ฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย (อันดับที่ 1 ประจำปี 2565)

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการฝา่ ยส่งนํา้ และบาํ รุงรกั ษา 2-3

(1) การรับฟงั ความตอ้ งการของผรู้ บั บริการ/ผู้มีสว่ นไดส้ ่วนเสยี
ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย มีการกําหนดกลุ่มผู้รับบริการ

และผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของผู้รับบริการและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย โดยการสร้าง
ความรู้ ความสัมพันธ์ โดยตรงรวมไปถึงการวัดผลการดําเนินการในการตอบสนองความต้องการและผลของ
การสร้างความสมั พันธ์ทด่ี กี ับผู้รับบริการ และผูม้ ีสว่ นไดส้ ว่ นเสยี ในภาพความพึงพอใจ

 ร้องเรยี นด้วยตนเอง ณ ฝา่ ยสง่ นาํ้ และบํารงุ รกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสโุ ขทยั
 รอ้ งเรียนทางโทรศัพท์ 055-944237
 ตรู้ บั ฟังความคิดเหน็
 เวทปี ระชาคม
 คลนิ ิกเกษตรเคล่ือนที่
 เวบ็ ไซต์ http://ridceo.rid.go.th/sukhothai
 อเี มล [email protected]
 Facebook http://www.facebook.com/ysgate
 Line :

ฝ่ายส่งน้ําและบํารุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการฝา่ ยสง่ นาํ้ และบาํ รงุ รกั ษา 2-4

รายละเอยี ดข้ันตอนการปฏบิ ตั งิ าน
1. แตง่ ตั้งผ้รู บั ผิดชอบการจดั การขอ้ ร้องเรยี น/รอ้ งทกุ ขข์ องฝ่ายฯ
2. การรบั และการตรวจข้อร้องเรียน/ร้องทกุ ข์ลงในระบบสารบรรณอเิ ลก็ ทรอนิกส์
3. บันทึกข้อร้องเรียน โดยละเอียด ชื่อ – สกุล ที่อยู่ หมายเลขโทรศัพท์ติดต่อเร่ืองร้องเรียน/ร้องทุกข์ และ

สถานท่ีเกิดเหตุ
4. ประสานหนว่ ยงานเพื่อแกไ้ ขปญั หาข้อร้องเรียน/รอ้ งทกุ ข์ และการแจ้งผรู้ อ้ งเรยี น/รอ้ งทุกข์ทราบ
5. ติดตามแก้ไขปัญหาขอ้ ร้องเรยี น
6. รายงานผลการดาํ เนนิ การให้ผบู้ ริหารทราบ

การรบั และตรวจรับข้อร้องเรยี น / รอ้ งทกุ ข์ จากชอ่ งทางต่างๆ
1. ร้องเรียนดว้ ยตนเอง ณ ฝา่ ยสง่ นํา้ และบํารงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย
2. ร้องเรยี นทางโทรศพั ท์ 055-944237
3. ตู้รับฟังความคิดเหน็
4. เวทีประชาคม
5. คลนิ ิกเกษตรเคลอื่ นที่
6. เวบ็ ไซต์ http://ridceo.rid.go.th/sukhothai
7. อีเมล [email protected]
8. Facebook http://www.facebook.com/ysgate
9. Line :
แผนผังกระบวนการจัดการเรอื่ งรอ้ งเรยี น / รอ้ งทกุ ข์

รับเรอื่ งร้องเรยี น/ร้องทกุ ข์

จาํ แนกประเภทขอ้ รอ้ งเรยี นตรวจสอบข้อเท็จจริง

พจิ ารณาเร่อื งรอ้ งเรียน / ร้องทุกข์

ข้อมูลครบถว้ นดําเนินการแก้ไขปญั หา

ตอบกลับผรู้ อ้ งเรียน / ร้องทุกข์

ส้นิ สดุ การดาํ เนนิ การรายงานผลใหผ้ ู้บรหิ ารทราบ

ฝา่ ยส่งนํา้ และบาํ รุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายส่งนา้ํ และบํารงุ รกั ษา 2-5

ชอ่ งทางการรบั ฟังและเรยี นรู้ความตอ้ งการของประชาชน ปี 2563

ลําดับ ชอ่ งทางใหบ้ ริการ จาํ นวนการใชบ้ รกิ าร เปอรเ์ ซ็นต์
1 สอ่ื โทรทศั น์ - -
2 สื่อวทิ ยุกระจายเสยี ง 5
3 สื่อส่งิ พิมพ์ 19 5.10%
4 เอกสารสง่ิ พมิ พ์ 19 19.39%
5 สอ่ื Internet Website Facebook 28 19.39%
6 ประชาสัมพันธ์ 4 28.57%
7 สอ่ื กิจกรรม 21 4.08%
8 สอื่ นิทรรศการ 2 21.43%
รวม 98 2.04%
100%

แผนภูมแิ สดง ช่องทางการให้บรกิ ารรับฟงั และเรียนรคู้ วามตอ้ งการของประชาชน ปี พ.ศ. 2563

28.57% 21.43%
19.39% 19.39%

5.10% 4.08% 2.04%
0%

ลาํ ดบั 1 2 3 4 5 6 7 8

พบวา่ มีการตดิ ตอ่ สือ่ สารผา่ นชอ่ งทาง สอ่ื Internet มากที่สดุ คิดเป็น 28.57% เนือ่ งจากฝ่ายส่ง
นาํ้ และบํารงุ รักษาท่ี 1 รับผดิ ชอบพ้ืนท่เี ป็นบรเิ วณกวา้ ง ทาํ ให้การติดต่อผ่านทาง Line สะดวกท่ีสุด

 แจง้ เบอรโ์ ทรเจ้าหนา้ ท่ี เมื่อมีเวทีประชาคมและให้สมาชกิ เขา้ รว่ มกลุ่มไลน์
 เพ่ิมความรอู้ าสาสมคั รชลประทาน
 เพ่ือปรบั ปรงุ และเป็นแนวทางในการปฏบิ ัติงาน ให้มีประสิทธิภาพดีย่ิงข้ึน

ฝ่ายสง่ นํา้ และบํารุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบริหารจดั การฝ่ายสง่ นํ้าและบํารงุ รกั ษา 2-6

(2) การสือ่ สารและความสมั พนั ธ์ภายในหน่วยงาน
การสือ่ สารภายในฝ่ายส่งน้ําและบาํ รงุ รักษาท่ี 1 จดั ให้มกี จิ กรรมต่างๆรว่ มกันดงั น้ี

รูปท่ี 1. กจิ กรรมภายในหนว่ ยงาน จัดประชมุ ภายในฝ่าย

รปู ท่ี 2. รว่ มงานกจิ กรรมร่วมกันปลกู ต้นไม้
การสื่อสารกับผู้รับบริการ เผยแพร่เอกสาร คู่มือ แผ่นพับ และโปสเตอร์ประชาสัมพันธ์ บริการ
ให้ความรู้คณะทัศนศึกษาดูงาน จัดวิทยากรอํานวยความสะดวกและบรรยายให้ความรู้เกี่ยวกับเรื่อง
ชลประทาน

รูปเผยแพรเ่ อกสารประชาสมั พันธ์

ฝ่ายสง่ นํา้ และบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝ่ายส่งนํา้ และบํารุงรกั ษา 2-7

3) การจัดสวสั ดกิ ารภายในหน่วยงาน
มีหนังสือแสดงเจตนาระบุตัวผู้รับเงินช่วยพิเศษกรณีลูกจ้างชั่วคราวถึงแก่ความตาย

ระหวา่ งรับราชการจะตอ้ งจา่ ยเงนิ ช่วยพเิ ศษใหต้ ามระเบียบว่าด้วยการจา่ ยค่าจ้างลกู จ้างของส่วนราชการ

ตวั อย่างใบแสดงเจตนา
ระบุตวั ผรู้ ับเงินชว่ ยพิเศษกรณี
ลูกจ้างช่วั คราวถึงแก่ความตาย

(4) การสร้างความสมั พันธก์ บั ชมุ ชนในพน้ื ท่ี

รูปที่ 1 ประชุมกลุ่มบริหารการใช้นาํ้ ชลประทาน โครงการประตรู ะบายนํา้ บา้ นยางซ้าย (คลองตน้ ข้อ)

ฝา่ ยส่งน้ําและบาํ รงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การฝ่ายส่งนาํ้ และบาํ รุงรกั ษา 2-8

2.2 วธิ ีการในการเพม่ิ ขีดความสามารถ/ศกั ยภาพของทมี งานต่อการปฏบิ ตั ิงานเพอ่ื เพิม่ ประสทิ ธภิ าพ
การทาํ งาน

(1) การจัดสถานท่ที าํ งานและสภาพแวดลอ้ มในการทาํ งาน
คุณภาพชีวิตการทํางาน (Quality Working Life) เป็นองค์ประกอบหนึ่งที่สําคัญของ

คุณภาพชีวิต (Quality of Life) ซึ่งองค์กรมีคุณภาพชีวิตและการทํางานท่ีดี เพราะการทํางานอยู่ในภาพรวม
มีบรรยากาศการทํางานท่ีดีจะส่งผลทําให้มีสภาพจิตใจและอารมณ์ที่ดี ซึ่งส่งผลให้ทํางานดีตามไปด้วย
ฝ่ายส่งน้ําและบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย ให้ความสําคัญต่อสภาพแวดล้อมในการทํางาน
เพ่อื มงุ่ เน้นพัฒนาศกั ยภาพขององค์กรทด่ี ี

รปู ท่ี 1.1 การจัดหาโตะ๊ ทาํ งาน ตเู้ กบ็ เอกสาร และเครื่องใชส้ าํ นักงาน

ฝ่ายสง่ น้าํ และบํารุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการฝา่ ยส่งนํ้าและบาํ รุงรักษา 2-9

รูปที่ 1.2 การจัดหาอุปกรณส์ าํ หรบั ป้องกันภยั ขณะปฏบิ ตั งิ าน

รูปท่ี 1.3 การปรบั ปรงุ ภมู ทิ ศั นบ์ ริเวณทที่ าํ การ ฝา่ ยสง่ นาํ้ และบาํ รงุ รักษาที่ 1

รูปท่ี 1.4 การจดั ให้มเี วรยามเพือ่ รักษาความปลอดภยั ตอ่ ชวี ติ และทรพั ย์สนิ ทางราชการ

ฝา่ ยสง่ นาํ้ และบาํ รุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายสง่ นาํ้ และบํารงุ รกั ษา 2-10

(2) การจดั ระเบียบการตดั แผน่ ปา้ ย และขอ้ มูลสถานที่ทาํ งานในองค์กร

ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย ได้จัดทําแผ่นป้าย
เพ่ือประชาสัมพันธ์ข้อมูลข่าวสารด้านบุคลากร ด้านองค์กรผู้ใช้นํ้า แผนและผลด้านการเกษตร และมีป้าย
อาคารสถานที่ราชการรวมถึงป้ายบอกทาง เพื่อให้ผู้มารับบริการได้รับทราบข้อมูลข่าวสารและ
เพื่อสามารถติดต่องานกับบุคลากรได้ถูกตําแหน่งท่ีรับผิดชอบ ส่วนภายในองค์กรได้มีการจัดเก็บเอกสารทาง
ราชการเป็นหมวดหมู่อย่างชัดเจนมีการจัดทําข้อมูลประวัติองค์กรผู้ใช้นํ้าและได้มีการเก็บรวบรวมสถิติข้อมูล
ด้วยระบบคอมพวิ เตอร์ เช่น การจดั ทําบัญชีอาคารชลประทาน รวมถงึ พกิ ดั และหมายเลขแบบด้วย

1-17

รูปที่ 1.5 ปา้ ยติดต่อสอบถาม รูปที่ 1.6 ทาํ เนยี บบุคลากรฝา่ ยสง่ นาํ้ ฯ

รปู ท่ี 1.7 บอรด์ ประชาสมั พันธ์ รปู ที่ 1.8 ปา้ ยเตอื น

รปู ท่ี 1.9 แสดงระดับนํา้ รปู ที่ 1.10 ปา้ ยแสดง ปตร.บา้ นยางซา้ ย

ฝ่ายสง่ นํา้ และบาํ รุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายสง่ นํา้ และบํารงุ รกั ษา 2-11

(3) การสร้างบรรยากาศในสถานทท่ี าํ งานภายในองค์กร
ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย ได้สร้างบรรยากาศที่ดี

ในสถานท่ีทํางาน เพื่อช่วยให้พนักงานสามารถทํางานได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ประกอบด้วย
สภาพแวดล้อมของสถานที่ทํางาน เพื่อนร่วมงาน เพ่ือทําให้เราสามารถทํางานได้อย่างมีความสุข
และพร้อมทจ่ี ะทํางานใหป้ ระสบความสาํ เรจ็ และมกี ารจดั กิจกรรมร่วมกนั เชน่ การเลย้ี งสังสรรค์ การเล่นกีฬา
ภายในองคก์ ร หรือการทาํ กิจกรรม 5 ส.ร่วมกนั เพอื่ สง่ เสรมิ ใหร้ จู้ ักการทํางานเป็นทีม

รปู ท่ี 1.11 ไหวศ้ าลพระภูมเิ จา้ ทเ่ี พอ่ื เปน็ ทส่ี กั การะคมุ้ ครองของฝ่ายส่งนาํ้ และบํารุงรักษาท่ี 1

รูปที่ 1.12 การปฏบิ ตั งิ าน กจิ กรรมปีใหมภ่ ายใน

ฝา่ ยส่งน้าํ และบาํ รุงรกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยส่งนํา้ และบาํ รุงรักษา 2-12

การถ่ายทอดความรู้
ความท้าทายที่สําคัญในเชิงยุทธศาสตร์การปรับเปลี่ยนสู่องค์กรอัจฉริยะเพ่ือให้ทันต่อความ

เปล่ียนแปลงการพัฒนา นวัตกรรม ตลอดจนการนําเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้าใช้ในการปฏิบัติงานเพื่อให้องค์กร
ปรับตัวให้ทันต่อการเปล่ียนแปลงและสามารถตัดสินใจอย่างเหมาะสม เพ่ือท่ีจะหาวิธีแก้ไขปัญหาใหม่ๆ
ทา่ มกลางสภาพแวดลอ้ มทมี่ ีการเปลีย่ นแปลงอยา่ งรวดเรว็

ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย มุ่งเน้นการปฏิบัติงานท่ีรวดเร็ว
ซง่ึ องค์กรจะมกี ารสอ่ื สารที่ชัดเจน และฝกึ อบรมบคุ ลากรอยา่ งสมํ่าเสมอ เพือ่ เตรียมความพร้อมท่ีจะรับมือกับ
การเปล่ียนแปลงอีกท้ังยังจัดหาเครื่องมือ อุปกรณ์ สิ่งอํานวยความสะดวก และพร้อมท่ีจะปฏิบัติภารกิจ
ภายใต้นโยบายของกรมชลประทานใหส้ าํ เรจ็

รปู ที่ 1.13 ทบทวนการคาํ นวณปริมาณนาํ้ ผา่ นอาคาร

ฝา่ ยส่งน้าํ และบาํ รงุ รักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยส่งนํา้ และบํารงุ รกั ษา 3-1

หมวดท่ี 3
การบริหารจดั การ

การบริหารจัดการน้ําชลประทาน มุ่งเน้นการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ประโยชน์จากน้ํา
ชลประทานท่ีได้รับการพัฒนาแล้ว เพื่อขยายพื้นท่ีชลประทานเป็นหลัก โดยการปรับเปลี่ยนจากการพัฒนาเชิง
ปริมาณ (Quantitative Oriented) เป็นการพัฒนาเชิงคุณภาพ (Qualitative Oriented) ด้านยุทธศาสตร์
การพัฒนาอย่างยั่งยืนเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการชลประทาน ด้านเทคโนโลยีท่ีเหมาะสม เพ่ือเพ่ิมคุณค่าของ
น้ําชลประทาน โดยมีขบวนการทส่ี ําคัญที่สุด คือการส่งเสริมให้เกษตรกรผู้ใช้น้ํามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการน้ํา
ชลประทานอยา่ งจรงิ จัง

