ลมใต้ปีก Final

ÅÁ㵌»‚¡ 2
“บนิ ใหไ กล ไปใหถ ึงจดุ หมาย”
´Ã.ÊÁªÒ ËÒÞËÃÔ ÞÑ



บินให้ไกล ไปให้ถงึ ซง่ึ จุดหมาย
จนสุดปลาย ฝง่ั ฝนั ผา่ นวถิ ี
ยกระดบั คุณภาพ คณุ ค่ามี
ส�าคญั ที ่ แรงศรทั ธา ต่อตวั ตน
การพัฒนา ลว้ นกระท�า ให้ด้วยใจ
ช่วยก่อไฟ เติมขใ้ี ต้ ให้ฉงน
“C I V” สะท้อนเห็น ซ่งึ ชมุ ชน
วางไว้บน อตั ลักษณ ์ น่าติดตาม

รอง ก

ลมใต้ปีก 2 : “บนิ ให้ไกล ไปให้ถึงจดุ หมาย” 1

2 ลมใตป้ กี 2 : “บนิ ให้ไกล ไปใหถ้ งึ จุดหมาย”

“อารัมภบท”

อา นตรงนี กอ นอานตรงอืน่

หนงั สอื เลม่ นเี้ ปน็ การรวบรวมบทความทผ่ี มเขยี นเผยแพรใ่ นหนงั สอื พมิ พ์
“ฐานเศรษฐกิจ” ในคอลัมภ์ SME Talk ประจ�าของผมเปน็ รายสปั ดาห์ และ
ผมน�ามารวบรวมเป็นเล่มนับได้ว่าเล่มนี้เป็นเล่มที่สามที่เล่าเร่ืองราวของพี่น้อง
SME และชมุ ชน CIV ทผ่ี มไดม้ โี อกาสไปเยอื น พดู คยุ ซง่ึ แตล่ ะคนนน้ั ไดบ้ ม่ เพาะ
ความรแู้ ละประสบการณ์ ผา่ นรอ้ น ผา่ นหนาว ปาดเหงอื่ และหยาดนา้� ตา เพอ่ื
นา� นาวาวิสาหกจิ ของตัวเองสามารถมายนื หยัดไดใ้ นวันน้ี ซ่ึงผมเห็นวา่ น่าจะมี
ประโยชนใ์ หก้ บั พน่ี อ้ ง SME รายอนื่ ๆ ทก่ี า� ลงั ตอ่ สคู้ ลน่ื ลมการแขง่ ขนั ทางธรุ กจิ
ท่ามกลางกระแสการเปล่ียนแปลงรอบด้านทร่ี นุ แรงและรวดเร็ว พวกเขาเหล่า
นั้นกา� ลงั ทมุ่ แรงกาย แรงใจ แรงสมอง ทีก่ �าลังมองหาทศิ ทางที่นา� นาวา SME
ของตนเองไปสู่ฟากฝั่งของความส�าเร็จนั้น อาจได้เรียนรู้และใช้ประโยชน์จาก
เรอ่ื งราวและประสบการณ์ ของเพอื่ น SME ทถ่ี กู นา� มาถา่ ยทอดในหนงั สอื เลม่ นี้

การถา่ ยทอดเรอื่ งราว ประสบการณ์ ผคู้ นเหลา่ นใ้ี หส้ มบรู ณแ์ ละใกลเ้ คยี ง
กับสงิ่ ท่เี ขาพานพบมานั้นท�าไดไ้ มง่ า่ ยเลย เพราะกวา่ จะมาถงึ วนั นี้ พวกเขาไม่
ได้ใชแ้ คค่ วามรแู้ ละ “สมอง” เทา่ นนั้ แตพ่ วกเขายงั ใช้ความเข้มแขง็ ของ “ใจ”
ในการฟนั ฝ่าอุปสรรคและเรอ่ื งราวต่าง ๆ ซึ่งเมื่อผมได้มโี อกาสคยุ กับเขา มอง
แววตา ฟังน�้าเสียงในบางช่วงโอกาส ผมว่ายากจะบรรยายออกมาเป็นค�าพูด
ได้จริง บางครั้งสะเทือนใจ บางคร้ังท้อใจ บางคร้ังเต็มไปด้วยความหวัง แต่
ทุกเรื่องราวของทุกคน พวกเขามองไปข้างหน้าและเต็มไปด้วยความหวังและ
ไม่ยอมแพ้ ผมมองวา่ ประสบการณ์เหลา่ นี้ของพวกเขาได้ผ่านการบ่ม ผ่านการ
ทดสอบ และตกผลึก จนอยู่ในสภาพท่ีคนรุ่นหลังหรือเพ่ือนร่วมชะตากรรม
สามารถเรยี นรแู้ ละมองหาทางลัดได้บา้ ง

ลมใต้ปกี 2 : “บนิ ให้ไกล ไปใหถ้ ึงจุดหมาย” 3

ผมยอมรับว่าผมไม่ว่าจะพยายามสุดความสามารถในการถ่ายทอด
เร่ืองราวเหล่านี้ออกมาอย่างไรและให้ใกล้เคียงกับสิ่งต่าง ๆ ท่ีพวกเขาได้พาน
ประสบมากเท่าใดก็ตาม ผมก็รู้ซึ้งว่าผมไม่อาจถอดเร่ืองราวเหล่านั้นออกมา
เปน็ อกั ษรไดเ้ หมอื นหรอื เทา่ กบั ทผี่ มไดเ้ หน็ กบั “ตา” และสมั ผสั ดว้ ย “ใจ” แต่
อยา่ งไรกต็ าม ผมก็อดไม่ไดจ้ รงิ ๆ ที่จะตอ้ งนา� มาแบ่งปันกบั ผู้คนอน่ื ๆ ท่ีอาจ
ไมม่ โี อกาสพานพบและสมั ผสั พวกเขาไดโ้ ดยตรง ใหไ้ ดร้ บั รเู้ รอื่ งราวของพวกเขา
เหลา่ นนั้ เผอื่ จะเปน็ ประโยชนใ์ นการทา� ธรุ กจิ ไดเ้ รยี นรวู้ ธิ คี ดิ ทหี่ ลากหลาย หรอื
ร่วมชื่นชมในการต่อสู้ของพวกเขา และร่วมมีความสุขกับผมในความส�าเร็จ
ของผคู้ นเหลา่ น้ี รวมทงั้ เพอ่ื เปน็ แรงใจใหก้ บั คนอนื่ ๆ อกี นบั ลา้ นทก่ี า� ลงั เดนิ อยู่
เส้นทางนี้

