การบริหารจัดการน้ำหลากลุ่มน้ำเจ้าพระยา ปี 2560

144

ดานการบริหารจดั การ
การสนับสนุนการปรับตัวและหนีภัย โดยการจัดการใหอยูไดอยางเปนสุขกับสภาพธรรมชาติ
และปญ หาท่ีเกิดขึน้
1 ) การจัดรูปและปรับพน้ื ทท่ี าํ การเกษตรท่ีน้ําทวมเสียหายซํ้าซากทุกป โดยจัดทําคันรวมกับ
การขดุ ดนิ เปนสระใหม ขี นาดใหญเพือ่ ทําการเกบ็ นํ้าไวใชตลอดฤดูแลงโดยไมส ูกับนาํ้ ทว ม
2 ) หลีกเลี่ยงการปลูกบานในบริเวณน้ําทวมถึงและพ้ืนที่เส่ียงน้ําปาไหลหลาก ดินโคลนถลม
หากหลีกเล่ียงไมไดควรปลูกบานใตถุนสูง มีพื้นบานพนระดับนํ้าเคยนํ้าทวมสูงสุดในอดีตหรือขอบเขตนํ้าหลาก
ดินโคลนถลม
3 ) พ้ืนท่ีการเกษตรท่ีไดรับผลกระทบจากนํ้าทวมเสียหายซํ้าซากทุกป ควรปรับระบบ
การทําเกษตรหรือเลือกชนิดพืช และระยะเวลาปลูกใหเหมาะสมกับศักยภาพของพ้ืนท่ี เปล่ียนระบบ
การเกษตรจากการปลูกขาวมาเลี้ยงปลาหรือปลกู พืชนาํ้
6.3 แผนการดาํ เนนิ การระยะยาว
6.3.1 การดําเนินงานที่ผา นมา
กรมชลประทานไดรับงบประมาณดานการบรรเทาอุทกภัย ไดแก งานระบบระบายนํ้า
งานสถานีสบู น้ําและงานประตูระบายนํ้า ตั้งแต ป 2558 - 2560 รวมท้ังสิ้น 93 รายการ งบประมาณรวม
7,400 ลานบาท รวมทง้ั ไดดําเนินการศึกษาความเหมาะสมพรอมกับศึกษาผลกระทบส่ิงแวดลอม EIA ในลุม
นา้ํ เจา พระยา จํานวน 2 โครงการ ดงั น้ี
1 ) โครงการศึกษาความเหมาะสมการปรับปรุงโครงขายระบบชลประทานในพ้ืนที่
ฝง ตะวันตกของแมน ํ้าเจาพระยา เริ่มดาํ เนนิ การวันที่ 5 ตลุ าคม 2558 แลวเสร็จเดือนกรกฎาคม 2560
2 ) โครงการโครงการศึกษาทบทวนความเหมาะสมและวิเคราะหผลกระทบส่ิงแวดลอม
( EIA ) ระบบระบายนํ้าเจาพระยาฝงตะวันออกตอนลางเร่ิมดําเนินการวันท่ี 15 ตุลาคม 2558 แลวเสร็จ
วนั ท่ี 6 เมษายน 2560
ทงั้ นใี้ นระหวา งการศกึ ษา มมี ติการประชุมครงั้ ตา ง ๆ และการประชมุ หารอื ทผ่ี า นมาดังนี้
1 ) วนั ที่ 11 มกราคม 2559 การประชมุ กนช. คร้ังท่ี 1/2559 ที่ประชุมมีมติเห็นชอบ
การดําเนินการศึกษาระบบระบายน้ําลุมนํ้าเจาพระยาตอนลาง และมอบหมายใหกรมชลประทาน กระทรวง
เกษตรและสหกรณ รวมกับกรมทางหลวง กระทรวงคมนาคม ทบทวนความจําเปนของโครงการคลอง
ผันนํ้ารวมกับถนนวงแหวนรอบ 3 ในทางเทคนิคตอ เนือ่ งจากผลการศึกษาเดมิ ของ JICA
2 ) วันท่ี 20 เมษายน 2559 การประชุม กนช. คร้ังที่ 2/2559 กรมชลประทานเสนอ
โครงการผันนํ้าหลากลุมนํ้าเจาพระยาตอนลาง 4 แผน ตอ กนช. มติที่ประชุมเห็นชอบในหลักการ
ซ่ึงแผนงานประกอบดว ย