1 11 2 3
การสรา้ ง การจัดทํา การจัดตัง้ กลุ่ม
ความเขา้ ใจ ข้อตกลงการ
มสี ่วนรว่ ม ผู้ใช้นํ้าฯ
ในการมสี ว่ น (กลุม่ พน้ื ฐาน)
รว่ ม 4
5
8 การจัดทํา การเสริมสรา้ ง การยกระดับ
ข้อมูล ความเข้มแขง็ องคก์ รผู้ใช้นา้ํ
การจา้ งเหมา พืน้ ฐาน องค์กรผู้ใชน้ าํ้ ชลประทาน
งาน โครงการ ชลประทาน
10
บาํ รุงรักษา การประเมิน
แก่กลุ่มฯ ความเขม้ แข็ง
องค์กรผู้ใช้นา้ํ
7 การจัดตัง้ 6
กองทุน 9
การจัดตั้ง การมีสว่ นร่วม
ชลประทาน คณะกรรมการ ในการสง่ นา้ํ
และ
จดั การ บาํ รุงรกั ษา
ชลประทาน

นาํ้ เปน็ ทรพั ยากรธรรมชาติทม่ี ีอยู่อย่างจํากดั และมีความสาํ คญั ต่อการดาํ รงชวี ิตของ
มวลมนุษย์จนมีคาํ กลา่ ววา่ นํ้าคอื ชีวิต

ในปัจจุบนั ความตอ้ งการใชน้ ํา้ ของทุกภาคส่วนเพ่มิ ขน้ึ อยา่ งรวดเร็ว
ทงั้ ภาคเกษตรกรรม,อุตสาหกรรม และการอปุ โภค – บรโิ ภค

ฝ่ายส่งนา้ํ และบาํ รงุ รักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายสง่ นา้ํ และบาํ รุงรักษา 3-2

ฝา่ ยส่งน้าํ และบาํ รุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสโุ ขทัย ยดึ แนวทางการบริหารจัดการ
ชลประทาน โดยเกษตรกรมีส่วนร่วมตามความหมายของกรมชลประทาน รวมถึงการเข้ามีส่วนร่วมของ
องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลในการกระจายอําเภอลงสู่ท้องถ่ินอีกด้วย
ตามท่ีได้ตกลงเห็นชอบร่วมกันหรือได้กําหนดข้ึน โดยการดําเนินงานการมีส่วนร่วมด้านการส่งน้ําและ
บาํ รงุ รักษา 11 กิจกรรม เพื่อสรา้ งความย่งั ยนื ในการบริหารจัดการนา้ํ

การบริหารจัดการนา้ํ และการบํารงุ รกั ษา

ฝา่ ยสง่ นํา้ และบํารงุ รกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสโุ ขทยั มกี ารดําเนนิ งานการบรหิ าร
จัดการชลประทาน โดยเกษตรกรมีสว่ นรว่ มของกรมชลประทานมเี ป้าหมายสุดท้าย เพ่อื ใหก้ ารบริหาร
จดั การชลประทานระดับโครงการมเี กษตรกรและองค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถ่ินในด้านการสง่ นํ้าและ
บํารงุ รกั ษามสี ว่ นร่วมกบั โครงการชลประทาน เพือ่ ให้การจดั สรรน้าํ และบาํ รงุ รักษามีประสิทธภิ าพ และ
ประสิทธผิ ลเพม่ิ ข้ึน ซ่งึ มีกระบวนการทาํ งานให้สอดคลอ้ งและทิศทางการขบั เคล่อื นในการบริหารจดั การ
ชลประทานด้านการส่งน้ําและบาํ รงุ รกั ษา โดยเกษตรกรมสี ว่ นรว่ มกระบวนการ 14 ขน้ั ตอน 3 ระดบั ดังน้ี

1.การบริหารจัดการนํ้าระดับโครงการฯ คือ คณะกรรมการจัดการชลประทานหน่วยงาน
ราชการระดับจังหวัด อําเภอ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเกษตรกรผู้ใช้น้ําร่วมกันบริหารจัดการนํ้า
ชลประทานกบั ฝ่ายฯ ทําขอ้ ตกลงในการบรหิ ารจดั การนาํ้ ตง้ั แตว่ างแผนการส่งน้าํ และบาํ รุงรักษา

2.การบริหารจัดการนํ้าในระดับคลองส่งน้ํา คือ ประธานกลุ่มบริหารการใช้นํ้าชลประทาน
ร่วมกบั สมาชิกผูใ้ ช้นํ้าควบคมุ ดแู ลการสง่ น้าํ เข้าคลองสง่ นํ้า เพื่อนําไปสรู่ ะบบแปลงนา

3.การบริหารจัดการนํ้าในระดับแปลงนา คือ หัวหน้าเขต (หัวหน้าคลอง) ควบคุมดูแลการส่ง
น้ําเข้าแปลงนาภายในสายคลองที่รับผิดชอบ หรือให้หัวหน้ากลุ่มพ้ืนฐานเป็นผู้นําสายคลองและสมาชิก
ในสายคลองร่วมกนั บริหารจดั การน้ํากันเอง

กระบวนการส่งนา้ํ และบาํ รุงรกั ษาโดยเกษตรกรมีสว่ นร่วม 14 ขนั้ ตอน

ขั้นตอนที่ 1 การกาํ หนดพ้ืนทีส่ ง่ นํา้

ขน้ั ตอนท่ี 2 การสาํ รวจความตอ้ งการปลกู พืชของกลุ่มผ้ใู ชน้ ํา้

ขน้ั ตอนท่ี 3 การปรบั แผนการส่งนํา้ ใหส้ อดคล้องกบั ความตอ้ งการของเกษตรกร

ขน้ั ตอนท่ี 4 การประชุมคณะกรรมการจดั การชลประทานเพือ่ ทาํ ความตกลงการสง่ นา้ํ

ขั้นตอนที่ 5 การแจ้งข้อตกลงการส่งนา้ํ แกห่ วั หน้าองค์กรผใู้ ช้นาํ้ ฯ แตล่ ะระดับ และสมาชิก

ขน้ั ตอนท่ี 6 การบาํ รุงรกั ษาระบบชลประทาน

ขน้ั ตอนที่ 7 การสง่ น้าํ ตามแผน

ขั้นตอนท่ี 8 การตรวจเยยี่ มเพ่ือสร้างความเข้มแขง็ กลุ่มผใู้ ช้นา้ํ

ขั้นตอนที่ 9 การวัดปรมิ าณนาํ้ ทจี่ ดั สรร

ข้นั ตอนท่ี 10 การแจ้งพื้นทปี่ ลูกพืชและกิจกรรมของผใู้ ช้นาํ้ ฯ 3-3
ขั้นตอนท่ี 11 การสํารวจขอ้ มลู ผลผลติ ราคา และปญั หาความพึงพอใจของสมาชกิ กลมุ่ ผู้ใชน้ าํ้ ฯ

ข้นั ตอนที่ 12 การประมวลผลการดาํ เนนิ งาน

ขน้ั ตอนที่ 13 การประชุมคณะกรรมการการจดั การชลประทาน เพอื่ ประเมินผลการดาํ เนินงาน

ข้ันตอนที่ 14 การจัดทํารายงานผลการดาํ เนนิ งานสง่ นํ้าและบาํ รงุ รกั ษา ณ ส้ินสุดฤดสู ่งนํา้

ฝา่ ยสง่ นํา้ และบาํ รงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการฝา่ ยสง่ นา้ํ และบาํ รุงรกั ษา 3-3

ข้นั ตอนการบริหารจดั การ การประเมินผลการ
ส่งนํ้า Evaluation
วางแผนการส่งนาํ้ ควบคุมการสง่ นาํ้ ติดตามการส่งน้ํา
planning Control Monitoring

3.1 วิธีการรบั ทราบ/รบั รู/้ คาํ นวณปรมิ าณนา้ํ ตน้ ทนุ ในการจดั สรรนา้ํ หรือการระบายนา้ํ ในแตล่ ะฤดกู าล

(1.) การบรหิ ารจัดการนํา้ ระดบั อ่างเก็บนาํ้ /แหลง่ นํ้า
ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย มีการวางแผนการใช้น้ําจาก

อ่างเก็บนํ้า/แหล่งน้ํา โดยคิดคํานวณหาปริมาณความต้องการใช้น้ําชลประทานในพ้ืนท่ีรับผิดชอบท้ัง 4 อําเภอ
คือ อําเภอเมือง อําเภอคีรีมาศ อําเภอกงไกรลาศ อําเภอบ้านด่านลานหอย มาวางแผนการจัดสรรน้ํา
เพ่ือให้สอดคลอ้ งกับปรมิ าณน้ําต้นทนุ ทม่ี ีอยู่ โดยไม่ขาดแคลนนํา้ หรือใหเ้ กิดการขาดแคลนน้ําให้น้อยท่สี ดุ

1. การบรหิ ารจดั การนํ้าท่มี อี ่างเก็บนา้ํ
วางแผนจากข้อมูลพน้ื ทเี่ พาะปลกู แล้วจึงนํามาค้นหาปริมาณการใช้น้ําจากน้ันนํามาคํานวณเป็น
ปริมาณน้ําในอา่ งท้ังปี เพื่อคาดการณ์สถานการณน์ าํ้ ในอ่างว่าเพยี งพอตอ่ การเพาะปลกู หรอื ไม่

เกณฑ์ วธิ กี าร
Rule Curve โค้งปฏบิ ัตกิ ารอา่ งเกบ็ นํ้า

ในฤดูฝน ควรระบายน้ําออกจากอ่างเก็บน้ํา โดยให้พร่องน้ําจากอ่างเก็บน้ําท่ีระดับต่ํากว่า
Upper Rule Curve (URC) ทค่ี วามเสย่ี งตา่ งๆเพ่ือใหส้ ามารถรองรบั นํา้ ทจ่ี ะไหลลงอ่างเก็บนาํ้
ได้โดยวิธี Vacancy Minimum Storage Requirement Rule Curve ปริมาณน้ําในอ่างเก็บ
น้ําจะเต็มอ่างพอดีเมอื่ สิ้นสดุ ฤดูฝน และปรมิ าณนา้ํ ในอา่ งเก็บนา้ํ จะแห้งพอดเี มอื่ สิ้นสุดฤดูแล้ง
ในฤดแู ล้ง ควรรักษาปริมาณนา้ํ ในอ่างเก็บนํ้าไมใ่ หต้ า่ํ กวา่ Lower Rule Curve (LRC) ที่
ความเส่ียงต่างๆ เพ่อื ปอ้ งกนั ปญั หานํา้ แห้งอา่ งเกบ็ นํา้ ซ่งึ ในการดําเนินงานของแต่ละฝา่ ยส3่ง-4
น้ําฯ จะใชค้ วามเสยี่ งไมเ่ กิน 5 % เพ่อื ป้องกันการขาดแคลนน้ํา
ROS การวเิ คราะหน์ า้ํ ตน้ ทนุ โดยใช้ ROS (Reservoir Operation Study)
1. เปรียบเทยี บความตอ้ งการใชน้ ํา้ กับปรมิ าณนํ้าตน้ ทนุ
2.คํานวณพน้ื ท่ีเป้าหมายการสง่ นาํ้ โดยใช้ขอ้ มลู กรณตี ่างๆประกอบ
3.วเิ คราะห์ ศกั ยภาพการสง่ นา้ํ ของระบบชลประทาน
4.กาํ หนดขอบเขตพืน้ ทเี่ ปา้ หมาย ชนดิ พืช และทางเลือก
5. กําหนดรปู แบบและวธิ ีการสง่ น้าํ ในเขตฝา่ ยสง่ นา้ํ ฯ แต่ละฝ่ายฯ เสนอสํานกั ชลประทานที่ 4
ที่มา : คู่มอื การปฏบิ ตั ิงาน (Work Maual) เล่มที่ 5/16 คู่มอื การวางแผนการใชน้ ํ้าจากอา่ ง
เก็บนา้ํ (Reservoir Operation Study), สิงหาคม 2554

ฝา่ ยส่งนา้ํ และบํารงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝา่ ยส่งนํา้ และบํารุงรกั ษา 3-4

2. การบรหิ ารจดั การนาํ้ ทไ่ี ม่มีอา่ งเก็บนาํ้
วางแผนจากข้อมูลพ้ืนท่ีเพาะปลูกแล้วจึงนํามาคิดหาปริมาณการใช้นํ้าจากนั้นจึงนํามา
คํานวณเป็นปริมาณนํา้ ที่ต้องการใช้ในแต่ละวัน และปรมิ าณนาํ สง่ สะสม

เกณฑ์ วธิ ีการ
1. การประเมินนํ้าต้นทุนจากนา้ํ ทา่ 1. กําหนดจดุ สถานีวดั นา้ํ Y14 (ในเขตอําเภอศรีสชั นาลัย) เปน็ จดุ วดั การไหล
(Side Flow)
ของแม่นํ้ายมในแต่ละเดือนตลอดชว่ งฤดูการส่งนาํ้
2. การเปรียบเทียบกบั สถิตินาํ้ ทา่ ยอ้ นหลังของสถานวี ดั น้ํา Y14
3. วิเคราะห์ความนา่ จะเป็นของปรมิ าณนํา้ ในแมน่ ้ํายม

2. การวิเคราะห์น้ําต้นทนุ โดยใช้ 1. เปรียบเทียบความต้องการใชน้ ํ้ากบั ปรมิ าณนํ้าต้นทนุ
ROS (Reservoir Operation 2. คํานวณพืน้ ท่ีเป้าหมายการส่งนาํ้ โดยใชข้ ้อมลู กรณีตา่ งๆ ประกอบ
Study) แบบไม่มีแหล่งนา้ํ ตน้ ทนุ 3. วิเคราะห์ ศกั ยภาพการสง่ นํา้ ของระบบระบายนาํ้
4. กําหนดขอบเขตพ้นื ที่เปา้ หมาย ชนิดพชื และทางเลอื ก
5. กาํ หนดรูปแบบและวิธกี ารส่งน้ําในเขตโครงการเสนอโครงการชลประทานสโุ ขทัย

ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย มีการวางแผนส่งนํ้า โดยแบ่งออกเป็น 2 ฤดูกาล
คือฤดูฝน และฤดูแล้ง ซึ่งพิจารณาจากพ้ืนที่เพาะปลูกและปริมาณนํ้าต้นทุนท่ีมีอยู่ตามความต้องการที่ใช้น้ํา และ
ระยะเวลาการปลูกพื ช และชนิ ดพื ชท่ีปลูก โดยเกษตรกรมีส่ วนร่ วมในการพิจารณาวางแผน
การเพาะปลูกพืช เพื่อนํามาวางแผนการส่งน้ําให้สอดคล้องกับปริมาณน้ําต้นทุน ตลอดช่วงฤดูการเพาะปลูก
มีการตรวจสอบติดตามผลการส่งนํ้าว่าเป็นไปตามแผนงานหรือไม่ ทั้งนี้ในการบริหารจัดการนํ้าเป็นตัวแปรสําคัญ
คือ ฝน - แล้ง และพื้นท่ีการเพาะปลูกของเกษตรกรท่ีมากเกิน ทําให้การบริหารจัดการนํ้าไม่เป็นไปตามแผนที่วางไว้
ดังนั้นฝ่ายส่งน้ําฯ จะต้องติดตามและประเมินผลการส่งนํ้าตลอดฤดูกาลการส่งน้ํา และเตรียมพร้อมสําหรับการปรับ
แผนการสง่ นาํ้ ให้เหมาะสมกบั สถานการณ์ปัจจบุ นั
(2.) การตรวจสอบคา่ สัมประสทิ ธข์ิ องอาคารชลประทานหลกั

