเช ื ้ อจ ุ ลช ี พทอ ี่ย ่ ู บนม ื อช ั่วคราว และลดจ านวนเช ื ้ อจ ุ ลช ี พประจ าถ ิ่นบนม ือ เพื่อเตรียม ท าหัตถการ ใช้น า ้ และสบ ่ ู เหลวผสมยาฆ ่ าเช ื ้ อฟอกม ื อและแขนถ ึ งข ้อศอกให้ทั่ว นาน 2 – 5 นาที แล้วล้างตาม ด้วยน ้า ถ้ามือหรือเล็บเปื้ อนอาจใช้แปรง แปรงตามซอกเล็บและปลายเล็บก่อนฟอกมือ เช็ดด้วยผ้าแห้ง ปราศจากเชื้อ
หลังการสัมผัสผู้ป่วยที่ติดเชื้อ Clostridium difficile, Bacillus anthracis, Norovirus ไม่ควรใช้แอลกอฮอล์ท าความสะอาดมือ ให้ล้างมือด้วยน้ ากับสบู่หรือน้ ายาฆ่าเชื้อ เช่น 4%Chlorhexidine gluconate
การสวมถ ุ งม ื อไม ่ สามารถป้ องกน ั การปนเปื้ อนเชื้อได้ ทั้งหมด ไม่สามารถทดแทนการล้างมือได้ หลง ั ถอดถ ุ งม ื อท ุ กคร ้ ั งต ้ องล ้ างมือ
Policies on jewelry and fingernail hygiene กำรสวมเครื่องประดับ เช ่ น แหวนและกำ ไลขอ ้ ม ื อเป็ นกำร เพ ิ ่ มปร ิ มำณเช ้ ื อแบคท ี เร ี ยท ี ่ ผว ิ หนง ั หำ ้ มสวมแหวนและกำ ไลระหวำ ่ งกำรด ู แลผป ู ้่ วย
• เลบ ็ ม ื อท ี ่ ยำวเก ี ่ ยวขอ ้ งกบ ั กำร ระบำดของเช ้ ื อด ้ ื อยำใน โรงพยำบำล • เล็บมือต้องตัดให้สั้น อย่างน้อย 0.2 - 0.5 ซม.
• หำกทำเล็บต้องดูแลให้สมบูรณ์ ไม ่ ลอกร ่ อน หำ ้ มกำรต ่ อเลบ ็ เท ี ยม • โรคเช ้ ื อรำท ี ่ เลบ ็ ควร ได้รับกำรรักษำทันที เนื่องจำกอำจลด ประสิทธิภำพของกำรท ำ ควำมสะอำดมือ
Selected complications • อาการที่พบบ่อยได้แก่ อาการแห้งคัน บางครั้งแตกมีเลือดออก กำรระคำยเค ื องต ่ อผว ิ หนง ั • บางกรณีอาจเกิดผิวหนังอักเสบจากภ ู ม ิ แพ ้ได ้ *ท าให้มีความไวต่อการติดเชื้อที่ผิวหนังมากขึ้น
วิธีการป้องกันการระคายเคืองต่อผิวหนังและอันตรำยจำกไฟไหม้ • เล ื อกใชผ ้ ล ิ ตภณ ั ฑด ์ ู แลผว ิในระหวำ ่ งกำรทำ งำน • ใช้เจลแอลกอฮอล์ในกำรล้ำงมือ • หล ี กเล ี ่ ยงกำรใชน ้้ ำ ร ้ อนในกำรลำ ้ งม ื อ • งดกำรใชถ ้ ุ งม ื อเวน ้ แต ่ จำ เป็ นและเช ็ ดม ื อใหแ ้ หง ้ ก ่ อนสวมถุงมือ • ตรวจสอบใหแ ้ น ่ใจวำ ่ ม ื อแหง ้สน ิ ทก ่ อนสม ั ผส ั ส ิ ่ งของต ่ ำงๆ • หำ ้ มวำงเจลแอลกอฮอลใ์ กลป้ ลก ั ๊ไฟ
Summary การด ู แลส ุ ขอนามย ั ม ื อเป็ นส ิ่งทบ ีุ่ คลากรในโรงพยาบาลท ุ กแห ่งต้องเชี่ยวชาญ Hand hygieneส าหร ั บบ ุ คลากรทางการแพทย ์ ท ุ กคนไม ่ใช ่ ทางเล ื อกแต ่เป็ นข้อบังคับที่ต้องปฏิบัติ และต้องมี สตเ ิ พ ื่อความปลอดภ ั ยของผ ้ ู ป่ วยและค ุ ณ ลำ ้ งม ื อใหบ ้ ่ อยเท ่ ำท ีจ ำเป็ น นี่คือสัญญำน ของควำม เป็ นมืออำชีพและกำร เคำรพในควำมสำมำรถ