( 1 ) โครงการบางบาล-บางไทร
( 2 ) โครงการปรบั ปรุงระบบชลประทานเจา พระยาฝงตะวนั ออกตอนลาง
( 3 ) การพฒั นาทางระบายนํ้าหลาก
( 4 ) โครงการพัฒนาทางระบายน้าํ ควบคถู นนวงแหวนรอบที่ 3
3 ) วันท่ี 14 พฤศจกิ ายน 2559 ประชมุ หารือกับผูทรงคุณวุฒิดานนํ้าเห็นดวยและควรเรง
ดําเนนิ การ 4 แผนงาน ไดแก
( 1 ) ปรบั ปรุงระบบชลประทานพ้ืนท่เี จาพระยาฝง ตะวันออกตอนลา ง
( 2 ) การบริหารจดั การพ้นื ท่นี อกคนั กนั้ นา้ํ

145
( 3 ) คลองระบายนาํ้ หลากบางบาล-บางไทร และ
( 4 ) ปรบั ปรงุ โครงขา ยระบบชลประทานเจาเจ็ด-อาวไทย
4 ) วันท่ี 8 พฤศจิกายน 2559 กรมชลประทานนําแผนงานการบรรเทาอุทกภัยลุมน้ํา
เจาพระยาตอนลาง จํานวน 9 แผน เสนอคณะรัฐมนตรี และนายกรัฐมนตรีมีขอสั่งการใหกระทรวงเกษตร
และสหกรณและกระทรวงมหาดไทยดาํ เนนิ การจัดทําแผนการบริหารจัดการนํา้ และแผนการระบายน้ํา
5 ) วันท่ี 23 พฤศจิกายน 2559 การประชุม กนช. คร้ังที่ 4/2559 กรมชลประทาน
เสนอแผนบรรเทาอทุ กภยั ลุมนํ้าเจาพระยาตอนลาง 9 แผนงาน ท่ีประชุมมีมติ รับทราบและเห็นชอบตามท่ี
กรมชลประทานเสนอ ใหฝายเลขานุการคณะกรรมการทรัพยากรน้ําแหงชาติเปนหนวยงานหลักในการบูรณา
การแผนงาน โดยการดําเนินการตองไดรับความเห็นชอบกอน ถาดําเนินการโครงการขนาดใหญ ๆ ไมได
กป็ รับเปน โครงการยอ ย ๆ เพ่ือจะไดดําเนนิ การในสว นท่ที าํ ไดกอน
6 ) วนั ที่ 2 ธันวาคม 2559 ประชุมหารือแผนการบริหารจดั การน้าํ และแผนการระบายน้ํา
รวมกับหนวยงานท่ีเก่ียวของ ณ หองประชุมกระทรวงเกษตรและสหกรณ รวมกับกระทรวงมหาดไทย
กรมโยธาธิการและผงั เมอื ง และกรมปองกนั และบรรเทาสาธารณภัย
7 ) วันท่ี 19 ธันวาคม 2559 กรมชลประทานรายงานความกาวหนาเร่ืองแผนการบริหาร
จัดการนาํ้ และแผนการระบายนํ้าตอ คณะรฐั มนตรี
8 ) วนั ที่ 6 มกราคม 2560 ประชมุ หารอื แผนการบริหารจดั การน้ําและแผนการระบายน้ํา
รวมกับหนวยงานท่ีเก่ียวของ ณ หองประชุมกรมชลประทาน ชั้น 3 รวมกับกรมทางหลวง กรมทางหลวง
ชนบท กรมเจาทา สํานักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย กรมโยธาธิการและผังเมือง และกรมปองกันและ
บรรเทาสาธารณภัย
9 ) วันที่ 31 มีนาคม 2560 กรมชลประทานรายงานสรุปการบูรณาการแผนบรรเทา
อุทกภัยลุมนํ้าเจาพระยาตอนลาง 9 แผนงาน ตอกระทรวงเกษตรและสหกรณ และเลขานุการคณะกรรม
ทรัพยากรนาํ้ แหง ชาติ
10 ) วันที่ 4 เมษายน 2560 มีขอสั่งการนายกรัฐมนตรี ใหกระทรวงเกษตรและสหกรณ
รวมกับหนวยงานที่เก่ียวของ เชน กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและส่ิงแวดลอม กระทรวงมหาดไทย
กําหนดแนวทางการบรหิ ารจัดการนํา้ ในลุมนาํ้ เจา พระยาเพิม่ เติม
11 ) วันที่ 3 พฤษภาคม 2560 การประชมุ กนช. คร้ังที่ 1/2560 มติทป่ี ระชมุ
( 1 ) เห็นชอบในหลักการแผนบรรเทาอุทกภัยในลุมน้ําเจาพระยา 9 แผนงาน
โดยใหเ รงดําเนินการแผนการปรบั ปรุงระบบชลประทานเจาพระยาฝงตะวันออกตอนลางและแผนคลองระบาย
น้าํ หลากเจา พระยาฝงตะวนั ออก ( ปรับปรงุ คลองชยั นาท-ปา สักเปน คลองสงน้ําคูขนานคลองระบายนํ้า )
( 2 ) สําหรับงบประมาณที่เสนอมีบางโครงการที่ตองใชงบประมาณมากและตอง
ผูกพันงบประมาณหลายป จึงขอใหกรมชลประทานไปดําเนินการจัดทําแผนปฏิบัติการตามลําดับความสําคัญ
และงบประมาณทัง้ 9 แผนงาน และนาํ มาเสนอคณะกรรมการทรพั ยากรน้าํ แหงชาติเพื่อพจิ ารณาอีกครั้ง
( 3 ) เหน็ ชอบใหกระทรวงการพัฒนาสงั คมและความม่ันคงของมนุษย สถาบันพัฒนา
องคกรชุมชน (องคการมหาชน)) กระทรวงมหาดไทย รวมดําเนินการกับกระทรวงเกษตรและสหกรณ
( กรมชลประทาน ) จัดที่อยูอาศัยใหผูยากจนที่บุกรุกเขตคลองเพื่อดําเนินโครงการปรับปรุงระบบชลประทาน
เจาพระยาตะวนั ออกตอนลาง
12 ) วันที่ 11 พฤษภาคม 2560 ประชุมบูรณาการแผนบรรเทาอุทกภัยในลุมน้ํา
เจาพระยาตอนลาง รวมกับกรมโยธาธิการและผังเมือง กรมปองกันและบรรเทาสาธารณภัย

146

กระทรวงมหาดไทย กรมเจาทา กรมทรัพยากรน้ํา กรมทางหลวงชนบท และกรมสงเสริมการปกครอง
ทองถิน่

13 ) วันท่ี 19 กันยายน 2560 การประชุม ครม.สญั จร ภาคกลาง จ.พระนครศรีอยุธยา
ที่ประชมุ มีมติเหน็ ชอบในหลักการการเตรียมความพรอมในการดําเนินโครงการคลองระบายนํ้าหลากบางบาล-
บางไทร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และใหกระทรวงเกษตรและสหกรณดําเนินการใหถูกตองเปนไปตาม
บทบญั ญัตขิ องรฐั ธรรมนญู แหง ราชอาณาจกั รไทย กฎหมาย และระเบยี บหลักเกณฑที่เกี่ยวของอยางเครงครัด
รวมท้ังใหเปนไปตามความเห็นชอบของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม และสํานักงาน
คณะกรรมการกฤษฎีกา ทั้งน้ี ใหเรงรัดการดําเนินงานใหเกิดผลเปนรูปธรรมโดยเร็ว และใหสํานัก
งบประมาณและกระทรวงการคลังพิจารณาจัดหาแหลงเงินที่ใชดําเนินการ โดยอาจพิจารณาจากความรวมมือ
จากประเทศตา งๆ เงินกู หรือเงินงบประมาณ

6.3.2 แผนบูรณาการบรรเทาอุทกภัยเจาพระยาตอนลา ง
จากผลการประชุมเชิงบูรณาการรวมกับหนวยงานตาง ๆ ที่เกี่ยวของ และการหารือรวมกับ
ผูทรงคุณวุฒิเรื่องน้ําในประเทศไทย สามารถสรุปเปนแผนบรรเทาอุทกภัยในลุมน้ําเจาพระยา 9 แผน
ดังแสดงในรปู ที่ 6.1 สรุปไดดังน้ี
1 ) แผนงานปรับปรงุ ระบบชลประทานเจาพระยาฝง ตะวันออกตอนลาง
2 ) แผนงานคลองระบายนาํ้ หลากเจาพระยาฝงตะวนั ออก ประกอบดวยแผนงานยอย 2
แผน

( 1 ) แผนงานคลองระบายน้ําหลากเจาพระยาฝงตะวนั ออก (คลองชยั นาท-ปา สัก)
( 2 ) แผนงานคลองระบายน้ําหลากเจาพระยาฝงตะวันออก (คลองปา สกั - อาวไทย)
3 ) แผนงานทางระบายนํา้ ควบคถู นนวงแหวนรอบที่ 3
4 ) แผนงานปรบั ปรงุ โครงขา ยระบบชลประทานฝงตะวันตก
5 ) แผนงานเพ่ิมประสทิ ธภิ าพการระบายแมนํา้ เจา พระยา
6 ) แผนงานการบริหารจดั การพื้นทีน่ อกคันก้นั นาํ้
7 ) แผนงานคลองระบายนา้ํ หลากบางบาล-บางไทร
8 ) แผนงานเพิ่มประสิทธภิ าพการระบายแมนํ้าทาจนี
9 ) แผนงานพนื้ ทร่ี ับน้ํานอง

147

รปู ท่ี 6.1 แผนบรรเทาอทุ กภยั ลุมนา้ํ เจา พระยาตอนลาง
6.3.3 ผลทีค่ าดวาจะไดร บั
การดําเนินการตามแผนบรรเทาอุทกภัยเจาพระยาตอนลาง จะชวยใหสามารถบรรเทาและ
ลดพ้ืนที่นํ้าทวมในลุมนํ้าเจาพระยาตอนลาง ในปอุทกภัยสูงได 1.70-5.04 ลานไร ในพื้นที่ 14 จังหวัด
โดยเพ่มิ ความสามารถในการบริหารจัดการนาํ้ ท่ตี าํ แหนงตา งๆ ไดดังน้ี
1 ) ตัดยอดนา้ํ หลากหนา เข่ือนเจา พระยาไดเ พ่ิมขึ้น 880 ลบ.ม./วนิ าที
2 ) ตัดยอดนํา้ หลากหนา เขื่อนพระรามหกไดเพ่ิมขึ้น 800 ลบ.ม./วินาที
3 ) ระบายน้าํ ทา ยเขื่อนเจาพระยาได 2,800 ลบ.ม./วินาที โดยพ้ืนที่นอกคันกั้นนํ้าไมไดรับ
ผลกระทบ
4 ) แมน ํ้าทา จนี ระบายน้าํ ลงสทู ะเลได 600-650 ลบ.ม./วินาที
5 ) เพ่ิมความสามารถในการระบายนํ้าของแมน้ําเจาพระยาบริเวณจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
1200 ลบ.ม./วนิ าที

148
6 ) ตัดยอดนา้ํ หลากท่ีแมนา้ํ เจาพระยากอนเขาสูกรงุ เทพมหานคร 500 ลบ.ม./วินาที
7 ) เก็บกักนํ้าหลากไวในคลองขุดใหมได 200 ลาน ลบ.ม. และในพื้นที่ลุมต่ําไมนอยกวา
1,500 ลาน ลบ.ม เพ่อื เก็บกกั น้ําไวใ ชใ นชวงตนฤดแู ลง
8 ) การปรับปรุงระบบชลประทานและเพ่ิมประสิทธิภาพการระบายน้ําพ้ืนท่ีลุมตํ่า จะสามารถ
รองรบั ปริมาณฝนตกสงู สุดในพน้ื ทตี่ อเน่ืองกัน 7 วัน ทีร่ อบปการเกิด 10 ปไ ด โดยมปี รมิ าณฝนเฉล่ีย 250 มม.
9 ) สรา งความเชือ่ ม่ันตอนักลงทุน