การตรวจสอบค่าสัมประสิทธิ์ของอาคารชลประทานเพื่อความถูกต้องในการคํานวณปริมาณนํ้า
ไหลผ่านสร้างความสัมพันธ์กับระยะยกบานกับค่าสัมประสิทธ์ิของอาคารชลประทานหลัก การคํานวณปริมาณน้ํา
ท่ีไหลในคลองชลประทาน และผ่านอาคารชลประทานต่างๆ นับว่ามีความสําคัญในการปฏิบัติงานส่งนํ้าตราบใด
ท่ีการคํานวณปริมาณนํ้ายังไม่ถูกต้องย่อมทําให้แผนการส่งน้ําท่ีกําหนดไว้ไม่อาจบรรลุเป้าหมาย ทําให้การส่งน้ํา
ที่ถูกต้องแก่พื้นท่ีเพาะปลูกต่างๆ เป็นไปได้ยาก โดยท่ัวไปปริมาณน้ําที่ไหลผ่านอาคารชลประทานจะคํานวณด้วย
สูตรสําเร็จ (Empirical Formula) ของอาคารแต่ละประเภท โดยอาศัยความแตกต่างของระดับน้ําทางด้านเหนือนํ้า
กับทางด้านท้ายนํ้าและระยะปิดบาน รวมท้ังความกว้างของบานอาคารชลประทาน ปริมาณนํ้าท่ีผ่านอาคารจะมีการ
แปรผันไปนอกจากองค์ประกอบที่กล่าวมาแล้ว ยังข้ึนอยู่กับค่าสัมประสิทธ์ิการไหลของนํ้า (Discharge Coefficient,
C) ผา่ นอาคารชลประทาน ซ่ึงจะรวมถึงค่าสัมประสิทธิ์ความฝืดชนิดของช่องทางนํ้าเข้า-ออก และลักษณะการเปิด -
ปิดบานระบาย การตรวจวัดปริมาณน้ําผ่านอาคารนั้นๆ เพ่ือเป็นการสอบเทียบ (Calibrate) ให้ได้ค่าสัมประสิทธิ์
ทแ่ี ท้จริงของอาคาร เพ่ือให้การส่งนา้ํ มีความถกู ต้องเหมาะสมเป็นไปตามความตอ้ งการของเกษตรกร

ฝา่ ยสง่ น้ําและบํารงุ รักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจดั การฝ่ายสง่ นํา้ และบาํ รงุ รกั ษา 3-5

3.2 การนําปรมิ าณนา้ํ ต้นทนุ ทไี่ ดร้ บั มาวางแผนจดั สรรนาํ้ /ระบายนาํ้

(1) การวางแผนปฏทิ ินการปลูกพชื / แผนปฏบิ ัตกิ ารปลกู พืชในพ้นื ทีร่ บั ผดิ ชอบฝา่ ย ฯ
จังหวัดสุโขทัยมีปริมาณน้ําต้นทุนไม่แน่นอน เน่ืองจากไม่มีแหล่งเก็บกักนํ้าขนาดใหญ่ในลุ่ม

แม่น้ํายม เมื่อถึงฤดูฝนปริมาณนํ้าในแม่น้ํายมมีมาก และไหลหลากเข้าท่วมพื้นที่เพาะปลูกท่ีเป็นท่ีราบลุ่ม ก่อให้
เกิดความเสียหายเป็นบริเวณกว้าง แต่เม่ือเข้าสู่ฤดูแล้งปริมาณน้ําในแม่น้ํายมลดลงอย่างต่อเนื่อง และเร่ิมแห้งขอด
ต้ังแต่ประมาณเดือนกุมภาพันธ์เป็นประจําทุกๆ ปี ดังนั้นการวางแผนการเพาะปลูกพืชฤดูฝน/ฤดูแล้ง
ต้องคํานึงถึงปริมาณน้ําในแม่น้ํายมเป็นหลัก ซ่ึงต้องวางแผนให้สอดคล้องกับปริมาณน้ําต้นทุนท่ีมีอยู่ในแต่ละ
ช่วงฤดูกาลน้ันๆ

หลักเกณฑ์ข้อกําหนดส่งน้ําเบ้ืองต้นของฝ่ายฯ คณะกรรมการกลุ่มผู้ใช้นํ้าและสมาชิก
กลุ่มฯ ประชุมชี้แจงข้อมูลความต้องการปลูกพืชและชนิดพืชท่ีปลูก เพื่อทําความตกลงการส่งนํ้าตามปริมาณนํ้า
ต้นทุนท่ีมีอยู่ในแต่ละสายคลอง จึงทําให้สมาชิกทุกคนได้รับนํ้าอย่างทั่วถึงและยุติธรรม ป้องกันปัญหาน้ําไม่พอใช้
ได้รบั นํา้ ตามกตกิ า และยังช่วยลดปัญหาความขัดแย้งของสมาชิกเอง ซ่ึงถ้ามีผู้ใช้ท่ีดีก็จะได้ผลผลิตเพิ่มข้ึนรวมไปถึง
แผนกําหนดการบาํ รุงรกั ษาอาคารชลประทานจากน้ัน ทางฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย
จะเกบ็ รวบรวมขอ้ มูลไว้ และจัดทําปฏทิ ินการปลูกพืชของในฤดูกาลนน้ั ๆ

ชนดิ ของ เม.ย. พ.ค. ม.ิ ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. หมายเหตุ
พชื

ข้าว ปรบั การปลกู พชื
ยาสูบ ตามปริมาณนา้ํ
ขา้ วโพด
ต้นทนุ

(2) การกาํ หนดพน้ื ทเี่ พาะปลกู ตามศักยภาพของนาํ้ ตน้ ทนุ /การวางแผนการบรหิ ารจดั การน้าํ ตามศักยภาพ

ของลาํ นาํ้

การกําหนดพน้ื ทเ่ี พาะปลกู ตามศกั ยภาพนา้ํ ตน้ ทุน

ขั้นตอน วิธีดําเนินการ

1. วิเคราะห์นาํ้ ตน้ ทุน วเิ คราะหน์ าํ้ ตน้ ทนุ ประเภทอ่างเกบ็ น้ํา ประเภททไ่ี ม่ใชอ่ า่ งเกบ็ นํา้
ในพนื้ ทร่ี บั ผดิ ชอบ ต้นฤดูกาล (ฤดูแล้ง 1 พ.ย. ฤดฝู น 1 พ.ค.)

2. กาํ หนดพ้นื ทีเ่ พาะปลกู โดยพิจารณาจากพ้นื ท่เี พาะปลกู พชื ในฤดกู าลเดียวกนั ในปที ่ีผา่ นๆมาย้อนหลัง
เพื่อเทยี บเคียงข้าง

3. กาํ หนดชนดิ พชื ทปี่ ลกู พจิ ารณาขอ้ มลู ชนดิ พืชท่ปี ลูกในฤดกู าลเดียวกนั ในปที ี่ผา่ นมา เช่น ข้าว ยาสบู ข้าวโพด
ออ้ ย และมนั สําปะหลัง

4. ระยะเวลาการเพาะปลูก พิจารณาจากอายขุ องพชื แต่ละชนิดทีป่ ลูก สัปดาหเ์ รม่ิ ต้นการเพาะปลกู และปริมาณการใช้
นํ้าของพชื แตล่ ะชนิด

5. คํานวณปริมาณ ดว้ ยโปรแกรม ROS (Reservoir Operation Study) โดยเร่ิมจากระดับนา้ํ
ในอ่างเก็บนาํ้ จริงทีต่ ้นฤดู ใชข้ อ้ มูลฝนเฉลี่ย Inflow เฉลีย่ กาํ หนดวนั เรมิ่ ส่งนา้ํ

ฝ่ายส่งน้าํ และบาํ รงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการฝา่ ยสง่ นํา้ และบาํ รุงรักษา 3-6

(3) ขัน้ ตอนการปฏิบัตกิ ารตามศกั ยภาพในการระบายนาํ้ ในเขตพน้ื ท่ีรบั ผดิ ชอบ
ฝ่ายส่งน้ําและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย มีการสํารวจรวบรวมข้อมูลพื้นฐาน

แต่ละโครงการ ซ่ึงพิจารณาปริมาณน้ําต้นทุนตามความต้องการใช้นํ้าของผู้รับบริการและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
ให้สอดคล้องและเหมาะสมกับสภาพพ้ืนท่ีก่อนดําเนินการส่งน้ํา โดยแบ่งประเภทความต้องการใช้น้ํา
เพอื่ การเกษตรได้แก่ ข้าว ยาสบู ข้าวโพด และนา้ํ เพอื่ การอุปโภค – บรโิ ภค

- กรณีความต้องการปลูกพืชมากกว่าพื้นที่ส่งน้ําตามเป้าหมายต้องมีการประชุมกลุ่มผู้ใช้นํ้า
เพ่ือทําความตกลงและสรา้ งความเขา้ ใจในการลงมติรว่ มกันท่ีจะลดพ้นื ทีก่ ารเพาะปลกู

- กรณีความต้องการปลูกพืชน้อยกว่าพ้ืนที่ส่งนํ้าตามเป้าหมายต้องมีการส่งเสริมการ
เพาะปลูกให้เกษตรกร โดยประสานงานกับเกษตรจังหวัด อําเภอ เพื่อเข้าไปให้ความรู้
ความเขา้ ใจเพ่มิ ขึ้น

- แนะนาํ การปลูกพืชให้แก่เกษตรกรในพืน้ ทใี่ ห้สอดคล้องและเหมาะสมกับสภาพพืน้ ท่ี

(3.1) ผลสาํ รวจความตอ้ งการใช้น้ําของผ้รู บั บริการและผูม้ สี ว่ นไดส้ ่วนเสีย

- ใช้แบบฟอรม์ สบ.2-2 สาํ รวจและรวบรวมขอ้ มูล

- คาํ นวณโดยใชโ้ ปรแกรม Reservoir Operation Study

แสดงกระบวนการดําเนินงานสาํ รวจความต้องการใชน้ าํ้

ฤดฝู น จัดเกบ็ ข้อมูลพ้ืนฐาน 1. กาํ หนดพ้นื ท่ี
ฤดแู ลง้ (แบบสาํ รวจความตอ้ งการใช้น้ํา) 2. สํารวจขอ้ มลู

เกบ็ รวบรวม
ขอ้ มลู ความ
ตอ้ งการใชน้ ้าํ

คํานวณ ประเมนิ การใช้
ความตอ้ งการใช้นาํ้ นา้ํ ในกิจกรรม
ตา่ งๆ การเกษตร
นาํ ค่าที่ได้ไปคาํ นวณในโปรแกรม /อปุ โภคบริโภค
ROS

(Reservoir Operation Study)

ฝ่ายสง่ นา้ํ และบาํ รุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายส่งนา้ํ และบํารุงรักษา 3-7

(4) การปรบั แผนการส่งนาํ้ ให้สอดคล้องกบั ความตอ้ งการของเกษตรกร
ฝ่ายส่งน้ําและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย มีการปรับแผนการส่งน้ําเพ่ือให้สอดคล้อง

กับความต้องการของเกษตรกรตามฤดูกาล / รายเดือน / รายสัปดาห์ ร่วมกับกลุ่มผู้ใช้น้ําฯ และอาสาสมัครชลประทาน
โดยใช้แผนการจัดสรรนํ้าของ โครงการชลประทานสุโขทัยในการบริหารจัดการนํ้าชลประทานในพ้ืนท่ีของฝ่ายฯ
โดยใช้โปรแกรม ROS

แผนการจดั สรรนา้ํ รายฤดกู าลของฝน

ฝ่ายส่งนํ้าและบาํ รุงรกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยสง่ น้ําและบํารงุ รักษา 3-8

แผนการจัดสรรนํ้ารายฤดูกาลของแล้ง

ฝ่ายสง่ นํ้าและบาํ รุงรกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจดั การฝ่ายส่งนํา้ และบํารงุ รักษา 3-9

3.3 การแจง้ ขา่ วสารใหผ้ ูใ้ ช้น้าํ ทราบทงั้ กอ่ นและระหวา่ งการส่งนา้ํ /การแจง้ ข่าวสารใหผ้ ้รู บั บริการ
และผมู้ สี ว่ นได้ส่วนเสยี ในลาํ นาํ้ ทร่ี บั ผดิ ชอบ

ฤดกู าล การดาํ เนินงาน ช่องทางแจ้งขา่ วสาร
ก่อนส่งนํ้า - ประสานงานกบั หน่วยงานราชการ - ประชมุ ประจําเดอื น ระดับจังหวดั

ที่เกยี่ วข้องในพ้ืนท่ี ที่อาจมผี ลกระทบ ระดับอําเภอ ระดบั ทอ้ งถนิ่
- หนงั สอื ราชการ
- แจ้งใหป้ ระธานกลมุ่ ผู้ใช้นาํ้ หรือ - Face book ฝ่ายสง่ น้ําและบํารงุ รกั ษาท่ี 1
หวั หน้ากลุ่มผู้ใช้น้ําตามพืน้ ที่ตา่ งๆ - Line
ให้ทราบข่าวสารแผนการส่งน้าํ - ติดป้ายประชาสัมพนั ธท์ ี่ทําการกลุ่มผูใ้ ช้นํา้
และการระบายนํ้า
ทีท่ ําการผใู้ หญ่บา้ น ที่ทาํ การ อบต.
ระหว่างการส่งนํ้า - ติดตามออกตรวจเย่ยี มกลุ่มผู้ใชน้ ้ํา - หอกระจายข่าวประจําหมบู่ า้ น
- ตรวจสอบการส่งนาํ้ วา่ เป็นไปตาม - Face book ฝ่ายส่งน้ําและบาํ รงุ รักษาท่ี 1
แผนการสง่ นํา้ หรอื ไม่ - Line

- ปรบั แผนการส่งนํ้าใหเ้ หมาะสมตาม - เจา้ หนา้ ท่ีฝ่ายฯ พบปะกับกลมุ่ ผ้ใู ช้นา้ํ โดยตรง
กจิ กรรมเพาะปลกู และพน้ื ทปี่ ลกู - แจ้งหอกระจายขา่ วประจําหมู่บ้าน
จรงิ ตลอดฤดกู าลสง่ น้ํา - Face book ฝา่ ยส่งนํา้ และบํารงุ รกั ษาท่ี 1
- Line
ปอ้ งกันและ กรณีนาํ้ แล้ง - ติดป้ายประชาสัมพันธท์ ่ที าํ การกล่มุ ผู้ใช้นาํ้
บรรเทาภัยจากนํ้า - ร่วมประชมุ กลุ่มผ้ใู ช้นํ้า เพือ่ ช้แี จง
ทที่ ําการผู้ใหญ่บา้ น ทที่ าํ การ อบต.
ทาํ ความเขา้ ใจ และตกลงลดพ้ืนที่ - หอกระจายขา่ วประจาํ หม่บู า้ น
การเพาะปลกู ร่วมกัน - Face book
- ประชาสัมพนั ธใ์ ห้ใช้นํ้าอย่างประหยดั - Line
- วางแผนจัดสรรนํ้าใหเ้ หมาะสมกับ - ประชุมกล่มุ ผูใ้ ช้นํ้า
สภาพพ้ืนทอี่ ย่างมปี ระสทิ ธภิ าพ - ติดปา้ ยประชาสัมพันธท์ ท่ี ําการกลมุ่ ผู้ใช้นาํ้
กรณีนํา้ หลาก
- วางแผนปฏิบตั กิ ารเตรียมความพรอ้ ม ทีท่ ําการผใู้ หญ่บา้ น ที่ทําการ อบต.
- แจง้ ประชาชนในพน้ื ที่ทราบ - แจกแผน่ พบั ประชาสัมพนั ธฯ์
- แจง้ ข้อมูลข่าวสารของกรมอตุ วุ ิทยา - หอกระจายขา่ วประจําหมูบ่ ้าน
- แจง้ สถานการณ์นํา้ ใหเ้ ป็นปจั จบุ นั - Face book ฝ่ายส่งนาํ้ และบํารงุ รักษาท่ี 1
- Line

ฝา่ ยส่งนํ้าและบํารุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายส่งนาํ้ และบํารงุ รักษา 3-10

3.4 การควบคุมการสง่ นา้ํ ในระดบั ตา่ งๆ /การควบคมุ การระบายนํา้ ในระดบั ตา่ งๆ

ฝ่ายส่งน้ําและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย มีการควบคุม
การส่งนํ้า – ระบายน้ํา ตามแผนท่ีวางไว้ โดยเจ้าหน้าท่ีฝ่ายฯ ท่ีมีความรู้และประสบการณ์ ในการนําน้ํา
จากแหล่งนํ้าเข้าระบบการส่งน้ําเข้าพ้ืนท่ีเพาะปลูกให้เพียงพอต่อความต้องการนํ้าของพืช ให้สอดคล้องกับ
ความต้องการใช้นํ้าและสภาพพื้นท่ี อย่างประหยัดและถูกวิธีการส่งน้ํามี 3 วิธีด้วยกัน ตามความเหมาะสม
และชว่ งเวลา ดังน้ี