หลายคนเหน็ วา่ ผมเขยี นบทความและทา� งานดา้ นนโยบายวสิ าหกจิ และ
SME มากมายเลยคดิ วา่ ผมเปน็ expert หลายคนเวลาเจอหนา้ ผม มกั พยายาม
หาค�าตอบของปัญหาของพวกเขาจากผม ซึ่งผมต้องยืนยันครับว่าผมไม่เก่ง
ผมไม่รู้ทุกเรื่อง แต่พยายามให้ข้อคิดเห็นจากการกล่ันกรองความคิดที่ผมได้
ขอ้ มลู ประสบการณจ์ ากพน่ี อ้ งวสิ าหกจิ รายอนื่ ๆ มาประมวลและใหข้ อ้ คดิ เหน็
ตามทผ่ี มคดิ วา่ เหมาะกบั จรติ และสถานการณข์ องแตล่ ะคนทถี่ ามผม หลายคน
มาพร้อมปัญหาและคาดหวังจะให้ผมมีทางออกให้ ผมก็แนะน�าทางเลือก
ทางออกหลาย ๆ ทาง ปรากฏว่าทุกทาง เขามีข้อแยง้ และมองเห็นปญั หาของ
ทกุ ทางออกท่ีเสนอ และบอกว่าท�าไมไ่ ด้ จนผมจนปญั ญา และพยายามขอให้
ผมเสนอทางออกอยู่น่ันแหละ ผมเลยใช้ไม้ตายในการแนะน�า คือ แนะน�าให้
“เลกิ ” ธรุ กจิ น้ี … ผมมคี วามเชอ่ื เสมอครบั วา่ ทกุ ปญั หามที างออกเสมอ บางที
“ทางออกทดี่ ที ่ีสุด” ก็คือ “ทางเข้า” น่นั เอง

ผมขอขอบคณุ “นอ้ งวิบ” ศษิ ย์เกา่ มหาวทิ ยาลัยเดยี วกันท่ตี ่างประเทศ
และไม่ได้พานพบกันเกือบสามสิบปี ที่กรุณาอาสาช่วยออกแบบบทความและ
ตรวจสอบอักษร เน้ือหา ให้ถูกต้อง หรือที่ควรจะเป็น เพื่อให้น่าอ่านมากขึ้น
ขอบคุณน้อง “สุ” จาก Tiger อก. ท่ีอ่านทบทวนบทความก่อนส่งเผยแพร่

4 ลมใตป้ กี 2 : “บนิ ให้ไกล ไปใหถ้ ึงจุดหมาย”

ทกุ ครง้ั และขอบคณุ อาจารยเ์ ปล้ิ อาจารยแ์ ซม อาจารยจ์ นู และอาจารยก์ นั ย์
รวมทง้ั ดร. กา้ ว นอ้ งชายผนู้ า่ รกั ทชี่ ว่ ยเหลอื ในการจดั ทา� รปู เลม่ และประสาน
งานการจัดพิมพ์ให้เป็นเล่มที่ผมจัดท�าเพียงไม่ก่ีเล่มเพื่อมอบเป็นท่ีระลึก และ
แน่นอนเพ่ือมอบให้กับเจ้าของเร่ืองราว เพ่ือให้เป็นท่ีระลึกและแสดงความ
ขอบคุณที่อนุญาตให้ผมน�าเร่ืองราวของพวกเขามาถอดเป็นเร่ืองราวเล่าสู่ให้
คนอ่ืน ๆ ไดร้ บั ร้แู ละเรียนรู้ ซ่ึงผมขอขอบพระคณุ อยา่ งสุดซง้ึ มา ณ ที่นี้

ผมขอขอบคุณน้อง ๆ ในส�านกั งานอุตสาหกรรมจังหวดั ทุกจงั หวดั และ
ศูนย์ส่งเสริมอุตสาหกรรมทุกภาค และทุกท่านท่ีเก่ียวข้องท่ีเป็นแนวหน้าของ
การสร้างสรรค์ธุรกิจและทุ่มเทแรงกายแรงใจเป็น “ลมใต้ปีก” ให้เขาและเธอ
เหล่าน้ันได้มาถ่ายทอดเรื่องราวความส�าเร็จ มาแบ่งปันกันให้อ่านในหนังสือ
เล่มนี.้ .. เปดิ หมวกคารวะครับ

หากหนงั สอื เลม่ นมี้ ขี อ้ ผดิ พลาดใด ๆ ไมถ่ กู ใจคนอา่ น ผมไมอ่ าจหลกี เลย่ี ง
ทจี่ ะขอรบั ผิดชอบเพยี งผู้เดยี วครับ

