งานวิจัยเรื่อง การบริหารจัดการน้ำ โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ระยะที่ 2

รายงานฉบับสมบูรณ์ งานวิจัยเรื่อง การบริหารจัดการน้้า โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้้า อันเนื่องมาจากพระราชด้าริ อ้าเภอชะอ้า จังหวัดเพชรบุรีและอ้าเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ระยะที่ 2 เสนอต่อ ส านักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ส านักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชด าริ ภายใต้ความร่วมมือ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทราย อันเนื่องมาจากพระราชด าริ คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โครงการชลประทานเพชรบุรี ส านักชลประทานที่ 14 สถาบันพัฒนาการชลประทาน ส านักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน ธันวาคม 2555

กิตติกรรมประกาศ โครงการศึกษาวิจัยฉบับนี้ สำเร็จลงได้ด้วยความร่วมมือจากบุคลากรหลายฝ่าย ทั้งหน่วยงาน ภาครัฐและชุมชนในพื้นที่ศึกษา เจ้าหน้าที่กรมชลประทานที่อยู่ในพื้นที่อ่างพวง ได้แก่ สำนักวิจัยและพัฒนา โครงการชลประทานเพชรบุรี สำนักงานชลประทานที่ 14 ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทราย อันเนื่องมาจาก พระราชดำริ ที่ได้อำนวยความสะดวกในการทำงานและให้ข้อคิดเห็นที่สำคัญและเป็นประโยชน์อย่างยิ่งแก่งานวิจัย รวมทั้งผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ ด้านทรัพยากรดิน ด้านการบริหารจัดการน้ำ ด้านระบบโทรมาตร ด้านประชาสัมพันธ์และการมีส่วนร่วมของชุมชน ตลอดจนผู้เชี่ยวชาญในสาขาอื่นที่เกี่ยวข้องจากหน่วยงานต่างๆ ที่ร่วมกันสร้างสรรค์ผลงานที่มีคุณค่าและเป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติอันได้แก่ คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากร ศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โดยเฉพาะอย่างยิ่งแหล่งเงินทุน ซึ่งงานวิจัยชิ้นนี้ได้รับทุนสนับสนุนจาก สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ สำนักงานคณะกรรมการพิเศษ เพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ นอกจากนี้ คณะผู้วิจัยฯ ขอขอบคุณคณะที่ปรึกษาโครงการวิจัยทั้งจากหน่วยงานของ กรมชลประทาน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ที่ได้ให้คำแนะนำทางด้านวิชาการและข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์อยู่ หลายประการตั้งแต่เริ่มโครงการฯ ซึ่งช่วยให้งานวิจัยชิ้นนี้มีความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น ซึ่งคณะผู้วิจัยฯ ขอขอบคุณ อย่างสูงมา ณ โอกาสนี้ คณะผู้วิจัยฯ ธันวาคม ๒๕๕๕

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ก การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 รายงานฉบับสมบูรณ์ การบริหารจัดการน้ำ โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ระยะที่ 2 สารบัญ หน้า บทที่1 บทนำ 1.1 ผู้รับผิดชอบและหน่วยงาน 1-1 1.1.1 ที่ปรึกษาโครงการวิจัย 1-1 1.1.2 หัวหน้าโครงการ 1-2 1.1.3 ผู้ร่วมงานวิจัย 1-3 1.1.4 เลขานุการโครงการ 1-4 1.1.5 หน่วยงานหลัก 1-4 1.1.6 หน่วยงานสนับสนุน 1-4 1.2 ประเภทการวิจัย 1-4 1.3 สาขาวิชาการและกลุ่มวิชาที่ทำการวิจัย 1-4 1.4 คำสำคัญ (Keywords) ของงานวิจัย 1-4 1.5 ความสำคัญของปัญหา 1-5 1.6 วัตถุประสงค์หลักของแผนงานวิจัยในระยะที่ 2 1-16 1.7 ขอบเขตงานวิจัย 1-16 1.8 ทฤษฎี สมมติฐาน 1-18 1.8.1 การประยุกต์ใช้แบบจำลองทางด้านปัญญาประดิษฐ์กับการจัดการน้ำ 1-18 1.8.2 การบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ 1-18 1.9 กรอบแนวคิดในการวิจัย 1-20 1.10 วิธีดำเนินการวิจัย และสถานที่ทดลองเก็บข้อมูล 1-20 1.10.1 คณะทำงานด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ 1-20 1.10.2 คณะทำงานด้านการศึกษาและพัฒนาแบบจำลองในการบริหารจัดการน้ำ 1-21 1.10.3 คณะทำงานด้านทรัพยากรดินและการใช้ประโยชน์ที่ดินและทางเลือกการปลูกพืช 1-22 1.10.4 คณะทำงานด้านระบบโทรมาตร 1-22 1.10.5 คณะทำงานด้านการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม 1-22 1.11 ระยะเวลาการทำวิจัย และแผนการดำเนินงานตลอดโครงการวิจัย 1-23 1.12 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1-23 1.13 แผนการถ่ายทอดเทคโนโลยีหรือผลการวิจัยสู่กลุ่มเป้าหมายเมื่อสิ้นสุดการวิจัยที่มี 1-23 1.14 ปัจจัยที่เอื้อต่อการวิจัยที่มีอยู่ 1-23 1.15 งบประมาณของโครงการวิจัย 1-25 1.16 เป้าหมายของผลผลิต (Output) และตัวชี้วัด 1-27 1.17 เป้าหมายของผลลัพธ์ (Outcome) และตัวชี้วัด 1-27

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ข การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญ (ต่อ) หน้า บทที่2 แนวคิดทฤษฎีและวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง 2.1 งานด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ 2-1 2.1.1 ระบบสนับสนุนการตัดสินใจ (Decision Support System) 2-1 2.1.2 หลักในการแปลตีความข้อมูลภาพดาวเทียมด้วยสายตา 2-4 2.2 งานด้านการศึกษาและพัฒนาแบบจำลองในการบริหารจัดการน้ำ 2-7 2.2.1 การบริหารจัดการอ่างเก็บน้ำ 2-7 2.2.2 การศึกษาความต้องการน้ำของโครงการ 2-13 2.2.3 พันธุกรรมคอมพิวเตอร์(Genetic Algorithms) 2-16 2.3 งานด้านทรัพยากรดิน การใช้ประโยชน์ที่ดินและทางเลือกการปลูกพืช 2-27 2.3.1 ศักยภาพของดิน 2-27 2.3.2 ส่วนประกอบของดิน 2-31 2.3.3 ชนิดของดิน 2-37 2.3.4 ปัจจัยทีมีอิทธิพลต่อดิน 2-53 2.4 งานด้านระบบโทรมาตร 2-58 2.4.1 หลักการของอุปกรณ์ตรวจวัดระดับน้ำ 2-58 2.4.2 การทำให้สัญญาณเป็นเชิงเส้น (Linearization) 2-58 2.4.3 การแปลงสัญญาณ (Conversion) 2-58 2.4.4 การเชื่อมต่อกับไมโครคอมพิวเตอร์ 2-58 2.4.5 การเชื่อมต่อ Internet server 2-60 2.4.6 ลักษณะทั่วไปของระบบโทรมาตร 2-61 2.4.7 SCADA 2-70 2.4.8 Application Program ที่ RTU ซึ่งมีลักษณะการทำงานดังนี้ 2-80 2.4.9 การเข้าถึงฐานข้อมูลด้วยโปรแกรม Visual Basic 2-80 2.5 งานด้านการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม 2-83 2.5.1 ความหมาย และแนวคิดของการมีส่วนร่วม 2-83 2.5.2 เงื่อนไขและปัจจัยที่มีผลต่อการเข้ามามีส่วนร่วม 2-85 2.5.3 รูปแบบและขั้นตอนของการมีส่วนร่วม 2-86 2.5.4 กฎหมายและ พรบ.ที่เกี่ยวข้องกับการมีส่วนร่วม 2-87 2.5.5 แนวนโยบายแห่งรัฐ: การมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ2-88 2.5.6 ความหมาย รูปแบบ และการดำเนินงานขององค์กรผู้ใช้น้ำชลประทาน 2-91 2.5.7 การศึกษาตัวชี้วัดด้านความสุขในและนอกเขตพื้นที่ชลประทานเพื่อการอยู่ร่วมกัน 2-92 บทที่3 วิธีการดำเนินงานวิจัย 3.1 งานด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ 3-1 3.1.1 ขั้นตอนการดำเนินงาน 3-1 3.1.2 วิธีการแปลความข้อมูลภาพดาวเทียม 3-2

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ค การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญ (ต่อ) หน้า 3.2 งานด้านการศึกษาและพัฒนาแบบจำลองในการบริหารจัดการน้ำ 3-2 3.3 งานด้านทรัพยากรดิน การใช้ประโยชน์ที่ดินและทางเลือกการปลูกพืช 3-13 3.3.1 การสำรวจและเก็บตัวอย่างดิน 3-13 3.3.2 การวิเคราะห์ตัวอย่างดิน 3-13 3.4 งานด้านระบบโทรมาตร 3-14 3.5 งานด้านการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม 3-14 บทที่ 4 ผลการดำเนินงานและวิเคราะห์ผลการวิจัย 4.1 งานด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ 4-1 4.1.1 ผลการเก็บรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้อง 4-1 4.1.2 ผลการวิเคราะห์ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการน้ำ 4-7 4.2 งานด้านการศึกษาและพัฒนาแบบจำลองในการบริหารจัดการน้ำ 4-24 4.2.1 ความต้องการน้ำเพื่อการอุปโภค-บริโภค 4-24 4.2.2 การคำนวณความต้องการน้ำเพื่อการชลประทาน 4-25 4.2.3 ผลการคำนวณความต้องการน้ำเพื่อการอุปโภค-บริโภค 4-29 4.2.4 ผลการศึกษาปริมาณน้ำไหลลงอ่างเก็บน้ำ 4-32 4.2.5 การวางแผนการบริหารจัดการอ่างเก็บน้ำโดย Genetic Algorithms 4-42 4.2.6 สมดุลน้ำในอ่างเก็บน้ำ 4-47 4.2.7 ระบบต้นแบบเพื่ออธิบายการประยุกต์ใช้แบบจำลอง GA 4.52 4.2.8 ใส่ข้อมูลและทดสอบผล 4-59 4.3 งานด้านทรัพยากรธรณี ดิน การใช้ประโยชน์ที่ดินและทางเลือกการปลูกพืช 4-76 4.3.1 การสำรวจและเก็บตัวอย่างดิน 4-76 4.3.2 ผลการวิเคราะห์ตัวอย่างดิน 4-82 4.4 งานด้านระบบโทรมาตร 4-74 4.4.1 การสำรวจพื้นที่ศึกษาและวิเคราะห์แนวทางการจัดทำระบบโทรมาตร 4-89 4.4.2 การพัฒนา ปรับปรุง และติดตั้งเครื่องมือที่จำเป็นในพื้นที่ศึกษา 4-89 4.4.3 การทดสอบการใช้งาน และปรับปรุงการใช้งานให้ถูกต้อง 4-91 4.4.4 การดูแลรักษาระบบโทรมาตร 4-95 4.5 งานด้านการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม 4-95 4.5.1 การเก็บข้อมูลภาคประชาสังคม 4-95 4.5.2 การให้ข้อมูล และรับฟังความคิดเห็น-ข้อเสนอแนะ 4-99 บทที่ 5 สรุปผลการศึกษาและข้อเสนอแนะ 5.1 ด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ 5-1 5.2 ด้านการศึกษาและพัฒนาแบบจำลองในการบริหารจัดการน้ำ 5-1 5.3 ด้านทรัพยากรดิน การใช้ประโยชน์ที่ดินและเลือกทางปลูกพืช 5-2

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ง การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญ (ต่อ) หน้า 5.4 ด้านระบบโทรมาตร 5-3 5.5 ด้านการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม 5-3 5.5.1 ผลการศึกษา 5-3 5.5.2 ความคิดเห็นและข้อเสนอแนะในการดำเนินงานวิจัยด้านการมีส่วนร่วม 5-4 5.6 แผนการพัฒนาเพื่อเพิ่มศักยภาพโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ 5-5 ภาคผนวก ก แผนที่โครงการวิจัย ภาคผนวก ข สรุปการออกพื้นที่ของโครงการวิจัย ข.1 สรุปการออกพื้นที่ของโครงการวิจัยครั้งที่ 1 (วันที่ 8-9 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553) ข.2 สรุปการออกพื้นที่ของโครงการวิจัยครั้งที่ 2 (วันที่ 20-21 มกราคม พ.ศ. 2554) ข.3 สรุปการออกพื้นที่ของโครงการวิจัยครั้งที่ 3 (วันที่ 5-6 มีนาคม พ.ศ. 2554) ข.4 สรุปการออกพื้นที่ของโครงการวิจัยครั้งที่ 4 (วันที่ 24-25 มีนาคม พ.ศ. 2554) ข.5 สรุปการออกพื้นที่ของโครงการวิจัยครั้งที่ 5 (วันที่ 31 มีนาคม–1เมษายน2554) ข.6 สรุปการออกพื้นที่ของโครงการวิจัยครั้งที่ 6 (วันที่ 20-22 เมษายน พ.ศ. 2554) ภาคผนวก ค ตัวอย่างแบบสอบถามดัชนีชี้วัดความสุข ภาคผนวก ง การประเมินการมีส่วนร่วมของผู้ใช้น้ำในพื้นที่อ่างเก็บน้ำ

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า จ การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญรูป รูปที่ หน้า 1.5-1 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม 1-7 1.5-2 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตาย 1-8 1.5-3 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม 1-9 1.5-4 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด 1-10 1.5-5 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์พัฒนาฯ ห้วยทราย) 1-11 1.5-6 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทราย – หุบกะพง 1-12 1.6-1 แผนที่แสดงบริเวณพื้นที่ศึกษาวิจัย 1-17 1.9-1 กรอบแนวคิดของการวิจัย 1-20 2.1.1-1 สถาปัตยกรรมทางคอมพิวเตอร์ของระบบ WebGIS ของกรุงปักกิ่ง 2-2 2.1.1-2 หน้าต่างหลักของระบบ WebGIS ของกรุงปักกิ่ง 2-3 2.1.1-3 แสดงหน้าจอแสดงผลของระบบ WebGIS ของกรุงปักกิ่ง 2-3 2.1.2-1 ความเข้มของสีและสีของการแปลตีความด้วยสายตา 2-4 2.1.2-2 ขนาดของการแปลตีความด้วยสายตา 2-4 2.1.2-3 รูปร่างของการแปลตีความด้วยสายตา 2-5 2.1.2-4 เนื้อภาพของการแปลตีความด้วยสายตา 2-5 2.1.2-5 รูปแบบของการแปลตีความด้วยสายตา 2-6 2.1.2-6 เงาของการแปลตีความด้วยสายตา 2-6 2.1.2-7 ตำแหน่งและความสัมพันธ์ของการแปลตีความด้วยสายตา 2-6 2.2.1-1 ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำ 2-8 2.2.1-2 การพร่องน้ำในอ่างเก็บน้ำไว้เพื่อรองรับน้ำที่คาดว่าจะไหลเข้าอ่างเก็บน้ำตลอดช่วงฤดูฝน 2-10 2.2.1-3 สำรองน้ำในอ่างเก็บน้ำให้เพียงพอกับความต้องการตลอดช่วงฤดูแล้ง 2-10 2.2.2-1 ระดับน้ำในนาข้าวสำหรับคำนวณฝนใช้การ 2-14 2.2.3-1 ตัวอย่างโครโมโซมที่ประกอบด้วยยีน 4 ตัว ยีนแต่ละตัวประกอบด้วยตัวเลขไบนารี่ 3 ตัว 2-17 2.2.3-2 ตัวอย่างขั้นตอนการแลกเปลี่ยนจีน (Crossover) 2-18 2.2.3-3 ตัวอย่างการ Mutation 2-19 2.2.3-4 ระบบอ่างเก็บน้ำ 4 แห่ง (Four-reservoir Problem) 2-19 2.2.3-5 เมตริกซ์ n*n ของการเชื่อมต่อกันของอ่างเก็บน้ำ 2-20 2.2.3-5 ระบบอ่างเก็บน้ำลุ่มน้ำแม่กลอง 2-21 2.2.3-6 โค้งปฏิบัติการอ่างเก็บน้ำวชิราลงกรณ์ 2-23 2.2.3-7 โค้งปฏิบัติการอ่างเก็บน้ำศรีนครินทร์ 2-23 2.2.3-8 แผนผังแสดงระบบส่งน้ำของเครือข่ายอ่างเก็บน้ำฯ 2-26 2.2.3-9 ค่าเฉลี่ยของอัตราส่วนระหว่างปริมาณน้ำที่ได้รับและปริมาณความต้องการน้ำ 2-27 2.3.1-1 แผนที่ธรณีวิทยา และคำอธิบาย ของพื้นที่ศึกษาและบริเวณใกล้เคียง 2-29 2.3.1-2 แผนที่แสดงแหล่งแร่ในพื้นที่ศึกษา 2-30 2.3.2-1 แผนที่แสดงความหนาของตะกอนในพื้นที่ศึกษา 2-33 2.3.2-2 แผนที่ชั้นน้ำบาดาล 2-34

