ฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย (อันดับที่ 1 ประจำปี 2565)

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝ่ายส่งนาํ้ และบํารงุ รักษา 4-25

6. ประชาสมั พันธ์ 7 4
7. สือ่ กิจกรรม 30 21
8. สอ่ื นิทรรศการ 2 2
91 98
รวม

หมายเหตุ ใหใ้ ส่ขอ้ มลู ทงั้ หมด 4 ปี คอื ปปี ัจจบุ ัน และ 3 ปีย้อนหลัง

การคํานวณปี 2563
ร้อยละของจํานวนเร่ืองทเ่ี ผยแพร่และประชาสมั พนั ธ์ผา่ นสอื่ ต่าง ๆ
= 83.24 %

ข้อมูลย้อนหลงั (3 ป)ี 2561 2562 2563
75.50 81.82% 83.24%
2560
76.50

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน (Le)

ตัวช้วี ัด 1 ระดับคะแนน 4 5
80 23 95 100
ร้อยละของจํานวนเรื่องท่ีเผยแพร่และ 85 90
ประชาสมั พันธผ์ า่ นสื่อต่าง ๆ

ค่าคะแนนท่ีได้...................1.65..................คะแนน

ฝา่ ยส่งนํ้าและบาํ รงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสโุ ขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการฝา่ ยสง่ นํา้ และบาํ รุงรกั ษา 4-26

กราฟแสดงผลและแนวโน้ม (Le/T) ร้อยละของจํานวนเรอ่ื งท่ี
เผยแพร่ประชาสมั พนั ธ์
150 ค่ามาตรฐาน
140 Trend
130
120
110
100
90
80 81.82 83.24
70 76.5 75.5 2562 2563

60
50
40
30
20
10
0

2560 2561

ขอ้ มลู เปรยี บเทยี บและความเชอื่ มโยง (C/Li).

ฝา่ ยส่งนา้ํ และบํารุงรักษาท่ี 1 ไดม้ ีการรายงาน ประชาสมั พนั ธ์ สถานการณ์นํ้า นโยบายของรัฐบาล และ
กิจกรรมร่วมกับหน่วยงานอ่ืน องค์กรผู้ใช้นํ้า และผู้เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงาน การบริหารจัดการ 14 ขั้นตอน
เพื่อให้การปฏิบัติงานบรรลุวัตถุประสงค์ และมีประสิทธิภาพชัดเจนมากย่ิงข้ึนซ่ึงมีแนวโน้มเพ่ิมขึ้น มีสาเหตุจาการ
ท่กี ลมุ่ ผู้ใชน้ ํ้ามีการใช้เทคโนโลยี สื่อสาร โดยใช้ internet มากย่ิงข้นึ

ฝ่ายสง่ น้ําและบาํ รุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสโุ ขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยส่งน้ําแลบาํ รงุ รกั ษา ปี 2565

บรรณานุกรม

คณะกรรมการแผนยุทธศาสตรแ์ ละคณะทาํ งานจดั ทําแผนยทุ ธศาสตร์ของกรมชลประทานฉบับใหม่. 2564.
แผนยุทธศาสตรก์ รมชลประทาน พ.ศ. 2561 – 2580. กรมชลประทาน. กระทวงเกษตรและสหกรณ์
คณะทาํ งานย่อยจัดทาํ คู่มอื ดา้ นการบริหารจดั การนา้ํ . 2560. ค่มู อื การปฏบิ ัติงานด้านการบรหิ ารจัดการน้ํา.
กรมชลประทาน. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
กลุม่ งานพัฒนาการบริหารจดั การน้าํ . 2554. การบรหิ ารจดั การชลประทานโดยเกษตรกรมสี ่วนร่วมดา้ นการส่งน้ํา
และบํารุงรกั ษา. กรมชลประทาน. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
กลุ่มงานพัฒนาการบริหารจัดการน้ํา. 2554. การบริหารจัดการนํ้าและบริหารองค์กรผู้ใช้น้ําชลประทาน.
กรมชลประทาน. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
สํานักการมีส่วนร่วมของประชาชน. 2555. กลุ่มบริหารการใช้นํ้าชลประทาน ร่วมกันคิดร่วมกันทํา ร่วมกัน
รบั ประโยชน์. กรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
สํานักการมีส่วนร่วมของประชาชน. 2552. คู่มือการมีส่วนร่วมของประชาชนกรมชลประทาน.
กรมชลประทาน. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
สํานกั การมีส่วนร่วมของประชาชน. 2552. คูม่ อื การจดั การข้อรอ้ งเรียน. กรมชลประทาน. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
สํานักการมีส่วนร่วมของประชาชน. 2555. คู่มือการส่งนํ้าและบํารุงรักษาโดยเกษตรกรมีส่วนร่วมตามกระบวนการ
14 ขนั้ ตอน. กรมชลประทาน. กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ น้าํ และบาํ รงุ รักษา

ภาคผนวก ก

ฝ่ายส่งนํ้าและบาํ รุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยส่งนาํ้ และบาํ รงุ รกั ษา

3.1 ข้ันตอนการวิเคราะห์ขอบเขตและขนาดของพ้นื ทร่ี บั น้าํ ด้วยโปรแกรม ArcGIS
3.1.1 ก่อนการวเิ คราะหข์ อบเขตและขนาดของพืน้ ที่รบั นา้ํ ด้วยโปรแกรม ArcGIS ต้องทาํ การจดั หาและ

ติดตั้งโปรมแกรม
3.1.2 ดําเนินการ Add Data แผนที่ มาตรส่วน 1: 50,000

หนา้ ต่างการแสดงรปู แผนที่
3.1.3 Down load ข้อมูลแผนทีก่ ารใช้ทด่ี นิ (land use)

ฝา่ ยส่งนาํ้ และบํารุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยส่งนํ้าและบาํ รงุ รักษา

รปู ที่ 3.3 ประเภทการใช้ทดี่ ิน
3.1.4 Down load ข้อมูล DEM

รปู ที่ 3.4 ภาพแสดง Down load ขอ้ มลู DEM

ฝา่ ยสง่ นํ้าและบํารงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝา่ ยส่งนํ้าและบํารุงรักษา

3.2 วเิ คราะหข์ อบเขตและขนาดพน้ื ทรี่ ับน้ํา
วิเคราะห์หาขอบเขตและขนาดของพื้นท่ีรับนํ้า จากข้อมูลความสูง (DEM) ร่วมกับข้อมูลท่ีได้จาก