สมชาย หา หรั

ธันวาคม 2563
สมาชกวุ ส า

ลมใตป้ ีก 2 : “บนิ ให้ไกล ไปให้ถงึ จุดหมาย” 5

“สารบัญ” หนา
8-13
วงั ส้มซ่า...บนหลงั มังกร เหนือน่านน�้า 14-21
เพาะเหด็ ...เพาะความสขุ 22-29
มองปัญหา...ใหเ้ ป็นโอกาส 30-37
จก๊ิ ซอว.์ ..ทีเ่ ติมเต็ม 38-45
ลมหายใจทีพ่ อเพยี งเหนือ...ทงุ่ ประดู่ (1) 46-53
ลมหายใจท่ีพอเพียงเหนือ...ทุง่ ประดู่ (2) 54-61
ต่างหู ต่างใจ.๋ ..ภทั ตรา 62-69
มองแบรนดผ์ า่ นวถิ ี...เฉลิมชยั 70-77
เสนห่ ์บา้ นเกิด...ผ่านรสชาติ 78-85
อร่อย...อยา่ งมีคณุ ค่า 86-93
เปลย่ี นทใี่ จ...SME 94-101
กรอบความคิด...อย่ทู ่ีวิธีคดิ 102-109
ครบ...เหมอื นไม่ครบ 110-117
คณุ ค่าอยทู่ ุกที่ 118-123
ดาวอนิ คา...ของชมุ ชน 124-131
ไดอาร่ี...บนผืนผา้ 132-139
เรอื่ ง “นา้� จม้ิ ”...ทีใ่ หญก่ ว่านา้� จมิ้ 140-145
ก้าวอยา่ งมีระบบ...ของสมนุ ไพรไทย 146-155
ส�าคัญ...ที่กา้ วแรก 156-161
กอ่ ไฟ CIV...ตอ้ งการขีไ้ ต้

6 ลมใต้ปีก 2 : “บนิ ให้ไกล ไปให้ถึงจดุ หมาย”

“สารบญั ”

หวั ขอ้ หนา จ�ำนวนหน
วแแแหขเตงิสจกกวลมียญัา่มรราูกบห่่งงดจรธดดกแา้ะๆา้วว้.จิหรท..ยย..าเ.ง่ใะพแกก.นศ..ต..อ่ืนัันมร.ขท่โส..ัท่าว..ดหตบวเแข่ีไ..ังนงัญธแแสิมดจวลคมทียาหกกญัาเใน่่มามกู.เบดชมร.รหรดจา่..รธ่น่แๆ่ง่งต.ียอนกแ้า.ะาดดเค.อ่นก.ิจหพ.รท.ว้้ว.ห่ช. แาเง่่ือใยยะCพุมม.นตศคค..Iช..ู่อื“V่โมร.ขลลทดนสชทั า่วัสัส.ดี่ไัง้าน.ัญธเเม.คงเตต@าหด”นใ่ม.ออชม.อ่นา่..รรแ่ต.ออน .์์ เคอ่ก((น พ21่หช ใ))อ่ื ตมุม ้ชู “ (1นช)า้ ง” 111122126728079120866462 --------122122119182763071159355
6
8
8
7
7
9
8
บทเรยี น CIV.บ..@ทอเรอยี นนใ ตC้ I(V1 )...@ออนใต้...บา้ นจมุ้ เมอื งเยน็ (2)2 32 -241 9
บทเรยี น CIV.บ..@ทอเรอยี นนใ ตC้.I.V.บ า้..น.@จอ้มุ อเนมใอื ตง.้เ.ย.อ็นอน(2ใ)ต ้ ที่ฝัน (3) 242 -251 8
บทเรยี น CIV.ก..@วา่ อจอะน..ใ.เตอ้..ีย่ .อมอ นใ ต้ ท่ีฝัน (3) 252 -261 6
กวา่ จะ...เอยี่ มจากความหว่ งไย...สธู่ ุรกิจ 262 -269 5
จากความหว่ งฮไยโิ น...กสิแู่ธลรุ กนจิด์...ใต้เงื้อมดอยสุเทพ 270 -275 8

ฮโิ นกิแลนด.์ ..ใตเ้ ง้ือมดอยสเุ ทพ 276-285

ทา้ ยเลม่ 286-290

ลมใตป้ ีก 2 : “บนิ ให้ไกล ไปให้ถงึ จุดหมาย” 7

One Village One Product
ที่ “วงั สม า ” แหงนีกาลังทาใหเ หนเ นตวั อยาง

8 ลมใต้ปกี 2 : “บนิ ให้ไกล ไปใหถ้ ึงจุดหมาย”

วังส้มซ่า

งง า

ความยากของการสร้างอัตลักษณ์ชุมชนในประเท ไทยดูเหมือนจะ

เข้าใจ วมกันได้ แต่พอเรามาทำเป็นผลิตภัณฑ์ที่เป็นอัตลักษณ์ดูเหมือน

จะไม่ง่ายอย่างที่คิด พอดูจากโครงการห ง บลห งผลิตภัณฑ์หรือ
โอทอป (OTOP) ว่ามีชุมชนใดบ้างที่มีเ ยงห งผลิตภัณฑ์ ที่ กคน

ยอมรับว่าเป็นผลิตภัณฑ์โอทอปห งเดียวของพวกเขา จนกลายเป็น
เ อง ดกันอยู่เ นๆให้เ บว่า โครงการ “ห ง บล หลายผลิตภัณฑ์”

ผมว่าเป็นความชาญฉลาด แต่ผมก็ไม่ป เส นะครับ
ของชุมชน “วังส้มซ่า” แห่งนี้ ว่าการที่ผลิตภัณฑ์ชุมชนที่
ได้เค องหมายโอทอปนั้นมี
ที่ใช้ส้มซ่าเป็นอัตลักษณ์
เพราะง่ายในการโปรโมท ณประโยช ต่อ สาห จ
ชุ ม ช น อ ย่ า ง ไ ร เ ย ง แ ต่
คือ เป็นชื่อหมู่บ้าน สง ยว่าเรามีความเข้าใจ
เป็นผลไม้ท้องถิ่น เป็นสมุนไพร เ ย ว กั บ เ อ ง อั ต ลั ก ษ ณ์
ชุมชนที่ควรเป็นห งเดียว
และอยู่กับชุมชนมานาน นั้นมากน้อยอย่างไร เหมือน
หลายร้อยปี ต้ น ฉ บ ที่ ญี่ ปุ่ น เ ข า ทำ กั น
หรือเราเอามาแต่ตัวแต่ ม
เอา ญญาณของ นมาด้วย

ลมใต้ปีก 2 : “บินให้ไกล ไปให้ถวงึ ัจงุดส้หมมซา่าย”หน้า 19

เลยทำให้เรางงๆในบางค งว่า น านี้ได้ OTOP ของจังหวัดนี้ได้ไง
เพราะดูจากความเข้าใจของคนข้างนอก งไงๆ ก็เป็น ก าคห ง