1. การควบคมุ สง่ นาํ้

1.การส่งนํ้าแบบตลอดเวลา การสง่ นํา้
(Continuous flow Method) เปน็ การส่งนํา้ ตลอดเวลาจะหยุดเฉพาะช่วงฝนตกหรอื หลงั ฝน
ตกทีม่ ีปริมาณนาํ้ เพยี งพอ แต่มีขอ้ เสียคือ เกษตรกรขาดวนิ ยั ใน
2.สง่ น้าํ ตามความตอ้ งการของผู้ใชน้ า้ํ การใช้นาํ้
Demand Method เกษตรกรสามารถวางแผนการสง่ นา้ํ ใหเ้ หมาะสมกบั พชื ตามเวลา
ส่งนํา้ แบบรอบเวร Rotation และปรมิ าณทเ่ี หมาะสม คอื กระจายน้ําตน้ คลอง กลางคลอง
3.สง่ นา้ํ แบบหมนุ เวียน ปลายคลอง ทาํ ใหเ้ กษตรกรทอ่ี ยปู่ ลายคลองไดร้ ับนาํ้ ด้วย
Rotational Method เปน็ การส่งนาํ้ ตามจํานวนและระยะเวลาที่กําหนดใหล้ ่วงหน้า
คือเกษตรกรรู้เวลาและพนื้ ทร่ี บั นาํ้ ลดปัญหาการแย่งนํา้ แตม่ ี
ขอ้ เสียต้องวางแผนอย่างรอบคอบแต่อาจส่งผลคาดเคล่อื นได้

การตรวจสอบอาคารชลประทาน

ฝ่ายสง่ น้ําและบํารงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการฝ่ายสง่ น้าํ และบํารงุ รักษา 3-11

2. การตดิ ตามการสง่ น้าํ การประเมนิ ผลการสง่ นํ้า และรายงานผล
ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย คณะกรรมการบริหาร

กลุ่มผู้ใช้นํ้า และอาสาสมัครชลประทานออกตรวจเยี่ยมติดตามการส่งนํ้าตามแผนการจัดสรรนํ้าเป็นไป
ตามเป้าหมายหรือไม่ และได้รับทราบปัญหา เพ่ือร่วมกันหาแนวทางแก้ไขได้ทัน เพื่อรวบรวมข้อมูลแล้ว
นํามาวิเคราะห์ประสิทธิภาพ และประสิทธิผลในการใช้นํ้าชลประทานของโครงการ เพื่อใช้เป็นตัวบ่งช้ี
ถงึ การปฏบิ ตั ิงานของเจา้ หนา้ ที่ และเกษตรกรด้วย รวมทง้ั ยังสร้างความเข้มแขง็ กลุ่มผใู้ ชน้ า้ํ ชลประทาน

ระหว่างสง่ น้ํา

การติดตาม - ออกสํารวจแผนการปลกู พืชแตล่ ะชนดิ และกําหนดการสง่ นํ้า
การสง่ นํ้า - ควบคุม ยกระดบั นํ้าในคลองโดยการอัดน้าํ ใหถ้ ึงระดบั สงู สดุ เพ่อื ใหน้ ้าํ เขา้ คลอง

สง่ นํา้ ได้ตามปรมิ าณทีต่ อ้ งการ
- เจา้ หน้าทฝ่ี ่ายฯ ออกติดตามผลการส่งนํ้า เพ่ือตรวจสอบวา่ การส่งนํ้าจริง

เป็นไปตามแผนหรือเปา้ หมายทีว่ างไว้
- ปรับแผนการส่งนาํ้ ใหเ้ หมาะสมตามกจิ กรรมการเพาะปลกู และพ้ืนที่เพาะปลกู จรงิ
- หวั หนา้ กลุ่มผูใ้ ชน้ ้ําร่วมกบั เจา้ หนา้ ทต่ี รวจสอบควบคมุ ผูใ้ ชน้ าํ้ ให้เป็นไปตามกตกิ า
- ควบคมุ การเปิด - ปิด อาคารชลประทานตา่ งๆ
- ควบคมุ ระดบั ให้เหมาะสมในสถานการณผ์ ิดปกติ เชน่ ฝนตกหนกั
- ตรวจตรา คลองสง่ น้าํ และอาคารชลประทานใหอ้ ยู่ในสภาพปกติ
- ประสานงานกบั เจา้ หน้าทีเ่ กษตร เรื่องการเพาะปลกู และข้อมูลสถิตติ ่างๆ
การประเมิน - ทางฝ่ายฯ มีการติดตามผลการส่งน้ํา มีการเตรียมรบั สภาวะการขาดน้ํา หรอื นาํ้
ผลการสง่ นํ้า มากเกินไป และมกี ารตดิ ตามปริมาณนาํ้ ฝน นํ้าทา่ อย่างสมํา่ เสมอทกุ วนั
- เตรยี มพรอ้ มสําหรบั การปรบั แผนการส่งนํา้ ให้อยา่ งเหมาะสมกบั สถานการณ์

ปัจจบุ นั เพอื่ การจัดสรรน้ําในกจิ กรรมตา่ งๆ
หลังส้ินฤดูส่งนาํ้

การรายงาน - จดั ทาํ รายงานผลการดําเนินงาน เสนอโครงการชลประทานสโุ ขทัย
ผลการสง่ นา้ํ - ประเมินผลสัมฤทธิใ์ นการบริหารจดั การน้ํา

- ประเมนิ ความเขม้ แขง็ กล่มุ ผใู้ ช้นาํ้

รปู เจา้ หนา้ ทฝ่ี า่ ยสง่ น้ําและบาํ รุงรกั ษาท่ี 1 ออกตรวจเย่ียมและติดตามการสง่ นา้ํ

ฝา่ ยส่งน้ําและบาํ รุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การฝ่ายส่งนาํ้ และบํารุงรักษา 3-12

3. การระบายนํ้า

ลักษณะ วิธีการดําเนนิ งาน

การระบายน้ํา การระบายนํ้าจากพ้ืนท่ีชลประทาน ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1
ทางระบายนํา้ ได้พิจารณาถึงนํ้าที่ต้องระบายจากแหล่งต่างๆ คือน้ําฝน
นํ้าชลประทาน และน้ําใต้ดนิ
การระบายนาํ้ ผิวดนิ แม่นํา้ ยม คลองระบายน้ําตามลาํ ดบั
ในพื้นที่การเพาะปลูกน้ําที่จะก่อให้เกิดปัญหาเร่ืองการระบาย
ส่วนมากจะเป็นนํ้าฝนทต่ี กลงในพ้นื ท่ี รองลงมาก็คือนํ้าชลประทาน
และน้ําท่ีไหลซึมมาจากที่สูงกว่า การระบายน้ําจึงเป็นการกําจัดน้ํา
ที่อยู่บนผวิ ดิน
โดยใช้วธิ ีการระบายนํา้ 2 วิธีควบคกู่ ันไป คือ
1. การระบายนํา้ แบบสกดั ก้นั
2. การระบายนํา้ แบบลดระดบั

4. การรายงานผลกรณวี กิ ฤตหรอื ภาวะวิกฤต

การรายงาน การประสานงานหน่วยงาน

 รายงานผลให้หน่วยงานท่ีเกยี่ วข้องในพน้ื ที่ โครงการชลประทานสโุ ขทัย 055611112

 ประสานงาน ตดิ ต่อสอบถาม หน่วยงานท่ีเก่ียวขอ้ ง http://ridceo.rid.go.th/sukhotha
ในพืน้ ที่ สํานกั งานชลประทานที่ 4
http://irrigation.rid.th/rid4/index.html
 ประเมินเหตุฉกุ เฉินกับหน่วยงานท่เี ก่ยี วข้อง
ศูนยอ์ ทุ กวิทยาภาคเหนือตอนล่าง
 แจ้งเหตุฉกุ เฉินประเมินความเสียหายและผลกระทบ http://hydro-2.com/
 ทเี่ กิดขึน้ ศนู ยป์ ระมวลวิเคราะหส์ ถานการณ์น้ํากรมชลประทาน
http://wmsc.rid.go.th/
พิจารณาการดําเนินงานที่มีความเรง่ ด่วน

 รายงานความเสยี หาย และขออนมุ ตั แิ นวทาง สาํ นกั งานป้องกนั ภัยจังหวัดสโุ ขทยั 055612415

ดาํ เนนิ งานในขัน้ ตอนต่อไป http://61.19.54.141/sti/index.php

สํานักงานจงั หวดั สุโขทยั

ผา่ นหอกระจายข่าว/วทิ ยุ

องค์กรส่วนปกครองท้องถนิ่

องคก์ รผใู้ ชน้ ํ้าชลประทาน

ภาคเอกชน และประชาชนทวั่ ไป

ฝา่ ยส่งน้าํ และบาํ รุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจดั การฝา่ ยสง่ นํ้าและบาํ รงุ รักษา 3-13

3.5 การดําเนนิ งานป้องกนั และบรรเทาภัยจากน้ําหรือในสภาวะวิกฤต(น้ําทว่ ม/นา้ํ แล้ง/นาํ้ เสีย)

(1) การดาํ เนนิ งานปอ้ งกนั และบรรเทาภยั จากนาํ้
ฝ่ายส่งน้ําและบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย ได้ประสานกับโครงการ

ชลประทานสุโขทัย ในการปฏิบัติงานป้องกันและบรรเทาภัยจากน้ําในพื้นที่ ให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน
และประสานงานกับศนู ย์ปฏิบัตกิ ารแกไ้ ขปัญหาเรื่องน้ํา จงั หวดั สโุ ขทยั

1. ปัญหาการขาดแคลนน้าํ ในฤดูแล้ง
ในช่วงระหว่างเดือนธันวาคม ถึง เมษายนของทุกปี ระดับนํ้าในแม่น้ํายม และแหล่งนํ้าหลัก

จะแห้งขอดลงจึงทําให้ราษฎรจังหวัดสุโขทัยประสบปัญหาการขาดแคลนน้ําเพ่ือการเกษตร และอุปโภค
- บริโภค อําเภอที่มีปัญหาการขาดแคลนน้ํามากได้แก่ อําเภอบ้านด่านลานหอย อําเภอเมืองสุโขทัย
อําเภอกงไกรลาศ และอําเภอคีรีมาศ สาเหตุเนื่องจากความผันแปลของสภาพดินฟ้าอากาศ และน้ําท่า
ทําให้เกิดสภาวะฝนท้ิงช่วงยาวนาน ส่งผลกระทบต่อพ้ืนท่ีเกษตรกรรม ไม่มีแหล่งเก็บกักนํ้าขนาดใหญ่
เพื่อเก็บกักน้ําในช่วงฤดูฝน ไว้ใช้ประโยชน์ในฤดูแล้ง การเพิ่มข้ึนของประชากร การขยายตัวของชุมชน
และความเสื่อมโทรมของสภาพต้นนํ้าลําธาร

การเตรยี มความพรอ้ มรบั ภาวะภยั แลง้

กจิ กรรม วิธกี ารดาํ เนนิ งาน

การติดตามเรือ่ งสถานการณ์น้ํา/ 1. ฝา่ ยฯ การติดตามสถานการณน์ ้ําในพ้นื ทร่ี บั ผิดชอบ

สถานการณ์ภัยแลง้ และการ สภาพน้าํ ฝนขอ้ มลู น้ําฝน 24 ชม. ทกุ วนั เวลา 06.00 น.

รายงาน สภาพนาํ้ ในอ่างเกบ็ น้ํา ขอ้ มลู นํา้ ทา่ ทกุ วนั เวลา 06.00 น.

สภาพนา้ํ ท่า ข้อมูล ทุกวัน เวลา 06.00 น.

2. รายงานสรุปสถานการณ์น้ําประจําวันเสนอศูนย์ประมวลวเิ คราะห์

สถานการณน์ าํ้ โครงการชลประทานสุโขทัย

ร่วมกับโครงการชลประทานสุโขทัย 1. วางแผนการบรหิ ารจดั การนํ้า ให้สอดคล้องกบั ปรมิ าณนา้ํ ตน้ ทนุ

วางแผนแนวทางการปฏิบัติงาน และพื้นท่ีเพาะปลูก

เพ่อื ให้มีความสอดคล้อง 2. วางแผนการเตรยี มความพรอ้ มการป้องกันและแก้ไข

3. วางแผนให้ความช่วยเหลือเกษตรกรกรณคี าดว่าจะเกดิ ภยั แล้ง

4. ประสานงานการใหค้ วามช่วยเหลอื รว่ มกับหน่วยงานอ่ืนๆ ท่ีเกี่ยวขอ้ ง

รว่ มประชมุ เกษตรกรกล่มุ ผูใ้ ชน้ ํา้ 1. ประชุมชแี้ จงทาํ ความเขา้ ใจกับกลมุ่ ผู้ใช้น้ําในพนื้ ที่ ถงึ ภาวะภัยแลง้

2. กรณีความตอ้ งการปลูกพชื มากกว่าพืน้ ท่ีสง่ นํ้าเปา้ หมายจะตกลง

3. การสง่ นํ้าใช้วธิ ีการส่งตามความต้องการของเกษตรกร

4. ประชาสัมพันธ์/แจง้ เตอื นงดการปลูกข้าวนาปรัง ครัง้ ท่ี 2 โดยใหป้ ลกู พืช

ไร่-พืชผกั ทีใ่ ช้น้าํ น้อย อบรมเกษตรกรที่ใชน้ ํ้าอยา่ งประหยัดและถกู วิธี

5. เกษตรกรกลุ่มผใู้ ช้น้ําฯ รว่ มกันบํารงุ รักษาคลองสง่ น้ํา

ชลประทาน เพื่อใหก้ ารสง่ นาํ้ เปน็ ไปอยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ

ฝา่ ยสง่ นา้ํ และบํารุงรกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบริหารจดั การฝ่ายส่งนาํ้ และบาํ รงุ รกั ษา 3-14

จัดสรรนํ้าให้เหมาะสมกบั สภาพ ตรวจสอบปรมิ าณนาํ้ ในอา่ งฯ ชว่ งปลายฤดฝู น และจดั สรรนา้ํ ใหเ้ พียงพอกบั
พื้นที่อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ ความต้องการของประชาชนเพ่ือใหม้ แี หลง่ นา้ํ สํารองสาํ หรบั ไวใ้ ช้
การประชาสมั พันธภ์ าวะภยั แลง้ แจง้ เตอื น และประชาสมั พันธแ์ นวโน้มสถานการณน์ า้ํ ใหแ้ ก่หน่วยงานท่ี
เกย่ี วข้องในพ้ืนที่

การเตอื นภัยภาวะภัยแล้ง
การจะเกิดปัญหาขาดแคลนนํ้าหรือไม่นั้น พิจารณาจากข้อมูลสถิติระดับนํ้าแม่นํ้ายม

ท่ีสถานีวัดน้ํา Y.14 รายวันในรอบปี ย้อนหลัง 5 ปี โดยเปรียบเทียบเส้นกราฟเดิมกับเส้นกราฟของ
ระดับน้ําแม่น้ํายม ปีปัจจุบันถึงสิ้นเดือนมีนาคม หากเส้นกราฟมีระดับตํ่ากว่า 0.40 ม.ที่วัดได้มีแนวโน้มว่า
แม่น้ํายมจะมีนาํ้ ไหลน้อย และเร่ิมขาดแคลนไม่เพียงพอใช้งานตง้ั แต่วนั นัน้ หรือชว่ งเวลานน้ั เป็นตน้ ไป

กิจกรรม การเตอื นภยั ภาวะภัยแลง้
ประชาสัมพันธ์ วธิ กี ารดาํ เนนิ งาน

วธิ ีการประสานงาน แจ้งขา่ วเตือนภัยภาวะแห้งแล้งโดยใชส้ ื่อตา่ งๆ ใหป้ ระชาชนที่จะไดร้ ับ
ผลกระทบทราบ
ทางโทรศัพท์, ตดิ ตอ่ ด้วยตวั เอง