โปรแกรม ArcGIS เพ่ือไปคํานวณหาปริมาณนํ้าหลาก จะช่วยให้ได้ข้อมูลขอบเขตที่มีความละเอียดและ
แม่นยํามากขึ้น สามารถวิเคราะห์ขอบเขตพ้ืนท่ีรับน้ําได้ง่าย และโปรแกรม ArcGIS สามารถวิเคราะห์
ทางด้านอุทกศาสตร์ มีการวิเคราะห์เชิงพ้ืนที่ วิเคราะห์การไหลของน้ํา โดยมี plugin ที่ชื่อ Arc Hydro
tools ซ่งึ เปน็ คาํ สง่ั ทใี่ ชว้ ิเคราะหข์ อบเขตและพ้ืนท่ีรับนาํ้

3.3 วเิ คราะหข์ ้อมูลทไ่ี ดจ้ ากโปรแกรม Arc GIS และข้อมูลทางอุทกวทิ ยา
3.3.1 ใชก้ ราฟหนึง่ หน่วยนา้ํ ทา่ ( Unit Hydrograph ) ของสถานีสาํ รวจอุทกวิทยาลุ่มนาํ้ ยม

คํานวณได้จากพารามิเตอร์ ลมุ่ นํ้า-ลํานาํ้ ซึง่ แสดงความสัมพนั ธร์ ะหว่างเวลาการเกดิ ปริมาณการไหลสงู สุด
( Tp ) กับอตั ราสว่ น LLc/ S และความสัมพนั ธ์ระหวา่ งปริมาณการไหลสงู สุดต่อหนว่ ยพ้นื ท่รี บั น้ําฝน
( Qp/A ) กบั เวลาการเกดิ ปริมาณการไหลสงู สดุ ( Tp ) ดงั สมการต่อไปน้ี

Tp = a (LLc/ S )b
Qp/A = c (Tp)d
เมื่อ Tp = เวลาเกดิ ปริมาณการไหลสงู สุดของน้ําท่า – ชว่ั โมง
Qp = ปรมิ าณการไหลสูงสดุ ของน้ําทา่ – ลกู บาศกเ์ มตร/วินาท/ี มิลลเิ มตร
A = พื้นทรี่ ับนํ้าฝน – ตารางกิโลเมตร
L = ความยาวตามลาํ นํา้ สายใหญ่จากจดุ ออกจนถงึ จดุ ไกลสุดบนสนั ปันนาํ้ – กโิ ลเมตร
Lc = ความยาวตามลาํ น้ําสายใหญจ่ ากจดุ ออกจนถงึ จดุ ไกลสดุ บนลํานาํ้ ท่ใี กลจ้ ุดศูนยถ์ ว่ ง
ของลมุ่ นาํ้ มากท่ีสดุ – กิโลเมตร
S = ความลาดเทเฉลยี่ ของลํานาํ้ สายใหญ่
a , b , c , d เปน็ คา่ สัมประสทิ ธร์ิ เี กรชชั่น ซงึ่ จะตอ้ งคํานวณหาจากขอ้ มูลทีม่ ีอยู่จรงิ ในแตล่ ะล่มุ นา้ํ

คา่ พารามเิ ตอร์ดังกล่าวข้างต้น อันได้แก่ ค่า
( A ) พนื้ ทรี่ บั นํา้ ฝน
( L )ค่าความยาวลําน้าํ สายใหญ่จากจุดออกถงึ จุดไกลสุดบนสนั ปนั นํ้า
( Lc ) ค่าความยาวลํานํ้าสายใหญ่จากจุดออกถงึ จดุ ไกลสุดบนลํานา้ํ ที่ใกล้จดุ ศนู ย์ถว่ งของลุ่มน้าํ มากทส่ี ุด
( S ) ค่ าความลาดเทเฉล่ียของลํานา้ํ สายใหญ่
( Tp ) และค่าปริมาณการไหลสงู สดุ ของกราฟหน่ึงหนว่ ยนา้ํ ทา่
( Qp ) หาได้จากขอ้ มูลทีต่ รวจวดั ไดจ้ รงิ ของแตล่ ะสถานจี ากพารามิเตอร์กราฟหน่ึงหนว่ ยน้ําทา่ ท่ีคํานวณได้
จากสมการทั้ง 2 นําไปประยุกต์กับกราฟหน่งึ หน่วยนาํ้ ท่าแบบไรม้ ติ ิ ( Dimensionless ) กส็ ามารถคาํ นวณ

ฝา่ ยส่งนาํ้ และบาํ รุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายส่งนํา้ และบํารงุ รกั ษา

กราฟหน่ึงหน่วยนํ้าทา่ ของพืน้ ทีร่ ับน้ําฝนของลมุ่ นาํ้ ยอ่ ยได้ ซ่ึงกราฟหน่งึ หนว่ ยทา่ แบบไร้มติ ิ
( Dimensionless ) ของสถานีสาํ รวจอุทกวทิ ยา ไดแ้ สดงไว้ ในตาราง

ตารางแสดงขอ้ มูลประกอบกราฟหน่งึ หนว่ ยน้ําทา่ ลุม่ น้ํายม 1/1

ฝา่ ยส่งนาํ้ และบํารงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ นํ้าและบํารุงรกั ษา

ตารางแสดงขอ้ มูลประกอบกราฟหนง่ึ หนว่ ยนา้ํ ทา่ ลุ่มนํ้ายม 1/2

ฝา่ ยสง่ นํา้ และบํารงุ รกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การฝา่ ยส่งนํา้ และบํารุงรกั ษา
ฝา่ ยส่งนํา้ และบาํ รงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจดั การฝา่ ยส่งนาํ้ และบํารงุ รักษา

3.3.2 ขนั้ ตอนในการสรา้ ง Unit Hydrograph ทต่ี อ้ งการหาค่าน้ํานองสงู สดุ
· หาคา่ Tp และคา่ Qp จากสมการ ของแต่ละลุ่มนํา้ ตามตารางความสมั พนั ธ์ Tp และ Qp

Tp = a ( LLc/ S ) b
Tr = Tp / 5.5

Qp/A = c ( Tp ) d ปรับเป็น
Qp = A (c ( Tp ) d )

เมื่อ a, b, c, d คือค่าคงท่ีในสมการของแต่ละลุ่มนํ้า เอาค่า Tp, Tr และ Qp ท่ีหาได้ ไปสร้าง
Unit Hydrograph ด้วยวิธีของ Snyder หรือ SCS จะได้ Unit Hydrograph ท่ีมีหน่วยเป็น ลบ.ม./วินาที/
ฝน 1 มลิ ลเิ มตร

3.3.3 ขั้นตอนในการหาปรมิ าณนาํ้ ฝนใชก้ าร
นําปรมิ าณนํ้าฝนรายวนั เฉลย่ี ในพน้ื ที่ลุ่มนา้ํ มาแทนคา่ ในสมการการประเมินคา่ สัมประสทิ ธ์กิ าร
เกดิ นาํ้ ท่าจากปรมิ าณฝนรวมของแตล่ ะล่มุ น้าํ ทีใ่ ห้ ตามตารางท่ี 3.7

ตารางแสดงการประเมินคา่ สมั ประสิทธกิ์ ารเกดิ นํ้าท่าจากปรมิ าณฝนรวม
จะได้เป็นเปอร์เซ็นต์ของนํ้าฝนที่ทําให้เกิดนํ้าท่านําปริมาณนํ้าฝนรายวันเฉล่ียในพื้นท่ีลุ่มน้ํา มาคูณกับ
เปอรเ์ ซ็นตข์ องนํา้ ฝนท่ีทําใหเ้ กิดนา้ํ ท่า ก็จะได้คา่ นา้ํ ฝนใช้การ พรอ้ มที่จะนําไปคูณกบั Unit Hydrograph

ฝา่ ยส่งนํ้าและบํารงุ รกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจดั การฝา่ ยส่งนํ้าและบาํ รุงรักษา

3.3.4 ขนั้ ตอนหาปรมิ าณนา้ํ นองสูงสุด และปริมาตรนาํ้ นอง ( Peak and Volume )
นําค่านํ้าฝนใช้การ ไปคูณกับ Unit Hydrograph ได้ค่าปริมาณนํ้านองท่ีช่วงเวลาต่างๆ และได้ค่า
ปริมาณนํ้านองสูงสุด ( Peak ) มีหน่วยเป็น ลูกบาศก์เมตรต่อวินาที หาผลรวมของ Discharge ( ปริมาณ
นาํ้ นองที่คาํ นวณไดใ้ นแตล่ ะช่วงเวลา ) นาํ คา่ ผลรวมของ Discharge ไปคณู กบั ค่าช่วงเวลา ( Tr ) ของ Unit
Hydrograph และคูณด้วย 3,600 และหารด้วย 1,000,000 จะได้ปริมาตรนํ้านอง ( Volume ) มี
หน่วยเป็น ล้านลูกบาศก์เมตรนําค่าปริมาตรน้ํานอง ( Volume ) ท่ีคํานวณได้ไปรวมกับ Base Flow ของ
ลํานาํ้ ท่หี วั งานก่อนทีจ่ ะเกดิ นา้ํ นอง จะได้เป็นปรมิ าตรทั้งหมดท่ีจะเกดิ ข้ึนที่หวั งานท่ีตอ้ งการทราบ ( ในกรณี
ทีไ่ ม่ทราบ Base Flow ให้ประเมินที่ 10 เปอรเ์ ซนต์ของ Peak Discharge )

ผลการดาํ เนนิ งาน
การดําเนินงานการประยุกต์ใช้ข้อมูลสารสนเทศน์ภูมิศาสตร์เพ่ือหาปริมาณนํ้าหลาก ในเขตพ้ืนท่ี
อุทยานเมืองเก่า จ.สุโขทัย โดยใช้โปรแกรมช่วยวิเคราะห์หาข้อมูลทางกายภาพของพื้นท่ี นํามา
ประกอบการคํานวณหาปริมาณนํ้าหลากสูงสุด เพ่ือหาแนวทางบรรเทาปัญหาท่ีเกิดจากอุทกภัย และ
จัดการการระบายนํ้าของพ้ืนที่ศึกษา มีผลการศึกษาอธิบายตามวิธีการศึกษาประกอบด้วย (1) การรวบรวม
และการจัดเตรียมข้อมูล(2) การประเมินหาพารามิเตอร์ที่เหมาะสมในการหาปริมาณน้ําหลากของพ้ืนท่ีลุ่ม
น้ําโดยวิเคราะห์หาปริมาณน้ําหลากเปรียบเทียบกับพื้นท่ีท่ีมีการเก็บข้อมูลน้ําหลาก (3) การหาปริมาณน้ํา
หลากของพ้ืนที่ที่ส่งผลกระทบต่อพ้ืนท่ีศึกษา (4)การเสนอแนวทางการจัดการบริหารน้ําช่วงท่ีมีน้ําหลากใน
พืน้ ที่
3.4 ผลการรวบรวมและการจัดเตรยี มขอ้ มลู
3.4.1 ขอ้ มลู แผนภาพลุ่มนาํ้ ในประเทศไทย
แผนภาพแสดงพ้ืนที่ลุ่มน้ําที่ถูกจัดเก็บเป็นข้อมูลแบบ Vector ท่ีประกอบเป็น Shape file (.shp)
ในรูปแบบ Polygon อ้างองิ ระบบ พกิ ดั UTM และ LAT/LONG

ฝา่ ยสง่ นํ้าและบาํ รุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ นาํ้ และบาํ รุงรักษา

แผนภาพลุม่ นาํ้ ยม

ฝ่ายสง่ นา้ํ และบํารงุ รกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยสง่ น้ําและบํารุงรักษา

3.4.2 ข้อมูล DEM (แบบจาํ ลองความสงู เชิงเลข)

แสดงรูป DEM เม่ือนําเข้าในโปรแกรม Arc Map

ฝ่ายสง่ นํ้าและบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายส่งน้ําและบํารงุ รักษา

3.4.3 ขอ้ มูลการใชป้ ระโยชนท์ ่ีดนิ 2552-2553
3.4.4 แผนทรี่ ะวาง 1: 50000

แสดงการนําเขา้ แผนท่ี 1: 50000
ทม่ี า : กรมแผนทีท่ หาร

ฝ่ายสง่ น้ําและบาํ รุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ น้ําและบํารงุ รกั ษา

3.4.5 ความสัมพันธร์ ะหว่างความเขม้ ฝน – ช่วงเวลา – ความถี่ฝน และเปอร์เซ็นต์การแผก่ ระจาย
ของปรมิ าณฝนสูงสดุ 24 ชว่ั โมง

ความสัมพนั ธร์ ะหว่างความเข้มฝน – ช่วงเวลา – ความถ่ีฝน และเปอรเ์ ซน็ ตก์ ารแผก่ ระจาย ของปรมิ าณ
ฝนสงู สดุ 24 ชั่วโมง

ทีม่ า : สาํ นักอทุ กวทิ ยาและบรหิ ารน้ํา กรมชลประทาน 2544

ฝา่ ยสง่ น้ําและบํารงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายส่งนาํ้ และบํารงุ รกั ษา

3.5 วิเคราะหข์ อบเขตพนื้ ทร่ี บั นา้ํ ทมี่ กี ารเก็บขอ้ มูลปรมิ าณนา้ํ หลากโดย โปรแกรม Arc GIS
3.5.1 ผลการใชโ้ ปรแกรมวเิ คราะหห์ าข้อมลู ทางกายภาพของลุ่มนํา้ แม่มอก

แสดงข้อมลู ทางกายภาพของล่มุ แม่มอก

ฝา่ ยสง่ นํ้าและบาํ รุงรักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ นาํ้ และบํารุงรกั ษา

จากการใช้โปรแกรมวิเคราะหห์ าข้อมูลทางกายภาพของลุ่มนา้ํ แม่มอกที่ใชใ้ นการคํานานหาปริมาณ

น้ําหลาก พบว่า ลุ่มนํ้าแม่มอกมีพื้นท่ีรับนํ้าทั้งหมด Area = 739.80 ตารางกิโลเมตร ความยาวลําน้ําของ

แม่นํ้าสายหลักจนถึงปลายทางออก L = 62.50 กม. ความยาวลํานํ้าของลํานํ้าหลักท่ีออกจากจุดศูนย์ถ่วง

ของพนื้ ทร่ี ับนํ้าจนถึงปลายออก LC = 24.28 กม. มีความลาดเทเฉล่ียของแมน่ ํา้ สายใหญ่ = 0.0054

หาคา่ Tp จากสมการลุ่มน้าํ ยม ( สํานักอุทกวิทยาและบรหิ ารนาํ้ กรมชลประทาน 2552 )
Tp = a (LLc / √S)b
จากสมการที่ 2.1

จะได้ Tp = 1.6375 ( LLc / √S)0.2377

แทนค่า L , Lc Tp = 1.6375 ((62.50 x 24.28) / √0.0054)0.2377

จากสมการที่ 2.2 Tp = 17.70 ช่วั โมง
Qp / A = c (Tp)d
Qp = 739.80 x 0.2385 x 17.70-1.0291

Qp = 9.16 ลบ.ม. / วนิ าที /ม.ม.

นําค่า Tp และ Qp จากพารามิเตอร์กราฟหนึ่งหน่วยนํ้าท่าที่คํานวณได้จากสมการทั้ง 2 นําไปประยุกต์กับ

กราฟหนง่ึ หนว่ ยนา้ํ ทา่ แบบไรม้ ติ ิ ( Dimensionless ) ดภู าคผนวก ง.1

ได้ปริมาณนา้ํ หลากสงู สดุ = 76.109 ลบ.ม. / วนิ าที

ไดป้ ริมาณนา้ํ หลาก = 7.38 ล้าน ลบ.ม.

ฝ่ายสง่ นํา้ และบํารงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายส่งนา้ํ และบํารงุ รกั ษา

ตารางท่ี 4.1 ปริมาณนํา้ หลากตามรอบปีการเกิดซ้าํ ลุ่มแม่มอก ปรมิ าตรนํ้าหลาก (ลา้ น ลบ.ม)
รอบปกี ารเกดิ ซ้ํา (ป)ี ปรมิ าณน้าํ หลาก (ลบ.ม/วินาที) 13.02
18.72
5 114 27.43
10 164 34.92
25 250 41.04
50 306
100 372

ตารางที่ 4.2 เปรียบเทียบรายละเอียดและลักษณะทางกายภาพของสถานีท่ีศึกษาของลุ่มนํ้ายม สถานี

Y.26

ขอ้ มูล DA S L Lc Qp Tp Qp/DA
(กม.2) (กม.) (กม.) (ลบ.ม./วนิ าที/มม.)

สถานี Y.26 784 0.0035 84.87 34.18 5.32 27 0.007

Arc GIS 739.80 0.0054 62.50 24.28 8.95 18.11 0.012

ฝา่ ยส่งนา้ํ และบาํ รงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝ่ายสง่ นํา้ และบาํ รงุ รักษา

4.2.2 ผลการใชโ้ ปรแกรมวเิ คราะหห์ าข้อมูลทางกายภาพของลมุ่ นํ้าแม่ราํ พนั

แสดงแผนภาพพ้ืนทร่ี บั นํา้ ลุ่มน้ําแมร่ ําพนั

ฝ่ายสง่ นํา้ และบาํ รงุ รักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝา่ ยสง่ นํ้าและบํารงุ รกั ษา

จากการใช้โปรแกรมวิเคราะหห์ าข้อมลู ทางกายภาพของลมุ่ นํา้ แม่รําพนั ทใี่ ช้ในการคาํ นานหา

ปรมิ าณน้ําหลาก พบว่า ลมุ่ นาํ้ แม่มอกมีพน้ื ทีร่ ับน้ําทั้งหมด Area = 1,555.58 ตารางกิโลเมตร ความยาว

ลาํ น้าํ ของแม่นา้ํ สายหลกั จนถงึ ปลายทางออก L = 83.56 ก.ม. ความยาวลาํ นํา้ ของลํานา้ํ หลักทอี่ อกจาก

จุดศูนย์ถ่วงของพนื้ ท่รี ับน้าํ จนถงึ ปลายออก LC = 38.74 ก.ม. มีความลาดเทเฉลีย่ ของแม่นา้ํ สายใหญ่ =

0.0063

หาค่า Tp จากสมการล่มุ นาํ้ ยม ( สาํ นักอุทกวิทยาและบรหิ ารนํา้ กรมชลประทาน 2552 )
Tp = a (LLc / √S)b
จากสมการท่ี 2.1

Tp = 1.6375 ( LLc / S0.5)0.2377

แทนคา่ L , Lc Tp = 1.6375 ((83.56 x 38.74) / √0.0063)0.2377

จากสมการที่ 2.2 Tp = 20.42 ชว่ั โมง
Qp / A = c (Tp)d
Qp = 1555.58 x 0.2385 x 20.42-1.0291

Qp = 16.64 ลบ.ม. / วนิ าที /ม.ม.

นําค่า Tp และ Qp จากพารามิเตอร์กราฟหน่ึงหน่วยน้ําท่าท่ีคํานวณได้จากสมการทั้ง 2 นําไปประยุกต์กับ

กราฟหนง่ึ หน่วยนาํ้ ท่าแบบไร้มิติ ( Dimensionless ) ดภู าคผนวก ง.1

ไดป้ รมิ าณนํ้าหลากสูงสดุ = 138.906 ลบ.ม. / วนิ าที

ไดป้ รมิ าณนาํ้ หลาก = 15.56 ล้าน ลบ.ม.

ตารางท่ี 4.2 ปรมิ าณน้าํ หลากตามรอบปีการเกดิ ซ้ํา ลุ่มนา้ํ แมร่ าํ พนั

รอบปีการเกิดซํา้ (ป)ี ปรมิ าณนาํ้ หลาก(ลบ.ม/วนิ าที) ปริมาตรน้ําหลาก(ลา้ น ลบ.ม)

5 208 27.38

10 299 39.38

25 438 57.67

50 558 73.43

100 680 86.30

จากการศึกษาข้อมูลทางกายภาพลุ่มนํ้าแม่รําพัน เมื่อพิจารณาพื้นที่และทางไหลของนํ้า พบว่า
พ้ืนที่ทางนํ้าหลากตามแผนภาพไม่ส่งกระทบต่ออุทยานเมืองเก่าโดยตรง เน่ืองจากทางนํ้าหลากของลุ่มนํ้า
แม่รําพันได้หลากไปทางทิศเหนือของเขตอุทยานเมืองเก่าและแนวเขตพื้นที่เมืองเก่าแนวคลองสะหวา แล้ว
จึงไปไหลรวมลงแก้มลิงทะเลหลวงจากน้ันจึงจะไหลลงมาตามทางระบายนํ้าแก้มลิงทะเลหลวงไหลรวมพบ
กันบรเิ วณ บา้ นโพธทิ์ องพัฒนา แสดงดังรูปท่ี 4.6

ฝ่ายสง่ นํา้ และบํารงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝ่ายสง่ น้ําและบาํ รุงรักษา

แสดงพื้นทร่ี ับนํ้าของลมุ่ นํ้าแม่ราํ พันและเขตอทุ ยานประวัติศาสตร์สุโขทยั

ฝา่ ยสง่ นาํ้ และบํารงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ นา้ํ และบํารุงรักษา

ทางคณะผู้จัดทําโครงงานจึงได้ศึกษาพื้นที่รับนํ้าของเขตอุทยานประวัติศาสตร์เพ่ือหาข้อมูลทาง
กายภาพนํามาคาํ นวณปรมิ าณนาํ้ หลากทสี่ ่งผลกระทบโดยตรงตอ่ พน้ื ท่ี ไดข้ อ้ มลู ทางกายภาพของพื้นทีด่ งั นี้

แสดงพนื้ ทีร่ บั น้ําและคา่ ข้อมลู ทางกายภาพของพ้ืนทอี่ ทุ ยานประวตั ศิ าสตรส์ โุ ขทยั

ฝา่ ยสง่ นํ้าและบาํ รงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการฝา่ ยส่งน้ําและบาํ รงุ รกั ษา

แสดงเฉดสชี นั้ ความสงู ด้วย DEM

ฝ่ายสง่ น้ําและบํารุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบริหารจดั การฝ่ายส่งนาํ้ และบาํ รงุ รักษา

จากการใช้โปรแกรมวิเคราะห์หาข้อมูลทางกายภาพของพื้นที่เขตอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย

พบว่า มีพื้นที่รับนํ้าทั้งหมด Area = 45.94 ตารางกิโลเมตร ความยาวลําน้ําของแม่น้ําสายหลักจนถึงปลาย

ทางออก L = 18.09 กม. ความยาวลาํ นํา้ ของลาํ นํา้ หลกั ท่ีออกจากจดุ ศูนยถ์ ่วงของพนื้ ทร่ี ับน้ําจนถึงปลาย

ออก Lc = 9.81ก.ม. มีความลาดเทเฉล่ยี ของแม่นา้ํ สายใหญ่ (S) = 0.0033

หาคา่ Tp จากสมการลุ่มนาํ้ ยม ( สํานักอทุ กวิทยาและบรหิ ารน้ํา กรมชลประทาน 2552 )

จากสมการที่ 2.1 Tp = a (LLc / √S)b
Tp = 1.6375 ( LLc / S0.5)0.2377

แทนค่า L , Lc Tp = 1.6375 ((18.09x9.81) / √0.0033)0.2377

จากสมการที่ 2.2 Tp = 11.06 ช่วั โมง
Qp / A = c (Tp)d
Qp = 45.94 x 0.2385 x 11.06-1.0291

Qp = 0.92 ลบ.ม./วินาท/ี มม.

นําคา่ Tp และ Qp จากพารามเิ ตอรก์ ราฟหนึ่งหนว่ ยน้าํ ทา่ ทีค่ ํานวณไดจ้ ากสมการท้ัง 2 นาํ ไป

ประยกุ ต์กับกราฟหนึ่งหนว่ ยนํ้าทา่ แบบไรม้ ิติ ( Dimensionless ) ดูภาคผนวก ง.1

ไดป้ รมิ าณนาํ้ หลากสงู สุด = 7.57 ลบ.ม./วนิ าที

ได้ปรมิ าณนาํ้ หลาก = 0.42 ลา้ น ลบ.ม.

ตารางท่ี 4.3 ปริมาณนํา้ หลากตามรอบปีการเกิดซ้ํา พน้ื ที่อทุ ยานประวตั ิศาสตร์สุโขทัย

รอบปีการเกดิ ซาํ้ (ป)ี ปรมิ าณนํ้าหลาก(ลบ.ม/วนิ าท)ี ปรมิ าตรนาํ้ หลาก(ลา้ น ลบ.ม)

5 11 0.80

10 16 1.16

25 24 1.70

50 30 2.17

100 37 2.55

เนอื่ งจากพ้นื ที่รับน้ําบริเวณอุทยานเมอื งเก่า มีพ้ืนทขี่ นาดเลก็ ถงึ กลาง โปรแกรม ArcGIS ยงั
สามารถแบ่งพ้นื ที่แยกยอ่ ย หาขอ้ มลู ทางกายภาพและค่าพารามเิ ตอร์ตา่ ง ๆ ทตี่ อ้ งการใช้ ในการคาํ นวณ
ดว้ ยวิธี Rational Method เพอ่ื เปรยี บเทยี บการคาํ นวณปรมิ าณน้าํ หลากกับวิธีหนง่ึ หน่วยน้ําทา่ ได้ โดยการ
แบ่งพน้ื ทรี่ บั น้ําไม่ใหเ้ กิน 25 ตารางกิโลเมตร ตามเงื่อนไขของทฤษฎี Rational Method ได้ขอ้ มลู ทาง
กายภาพและข้อมูลการใช้พื้นทขี่ องสรปุ ตามตารางที่ 4.4

ฝ่ายส่งน้าํ และบาํ รงุ รกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝา่ ยส่งนาํ้ และบาํ รุงรกั ษา

ตารางท่ี 4.4 ข้อมลู ทางกายภาพและขอ้ มูลการใช้พืน้ ท่ี เขตอทุ ยานประวตั ศิ าสตรส์ โุ ขทยั และตําบลเมือง

เก่า

พ้นื ท่ี ขนาดพืน้ ที่ ความยาว พนื้ ท่ีลมุ่ พืน้ ทร่ี ก พื้นทเี่ มือง พ้ืนท่เี กษตร ปา่ ไม้ ค่าตา่ ง

(กม.2) ลําน้ํา(กม.) นา้ํ (กม.2) ร้าง(กม.2) (กม.2) (กม2) (กม.2) ระดบั (ม.)

A 28.35 12.63 0.21 1.35 9.37 15.12 2.33 21

B 17.54 3.62 - - - - 17.54 230

ฝ่ายส่งนํา้ และบํารงุ รักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคณุ ภาพการบริหารจดั การฝา่ ยส่งนาํ้ และบาํ รุงรักษา

แผนภาพขอ้ มูลการใชป้ ระโยชนท์ ด่ี นิ พ้ืนทรี่ บั น้าํ อุทยานประวัติศาสตร์สโุ ขทยั และตาํ บลเมอื งเกา่

ฝ่ายส่งนา้ํ และบาํ รงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝา่ ยสง่ นาํ้ และบาํ รุงรักษา

4.2.3 การคาํ นวณปริมาณนาํ้ หลาก ด้วยวิธี Rational method

พื้นท่ี A

ขนาดพ้ืนท่ีรับนํ้า (A) จากการวิเคราะห์ขอบเขตและขนาดของพ้ืนท่ีรับน้ําด้วยโปรแกรม ArcGIS

พบว่าพ้ืนที่ A มขี นาดพ้นื ท่รี บั นํ้า 28.35 ตารางกโิ ลเมตร

ค่าสัมประสิทธ์ิการไหลของน้ํา (C) ภาคผนวก ก.3 แสดงค่าสัมประสิทธ์ิการไหลของนํ้าผิวดิน

(Values of runoff coefficient, C) บริเวณพื้นที่รับน้ํา A เป็นพ้ืนท่ีลุ่มน้ํา ทุ่งหญ้า เมือง การเกษตร และ

ป่าไม้ มีความชันของพื้นที่ 0-5 เปอร์เซ็นต์ และลักษณะดินเป็น Tight clay ได้ค่า C เท่ากับ

1,0.4,0.65,0.6,0.4 ตามลาํ ดับ

คา่ Rainfall Intensity (I) คํานวณจากค่า Time of concentration (Tc) จากสมการท่ี 2.4
Tc = (0.87L3/H)0.385
จาก ชวั่ โมง

= (0.87 x 12.633 / 22)0.385ช่วั โมง

= 5.395 ชว่ั โมง

จากน้ันนําค่า Tc ท่ีได้ ไปหาค่าความเข้มของฝนจาก Rainfall Intensity-Duration-Frequency

Curves (รูปท่ี 2.4) ได้คา่ Rainfall Intensity เท่ากับ 14 มม./ชม.

การคํานวณปริมาณน้ําสูงสดุ ในพื้นท่ีรับนํ้า

การคาํ นวณหาปรมิ าณน้ําหลากสงู สุด (Peak discharge, Qp) โดยวธิ ี Rational formula ดังน้ี

ขนาดพนื้ ท่รี ับน้ํา (A) = 28.35 ตร.กม.

จาก สมการที่ 2.3 Qp = 0.278 CIA

จากสมการที่ 2.5 C = (C1A1 + C2A2 + … + CnAn) / Atotal

=((0.21x1)+(1.35x0.4)+(9.37x0.65)+(15.12x0.6)+(2.33x0.4))/28.

35

= 0.594

I = 14 มม./ชม.

ปริมาณนํา้ หลากสูงสดุ ในพน้ื ทีร่ บั นาํ้ Qp = 0.278 CIA

= 0.278 x 0.594 x 14 x 28.35

= 65.54 ลบ.ม./วินาที

ฝา่ ยส่งนาํ้ และบํารุงรกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยส่งนาํ้ และบํารุงรกั ษา

พืน้ ที่ B

ขนาดพ้ืนท่ีรับนํ้า (A) จากการวิเคราะห์ขอบเขตและขนาดของพื้นที่รับนํ้าด้วยโปรแกรม ArcGIS

พบวา่ พ้ืนท่ี B มขี นาดพืน้ ท่รี บั นํา้ 17.54 ตารางกโิ ลเมตร

ค่าสัมประสิทธิ์การไหลของนํ้า (C) ภาคผนวก ก.3 แสดงค่าสัมประสิทธิ์การไหลของนํ้าผิวดิน

(Values of runoff coefficient, C) บริเวณพ้ืนที่รับนํ้า B เป็นพื้นที่ป่าไม้ มีความชันของพ้ืนท่ี 0-5

เปอร์เซน็ ต์ และลักษณะดนิ เปน็ Tight clay ได้ค่า C เทา่ กบั 0.4

คา่ Rainfall Intensity (I) คํานวณจากค่า Time of concentration (Tc) จากสมการที่ 2.4
Tc = (0.87L3/H)0.385
จาก ชั่วโมง

= (0.87 x 3.623 / 23)0.385 ชว่ั โมง

= 1.252 ชัว่ โมง

จากน้ันนําค่า Tc ที่ได้ ไปหาค่าความเข้มของฝนจาก Rainfall Intensity-Duration-Frequency

Curves (รูปท่ี 2.4) ได้ค่า Rainfall Intensity เทา่ กับ 51 มม./ชม.

การคํานวณปรมิ าณน้าํ สงู สดุ ในพน้ื ท่รี ับนํ้า

การคํานวณหาปรมิ าณนํา้ หลากสูงสุด (Peak discharge, Qp) โดยวิธี Rational formula ดงั นี้

ขนาดพื้นทร่ี บั นํ้า (A) = 17.54 ตร.กม.

จาก สมการที่ 2.3 Qp = 0.278 CIA

จากสมการท่ี 2.5 C = (C1A1 + C2A2 + … + CnAn) / Atotal

= (17.54 x 0.4)/17.54

= 0.40

I = 51 มม./ชม.

ปรมิ าณน้ําหลากสูงสดุ ในพืน้ ท่รี ับนาํ้ Qp = 0.278 CIA

= 0.278 x 0.40 x 51 x 17.54

= 99.47 ลบ.ม./วินาที

Qp(รวม) = Qp(A)+Qp(B) = 65.54 + 99.47
= 165.01 ลบ.ม./วินาที

ฝ่ายสง่ น้าํ และบาํ รุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบริหารจัดการฝา่ ยส่งน้ําและบาํ รงุ รกั ษา

จากผลการคํานวณหาปริมาณน้ําหลากสูงสุด (Peak Discharge, Qp) ของพ้ืนท่ีศึกษาอุทยาน
ประวัติศาสตร์สุโขทัย โดยวิธี Rational Method คํานวณหาปริมาณน้ําหลากสูงสุดได้ Qp(รวม) = 165.01
ลบ.ม./วินาที และคํานวณหาปริมาณน้ําหลากสูงสุด โดยวิธี Unit hydrograph ได้ปริมาณน้ําหลากสูงสุด
7.57 ลบ.ม./วินาที

จากการสอบเทียบ ระหว่างปริมาณน้ําหลากท่ีวัดจริงของลุ่มน้ําแม่มอกกับการคํานวณหาปริมาณ
หลากจากการหาขนาดพื้นท่ีรับน้ําด้วย ArcGIS โดยวิธี Unit hydrograph มีค่าความแตกต่างกัน 4.56
เปอร์เซ็นต์ ดังน้ันคณะผู้จัดทําโครงงานจึงเลือกใช้ ปริมาณนํ้าหลากสูงสุดที่คํานวณได้จาก วิธี Unit
hydrograph กบั พื้นทศ่ี กึ ษาอุทยานประวัตศิ าสตร์สโุ ขทยั

ฝา่ ยสง่ น้ําและบํารงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยส่งน้ําและบํารงุ รักษา

แสดงขอบเขตพ้นื ที่ ท่ไี ด้รบั ผลกระทบจากพื้นท่รี ับนา้ํ ทีศ่ ึกษา

ฝา่ ยส่งน้ําและบาํ รงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายส่งน้ําและบาํ รุงรักษา

คลองแม่ราํ พนั
คลองยาง

แนวคลอง และแนวทางระบายนา้ํ เดมิ

ฝ่ายสง่ น้าํ และบํารงุ รักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจัดการฝา่ ยส่งนํ้าและบํารงุ รักษา

4.3.1 คาํ นวณหาปรมิ าณการไหลในลาํ นา้ํ โดยใช้หน้าตดั ลาํ นา้ํ เดิม ด้วยวิธี Manning

สาํ รวจพ้นื ทร่ี บั นาํ้ และสาํ รวจหาหนา้ ตัดคลองแมร่ าํ พนั และคลองยาง

ฝ่ายส่งนํา้ และบาํ รงุ รักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายสง่ นา้ํ และบาํ รุงรกั ษา

รูปหนา้ ตดั ตามขวางคลองแม่รําพนั

รปู หน้าตัดตามขวางคลองยาง

ฝ่ายสง่ นา้ํ และบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจดั การฝ่ายส่งนํ้าและบาํ รงุ รกั ษา

1. คลองแมร่ าํ พนั

ลกั ษณะของลาํ นา้ํ : ลาํ น้ําธรรมชาติ ไมส่ มา่ํ เสมอและรูปตดั ขรขุ ระ

สมั ประสทิ ธ์ิความขรุขระ n = 0.1

ค่า slope = 0.000458 จากแผนท่ี 1 : 50,000 รูปท่ี 4.3

ขนาดหน้าตัดลํานํา้ A = 28.50 ม.2 จากรปู ท่ี 4.10

เส้นขอบเปียก P = 19.06 ม. จากรปู ที่ 4.10

R = A/P

= 28.50 / 19.06

จากสมการท่ี 2.14 = 1.495 ม.
V = (1/n) R2/3 S1/2
V = (1 / 0.1) x (1.495)2/3 x (0.000458)1/2

จากสมการที่ 2.15 = 0.27 ม./วินาที
Q = (1/n) A R2/3 S1/2

หรือ Q = A V

= 28.50 x 0.27
= 7.69 ม.3/วินาที

ฝา่ ยส่งนาํ้ และบาํ รงุ รักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝา่ ยสง่ นํ้าและบาํ รงุ รกั ษา

2. คลองยาง

ลกั ษณะของลาํ นํ้า : ทางนา้ํ ทข่ี ุดขึ้น เปน็ คลองดินตรงและสมาํ่ เสมอ มหี ญ้าสนั้ ๆ มีวัชพืชเล็กนอ้ ย

สัมประสทิ ธ์คิ วามขรุขระ n = 0.033

ค่า slope = 0.00036 จากแผนที่ 1 : 50,000 รปู ที่ 4.3

ขนาดหน้าตดั ลํานาํ้ A = 79.60 ม.2 จากรปู ท่ี 4.11

เส้นขอบเปยี ก P = 33.76 ม. จากรปู ที่ 4.11

R = A/P

= 79.60 / 33.76

จากสมการท่ี 2.14 = 2.357 ม.
V = (1/n) R2/3 S1/2
V = (1 / 0.033) x (2.357)2/3 x (0.00036)1/2

จากสมการที่ 2.15 = 1.01 ม./วนิ าที
Q = (1/n) A R2/3 S1/2

หรือ Q = A V

= 79.60 x 1.01
= 80.396 ม.3/วนิ าที

ฝ่ายส่งนํา้ และบํารุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบริหารจดั การฝา่ ยสง่ นํ้าและบํารงุ รกั ษา

4.3.2 เสนอแนวทางการแกไ้ ขปญั หา และการจัดการนา้ํ ใหพ้ ืน้ ท่ี

ทางเลือก 1
ทางเลือก 2

แผนทแ่ี สดงทางเลอื กในการแกไ้ ขปัญหาอทุ กภัย

ฝ่ายส่งน้ําและบาํ รุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพฒั นาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝา่ ยสง่ นํา้ และบํารุงรกั ษา

ทางเลือกท่ี 1 : เพิ่มความสามารถในการระบายน้ําด้วยการลดค่าสัมประสิทธ์ิความขรุขระของ Manning
(n) โดยการขดุ ลอกคลองแม่รําพัน ตั้งแตบ่ ริเวณ ทา้ ยอทุ ยานประวัติศาสตร์สโุ ขทัย ถึง ปลายคลองแม่รําพัน
ตลอดความยาวประมาณ 12,000 ม.โดยใช้ขนาดหน้าตดั เดิมดังรปู ท่ี 4.13

ผลกระทบ ดา้ นบวก
1. หลังจากขุดลอกคลองแล้ว จากเดิมระบายน้ําได้ 7.69 ลบ.ม./วินาที สามารถเพ่ิมการการ

ระบายได้ เป็น 26.5 ลบ.ม./วินาที
2. เพิ่มพื้นทเ่ี ก็บกักน้ําไวใ้ ช้ในชว่ งฤดูแลง้
ผลกระทบ ดา้ นลบ
1. ประชาชนในพื้นท่ไี ด้รบั ผลกระทบในชว่ งการกอ่ สรา้ ง (ฝุ่นละออง การทาํ งานของเคร่อื งจักร

การสญั จรไมส่ ะดวก)
แนวทางการลดผลกระทบ
1. ใช้รถบรรทุกนา้ํ ลดการกระจายของฝนุ่ ละออง
2. จัดช่วงเวลาการทํางานให้เหมาะสม

ฝ่ายสง่ นํ้าและบํารงุ รักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบริหารจัดการฝา่ ยสง่ น้ําและบํารงุ รกั ษา

คํานวณหาปรมิ าณการไหลในลาํ นํา้ คลองแม่ราํ พนั ดว้ ยวธิ ี Manning (หลงั จากขดุ ลอกใหม)่

ลักษณะของลาํ นํ้า : คลองดนิ ไมม่ ีพืช

สัมประสทิ ธ์คิ วามขรุขระ n = 0.03 จากตารางที่ 2.3

คา่ slope = 0.000458 จากแผนท่ี 1 : 50,000 รูปที่ 4.3

ขนาดหนา้ ตัดลําน้ํา A = 28.50 ม.2 จากรูปที่ 4.10

เสน้ ขอบเปยี ก P = 19.06 ม. จากรปู ท่ี 4.10

R = A/P

= 28.50 / 19.06

จากสมการท่ี 2.14 = 1.495 ม.
V = (1/n) R2/3 S1/2
V = (1 / 0.03) x (1.495)2/3 x (0.000458)1/2

จากสมการท่ี 2.15 = 0.93 ม./วินาที
Q = (1/n) A R2/3 S1/2

หรือ Q = A V

= 28.50 x 0.93

= 26.5 ม.3/วนิ าที

ฝ่ายสง่ น้ําและบาํ รุงรักษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยสง่ นาํ้ และบาํ รุงรักษา

ทางเลือกท่ี 2 ก่อสร้างอาคารควบคุมน้ําปากคลอง จํานวน 2 แห่ง ปรับปรุงคลองฝั่งซ้ายคลองแม่รําพัน
(แนวคลองช่วยระบาย 1) พิกัด 47 Q , x 580557 , y 1881359 ความยาวประมาณ 2,180 ม.และ
ปรบั ปรงุ คลองฝง่ั ขวาคลองแมร่ ําพนั (แนวคลองชว่ ยระบาย 2) ความยาวประมาณ 3,500 ม. พิกัด 47 Q , x
580557 , y 1881359 เพ่ือเป็นคลองช่วยระบายนํ้าออกจากคลองแม่รําพัน ไปสู่คลองยางซ่ึงมี
ความสามารถในการระบายน้ํา 80 ม.3/วนิ าที รับนํา้ ในการระบายปกติ 10 ม.3/วินาที โดยทป่ี ลายทางของ
คลองยางจะเป็นพื้นท่ีรับนํ้าหลาก ต.บ้านป้อม มีพืนท่ีรับน้ํา 53 ตร.กม ตามหนังสือ โครงการชลประทาน
สุโขทยั แจ้งไปยังผู้ว่าราชการจงั หวดั สุโขทัย เร่ืองการเตรียมความพร้อมรบั สถานการณ์น้ําหลากในแม่น้ํายม
ซึงไดก้ ําหนดใหพ้ นื้ ทด่ี งั กลา่ วเปน็ พื้นทีห่ นว่ งน้ํา
ผลกระทบ ด้านบวก

1 เพิ่มการการระบายได้ เป็น 18 ลบ.ม./วินาที
2 ใชเ้ ปน็ คลองส่งนาํ้ ใหก้ ับประชาชนในพื้นท่ี ประมาณ 650 ไร่
3 เพิ่มพน้ื ท่ีเก็บกกั นํา้ ไว้ใช้ในชว่ งฤดูแล้ง
ผลกระทบ ด้านลบ
1. พ้ืนท่ีการเกษตรไดร้ ับผลกระทบจากการระบายในช่วงฤดูน้ําหลาก
2. พ้ืนที่ก่อสร้างบางส่วนต้องใช้พืน้ ที่ถนนเดิม ประชาชนต้องเปลย่ี นเสน้ ทางการสญั จร
แนวทางการลดผลกระทบ
1. วางแผน และปรบั เปลีย่ นปฏทิ นิ การปลูกพืชใหเ้ หมาะสม

ฝ่ายส่งนา้ํ และบาํ รงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคุณภาพการบริหารจดั การฝ่ายสง่ นาํ้ และบาํ รงุ รักษา

พ้นื ท่ีก่อสร้างแนวคลองช่วยระบาย 1
พ้ืนที่กอ่ สร้างแนวคลองช่วยระบาย 2

ฝา่ ยส่งน้าํ และบาํ รุงรกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายสง่ นาํ้ และบํารงุ รักษา

พน้ื ท่รี ับหลาก ต.บา้ นป้อม

ฝ่ายส่งนํา้ และบํารงุ รกั ษาท่ี 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมนิ การพฒั นาคณุ ภาพการบรหิ ารจดั การฝา่ ยส่งนาํ้ และบาํ รุงรกั ษา

คาํ นวณหาปรมิ าณการไหลในลาํ นํ้า ด้วยวธิ ี Manning (แนวคลองช่วยระบาย 1)

ลกั ษณะของลาํ นาํ้ : ทางน้าํ ดาดผวิ ซีเมนตผ์ วิ เรยี บ

สัมประสิทธิ์ความขรขุ ระ n = 0.013 จากตารางที่ 2.3

คา่ slope = 0.000458 จากแผนท่ี 1 : 50,000 รูปท่ี 4.3

ขนาดหน้าตดั ลํานํา้ A = 6 ม.2 จากรปู ที่ 4.16

เส้นขอบเปยี ก P = 7 ม. จากรูปท่ี 4.16

R = A/P

= 6/7

จากสมการท่ี 2.14 = 0.857 ม.
V = (1/n) R2/3 S1/2
V = (1 / 0.013) x (0.857)2/3 x (0.000458)1/2

จากสมการที่ 2.15 = 1.49 ม./วนิ าที
Q = (1/n) A R2/3 S1/2

หรอื Q = A V

= 6 x 1.49

= 8.94 ม.3/วินาที

ฝา่ ยส่งนํา้ และบาํ รงุ รักษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทัย

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคณุ ภาพการบรหิ ารจัดการฝ่ายส่งน้ําและบํารงุ รักษา

คํานวณหาปรมิ าณการไหลในลาํ น้าํ ดว้ ยวธิ ี Manning (แนวคลองช่วยระบาย 2)

ลักษณะของลาํ นาํ้ : ทางน้าํ ดาดผิว ซเี มนต์ผวิ เรยี บ

สมั ประสทิ ธค์ิ วามขรุขระ n = 0.013 จากตารางที่ 2.3

คา่ slope = 0.000458 จากแผนที่ 1 : 50,000 รปู ที่ 4.3

ขนาดหนา้ ตัดลําน้าํ A = 6 ม.2 จากรปู ท่ี 4.17

เสน้ ขอบเปยี ก P = 7 ม. จากรูปท่ี 4.17

R = A/P

= 6/7

จากสมการที่ 2.14 = 0.857 ม.
V = (1/n) R2/3 S1/2
V = (1 / 0.013) x (0.857)2/3 x (0.000458)1/2

= 1.49 ม./วนิ าที

จากสมการที่ 2.15 Q = (1/n) A R2/3 S1/2

หรือ Q = A V

= 6 x 1.49

= 8.94 ม.3/วนิ าที

ฝ่ายสง่ น้ําและบํารุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั

เอกสารประกอบการประเมินการพัฒนาคุณภาพการบรหิ ารจดั การฝ่ายสง่ น้าํ และบาํ รุงรักษา

ภาคผนวก ข

ฝ่ายส่งนํ้าและบาํ รุงรกั ษาที่ 1 โครงการชลประทานสุโขทยั