วันนี้ผมอยากจะพาท่านมาชมชุมชนห งคือหมู่บ้าน “วังส้มซ่า”
อยู่ที่จังหวัด ษ โลกครับ หมู่บ้านแห่งนี้เข้า วมโครงการหมู่บ้าน
อุตสาหกรรมเชิงสร้างสรร หรือ CIV ของกระทรวงอุตสาหกรรม ที่เริ่ม
โครงการโดยสร้างความเข้าใจให้กับชุมชนในเริ่มแรกว่าจะเดินกันไป
อย่างไรและอัตลักษณ์ (Identity) ของเขาที่เขายอมรับ วมกันคืออะไร

วังส้มซ่าเป็นชุมชนที่อยู่บน งแม่ น่าน มีชุมชนชาว นไหห ได้
อพยพมา อ างสร้างตัวที่นี่ 100 กว่าปีมาแล้ว ปัจ น งคงรักษา
ประเพ วั น รรมของชาว นไหห ไ อย่างเห ยวแน่น งจะเห็นได้
จาก ในหมู่บ้านมี าลเ าแม่ บ ม และ กปีจะมีเท กาลไหลเรือไ
ตอนกลางปีและ วไห เ าแม่ บ มใน วงปลายปี งชาว นไหห
ส่วนใหญ่ให้การนับ อเ าแม่ บ มที่พาบรรพ รุษพวกเขามาพบ
แ นดินทองที่อุดมสมบ ณ์แห่งนี้

ชื่อหมู่บ้านแห่งนี้ได้มาเพราะ ที่นี่
เดิม นั้ น มีกา รป ลู ก ส้ ม ซ่ า น วน ม า ก
เรียกว่าแทบ กหลังคาเรือนปลูกส้มซ่า
เ พื่ อ ใ ช้ ใ น ก า ร ป รุ ง อ า ห า ร แ ล ะ เ ป็ น ย า
สมุนไพรรักษาโรค แต่เพราะผลส้มซ่า
คนไม่นิยม นกัน รสชาติแปลกๆ แบบ
มะนาวผสมมะก ด ส้มเช้ง ประมาณนั้น
แต่รสชาติซ่านิดๆ ทำให้ ายหลังมีการ
โค่น งต้นส้มซ่า แล้ว นมาปลูกผลไม้

10 ลมใตป้ ีก 2 : “บนิ ให้ไกล ไปให้ถงึ จุดหมาย” วังส้มซ่า หน้า 2

เ รษ จอื่นๆเ น มะม่วง ข น ล จนแทบ
จะไม่เห อส้มซ่าให้เห็น

“นางเผ ญ พง รีชม ” อดีตค ที่เก ยณ

ออกมาเห็นว่าส้มซ่าน่าจะมีประโยช และสร้าง

มูลค่าได้ งเริ่มมองหาต้นส้มซ่า ปราก ว่า ง

หมู่บ้าน เห อต้นส้มซ่าเ ยงต้นเดียว เลยคิด

อ น ญญาณของชุมชนแห่งนี้ นมาเป็น

หมู่บ้านแห่งส้มซ่า กค ง เ อลองนำผล

เป อก และใบ มาแปร ป ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ

านความ วมมือจากหน่วยงานต่างๆ งแต่ปี
2557 จนสร้างความ นใจให้ชุมชนเห็นว่า

ส้มซ่าสามารถเป็นอะไรได้มากมาย สามารถ

สร้างรายได้ได้ นวนมากจากส้มซ่า งผลและ

ใบ เ ยงต้นส้มซ่าต้นเดียวสามารถใช้

ประโยช ได้เ อบ กส่วน และในปัจ นจัด

งเป็น า ม า

าา ม ที่มี

ผลิตภัณฑ์จากส้มซ่าหลากหลาย ไม่ว่าจะ

เป็นแชม ส้มซ่า เจลอาบ ครีมนวดผม

ส้มซ่าอะโรมาเจล ลิป กรอส ลิป บา ม

และอื่นๆ ส่งขาย งในและต่างประเท

ระบบการผลิตที่มีประ ท าพ เค องไม้เค องมือในระ บที่ได้

มาตร าน รวม งมีการทำงาน วมกับสถา นการ กษาและหน่วยงาน

รั ต่าง ๆ โดยเฉพาะ นักงานอุตสาหกรรมจังหวัด ษ โลก และวันนี้

ในหมู่บ้านส้มซ่าแห่งนี้กลับมามีต้นส้มซ่ากว่าสาม ร้อยต้นแล้ว ให้สม

กับชื่อของชุมชนนี้ กค ง

การเข้า วมโครงการ CIV นั้น ชุมชนแห่งนี้นอกจากเข้าใจว่า
ชุมชนจะเดินทางของการ นาไป ทางใด ดเจนแล้ว จากนั้นก็เริ่มมี

ดเ ค นต่าง ๆ โดยใช้วั น รรมใน นที่ เ น โรงเ ยม ชาของ

ลมใตป้ กี 2 : “บินให้ไกล วังส้มซ่า หน้า 131

ไปใหถ้ ึงจดุ หมาย”

ชุมชนไหห ดชม วของ

น่าน ร้านอาหาร นบ้านที่ งกับ

น่าน าลเ าแม่ บ ม น เริ่มมองหาต้นส้มซ่า....
เรียนรู้วั น รรมชาว นไหห ปราก ว่า งหมู่บ้าน
เห อต้นส้มซ่า..
และ น บริการสปาจากสมุนไพร เ ยงต้นเดียว

ในท้องถิ่น ล ใช้ส้มซ่าเป็น
Identity (ตัวไอ) คือ เป็น

น กลางของการรับรู้ของผู้คน

งหมด บ้านส้มซ่าคืออัตลักษณ์

ของชุมชนและเ อเราเอาอัตลักษณ์ของ น ชุมชนไปสร้างมูลค่านั้นก็คือ

การแปร ปต่างๆ

แนวคิดนี้ทำให้ผมนึกถึง Minami Bousou จังหวัด Chiba ของ
ญี่ปุ่น งใช้ผลไม้ชื่อ “บิวะ Biwa” เป็นอัตลักษณ์ วมของชุมชน สร้าง
ชื่อให้กับชุมชน จนวันนี้ใครนึกถึงเมืองนี้ต้องนึกถึง วะ หรือนึกถึงบิวะก็
นึกถึงเมืองนี้ บิวะเป็นผลไม้ลูกและ กษณะ นเหมือนมะยงชิดบ้านเรา