การใหบ้ ริการ การขอความช่วยเหลือ และการแก้ไขปญั หาเร่ืองน้ํา

ผลการบรกิ าร ผู้ใชบ้ รกิ ารไดร้ ับประโยชน์ ตามรอบระยะเวลา / ก่อนเวลามาตรฐาน

การติดตามในเรอื่ งคุณภาพ ตดิ ตามผลการปฏิบตั ิงานผู้รับบริการได้รบั ความพงึ พอใจ ไม่มเี ร่ือง

การบริการ ร้องเรยี น

ฝา่ ยสง่ นาํ้ และบาํ รงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝา่ ยส่งนา้ํ และบาํ รุงรักษา 3-15

การบรรเทาภยั ภาวะภัยแลง้
ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาท่ี 1 ร่วมกับโครงการชลประทานสุโขทัย และองค์กรปกครอง
ส่วนท้องถ่ิน ผู้นําชุมชน และกลุ่มผู้ใช้นํ้า ร่วมกันกําหนดแนวทางเพื่อบรรเทาปัญหาการขาดแคลนนํ้า
ในด้านเกษตร และอุปโภค-บริโภค พร้อมทั้งวางแผนการให้ความช่วยเหลือเคร่ืองสูบนํ้าเคล่ือนท่ีเพื่อให้ทัน
ตอ่ สถานการณ์

2. ปญั หาน้ําทว่ ม/อทุ กภัยในฤดฝู น

พ้ืนท่ีรับผิดชอบฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 มีลักษณะพ้ืนท่ีเป็นท่ีราบลุ่มแม่น้ํายมไหล

ผ่านจากทิศเหนือไปทิศใต้ผ่านอําเภอเมือง – อําเภอกงไกรลาศ พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในเขตพื้นที่นํ้ายม ไม่มี

แหล่งนํ้ากักเก็บนํ้าขนาดใหญ่ ซึ่งเม่ือมีฝนตกชุกหนาแน่นน้ําจะไหลหลากเอ่อล้นพ้ืนที่ ต้ังแต่อําเภอเมือง

ลงมาจากอําเภอกงไกรลาศ ท่ีอยู่ในพื้นท่ีลุ่มต่ําแบบท้องกระทะ และจะท่วมขังเป็นเวลานานทําให้เกิดผล

กระทบต่อพ้ืนท่ีเกษตรกรรมเป็นจํานวนมาก ประกอบกับหากมีฝนตกซุกในเขตจังหวัดแพร่ และจังหวัด

ลําปาง จะมีนํ้าป่าไหลหลาก จากอําเภอทุ่งเสลี่ยม ไหลหลากมาสมทบกันจะทําให้ปริมาณนํ้าในแม่น้ํายม

เพ่ิมขึ้น ราษฎรในเขตจังหวัดสุโขทัยได้รับความเดือดร้อน โดยเฉพาะอย่างย่ิงพ้ืนที่ท่ีอาศัยอยู่บริเวณตํ่า

ท้ังสองฝง่ั ของแมน่ ้ํายม

สภาพแมน่ ํา้ ยม จ.สุโขทยั ระดบั วิกฤต / ปรมิ าณนาํ้ ไหลผ่าน

ความกว้าง Y14 อ.ศรีสัชนาลยั 11.30 ม. / 1,965 ม.3/ วินาที

180 ม. Y.6 อ.ศรีสัชนาลยั 10.00 ม. / 2,300 ม.3/ วนิ าที
ปตร. หาดสะพานจนั ทร์ อ.สวรรคโลก 12.62 ม. / 1,800 ม.3/ วนิ าที
140 ม.
110 ม. Y.3A อ.สวรรคโลก 11.00 ม. / 1,130 ม.3/ วนิ าที

Y.33 อ.ศรีสําโรง 10.40 ม. / 690 ม.3/ วินาที

82 ม. Y.4 อ.เมอื ง 7.15 ม. / 510 ม.3/ วนิ าที

ปตร. บ้านยางซ้าย อ.เมือง 7.50 ม. /630 ม.3/ วนิ าที
ด้านท้าย ปตร.บ้านยางซ้าย รบั ได้ 300 ม.3/ วนิ าที

ฝา่ ยสง่ นา้ํ และบํารงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การฝ่ายส่งนํา้ และบาํ รงุ รักษา 3-16

เนือ่ งจากความกว้างของลําน้ํา และความจขุ องแมน่ ้าํ ยม ในเขตจังหวดั สุโขทัย ตงั้ อยู่
อาํ เภอศรสี ัชนาลัย ถงึ อําเภอเมือง ดังรูปทีป่ รากฏข้างบน จะเหน็ ไดว้ ่าแม่นาํ้ ยมในตอนบน มคี วามกวา้ ง
มากกว่าตอนล่าง ประกอบกับความลาดชันของทอ้ งน้ําด้านบนชันกว่าดา้ นลา่ ง จะเหน็ ได้วา่ สภาพความ
กว้างของแม่น้ํายมในเขตอาํ เภอเมอื ง มลี ักษณะแคบคลา้ ยคอขวด ประกอบกับมคี วามลาดชนั น้อยจงึ ทาํ ให้
ปรมิ าณนาํ้ ทไ่ี หลหลากในชว่ งฤดูฝนมปี รมิ าณมากไหลลงมาสู่ อําเภอเมืองอยา่ งรวดเร็ว และนาํ้ จะทว่ มขัง
ในเขต อําเภอกงไกรลาศ เปน็ เวลานาน

ข้นั ตอนการปฏบิ ตั ิงานในสถานการณ์นา้ํ ทว่ ม

ก่อนนํา้ มา ระหว่างน้ํามา หลังน้ําท่วม
1. เตรยี มความพรอ้ ม 1. กําหนดแนวทางการปฏิบตั อิ ยา่ งชดั เจน 1. สํารวจพ้นื ท่ี
2. เฝา้ ระวังระดับนา้ํ 2. บริหารจัดการนํ้าท่าในแม่นํ้ายม
และอา่ งเก็บนา้ํ ขนาดกลางในพน้ื ท่ี ฝสบ.1 การเกษตรทีไ่ ด้รบั
และพน้ื ท่ีเสย่ี งภยั 3. ปฏิบัตกิ ารช่วยเหลือผปู้ ระสบภัย ผลกระทบ
4. การบรรเทาภยั 2. สาํ รวจความเสยี หาย
อาคารชลประทาน
3. ดาํ เนินการจัดทาํ
แผนเสนอของบประมาณ

1. เตรียมความพรอ้ ม 1.กอ่ นนํ้ามา

1. จัดเตรยี มเจ้าหน้าท่เี ตรียมการตดิ ตามสถานการณ์นา้ํ เพือ่ รายงานขอ้ มลู ตามสถานี
วดั นํ้าตา่ งๆ ในเขตที่รบั ผดิ ชอบ เสนอโครงการชลประทานสโุ ขทัย และหน่วยงานใน
ท้องที่เก่ยี วข้องและประชาสมั พันธใ์ ห้ทราบ (ทางโทรศพั ท์)
2. บริหารจดั การนํา้ ในอา่ งเกบ็ นํ้าขนาดกลางในพนื้ ท่ีฝา่ ยฯ ใหม้ ีปริมาณนํ้าคงเหลือใน
อ่างเก็บนํ้า ไมเ่ กิน 30% - 40% ของความจุเพ่ือเตรยี มรับรองปรมิ าณนาํ้ ในชว่ งฤดูฝน
3. ติดตามสถานการณ์สภาพอากาศของกรมอตุ ุ - อทุ กวิทยา
4. จัดเตรียมยานพาหนะ เคร่อื งมือ - อปุ กรณใ์ ห้พรอ้ ม เพ่อื เตรียมรบั
5. ตรวจสอบสภาพอาคารชลประทานพร้อมเคร่ืองกว้านบานระบาย
และอปุ กรณ์ต่างๆทเ่ี กย่ี วข้องให้อยใู่ นสภาพม่ันคงแข็งแรงพรอ้ มใช้งาน
6. ขดุ ลอกและกําจดั วชั พืชในคลองชลประทาน และตรวจสอบอาคารชลประทาน
ต่างๆ เพอ่ื ใหก้ ารระบายนาํ้ ไดส้ ะดวกรวดเรว็
7. การเสริมกระสอบทรายก่อสร้างคันดนิ เพอื่ เพ่ิมประสิทธภิ าพอาคารชลประทาน
8. ประสานงานหน่วยงานราชการ เพอ่ื ขอรบั การสนบั สนนุ เคร่ืองมอื อปุ กรณ์
ท่ีจาํ เปน็ เพอ่ื ชว่ ยเหลือเกษตรกรในพ้ืนที่
9. จดั เตรียมเครื่องสบู นาํ้ เคลอ่ื นทีเ่ พ่ือเตรยี มรบั สถานการณ์น้าํ ไดท้ ันที

ฝ่ายส่งนา้ํ และบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ นํา้ และบํารุงรกั ษา 3-17

2. การเฝา้ ระวังระดับนาํ้ 1. ติดตามข่าวสารและตรวจสภาพอากาศจากกรมอุตุวิทยาทุกวันผ่านทางเว็บไซด์
และพื้นทีเ่ สี่ยงภัย www.tmd.go.th
2. ติดตามสถานการณ์นํ้าท่า แม่นํ้ายมทุกวัน ตามสถานีวัดนํ้าต่างๆ
1. กําหนดแนวทางการปฏบิ ัติ สํานักอทุ กวทิ ยา และบรหิ ารนาํ้ กรมชลประทาน
อยา่ งชดั เจน 3. รายงานระดับน้ํา ปตร.บา้ นหาดสะพานจนั ทร์ ทกุ วันเวลา 06.00 น. และ 18.00น.
2. บริหารจัดการนํ้าทา่ ใน 4. แจ้งข่าวให้ประชาชนในพื้นที่ให้ทราบผ่านทาง หอกระจายข่าว วิทยุชุมชน
แม่นํา้ ยม เพ่ือเตรียมรับกับสถานการณ์น้ําท่วม และลดผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับชีวิต
และทรพั ย์สนิ
3. การเตือนภัยและระดับ
วิกฤต 2. ระหวา่ งนํ้ามา
1. กาํ หนดระดับของอุทกภัย และเตรยี มการรับมอื ในแต่ละระดับ
4. การบรรเทาภัย 2. กําหนดพื้นท่ีรองรับน้าํ /ระบายน้ํา กรณรี ะดบั อทุ กภยั อยู่ในขัน้ วกิ ฤติ
3. กาํ หนดผ้รู บั ผดิ ชอบควบคมุ การระบายนาํ้ จากแมน่ ้ํายมเข้าคลองผนั น้ํา คลอง
แมน่ ํ้ายม-น่าน คลองแม่นาํ้ ยมสายเก่า
การบริหารจัดการนํ้าท่าในแม่น้ํายม ไม่ให้เกิดความจุลําน้ําท่ีไหลผ่าน เพ่ือป้องกัน/
บรรเทาไม่ให้นา้ํ เอ่อล้นตลง่ิ เข้าทว่ มในเขตชุมชนท่ีอยู่อาศยั โดยดาํ เนนิ การดังนี้
1. ประตูระบายนํ้าบ้านยางซ้าย อ.เมือง จ.สุโขทัย ควบคุมรักษาระดับนํ้าท่ีระดับ +
47.5 ม.รทก. และบรหิ ารปริมาณน้ําไหลผ่าน ปตร.ไม่เกนิ 300 ลบ.ม./วินาที เพ่ือไม่ให้
เกิดผลกระทบต่อพ้ืนท่ีด้านท้าย ปตร. และกําจัดสวะท่ีลอยมาติดบานระบายน้ําให้
หมดเพือ่ ไมใ่ ห้กดี ขวาง การเปิด-ปิดบานระบาย
2. ผันนํ้าจากแม่น้ํายมเข้า ทรบ.คลองต้นข้อ ทรบ.บ้านหลุม ทรบ.คลองตาทรัพย์
ทรบ.คลองบางหว่าน เพื่อไปตัดยอดน้ําจากลําน้ํายม ไปเก็บไว้ในคลองสาขา ไว้ใช้
ประโยชนใ์ นหน้าแลง้
ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 และโครงการชลประทานสุโขทัยได้วิเคราะห์
ความสัมพันธ์ของระดับนํ้า และระยะการไหลของแม่นํ้ายมท่ีสถานีวัดนํ้าต่างๆ ใน
แม่น้ํายม ช่วงจากจังหวัดแพร่ถึงจังหวัดสุโขทัยจํานวน 6 สถานี พร้อมท้ัง กําหนด
สถานีท่ีใช้เฝ้ากําลัง และเตือนภัยน้ําท่วมในจังหวัดสุโขทัย ท่ีสถานี Y.14 A อําเภอ
ศรีสัชนาลัย เม่ือมีปริมาณน้ํามากจะแจ้งประสานกับ อ.สวรรคโลก อ.ศรีสําโรง เพ่ือ
แจ้งราษฎรท่ีอยู่ริมแม่น้ํายม และตามแนวคลองผันน้ํา เตรียมรับมือสถานการณ์น้ํา
เนอื่ งจากตามแนวคลองผันนํา้ จะมที อ่ ระบายนํ้าและคลองธรรมชาติหลายแห่งท่ียังไม่มี
บานบังคับนํ้า จึงต้องแจ้งเตือนให้ผู้นําท้องถิ่นปิดปากท่อ เพ่ือไม่ให้ปริมาณนํ้าที่ผันไป
กระทับกับพืน้ ที่
1. เป็นศูนย์ข้อมูลขา่ วสาร รายงานสถานการณ์ในพืน้ ที่
2. ชว่ ยเหลืออาํ นวยความสะดวกแกผ่ ู้ประสบภยั และให้บรกิ ารเครือ่ งสูบนํ้า
3. ประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ขอสนับสนุนกําลังคนในการบรรจุและเสริม
กระสอบทรายตามชุมชนต่างๆ ขอสนับสนุนเคร่ืองจักรกลรถแบ็คโฮ ในการลอกสวะที่
ขวางทางนาํ้ จากองคก์ รปกครองส่วนท้องถ่นิ เปน็ ต้น

ฝา่ ยสง่ น้าํ และบาํ รุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝ่ายส่งนา้ํ และบํารงุ รกั ษา 3-18

แผนผงั การระบายนา้ํ แม่น้ํายม

ฝา่ ยสง่ นา้ํ และบาํ รงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝา่ ยส่งน้าํ และบาํ รงุ รักษา 3-19

ภาพการบริหารจดั การน้าํ ช่วงฤดูน้าํ หลาก

3. การปฏิบัตภิ ายหลงั นํ้าทว่ ม

แนวทางการดาํ เนนิ งานหลงั อทุ กภยั วัตถุประสงค์

สํารวจพืน้ ทกี่ ารเกษตรท่ไี ดร้ บั ผลกระทบ เพอ่ื เปน็ ข้อมูลและแนวทางในการบริหารจดั การ
สํารวจความเสียหายอาคารชลประทาน เพื่อดําเนินการซอ่ มแซมบํารงุ รักษาใช้งานได้ตามปกติ
ประเมนิ ศักยภาพปรมิ าณนาํ้ ตน้ ทนุ เพอ่ื ชว่ ยเหลอื ในช่วงฤดูแลง้ และสนับสนนุ เคร่ืองสบู นา้ํ

แนวทางแก้ไขปัญหาอุทกภยั วตั ถุประสงค์

จดั ระบบเตอื นภัยสาํ หรบั ชุมชนทตี่ ัง้ อย่ใู นเขต เพอื่ ให้ประชาชนเตรียมความพรอ้ มในการเผชิญอุทกภัย

พ้นื ทีเ่ สี่ยงภยั

ตรวจสอบปริมาณน้ําในอา่ งเกบ็ นํา้ ขนาดใหญแ่ ละ เพ่อื แจง้ สถานการณใ์ ห้ประชาชนทีอ่ ยทู่ ้ายน้ําได้

ขนาดกลางในฤดูนํ้าหลากเพือ่ วางแผนการระบาย เตรียมพร้อมรบั ปัญหาอุทกภัย

นาํ้ โดยคาํ นงึ ถงึ พืน้ ทีท่ า้ ยนํา้

ก่อสร้างเขอื่ น ฝาย คันดนิ พนงั ก้นั น้าํ หรอื ประตู เพอื่ ชะลอการไหลของน้าํ และป้องกันการเอ่อลน้ จาก