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ฉ การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญรูป (ต่อ) รูปที่ หน้า 2.3.2-3 แผนที่แสดงปริมาณน้ำบาดาล 2-34 2.3.3-1 องค์ประกอบของดิน 2-37 2.3.3-2 ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อดิน 2-39 2.3.3-3 หน้าตัดดิน 2-40 2.3.3-4 โครงสร้างดินแบบต่างๆ 2-41 2.3.3-5 ไดอะแกรมสามเหลี่ยมแจงประเภทเนื้อดิน 2-44 2.3.4-1 กลุ่มชุดดินในพื้นที่โครงการวิจัย 2-53 2.4.4-1 การเชื่อมต่อกับอุปกรณ์ภายนอกที่มีการส่งข้อมูลอินพุต และเอาท์พุต 2-59 2.4.6-1 Graphical User Interface (GUI) โทรมาตร 2-62 2.4.6-2 กราฟพยากรณ์ระดับน้ำสถานีอยุธยา 2-63 2.4.6-3 ข้อมูลเตือนภัยและพยากรณ์น้ำท่วม 2-63 2.4.6-4 สถานีแม่ข่าย และสถานีเครือข่ายระบบโทรมาตรของกรุงเทพมหานคร 2-65 2.4.6-5 Elements of Telemetering System 2-67 2.4.6-6 การทำงานของโทรมาตรที่ประดิษฐ์เองในประเทศไทย 2-68 2.4.6-7 Installation RTU and sensors 2-68 2.4.6-8 ระดับน้ำด้านเหนือและท้าย ปตร. กม. 22+700 คลอง 2 L 2-69 2.4.6-9 ระยะการเปิดบาน ปตร. กม. 22+700 คลอง 2 L 2-69 2.4.6-10 การสอบเทียบระดับน้ำหน้า ปตร. ระหว่างการใช้คน กับ RTU 2-69 2.4.6-11 การสอบเทียบระดับน้ำท้าย ปตร. ระหว่างการใช้คน กับ RTU 2-70 2.4.7-1 ระบบ MOSCAD อย่างง่าย 2-75 2.4.7-2 ลักษณะการทำงาน Computer Control Center แบบ Stand Alone 3-76 2.4.7-3 ลักษณะการทำงาน Computer Control Center แบบ Computer network 2-76 2.4.7-4 การทำงานภายในระบบ RTU 2-78 2.4.7-5 ระบบ Network อย่างง่าย เพียง Link เดียว 2-78 2.4.7-7 ระบบที่มี 2 Link 2-79 2.4.7-7 ระบบที่มี 2- Zone 2-79 3.2-1 ขั้นตอนการดำเนินงานของการศึกษาและพัฒนาแบบจำลองในการบริหารจัดการน้ำ 3-3 3.2-2 ระบบกระจายน้ำในพื้นที่ศึกษา 3-4 3.2-3 หลักการใช้งานโปรแกรมซึ่งพัฒนาบนไมโครซอฟต์เอ็กเซล 3-5 3.2-4 ระบบอ่างเก็บน้ำต้นแบบเพื่อใช้อธิบายการทำงานพื้นฐานของ GA 3-6 3.2-5 ขั้นตอนการทำงานของแบบจำลอง Gas 3-6 3.2-6 รูปแบบ GAs ที่ใช้ในการวางแผนการจัดสรรน้ำ 3-7 3.2-7 การออกแบบ GAs เป็น 2 Population และ มี Middle Layer 3-8 3.2-8 Chromosome หมายเลข 3 และ 4 ถูกแทนที่โดยหมายเลขที่ 1 และ 2 ตามลำดับ 3-9 3.2-9 การคัดลอก Chromosome จาก Population 1 ไปยัง Population 2 3-9 3.2-10 Population ที่ 2 ซึ่งผ่านขั้นตอน Selection 3-10

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ช การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญรูป (ต่อ) รูปที่ หน้า 3.2-11 การสลับ Alleles ในขั้นตอน Crossover 3-11 3.5-1 ขั้นตอนการดำเนินงานวิจัยการมีส่วนร่วม 3-15 4.1.1-1 แสดงจุดสำรวจและเก็บตัวอย่างชนิดการใช้ประโยชน์ที่ดินในวันที่ 5-7 พฤษภาคม 2554 4-3 4.1.1-2 แสดงจุดสำรวจและเก็บตัวอย่างชนิดการใช้ประโยชน์ที่ดินในวันที่ 23-24 กรกฎาคม 2554 4-5 4.1.2-1 แสดงพื้นที่การใช้ประโยชน์ที่ดินและสิ่งปกคลุมดินในพื้นที่ศึกษา 4-7 4.1.2-2 แสดงการไหลของข้อมูลในระดับ level 0 4-8 4.1.2-3 แสดงการไหลของข้อมูลในระดับ level 1 4-8 4.1.2-3 การเชื่อมโยงระหว่างโปรแกรมบริหารจัดการน้ำฯ ฐานข้อมูล MySQL และ Library BanGA.dll 4-10 4.1.2-4 ขั้นตอนการใช้งานโปรแกรมบริหารจัดการน้ำ 4-11 4.1.2-5 หน้าต่างหลักของโปรแกรมบริหารจัดการน้ำฯ 4-12 4.1.2-6 หน้าต่างข้อมูลรายละเอียดอ่างเก็บน้ำ 4-13 4.1.2-7 หน้าต่างโค้งพื้นที่-ความจุอ่างเก็บน้ำ 4-13 4.1.2-8 หน้าต่างสถานีวัดน้ำฝน 4-14 4.1.2-9 หน้าต่างสถานีวัดอัตราการระเหย 4-15 4.1.2-10 หน้าต่างข้อมูล Reach 4-16 4.1.2-11 หน้าต่างรายละเอียดจุดเชื่อมต่อ (node) 4-16 4.1.2-12 หน้าต่างรายละเอียด External Inflow 4-17 4.1.2-13 หน้าต่างข้อมูลรายวันของอ่างเก็บน้ำ 4-18 4.1.2-14 หน้าต่างปริมาณน้ำฝนรายวัน 4-18 4.1.2-15 หน้าต่างติดตามสถานการณ์น้ำ 4-19 4.1.2-16 หน้าต่างข้อมูลปริมาณฝนรายเดือน 4-19 4.1.2-17 หน้าต่างข้อมูลอัตราการระเหยรายเดือน 4-20 4.1.2-18 หน้าต่าง External Inflow รายเดือน 4-20 4.1.2-19 หน้าต่างความต้องการน้ำรายเดือน 4-21 4.1.2-20 หน้าต่างความจุเริ่มต้นของอ่างเก็บน้ำ 4-22 4.1.2-21 หน้าต่างข้อมูลอ่างเก็บน้ำรายเดือน 4-22 4.1.2-22 หน้าต่างจำลองการจัดสรรน้ำ 4-23 4.1.2-23 ตัวอย่างการแปลงผลลัพธ์โดยใช้โปรแกรม Microsoft Excel 4-24 4.2.2-1 ปฏิทินการเพาะปลูกพืชของจังหวัดเพชรบุรี 4-26 4.2.3-1 ขอบเขตการปกครองในบริเวณพื้นที่ศึกษา 4-30 4.2.4-1 ตำแหน่งสถานีวัดน้ำท่าในพื้นที่ศึกษาและบริเวณข้างเคียง 4-32 4.2.4.-2การกระจายรายเดือนของปริมาณน้ำท่าจำนวน 6 สถานี ในบริเวณพื้นที่ศึกษา 4-33 4.2.4-3 กราฟแสดงความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณน้ำท่าปีเฉลี่ยและพื้นรับน้ำฝน 4-34 4.2.4.5 กราฟการกระจายรายเดือนเฉลี่ยของปริมาณน้ำไหลลงอ่างเก็บน้ำทั้ง 6 อ่าง 4-36 4.2.6-1 ความสัมพันธ์ระหว่างความจุและพื้นที่ผิวบ่อพักน้ำเขากะปุก 4-48 4.2.6-2 ความสัมพันธ์ระหว่างความจุและพื้นที่ผิวน้ำอ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตาย 4-48

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ซ การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญรูป (ต่อ) รูปที่ หน้า 4.2.6-3 ความสัมพันธ์ระหว่างความจุและพื้นที่ผิวน้ำอ่างเก็บน้ำทุ่งขาม 4-49 4.2.6-4 ความสัมพันธ์ระหว่างความจุและพื้นที่ผิวน้ำอ่างเก็บน้ำห้วยทราย-หุบกะพง 4-49 4.2.6-5 ความสัมพันธ์ระหว่างความจุและพื้นที่ผิวน้ำอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด 4-49 4.2.6-6 ความสัมพันธ์ระหว่างความจุและพื้นที่ผิวน้ำอ่างเก็บน้ำห้วยทราย 4-50 4.2.6-7 ความสัมพันธ์ระหว่างความจุและพื้นที่ผิวน้ำอ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม 4-50 4.2.6-8 ขั้นตอนการหาค่า R 4-51 4.2.7-1 ระบบอ่างเก็บน้ำต้นแบบเพื่อใช้อธิบายการทำงานพื้นฐานของ GAs 4-52 4.2.7-2 ขั้นตอนการทำงานของแบบจำลอง GAs 4-53 4.2.7-3 รูปแบบ GAs ที่ใช้ในการวางแผนการจัดสรรน้ำ 4-54 4.2.7-4 การออกแบบ GAs เป็น 2 Population และ มี Middle Layer 4-55 4.2.7-5 Chromosome หมายเลข 3 และ 4 ถูกแทนที่โดยหมายเลขที่ 1 และ 2 ตามลำดับ 4-55 4.2.7-6 การคัดลอก Chromosome จาก Population 1 ไปยัง population 2 4-56 4.2.7-7 population ที่ 2 ซึ่งผ่านขั้นตอน Selection 4-57 4.2.7-8 การสลับ Alleles ในขั้นตอน Crossover 4-58 4.2.8-1 ตัวอย่างการออกแบบตารางและสูตรโดยโปรแกรม Microsoft Excel 4-59 4.2.8-2 อัตราส่วนระหว่างปริมาณน้ำที่ได้รับต่อความต้องการน้ำ 4-60 4.2.8-3 อัตราส่วนระหว่างปริมาณน้ำที่ได้รับต่อความต้องการน้ำกรณีรับน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยผาก 4-63 4.2.8-4 อัตราส่วนระหว่างปริมาณน้ำที่ได้รับต่อความต้องการน้ำกรณีรับน้ำจากเขื่อนเพชรบุรี 4-66 4.2.8-5 อัตราส่วนระหว่างปริมาณน้ำที่ได้รับต่อความต้องการน้ำกรณีส่งน้ำไปยังอ่างเก็บน้ำหนองจิก 4-69 4.2.8-6 อัตราส่วนระหว่างปริมาณน้ำที่ได้รับต่อความต้องการน้ำกรณีรับน้ำจากอ่างเก็บน้ำหุบกะพง 4-72 4.2.8-7 อัตราส่วนของปริมาณน้ำที่ได้รับต่อพื้นที่ที่ต้องการของแต่ละอ่างเก็บน้ำในกรณีศึกษาต่างๆ 4-75 4.3.2-1 การพลอตเปอร์เซ็น Clay-Sand-Silt ของตัวอย่างดินในพื้นที่ศึกษา 4-82 4.3.2-2 การพลอตปริมาณธาตุอาหารหลัก P, K และ O.M. ของตัวอย่างดินในพื้นที่ศึกษา 4-83 4.3.2-3 การพลอตปริมาณ %Clay กับค่า FC, SP, CEC, F6 และ ESP ของตัวอย่างดินในพื้นที่ศึกษา 4-85 4.3.2-4 การพลอตปริมาณ %Sand กับค่า F6, ESP, SP, และ CEC ของตัวอย่างดินในพื้นที่ศึกษา 4-86 4.3.2-5 การพลอตปริมาณ Moisture Retention %FC กับค่า SP และ CEC ของตัวอย่างดินในพื้นที่ศึกษา 4-87 4.3.2-6 การพลอต %SP กับค่า CEC และ ESP ของตัวอย่างดินในพื้นที่ศึกษา 4-87 4.3.2-7 การพลอต CEC กับค่า O.M. และK ของตัวอย่างดินในพื้นที่ศึกษา 4-88 4.4.1-1 จุดติดตั้งโทรมาตร 4-89 4.4.2-1 การทำงานเบื้องต้นของระบบโทรมาตรในพื้นที่ศึกษา 4-90 4.4.2-2 สถานีแม่ข่ายระบบโทรมาตร 4-91 4.4.3-1 การกำหนดจุดติดตั้งอุปกรณ์โดยคณะผู้วิจัยร่วมกับชาวบ้าน 4-91 4.4.3-2 การติดตั้งอุปกรณ์และทดสอบการทำงานของอุปกรณ์ 4-91 4.4.3-3 การติดตั้งอุปกรณ์โทรมาตรในภาคสนาม 4-92 4.4.3-4 สถานีวัดน้ำฝนภาคสนามหมายเลข 1 4-93 4.4.3-5 สถานีวัดน้ำฝนภาคสนามหมายเลข 2 4-93

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ฌ การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญรูป (ต่อ) รูปที่ หน้า 4.4.3-6 สถานีวัดน้ำฝนภาคสนามหมายเลข 3 4-94 4.4.3.7 สถานีวัดน้ำฝนภาคสนามหมายเลข 4 4-94 4.5.1-1 อุปกรณ์ที่ติดตั้ง ทดสอบเสร็จแล้ว (จุดที่ 2) 4-97 4.5.2-1 บรรยากาศการให้และรับข้อมูลเกี่ยวกับแนวทางบริหารจัดการ 4-101 4.5.2-2 แผนที่ทำมือ ได้ใช้เป็นเครื่องมือสำหรับให้และรับข้อมูล 4-101 4.5.2-3 แผนภูมิแสดงจำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามจำแนกเป็นอ่างเก็บน้ำ 4-106 4.5.2-4 แผนภูมิแสดงจำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามเพศ 4-107 4.5.2.5 แผนภูมิแสดงจำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามช่วงอายุ 4-108 4.5.2-6 แผนภูมิแสดงจำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามจำแนกเป็นพื้นที่รับน้ำ 4-117 4.5.2-7 แผนภูมิแสดงจำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามเพศ 4-118 4.5.2-8 แผนภูมิแสดงจำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามช่วงอายุ 4-118 4.5.2-9 แผนภูมิแสดงจำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามจำแนกตามระดับการศึกษา 4-120 4.5.2-10 แผนภูมิแสดงจำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามรายอาชีพ 4-121 4.5.2-11 แผนภูมิแสดงจำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามสถานภาพสมรส 4-122 5.6-1 แผนการพัฒนาเพื่อเพิ่มศักยภาพโครงการเครืออ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ 5-7

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ญ การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญตาราง ตารางที่ หน้า 1.5-1 สรุปผลการประชุมโครงการของอ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม 1-13 1.5-1 สรุปผลการประชุมโครงการของอ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม 1-13 1.5-1 สรุปผลการประชุมโครงการของอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด 1-14 1.5-1 สรุปผลการประชุมโครงการของอ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์ฯ ห้วยทราย) 1-14 1.5-1 สรุปผลการประชุมโครงการของอ่างเก็บน้ำห้วยทราย-หุบกะพง 1-15 1.11-1 แผนการดำเนินการวิจัย 1-24 1.15-1 ค่าใช้จ่ายในการดำเนินการวิจัย 1-25 1.16-1 การกำหนดเป้าหมายของผลผลิตและตัวชี้วัด 1-27 2.2.3-1 ผลประโยชน์ที่ได้รับจากการปฏิบัติการอ่างเก็บน้ำโดยใช้แบบจำลอง GA และแบบจำลองสถานการณ์น้ำ 2-25 2.2.3-9 ค่าเฉลี่ยของอัตราส่วนระหว่างปริมาณน้ำที่ได้รับและปริมาณความต้องการน้ำ 2-27 2.3.2-1 สรุปข้อมูลบ่อน้ำบาดาลโครงการพัฒนาแหล่งน้ำบาดาลเพื่อสนับสนุนโครงการศูนย์ศึกษา 2-31 2.3.2-2 ปริมาณน้ำบาดาลในภาพรวมของพื้นที่ศึกษา 2-35 2.3.3-1 พื้นที่มีปัญหาทรัพยากรดินของประเทศไทยแยกราย 2-42 2.3.3-2 การแบ่งกลุ่มดินตามขนาดของอนุภาค (Soil separate) 2-44 2.3.3-3 การจัดลำดับลักษณะอัตราการไหลซึมของน้ำผ่านดิน 2-46 2.3.3-4 การจัดลำดับลักษณะอัตราการไหลซึมของน้ำผ่านดิน (F6) 2-47 2.3.3-5 ระดับความรุนแรงของปฏิกิริยาของดิน 2-48 2.3.3-6 การจำแนกระดับความเค็มที่มีผลกระทบต่อพืช 2-49 2.3.3-7 ระดับความจุในการแลกเปลี่ยนประจุบวก (Cation exchange capacity) 2-50 2.3.3-8 การประเมินปริมาณอินทรียวัตถุในดิน 2-51 2.3.3-9 การประเมินปริมาณฟอสฟอรัส (P) ในดินที่เป็นประโยชน์ต่อพืช 2-51 2.3.3-10 การประเมินปริมาณโพแทสเซียม (K) ในดิน 2-52 2.3.4-1 ลักษณะกลุ่มชุดดินในพื้นที่โครงการวิจัย 2-54 4.1.1-1 แสดงจุดสำรวจและเก็บตัวอย่างชนิดการใช้ประโยชน์ที่ดินในวันที่ 5-7 พฤษภาคม 2554 4-2 4.1.1-2 แสดงจุดสำรวจและเก็บตัวอย่างชนิดการใช้ประโยชน์ที่ดินในวันที่ 23-24 กรกฎาคม 2554 4-4 4.1.1-3 แสดงพื้นที่การใช้ประโยชน์ที่ดินและสิ่งปกคลุมดินในพื้นที่ศึกษา 4-7 4.1.2-1 คำอธิบายตารางฐานข้อมูล 4-9 4.2.2-1 ผลการเพาะปลูกพืชและการส่งน้ำของโครงการอ่างเก็บน้ำต่าง ๆ ในพื้นที่ศึกษา 4-25 4.2.2-2 สถิติปริมาณน้ำฝนรายเดือนสถานี อ.หัวหิน จ.ประจวบคีรีขันธ์ (45152) 4-27 4.2.2-3 ปริมาณการใช้น้ำของพืชอ้างอิง (ETo) ของสถานีภูมิอากาศ จ.เพชรบุรี 4-28 4.2.2-4 ค่าสัมประสิทธิ์ความต้องการน้ำของพืชโดยวิธี Penman Montieth 4-29 4.2.2-5 สรุปค่าเฉลี่ยความต้องการน้ำสำหรับการเพาะปลูกพืชของโครงการอ่างเก็บน้ำต่าง ๆ 4-29 4.2.3-1 ความต้องการน้ำเพื่อการอุปโภค-บริโภค 4-31 4.2.4-1 พื้นที่รับน้ำของอ่างเก็บน้ำต่าง ๆ 4-34 4.2.4-2 สรุปปริมาณน้ำท่ารายปีเฉลี่ยของอ่างเก็บน้ำโครงการ 4-36