แหละครับ รดชาติก็คล้ายกัน คนญี่ปุ่นไม่ค่อยทานแพ หลายเพราะ

ขนส่งยากและแพง ออกลูกใน วงฤดูร้อนของเขาประมาณ ถุนายน มี
บางเมืองเท่านั้นที่ปลูกมาก ที่เมืองนี้นำเอาผลบิวะมาแปร ปเป็น
ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ กว่า 100 ผลิตภัณฑ์ งแต่แยม ครีม แชม ส เยล

ครีมทา ว ตา น ส บิวะแห้ง และแน่นอน ไอ กรีม ส่วนผม ได้
ว่าเ อผมไปเ ยม เขาแนะว่าอย่างไรก็ต้องทานข้าวแกงกะหรี่ญี่ปุ่นที่ใส่

ผลบิวะ

ผมถามคนทำเ องนี้ที่ Minami Bousou นั้น เขาบอกว่าแรก ๆ
ก็มีการต่อต้านจากหลายคนพอสมควร เพราะว่าสมาชิกของชุมชนหลาย

12 ลมใตป้ ีก 2 : “บนิ ให้ไกล ไปให้ถงึ จุดหมาย” วังส้มซ่า หน้า 4

คนนั้นก็มีผลิตภัณฑ์เดิมของตัวเองอยู่แล้ว และไม่ได้ทำมาจากบิวะ แต่
ในที่สุดก็เริ่มสรุปกันได้ว่าจะใช้ผลบิวะเป็นอัตลักษณ์ของชุมชน และนำ
มาสร้างมูลค่า และโปรโมทชุมชนนี้ โดยใช้ผลไม้นี่เป็นหลัก จากนั้นก็
ส่งเสริมผู้ประกอบการที่อยากใช้ลูกบิวะเป็นวัตถุดิบ และวันนี้คนใน
ญี่ปุ่นหลายคนพอถึงฤดูร้อนก็อยากไปเมืองนี้เพื่อลองผลิตภัณฑ์บิวะ ผม
ถามว่าอะไรขายให้นักท่องเที่ยวได้ดีสุด เขาบอกว่าใครมาที่นี้ต้องลอง
ข้าวแกงกระกรี่บิวะ … คณะใหญ่ของเราลองแล้วก็บอกว่าเหมือนแกง
กระหรี่ญี่ปุ่นทั่วไป แต่อุปทานบอกสมองของผมว่ามีรสหวานนิด ๆ
แปลกไปจากปกตินิดนึง ….. ผมนึกถึงบ้านส้มซ่าเลยครับว่าน่าจะมีเมนู
อาหารที่ปรุงรสหรือทำมาจากส้มซ่าหลายๆ เมนู

ผมว่าเป็นความชาญฉลาดของชุมชน “วังส้มซ่า” แห่งนี้ที่ใช้ส้มซ่า
เป็นอัตลักษณ์ เพราะง่ายในการโปรโมท คือเป็นชื่อหมู่บ้าน เป็นผลไม้
ท้องถิ่น เป็นสมุนไพร และอยู่กับชุมชนมานานหลายร้อยปี หากใคร
อยากเลียนแบบต้องคิดหนักและโอกาสจะแข่งกับที่นี้ในการผลิตภัณฑ์
ส้มซ่าได้เลย เราเรียกว่า Comparative Advantage คือความได้
เปรียบในเชิงเปรียบเทียบจากปัจจัยในชุมชนที่คนอื่นเลียนแบบไม่ได้
และนี้คือคำว่า One Village One Product ที่ผมเข้าใจและเรียนรู้มา
โดยตลอด และที่ “วังส้มซ่า” แห่งนี้กำลังทำให้เห็นเป็นตัวอย่าง

One Village One Product ……

ที่ “วังส้มซ่า” แห่งนี้กำลังทำให้เห็นเป็นตัวอย่าง

ลมใต้ปกี 2 : “บินให้ไกล ไปให้ถวึงังจสุด้หมมซ่าาย”หน้า 513

 หายง่ เยอ ย่งทาใหไ เ รียนรู
แล ทาให “แ งแกรง ”

14 ลมใตป้ กี 2 : “บินให้ไกล ไปใหถ้ งึ จดุ หมาย”

เพาะเห็ด

เพาะ าม

คงมีหลายคนที่อยากเ มทำธุรกิจ แต่ไม่รู้จะทำอะไรดี งเมื่อผม
พบกับ “วิมล กทอง” หรือ “โอ๋” ประธานวิสาหกิจชุมชนก มอา พ

เพาะเห็ดบ้าน าช้าง ที่ เภอพรหม ราม งหวัด โลก ผมรู้ ตอบ

ว่าการเ อกธุรกิจที่จะทำนั้น ต้องตรงจริตและเป็นธุรกิจที่ตอบโจท ความ
สุขของเรา “โอ๋” บอกว่าเธอเป็นพ กงานการตลาดให้กับบริษัทขาย

ของเล่นเ ก ดูแลหลาย งหวัด

เห อยเพราะเดินทาง อย ได้

อยู่กับครอบครัวเดือนละไม่ วัน

ทำให้เธอ ดสินใจลาออก และ การเ อกธุรกิจที่จะทำนั้น
ห า ท า ง ทำ ธุ ร กิ จ โ ด ย เ ธ อ ต้องตรงจริตและเป็นธุรกิจที่