ระบายนา้ํ เพอื่ บรรเทาปัญหาน้าํ ท่วม แม่น้าํ ลําคลอง

ฝา่ ยสง่ นา้ํ และบํารงุ รกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝา่ ยส่งน้ําและบํารุงรักษา 3-20

แนวทางแก้ไขปญั หาอุทกภัย วตั ถปุ ระสงค์
เพื่อใหน้ ํา้ มีการไหลได้สะดวก และลดการทว่ มขงั
ขุดลอก และปรับปรงุ ทางนา้ํ ตดิ ตง้ั ระบบระบายน้ํา ในบรเิ วณทร่ี ะบายนา้ํ ไดน้ ้อย
ในพน้ื ที่ท่ีมคี วามสามารถในการระบายนํา้ ได้น้อย เพือ่ ใช้เปน็ ท่ีรองรับน้าํ ไดอ้ ย่างเต็มประสทิ ธภิ าพ
บาํ รุงรกั ษาแหลง่ กกั เก็บนํ้าท่สี รา้ งขน้ึ หรือทางนาํ้
ตามธรรมชาติอยา่ งสมํ่าเสมอ เพอื่ เพม่ิ ประสิทธิภาพในการระบายนาํ้
ปอ้ งกันการบกุ รุกลาํ นา้ํ ธรรมชาตทิ ่ีส่งผลกระทบตอ่
การระบายนํา้ เพื่อให้ประชาชนทราบถึงแนวทางการปฏบิ ัติเพ่อื
ประชาสัมพนั ธ์ข้อความการปฏบิ ัตใิ นการเกิด ปอ้ งกนั และบรรเทาความเสยี หายจากอทุ กภัย
อุทกภัยให้ประชาชนทราบ เพ่ิมประสทิ ธภิ าพในการระบายนํา้ เพอ่ื บรรเทา
ปรบั ปรงุ ระบบสง่ น้าํ และการระบายนา้ํ ในพน้ื ที่ ปญั หาอทุ กภัย
ชมุ ชนรวมไปถงึ พื้นท่ีเกษตรกรรม เพอื่ ฟืน้ ฟสู ภาพปา่ ตน้ นํา้ ลาํ ธาร ชะลอการไหลบา่
ร่วมกับกรมป่าไม้ส่งเสรมิ การปลกู ปา่ ในพ้นื ท่ีป่า ของน้าํ และเพม่ิ ประสทิ ธภิ าพในการกกั เกบ็ นา้ํ โดย
เสื่อมโทรมหรอื ถกู เผา่ ถาง ธรรมชาติ
ชะลอการไหลบ่าของน้ํา และเพ่มิ ประสทิ ธภิ าพใน
รว่ มกับองคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ ส่งเสริมการปลกู การกกั เก็บนํ้าโดยธรรมชาติ
ไม้ยนื ต้นในพนื้ ที่เกษตรกรรม เพม่ิ ประสิทธิภาพของการใช้ประโยชนท์ ่ดี ิน และ
รว่ มกบั กรมพฒั นาท่ดี ิน และการส่งเสรมิ การเกษตร สามารถจดั สรรการใชท้ รพั ยากรนา้ํ ไดอ้ ยา่ ง
สนบั สนุนใหม้ กี ารใชป้ ระโยชนท์ ี่ดนิ ท่เี หมาะสมกับ เหมาะสม
สภาวะพนื้ ทตี่ ลอดจนการใช้น้ําอยา่ งมีประสิทธิภาพ

(2) การปฏบิ ัติงานในภาวะวิกฤต
ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย กําหนดแนวทางในการ

ปฏิบัติงานในภาวะวิกฤต โดยยึดแนวทางการเตรียมความพร้อมของหน่วยงานต่อสภาวะวิกฤตตามคู่มือ
การบริหารความพรอ้ มตอ่ สภาวะวกิ ฤต ของสาํ นกั งานคณะกรรมการพฒั นาระบบราชการ ดังน้ี

วฏั จักรการปฏบิ ตั ิงานในสภาวะวิกฤต ฝา่ ยสง่ นํา้ และบาํ รุงรักษาท่ี 1

1.การป้ องกนั และ การ 2.การเตรียม
ลดผลกระทบ ปฏิบตั ิงานใน พร้อมรับภยั
ภาวะวกิ ฤต
4.การจดั การ 3.การจดั การใน
หลงั เกิดภยั ภาวะฉุกเฉิน

ฝา่ ยสง่ นา้ํ และบํารุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การฝ่ายสง่ นา้ํ และบํารุงรักษา 3-21

การปฏิบัติงานในภาวะวิกฤต ฝ่ายส่งนํ้าและบํารงุ รกั ษาที่ 1

กิจกรรม วธิ ีการดําเนนิ งาน การประสานหน่วยงาน

1. การป้องกันและ  การเฝ้าระวัง ตดิ ตามสถานการณ์ โครงการชลประทานสุโขทยั 055611112
http://ridceo.rid.go.th/sukhotha/
ลดผลกระทบ  แผนท่ีพน้ื ทเี่ สี่ยงภัย สํานักชลประทานที่ 4
http://irrigation.rid.th/rid4/index.html
 ประกาศเขตพื้นทีเ่ สยี่ งภัย ศนู ยอ์ ทุ กวทิ ยาภาคเหนอื ตอนลา่ ง
http://hydro-2.com/
2. การเตรยี ม  กาํ หนดแผนและแนวทางการปฏิบัติ ศนู ยป์ ระมวลวเิ คราะห์สถานการณ์นํา้ กรม
ชลประทาน http://wmsc.rid.go.th/
ความพรอ้ มรบั ภัย ร่วมกบั หนว่ ยงานทเ่ี กยี่ วข้องให้ชัดเจน สาํ นักงานปอ้ งกนั ภัยจงั หวัดสุโขทัย
055612415
 ประชาสัมพนั ธ์ แจง้ ขอ้ มลู ข่าวสารแก่ http://61.19.54.141/sti/index.php
ประชาชนและผมู้ สี ่วนไดส้ ว่ นเสยี

3. การจดั การใน  การประสานงาน ติดตอ่ สอบถาม

ภาวะฉกุ เฉนิ  ประเมนิ เหตฉุ ุกเฉินกับหนว่ ยงานท่ี

เกี่ยวข้อง

 แจง้ เหตฉุ ุกเฉิน ประเมนิ ความเสียหาย สํานักงานจงั หวดั สุโขทยั

และผลกระทบที่เกดิ ขนึ้ ผ่านหอกระจายขา่ ว/วิทยุ

 รายงานความเสียหาย และขออนุมตั ิ องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่
แนวทางการดาํ เนนิ งานในขนั้ ตอน องค์กรผ้ใู ชน้ ้ําชลประทาน
ตอ่ ไป ภาคเอกชน และประชาชนทว่ั ไป

4. การจดั การหลัง  ใหก้ ารชว่ ยเหลือประชาชนในพ้ืนท่ี
เกิดภัย  สาํ รวจ/รายงานความเสยี หาย

 พจิ ารณาแนวทางในการดาํ เนินงาน

 ประเมนิ ผลการปฏบิ ัตงิ าน

(3) การควบคุมคณุ ภาพนาํ้
การป้องกันน้ําและอนุรักษ์นํ้า ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย ได้มี

การประชาสัมพันธ์ การป้องกันน้ําเสียผ่านทางหอกระจายข่าว วิทยุชุมชน การประชุมประจําเดือนหมู่บ้าน
โปสเตอร์ แผ่นผบั เช่น

1. แนะนําและให้ความรู้แก่เกษตรกรผู้ใช้น้ํา ลดการใช้สารเคมีท่ีจะปนเปื้อนมากับน้ํา ที่ระบาย
ออกมาจากแปลงนา และช้ใี หเ้ ห็นถงึ ผลเสียของสารเคมีที่ปนเปอื้ นมากบั นํา้

2. ส่งเสริมเกษตรกรผู้ใช้นํ้า ให้มีความรู้ความเข้าใจ ช่วยกันรักษาคุณภาพน้ํา ไม่ท้ิงขยะ
ไมร่ ะบายนา้ํ เสยี ลงในคลองสง่ นํ้า

ฝ่ายส่งนาํ้ และบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝา่ ยส่งน้าํ และบํารงุ รกั ษา 3-22

การควบคุม และการตรวจสอบคณุ ภาพน้ํา
ฝ่ายส่งน้าํ และบาํ รุงรักษาที่ 1 มกี ารควบคุมและตรวจสอบคุณภาพนา้ํ โดยใชเ้ ครื่องมอื

ตรวจวดั ในแหล่งนาํ้ และมีการเก็บตวั อย่างนํ้าจากแหล่งนํา้ ต่างๆ ในพน้ื ทมี่ าตรวจสอบคา่ รอบความถที่ กุ 3
เดอื น และ 1 ปี ตามมาตรฐานนํา้ ชลประทาน เพือ่ การจดั การคุณภาพนํ้าในแหล่งนา้ํ เพือ่ การเกษตรกรการ
อปุ โภค-บริโภค การทอ่ งเที่ยวและอ่ืนๆ

การตรวจสอบคณุ ภาพน้ําตามมาตรฐานน้ําชลประทาน

วิธีการตรวจสอบคณุ ภาพนา้ํ 1. ลกั ษณะกายภาพ เจ้าหน้าที่ปฏิบตั ิงานประจาํ โครงการ และผ้ใู ช้

นํา้ สงั เกตความใส-ขนุ่ , สี, กล่ิน, สิ่งสกปรก เป็นตน้

2. การตรวจวัดในสนาม โดยใชเ้ ครอ่ื งมือสนามลงพ้นื ท่ตี รวจสอบ

คุณภาพนา้ํ ค่า pH, EC, DO, อุณหภูมิ

3. ทาํ การเก็บตวั อยา่ งน้ําไปวเิ คราะห์ในห้องปฏบิ ตั ิการ เช่น COD,

BOD, SS

กําหนดจุดเกบ็ ตัวอย่างนาํ้ 1. แหล่งนาํ้ ไหล ซึ่งได้แก่ แมน่ ํ้า ลําธาร คลอง คูระบายน้าํ ฯลฯ

อ่างเก็บนา้ํ คลองข้างใน เกบ็ ตัวอย่างนํ้าจากคนู ้าํ ร่องนา้ํ ทร่ี ะบายพน้ื ท่อี อกจากเกษตรกรรม จา

อา่ งเกบ็ นาํ้ หว้ ยแมก่ องค่าย กบรเิ วรปากคลองก่อนไหลลงสู่แม่นาํ้

ทงุ่ ทะเลหลวง(แก้มลิง) 2. เก็บตัวอยา่ งนํา้ จากลาํ น้ําในบรเิ วณทม่ี ีการนาํ นา้ํ ไปใช้ประโยชน์

(แห่งละ 3 ตวั อย่าง) ทางดา้ นการอุปโภค - บรโิ ภค และการประมง

3. แหลง่ นํา้ น่งิ ซ่ึงได้แก่ ทะเลสาบนา้ํ จดื หนองบงึ อา่ งเก็บน้าํ ฯลฯ ได้

กําหนดจุดเก็บตวั อยา่ งน้ําให้กระจายควบคมุ พืน้ ท่ี

ประเภทของตวั อยา่ งนา้ํ 1. ตัวอย่างแบบจ้วง ตวั อย่างน้าํ ท่ีได้จาการเก็บเปน็ คร้ังๆ จดุ ละ 1

ตวั อย่างเวลาใดเวลาหน่งึ เท่าน้นั

2. ตัวอยา่ งแบบผสมรวม ตวั อยา่ งนา้ํ ที่ได้จากการเกบ็ ตวั อย่างท่ีเป็น

ตัวแทนของแหล่งนา้ํ ท้ังวนั เปน็ การเกบ็ แบบจ้วงท่เี ก็บจากจุดเดยี วกนั

ฝ่ายสง่ นาํ้ และบาํ รงุ รักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจดั การฝา่ ยสง่ นา้ํ และบํารงุ รกั ษา 3-23

3.6 การดาํ เนนิ การจัดทาํ บนั ทึกประวตั กิ ารตรวจสอบสภาพ และการบาํ รุงรักษาอาคารชลประทาน/
Walk thru

1. การบาํ รงุ รกั ษา

(1) การจัดทําบันทกึ ประวตั ิ การตรวจสอบสภาพและการบาํ รงุ รักษาอาคารชลประทาน
ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย มีการรวบรวมข้อมูลบัญชี

อาคารชลประทาน การซ่อมแซมการบํารุงรักษาและการตรวจสภาพ อาคารชลประทานแต่ละแห่งและ
จัดทาํ ฐานขอ้ มลู ตามรอบการจดั เกบ็ ดงั นี้

รายละเอยี ด การจัดทําขอ้ มูล รอบการจดั เก็บ
(3-6-9-12) เดอื น
บัญชีอาคารชลประทาน Microsoft Excel (3-6-9-12) เดือน
(3-6-9-12) เดือน
ประวตั กิ ารซ่อมแซมอาคารชลประทาน Microsoft Excel/GIS 1 ครงั้ /เดอื น

ประวัตกิ ารบํารุงรักษาอาคารชลประทาน Microsoft Excel/GIS

บันทกึ การตรวจสภาพอาคารชลประทาน Microsoft Excel

บัญชีอาคารชลประทาน
ฝ่ายส่งน้ําและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย มีการเก็บบัญชีอาคาร

ชลประทาน ประกอบด้วย อาคารชลประทานเครื่องกว้านบานระบาย แสดงถึงประเภท หมายเลขแบบ
จํานวน และขนาดข้อมูลโครงการ ประกอบด้วยจุดที่ตั้งโครงการ พิกัด UTM ลักษณะโครงการ ปีก่อสร้าง
แล้วเสร็จ ความจุ พน้ื ทช่ี ลประทาน และเขตลมุ่ นํ้า

โครงการชลประทานสโุ ขทยั สํานักงานชลประทานท่ี 4

ลาํ ดบั จดุ ท่ตี งั้ โครงการ พิกดั UTM ลักษณะ วันท่กี อ่ สร้าง(พ.ศ) ความจุ พืน้ ท่ี เขต
ท่ี N โครงการ เร่ิม เสร็จ (ล้าน) ชลประ ลุ่มนาํ้
โครงการ หม่ทู ี่ บ้าน ตาํ บล อาํ เภอ E ระวาง ลบ.ม.
เมือง 587800 1873900 6.10 ทาน ยม
1 โครงการประตรู ะบายนาํ้ 5 วงั โพธิ์ ยางซ้าย เมือง 589200 4942-I การทดน้ําและส่งนา้ํ 2535 2536 65,125
1878700
บ้านยางซ้าย (เหมืองฝาย)

-ท่อระบายนา้ํ คลองบ้านหลุม 4 หรรษา ยางซา้ ย 4942-I การเก็บน้ําในคลองและท่งุ ราบ 2513 2514

2 โครงการทา่ ฉนวน 24,777

- ทอ่ ระบายน้าํ คลองท่าฉนวน 1 ทา่ ฉนวน ท่าฉนวน กงไกรลาศ 600300 1868700 4942-I การเกบ็ นาํ้ ในคลองและทงุ่ ราบ 2519 2519

- ท่อระบายนํ้าคลองท่าลาด 5 บางปะ กง กงไกรลาศ 593300 1868900 4942-I การเกบ็ นาํ้ ในคลองและทุ่งราบ 2520 2520

- ท่อระบายนํา้ คลองบางสนิม 2 บางสนมิ กง กงไกรลาศ 597400 1871400 4942-I การเก็บนํ้าในคลองและทงุ่ ราบ 2518 2518

3 โครงการฝายยางบ้านกง 12 บ้านเหนอื กง กงไกรลาศ 601300 1870500 4942-I การทดนา้ํ และส่งนํ้า(เหมืองฝาย 2534 2534 3.00 4,690 ยม
ยม
4 โครงการอา่ งเก็บนาํ้ คลองข้างใน 1 โนนใหญ่ ศรีครี ีมาศ ครี ีมาศ 577500 1861500 4842-IV การเกบ็ นาํ้ โดยเข่ือนหรือ 2528 2532 9.00 18,395
ยม
อ่างเกบ็ นา้ํ
ยม
5 โครงการท่งุ ทะเลหลวง(แก้มลิง) 5 หางคลอง บ้านกล้วย เมือง 585000 1886000 4943-II การเกบ็ นํ้าโดยเขื่อนหรืออ่าง 2550 2551 32.40 13,783