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ฎ การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญตาราง (ต่อ) ตารางที่ หน้า 4.2.4-3 ผลการคำนวณปริมาณน้ำไหลลงอ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม ช่วงปี 1978-2009 4-37 4.2.4-4 ผลการคำนวณปริมาณน้ำไหลลงอ่างเก็บน้ำทุ่งขาม ช่วงปี 1978-2009 4-38 4.2.4-5 ผลการคำนวณปริมาณน้ำไหลลงอ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตาย ช่วงปี 1978-2009 4-39 4.2.4-6 ผลการคำนวณปริมาณน้ำไหลลงอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด ช่วงปี 1978-2009 4-40 4.2.4-7 ผลการคำนวณปริมาณน้ำไหลลงอ่างเก็บน้ำห้วยทราย ช่วงปี 1978-2009 4-41 4.2.5-1 ความสารถในการระบายน้ำสูงสุด (Maximum Capacity) ของ Reach 4-43 4.2.6-1 การกำหนดระดับความสำคัญและค่าผิดพลาดที่ยอมรับได้ของค่า R ในสมการที่ 4-1 4-51 4.2.8-1 ปริมาณน้ำที่แบบจำลองแนะนำ 4-60 4.2.8-2 ปริมาณน้ำที่แต่ละพื้นที่ได้รับ กรณีน้ำไหลเข้าอ่างเก็บน้ำปกติ 4-62 4.2.8-3 ปริมาณน้ำที่แบบจำลองแนะนำกรณีผันน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยผาก 4-63 4.2.8-4 ปริมาณน้ำที่แต่ละพื้นที่ได้รับ กรณีน้ำไหลลงอ่างเก็บน้ำปกติ 4-65 4.2.8-5 ปริมาณน้ำที่แบบจำลองแนะนำกรณีผันน้ำจากเขื่อนเพชรบุรี 4-66 4.2.8-6 ปริมาณน้ำที่แต่ละพื้นที่ได้รับน้ำ กรณีน้ำจากเขื่อนเพชรบุรี 4-68 4.2.8-7 ปริมาณน้ำที่แบบจำลองแนะนำกรณีส่งน้ำไปยังอ่างเก็บน้ำห้วยจิก 4-69 4.2.8-8 ปริมาณน้ำที่แต่ละพื้นที่ได้รับ กรณีส่งน้ำไปยังอ่างเก็บน้ำหนองจิก 4-71 4.2.8-9 ปริมาณน้ำที่แบบจำลองแนะนำกรณีรับน้ำจากอ่างเก็บน้ำหุบกะพง 4-72 4.2.8-10ปริมาณน้ำที่แต่ละพื้นที่ได้รับ กรณีรับน้ำจากอ่างเก็บน้ำหุบกะพง 4-74 4.3-1 ผลการวิเคราะห์ตัวอย่างดิน ในพื้นที่โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ 4-76 4.3.2-1 ความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรสมบัติต่างๆ ของตัวอย่างดิน 4-84 4.5.2-1 จำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกเป็นอ่างเก็บน้ำ 4-105 4.5.2-2 จำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามเพศ 4-106 4.5.2-3 จำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามช่วงอายุ 4-107 4.5.2-4 ระดับความคิดเห็นจำแนกตามพื้นที่อ่างเก็บน้ำ 4-108 4.5.2-5 ค่าความคิดเห็นจำแนกตามพื้นที่อ่างเก็บน้ำของหัวข้อของความคิดเห็นต่าง ๆ 4-110 4.5.2-6 ค่าสัมประสิทธิ์การถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน (Stepwise Multiple Regression Analysis) เพื่อค้นหาตัวแปรพยากรณ์ที่ดีในการทำนายระดับพฤติกรรมการ การเข้าไปมีส่วนร่วมของสมาชิกต่อกลุ่มเกษตรผู้ใช้น้ำชลประทาน อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ในเขตพื้นที่โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (อ่างพวง) 4-114 4.5.2-7 ค่าสัมประสิทธิ์การถดถอยในการทำนายพฤติกรรม การเข้าไปมีส่วนร่วมของสมาชิกต่อกลุ่มเกษตรกรผู้ใช้น้ำชลประทานอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ในเขตพื้นที่โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (อ่างพวง) ในรูปคะแนนดิบ (b), คะแนนมาตรฐาน (β) 4-115

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า ฏ การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สารบัญตาราง (ต่อ) ตารางที่ หน้า 4.5.2-8 จำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกเป็นพื้นที่รับน้ำ 4-117 4.5.2-9 จำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามเพศ 4-118 4.5.2-10 จำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามช่วงอายุ 4-119 4.5.2-11 จำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามระดับการศึกษา 4-119 4.5.2-12 จำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามโดยจำแนกตามรายอาชีพ 4-120 4.5.2-13 จำนวนผู้ให้ความร่วมมือในการตอบแบบสอบถามจำแนกตามสถานภาพสมรส 4-121 4.5.2-14 ข้อมูลเกี่ยวกับการประเมินความสุข 4-123 4.5.2-15 ค่าระดับคะแนนของปัจจัยที่มีผลต่อการมีความสุข 4-124 4.5.2-16 ค่าระดับคะแนนของปัจจัยที่มีผลต่อการมีความสุข 4-125

บทที่ 1 บทน า

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-1 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 บทที่ 1 บทนำ 1.1 ผู้รับผิดชอบและหน่วยงาน 1.1.1 ที่ปรึกษาโครงการวิจัย อาจารย์จริย์ ตุลยานนท์ ที่ปรึกษากรมชลประทาน อาจารย์วสันต์ บุญเกิด ที่ปรึกษาผู้ทรงคุณวุฒิสถาบันพัฒนาการชลประทาน นายเฉลิมเกียรติ แสนวิเศษ เลขาธิการคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงาน โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) นายชลิต ดำรงศักดิ์ อธิบดีกรมชลประทาน (อดีต) นายเลิศวิโรจน์ โกวัฒนะ อธิบดีกรมชลประทาน นายวีระ วงศ์แสงนาค รองอธิบดีฝ่ายบำรุงรักษา กรมชลประทาน (อดีต) นายสุเทพ น้อยไพโรจน์ รองอธิบดีฝ่ายบำรุงรักษา กรมชลประทาน นายประสงค์ เสียงโชคอยู่ รองอธิบดีฝ่ายวิชาการ กรมชลประทาน (อดีต) นายชัชวาล ปัญญาวาทีนันท์ รองอธิบดีฝ่ายวิชาการ กรมชลประทาน นายโกวิทย์ เพ่งวาณิชย์ รองเลขาธิการคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงาน โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.) นายเลอศักดิ์ ริ้วตระกูลไพบูลย์ รองอธิบดีฝ่ายบริหาร กรมชลประทาน นายจรูญ พจน์สุนทร ผู้อำนวยการสำนักชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน (อดีต) นายประวัติวิทย์ สวัสดิ์ดวง ผู้อำนวยการสำนักชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน นายชัยรัตน์ เกื้ออรุณ ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กรมชลประทาน นายศุภชัย รุ่งศรี ผู้อำนวยการสำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน นายกฤษฎา โภคากร ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมโยธา สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน นายธงชัย ชูชาติพงษ์ ผู้อำนวยการส่วนจัดสรรน้ำและบำรุงรักษา สำนักชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน นายมนัส กำเนิดมณี ผู้อำนวยการสำนักส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน กรมชลประทาน พ.ต.อ.นพพล ชาติวงศ์ ผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอัน เนื่องมาจากพระราชดำริ พ.ต.ท.นพคุณ บำรุงพงษ์ รองผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอัน เนื่องมาจากพระราชดำริ 1.1.2 หัวหน้าโครงการ หัวหน้าโครงการจากมหาวิทยาลัยมหิดล รศ.ดร.กัมปนาท ภักดีกุล คณบดีคณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล โทร. 0-2441-5000 E-mail: [email protected]

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-2 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 หัวหน้าโครงการจากสถาบันพัฒนาการชลประทาน ดร.วัชระ เสือดี ผู้อำนวยการสถาบันพัฒนาการชลประทาน สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน โทร. 0-2584-0378 E-mail: [email protected] 1.1.3 ผู้ร่วมงานวิจัย รศ.ดร.เสรีวัฒน์ สมินทร์ปัญญา อาจารย์ประจำภาควิชาวิทยาศาสตร์ทั่วไป มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โทร. 0-2649-5000 ต่อ 18668 E-mail: [email protected] นายทวีศักดิ์ ธนเดโชพล ผู้อำนวยการกองแผนงาน กรมชลประทาน โทร. 0-2241-2417 E-mail: [email protected] นายเจษฎา อังศุพาณิชย์ ผู้อำนวยการโครงการชลประทานเพชรบุรีสำนักชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน โทร. 0-3246-1308 E-mail: [email protected] อาจารย์ ดร.วิชญ์ ศรีวงษา วิศวกรโยธาปฏิบัติการ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน โทร. 0-2584-0378 E-mail: [email protected] อาจารย์ชัยยะ พึ่งโพธิ์สภ วิศวกรชลประทานชำนาญการ กลุ่มกิจกรรมพิเศษ กรมชลประทาน โทร. 0-2241-1045 อาจารย์คมสันต์ ไชโย วิศวกรชลประทานชำนาญการ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน โทร. 0-2584-0378 E-mail: [email protected] อาจารย์อนุชัย ถนอมสินรัตน์ นักวิจัยด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ โทร. 08-9109-1480 E-mail: [email protected] อาจารย์กรตสุวรรณ โพธิ์สุวรรณ วิศวกรชลประทานชำนาญการ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน โทร. 0-2584-0378 E-mail: [email protected] อาจารย์ชวกร ริ้วตระกูลไพบูลย์ วิศวกรชลประทานชำนาญการ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน โทร. 0-2583-8320 E-mail: [email protected] อาจารย์ธัญลักษณ์ เอี่ยมณรงค์ฤทธิ์ นักภูมิสารสนเทศ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) โทร. 0-2141-4602 E-mail: [email protected] ด.ต.พินิจภณ ปิตุยะ เจ้าหน้าที่ประสานงานศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจาก พระราชดำริ

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-3 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 อาจารย์ปกรณ์ สุตสุนทร วิศวกรชลประทานชำนาญการพิเศษ สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน โทร. 0-2584-0378 E-mail: [email protected] อาจารย์ณัฐพล วุฒิจันทร์ วิศวกรชลประทานชำนาญการ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน โทร. 0-2584-0378 E-mail: [email protected] อาจารย์ ดร.ธเนศ อักษร วิศวกรชลประทานชำนาญการ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน โทร. 0-2584-0378 E-mail: [email protected] นางสาวชวลี เฌอกิจ นักวิทยาศาสตร์ชำนาญการพิเศษ กลุ่มงานดินด้านวิทยาศาสตร์ส่วนวิจัยและพัฒนาด้าน วิทยาศาสตร์ สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน โทร./โทรสาร. 0-2962-5742 นายสุวัฒน์พาหุสุวัณโณ วิศวกรโยธาชำนาญการพิเศษ สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน นายสมชาย ผิวรุ่งสุวรรณ นายช่างไฟฟ้าอาวุโส หัวหน้าฝ่ายติดตั้งและซ่อมบำรุง ศูนย์สารสนเทศ กรมชลประทาน อาจารย์สมยศ พูลธนะสาร นักวิชาการแผนที่ภาพถ่ายชำนาญการ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน กรมชลประทาน โทร. 0-2584-0378 อาจารย์รสุ สืบสหการ วิศวกรชลประทานชำนาญการ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน โทร. 0-2584-0378 E-mail: [email protected] นายปรเมนทร์ ขะพินิจ วิศวกรชลประทาน สำนักบริหารจัดการน้ำและอุทกวิทยา กรมชลประทาน โทร./โทรสาร 0-2584-0378 ต่อ 103 โทร. 08-6863-1445 E-mail: [email protected] 1.1.4 เลขานุการโครงการ นายสิทธา บุญประจวบ เลขานุการ หัวหน้าฝ่ายส่งน้ำและบำรุงรักษาที่ 2 โครงการชลประทานเพชรบุรี สำนักชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน โทร. 0-3246-1308 E-mail: [email protected] อาจารย์ประภัสศิณี โพธิ์สุวรรณ ผู้ช่วยเลขานุการคนที่ 1 นักวิเคราะห์นโยบายและแผนปฏิบัติการ สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข โทร.0-2590-1562 โทร.08-1830-6729 E-mail: [email protected] นางสาวกวินตรา ฤทธิ์เจริญ ผู้ช่วยเลขานุการคนที่ 2 เจ้าหน้าที่บริหารงานทั่วไป สถาบันพัฒนาการชลประทาน สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน โทร./โทรสาร 0-2584-0378 ต่อ 103

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-4 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 โทร. 08-3971-9442 E-mail: [email protected] นางสาวดลจิตร คำใส ผู้ช่วยเลขนุการคนที่ 3 เจ้าหน้าที่บริหารงานทั่วไป สถาบันพัฒนาการชลประทาน สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน โทร./โทรสาร 0-2584-0378 ต่อ 103 โทร. 08-9990-3112 E-mail: [email protected] 1.1.5 หน่วยงานหลัก คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับ สถาบันพัฒนาการชลประทาน สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ โครงการชลประทานเพชรบุรี สำนักชลประทานที่ 14 1.1.6 หน่วยงานสนับสนุน สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ(กปร.) ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ศูนย์ฝนหลวงหัวหิน (ภาคใต้ตอนบน) 1.2 ประเภทการวิจัย การวิจัยประยุกต์ (Applied Research) การพัฒนาทดลอง (Experiment Development) 1.3 สาขาวิชาการและกลุ่มวิชาที่ทำการวิจัย สาขาเทคโนโลยีสารสนเทศ สาขาวิศวกรรมชลประทาน สาขาวิศวกรรมทรัพยากรน้ำ สาขาธรณีวิทยาและปฐพีวิทยา สาขาเกษตรศาสตร์ สาขาสังคมศาสตร์ สาขาโทรมาตร สาขาภูมิสารสนเทศ 1.4 คำสำคัญ (Keywords) ของแผนงานวิจัย ลุ่มน้ำ (Watershed) การจัดการทรัพยากรน้ำ (Water Resource Management) การบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ (Integrated Water Resource Management) การบริหารจัดการระบบเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ (Multiple Reservoir Operation) โครงข่ายใยประสาทเทียม (Artificial Neural Network, ANN) พันธุกรรมคอมพิวเตอร์(Genetic Algorithm, GA) ระบบโทรมาตร (Telemetering System) การมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม (The participation of society)

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-5 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 1.5 ความสำคัญของปัญหา เนื่องจากพื้นที่บริเวณอ่างเก็บน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ประกอบด้วยอ่าง เก็บน้ำจำนวน 6 แห่งและบ่อพักน้ำจำนวน 1 แห่ง มีความจุรวมทั้งสิ้น 28 ล้าน ลบ.ม. มักประสบปัญหาการขาด แคลนน้ำและน้ำท่วมแม้จะมีระบบผันน้ำจากอ่างเก็บน้ำที่มีปริมาณน้ำเพียงพอไปยังอ่างเก็บน้ำที่ขาดแคลนก็ตาม พื้นที่ดังกล่าวยังประสบปัญหาน้ำท่วมและน้ำแล้ง ทั้งนี้เนื่องจากระบบผันน้ำมีขนาดเล็ก หลายพื้นที่มีความต้องการน้ำ มากกว่าปริมาณน้ำที่มีอยู่ ดังนั้นการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่แบบบูรณาการจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง ซึ่งจะช่วย บรรเทาปัญหาการขาดแคลนน้ำและน้ำท่วมในพื้นที่ได้เป็นอย่างดีในปี พ.ศ. 2548 คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากร ศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับสถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน ได้ทำการศึกษาวิจัยเรื่อง การ บริหารจัดการน้ำ โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ได้รับ สนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (กปร.) จำนวนทั้งสิ้น 200,000 บาท ผลจากการศึกษา คือ การรวมรวบข้อมูลพื้นฐาน การจัดทำระบบสารสนเทศ ภูมิศาสตร์ และการพัฒนาโปรแกรมเพื่อช่วยในการเก็บข้อมูล ซึ่งเน้นการวางโครงข่ายน้ำและการจัดทำข้อมูล สารสนเทศด้านการใช้ประโยชน์ที่ดินและการใช้น้ำ ในการศึกษาเพิ่มเติมมีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขปัญหาในพื้นที่ คือ การประยุกต์ใช้แบบจำลองเพื่อบริหารจัดการอ่างเก็บน้ำทั้ง 6 แห่งและบ่อพักน้ำจำนวน 1 แห่ง แบบ ณ เวลา จริง ให้เกิดน้ำท่วมและน้ำแล้งน้อยที่สุด และมีความเท่าเทียมกันในการจัดการน้ำในทุกพื้นที่ การเชื่อมโยงข้อมูล น้ำฝน การติดตั้งระบบโทรมาตร และการจัดทำตัวชี้วัดการดำเนินการต่างๆ (กัมปนาทและคณะ, 2551) โดย สามารถลำดับเหตุการณ์ความเป็นมาของโครงการได้ดังนี้ 1) เดือนพฤษภาคม 2548 ม.มหิดล และสถาบันพัฒนาการชลประทาน ได้รับงบประมาณจากโครงการ ชลประทานเพชรบุรี จำนวน 165,000 บาท ศึกษาวิจัยเรื่อง “การบริหารจัดการน้ำ โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี” และจัดซื้อคอมพิวเตอร์สำหรับโครงการฯ จำนวน 35,000 บาท 2) เดือนมิถุนายน 2549 ส่งรายงานต่อ คณะทำงาน ธ ประสงค์ใด ผลการศึกษาได้ฐานข้อมูลเบื้องต้น และระบบ GIS โดยมีข้อเสนอให้ศึกษาการบริหารการจัดการแบบ ณ เวลาจริง ในระยะต่อไป 3) 5 มีนาคม 2552 คณะศึกษา ได้รายงาน ธ ประสงค์ใด (กลุ่มย่อย) ณ ห้องประชุมทรัพย์สินส่วน พระมหากษัตริย์ โดยมี นายจริย ตุลยานนท์ เป็นประธาน มอบหมายให้ ม.มหิดล โครงการเพชรบุรี และสถาบัน พัฒนาการชลประทาน สำนักวิจัยและพัฒนา ศึกษาเพิ่มเติมในระยะที่ 2 4) 12 มีนาคม 2552 คณะศึกษา ได้รายงานโครงการศึกษาระยะที่ 2 โครงการวิจัยการบริหารจัดการน้ำ โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ (อ่างพวง) คณะทำงาน ธ ประสงค์ใด (กลุ่มย่อย) เพื่อให้ได้ผลการบริหารจัดการน้ำ แบบ ณ เวลาจริง โดยคำนึงถึงปัจจัยแวดล้อมอื่นๆ อาทิดิน น้ำใต้ดิน การมีส่วนร่วม ฯลฯ 5) 2 กันยายน 2553 กปร. โอนเงินให้กรมชลประทาน 2,488,600 บาท ให้สถาบันพัฒนาการชลประทาน สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน เพื่อดำเนินการโครงการฯ ตามแผน 6) 25 มิถุนายน 2553 ประชุมคณะทำงานโครงการฯ ครั้งที่ 1 ณ สถาบันพัฒนาการชลประทาน แจ้งเรื่อง ได้รับการอนุมัติโครงการฯ และงบประมาณแล้ว 7) 21 กันยายน 2553 สถาบันพัฒนาการชลประทาน สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน แจ้งกอง การเงิน ขอกันเงินไว้เบิกเหลื่อมปีงบประมาณปี 2553 8) 1 ตุลาคม 2553 ประชุมคณะทำงาน โครงการฯ ครั้งที่ 2 ณ สถาบันพัฒนาการชลประทาน สำนักวิจัย และพัฒนา กรมชลประทาน วางแผนการดำเนินงานและลงพื้นที่สำนักชลประทานที่ 14 เพื่อเริ่มงานและแจ้ง ผู้อำนวยการสำนักชลประทานที่ 14 และผู้อำนวยการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อทราบ

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-6 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 9) 14 ตุลาคม 2553 ประชุมคณะทำงานโครงการฯ ครั้งที่ 3 ณ สำนักชลประทานที่ 14 นำเสนอเบื้องต้น ให้พื้นที่ทราบถึงการเข้าดำเนินงานวิจัยฯ และเตรียมความพร้อมในการประชุมคณะกรรมการชุดใหญ่ 10) 22 ตุลาคม 2553 อธิบดีกรมชลประทาน ลงนามแต่งตั้งคณะกรรมการดำเนินงานโครงการวิจัยการ บริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ (อ่างพวง) 11) 29 ตุลาคม 2553 ประชุมคณะทำงานย่อยในส่วนของสถาบันฯ เพื่อเตรียมความพร้อมในการนำเสนอ ต่อคณะทำงาน (วันที่ 3 พฤศจิกายน 2553) และคณะกรรมการชุดใหญ่ (วันที่ 9 พฤศจิกายน 2553) 12) 3 พฤศจิกายน 2553 ประชุมคณะทำงาน ณ สถาบันพัฒนาการชลประทาน สำนักวิจัยและพัฒนา 13) 9 พฤศจิกายน 2553 ประชุมคณะกรรมการการดำเนินงานโครงการวิจัยฯ 14) 15 ธันวาคม 2553 กรมบัญชีกลางอนุมัติให้ขยายการอุทธรณ์เงินกันเงินและขยายไว้เบิกเหลื่อมปี (ต้องเบิกจ่ายภายในสิ้นเดือนมีนาคม) โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในเขตจังหวัดเพชรบุรีและประจวบคีรีขันธ์ เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 โดยมีลักษณะโครงการเป็นการบริหารจัดการน้ำในรูปแบบของระบบท่อผันน้ำ (โครงข่ายน้ำ) จากอ่างเก็บน้ำที่กรมชลประทานได้ทำการก่อสร้างแล้วเสร็จ ได้แก่ อ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม อ่าง เก็บน้ำห้วยไม้ตาย อ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม อ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด อ่างเก็บน้ำห้วยทราย-หุบกะพง และอ่างเก็บ น้ำห้วยทราย (ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทราย อันเนื่องมาจากพระราชดำริ) เพื่อผันน้ำจากอ่างเก็บน้ำที่มีศักยภาพ มากกว่า มาช่วยเหลืออ่างเก็บน้ำที่มีศักยภาพน้อยกว่า เป็นการช่วยกระจายน้ำเข้าสู่ระบบ ทำให้สามารถช่วยเหลือ พื้นที่ทำการเกษตรและการอุปโภค-บริโภคของเกษตรกรได้เป็นวงกว้างและทั่วถึง โดยนำปริมาณน้ำส่วนเกินของ อ่างเก็บน้ำตัวแม่มาช่วยเหลืออ่างเก็บน้ำลูกข่าย เพื่อใช้ในกิจกรรมการใช้น้ำต่างๆ ซึ่งจะทำให้สามารถบริหาร จัดการน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพราะปริมาณน้ำที่ผันเข้าสู่ระบบส่วนใหญ่ จะเป็นน้ำส่วนเกินของอ่างเก็บน้ำตัว แม่ซึ่งจะต้องมีปริมาณน้ำที่ล้นอ่างเก็บน้ำทิ้งลงสู่ลำห้วยออกสู่ทะเลเป็นประจำ (ในปีที่มีฝนตกอยู่ในเกณฑ์เฉลี่ย) โดยอ่างเก็บน้ำทั้ง 6 โครงการ (รูปที่ 1.6-1) มีพื้นที่ชลประทานรวมทั้งสิ้น 22,670 ไร่ ใช้ระบบการผันน้ำ จากอ่างเก็บน้ำที่มีศักยภาพของน้ำท่าสูงผันน้ำไปยังอ่างเก็บน้ำที่มีศักยภาพต่ำกว่า ตามสภาพลักษณะภูมิประเทศที่ มีความเหมาะสม แต่ในปัจจุบันยังพบว่า พื้นที่โครงการบางพื้นที่ในแต่ละอ่างเก็บน้ำยังคงประสบกับปัญหาการขาด แคลนน้ำอยู่เป็นประจำทุกปีเนื่องจากอยู่ในเขตพื้นที่อับฝน และมีแนวโน้มความต้องการน้ำเพิ่มขึ้น ดังมี รายละเอียดของอ่างเก็บน้ำแต่ละอ่าง ดังนี้ 1) อ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม ตั้งอยู่ที่บ้านวลัย ตำบลหนองพลับ อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ พิกัด 47 PNP 764-909 ลำดับ ชุด L7017 ระวางแผนที่ 4934 III เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2540 มีปริมาณน้ำท่า ผ่านหัวงานประมาณ 16.7 ล้าน ลบ.ม./ปี ความจุน้ำที่ระดับเก็บกัก 9.50 ล้าน ลบ.ม. ระดับเก็บกัก +133.50 เมตร (รทก.) ระบบส่งน้ำเป็นแบบระบบส่งน้ำด้วยท่อส่งน้ำ ดำเนินการก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2549 สามารถส่งน้ำให้กับพื้นที่ชลประทาน 5,600 ไร่ (รูปที่ 1.5-2) ปัจจุบันมีกลุ่มผู้ใช้น้ำพื้นฐาน 7 กลุ่ม จำนวนสมาชิก 105 ราย และมีระบบท่อส่งน้ำเพื่อทำหน้าที่ผันน้ำให้แก่อ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตาย โดยมีเกณฑ์การผันน้ำที่กำหนดไว้ว่า เมื่อปริมาณน้ำเก็บกักของอ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม เกินกว่าร้อยละ 80 ของความจุอ่างเก็บน้ำ จะเริ่มทำการผันน้ำ ให้แก่อ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตาย สภาพปัญหาการใช้น้ำในปัจจุบันไม่มีปัญหาในการแย่งน้ำ เนื่องจาก ระบบท่อส่งน้ำของโครงการเริ่มใช้ งานในปี พ.ศ.2550 การเพาะปลูกส่วนใหญ่จะอยู่ในบริเวณแนวเส้นท่อส่งน้ำ ซึ่งยังมีพื้นที่น้อย แต่คาดว่าในอนาคต พื้นที่การเพาะปลูกที่ต้องการน้ำจากระบบท่อส่งน้ำจะมีเนื้อที่เพิ่มมากขึ้น ซึ่งส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำเพื่อการ

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-7 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 เพาะปลูกมีปริมาณมากตามไปด้วย นอกจากนี้ ยังมีหน่วยงานอื่นๆ ที่มีความประสงค์จะขอใช้น้ำจากโครงการอ่าง เก็บน้ำห้วยไทรงามเพิ่มเติม เช่น - องค์การบริหารส่วนตำบลหนองพลับ ขอขยายแนวส่งน้ำเพื่อส่งน้ำให้แก่พื้นที่บ้านหนองกระทุ่ม ซึ่ง อยู่นอกเขตพื้นที่รับประโยชน์ของโครงการ - เทศบาลตำบลหนองพลับ ขอเชื่อมท่อส่งน้ำดิบเพื่อนำไปใช้ในการผลิตน้ำประปาของเทศบาล จากสาเหตุดังกล่าวข้างต้น คาดการณ์ว่า ในอนาคตปริมาณความต้องการใช้น้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม จะมีปริมาณที่เพิ่มมากขึ้น จึงมีความจำเป็นต้องมีการวางแผนการบริหารจัดการน้ำและวางหลักเกณฑ์การ ควบคุมดูแลที่มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับสถานการณ์ รวมทั้งการวางแผนบริหารจัดการน้ำที่เป็นระบบ เครือข่ายในภาพรวมทั้ง 6 อ่าง ที่อยู่ในโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในเขตจังหวัด เพชรบุรีและจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ รูปที่ 1.5-1 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม ที่มา: จรูญ (2552) 2) อ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตาย ตั้งอยู่ที่บ้านทุ่งขาม ตำบลไร่ใหม่พัฒนา อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ที่พิกัด 47 PNP 835-943 ลำดับชุด L7017 ระวางแผนที่ 4934 II (รูปที่ 1.5-3) เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2536 มี ปริมาณน้ำท่าผ่านหัวงานประมาณ 4.20 ล้าน ลบ.ม./ปี ความจุที่ระดับเก็บกัก 3.70 ล้าน ลบ.ม. ระดับเก็บกัก +87.00 เมตร (รทก.) เป็นอ่างเก็บน้ำที่เชื่อมต่อกับอ่างเก็บน้ำบ้าน ทุ่งขาม โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตายไม่มี ระบบส่งน้ำให้แก่พื้นที่เพาะปลูกด้านท้ายน้ำ มีเพียงสถานีเพาะเลี้ยงม้าและสัตว์ทดลอง ที่ใช้น้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วย ไม้ตายในปริมาณเฉลี่ย 1.10 ล้าน ลบ.ม.ต่อปี(จรูญ, 2552) อ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม พื้นที่ประมาณ 5,600 ไร่

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-8 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 รูปที่ 1.5-2 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตาย ที่มา: จรูญ (2552) 3) อ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม ตั้งอยู่ที่บ้านทุ่งขาม ตำบลไร่ใหม่พัฒนา อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีที่พิกัด 47 PNP 836-968 ลำดับชุด L7017 ระวางแผนที่ 4934 II เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2525 มีปริมาณน้ำท่าผ่านหัว งานประมาณ 6.40 ล้าน ลบ.ม./ปี ความจุที่ระดับเก็บกัก 8.00 ล้าน ลบ.ม. ระดับเก็บกัก +87.00 เมตร (รทก.) และมีพื้นที่ชลประทาน 8,000 ไร่ (รูปที่ 1.5-4) ปัจจุบันการบริหารจัดการน้ำของโครงการอ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม แบ่งออกเป็น - กลุ่มบริหารจัดการน้ำอ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม 1 กลุ่ม มีจำนวนสมาชิก 243 ราย พื้นที่เพาะปลูก 4,619 ไร่ - กลุ่มพื้นฐาน 14 กลุ่ม แบ่งเป็น กลุ่มท่อส่งน้ำ 2 กลุ่ม มีจำนวนสมาชิก 75 ราย พื้นที่เพาะปลูก 405 ไร่ และกลุ่มคูส่งน้ำ 12 กลุ่ม มีจำนวนสมาชิก 168 ราย พื้นที่เพาะปลูก 3,764 ไร่ นอกจากนี้ยังมีระบบท่อผันน้ำ ซึ่งเป็นการวางท่อส่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม ไปยังอ่างเก็บน้ำห้วย ทราย - หุบกะพง โดยเมื่อผ่านบริเวณอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด จะมีแนวท่อแยกจากท่อส่งน้ำสายหลัก เพื่อผันน้ำ ไปลงยังอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปดอีกด้วย (จรูญ, 2552)

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-9 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 รูปที่ 1.5-3 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม ที่มา: จรูญ (2552) สภาพปัญหาการใช้น้ำของพื้นที่โครงการอ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขามปัจจุบัน มีดังนี้ - ระบบคลองส่งน้ำของโครงการชำรุดเสียหาย มีตะกอนทรายและวัชพืชขึ้นปกคลุมตัวคลองส่งน้ำ ทำให้ไม่สามารถส่งน้ำให้แก่พื้นที่เพาะปลูกได้ทั่วถึง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณพื้นที่ปลายคลองส่ง น้ำ - เกษตรกรผู้ใช้น้ำบางราย ไม่เคารพกฎกติกาในการจัดสรรรอบเวรการใช้น้ำ ทำให้เกิดการแย่งน้ำ ระหว่างเกษตรกรขึ้น - กลุ่มผู้ใช้น้ำในโครงการ ไม่มีการประสานงานและไม่มีการชี้แจงทำความเข้าใจ รวมทั้งไม่มีจิตสำนึก ในความเป็นเจ้าของสิ่งก่อสร้างที่เป็นสาธารณสมบัติส่วนร่วม 4) อ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด ตั้งอยู่ที่บ้านอ่างหิน ตำบลสามพระยา อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ที่พิกัด 47 PNP 970-060 ลำดับชุด L7017 ระวางแผนที่ 4934 II เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ.2529 มีปริมาณน้ำท่าผ่านหัว งานประมาณ 4.0 ล้าน ลบ.ม./ปี ความจุที่ระดับเก็บกัก 4.00 ล้าน ลบ.ม. ระดับเก็บกัก +55.30 เมตร (รทก.)

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-10 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 และมีพื้นที่ชลประทาน 5,370 ไร่ (รูปที่ 1.5-5) ปัจจุบันการบริหารจัดการน้ำของโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด แบ่งออกเป็น - กลุ่มบริหารจัดการน้ำอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด 1 กลุ่ม มีจำนวนสมาชิก 46 ราย พื้นที่เพาะปลูก 5,370 ไร่ - กลุ่มพื้นฐาน 3 กลุ่ม แบ่งเป็น กลุ่มฝั่งขวา 1 กลุ่ม มีจำนวนสมาชิก 19 ราย พื้นที่เพาะปลูก 204 ไร่ กลุ่มฝั่งซ้าย 1 กลุ่ม มีจำนวนสมาชิก 27 ราย พื้นที่เพาะปลูก 677 ไร่ และกลุ่มบ่อพักน้ำเขากะปุก มีจำนวนสมาชิก 45 ราย พื้นที่เพาะปลูก 362 ไร่ นอกจากมียังมีระบบท่อผันน้ำ ซึ่งเป็นการวางท่อส่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด ไปยังบ่อพักน้ำอ่างเขา กะปุก และ อ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์พัฒนาฯ ห้วยทราย) เพื่อผันน้ำไปเติมยังอ่างเก็บน้ำทั้งสอง สภาพปัญหาการใช้น้ำของพื้นที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปดปัจจุบันพบว่า มีปัญหาหลายประเด็น ดังนี้ - รอบเวรการส่งน้ำมีระยะเวลาน้อย ทำให้ไม่สามารถรับน้ำได้เพียงพอกับปริมาณความต้องการใช้น้ำ - ระบบคลองส่งน้ำของโครงการชำรุดเสียหาย มีตะกอนทรายและวัชพืชขึ้นปกคลุมตัวคลองส่งน้ำ ทำ ให้ไม่สามารถส่งน้ำให้แก่พื้นที่เพาะปลูกได้ทั่วถึง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณพื้นที่ปลายคลองส่งน้ำ - ในช่วงฤดูแล้ง อ่างเก็บน้ำห้วยตะแปดมีปริมาณน้ำน้อย ไม่สามารถส่งน้ำให้แก่พื้นที่เพาะปลูก ทำให้ พืชผลของเกษตรกรได้รับความเสียหายเป็นจำนวนมาก (จรูญ, 2552) รูปที่ 1.5-4 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด ที่มา: จรูญ (2552) 5) อ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์พัฒนาฯ ห้วยทราย) ตั้งอยู่ที่บ้านหนองโสน ตำบลสามพระยา อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ที่พิกัด 47 PNQ 992-010 ลำดับ ชุด L7017 ระวางแผนที่ 4934II เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดกลาง ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ.2527 มีปริมาณน้ำท่าผ่าน หัวงานประมาณ 1.0 ล้าน ลบ.ม./ปี ความจุที่ระดับเก็บกัก 1.95 ล้าน ลบ.ม. ระดับเก็บกัก +45.00 เมตร (รทก.)

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-11 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 พื้นที่ชลประทาน 3,500 ไร่ (รูปที่ 1.5-6) ปัจจุบันการบริหารจัดการน้ำของโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์ฯ ห้วยทราย) แบ่งออกเป็น - กลุ่มบริหารจัดการน้ำอ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์ฯ ห้วยทราย) 1 กลุ่ม มีจำนวนสมาชิก 38 ราย พื้นที่ เพาะปลูก 3,500 ไร่ - กลุ่มพื้นฐาน 2 กลุ่ม แบ่งเป็น กลุ่มฝั่งขวา 1 กลุ่ม มีจำนวนสมาชิก 17 ราย พื้นที่เพาะปลูก 590 ไร่และ กลุ่มฝั่งซ้าย 1 กลุ่ม มีจำนวนสมาชิก 21 ราย พื้นที่เพาะปลูก 125 ไร่ สภาพปัญหาการใช้น้ำของโครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์ฯห้วยทราย) ในปัจจุบัน พบว่า พื้นที่ โครงการส่วนใหญ่มีการขุดสระเก็บน้ำประจำแปลงเพาะปลูกของเกษตรกรแต่ละรายอยู่แล้ว จึงไม่มีปัญหาเรื่อง การใช้น้ำ ยกเว้น บริเวณพื้นที่ปลายคลองส่งน้ำที่มีปัญหาไม่สามารถรับน้ำได้ เนื่องจาก บริเวณต้นคลองส่งน้ำมี ตะกอนทรายและวัชพืชขึ้นปกตัวคลองส่งน้ำ (จรูญ, 2552) รูปที่ 1.5-5 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์พัฒนาฯ ห้วยทราย) ที่มา: จรูญ (2552) 6) อ่างเก็บน้ำห้วยทราย – หุบกะพง ตั้งอยู่ที่บ้านหุบกะพงพัฒนา ตำบลเขาใหญ่ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี ที่พิกัด 47 PNQ 984-111 ลำดับชุด L7017 ระวางแผนที่ 4934 I เป็นอ่างเก็บน้ำขนาดเล็ก ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2532 มีปริมาณ น้ำท่าผ่านหัวงานประมาณ 0.82 ล้าน ลบ.ม./ปี ความจุที่ระดับเก็บกัก 0.80 ล้าน ลบ.ม. ระดับเก็บกัก +48.00 เมตร (รทก.) พื้นที่ชลประทาน 1,000 ไร่ (รูปที่ 1.5-7) ปัจจุบันการบริหารจัดการน้ำของโครงการอ่างเก็บน้ำห้วย ทราย – หุบกะพง มีกลุ่มพื้นฐาน 1 กลุ่ม จำนวนสมาชิก 34 ราย พื้นที่เพาะปลูก 278 ไร่ สภาพปัญหาการใช้น้ำของพื้นที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทราย – หุบกะพง ปัจจุบัน พบว่า มีปัญหาหลาย ประเด็น ดังนี้

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-12 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 - พื้นที่การเกษตรช่วงต้นท่อส่งน้ำเป็นพื้นที่สูง ทำให้การส่งน้ำไม่มีแรงดันที่จะกระจายน้ำได้ทั่วถึง แปลงเพาะปลูก ในขณะที่พื้นที่การเกษตรช่วงปลายท่อ มีแรงดันสูง หากมีการใช้น้ำพร้อมๆ กัน บริเวณช่วงต้นท่อส่งน้ำจะได้รับน้ำที่น้อยกว่าช่วงปลายท่อ - อ่างเก็บน้ำห้วยทราย – หุบกะพง มีปริมาณความจุของอ่างเก็บน้ำน้อยเกินไป ไม่สามารถรองรับ พื้นที่การเกษตรกรรมในเขตโครงการได้ ถึงแม้จะมีระบบผันน้ำจากโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอัน เนื่องมาจากพระราชดำริ มาเติมแล้วก็ยังมีปริมาณที่ไม่เพียงพอแก่ความต้องการ - ระบบท่อผันน้ำจากโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริบางช่วงมีการชำรุด เสียหายหรือมีการขโมยอุปกรณ์ประกอบในระบบส่งน้ำ ทำให้การผันน้ำมาเติมยังอ่างเก็บน้ำห้วย ทราย – หุบกะพง ไม่สามารถดำเนินการได้(จรูญ, 2552) รูปที่ 1.5-6 แผนที่โครงการอ่างเก็บน้ำห้วยทราย – หุบกะพง ที่มา: จรูญ (2552) จากปัญหาในพื้นที่ของโครงการอ่างเก็บน้ำในโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่อง มาจากพระราชดำริ ดังกล่าวข้างต้นทั้ง 6 โครงการ เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้การบริหารจัดการโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำที่เริ่ม ดำเนินการมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2549 ยังไม่สามารถบริหารจัดการระบบการผันน้ำให้เกิดประโยชน์สูงสุดได้ ทั้งนี้ เนื่องจาก ขาดการดูแลบำรุงรักษาระบบส่งน้ำและอาคารประกอบ ตลอดจนขาดการประสานงานกันระหว่าง หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งขาดข้อมูลความต้องการใช้น้ำที่เป็นปัจจุบัน จึงเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ไม่สามารถ จัดสรรน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพทั่วถึงในทุกอ่างเก็บน้ำ เกิดความขาดแคลนน้ำในบางพื้นที่ จึงควรพิจารณาหาวิธี ที่จะทำให้การบริหารจัดการน้ำเกิดประโยชน์สูงสุด จากเอกสารการศึกษาถึงปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงานโครงการและจากการประชุมเชิงปฏิบัติการ ทั้ง 6 ครั้ง พบว่า มีปัญหาในส่วนของท่อส่งน้ำ คลองส่งน้ำ และอาคารชลประทานอยู่ในสภาพชำรุดเสียหาย ไม่สามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ปัญหาเรื่องงบประมาณในการซ่อมแซมและปรับปรุงบำรุงรักษา ปัญหาข้อมูลการเพาะปลูกในพื้นที่ที่มีความไม่แน่นอน และปัญหาเรื่องบุคลากรในการบริหารจัดการโครงการ ซึ่งสรุปปัญหาและการชี้แจงแนวทางในการปฏิบัติงานในแต่ละอ่างเก็บน้ำ ได้ดังนี้(ตารางที่ 1.5-1 ถึง 1.5-5)

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-13 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 ตารางที่ 1.5-1 สรุปผลการประชุมโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ปัญหา การชี้แจงแนวทางการปฏิบัติงาน อ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม 1. พื้นที่ที่อยู่นอกเขตส่งน้ำ ต้องการจะขอใช้น้ำจาก อ่างเก็บห้วยไทรงาม 2. พื้นที่รับประโยชน์ที่อยู่ห่างไกลจากแนวท่อ ส่งน้ำ ไม่สามารถจะรับน้ำได้ 3. เกษตรกรบางราย มีการใช้เครื่องสูบน้ำสูบน้ำจาก ท่อส่งน้ำโดยตรง ทำให้เกษตรกรรายอื่นไม่ สามารถใช้น้ำได้ 4. กลุ่มผู้ใช้น้ำของอ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม ส่วนใหญ่ ไม่เห็นด้วยในการผันน้ำไปช่วยเหลืออ่างเก็บน้ำ อื่นๆ 5. กลุ่มผู้ใช้น้ำไม่เข้าใจถึงหลักเกณฑ์ในการผันน้ำใน ระบบอ่างเก็บน้ำในโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ 1. พิจารณาเป็นกรณี โดยจะสามารถช่วยเหลือได้ใน เฉพาะเพื่อการอุปโภค-บริโภคเท่านั้น 2. ได้มีการก่อสร้างระบบกระจายน้ำในลักษณะของ งานคัน-คูน้ำ ซึ่งจะสามารถส่งน้ำได้อย่างทั่วถึงใน เขตพื้นที่โครงการ 3. กำหนดกฎระเบียบและข้อบังคับการใช้น้ำ ให้ เกษตรกรทุกรายรับทราบ และแจ้งเตือนแก่ผู้ที่ ไม่ปฏิบัติตามกฎระเบียบ 4. จัดให้มีการประชุมร่วมกันระหว่างกลุ่มผู้ใช้น้ำ ระหว่างอ่างเก็บน้ำแต่ละอ่าง เพื่อวางแผนการใช้ น้ำร่วมกัน 5. จัดประชุมชี้แจงหลักเกณฑ์การบริหารและการ จัดสรรน้ำให้แต่ละอ่าง ในโครงการเครือข่ายอ่าง เก็บน้ำ อ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม 1. คลองส่งน้ำและอาคารชลประทานอยู่ในสภาพ ชำรุดเสียหายและคลองส่งน้ำบางสายเป็นคลอง ดิน ทำให้มีการสูญเสียน้ำเป็นจำนวนมาก 2. เกษตรกรบางรายไม่เคารพกฎกติกาการจัดสรร รอบเวรการใช้น้ำตามที่กำหนด ทำให้เกิดการแย่ง น้ำขึ้น 3. กลุ่มผู้ใช้น้ำในโครงการ ไม่มีการประสาน งาน และไม่เคารพข้อตกลงที่กำหนดไว้ 4. เกษตรกรบางรายไม่ให้ความร่วมมือในการดูแล คลองส่งน้ำและอาคารประกอบ 5. กลุ่มผู้ใช้น้ำของอ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม แจ้งว่า กลุ่มผู้ใช้น้ำส่วนใหญ่ของอ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม ไม่เห็นด้วยในการผันน้ำไปช่วยเหลืออ่างเก็บน้ำ บ้านทุ่งขาม 6. กลุ่มผู้ใช้น้ำไม่เข้าใจถึงหลักเกณฑ์ในการผันน้ำใน ระบบอ่างเก็บน้ำในโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ 1. จัดเข้าแผนงานซ่อมแซมตามความเหมาะสมของ งบประมาณที่ได้รับ และขอความร่วมมือกับ เกษตรกรในการดูแลรักษาความสะอาคารของ คลองส่งน้ำ 2. ชี้แจงทำความเข้าใจกับเกษตรกร ให้เคารพกฎ กติกาให้การจัดสรรน้ำและมีบทลงโทษกับผู้ที่ไม่ ปฏิบัติการกฎกติกา 3. จัดประชุมร่วมชี้แจงทำความเข้าใจและให้ทุกกลุ่ม ยอมรับที่จะปฏิบัติตามข้อตกลงที่กำหนดขึ้น 4. อบรมเกษตรกรสร้างจิตสำนึกในความเป็นเจ้าของ สิ่งก่อสร้างที่เป็นสาธารณสมบัติ 5. จัดให้มีการประชุมร่วมกันระหว่างกลุ่มผู้ใช้น้ำ ระหว่างอ่างเก็บน้ำแต่ละอ่าง เพื่อวางแผนการใช้ น้ำร่วมกันและสร้างความเข้าใจอันดีต่อกลุ่มใช้น้ำ ในแต่ละอ่างเก็บน้ำ 6. จัดประชุมชี้แจงหลักเกณฑ์การบริหารและการ จัดสรรน้ำให้แต่ละอ่าง ในโครงการเครือข่ายอ่าง เก็บน้ำ

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-14 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 ตารางที่ 1.5-1 สรุปผลการประชุมโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ(ต่อ) ปัญหา การชี้แจงแนวทางการปฏิบัติงาน อ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด 1. คลองส่งน้ำและอาคารชลประทานอยู่ในสภาพชำรุด เสียหายและคลองส่งน้ำบางสายเป็นคลองดิน ทำให้ มีการสูญเสียน้ำเป็นจำนวนมาก 2. ปริมาณน้ำที่ส่งให้แก่พื้นที่เพาะปลูกมีปริมาณน้ำ น้อยและรอบเวรการส่งน้ำมีระยะเวลาสั้น ทำให้ ได้รับน้ำในปริมาณที่ไม่พอเพียงกับความต้องการ 3. พื้นที่รับประโยชน์ที่อยู่ห่างไกลจากแนวท่อ ส่งน้ำ ไม่สามารถจะรับน้ำได้ 4. เกษตรกรบางรายไม่ให้ความร่วมมือในการดูแล คลองส่งน้ำและอาคารประกอบ 5. กลุ่มผู้ใช้น้ำของอ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด แจ้งว่ากลุ่ม ผู้ใช้น้ำส่วนใหญ่ของอ่างเก็บน้ำที่อยู่ตอนบน ไม่เห็น ด้วยในการผันน้ำไปช่วยเหลืออ่างเก็บน้ำที่อยู่ ตอนล่าง 6. กลุ่มผู้ใช้น้ำไม่เข้าใจถึงหลักเกณฑ์ในการผันน้ำใน ระบบอ่างเก็บน้ำในโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอัน เนื่องมาจากพระราชดำริ 1. จัดเข้าแผนงานซ่อมแซมตามความเหมาะสมของ งบประมาณที่ได้รับ และขอความร่วมมือกับ เกษตรกรในการดูแลรักษาความสะอาดของคลอง ส่งน้ำ 2. ให้เกษตรกรขุดสระเก็บน้ำในแปลงนาไว้ประจำทุก ราย เพื่อสำรองน้ำจากระบบส่งน้ำในช่วงฤดูฝน เพื่อเป็นต้นทุนสำหรับการเพาะปลูกในช่วงฤดูแล้ง 3. วางแผนงานก่อสร้างระบบกระจายน้ำในลักษณะ ของงานคัน -คูน้ำ ตามความเหมาะสมของ งบประมาณที่โครงการได้รับ ซึ่งจะสามารถส่งน้ำ ได้อย่างทั่วถึงในเขตพื้นที่โครงการ 4. อบรมเกษตรกรสร้างจิตสำนึกในความเป็นเจ้าของ สิ่งก่อสร้างที่เป็นสาธารณสมบัติ 5. จัดให้มีการประชุมร่วมกันระหว่างกลุ่มผู้ใช้น้ำ ระหว่างอ่างเก็บน้ำแต่ละอ่าง เพื่อวางแผนการใช้ น้ำร่วมกันและสร้างความเข้าใจอันดีต่อกลุ่มใช้น้ำ ในแต่ละอ่างเก็บน้ำ 6. จัดประชุมชี้แจงหลักเกณฑ์การบริหารและการ จัดสรรน้ำให้แต่ละอ่าง ในโครงการ อ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์ฯ ห้วยทราย) 1. พื้นที่ปลายคลองส่งน้ำได้รับน้ำน้อย เนื่องจาก บริเวณต้นคลองส่งน้ำมีตะกอนตกจมและวัชพืชขึ้น ปกคลุม ทำให้น้ำไหลได้ไม่สะดวก 2. คลองส่งน้ำและอาคารชลประทานอยู่ในสภาพชำรุด เสียหายและคลองส่งน้ำบางสายเป็นคลองดิน ทำให้ มีการสูญเสียน้ำเป็นจำนวนมาก 3. คลองส่งน้ำกีดขวางทางระบายน้ำ ทำให้เกิดปัญหา น้ำท่วมขังในพื้นที่ 4. พื้นที่รับประโยชน์ที่อยู่ห่างไกลจากแนวท่อ ส่งน้ำ ไม่สามารถจะรับน้ำได้ 1. จัดเข้าแผนงานขุดลอกและกำจัดวัชพืชตามความ เหมาะสมของงบประมาณที่ได้รับ และขอความ ร่วมมือกับเกษตรกรในการดูแลรักษาความสะอาด ของคลองส่งน้ำ 2. จัดเข้าแผนงานซ่อมแซมตามความเหมาะสมของ งบประมาณที่ได้รับ และขอความร่วมมือกับ เกษตรกรในการดูแลรักษาความสะอาดของคลอง ส่งน้ำ 3. ดำเนินการก่อสร้างอาคารท่อลอดคลองส่งน้ำและ ขุดร่องชักน้ำ เพื่อระบายน้ำลงสู่ทางน้ำธรรมชาติ 4. วางแผนงานก่อสร้างระบบกระจายน้ำในลักษณะ ของงานคัน -คูน้ำ ตามความเหมาะสมของ งบประมาณที่โครงการได้รับ ซึ่งจะสามารถส่งน้ำ ได้อย่างทั่วถึงในเขตพื้นที่โครงการ

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-15 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 ตารางที่ 1.5-1 สรุปผลการประชุมโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ(ต่อ) ปัญหา การชี้แจงแนวทางการปฏิบัติงาน 5. กลุ่มผู้ใช้น้ำของอ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์ฯ) แจ้ง ว่ากลุ่มผู้ใช้น้ำส่วนใหญ่ของอ่างเก็บน้ำที่อยู่ตอนบน ไม่เห็นด้วยในการผันน้ำไปช่วยเหลืออ่างเก็บน้ำที่อยู่ ตอนล่าง 6. กลุ่มผู้ใช้น้ำไม่เข้าใจถึงหลักเกณฑ์ในการผันน้ำใน ระบบอ่างเก็บน้ำในโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอัน เนื่องมาจากพระราชดำริ 5. จัดให้มีการประชุมร่วมกันระหว่างกลุ่มผู้ใช้น้ำ ระหว่างอ่างเก็บน้ำแต่ละอ่าง เพื่อวางแผนการใช้ น้ำร่วมกันและสร้างความเข้าใจอันดีต่อกลุ่มผู้ใช้น้ำ ในแต่ละอ่างเก็บน้ำ 6. จัดประชุมชี้แจงหลักเกณฑ์การบริหารและการ จัดสรรน้ำให้แต่ละอ่าง ในโครงการเครือข่ายอ่าง เก็บน้ำ อ่างเก็บน้ำห้วยทราย-หุบกะพง 1. พื้นที่ช่วงต้นคลองของระบบท่อส่งน้ำมีน้ำไหลน้อย แต่ช่วงปลายท่อมีน้ำไหลแรง ในกรณีที่มีการเปิดใช้ น้ำพร้อมกัน 2. คลองส่งน้ำและอาคารชลประทานอยู่ในสภาพชำรุด เสียหายและคลองส่งน้ำบางสายเป็นคลองดิน ทำให้ มีการสูญเสียน้ำเป็นจำนวนมาก 3. อุปกรณ์ประกอบของอาคารในระบบผันน้ำและ ระบบส่งน้ำ ถูกลักขโมย ทำให้ไม่สามารถใช้งานใน การส่งน้ำได้ 4. ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำห้วยทราย-หุบกะพง มี ปริมาณไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้น้ำในเขต โครงการ 5. กลุ่มผู้ใช้น้ำของอ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์ฯ) แจ้ง ว่ากลุ่มผู้ใช้น้ำส่วนใหญ่ของอ่างเก็บน้ำที่อยู่ตอนบน ไม่เห็นด้วยในการผันน้ำไปช่วยเหลืออ่างเก็บน้ำที่อยู่ ตอนล่าง 6. กลุ่มผู้ใช้น้ำไม่เข้าใจถึงหลักเกณฑ์ในการผันน้ำใน ระบบอ่างเก็บน้ำในโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอัน เนื่องมาจากพระราชดำริ 1. ทบทวนจัดสรรรอบเวรการใช้น้ำที่มีความเหมาะสม กับสภาพพื้นที่และปริมาณการส่งน้ำใหม่ เพื่อให้ สอดคล้องกับสภาพพื้นที่ 2. จัดเข้าแผนงานซ่อมแซมตามความเหมาะสมของ งบประมาณที่ได้รับ และขอความร่วมมือกับ เกษตรกรในการดูแลรักษาความสะอาดของคลอง ส่งน้ำ 3. ขอความร่วมมือจากเกษตรกรที่อยู่ใกล้เคียงช่วย สอดส่องดูแล หากพบบุคคลที่มีพฤติกรรมน่าสงสัย หรือมีการลักขโมยทรัพย์สินของทางราชการ ให้ แจ้งเจ้าหน้าที่ตำรวจทันที 4. ได้มีการขุดลอกและขุดขยาย เพื่อเพิ่มความจุของ อ่างเก็บน้ำห้วยทราย-หุบกะพงแล้ว 5. จัดให้มีการประชุมร่วมกันระหว่างกลุ่มผู้ใช้น้ำ ระหว่างอ่างเก็บน้ำแต่ละอ่าง เพื่อวางแผนการใช้ น้ำร่วมกันและสร้างความเข้าใจอันดีต่อกลุ่มใช้น้ำ ในแต่ละอ่างเก็บน้ำ 6. จัดประชุมชี้แจงหลักเกณฑ์การบริหารและกา จัดสรรน้ำให้แต่ละอ่าง ในโครงการเครือข่ายอ่าง เก็บน้ำ ที่มา: จรูญ (2552)

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-16 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 1.6 วัตถุประสงค์หลักของแผนงานวิจัยในระยะที่ 2 เพื่อหาแนวทางที่เหมาะสมในการบริหารจัดการน้ำของอ่างเก็บน้ำจำนวน 6 แห่ง และบ่อพักน้ำจำนวน 1 แห่ง ซึ่งอยู่ในความดูแลของโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ได้แก่ อ่างเก็บน้ำห้วยไทรงาม อ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตาย อ่างเก็บน้ำบ้านทุ่งขาม อ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด บ่อพักน้ำเขากะปุก อ่างเก็บน้ำห้วยทราย และอ่างเก็บน้ำห้วยทราย-หุบกะพง มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1.) เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐานด้านทรัพยากรดิน และน้ำ ในการบริหารจัดการน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ 2.) เพื่อพัฒนาโปรแกรมและติดตั้งระบบโทรมาตร เพื่อช่วยในการตัดสินใจสำหรับการบริหารจัดการน้ำ แบบ ณ เวลาจริง (Real Time) สำหรับเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ 3.) เพื่อประยุกต์ Optimization Model เพื่อการคาดการณ์ปริมาณน้ำฝน และน้ำท่า เพื่อใช้ในการ บริหารจัดการน้ำ ในระบบเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ 4.) เพื่อศึกษาแนวทางการบริหารจัดการน้ำและทรัพยากรธรรมชาติอย่างมีระบบร่วมกันของหน่วยงาน ต่างๆ และภาคประชาสังคม ภายในพื้นที่โครงการฯ 1.7 ขอบเขตงานวิจัย การวิจัยศึกษาภายในระบบเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ ประกอบด้วยแหล่งเก็บกักน้ำที่สำคัญ ได้แก่ อ่างเก็บน้ำห้วย ไทรงาม อ่างเก็บน้ำห้วยไม้ตาย อ่างเก็บน้ำทุ่งขาม อ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด บ่อพักน้ำเขากะปุก อ่างเก็บน้ำห้วยทราย (ศูนย์ฯ ห้วยทราย) และอ่างเก็บน้ำห้วยทราย-หุบกะพง (ศูนย์ฯ หุบกะพง) โดยตั้งอยู่ในพื้นที่จังหวัดเพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์ ในลุ่มน้ำเพชรบุรี และชายฝั่งทะเลตะวันตก อยู่ในความดูแลของศูนย์ศึกษาการพัฒนา ห้วยทรายอันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และโครงการชลประทานเพชรบุรี สำนัก ชลประทานที่ 14 กรมชลประทาน ดังรูปที่ 1.7-1

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-17 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2รูปที่ 1. 7-1แผนที่แสดงบริเวณพื้นที่ศึกษาวิจัย

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-18 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 1.8 ทฤษฎี สมมติฐาน 1.8.1 การประยุกต์ใช้แบบจำลองทางด้านปัญญาประดิษฐ์กับการจัดการน้ำ การบริหารจัดการน้ำในปัจจุบันมีการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการน้ำอย่างมี ประสิทธิภาพ เกิดความเท่าเทียมและเป็นธรรม รวมถึงแก้ปัญหาที่สำคัญ 2 เรื่องได้แก่ ปัญหาน้ำท่วมและน้ำแล้ง ซึ่งต้องอาศัยความรวดเร็วในการคาดการณ์เหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้น และนำไปสู่การบริหารจัดการน้ำที่มี ประสิทธิภาพเหมาะสมต่อสถานการณ์ ณ เวลานั้น การประยุกต์ใช้งานเทคโนโลยีสารสนเทศจึงมีบทบาทสำหรับ การบริหารจัดการน้ำในปัจจุบัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งมีการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการบริหารจัดการน้ำ ได้แก่ โครงข่ายใยประสาทเทียม (Artificial Neural Networks, ANNs) และพันธุกรรมคอมพิวเตอร์ (Genetic Algorithms, GAs) โดยมีการศึกษาในหลายด้าน เช่น การคาดการณ์ระดับน้ำ นลินี(2548) ได้ทำการศึกษา เกี่ยวกับการพยากรณ์และเตือนภัยน้ำท่วมกลุ่มลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนบนโดยการประยุกต์ใช้โครงข่ายใยประสาท เทียม (ANNs) และระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์โดยใช้แบบจำลองในการพยากรณ์ระดับน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำปิงบริเวณ ใต้เขื่อนภูมิพล ลุ่มน้ำน่าน บริเวณใต้เขื่อนสิริกิติ์ ลุ่มน้ำยมและบริเวณสถานีตรวจวัดระดับน้ำ C2 อ.เมือง จ.นครสวรรค์ ผลการพยากรณ์ระดับน้ำพบว่ามีค่าการผิดพลาดในการพยากรณ์ระดับน้ำอยู่ระหว่าง 0.042 และ 0.053 เมตร ตามลำดับ ประสิทธิภาพในการพยากรณ์ระดับน้ำอยู่ในเกณฑ์ดี และการใช้งานจะมี ประสิทธิภาพต้องมีการวิเคราะห์เรื่องความสัมพันธ์ของข้อมูลก่อนมีการนำเข้าข้อมูล รวมถึงต้องวิเคราะห์สภาพ ทางอุทกวิทยาในพื้นที่ศึกษาด้วย ด้านการคาดการณ์ปริมาณน้ำฝน Nasseri and Asghari and Abedini (2008) ทำการวิจัยเกี่ยวกับการ หารูปแบบแบบจำลองที่ดีของการประยุกต์ใช้โครงข่ายใยประสาทเทียมควบคู่กับพันธุกรรมคอมพิวเตอร์ (GAs) ในการทำนายปริมาณฝนที่ตกล่วงหน้า โดยใช้โครงข่ายใยประสาทเทียมสร้างแบบจำลองสำหรับการทำนาย ปริมาณน้ำฝนที่ตกล่วงหน้า และใช้พันธุกรรมคอมพิวเตอร์ปรับแก้แบบจำลองให้ทำนายได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยทำการทดสอบแบบจำลอง 7 รูปแบบ พบว่า การทำงานของแบบจำลองดังกล่าวมีประสิทธิภาพสูง โดยมีความ ถูกต้องตั้งแต่ 95% และ 99% และได้สรุปว่าเป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพสูงในการทำนายปริมาณฝนที่ตก สำหรับการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในการจัดสรรน้ำนั้น Wardlaw and Sharif (1999) ได้ทำ การพัฒนาแบบจำลอง GAs ขึ้นและทำการทดสอบแบบจำลองนั้นในระบบทดสอบที่มีชื่อว่า Four-reservoir Problem ซึ่งเป็นระบบอ่างเก็บน้ำที่ประกอบไปด้วยอ่างเก็บน้ำ 4 แห่งเชื่อมต่อกันทั้งในแบบอนุกรมและขนาน โดยฟังก์ชั่นเป้าหมายที่ใช้นั้น เป็นการหาค่าสูงสุด (Maximization) ของผลรวมผลประโยชน์ที่ได้รับจากการปล่อย น้ำจากอ่างเก็บน้ำแต่ละแห่งเพื่อการผลิตกระแสไฟฟ้าและการชลประทานโดย Wardlaw and Sharif (1999) พบว่า แบบจำลอง GAs ประสบความสำเร็จ สามารถปล่อยน้ำจากระบบอ่างเก็บน้ำให้เกิดผลประโยชน์สูงสุด 1.8.2 การบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ ในอดีต การจัดการน้ำมักเกิดจากการจัดการเฉพาะในหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของรัฐ ซึ่งเป็นผู้สร้างโครงสร้าง ต่างๆ ที่ใช้ในการเก็บกักน้ำ เช่น เขื่อนหรืออ่างเก็บน้ำ แต่มักไม่เห็นความสำคัญของประชาชนผู้เป็นส่วนสำคัญใน การใช้น้ำ และการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินโดยประชาชน ส่งผลกระทบถึงจำนวนน้ำที่เก็บกักในแหล่ง เก็บน้ำต่างๆ ในปัจจุบันการให้ความสำคัญของประชาชน และผู้มีส่วนในการใช้น้ำ จึงเกิดหลักเกณฑ์การใช้น้ำขึ้น การบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ (Integrated Water Resources Management: IWRM) ช่วยทำให้ผู้มีส่วน เกี่ยวข้องกับการใช้น้ำมีส่วนร่วมวางแผนและอนุรักษ์น้ำไว้ใช้อย่างยั่งยืน ความหมายของ IWRM คือ กระบวนการ อย่างมีระบบสำหรับการพัฒนาอย่างยั่งยืน ในการจัดสรรน้ำ ติดตามสถานการณ์ทรัพยากรน้ำ สำหรับวัตถุประสงค์

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-19 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 ในเรื่องสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม (International Network for Capacity Building in Integrated Water Resources Management, 2005) โดยการจัดการน้ำแบบบูรณาการได้จากกระบวนการจัดทำดังต่อไปนี้ 1) ขั้นเริ่มต้น ต้องมีการจัดตั้งกลุ่มคนเพื่อทำการบริหารจัดการให้ขั้นตอนดำเนินการไป โดยต้องมีความ เข้าใจหลักการของ IWRM 2) ขั้นทำตามขั้นตอน โดยมีการแสดงความคิดเห็นและมีส่วนร่วมของกลุ่มผู้ใช้น้ำ ซึ่งจะนำไปสู่ข้อตกลง ร่วมกัน 3) ขั้นตอนการสร้างมุมมองทางกลยุทธ์ในการจัดการทรัพยากรน้ำ โดยนำเอานโยบายหรือกลยุทธ์ทั้งใน ระดับชาติและท้องถิ่นมานำเสนอเพื่อให้เกิดความเข้าใจกลยุทธ์ 4) ขั้นตอนการวิเคราะห์จุดแข็งและจุดอ่อนในการบริหารจัดการน้ำที่เกิดขึ้น นำไปสู่การร่างปัญหาหรือ หัวข้อที่ต้องการแก้ปัญหา 5) ขั้นตอนการสร้างแผนกลยุทธ์ในการจัดการปัญหาของการบริหารจัดการน้ำ 6) ขั้นตอนการเตรียมแผนการดำเนินงาน และทบทวนแผนงานโดยกลุ่มผู้ใช้น้ำ และภาครัฐที่เกี่ยวข้อง 7) ขั้นดำเนินการตามแผนงาน และติดตามตรวจสอบผลที่เกิดขึ้น ดังนั้นในการบริหารจัดการน้ำควรมีการบูรณาการความรู้ทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศโดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลักการทางปัญญาประดิษฐ์ และการบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด และความ พึงพอใจในการบริหารจัดการแก่ทุกภาคส่วน สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ(กปร.) ร่วมกับกรม ชลประทาน จัดทำโครงการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในการบริหารจัดการน้ำ โดยจัดทำโครงการ นำร่องภายในพื้นที่อ่างเก็บน้ำอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ได้แก่ อ่างเก็บน้ำทุ่งขาม อ่างเก็บน้ำห้วยตะแปด อ่างเก็บน้ำห้วยทราย ซึ่งโครงการดังกล่าวจะสร้างเครือข่ายผู้ใช้น้ำ การจัดตั้งกลุ่มผู้ใช้น้ำ ดังนั้นภาคประชาชน จะเข้ามามีบทบาทสำคัญส่งผลให้การบริหารจัดการน้ำมีประสิทธิภาพ

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-20 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 1.9 กรอบแนวคิดในการวิจัย รูปที่ 1.9-1 กรอบแนวคิดของการวิจัย 1.10 วิธีดำเนินการวิจัย และสถานที่ทดลอง/เก็บข้อมูล การวิจัยการบริหารจัดการน้ำ โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีการดำเนินการโดยแบ่งงานตามกรอบแนวคิดในรูปที่ 1.9-1 ออกเป็น 5 งาน ดังต่อไปนี้ 1.10.1 คณะทำงานด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ อาจารย์อนุชัย ถนอมสินรัตน์ นักวิจัยด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ อาจารย์ธัญลักษณ์ เอี่ยมณรงค์ฤทธิ์ สถาบันพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) งานวิจัย การวิเคราะห์และรวบรวมข้อมูล ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและ ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ทรัพยากรดิน การใช้ประโยชน์ที่ดิน และทางเลือกการปลูกพืช การศึกษาและพัฒนาแบบจำลองในการ ระบบโทรมาตร บริหารจัดการน้ำ ระบบการจัดการข้อมูล (ข้อมูลพื้นฐาน) แนวทางการบริหารจัดการน้ำและทรัพยากรธรรมชาติอย่างมีระบบร่วมกันของ หน่วยงานต่างๆ และภาคประชาชน การมีส่วนร่วมของประชาชน ระบบสนับสนุนการบริหารจัดการน้ำ แบบ ณ เวลาจริง (real time)

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-21 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 พัฒนาระบบฐานข้อมูลและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์เพื่อรองรับการจัดการบริหารเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ โดยทำการออกแบบระบบฐานข้อมูลเก็บข้อมูลพื้นฐานเพิ่มเติมจากการออกแบบในระยะที่ 1 และทำการเชื่อมต่อ ข้อมูลกับข้อมูลทางอุตุนิยมวิทยาของศูนย์ฝนหลวงหัวหิน (ภาคใต้ตอนบน) การดำเนินงานประกอบด้วยขั้นตอน ต่างๆ ดังนี้ 1) วิเคราะห์ระบบเพิ่มเติมจากโครงการวิจัยฯ ในระยะที่ 1 เพื่อให้ทราบปัจจัยและวิธีการต่างๆ ที่ เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ำ ครอบคลุมปัจจัยทางอุตุนิยมวิทยา (น้ำฝน อัตราการระเหย เป็นต้น) ปัจจัย อุทกวิทยาที่ได้จากระบบอ่างเก็บน้ำ (ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำ การใช้น้ำ การผันน้ำ เป็นต้น) และปัจจัยเชิงพื้นที่ (การใช้ประโยชน์ที่ดิน เป็นต้น) เพื่อนำไปออกแบบระบบฐานข้อมูล และแบบจำลองเพื่อช่วยในการตัดสินใจ บริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ 2) เก็บรวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวข้องจากการวิเคราะห์ระบบ ที่ครอบคลุมปัจจัยทางอุตุนิยมวิทยา (น้ำฝน อัตราการระเหย เป็นต้น) ปัจจัยอุทกวิทยาที่ได้จากระบบอ่างเก็บน้ำ (ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำ การใช้น้ำ การผัน น้ำ เป็นต้น) และปัจจัยเชิงพื้นที่ (การใช้ประโยชน์ที่ดิน เป็นต้น) 3) พัฒนาและปรับปรุงระบบฐานข้อมูลเพิ่มเติมจากการวิจัยในระยะที่ 1 โดยให้สอดคล้องกับการนำข้อมูล เข้าสู่ระบบแบบจำลอง ในการดำเนินการใช้โปรแกรมจัดการฐานข้อมูล พร้อมทั้งทำการเชื่อมต่อกับระบบโทรมาตร เพื่อนำเข้าข้อมูลจากการวัดข้อมูลระดับน้ำในอ่างเก็บน้ำปริมาณน้ำฝน ของอ่างเก็บน้ำระบบเครือข่ายเข้าสู่การเก็บ ข้อมูลในระบบฐานข้อมูล 1.10.2 คณะทำงานด้านการศึกษาและพัฒนาแบบจำลองในการบริหารจัดการน้ำ อาจารย์ ดร.วัชระ เสือดี สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน อาจารย์คมสันต์ ไชโย สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน อาจารย์รสุ สืบสหการ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน พัฒนาแบบจำลองเพื่อการจัดการน้ำในอ่างเก็บน้ำ 6 อ่าง และ 1 บ่อพักน้ำ โดยมีองค์ประกอบในการ พัฒนา 3 ส่วนหลัก ได้แก่ การคาดการณ์ปริมาณน้ำท่า การคาดการณ์ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำ และการจัดสรรน้ำ ให้แก่ทุกภาคส่วน (ได้แก่ กิจกรรมทางด้านเกษตรกรรม อุปโภค-บริโภค ท่องเที่ยว อุตสาหกรรม ความต้องการ น้ำของระบบนิเวศ และความต้องการน้ำของอ่างเก็บน้ำอื่นๆ) ในระยะที่ 2 จะดำเนินการจัดทำในส่วนการ คาดการณ์ปริมาณและน้ำท่า เพื่อใช้ปัจจัยพื้นฐานในการนำข้อมูลไปใช้ในส่วนการคาดการณ์ปริมาณน้ำในอ่างเก็บ น้ำ และการจัดสรรน้ำให้แก่ทุกภาคส่วนต่อไป ประกอบด้วยขั้นตอนต่างๆ ดังนี้ 1) สำรวจและศึกษาระบบกระจายน้ำในพื้นที่ศึกษา 2) ศึกษาและสำรวจข้อมูล แหล่งข้อมูลทางด้านทรัพยากรน้ำบาดาลที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ศึกษา เช่น ระดับ น้ำใต้ดิน บ่อน้ำบาดาล บ่อสังเกตการณ์ ลักษณะทางธรณีวิทยา เป็นต้น 3) เก็บรวบรวมข้อมูลจากหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากรน้ำบาดาล ได้แก่กรมทรัพยากรธรณี กรมทรัพยากรน้ำ เป็นต้น 4) พัฒนาแบบจำลองในส่วนการคาดการณ์ปริมาณน้ำฝน ดำเนินการพัฒนาแบบจำลองในส่วนการ คาดการณ์ปริมาณน้ำฝนโดยพัฒนาโปรแกรมเพื่อเชื่อมโยงแบบจำลอง ระบบฐานข้อมูล ระบบสารสนเทศทาง ภูมิศาสตร์ 5) ทดสอบและปรับปรุงระบบ ดำเนินการทดสอบและปรับปรุงแบบจำลองจากข้อมูลต่างๆ เพื่อทำให้ ระบบสามารถทำการคาดการณ์ได้อย่างถูกต้องที่สุด

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-22 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 1.10.3 คณะทำงานด้านทรัพยากรดิน การใช้ประโยชน์ที่ดินและทางเลือกการปลูกพืช รศ.ดร.เสรีวัฒน์ สมินทร์ปัญญา ภาควิชาวิทยาศาสตร์ทั่วไป มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ นางสาวชวลี เฌอกิจ สำนักวิจัยและพัฒนา กรมชลประทาน อาจารย์รสุ สืบสหการ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน ด.ต.พินิจภณ ปิตุยะ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยทราย อันเนื่องมาจากพระราชดำริ การศึกษาด้านทรัพยากรดิน การใช้ประโยชน์ที่ดิน ทำการศึกษาในปัจจัยต่างๆ ของดิน และที่ดิน ที่ เกี่ยวข้องกับความต้องการ และการใช้น้ำจากระบบเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ และพื้นที่รอบนอกที่เกี่ยวข้อง เพื่อทำให้ การดำเนินการบริหารจัดการน้ำมีประสิทธิภาพและสอดคล้องต่อคุณสมบัติของดินและที่ดิน ดำเนินการสำรวจและ จัดเก็บข้อมูลพื้นฐานที่ได้ดำเนินการโดยหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ศึกษา การดำเนินงานประกอบด้วย ขั้นตอนต่างๆ ดังนี้ 1) ศึกษาสถานภาพและสำรวจเบื้องต้นเกี่ยวกับข้อมูลทรัพยากรดินในพื้นที่จากหน่วยงานต่างๆ 2) เก็บรวบรวมข้อมูลทรัพยากรดิน เช่น แผนที่ความเหมาะสมในการปลูกพืชเศรษฐกิจ การแนะนำการ ปลุกพืชที่สอดคล้องกับชุดดิน แผนที่ชุดดิน เป็นต้น 1.10.4 คณะทำงานด้านระบบโทรมาตร อาจารย์ ดร.วิชญ์ ศรีวงษา สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน อาจารย์กรตสุวรรณ โพธิ์สุวรรณ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน อาจารย์ชวกร ริ้วตระกูลไพบูลย์ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน นายสิทธา บุญประจวบ โครงการชลประทานเพชรบุรีกรมชลประทาน นายสมชาย ผิวรุ่งสุวรรณ ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กรมชลประทาน เป็นการจัดทำระบบโทรมาตร สำหรับใช้ในพื้นที่ศึกษา ขอบเขตของงานวิจัยประกอบด้วย 1) สำรวจพื้นที่ศึกษาและวิเคราะห์แนวทางการจัดทำระบบโทรมาตร 2) พัฒนา ปรับปรุง และติดตั้งเครื่องมือที่จำเป็นในพื้นที่ศึกษา 3) พัฒนาโปรแกรมประยุกต์ (Software) สำหรับใช้ควบคุมระบบโทรมาตรในพื้นที่ศึกษา 4) ทดสอบการใช้งาน และปรับปรุงการใช้งานให้ถูกต้อง 5) จัดทำคู่มือการใช้งานและฝึกอบรม 1.10.5 คณะทำงานด้านการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม อาจารย์ปกรณ์ สุตสุนทร สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน นายสิทธา บุญประจวบ โครงการชลประทานเพชรบุรี กรมชลประทาน อาจารย์ณัฐพล วุฒิจันทร์ สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน อาจารย์ ดร.ธเนศ อักษร สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน อาจารย์สมยศ พูลธนะสาร สถาบันพัฒนาการชลประทาน กรมชลประทาน อาจารย์ประภัสศิณี โพธิ์สุวรรณ สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์กระทรวงสาธารณสุข การบริหารจัดการน้ำในระบบเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ ต้องอาศัยความร่วมมือจากผู้ที่เกี่ยวข้องกับทรัพยากร น้ำ โดยภาคประชาสังคมมีบทบาทอย่างมากในการจัดการ การดำเนินงานด้านการมีส่วนร่วมของภาคประชา

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-23 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 สังคม เป็นสิ่งที่ทำให้เกิดนโยบายที่เหมาะสมต่อการจัดสรรน้ำ นำไปสู่ความยั่งยืนของการใช้น้ำในเครือข่ายอ่าง เก็บน้ำ ขั้นตอนการดำเนินงานมีดังนี้ 1) ศึกษาการนำวิธีการมีส่วนร่วมแบบ บ้าน วัด โรงเรียน มาใช้กับพื้นที่ศึกษา 2) การศึกษาจัดลำดับความสำคัญ (Priority) การใช้น้ำของชุมชน เกณฑ์การใช้น้ำ 3) การประสานความร่วมมือของหน่วยงานในพื้นที่ศึกษา 1.11 ระยะเวลาและแผนการดำเนินงานตลอดโครงการวิจัย การวิจัยในครั้งนี้ เป็นการดำเนินการต่อเนื่องจากการวิจัยในระยะที่ 1 ซึ่งแล้วเสร็จในปี พ.ศ. 2548 แผน งานวิจัยในระยะที่ 2 มีระยะเวลาทั้งสิ้น 1 ปี โดยได้ทำการแบ่งแผนงานวิจัยดังแสดงในตารางที่ 1.11-1 1.12 ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. แนวทางบริหารจัดการทรัพยากรในพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุดและยั่งยืน 2. โปรแกรมแบบจำลองที่ช่วยสนับสนุนการตัดสินใจในการบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการในเครือข่าย อ่างเก็บน้ำ แบบ ณ เวลาจริง (Real Time) 3. กระบวนการจัดสรรน้ำอย่างมีส่วนร่วมจากภาคส่วนต่างๆ ภายในพื้นที่ศึกษา 4. ข้อมูลพื้นฐานทางทรัพยากรดิน การเกษตร และน้ำใต้ดินที่เหมาะสมเพื่อเป็นแนวทางในการส่งเสริม การบริหารจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ 5. ระบบโทรมาตร ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการน้ำ 1.13 แผนการถ่ายทอดเทคโนโลยีหรือผลการวิจัยสู่กลุ่มเป้าหมายเมื่อสิ้นสุดการวิจัยที่มี การดำเนินการวิจัย มีการกำหนดขั้นตอนการฝึกอบรมสู่ส่วนปฏิบัติการที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ำ ในส่วนของภาคประชาชนและหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง มีการกำหนดขั้นตอนการมีส่วนร่วม ถ่ายทอดกระบวนการ รวมทั้งสร้างกระบวนการการมีส่วนร่วมของชุมชนในการดำเนินงานร่วมกัน 1.14 ปัจจัยที่เอื้อต่อการวิจัยที่มีอยู่ 1) ปัจจัยเอื้อที่ทำให้เกิดความสำเร็จของโครงการ ได้แก่ (1) มีองค์กรที่สนับสนุนการใช้ทรัพยากรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ (2) มีองค์กรที่สนับสนุนการทำการเกษตรกรรมที่มีประสิทธิภาพ (3) มีเครือข่ายอุดมศึกษาเป็นแหล่งความรู้ (4) มีองค์กรเครือข่ายผู้ใช้น้ำภาคประชาชน 2) ปัจจัยที่ก่อให้เกิดความสำเร็จของโครงการควรมีระบบบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างมีส่วนร่วมจาก ทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ประชาชนและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง 3) ประเด็นยุทธศาสตร์ที่นำไปสู่การจัดการทรัพยากรน้ำอย่างมีส่วนร่วมตามแนวทางความยั่งยืน คือ (1) ชุมชนมีส่วนร่วม ในการวิจัย การตัดสินใจ และการกำหนดการใช้ การบริหารจัดการน้ำใน พื้นที่ (2) การวิจัยแบบสหสาขาวิชาโดยการบูรณาการความร่วมมือจากผู้ทรงคุณวุฒิและนักวิจัย ใน การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดแก่ประชาชน และสิ่งแวดล้อม

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-24 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 ตารางที่ 1.11-1 แผนการดำเนินการวิจัย พ.ศ. 2553 พ.ศ. 2554 ต.ค. พ.ย. ธ.ค. ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. 1 งานด้านระบบเทคโนโลยสีารสนเทศและระบบสารสนเทศภมูศิาสตร์ 1.1 วเิคราะห์และปรบั ปรุงระบบสารสนเทศ 1.2 เกบ็รวบรวมขอ้มูลทเี่กี่ยวขอ้ง 1.3 พฒันาระบบฐานขอ้มูล 1.4 เชื่อมโยงการใชง้านฐานขอ้มูลร่วมกบัแบบจา ลองการคาดการณ์น้า ฝน 1.5 เชื่อมโยงการใชง้านฐานขอ้มูลร่วมกบัการบริหารจดัการน้า 1.6 เชื่อมโยงการใชง้านร่วมกบัระบบโทรมาตร 1.7 ทดสอบการใชง้านระบบร่วมกบัระบบโทรมาตรและการจดัการน้า 2 งานด้านแบบจา ลองการบริหารจดัการนา ้ 2.1 สา รวจและศกึษาระบบกระจายน้า ในพ้ืนทศี่กึษา 2.2 พฒันาแบบจา ลองพยากรณ์น้า ทา่และวเิคราะห์ความตอ้งการใชน้้า 2.3 พฒันาแบบจา ลองการบริหารการจดัการน้า ทดสอบ และปรบั ปรุงระบบ 3 งานด้านทรัพยากรดิน การใช้ประโยชน์ที่ดินและทางเลือกปารปลูกพืช 3.1 ศกึษาขอ้มูลทางธรณีวทิยา หิน และแหลง่แร่ 3.2 ศกึษาศกัยภาพดนิในพ้ืนทศี่กึษา 3.3 การใชป้ระโยชน์ทดี่นิและความเหมาะสมในการปลกูพืช 4 งานด้านโทรมาตร 4.1 การสา รวจพ้ืนทศี่กึษาและวเิคราะห์แนวทางการจดัการทา ระบบ 4.2 การพฒันาปับปรุงและตดิต้งัเครื่องมือทจี่า เป็นในพ้ืนทศี่กึษา 4.3 การพฒันาโปรแกรมประยุกต์"การปรบัระดบัน้า ในอา่งเกบ็น้า ให้ 4.4 การทดสอบการใชง้านและการปรบั ปรุบให้ถกูตอ้ง 4.5 การจดัทา คมู่ ือและการฝึกอบรม 5 งานด้านการมสี่วนร่วมของภาคประชาสังคม 5.1 สมัภาษณ์เกณฑก์ารใชน้้า จากขอ้มูลชลประทาน 5.2 สมัภาษณ์เกณฑก์ารระบายน้า จากขอ้มูลชลประทาน 5.3 แบบสอบถามตวัช้ีวดัดา้นความสุข 5.4 การจดักจิกรรมการมีส่วนร่วมของประชาชน 5.5 การให้ความรู้กบัประชาชนในประเดน็ทตี่อ้งการ 5.6การไดร้บัขอ้มูลตอลกลบัจากประชาชน 5.7 ขอ้เสนอแนะในการใชน้้า ร่วมกนัของชมุชน 6 ด้านการประสานงานและดา เนินการวิจยั 6.1 การประชมุคณะทา งาน 6.2 ส่งรายงานความกา้วหน้า 6.3 ส่งรายงานการศกึษาโครงการวจิยัฉบบัสมบรูณ์ ลา ดบัการดา เนินการ

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-25 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 (3) การเพิ่มพูนความรู้ในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำสู่ชุมชน ผู้มีส่วนร่วม และภาครัฐ ทำให้ เกิดการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างมีประสิทธิภาพ 4) กลยุทธ์/ทิศทาง กลยุทธ์การสร้างระบบเครือข่ายอ่างเก็บน้ำเพื่อความยั่งยืน ประกอบด้วย (1) การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างมีส่วนร่วม (2) ประยุกต์เครื่องมือต่างๆ เข้ามาสู่การจัดการทรัพยากรน้ำ ร่วมกับการมีส่วนร่วม (3) การบริหารทรัพยากรน้ำในระบบอ่างเก็บน้ำแบบ Real Time (4) การศึกษาศักยภาพของทรัพยากรดิน และการสนับสนุนการทำการเกษตรที่เหมาะสมต่อ สภาพที่ดิน และทรัพยากรน้ำ 1.15 งบประมาณของโครงการวิจัย โครงการวิจัยในระยะที่ 2 งบประมาณในการดำเนินการศึกษาทั้งหมด 2,530,000.00 บาท (สองล้านห้า แสนสามหมื่นบาทถ้วน) ซึ่งคณะผู้วิจัยพร้อมใจทำงานนี้ขึ้นเพื่อทูลเกล้าถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงไม่มี ค่าตอบแทน (มูลค่าประมาณ 1 ล้านบาท) ในงบประมาณ และได้ดำเนินการติดตั้งระบบโทรมาตรโดยใช้ผลงาน สิ่งประดิษฐ์ของคนไทย มูลค่ากว่า 1.5 ล้านบาท โดยมีรายละเอียดดังตารางที่ 1.15-1 ตารางที่ 1.15-1 ค่าใช้จ่ายในการดำเนินการวิจัย ที่ รายการ ราคาต่อ หน่วย จำนวน เป็นเงิน 1 ระบบโทรมาตร งานจ้างทำอุปกรณ์ 1.1 ชุดอุปกรณ์เชื่อมต่อกับคอมพิวเตอร์เพื่อติดต่อกับ RTU ใน สนามสำหรับสถานีแม่ข่าย SCADA ผ่านคลื่นวิทยุ VHF 65,000 1 ชุด 65,000 1.2 Personal Computer (PC) 25,000 1 ชุด 25,000.00 1.3 ชุด RTU (Remote terminal unit) สำหรับสถานีลูกข่าย ประกอบด้วย อุปกรณ์รับสัญญาณตรวจวัดระดับน้ำสัญญาณ ระยะเปิดบานประตูระบายน้ำอุปกรณ์รับ-ส่งข้อมูล ควบคุม การหมุนของเกียร์มอเตอร์เพื่อปรับวาวล์หรือบานประตู ระบายน้ำผ่านคลื่นวิทยุ VHF 185,000 2 ชุด 370,000 1.4 สายอากาศแบบยากิ VHF 5 E พร้อมอุปกรณ์สายนำสัญญาณ RG8 พร้อมขั้วต่อPL259 ยาว 9 เมตร 6,500 1 ชุด 6,500 1.5 Sensor วัดระดับน้ำแบบเปรียบเทียบแรงดัน 45,000 2 ชุด 90,000 1.6 สถานีโทรมาตรตรวจวัดปริมาณฝนตกแบบถ้วยกระดก ใช้ พลังงานจากแสงอาทิตย์ ส่งข้อมูล real-time ผ่าน SMS ใช้ได้ กับซิมทุกระบบ 95,000 4 ชุด 380,000 งานก่อสร้างอาคารและประกอบติดตั้งอุปกรณ์ 1.7 อุปกรณ์ งานทำรั้วตาข่าย หลังคาขนาดเล็กหรืองานซ่อมแซม อาคารเดิมเพื่อติดตั้ง RTU ในสนาม 55,000 2 แห่ง 110,000

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-26 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 ตารางที่ 1.15-1 ค่าใช้จ่ายในการดำเนินการวิจัย (ต่อ) ที่ รายการ ราคาต่อ หน่วย จำนวน เป็นเงิน 1.8 อุปกรณ์ งานทำบ่อน้ำนิ่งและงานติดตั้ง Sensor วัดระดับน้ำ แบบเปรียบเทียบแรงดัน 30,000 2 แห่ง 60,000 1.9 เสาอากาศแบบเหล็กถักสูง 9 เมตร 14,900 1 ต้น 14,900 1.10 งานเดินสายไฟ 1 phase 220VAC 150 500 เมตร 75,000 1.11 อุปกรณ์เบ็ดเตล็ด งานทำกล่องครอบอุปกรณ์ 30,000 2 หน่วย 60,000 1.12 ค่า Sim card สถานีตรวจวัดปริมาณฝนตกส่งข้อมูล Real- \time ผ่านระบบ SMS 24 เดือน 8,400 4 หน่วย 33,600 Time ผ่านระบบ SMS 24 เดือน 1.13 งานเขียนซอฟท์แวร์ควบคุม สถานีแม่ข่าย - 1 ชุด - 1.14 งานเขียนซอฟท์แวร์ควบคุม สถานี RTU - 3 ชุด - 1.15 งานเขียนซอฟท์แวร์เสนอข้อมูลผ่าน internet - 1 ชุด - 2 ระบบงานฐานข้อมูลและแบบจำลอง ครุภัณฑ์ 2.1 คอมพิวเตอร์ (PC) 25,000 1 25,000 2.2 เครื่องสำรองกระแสไฟฟ้า 30,000 1 30,000 งานเขียนซอร์ฟแวร์ 2.3 งานจัดทำระบบฐานข้อมูล และซอร์ฟแวร์ควบคุม - 1 - 2.4 งานเขียนซอร์ฟแวร์ในการบริหารจัดการน้ำ - 1 - 2.5 งานจัดทำข้อมูลระบบภูมิสารสนเทศ - 1 - 3 งานการสำรวจข้อมูลดินเบื้องต้น 50,000 1 50,000 4 งานการสำรวจข้อมูลน้ำใต้ดิน 50,000 1 50,000 5 ค่าจ้าง 5.1 ค่าตอบแทนที่ปรึกษา - 9 - 5.2 ค่าตอบแทนหัวหน้าโครงการ - 1 - 5.3 ค่าตอบแทนนักวิจัย - 19 - 5.4 ค่าจ้างผู้ช่วยวิจัย - 5 - 6 อื่นๆ 6.1 ค่าเบี้ยเลี้ยงเดินทาง 150,000 1 150,000 6.2 ค่าเช่ายานพาหนะเดินทางและค่าน้ำมัน 200,000 1 200,000 6.3 ค่าวัสดุสำนักงาน และค่าจัดทำรายงาน 45,000 1 45,000.00 6.4 ค่าภาพถ่ายดาวเทียม แผนที่ และค่าปฏิบัติการ 300,000 1 300,000 6.5 ค่าจ้างลูกจ้างชั่วคราว 100,000 1 100,000 6.6 ค่าจัดประชุมผู้เกี่ยวข้อง 20,000 3 60,000 รวม 2,300,000 ของบประมาณเป็น 2,300,000 ค่าตอบแทนมหาวิทยาลัย 10 เปอร์เซ็นต์ 230,000 รวมทั้งสิ้น 2,530,000

รายงานฉบับสมบูรณ์ หน้า 1-27 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 1.16 เป้าหมายของผลผลิต (Output) และตัวชี้วัด การดำเนินการวิจัย ได้มีการกำหนดเป้าหมายของผลผลิต และตัวชี้วัด ดังแสดงในตารางที่ 1.16-1 ตารางที่ 1.16-1 การกำหนดเป้าหมายของผลผลิตและตัวชี้วัด ผลผลิต ตัวชี้วัด เชิงคุณภาพ เชิงปริมาณ 1. ระบบจัดเก็บข้อมูลพื้นฐาน อธิบายสภาพพื้นที่ ลักษณะ อุตุนิยมวิทยา และอื่นๆ จำนวนปัจจัยที่จัดเก็บ 2. ระบบสนับสนุนการตัดสินใจการบริหารจัดการน้ำ ในส่วนการคาดการณ์ปริมาณน้ำฝนและน้ำท่า ความถูกต้องของการคาดการณ์ ปริมาณน้ำฝนและน้ำท่า ปริมาณน้ำฝนและน้ำท่า 3. การมีส่วนร่วมของประชาชน ความเข้าใจและการยอมรับร่วมกัน ในการจัดสรรน้ำ ความถี่ในการจัดการมี ส่วนร่วม 4. ระบบโทรมาตร ความถูกต้องของข้อมูลที่ทำการ จัดเก็บ ตรวจวัด ปริมาณของปัจจัยที่ทำ การจัดเก็บ 5. ข้อมูลทรัพยากรดิน และน้ำใต้ดิน ความสมบูรณ์ของข้อมูล ปัจจัยที่เกี่ยวข้องต่อ ศักยภาพของทรัพยากร ดิน และน้ำใต้ดิน 1.17 เป้าหมายของผลลัพธ์ (Outcome) และตัวชี้วัด ผลสำเร็จและความคุ้มค่าของการวิจัย ได้แก่ 1) โครงการนำร่องในการพัฒนาไปสู่การใช้ระบบอัตโนมัติ (Automatic System) สำหรับจัดการโครงข่าย อ่างเก็บน้ำ แบบ ณ เวลาจริง (Real Time) ที่ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยเทคโนโลยีที่พัฒนาโดยผู้ทรงคุณวุฒิ และนักวิจัยจากสหสาขาวิชา 2) การประสานการทำงานร่วมกันระหว่างนักวิจัย จากสหสาขาวิชา 3) การมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในระบบเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ 4) การจัดทำข้อมูลที่เกี่ยวข้องในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในระบบเครือข่ายอ่างเก็บน้ำอย่างเป็น ระบบ 5) ข้อมูลทรัพยากรดินที่เหมาะสม สำหรับการเพาะปลูกพืชของเกษตรกรที่สอดคล้องและเหมาะสมกับ ทรัพยากรธรรมชาติในช่วงเวลาต่างๆ

บทที่ 2 แนวคิดทฤษฎีและวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง

รายงานฉบับสมบูรณ์ 2-1 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 บทที่ 2 แนวคิดทฤษฎีและวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง โครงการวิจัยการบริหารจัดการน้ำ โครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอ ชะอำ จังหวัดเพชรบุรี และอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีแนวคิดทฤษฎีและวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง ที่สามารถนำเสนอตามคณะทำงาน 5 ด้าน ดังนี้ 2.1 งานด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ 2.1.1 ระบบสนับสนุนการตัดสินใจ ระบบสนับสนุนการตัดสินใจ (Decision Support System, DSS) เป็นระบบฐานข้อมูลทางคอมพิวเตอร์ ประเภทหนึ่งที่ใช้ช่วยในการตัดสินใจ เพื่อดำเนินกิจการใดๆ เป็นระบบฐานข้อมูลที่ใช้คอมพิวเตอร์เชื่อมโยงระบบ ย่อยๆ ที่สร้างขึ้นเพื่อช่วยให้ผู้บริหารสามารถใช้ข้อมูล เอกสาร องค์ความรู้ และ/หรือแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ที่ รวมอยู่ในระบบจำแนก และแก้ไขปัญหาและช่วยทำการตัดสินใจหาแนวทางในการจัดการ (นิพนธ์, 2549) องค์ประกอบของระบบการวางแผนและช่วยตัดสินใจบูรณาการจัดการทรัพยากรลุ่มน้ำ (นิพนธ์, 2549) มีดังนี้ 1) ระบบการจัดการฐานข้อมูลเพื่อการจัดการ (Database Management System) ในส่วนนี้จะ ประกอบด้วยองค์ประกอบย่อยที่เป็นส่วนออกแบบฐานข้อมูล ทำหน้าที่ป้อนและจัดระเบียบข้อมูล ทั้งในรูปแบบ พื้นที่ (Spatial) และรูปภาพ (Thematic) รวมทั้งทำหน้าที่สร้างสหสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลจากแหล่งต่างๆ 2) ระบบจัดการฐานแบบจำลอง (Model Base Management System) เป็นส่วนที่ประกอบด้วย แบบจำลองเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพที่ช่วยสนับสนุนการวิเคราะห์สถานภาพของทรัพยากร ประเมินศักยภาพ และสมรรถนะของทรัพยากร เมื่อมีการกำหนดรูปแบบของการจัดการรูปแบบต่างๆ นับเป็นส่วนสำคัญของ DSS ที่ จะช่วยทำให้สามารถกำหนดแผนการจัดการตามความต้องการได้ ระบบจัดการฐานแบบจำลองควรประกอบด้วย แบบจำลองส่วนต่างๆ ดังนี้ (2.1) แบบจำลองกระบวนการ/พฤติกรรม ทำหน้าที่สร้างความสัมพันธ์ระหว่างข้อมูลต่างๆ ที่ใช้ ในการวางแผนให้ทราบถึงสถานภาพที่เป็นอยู่ของระบบ และใช้ในการสนับสนุนการวิเคราะห์ทรัพยากรให้ทราบ แน่ชัดถึงปริมาณ ข้อจำกัดและการจัดส่วน (2.2) แบบจำลองในการวางแผน เป็นส่วนแบบจำลองในการใช้ในการบูรณาการ ศักยภาพ และ สมรรถนะทางชีวกายภาพ สารสนเทศ ด้านเศรษฐกิจสังคม เป้าหมาย วัตถุประสงค์และความต้องการอื่นๆ ของผู้มี ส่วนได้ส่วนเสียทั้งหมดให้สามารถจำลองสถานการณ์พฤติกรรมของระบบลุ่มน้ำได้ (2.3) แบบจำลองสำหรับการประเมินผลกระทบ เป็นส่วนของแบบจำลองที่ใช้ในการประเมินผล กระทบทั้ง 3 มิติที่กล่าวมาแล้ว อันเกิดจากการใช้แผนจัดการหรือยุทธศาสตร์ด้านต่างๆ เพื่อให้แสดงผลลัพธ์ที่ สามารถตัดสินใจได้ว่า การจัดการรูปแบบใดน่าจะเป็นที่ยอมรับมากที่สุดทั้งภาครัฐและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาค ส่วน 3) ระบบจัดการฐานองค์ความรู้ (Knowledge Base) เป็นส่วนที่ประกอบไปด้วย ส่วนของข้อมูล กระบวนการประมวลผลและแบบจำลองที่สามารถใช้จำแนกแยกแยะปัญหา การสร้างผลลัพธ์ ทดสอบความ เป็นไปได้ของผลลัพธ์ ประเมินผลศักยภาพของผลที่ได้จากแบบจำลองและแสดงผลลัพธ์ที่ได้ทั้งหมด แก่ผู้ที่จะต้อง ทำการตัดสินใจ

รายงานฉบับสมบูรณ์ 2-2 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 4) ระบบเชื่อมโยงปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ใช้งาน/ผู้ตัดสินใจ กับระบบย่อยทั้ง 3 ระบบ (Dialogue Management) ซึ่งจะต้องเป็นรูปแบบที่ง่ายต่อผู้ใช้ (User-friendly Interface) ที่จะป้อนข้อมูลเข้าแสดงผลที่ง่าย ต่อการเข้าใจ เพื่อสามารถตัดสินใจร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในการวิจัยได้นำเอาหลักการของระบบสนับสนุนการตัดสินใจในการสร้างระบบสนับสนุนการทำงานของ เครือข่ายอ่างเก็บน้ำ (Multiple Reservoir Operation) โดยได้ประสานกับการนำเอาข้อมูลทางด้านภูมิ สารสนเทศ ข้อมูลจากระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ การรับรู้ระยะไกล และระบบการบอกตำแหน่งด้วยดาวเทียม (จีพีเอส) มาร่วมกับการสร้างแบบจำลองด้วยหลักทางปัญญาประดิษฐ์ ดังเช่นกรุงปักกิ่งได้มีการวิจัยพัฒนาระบบสารสนเทศในรูปแบบของ WebGIS เพื่อทำนายน้ำฝน น้ำท่า ณ เวลาจริง เพื่อช่วยในการตัดสินใจในการลดปัญหาการขาดแคลนน้ำ และลดปัญหาน้ำท่วม ในระบบสารสนเทศได้มี การศึกษาพัฒนาระบบโดยใช้หลักของ Browser/ Server ดังแสดงในภาพที่ 2.1 รวมกับแบบจำลองอุทกวิทยา และเทคนิค WebGIS แบบจำลองอุทกวิทยาแบบกระจายของกรุงปักกิ่งครอบคลุมทั้งหมด 16,400 ตาราง กิโลเมตร การทดสอบอาศัยสถานีตรวจสอบอุทกวิทยา และมีการบูรณาการข้อมูลจากแบบจำลองอุทกวิทยา ร่วมกับการใช้เครื่องมือต่างๆ ได้แก่ ArcGIS และเทคนิคของ Net, XML และให้บริการผ่านเว็บ ได้เป็นระบบ ซอฟต์แวร์ที่ใช้ทำนายปริมาณน้ำฝนน้ำท่า ณ เวลาจริง การศึกษาการพัฒนาระบบนี้ประสบความสำเร็จในการ ทำนายทางอุทกวิทยาของสถานีทั่วไปของอุทกวิทยาของกรุงปักกิ่งในปี2005 การแสดงผลของการคำนวณ สามารถใช้งานได้ง่าย และดูได้ง่าย ดังแสดงตัวอย่างของหน้าจอหลักในรูปที่ 2.1 และหน้าจอการแสดงผลการ คำนวณน้ำฝน น้ำท่าในรูปที่ 2.1.1-1 รูปที่ 2.1.1-1 สถาปัตยกรรมทางคอมพิวเตอร์ของระบบ WebGIS ของกรุงปักกิ่ง

รายงานฉบับสมบูรณ์ 2-3 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 รูปที่ 2.1.1-2 หน้าต่างหลักของระบบ WebGIS ของกรุงปักกิ่ง รูปที่ 2.1.1-3 แสดงหน้าจอแสดงผลของระบบ WebGIS ของกรุงปักกิ่ง

รายงานฉบับสมบูรณ์ 2-4 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 2.1.2 หลักในการแปลตีความข้อมูลภาพดาวเทียมด้วยสายตา การแปลตีความและการประมวลผลข้อมูลจากการรับรู้จากระยะไกล หรือข้อมูลจากดาวเทียมมีวิธีการอยู่ 2 วิธีคือ การแปลตีความด้วยสายตา (Visual interpretation) และการประมวลผลด้วยคอมพิวเตอร์ (Image processing) โดยมีรายละเอียดดังต่อไปนี้ 1) การแปลตีความด้วยสายตา (1.1) องค์ประกอบ การแปลตีความด้วยสายตา เป็นการแปลตีความจากลักษณะองค์ประกอบ ของภาพ โดยอาศัยการพิจารณาปัจจัยด้านต่างๆ ได้แก่ (1) ความเข้มของสีและสี(Tone/ Color) ระดับความแตกต่างของความเข้มของสี หนึ่งๆ มีความสัมพันธ์กับค่าการสะท้อนของช่วงคลื่น และการผสมสีของช่วงคลื่นต่างๆ เช่น น้ำในช่วงคลื่น อินฟราเรดใกล้ถูกดูดกลืนทำให้ปรากฏเป็นสีดำ โดยน้ำลึกปรากฏสีดำหรือเข้ม น้ำตื้นหรือน้ำขุ่นมีสีจาง สีผสมพืช พรรณปรากฏเป็นสีแดงเมื่อกำหนดให้ช่วงคลื่นอินฟราเรดใกล้เป็นสีแดง ป่าไม้ทึบปรากฏสีแดงเข้ม ป่าโปร่งมีสีแดง จาง เป็นต้น ดังรูปที่ 2.1.2-1 ป่าทึบ ป่าโปร่ง น้ำลึก น้ำตื้นหรือน้ำขุ่น รูปที่ 2.1.2-1 ความเข้มของสีและสีของการแปลตีความด้วยสายตา (2) ขนาด (Size) ขนาดของวัตถุที่ปรากฏในภาพ อาจอยู่ในหน่วยของความยาว ความ กว้าง ความสูง และเนื้อที่ โดยขนาดของภาพวัตถุที่ปรากฏในข้อมูลจากดาวเทียมขึ้นอยู่กับขนาดของวัตถุและ มาตราส่วนของข้อมูลจากดาวเทียมที่ใช้วิเคราะห์เช่น ความแตกต่างระหว่างถนนสายหลัก กับ ถนนสายรอง หรือ แม่น้ำ และลำคลอง เป็นต้น ดังรูปที่ 2.1.2-2 ถนนสายหลัก ถนนสายรอง แม่น้ำ ลำคลอง รูปที่ 2.1.2-2 ขนาดของการแปลตีความด้วยสายตา

รายงานฉบับสมบูรณ์ 2-5 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 (3) รูปร่าง (Shape) ลักษณะที่ปรากฏให้เห็นใน ซึ่งจะปรากฏตามรูปร่างของสภาพ พื้นผิว โดยรูปร่างของวัตถุจะมีลักษณะเฉพาะตัว เช่น เขื่อน นาข้าว สนามบิน เป็นต้น ดังรูปที่ 2.1.2-3 เขื่อน นาข้าว สนามบิน ภูเขา รูปที่ 2.1.2-3 รูปร่างของการแปลตีความด้วยสายตา (4) เนื้อภาพ (Texture) หรือความหยาบ/ละเอียดของผิววัตถุความแตกต่างตามสภาพ ของพื้นผิว ซึ่งจะมีทั้งลักษณะราบเรียบสม่ำเสมอ ขรุขระ เช่น น้ำจะมีเนื้อภาพราบเรียบ ป่าไม้จะมีเนื้อภาพขรุขระ หรือหยาบ เป็นต้น ดังรูปที่ 2.1.2-4 ราบเรียบ หยาบปานกลาง หยาบปานกลาง ขรุขระ รูปที่ 2.1.2-4 เนื้อภาพของการแปลตีความด้วยสายตา (5) รูปแบบ (Pattern) ลักษณะการจัดเรียงตัวของพื้นผิวประเภทต่างๆ โดยจะมีลักษณะ เฉพาะตัว เช่น ความแตกต่างระหว่างแหล่งน้ำที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติกับแหล่งน้ำที่มนุษย์สร้างขึ้นเป็นต้น ดังรูปที่ 2.1.2-5

รายงานฉบับสมบูรณ์ 2-6 การบริหารจัดการน้ำโครงการเครือข่ายอ่างเก็บน้ำ อันเนื่องมาจากพระราชดำริอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรีและอำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ระยะที่ 2 แหล่งน้ำธรรมชาติ แหล่งน้ำที่มนุษย์สร้างขึ้น นาข้าว รูปที่ 2.1.2-5 รูปแบบของการแปลตีความด้วยสายตา (6) เงา (Shadow) เป็นความสัมพันธ์ระหว่างมุมกับแสงอาทิตย์การเกิดเงาจะเน้นให้ เห็นลักษณะความสูง ต่ำของภูมิประเทศ เช่น เงาบริเวณหน้าผาหรือเขา เงาของเมฆ เป็นต้น ดังรูปที่ 2.1.2-6 เงาบริเวณหน้าผาหรือเขา เงาของเมฆ รูปที่ 2.1.2-6 เงาของการแปลตีความด้วยสายตา (7) ตำแหน่งและความสัมพันธ์ (Location and association) ตำแหน่งของวัตถุที่พบ ตามธรรมชาติพื้นผิวบางประเภท และต้นไม้บางอย่างจะพบอยู่ในลักษณะภูมิประเทศ จำเพาะของมัน เช่น ป่า ริมน้ำที่พบตามบริเวณริมแม่น้ำ ความแตกต่างของชนิดป่าตามระดับความสูงของพื้นที่ เป็นต้น ดังรูปที่ 2.1.2-7 ป่าริมน้ำ ป่าดิบเขา รูปที่ 2.1.2-7 ตำแหน่งและความสัมพันธ์ของการแปลตีความด้วยสายตา ที่มา: สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (2553)