หนดว่า ธุรกิจนั้นต้องทำให้

เธออยู่กับบ้านมากที่สุด เป็น ตอบโจท ความสุขของเรา

ธุรกิจเ ยวกับเก ตร แต่ต้องไม่

เ อนโคลน และอยู่ใน มเพราะ เ
ไม่ชอบออกแดด .... และเธอก็พบว่า “เพาะเห็ด” ใ เ

โอ๋เ มเรียนรู้การเพาะเห็ดเ กๆของเธอ แรกๆ ญหาเยอะ เพราะ

ไม่เคยเตรียม วในเ องนี้ แต่เธอบอก วเองว่า ญหา งเยอะ ง

ทำให้ได้เรียนรู้ และทำให้เธอแ งแก งมากกว่าคน นๆ ที่ทำคล้ายกับ

ลมใต้ปกี 2 :เพ“บาินะใหเห้ไ็กดลเไพปใาหะ้ถคึงจวุดาหมมสุาขย”หน้า 115

เธอแต่ไม่เจอ ญหาอะไร … เธอ อว่า ญหาคือ
โชคดีทางธุรกิจ เ มแรกนั้นเธอเ มทำกิจการ
เ กๆ และทำงานกับผู้ให บ้านในการ วยเห อ
ชุมชน ก มคนที่ต้องการมีอา พเสริมและเ ม
รายได้จำนวน ห้าคน งกิจการไปได้ อน างดี
และมีคนสนใจที่จะเ ามา วมงานกับเธอมากขึ้น
จึงมีการ ด งเป็นวิสาหกิจชุมชนขึ้นในปี 2553

ญหา งเยอะ
งทำให้ได้เรียนรู้ และ
ทำให้เธอแ งแก ง.

เ มแรก ที่นี่เน้นการทำธุรกิจต้น คือ ทำ
ก้อนเชื้อเห็ดให้ก ม ไปเพาะ เ ยงดู โดยเธอจะ
อบรม แนะ การดูแลให้สมาชิก โดยทาง
วิสาหกิจจะรับ อเห็ดจากสมาชิกเพื่อส างความ

นใจให้กับสมาชิกว่าจะมีตลาดรองรับแ นอน
หรือเก ตรกรยังสามาร ขายโดยตรงให้กับตลาด
เองก็ได้ นอกจากนี้ เธอยังทำธุรกิจเ ยวกับ

ปกร เสริมและ งการเพาะเห็ด อา ย
อาหารเสริม ล อว่าเป็นรายได้ให้กับก มกว่า
ห นึ่ ง ใ น ข อ ง รายได้ทั้งหมด เธอบอกว่าหากเราเปลี่ยนวิ คิดใหม่
เราก็จะเห็นโอกาสใหม่ที่เกิดขึ้น โอ๋บอกว่า งเธอเปิดและสอนให้คน น
เพาะเห็ด เธอ งมีรายได้มากขึ้นโดยเฉพาะจากก้อนเชื้อ ย ปกร
และผลิตภัณฑ์เสริมต่างๆ บางเดือนให้รายได้มากกว่าผลิตภัณฑ์ นๆ
ทั้งหมด ใ ครับ … เปลี่ยนวิ คิด วิตก็เปลี่ยนไป

16 ลมใต้ปีก 2 : “บินให้ไกล ไปใหถ้ งึ จุดหมาย” เพาะเห็ด เพาะความสุข หน้า 2

“โอ๋” ขยายกิจการให้เป็น
วิสาหกิจชุมชนก มอา พเพาะ
เห็ดบ้าน าช้าง โดยมีสมาชิกเ า
มาเ มจำนวนมากขึ้น ทั้งก มที่

ก้อนเชื้อไปเพาะที่บ้าน และคน
ที่มาทำงานการผลิตกับวิสาหกิจ
โดยแ งออกเป็นก มต่างๆ เพื่อ
ใ ห้ โ อ ก า ส ค น ที่ ต้ อ ง ก า ร ห า ง า น
หรือเ มรายได้จากการทำงาน น
โดยเฉพาะก มผู้ งอา ที่มีโรค
ประจำ วแต่ยังสามาร ทำงานได้
หรือเ กที่ว่างจากเวลาเรียน เพื่อ
ให้โอกาสพวกเขามีรายได้ แม้ว่า
แ ร ง ง า น เ ห ล่ า นี้ อ า จ จ ะ ไ ม่ ใ
แรงงาน วไป แต่เป็นการทำงาน วมกับเค อง กรทั้งหมด ทำให้ก้อน
เชื้อทุกก้อน ผลิตภัณฑ์ทุก น ได้มาตร านและมี ณภาพตาม หนด

“โอ๋” บอกผมว่าเพื่อให้ทุกอ างสม ร ตาม นของเธอ น
เรียนรู้การเพาะเห็ดบ้าน าช้างจึงเกิดขึ้นมา แนวคิดก็เพื่อ วยเห อ
ชุมชนให้มีอา พเสริมจากการเพาะเห็ด ขณะเดียวกันก็เป็นการขยาย

านลูกค้าของเธอออกไปให้ก างมากขึ้น วันนี้ การเพาะเห็ด หลายคน
อยากทำเป็นกิจการเ กๆ บางคนอยากทำเป็นอา พ และ กจำนวนมาก
อยากทำเป็นงานอดิเรก เธอทำที่นี่เป็นโช ม น เรียนรู้แบบที่
เก ตรกร หรือคนที่อยากทดลองทำส กๆ ก็ไม่รู้ กเป็นภาระมากใน

ลมใต้ปกี 2 :เ“พบานิ ะใหเห้ไ็กดลเไพปใาหะถ้ คงึ จวุดาหมมสุาขย”หน้า 137

การลงทุนกับ ปกร ใกล้กับธรรมชา มาก ราคาไม่แพง ที่นี่ โรงเพาะ

เห็ด งทำ ายๆ แต่มีประสิท ภาพสุดๆ นอกจากนี้ มีการทำ ปแบบของ

โรงเรือนเพาะเห็ดแบบ อกดาว ในราคาที่ไม่แพง เพื่อที่จะให้คนมาดู

งานสามาร ที่จะ ไปใช้ในบ้านของ วเอง หรือ อให้กับเ ก กเรียน
เพื่อบริจาค โดยหลังหนึ่งก็สามาร ที่จะเพาะเห็ดได้ประมาณ 400 ง
700 ก้อน เราจะเห็นได้ว่า ในทุก ด ทุกกิจกรรม ทุกเ อง สามาร

เชื่อมเป็นภาพธุรกิจหลักของเธอได้ ที่เป็นอ างนี้ เพราะเธอรู้เ องและ

เ าใจทุกมุมในสิ่งที่เธอ ลังทำอยู่เป็นอ างดี และผมดูจาก

ดวงตาของเธอและ เ ยงที่เธอ

เล่า ผมก็รู้ว่าเธอรักในสิ่งที่เธอ

ทำมากขนาดไหน ไม่ได้มองว่า

ตอนนี้ น แห่งนี้ ลังก้าว ใครคือคู่แข่ง
ไป ก น โอ๋ ลัง วม อกับ
ส า นการ ก าแห่งหนึ่งใน แต่มองว่าเขาคือลูกค้าที่มี
การ ด งระบบ จฉริยะในโรง ศักยภาพ...

เรือนเพื่อใช้ ดการ ดูแล การ .... งเธอเปิดและสอน...
เพาะเห็ด เ น การรด การ เธอ งมีรายได้มากขึ้น...
ปรับระ บความชื้น ณห
เพื่อให้สามาร ดการระบบการ ...เปลี่ยนวิ คิด
ผลิตได้อ างมีมาตร านมากขึ้น วิตก็เปลี่ยนไป...

รองรับกับตลาดที่ ลังขยาย

วอ างรวดเร็ว วันนี้คน วไป

เ มเ าใจเ องเห็ดและกินเห็ดมากขึ้น เพราะเห็ด กวางไ ในก ม

อาหารสุขภาพ คนรู้ดีว่าเห็ดเป็น ชที่ไม่ กกับยา าแมลงหรือสารเคมี

ต่างๆ และลูกค้าประจำที่เ มขึ้นทุกวันทำให้วันนี้เห็ดขายแทบไม่ น

วนการวางแผนการเพาะนั้น โอ๋จะเ อกเพาะเห็ดตามความ

ต้องการของตลาดและตาม ดูกาล เพราะเห็ดแต่ละชนิดจะให้ผลผลิตดี

ใน ดูที่ต่างกัน เ น ดู น เห็ดตระ ลนาง าจะออกมากกว่าอ าง น
ไม่ว่าจะพวกนาง า งการี าน หรือลูกผสมเรียกว่า “นางลม ”

18 ลมใต้ปีก 2 : “บินให้ไกล ไปให้ถงึ จดุ หมาย” เพาะเห็ด เพาะความสุข หน้า 4

และ ห วน ดู อน ก็จะเป็นพวกเห็ดชอบอากา อนชื้น เ น ขอน
ขอนขาว เห็ดกระด้าง และเห็ด าง าเป็นหน้าหนาวก็เห็ดพวก ต่าง ๆ
เ น นางนวล และนางรม ทอง ล งการวางแผนการผลิตที่นี่ต้องดู
อากา และความต้องการของตลาดให้สอดคล้องกัน ประสบการ สิบ

กว่าปีทำให้ “โอ๋” ดการกับเ องนี้
ไ ด้ อ น า ง ดี เ พ ร า ะ เ ธ อ รู้
พ กรรมของเห็ดแต่ละชนิดเป็น
อ างดี

นอกจากนี้ โอ๋ยังมองการ
นาให้ครบห่วงโ ล าในธุรกิจ
นี้ โดยการหาทางเ ม ล าให้กับ
เห็ด โดย มาแปร ปเ น เห็ด
สาร ดประเภท มีเ อเห็ดบดปนอยู่
รสชา เห อนกับรังนกอ างไงอ าง
น และผสมวิตา น ยังมีเยลลี่เห็ดที่
รสชา ดี อ อย ห ดๆ มๆ และยังมี
เห็ดแดดเดียว งผมลองแล้วรสชา
อ อ ย ค รั บ า จ ะ เ ห ม า ะ สำ ห รั บ
เ ท ก า ล กิ น เ จ ห รื อ กั บ แ ก ล้ ม น อ ก
พรร า โดยทุกผลิตภัณฑ์แปร ปผ่านกระบวนการ
มาตร านระ บสากล หลังจากที่ งเ าขายใน าน
สะดวก อได้ ตอนนี้ เธอ ลังเตรียมการ งออก
ผลิตภัณฑ์แปร ปเห็ดไปยังต่างประเท

ลมใตป้ ีก 2 : “บินให้ไกล ไปให้ถึงจดุ หมาย” 19

เพาะเห็ด เพาะความสุข หน้า 5

กว่าจะมาเป็นความสำเร็จของ “วิสาหกิจชุมชนกลุ่มเพาะเห็ดบ้าน
ท่าใหม่” ในวันนี้ได้ “โอ๋” เล่าว่าก็ต้องผ่านการเปลี่ยนแปลงมาตลอด

ทั้งความคิด ความรู้ และมุมมองที่มีต่อธุรกิจ ในเดือนหนึ่ง ๆ ยอดขาย
ก้อนเชื้อเห็ดกว่า 200,000 ก้อน บางคนอาจคิดว่า คือผลิตภัณฑ์หลัก

ของที่นี่ แต่เมื่อเธอเปลี่ยนมุมในการคิดในการทำธุรกิจที่เปิดมากขึ้น ไม่

ได้มองว่าใครคือคู่แข่ง แต่มองว่าเขาคือลูกค้าที่มีศักยภาพ เธอจึงเปิด

ให้ผู้คนที่สนใจในการเพาะเห็ดมาเรียนรู้ และวันนี้ แม้ว่าวิสาหกิจชุมชน
แ ห่ ง นี้ ก้ า ว ม า เ ป็ น “บริษัท” แต่เมื่อดูแววตาของโอ๋และสมาชิกที่

นี่ ทุ ก ค น แ ล้ ว โ ด ย

เฉพาะตอนที่เขาบอก

ว่าขนม ของว่าง ที่มา

ก็เพื่อสิ่งที่ดีขึ้นของชุมชน …. ต้อนรับแขกหรือผู้มาดู
ชุมชนที่เธอเรียกว่า “บ้าน” งาน รวมทั้งคณะของ
ผมในวันนั้น เป็นของ

และ “โอ๋” ก็ยังได้ใช้เวลาอยู่ที่บ้าน ค น ชุ ม ช น ที่ นี่ทั้ ง หม ด
นานตามที่เธอต้องการ
ทำให้ผมเชื่อสนิทใจว่า

ก า ร ทำ ง า น ข อ ง
“บริษัท เห็ดดีไลค์ไทย
ออแกนิค จำกัด“ แห่ง

นี้ ก็ยังเป็นจิตวิญญาณ
เดิมที่ “โอ๋” และผองเพื่อนทำมาตลอดเวลาสิบกว่าปีที่ผ่านมา ก็เพื่อสิ่ง
ที่ดีขึ้นของชุมชน …. ชุมชนที่เธอเรียกว่า “บ้าน” ละ “โอ๋” ก็ยังได้ใช้

เวลาอยู่ที่บ้านนานตามที่เธอต้องการ

20 ลมใต้ปีก 2 : “บนิ ให้ไกล ไปให้ถงึ จุดหมาย” เพาะเห็ด เพาะความสุข หน้า 6

ลมใต้ปกี 2 : “บนิ ให้ไกล ไปให้ถงึ จุดหมาย” 21

ู ร กอบการที่ นี นั ตองสามาร หยบทกุ ส่งทกุ อยา ง
ากทกุ ที่ แมแต ากความทรง า ร สบการ
นามาสรา งคุ คา ใหไ 

22 ลมใต้ปกี 2 : “บนิ ให้ไกล ไปใหถ้ งึ จดุ หมาย”

มองปัญหา

ให้เป็นโอกาส

ม ว ว อ ท วามแ นี้ เ ราะได้ ย “น้องแ ง” ห อ ท
โต เที่ยง ในงาน Thailand Industry Expo 2019 ของ

กระทรวง ตสาหกรรม ทำให้ ก งตัวเองตอนเ ยนห ง ออยู่เ องนอก

น้องแ ง อกว่าตอนไ เ ยนห ง อที่ งก ตัวเอง เห อน นไทยใน

ต่างแดน ว ไ อยู่ าง านเหงาใจแ อยู่แ ว แต่ องไม่เหงา ากจาก

อาหารไทย และแ ง นรนหาวัต เ องแกง เ อง งอาหาร

ไทย เ องให ในต่างแดนนั้นหาได้ไม่ยากใน แต่ปัญหาที่ ญอยู่ที่
“แ ง” น ว่าตัวเองไม่มี รสวรร ในการทำ าวเลย แ ว่าเ อง

ง กจะใ กอ าง ร วนตาม ตร และกรรม งเป็นไ
ตามท แต่ขาด อ …. งอ างไร ไม่อร่อย … ทำให้ ม ก ง

ส า ตัวเอง

แต่ “แ ง” เก่งกว่า มเยอะ น้องเขามองปัญหาที่เจอเป็นโอกาส
ทางธุรกิจ เธอเ ระส การ และ วามทรง นี้ไ จน งเวลาที่เธอ

ดว่า อมและ รอ ว ส ส น แม่สามี ทำอาหารเก่ง ใ น
ด สม ห อย เหยาะ นอีก ด อร่อย และสามี ทำโรงงาน ต
อาหาร เ จ วนตัวแ งเอง อ ทำธุรกิจด้วย โดยเ าะด้านการ
ตลาด ขายของ ง อ เ อ กอ างลงตัวเธอ ง วามทรง นั้น

ลมใตป้ กี ม2อ: “งบปันิ ญใหห้ไกาลใไหป้เใปห็้ถนงึ โจอุดกหมาาสยห” น้า 123

ออกมา นเป็นธุรกิจ เ ราะแ งเ อว่าตรงนั้น อช่องว่างตลาดที่เป็น
โอกาสทางธุรกิจ และวันนี้ เธอได้ ด กแกง ง เ จ หลาก
หลาย ระเ ท งแต่แกงแดง ส น แกงเ ยวหวาน และ น า ะ
เวลา ง แสน าย ใ ม ตาม ด วน ใ ก ใ เ อตามใจ อ
เพื่อให้ นที่มี รสวรร เห อนเธอ อ “ทำ าวไม่เก่ง แต่เก่งกิน”

งเธอเ อว่า งมีอีกมากมาย ได้ทำอาหารไทยอร่อยในรา า ระห ดที่
านได้เอง ไม่ว่าจะอยู่เ องไทยห อต่างแดน ตาม

งแกงของเธอใ อ “Curry–O” วามหมายที่เธอ องการ อ
โดยใ อนี้ เพื่อให้ตรง ก ะของก มตลาดเ าหมายที่ วนมาก
จะเป็นก ม นไทยที่ าง านที่มี วอกเ ยว เธอ และ ก ะของก ม

นวัยห มสาว วัยทำงาน ห อแม่ านส ยใหม่ที่มีเวลาน้อยในการทำ
าว และ รอ วที่มีขนาดเ กลง ทำให้ไม่มีเวลาในการทาน

อาหาร อมหน้า อมตา นเห อนในอ ต ง อ “Curry” งแ ว
ว่าหมาย งอะไร ใ ทำอะไร วน O งหมาย ง ทาน ….

โอววววว … อร่อย … ระมา นี้ ง … มเดาเอา ะ

อ างไร ตาม “แ ง” ไม่ได้ กแต่ว่าออก ต มาโดย
มองเ ยงช่องว่างและโอกาสในตลาดเ านั้น แต่เธอใ ใจใน า
ของ ต อ างละเอียด โจท ที่เธอวางไ ในใจเ ยว แ ง อ


มองปัญหาให้เป็นโอกาส หน้า 2

24 ลมใตป้ ีก 2 : “บินให้ไกล ไปใหถ้ งึ จดุ หมาย”