เก็บนาํ้ และระบายนํ้า

6 โครงการอ่างเก็บนํ้า 1 ตลิ่งชัน ตล่ิงชัน บ้านดา่ น 539600 1898200 4843-IV การเกบ็ น้ําโดยเขอื่ นหรือ 2550 2554 13.00 5,981

หว้ ยแมก่ องค่าย ลานหอย อ่างเกบ็ นํ้า

รวม 6 โครงการ 65.00 132,751

ประวตั ิการซ่อมแซมและบํารงุ รกั ษาอาคารชลประทาน

ฝา่ ยสง่ นา้ํ และบํารงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ นาํ้ และบาํ รุงรักษา 3-24

ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาท่ี 1 ดําเนินการจัดเก็บข้อมูลการซ่อมแซม การบํารุงรักษาแยก
เป็นปีงบประมาณ เพ่ือง่ายต่อการตรวจสอบ และดําเนินการตรวจสภาพอาคารเป็นประจํา เม่ือพบว่า
อาคารดังกล่าวเกิดการชํารุดเสียหาย ทางฝ่ายฯ ก็จะดําเนินการวางแผน เมื่อดําเนินการซ่อมแซมหรือ
ปรับปรุงตามความจําเปน็ ตอ่ ไป

แนวทางการตรวจสอบสภาพอาคารชลประทาน

ตรวจสอบสภาพอาคารชลประทาน

Application walk thru แผนงานซ่อมแซมจาก walk thru

ฝา่ ยส่งน้าํ และบาํ รุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการฝา่ ยส่งน้ําและบํารงุ รกั ษา 3-25

การตรวจสภาพอาคารชลประทาน
การตรวจสอบสภาพเขื่อน เจ้าหน้าท่ีฝ่ายฯ ออกตรวจสอบสภาพเข่ือนท่ีในความรับผิดชอบเป็น

ประจําทุกเดอื น

รปู การตรวจวดั พฤตกิ รรมเขอ่ื น

(2) การดาํ เนนิ งานบํารงุ รกั ษาปกติ เชงิ ปอ้ งกัน และกรณีเรง่ ด่วน
ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย มีแนวทางในการดําเนินงาน

บํารงุ รักษาปกติ เชงิ ป้องกนั และกรณเี ร่งด่วน โดยมีข้นั ตอนการปฏิบตั งิ านดงั นี้

ขั้นตอนการปฏิบตั ิงาน

เกบ็ รวบรวม ดาํ เนนิ งาน ติดตามและ ประเมนิ ผลการ
ขอ้ มูล บํารุงรกั ษา ควบคมุ บํารงุ รกั ษา

(2.1) เก็บรวบรวมขอ้ มูล
เจ้าหน้าที่ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย ลงพื้นท่ีเก็บข้อมูล

โดยการสาํ รวจในสนามแบบ Walk-Thru รว่ มกับกลุ่มผูใ้ ชน้ ํา้ ออกสํารวจตามแนวคันคลองส่งนํ้า ซึ่งเป็นการ
สาํ รวจเชิงปฏิบัตกิ าร โดยใชแ้ บบฟอร์มการสาํ รวจดังนี้

แบบตรวจสอบคลองส่งนํ้า (แบบฟอร์ม สบ.1-4)
- สํารวจแผน่ คอนกรตี ทีช่ ํารดุ
- สาํ รวจความลึกของดนิ ตะกอน
แบบตรวจสอบ F.T.O (แบบฟอร์ม สบ.1-3) เปน็ การสาํ รวจอาคารชลประทาน
- สาํ รวจโครงสรา้ งอาคารชลประทาน
- สํารวจเครือ่ งกว้านบานระบาย

ฝ่ายสง่ นา้ํ และบาํ รุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยสง่ น้าํ และบาํ รุงรกั ษา 3-26

รปู เจา้ หนา้ ทฝี่ า่ ยสง่ นํา้ ฯ ท่ี 1 ลงพน้ื ทเ่ี กบ็ ขอ้ มูล ร่วมกบั กลมุ่ ผใู้ ชน้ าํ้ ชลประทาน

(2.2) การดาํ เนนิ งานบาํ รุงรกั ษา
การบํารุงรักษาปกติ วิธีดําเนินการในการบํารุงรักษา มี 2 วิธี คืองานทําเองและงานจ้างเหมา
ซ่ึงปัจจุบันทางฝ่ายส่งน้ําฯ เน้นการลดงานทําเอง และเปลี่ยนไปใช้วิธีการจ้างเหมาเพ่ิมขึ้น ตามกิจกรรม
ท่ี 8 การจ้างเหมางานบํารุงรักษาแก่องค์กรผู้ใช้นํ้าชลประทาน โดยทําการบํารุงรักษาช่วงก่อนฤดูแล้ง
และก่อนฤดูฝน
ก่อนการส่งนํ้า กําจัดวัชพืชและขุดลอกคูส่งนํ้า อุดรูโพรงที่คันคูส่งนํ้า ซ่อมแซมอาคารชลประทาน
ในคสู ่งนาํ้ ขุดลอกตะกอนดินที่ต้ืนเขนิ เสรมิ คันคลองส่งน้ํา
หลังส่งนาํ้ รว่ มกับกล่มุ ผใู้ ช้นาํ้ ตรวจสอบสภาพอาคารชลประทาน

งานกําจัดวชั พืชคลองสง่ นา้ํ โครงการอา่ งเกบ็ นา้ํ หว้ ยแมก่ องคา่ ย (งานจ้างเหมาเกษตรกร)
การบาํ รงุ รักษาเชงิ ป้องกนั รว่ มกับกล่มุ ผใู้ ชน้ าํ้ ฯ ดําเนินการป้องกนั ความเสียหายอาคาร
ชลประทาน
1. ไมป่ ลกู ตน้ ไมบ้ นคนั คลองสง่ น้ํา ไม่นาํ วัตถใุ ดๆ ไปกดี ขวางทางนา้ํ ห้ามสตั วเ์ หยียบย่ําบนคนั
คลองส่งน้ํา
2. ทาสแี ละอดั จารบีเครอ่ื งกวา้ นบานระบายนาํ้ เปน็ ประจํา
3. แนะนําการเปิด - ปดิ บานระบาย ป้องกนั กระแสน้ํากดั เซาะคันคลองส่งนํา้ เสียหาย
4. แนะนาํ การเปิดอาคารอัดนา้ํ เข้าคลองสง่ นาํ้ จนลน้ เพราะจะทาํ ใหอ้ าคารชลประทานเสียหาย

ฝา่ ยส่งนา้ํ และบาํ รุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายส่งน้ําและบาํ รงุ รกั ษา 3-27

การบาํ รงุ รกั ษากรณีเรง่ ดว่ น ฝ่ายส่งน้าํ และบาํ รงุ รักษาท่ี 1 มกี ารบํารุงรักษากรณีเร่งด่วน เชน่
1. กรณีน้ําท่วมเซาะคันคลองพัง มีการประสานงานขอสนับสนุน ลูกรัง กระสอบทราย กําลังคน
จากองคก์ รสว่ นท้องถ่ินและกองกาํ ลังทหาร จากจังหวดั ทหารบกพิษณุโลก
2. กรณีสวะติดคอสะพาน บานระบาย ปากคลอง มีการประสานงานขอสนับสนุน เคร่ืองจักร รถ
แบ็คโฮ จากองคก์ รสว่ นท้องถ่นิ อาํ เภอ จังหวดั มาชว่ ยในการลอกสวะ

(2.3) การติดตามขอ้ มลู
1. หวั หน้าฝ่ายสง่ นา้ํ และบํารุงรกั ษาท่ี 1 ลงพนื้ ทตี่ ดิ ตาม และควบคุมการปฏิบตั ิงาน
2. จดั ทํารายงานความกา้ วหนา้ รายวัน/สปั ดาห/์ เดอื น
3. สรปุ ผลงานเสนอโครงการชลประทานสุโขทยั ทราบทกุ เดือน
4. เชิญผอู้ ํานวยการโครงการชลประทานสโุ ขทยั และหัวหน้าฝ่ายวิศวกรรม ร่วมติดตาม
ตรวจสอบผลการดาํ เนินงาน

รปู การติดตามและตรวจสอบผลการดําเนนิ การ

ฝ่ายส่งนา้ํ และบาํ รงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยสง่ น้าํ และบํารงุ รกั ษา 3-28

(2.4) การประเมินผล
1. รวบรวมและรายงานผลการปฏบิ ตั งิ าน
2. ประชุมประจาํ เดอื นโครงการชลประทานสุโขทยั เพือ่ สรุปผลการดําเนนิ งาน
3. จดั ทําสถิติขอ้ มลู
4. วิเคราะหผ์ ลการปฏบิ ัตงิ านและนาํ ไปปรับปรงุ ใช้

(3) การบันทกึ ประเมนิ ผลการบาํ รุงรักษา ประจาํ ฤดูกาล

ฝา่ ยสง่ นา้ํ และบํารุงรักษาท่ี 1 มีการบันทึกประเมนิ ผลการบาํ รงุ รักษาและการจดั เก็บข้อมลู ดังน้ี
การบันทึกผล บันทึกข้อมลู การปฏิบัตงิ านลงในแบบฟอรม์ รายงานความก้าวหนา้ การบาํ รงุ รกั ษา

อาคารชลประทาน โดยมีรายละเอยี ดเกย่ี วกับ ชอ่ื งาน ระยะเวลา ผู้รบั ผิดชอบ
ตําแหน่ง (ก.ม.) รายวัน/สปั ดาห์/เดอื น
การรวบรวม จดั เกบ็ ไว้ในรายงานการปิดงวดงาน ประกอบด้วย (แผนงาน แผนปฏบิ ตั ิงาน
ขอ้ มูล รปู ถ่าย ก่อนทาํ ระหวา่ งทาํ แลว้ เสรจ็ )
ผู้รับผิดชอบ กาํ หนดใหเ้ จา้ หนา้ ทผ่ี ู้รบั ผดิ ชอบแตล่ ะโครงการเปน็ ผบู้ นั ทึกขอ้ มลู

รปู การรายงานความก้าวหน้า
การดําเนินงานก่อสรา้ ง โครงการปรบั ปรงุ คลองตน้ ขอ้ พร้อมระบบระบายนํ้า

ฝา่ ยส่งน้ําและบาํ รงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายส่งนาํ้ และบาํ รงุ รกั ษา 3-29

การบันทกึ ประเมินผลความเสียหายอาคารชลประทาน

รอบการบนั ทกึ รายการบนั ทกึ การจดั การฐานขอ้ มลู

รายฤดูกาล/รายปี ประเภทของอาคารชลประทาน Microsoft Excel

ความมนั่ คงของอาคารชลประทาน

การชํารดุ จากสภาพอายุการใช้งาน

การชํารดุ จากการใช้งานผดิ วิธี

การชํารดุ จากภัยธรรมชาติ

แสดงรายการจํานวนอาคารชลประทานเสยี หาย ปี 25560 - 2563

ปี จํานวนอาคาร ชาํ รุด (แห่ง) พร้อมใชง้ าน รอ้ ยละ
(แหง่ ) (แหง่ )

2560 195 1 194 99.49

2561 195 1 194 99.49
2562 195 1 194 99.49

2563 195 1 194 99.49

แผนภูมแิ สดง จาํ นวนชลประทานอาคารชาํ รุด ปี พ.ศ. 2560 - 2563
1 แหง่ 1 แหง่ 1 แหง่ 1 แห่ง
2560 2561 2562 2563

ฝา่ ยส่งน้ําและบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายส่งนํา้ และบาํ รงุ รกั ษา 3-30

3.7 การคดิ คน้ /นาํ นวตั กรรมมาใชใ้ นการปฏิบตั ิงานหรอื ปรบั ปรุงวธิ ีการทาํ งาน

1. การนาํ ระบบเทคโนโลยี อปุ กรณ์ และสง่ิ อาํ นวยความสะดวกมาใชใ้ นการปฏบิ ัตงิ าน
ระบบเทคโนโลยี

นาํ ระบบเทคโนโลยมี าใช้ในการจัด เก็บฐานขอ้ มูล และการปฏิบัตงิ าน
-ระบบปฏบิ ตั กิ าร Windows 10
-ระบบการบนั ทึกเสียงการประชุม
-ระบบ Internet wirelessnetwork
-E-mail : [email protected]

1.1 สิง่ อาํ นวยความสะดวก เพ่อื อํานวยความสะดวกในการปฏบิ ตั งิ านให้แก่เจ้าหน้าที่ และผมู้ า
รบั บริการ เช่น โทรศพั ท์ ตู้เย็น เครอื่ งปรับอากาศ ยานพาหนะ ฯลฯ

1.2 อุปกรณ์ เพอ่ื สนับสนนุ ในการปฏบิ ตั ิหนา้ ที่ เช่น คอมพวิ เตอรแ์ บบต้ังโตะ๊ คอมพวิ เตอรแ์ บบ
พกพา กล้องถ่ายรปู เครือ่ งมอื วดั ขนาดแบบ DIGITAL เคร่อื งวดั นาํ้ หนกั แบบ DIGITAL เครื่องระบุตําแหนง่
บนพน้ื ผิว (GPS) อากาศยานแบบไมม่ ีนักบนิ (โดรน) กล้องวงจรปดิ แบบไร้สายผ่านระบบ Internet
โทรศพั ท์ โทรสาร วิทยสุ ่อื สาร และ Application ตา่ งๆ ฯลฯ

ฝา่ ยสง่ น้ําและบํารงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ นํา้ และบํารุงรักษา 3-31

ฝ่ายสง่ นาํ้ และบํารงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝา่ ยส่งน้ําและบํารงุ รักษา 3-32

2. การประยุกต์ใช้เครือ่ งมอื ทม่ี อี ยู่
ฝ่ายสง่ นา้ํ และบาํ รงุ รักษาท่ี 1 ได้นาํ เครือ่ งจกั รเครอ่ื งมือทมี่ ีอยู่ มาประยุกตใ์ ชใ้ นการทาํ งาน เช่น

มีการนาํ เครื่องตบดนิ มาประยุกตด์ ดั แปลงเป็นที่เปดิ บานระบายน้ํา เพ่อื ความรวดเรว็ และเป็นการลดการใช้
แรงคน

3. งานดา้ นวิชาการ
1. เพอ่ื ประยกุ ตใ์ ช้ระบบสารสนเทศภูมศิ าสตร์ (GIS) และ โปรแรม Arc GIS หาขอ้ มลู ทางกายภาพ

ของพื้นที่
2. เพ่อื คาดการณ์ปรมิ าณนาํ้ หลากสงู สุดทีส่ ่งผลกระทบต่อพื้นที่อุทยานประวัติศาสตรส์ โุ ขทยั และพ้นื ท่ี

ตําบลเมอื งเก่า
3. เพือ่ ศึกษาหาแนวทางแกไ้ ขอทุ กภยั จากปรมิ าณน้ําหลากทีส่ ง่ ผลกระทบตอ่ พื้นทีอ่ ทุ ยาน

ประวตั ิศาสตร์สุโขทัยและพ้ืนท่ตี าํ บลเมอื งเก่า
โดยจากการศึกษาการใชร้ ะบบข้อมูลสารสนเทศภูมิศาสตร์สามารถแบง่ ขนั้ ตอนการดําเนนิ การในการ
วเิ คราะหห์ าคา่ ปรมิ าณนํา้ หลากสงู สดุ แสดงดังรปู

ฝา่ ยสง่ นา้ํ และบํารุงรกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการฝา่ ยสง่ นาํ้ และบาํ รงุ รกั ษา 3-33

รวบรวมข้อมูลเบอื้ งต้น
ข้อมูลแผนภาพลุ่มนํา้
ข้อมูลแบบจําลองความสูงเชิงเลข(DEM)
ข้อมูลการใช้ประโยชน์ทดี่ นิ
แผนทีร่ ะวาง 1:50000
ข้อมูลสํารวจทางระบายนํา้ จริงในพนื้ ท่ี
ข้อมูลนํา้ ฝนรายวนั สูงสุด

-.

วเิ คราะห์ขอบเขตพนื้ ทีร่ ับนํา้ ทม่ี กี าร หาปริมาณนํา้ หลากโดยวธิ ี
เกบ็ ข้อมูลปริมาณนํา้ หลากโดย
โปรแกรม Arc GIS Unit Hydrograph

เปรียบเทยี บเปอร์เซ็นต์ความแตกต่างระหว่างปริมาณนํา้ หลากทคี่ าํ นวณ
ได้กบั ข้อมูลปริมาณนํา้ หลากทม่ี กี ารเกบ็ ข้อมูล
เพอ่ื ประเมนิ หาพารามเิ ตอร์ทเ่ี หมาะสม

วเิ คราะห์ขอบเขตพนื้ ท่ีรับ ข้อมูลการใช้ประโยชน์ทดี่ นิ
นํา้ ของพนื้ ทีศ่ ึกษาโดย
โปรแกรม Arc GIS หาปริมาณนํา้ หลากโดยวธิ ี

หาปริมาณนํา้ หลากโดยวธิ ี Rational method

Unit Hydrograph

นําปริมาณนํา้ ทเี่ หมาะสมมาใช้เพอ่ื วเิ คราะห์ทางระบายนํา้ เดมิ ในพนื้ ทศี่ ึกษาเพอ่ื
หาแนวทางลดปัญหาทางอุทกภัยของพนื้ ที่

สรุปผล

ฝ่ายส่งนํา้ และบํารงุ รกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ นํา้ และบาํ รุงรักษา 3-34

สรปุ ผลงานทางด้านวชิ าการ
จากการวิเคราะห์หาพ้ืนท่ีรับนํ้า และปริมาณนํ้าหลาก ของพ้ืนท่ีอุทยานประวัติศาสตร์

สุโขทัย พบว่าเส้นทางน้ําหลากของลุ่มแม่รําพัน ไม่ได้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อพื้นที่อุทยานประวัติศาสตร์
สุโขทัย แต่จะมีปริมาณนํ้าหลากของท่ีมาจากเส้นสันปันนํ้าของเขาเจดีย์งาม และเขาควายบ้านคลองสวน
โดยมีพ้ืนที่รับน้ํา 45.94 ตารางกิโลเมตร มีปริมาณน้ําหลากสูงสุด 7.57 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที มีปริมาตร
น้ําหลาก 0.42 ล้านลูกบาศก์เมตร มีปริมาณนํ้าหลากสูงสุดท่ีรอบปีการเกิดซ้ํา 25 ปี เท่ากับ 24.00
ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที ซ่ึงคลองแม่รําพันมีความสามารถในการระบายน้ําได้ 7.69 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที
ไม่เพียงพอต่อการระบายน้ําในรอบปีการเกิดซํ้า 25 ปี จึงได้นําเสนอแนวทางการแก้ไข ทางเลือกชุดที่ 1
ขุดลอกคลองแม่รําพันสามารถเพิ่มประสิทธิภาพในการระบายนํ้าได้ 26.50 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที
ทางเลือกท่ี 2 ก่อสร้างอาคารควบคุมน้ําปากคลอง และก่อสร้างคลองระบายน้ํา 2 แห่ง สามารถเพิ่มการ
ระบายนํ้าได้ 17.88 ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที จะช่วยให้บรรเทาปัญหาอุทกภัยในเขตตําบลเมืองเก่า
ตําบลบ้านกลว้ ย และตําบลธานี อําเภอเมือง จังหวดั สโุ ขทัย

ฝา่ ยสง่ นาํ้ และบาํ รงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยสง่ น้าํ และบาํ รุงรักษา 3-35

ทางเลือก 1
ทางเลือก 2

แผนทแ่ี สดงทางเลอื กในการแก้ไขปญั หาอทุ กภัย

ฝ่ายส่งน้าํ และบาํ รงุ รกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจดั การฝา่ ยสง่ น้าํ และบํารุงรักษา 3-36

3.8 มวี ิธีการสรา้ งการมสี ว่ นร่วมกับผรู้ ับบรกิ ารและผ้มู สี ว่ นไดส้ ่วนเสยี ในแตล่ ะฤดูกาล

1. การบริหารองค์กรผู้ใชน้ าํ้

1.1 การจัดทาํ ปฏทิ ินกจิ กรรมประจาํ ปี และดาํ เนนิ งานตามแผน
ฝ่ายส่งน้ําและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย ตรวจสอบปริมาณน้ําต้นทุน

เพื่อกําหนดพ้ืนที่เพาะปลูกให้เหมาะสมกับปริมาณนํ้าต้นทุน เม่ือกลุ่มผู้ใช้นํ้าฯ แจ้งความต้องการปลูกพืช
จากน้ัน ฝ่ายฯ ท่ีจะปรับแผนการส่งนํ้าและบํารุงรักษาให้สอดคล้องกับความต้องการของสมาชิกฯ และมี
การประชุมร่วมกับคณะกรรมการกลุ่มฯ เพ่ือจัดทําข้อตกลงการแบ่งน้ําและปรับปฏิทินการปลูกพืช
ให้สัมพนั ธแ์ ตล่ ะฤดูกาล และมกี ารติดตามและประเมินผลของการดําเนินงานตามแผนท่ีวางไว้ใหถ้ ูกตอ้ ง

แผนปฏทิ นิ กจิ กรรมประจาํ ปี 2563
กลมุ่ บรหิ ารการใช้นาํ้ ชลประทาน โครงการอา่ งเก็บนาํ้ หว้ ยแมก่ องคา่ ย

กจิ กรรมประจาํ ปี 2563
1. ปฏิทินการเพาะปลกู พชื
ม.ค. ก.พ. ม.ี ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค.

2. ปฏิทินการสง่ นาํ้

3. ดแู ลบาํ รงุ รกั ษาคูสง่ น้ําและ
อาคารชลประทาน
4. สรุปผลบญั ชกี องทุน

5. การประชมุ ใหญ่ประจาํ ปี

6. การประชมุ กลุม่ บริหารการใชน้ ้ํา
ชลประทาน
7. ประชมุ คณะกรรมการจัดการ
ชลประทาน (JMC)

แผน ผล

ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายส่งน้าํ และบํารุงรักษา 3-37

1.2 การปฏิบตั ติ ามกฎระเบยี บขององค์กรผู้ใชน้ ้ําชลประทาน
ฝ่ายส่งน้ําและบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย ได้มีการตรวจสอบติดตามผล

การดําเนินงานขององค์กรผู้ใช้น้ําฯ เพื่อให้ปฏิบัติตามกฎระเบียบข้อบังคับท่ีกําหนดใช้ กรณีหากมีสมาชิกฯ
ไม่ปฏิบัติตามข้อตกลง ซึ่งในระเบียบของกลุ่มฯ ตามหมวด 7 บทลงโทษอย่างชัดเจน จึงทําให้มีผู้ละเมิดกฎ
นอ้ ยลง

ระเบยี บข้อบังคับกลมุ่ บรหิ ารการใชน้ า้ํ ชลประทาน โครงการอา่ งเก็บน้ําห้วยแมก่ องค่าย

ผู้ฝา่ ฝนื ระเบยี บขอ้ บังคับ วธิ กี ารแก้ปญั หา

1.ไม่เข้าร่วมประชุมโดยไม่มีการแจ้งให้ทราบ 1. ช้ีแจงสร้างความเข้าใจถึงความสําคัญของการเข้า

ล่วงหน้า ร่วมประชุมพร้อมว่ากล่าวตักเตือน และปรับตาม

ข้อตกลงของกลุ่มฯ การระเบียบข้อบังคับ หมวด 7

ข้อ 3 ว่าด้วยสมาชิกผู้ฝ่าฝืนไม่เข้าร่วมประชุมโทษ

ปรับ 200 บาท

2. การนาํ วัวควายเหยียบยาํ้ คันอ่างเกบ็ นาํ้ 1. ชแี้ จงถงึ ความเสยี หายที่เกดิ ขึ้น พรอ้ มวา่ กลา่ ว

ตักเตอื น และปรบั ตามขอ้ ตกลงของกลุม่ ฯ ตาม

ระเบยี บขอ้ บังคับ หมวดขอ้ 7 โทษปรับตามจํานวน

วัว ควาย ตวั ละ 50 บาท

ฝ่ายสง่ นา้ํ และบาํ รุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการฝ่ายส่งนาํ้ และบาํ รงุ รกั ษา 3-38

1.3 ความสามารถขององคก์ รผ้ใู ชน้ าํ้ ฯ ในการจัดการประชุมไดเ้ อง
ในปัจจุบันกลุ่มผู้ใช้น้ําฯ ที่มีความเข้มแข็งและสามารถดําเนินการจัดการประชุม

ภายในกลมุ่ ฯ เองได้หลายกลุม่ ฯ ยกตัวอย่างเชน่ กล่มุ บริหารการใช้นํ้าชลประทาน โครงการอ่างเก็บน้ําห้วย
แม่กองค่ายสมาชิกให้ความร่วมมือเข้าร่วมกิจกรรมภายในกลุ่มฯ โดยมีเจ้าหน้าที่ฝ่ายฯ เข้าร่วมประชุมด้วย
พร้อมเป็นพี่เลี้ยงในการประชุมทุกครั้ง และเป็นคนกลางหากเกิดข้อพิพาทจึงทําให้กลุ่มมีความเข้าใจ
ต่อการจดั ประชมุ และมคี วามเขา้ ใจท่จี ะดําเนินการภายในกลมุ่ ฯ ได้เอง

การประชมุ กลมุ่ ผ้ใู ชน้ ํา้ ชลประทาน
โครงการทงุ่ ทะเลหลวง(แก้มลงิ )

ฝา่ ยส่งนํา้ และบํารุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การฝา่ ยสง่ นาํ้ และบาํ รงุ รกั ษา 3-39

1.4 การบันทกึ รายงานการประชุมกลุ่มผูใ้ ช้นํ้าฯ เปน็ ลายลักษณอ์ กั ษร
ฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาที่ 1 ได้มีการจัดอบรมข้ันตอนการจัดการประชุมองค์กรผู้ใช้น้ํา

เพ่อื ใหก้ ลุ่มสามารถดําเนินการประชุมและสามารถจดบันทึกการประชุมเองได้ มีลายมือช่ือผู้เข้าร่วมประชุม
พร้อมท้ังรูปถ่ายประกอบ เพื่อใช้สําหรับอ้างอิงตามมติที่ประชุม ท้ังน้ีทางฝ่ายส่งนํ้าและบํารุงรักษาท่ี 1
เขา้ ร่วมประชุม และเปน็ พ่ีเลี้ยงสรา้ งความมน่ั ใจในการดําเนินการประชุม

กล่มุ บริหารการใชน้ า้ํ ชลประทานสามารถจดบันทึกการจดั ประชุมกลมุ่ ได้เอง 8 กลุ่ม

กลมุ่ บรหิ ารการใชน้ ้ําชลประทาน วธิ กี ารดําเนินงาน

อ่างเก็บน้าํ คลองขา้ งใน ทางกลมุ่ ผ้ใู ชน้ ้าํ ฯ ไดจ้ ดบันทึกหน่ึงเลม่ เกบ็ ไว้ทท่ี ําการกลุม่ ผใู้ ช้นาํ้ ฯ

ประตรู ะบายนํ้าบา้ นยางซ้าย และเจ้าหนา้ ท่ฝี ่ายสง่ นาํ้ ฯ จดบันทกึ ร่วมดว้ ยอีกหนึ่งเล่มเกบ็ ไวท้ ฝี่ ่ายส่งน้ําฯ โดย

ประตรู ะบายนาํ้ บา้ นยางซา้ ย (บา้ นหลุม) บนั ทกึ เกี่ยวกับเรื่องประธานแจง้ เพื่อทราบ เช่น สถานการณเ์ ร่อื งนํา้ ฤดูแล้งที่จะ

ประตูระบายนํ้าบ้านยางซา้ ย (คลองตน้ ขอ้ ) มาถงึ ผลการดําเนินการตามมตกิ ารประชุมครัง้ ท่ีแล้ว และผลการดําเนนิ งานตาม

ท่าฉนวน 1 มติทีป่ ระชุมครัง้ ท่ีผา่ นมา ชแี้ จงเงนิ งบประมาณเงนิ กองทนุ รายรบั -รายจา่ ย เร่ือง

ท่งุ ทะเลหลวง (แก้มลิง) เพื่อพจิ ารณา เช่น แผนงานซอ่ มแซม-ปรับปรุง แผนการบํารงุ รกั ษาคคู ลอง เพอื่

อา่ งเก็บน้ําห้วยแม่กองค่าย เตรยี มการใชน้ ้ําฤดแู ล้งท่จี ะมาถงึ ฤดู

ปรับปรุงคลองเพชรหงึ เรือ่ งอ่ืนๆ เชน่ ข่าวสารจากฝ่ายสง่ นํา้ ฯ ขอ้ เสนอแนะและข้อรอ้ งเรียน

จากผู้เข้ารว่ มประชมุ เป็นต้น

ตวั อยา่ งระเบียบวาระการประชุม และการบนั ทึกรายงานการ
ประชุมเองได้

กลุม่ บริหารการใชน้ ้าํ ฯ โครงการอา่ งเกบ็ น้าํ หว้ ยแม่กองคา่ ย
้ใ

ฝ่ายสง่ นา้ํ และบํารุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการฝ่ายส่งน้ําและบํารงุ รักษา 3-40

การจัดประชุม และการจดบนั ทกึ การประชมุ ลงชอ่ื เขา้ รว่ มการประชมุ

1.5 การบรหิ ารองคก์ รและกองทุนมีความโปรง่ ใส
ฝ่ายส่งนํา้ และบํารุงรักษาท่ี 1 เปน็ ที่ปรึกษาในการบรหิ ารเงินกองทนุ และการจัดรปู แบบ

ในการบรหิ ารเงนิ กองทุน ด้วยความเรียบร้อย และโปรง่ ใส

การบริหารเงนิ กองทุน

ขน้ั ตอน วิธีการ

การเก็บเงินเข้ากองทนุ 1. สมาชกิ ลงทะเบยี นขึ้นกลมุ่ และแจ้งพื้นทรี่ บั น้ํากับหวั หนา้ กลุม่ ผู้ใช้น้าํ ฯ

2. หัวหน้ากลมุ่ ผใู้ ช้นา้ํ ฯ (กลมุ่ พ้ืนฐาน) เงินเก็บคา่ นาํ้ จากสมาชิกสง่ เหรัญญกิ

3. เหรัญญิกรบั เงนิ พรอ้ มนาํ เงินฝากธนาคาร

4. เหรญั ญิกลงบัญชีรบั ในสมดุ รายรบั รายจ่าย

การจ่ายเงินจากกองทนุ 1. เสนอโครงการขออนุมัติใช้เงนิ จากทปี่ ระชุม เพื่อขอมติในทปี่ ระชุม

2. ประธานกลุ่มบรหิ ารฯ อนุมตั โิ ครงการ

3. การเบิกจา่ ยเงนิ จากธนาคารตอ้ งมีลายเซ็นของคณะกรรมการจํานวน 3 คน

หรือจาํ นวน 2 ใน 3 ของคณะกรรมการ ทถี่ ูกแต่งตัง้

4. เหรญั ญกิ ลงบัญชจี ่าย ในสมุดรายรับรายจา่ ย

5. ผู้ขออนุมัติโครงการ ทํารายงานสรปุ ผลการดําเนนิ งาน พรอ้ มถ่ายรูปและ

มอบใหเ้ หรัญญิก เพ่ือเก็บไว้เป็นหลักฐาน

การตรวจสอบ มกี ารช้แี จงรายละเอยี ดรายรบั -รายจ่าย ให้สมาชิกได้ทราบในการประชุมกลมุ่ ฯ

การรายงาน รายงานฐานะทางการเงินของกองทุนผู้ใช้น้าํ ฯ ในท่ีประชมุ

การประเมินผล

การจัดรปู แบบในการจดั บริหารเงินกองทุนกล่มุ บรหิ ารการใชน้ าํ้ ชลประทาน

ฝ่ายสง่ นา้ํ และบาํ รงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั