Bu kitabýn tamamýnýn ya da bir kýsmýnýn, kitabý yayýnlayan þirketin önceden izni olmaksýzýn elektronik, mekanik, fotokopi ya da herhangi bir kayýt sistemi ile çoðaltýlmasý, yayýmlanmasý ve depolanmasý yasaktýr. Bu kitabýn tüm haklarý, Copyright © Sürat Basým Reklamcýlýk ve Eðitim Araçlarý Sanayi Ticaret A.Þ. ye aittir. All rights reserved. No part of this book may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording or otherwise, without the written permission of the Publisher. Bu kitabýn hazýrlanmasýnda Türk Dil Kurumunun Ýmla Kýlavuzu (2008) esas alýnmýþtýr. Hazýrlayanlar Tuncay ÖZTÜRK Sezgin AKÇAY Salih GÜN Ercan TAÞDEMÝR Mertkan MURT Mürsel ÇELEBÝ Ýhsan ÖZULAÞ Agil ÞERÝF Erdoðan KARAKOYUN Oðuzhan ARAS Akademik Danýþmanlar Prof. Dr. Murat ÖZBAY Gazi Üniversitesi Gazi Eðitim Fakültesi Türkçe Eðitimi Bölümü Baþkaný Doç. Dr. Hüseyin ÖZCAN Fatih Üniversitesi Türk Dili Bölümü Baþkaný Türkçe Öðretimi Uygulama ve Araþtýrma Merkezi Müdürü Deðerlendirme Kurulu Mihriye EKREN Davut BOZKURT Bilal KÜÇÜKYILMAZ Hayrettin DOÐAN Azat BOZTAÞ Ýngilizce Metinler Elaine Taylor Kapak ve Sayfa Tasarýmý Ayhan KARAKUÞ Murat ALTINDAÐ Turgay ABLAK Resimleyen Gülten YEGENAÐA Yayýna Hazýrlýk Dilset Dizgi ve Grafik Film Çýkýþ S.G.S.M. ISBN: 978-9944-450-46-1 Basým Yeri ve Yýlý Elma Basým Halkalý Cad. Nu: 164 B4 Blok Sefaköy-K.Çekmece-ÝSTANBUL Tel: +90 (212) 697 30 30 Ocak 2011 Cumhuriyet Mah. Libadiye Cad. Haminne Çeþmesi Sok. Baran Ýþ Merkezi Nu. 13 34696 ÜSKÜDAR-ÝSTANBUL ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- Telefon : +90 (216) 522 09 00 (Pbx) Faks : +90 (216) 443 98 39 AÇILIM TÜRKÇE ÖÐRETÝM SETÝ
KÝTAP HAKKINDA Açýlým Türkçe Öðretim Seti 2 aþaðýdaki kitaplardan ve yardýmcý dokümanlardan oluþmaktadýr: 1. Açýlým Türkçe Ders Kitabý 2 2. Açýlým Türkçe Çalýþma Kitabý 2 3. Açýlým Türkçe Öðretmen Kitabý 2 4. Açýlým Türkçe Kelime Öðretim Kartlarý 5. Açýlým Türkçe Seslendirme CD’si 2 6. Açýlým Türkçe Etkileþimli CD’si 2 7. Açýlým Türkçe Poster CD’si 2 Açýlým Türkçe Ders Kitabý’nýn dil seviyesi belirlenirken ve konu tasarýmlarý yapýlýrken 12-16 yaþ grubundaki yabancý öðrencilerin öðrenme durumlarý esas alýnmýþtýr. Bu set, kur sistemine göre düzenlenmiþtir. Açýlým Türkçe Ders Kitabý 2, A1 seviyesinin 2. kur kitabýdýr. Bu kitap; ana dili (ABD, Ýngiltere) veya ikinci dil (Pakistan, Kenya) olarak Ýngilizcenin kullanýldýðý bölgelere hitap etmektedir. Ýlk defa Türkçeyle karþýlacak olan öðrencilerin kolay motive olmalarý için yönergelerin Ýngilizce karþýlýklarý bilinçli olarak sadece A1 seviyesinde verilmiþtir. Açýlým Türkçe Ders Kitabý 2’de “Ýletiþimsel Dil Öðretimi Yaklaþýmý” esas alýnmýþtýr. Açýlým Türkçe Ders Kitabý 2 sekiz üniteden oluþmaktadýr. Her ünite; 2.A Kelimeler, 2.B Okuma-Anlama, 2.C DinlemeAnlama, 2.Ç Konuþma, 2.D Yazma, 2.E Dil Bilgisi, 2.F Deðerlendirme olmak üzere yedi bölümden oluþmuþtur. Ayrýca her ünitenin sonunda Türk kültürünü anlatan “Kültür Köþesi” bulunmaktadýr. Kelimeler bölümündeki her kelime, öðrencinin anlamasýný kolaylaþtýracak þekilde resimlendirilip seslendirilmiþtir. Örnekleme sorularý, öðrencilerin konuyu daha iyi kavrayýp pratik yapabilmeleri için ünite içinde farklý yerlere daðýtýlmýþtýr. Okuma-Anlama bölümleri öðrencilerin anlamasýný kolaylaþtýracak þekilde basit diyaloglarla baþlayýp okuma metinleriyle devam etmiþtir. Konuyla ilgili önemli ayrýntýlar “Dikkat” köþesinde verilmeye çalýþýlmýþtýr. Dinleme-Anlama bölümlerinde konuyla ilgili üç farklý etkinlik verilmiþtir. Konuþma bölümlerinde öðrencinin örnekteki gibi benzer diyaloglar kurabilmeleri için farklý ortamlarda farklý karakterler resmedilmiþtir. Yazma bölümlerinde anlaþýlmasý ve uygulanmasý kolay etkinlikler verilmeye çalýþýlmýþtýr. Dil bilgisi bölümlerinde konuyla ilgili, öðrencinin anlayabileceði kadar anlatým yapýlmýþ, ayrýntýlar (Ýngilizce açýklamalý) öðretmen kitabýndaki ilgili bölümlere konulmuþtur. Deðerlendirme bölümlerinde ünitenin geneliyle ilgili sorular verilmiþtir. Çalýþma kitabýnda ders kitabýndaki her bölümle ilgili etkinlikler verilmiþtir. Öðrencilerin daha fazla dinleme etkinliði yapabilmeleri için çalýþma kitabýna ek dinleme sayfalarý konulmuþtur. Çalýþma kitabýnda her ünitenin sonuna o üniteyle ilgili 10 soruluk tarama testi konulmuþtur. Dilset Yayýnlarý
4 1. Ünite Meslekler 13 Meslekler Jobs Mesleklerle Ýlgili Mekân Adlarý Workplaces “n” Baðlayýcý Ünsüzü The Buffer Letter “n” “-mak istemek” Yapýsýnýn Kullanýmý Use of “to want to” 2. Ünite Evimiz 25 Evin Bölümleri Rooms in the house Ev Eþyalarý Households Belirtili Ýsim Tamlamasý Genetive /s/ Belirtisiz Ýsim Tamlamasý Compound nouns 3. Ünite Þehrimiz 37 Mekân Adlarý Places Yer-Yön Adlarý Prepositions of Place Yönelme Hâli Dative Case Bulunma Hâli (Hatýrlatma) Locative Case (Recap) Çýkma Hâli Ablative Case Vasýta Hâli Instrumental Case 4. Ünite Eylemler 49 Günlük Hayatta Sýk Kullanýllan Fiiller Common Verbs Görülen Geçmiþ Zaman (Olumlu) Simple Past Tense (Affermative) Belirtme Hâli Accusative Case ÝÇÝNDEKÝLER Kitap Hakkýnda 3 Neden Türkçe? 6
5 5. Ünite Zaman 61 Saatlerle Ýlgili Ýfadeler Reading the Clocks Zaman Ýfadeleri Time Expression Ek-Fiilin Görülen Geçmiþ Zamaný (Olumlu) To Be (Past - Affirmative) Ek-Fiilin Görülen Geçmiþ Zamaný (Olumsuzluk) To Be (Past - Negative) 6. Ünite Hastalýklar 73 Hastalýklar Illnesses Organlar Body Parts Görülen Geçmiþ Zaman (Olumsuzluk) Simple Past Tense (Negative) Gereklilik Kipi (Olumlu / Olumsuzluk) “must” (Positive / Negative) 7. Ünite Yiyecekler 85 Yiyecekler Food Ýçecekler Drinks Tatlýlar Desserts Görülen Geçmiþ Zaman (Soru) Simple Past Tense (Questions) 8. Ünite Giyecekler 97 Giyecekler Clothes Renkler Colors Niteleme Sýfatý Adjective Belirsizlik Sýfatlarý Indefinite Adjectives Soru Sýfatlarý Interrogative Adjectives Alfabe 109 Sýnýf Dili 110 Günler, Renkler, Sayýlar 112 Türkiye’de Sýk Kullanýlan Adlar 113 Sýfatlar 114 Kelime Dizini 116
6 NEDEN TÜRKÇE? TÜRK DÝLÝ: DÜNYA DÝLÝ Prof. Dr. Þükrü Halûk Akalýn Türk Dil Kurumu Baþkaný Bugün yaklaþýk 220 milyon konuþuru bulunan Türk dili, Moðol ve Mançu-Tunguz dillerinin de yer aldýðý Altay dil ailesinin en fazla konuþura sahip koludur. Türk Dilinin Kýsa Tarihi Türk yazý dilinin tarihi VII. ve VIII. yüzyýllarda Orhon vadisinde dikilmiþ olan yazýtlarla baþlar. Gerek Orhon Yazýtlarýnda kullanýlmýþ olan geliþmiþ ve iþlek dil gerekse komþu ülke kaynaklarýnda yer alan bilgiler, Türk yazý dilinin baþlangýcýnýn çok daha eskiye gittiðini gösterir. Yakýn dönemde bulunan yeni yazýtlarýn okunmasý Türk yazý dilinin tarihini daha da gerilere götürmemizi saðlayacaktýr. Ayrýca karþýlaþtýrmalý ses ve biçim bilimi çalýþmalarý ve diðer dillerdeki alýntý sözlerden Türkçenin yaþýnýn ortaya konulmasý yolunda önemli veriler elde edilmiþtir. Türkçeden Sümerceye geçmiþ olduðu kanýtlanan 168 Türkçe kökenli sözcük, Sümerce ile Türkçenin yaþýt olduðu görüþünün geliþtirilmesini saðlamýþtýr. Esik kurganý buluntularý arasýnda yer alan ve MÖ 4’üncü yüzyýla ait olduðu saptanan bir çanaktaki Orhon yazýsýna benzer harflerle yazýlan iki satýrlýk yazýnýn en eski Türkçe metin olduðu bilinmektedir. Çin yýllýklarýndaki bir Hun aðýtýna ait iki dize ile birkaç sözcük MS 4’üncü yüzyýl Türkçesi hakkýnda fikir vermektedir. Ancak, edebî metin niteliðindeki ilk büyük metinler Tonyukuk (725), Bilge Kaðan (731) ve Köl Tigin (732) adýna dikilmiþ olan Göktürk Yazýtlarý’dýr. Türk dilinin ilk sözlüðü ve dil bilgisi kitabý Divanü Lugati’t-Türk ise 1072 yýlýnda Kâþgarlý Mahmud tarafýndan yazýlmýþtýr. Yaklaþýk 9 bin sözü içeren eser, yalnýzca bir sözlük, yalnýzca bir dil bilgisi kitabý deðil, ayný zamanda Türk yazý dilinin ve aðýzlarýnýn ele alýndýðý, kültür deðerlerinin kayda geçirildiði anýtsal bir kaynaktýr. Kâþgarlý Mahmud; Karahanlý, Uygur, Oðuz, Kýpçak, Kýrgýz ve diðer akraba topluluklarýnýn söz varlýðýný bir araya getirerek hazýrladýðý eserine Divanü Lugati’t-Türk, yani Türk Lehçeleri Sözlüðü adýný vermiþtir. Kâþgarlý Mahmud’un yirmiyi aþkýn yazý dilini ve aðzýný Türk adý altýnda toplamasý, bilimsel bir gerçekliði ortaya koymaktadýr. Büyük ölçüde ortak dil ögelerine dayanan bu yazý dilleri ve aðýzlar, zaman içerisinde kendi iç geliþmelerini sürdürerek bugün yazý dilleri ve resmî diller hâline gelmiþlerdir. Türk Dilinin Coðrafyasý Yayýlma alaný Kuzey Buz Denizi’nden baþlayýp Hindistan’ýn kuzeyine, Çin Halk Cumhuriyeti’nin içlerinden Avrupa’nýn en uç noktasýna kadar uzanan yaklaþýk 12 milyon kilometrekarelik bu coðrafyada en geçerli dil, Altay dil ailesinin en büyük kolu olan Türk dilidir. 19’uncu yüzyýlda ünlü Türkolog Á. H. Vámbéry, Türk dilinin yayýlma alanýnýn geniþliðini yaptýðý gezi sýrasýnda görmüþ ve Balkanlardan Mançurya’ya kadar yolculuk yapacak bir kiþinin Türk dilini bilmesi durumunda bu yolculuðunu en kolay bir biçimde yapabileceðini, çünkü bu coðrafyada en geçerli dilin Türk dili olduðunu söylemiþti. Bugün bu alan daha da geniþlemiþtir. Özellikle 1960’lý yýllardan itibaren çalýþmak ve okumak baþta olmak üzere çeþitli nedenlerle endüstrileþmiþ Avrupa ülkelerine Türklerin göçmesi sonucunda Türk dilinin yayýlma alaný Balkanlarý da aþarak Atlas Okyanusu kýyýlarýna ulaþmýþtýr. Türk dili, yoðunluðu Orta Asya ve Orta Doðu’da bulunan ve en azýndan son bin yýldýr yerleþik halklar hâlinde olan; Türkiye Cumhuriyeti, Eski Sovyetler Birliði’nden baðýmsýzlaþmýþ Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan,
7 Kýrgýzistan gibi Türk Cumhuriyetleri, Balkan Ülkeleri, Rusya Federasyonu, Ýran, Irak, Afganistan, Çin Halk Cumhuriyeti gibi devletler içinde konuþma dili veya yazý dili olarak yaþayan yirmi yazý dili koluna ayrýlmaktadýr. Öte yandan büyük çoðunluðu Türkiye Cumhuriyeti vatandaþý olan ve Avrupa Birliði ülkelerine yerleþen yaklaþýk 6 milyon Türk bulunmaktadýr. Avrupa Birliði üyesi olmayan bazý Avrupa ülkelerinde de önemli ölçüde Türk nüfusu bulunmaktadýr. Bu nüfusun önemli bir bölümü, yaþadýðý ülkenin vatandaþýdýr. Ayrýca Avrupa Birliði’nin yeni üyelerinden Romanya’da, özellikle de Bulgaristan’da bu ülkelerin vatandaþý olarak çok sayýda Türk yaþamaktadýr. Makedonya, Kosova gibi diðer ülkelerdeki yerleþik Türklerle birlikte bütün Avrupa kýtasýndaki Türk nüfusun 7 milyonu aþtýðý düþünülmektedir. Avrupa’daki bu nüfusun tamamýnýn dili Türkiye Türkçesidir. Bu ülkelerde Türkler tarafýndan yayýmlanan gazeteler, dergiler, kitle iletiþim araçlarý Türkiye Türkçesini kullanmaktadýr. Çeþitli dönemlerde Arabistan yarýmadasýndaki ve Kuzey Afrika’daki ülkelere; Güney ve Kuzey Amerika kýtasýnda baþta ABD olmak üzere çeþitli ülkelere ve Avustralya’ya yerleþen konuþurlarý sayesinde, bugün Türk dili dünyanýn dört bir köþesinde yaþayan, konuþulan, kullanýlan dil konumuna ulaþmýþtýr. Uydudan yapýlan radyo ve televizyon yayýnlarý, að ortamýnda yayýncýlýk, yurt dýþýnda da yayýmlanan gazetelerimiz ve dergilerimiz, öðretim kurumlarý ve kurslar aracýlýðýyla bugün Türk dili yeryüzünde etkin bir biçimde iþlevini sürdüren dil konumuna ulaþmýþtýr. Ana Dili Konuþurlarýna Göre Diller ve Türk Dili Dillerin nüfus sýralamasý ana dili (birinci dil), ikinci dil, yabancý dil konuþurlarý bakýmýndan birkaç ölçüt göz önünde bulundurularak yapýlmaktadýr. Ana dili, birinci dil, ikinci dil ve yabancý dil olarak konuþurlar bakýmýndan Ýngilizcenin 2 milyara yaklaþan bir konuþuru olduðu kestiriminde bulunulmaktadýr. Ana dili konuþurlarý bakýmýndan yapýlan sýralamalarda ise Çince farklý lehçeleri olmasýna karþýn birinci dil olma özelliðine sahiptir. Birbirinden ses, biçim ve söz varlýðý özellikleri bakýmýndan ayrýlan sekiz ayrý lehçesiyle Çincenin, pek çok lehçesinin yaný sýra Urduca ile birlikte Hintçenin tek dil kabul edildiði ve buna göre dünyada en fazla konuþuru bulunan diller sýralamasýnda Çincenin birinci, Hintçenin dördüncü dil kabul edilmesi karþýsýnda Türk dili de 220 milyona ulaþan konuþuruyla sýralamada tek bir dil olarak kabul edilmelidir. Bu ölçütlerle Türk dili dünyada en fazla konuþuru bulunan diller arasýnda beþinci sýrada yer almaktadýr. Çince 1.300.000.000 Sekiz lehçesiyle birlikte Ýngilizce 427.000.000 Ýspanyolca 266.000.000 Hintçe 260.000.000 Bütün lehçeleriyle ve Urduca ile birlikte Türk dili 220.000.000 Bütün lehçeleriyle birlikte Arapça 181.000.000 Bütün lehçeleriyle birlikte Portekizce 165.000.000 Bengalce 162.000.000 Rusça 158.000.000 Japonca 124.000.000 Almanca 121.000.000 Fransýzca 116.000.000
8 Dünyada Türk Dilinin Öðretimi Ana dili konuþurlarý dýþýnda Türk dili lehçelerinin birinci dil, ikinci dil veya yabancý dil konuþurlarý da bulunmaktadýr. Özellikle Türkiye Türkçesinin pek çok ülkede konuþuru olduðu saptanmýþtýr. Ethnologue verilerine göre Türkiye Cumhuriyeti dýþýnda 34 ülkede Türkiye Türkçesi konuþuru bulunmaktadýr. Konuþur nüfusunun yaný sýra Sovyetler Birliði’nin daðýlmasý, Körfez Savaþý gibi yakýn tarihte yaþadýðýmýz olaylar, Türkiye Cumhuriyeti’nin bölgesinde ve dünyadaki önemini artýrmýþ, Türkiye çekim merkezi hâline gelmiþtir. Bu geliþmeler, Türkiye Türkçesinin Türk cumhuriyetlerinde ve diðer ülkelerde öðretimi konusunda çeþitli aþamalardaki yeni öðretim kurumlarýnýn, üniversitelerde yeni bölümlerin kurulmasýný ve özel dershanelerde kurslarýn açýlmasýný saðlamýþtýr. Ülkelerdeki Türk nüfusun yoðunluðuna ve isteme göre ortaöðretim kurumlarýnda Türkçenin öðretildiði seksen yedi ülke bulunmaktadýr. En az bir ortaöðretim kurumunda Türkçenin öðretildiði bu ülkeler þunlardýr: ABD, Afganistan, Almanya, Angola, Arjantin, Arnavutluk, Avustralya, Avusturya, Azerbaycan, Bangladeþ, Belçika, Benin, Bosna-Hersek, Brezilya, Bulgaristan, Burkina-Faso, Burma, Çad, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Ekvator Ginesi, Endonezya, Etyopya, Fas, Fildiþi Sahilleri, Filipinler, Fransa, Gabon, Gana, Gine, Güney Afrika Cumhuriyeti, Güney Kore, Gürcistan, Hindistan, Hollanda, Irak, Ýngiltere, Japonya, Kamboçya, Kamerun, Kanada, Kazakistan, Kenya, Kýrgýzistan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Kosova, Laos, Letonya, Liberya, Litvanya, Macaristan, Madagaskar, Makedonya, Malavi, Maldiv Adalarý, Malezya, Mali, Meksika, Moðolistan, Moldova, Moritanya, Mozambik, Nepal, Nijer, Nijerya, Orta Afrika Cumhuriyeti, Pakistan, Papua Yeni Gine, Polonya, Romanya, Rusya, Senegal, Sýrbistan, Sri Lanka, Sudan, Suudi Arabistan, Tacikistan, Tanzanya, Tayland, Tayvan, Togo, Türkmenistan, Uganda, Ukrayna, Ürdün, Vietnam, Yemen. Bazý ülkelerde ortaöðretim kurumlarýnda Türkçenin öðretilmesinin yaný sýra özel kurslarda da talebe göre Türkçe öðretilmektedir. Kurslarýnda Türkçenin öðretildiði kýrk altý ülke saptanmýþtýr. Bu ülkeler þunlardýr: ABD, Almanya, Belçika, Beyaz Rusya, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Cezayir, Çin, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Gürcistan, Hollanda, Irak, Ýngiltere, Ýrlanda, Ýspanya, Ýsveç, Ýsviçre, Ýtalya, Ýzlanda, Japonya, Kýrgýzistan, Kolombiya, Letonya, Litvanya, Lübnan, Lüksemburg, Makedonya, Malta, Meksika, Mýsýr, Moðolistan, Norveç, Peru, Polonya, Portekiz, Rusya, Singapur, Slovakya, Slovenya, Þili, Türkmenistan, Vietnam, Yunanistan. Dokuz ülkede Türkçe öðretiminin yapýldýðý üniversite bulunmaktadýr. Bu ülkeler þunlardýr: Arnavutluk, Azerbaycan, Bosna-Hersek, Gürcistan, Irak, Kazakistan, Kýrgýzistan, Romanya, Türkmenistan. Bünyesinde Türkçe öðretilen, Türk dili ve edebiyatý araþtýrmalarýnýn yapýldýðý, Türkoloji bölümlerinin bulunduðu yirmi sekiz ülke vardýr. Bu ülkeler þunladýr: Almanya, Avustralya, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Endonezya, Fildiþi Sahilleri, Gürcistan, Irak, Ýran, Ýsveç, Japonya, Kamerun, Kazakistan, Kýrgýzistan, Kolombiya, Kosova, Litvanya, Macaristan, Mýsýr, Moldova, Romanya, Rusya, Türkmenistan, Ukrayna, Venezuela, Yemen. Sonuç Bugün Türk dili, yaklaþýk 12 milyon kilometre karelik bir alanda 220 milyon nüfusun konuþtuðu, yüze yakýn ülkede öðretiminin yapýldýðý, kökleri tarihin en eski dönemlerine kadar uzanan, 600 bini aþkýn söz varlýðýna sahip bir dünya dilidir. Geçmiþi boyunca Çinceden Farsçaya, Arapçadan Macarcaya kadar pek çok dille etkileþim içerisine girmiþ olan Türk dilinin bir kolu olarak yalnýzca Türkiye Türkçesinin dünya dillerine verdiði sözcüklerin sayýsý 11 binin üzerindedir. Genel Türk dili olarak diðer dillere verdiðimiz sözcük sayýsý ise 20 binin üzerindedir. Özellikle giyim, yiyecek, askerlik baþta olmak üzere hemen her alanda çok sayýda Türk dili kökenli sözcük ile tarihte ve bugün Türk soylu halklarýn yaþadýðý coðrafyalardaki Türk dili kökenli çok sayýda yer adý dünya dillerinde varlýðýný bugün de sürdürmektedir. Dünyanýn hemen her bölgesinde öðretimi yapýlan, bilimsel araþtýrmalara konu olan, dünya dillerine katkýda bulunan Türk dili, en yaygýn ve en köklü dünya dillerinden biridir.
9 TURKIC LANGUAGE: WORLD LANGUAGE Prof. Þükrü Halûk Akalýn The President of the Turkish Language Institution Today the Turkic language is spoken by almost 220 million people and with the greatest number of speakers, forms the largest branch of the Altaic language family. Brief History of Turkish Language The history of the written Turkic language begins with the Orhon inscriptions which were discovered in the Orhon Valley in the 7th and 8th Centuries. With the development and use of the language found in the Orhon inscriptions and the information from various sources in neighboring countries, the beginnings of the written Turkic language goes even further back in history. Findings from the recent discovery, translation and reading of these Orhon inscriptions further support this fact. Moreover, through comparative phonetics and morphology studies and the Turkic loanwords found in other languages, important data have been acquired showing just how old Turkic is. The 168 words of Turkic origin in the Sumerian language have proved to be Turkic, thus supporting the idea that Sumerian and Turkic are the same age. The oldest known Turkic text was discovered in a 4th Century bowl BC found among Esik cairn findings and showed two lines of writing similar to the Orhon writings. Some words and two lines belonging to one Hun dirge in Chinese annuals indicate it may be about 4th Century AD Turkic. However, the first major literary texts are Göktürk inscriptions erected in honor of Tonyukukuk (725), Bilge Khan (731), Köl Tigin (732). Divanü Lugati’t Türk, which is the first dictionary and grammar book of Turkic language, was written by Mahmud Kashgari in 1072. This work includes nine thousand words and is not only a dictionary and grammar book, but also a monumental source book with information about Turkic written language, regional accents and cultural values. Mahmud Kashgari named his work “Divanü Lugati’t Türk” meaning “The Dictionary of Turkic Dialects” by bringing together the vocabulary of Karakhanid, Uighur, Oghuz, Kipchak, Kyrgyz and other relative societies. This provides us with scientific evidence that Mahmud Kashgari identified more than twenty written languages and dialects as Turkic. With the passage of time these written languages and dialects continued to develop in their written form and into use as national languages, and today they share many common language elements. Geography of the Turkic Language Within an approximately 12 million square kilometer region starting from the North Polar Sea up to India, from inside the People’s Republic of China through to the end point of Europe, the most widespread and useful language is the Turkic language, which forms the largest branch of the Altaic language family. During his travels in the 19th Century the famous Turkologist, A. H. Vambery, noted that Turkic was the most WHY TURKISH?
10 widespread language in this region. He realized that if one knew Turkic, he could make this trip easily from the Balkans through Manchuria. Today this region is even larger than before. During the 1960s many Turkic people emigrated to the industrialized European countries primarily for the purposes of studying and working. For this reason, the areas in which the Turkic language was spoken became even more widespread. It reached even further from the Balkans to the coasts of the Atlantic Ocean. The Turkic language consists of twenty living written language branches which have been spoken and written for at least the last one thousand years in the settled communities of Central Asia and the Middle East, as well as other areas. These countries are Turkish Republic, the Turkic Republics of Azerbaijan, Turkmenistan, Uzbekistan, Kazakhstan, and Kyrgyzstan (which became independent from the old Union of Soviet Socialist Republics), Balkan countries, Russian Federation, Iran, Iraq, Afghanistan, and the People’s Republic of China. Although the majority of them are citizens of the Turkish Republic, there are approximately six million Turkic people living in the European countries. There are also many Turkic people living in the other non-member states of the European Union, however, these Turkic people are mostly the citizens of the country they live. For example, there are many Turks living as citizens in Bulgaria and also in Romania, a new member of the European Union. If we include the Turkic people living in other countries such as Macedonia and Kosovo there are more than seven million Turkic on the European continent. The language of the whole Turkic population in Europe is Turkey Turkish. The newspapers, journals, and mass media published and broadcasted by Turkic people in these countries use Turkish. Today, the Turkic language is living, spoken and used all over the world. It was brought by Turkic settlers to countries in the Arabian peninsula and North Africa and to various countries in North and South America, mainly the USA and Australia. Today the language is widely spoken and used in the world through various media to include satellite TV and radio broadcasting, internet, newspapers and journals published in foreign countries, and educational institutions and courses. Languages and Turkic Language According to the Native Speakers The speaker population order of the languages is made by using criteria such as native language, second language and foreign language. It is estimated that English has 2 billion speakers in terms of the native language, first language, second language and foreign language speakers. Chinese comes first when the order is made in terms of the native speakers. Though Chinese has eight different dialects, all with varied phoneme, morphological and vocabulary features, it is still considered as a single language. The same holds true for Hindi language with its many dialects as well as Urdu language. For languages which have the most speakers, Chinese comes first with Hindi in fourth place as the most spoken languages. Therefore, Turkic has to be accepted as one single language with its 220 million speakers. Using this criteria, the Turkic language is the fifth most widely spoken language.
11 Teaching Turkish Language In the World Other than native speakers, there are also first language, second language and foreign language speakers of the Turkic language dialects. It has been determined that Turkish has speakers in many countries all over the world. According to the Ethnologue Survey, there are 34 countries other than the Turkish Republic where Turkish speakers live. The recent collapse of the former Soviet Union and the Gulf War have brought a heightened focus to the importance of the Turkish Republic and to speakers of Turkic languages. These developments led to the establishment of new educational institutions for the purpose of teaching Turkish. New departments at the universities were also established, and courses at private teaching institutions were opened in the Turkic Republics and other countries. At the present time, there are 87 countries where Turkish is taught in secondary schools. These courses were developed according to the Turkic population and the demand for Turkish language courses. The countries where Turkish is taught in at least one secondary school are: USA, Afghanistan, Germany, Angola, Argentina, Albania, Australia, Austria, Azerbaijan, Bangladesh, Belgium, Benin, Bosnia Herzogevina, Brazil, Bulgaria, Burkina-Faso, Myanmar, Chad, Czech Republic, Denmark, Equatorial Guinea, Indonesia, Morocco, Ivory Coast, Philippines, France, Gabon, Ghana, Guinea, The Republic of South Africa, South Korea, Georgia, India, the Netherlands, Iraq, the Great Britain, Japan, Cambodia, Cameroon, Canada, Kazakstan, Kenya, Kyrgyzstan, The Democratic Republic of the Congo, Kosovo, Laos, Latvia, Liberia, Lithuania, Hungary, Madagascar, Macedonia, Malawi, the Maldives, Malaysia, Malian, Mexico, Mongolia, Moldova, Mauritania, Mozambique, Nepal, Niger, Nigeria, the Central African Republic, Pakistan, Papua, New Guinea, Poland, Romania, Russia, Senegal, Serbia, Sri Lanka, Sudan, Saudi Arabia, Tajikistan, Tanzania, Thailand, Taiwan, Togo, Turkmenistan, Uganda, Ukraine, Jordan, Vietnam and Yemen. Chinese 1.300.000.000 With all its dialects English 427.000.000 Spanish 266.000.000 Hindi 260.000.000 With all its dialects Turkic 220.000.000 With all its dialects Arabic 181.000.000 With all its dialects Portuguese 165.000.000 Bengali 162.000.000 Russian 158.000.000 Japanese 124.000.000 German 121.000.000 French 116.000.000
12 In some countries Turkish is taught at private educational institutions as well as at secondary schools. There are 46 countries where Turkish is taught at private educational institutions. The countries are: USA, Germany, Belgium, Belarus, Bosnia Herzogevina, Bulgaria, Algeria, China, Denmark, Estonia, Finland, France, Georgia, the Netherlands, Iraq, the Great Britain, Ireland, Spain, Sweden, Switzerland, Italy, Iceland, Japan, Kyrgyzstan, Colombia, Latvia, Lithuania, Lebanon, Luxembourg, Macedonia, Malta, Mexico, Egypt, Mongolia, Norway, Peru, Poland, Portugal, Russia, Singapore, Slovakia, Slovenia, Chile, Turkmenistan, Vietnam and Greece. Educational courses are conducted in the Turkish language at universities in nine countries. These countries are: Albania, Azerbaijan, Bosnia Herzogevina, Georgia, Iraq, Kazakstan, Kyrgyzstan, Romania, and Turkmenistan. There are Turkology departments in 28 countries where Turkish is taught and Turkish language and literature studies are conducted. These countries are: Germany, Australia, Azerbaijan, Belarus, Bosnia Herzogevina, Bulgaria, Indonesia, Ivory Coast, Georgia, Iraq, Iran, Sweden, Japan, Cameroon, Kazakstan, Kyrgyzstan, Colombia, Kosovo, Lithuania, Hungary, Egypt, Moldova, Romania, Russia, Turkmenistan, Ukraine, Venezuela, and Yemen. Conclusion Today the Turkic language is a world language spoken within a 12 million square kilometer area by 220 million people. The origins of the language, which has 600,000 words in its vocabulary, date back to the oldest periods of history, and now it is studied and taught in almost one hundred countries. Turkish, a branch of the Turkic language, has been influenced by many languages including Chinese, Persian, Arabic and Hungarian, and more than 11,000 loanwords have been borrowed only from Turkish. More than 20,000 loanwords have been brought in and adapted from the Turkic languages to the other languages. Many Turkic words of origin have been taken from categories of clothing, food, and the military. In addition, many Turkic origin place names, where Turkic origin people lived throughout history, are still used today in world languages. Turkic language is one of the most widespread and deep-rooted languages in the world and has made many significant contributions to world languages. Furthermore, as an important world language, Turkic is taught in many parts of the world and is also a subject of great interest and academic research. Translated by Gülzemin ÖZRENK AYDIN
14 1.A KELÝMELER 1. Aþaðýdaki kelimeleri dinleyiniz ve tekrar ediniz. Listen to the words and repeat. 2. Resimlere bakarak tekrar dinleyiniz. Listen again looking at the pictures. 3. Dinleyiniz ve duyduðunuz kelimeyi uygun resmin altýna yazýnýz. Listen and write the word under the appropriate picture. 1. Doktor 2. Öðretmen 3. Pilot 4. Avukat 5. Mühendis 6. Hemþire 7. Veteriner 8. Þarkýcý 9. Basketbolcu 10. Þoför 11. Çiftçi 12. Ýþçi SOR VE CEVAPLA O, ne iþ yapýyor? O, doktor. 1 5 9
15 2 3 4 6 7 8 10 11 12
16 1.B OKUMA - ANLAMA Onun adý Hassan Ahmad. O, otobüs þoförü. 45 yaþýnda. O, Mýsýrlý. Kahire’de yaþýyor. O, okul servisi sürüyor. Hassan çok dikkatli bir þoför. Benim adým John Taylor. Ben iþçiyim. 40 yaþýndayým. Kanadalýyým. Toronto’da yaþýyorum. Ben fabrikada çalýþýyorum. Dolap monte ediyorum. Dolap monte etmek çok yorucu. Onun adý Ayþe Demir. O, çocuk doktoru. 26 yaþýnda. O, Türkiyeli. Ýstanbul’da yaþýyor. Ýstanbul Çocuk Hastanesinde çalýþýyor. Hasta muayene ediyor. O, çok sabýrlý bir doktor. Mesleðini çok seviyor. 1. Aþaðýdaki metinleri okuyunuz. Read the texts. NE ÝÞ YAPIYORSUN? Onun adý David Martin. David pilot. 45 yaþýnda. O, Amerikalý. Boston’da yaþýyor. Amerikan Hava Yollarýnda çalýþýyor. Haftada 35 saat çalýþýyor. O, tecrübeli bir pilot. David, Almanca ve Fransýzca biliyor.
SOR VE CEVAPLA Mesleðiniz ne? Ben öðretmenim. Hastanede çalýþýyorum. Nerede çalýþýyorsunuz? 2 1 Babam veteriner. Babanýz ne iþ yapýyor? 3 Pilot olmak istiyorum. Ne olmak istiyorsun? 4 Baðlayýcý Ünsüzü “n” Ýstanbul Çocuk Hastanesi-n-de Amerikan Hava Yollarý-n-da 17 Onun adý Bangaya Noam. O, ev hanýmý. 35 yaþýnda. O, Kenyalý. Mombasa’da yaþýyor. O, ev iþleri yapýyor. Ev iþleri çok zor. 2. Aþaðýdakileri metne göre eþleþtiriniz. Match the names with the jobs according to the texts. 1. David Martin a. ev hanýmý 2. Ayþe Demir b. öðrenci 3. Hassan Ahmad c. iþçi 4. John Taylor ç. doktor 5. Bangaya Noam d. þoför 6. Gabriela Carlos e. pilot 3. Aþaðýdaki sorularý metne göre cevaplayýnýz. Answer the questions according to the texts. 1. David Martin ne iþ yapýyor? ........................................................................................ 2. Ayþe Demir nerede çalýþýyor? ........................................................................................ 3. Hassan Ahmad nasýl bir þoför? ........................................................................................ 4. John Taylor pilot mu? ........................................................................................ 5. Bangaya Noam ev iþleri hakkýnda ne düþünüyor? ........................................................................................ 6. Gabriela Carlos ne olmak istiyor? ........................................................................................ Benim adým Gabriela Carlos. Ben öðrenciyim. 15 yaþýndayým. Ben Meksikalýyým. Puebla’da yaþýyorum. 9. sýnýfta okuyorum. Avukat olmak istiyorum.
1.C DÝNLEME - ANLAMA 18 1. Semih Toprak Avukat Pilot Doktor Ýþçi 2. Elif Aydýn Öðretmen Polis Þarkýcý Hemþire 3. Ömer Özcan Taksi þoförü Ev hanýmý Mühendis Öðrenci 4. Hidayet Türkoðlu Basketbolcu Çiftçi Gazeteci Muhasebeci Merhaba. Benim adým Tarýk. Ben ........................ Benim babam ........................ Benim annem ........................ Dedem ........................ Babaannem ........................ 3. Dinleyiniz ve boþluklarý doldurunuz. Listen and write the missing words. 2. Dinleyiniz ve iþaretleyiniz. () Listen and check the correct job. 1. Dinleyiniz ve isimlerle resimleri eþleþtiriniz. Listen and match the names with the pictures. a b c ç d e 1. Ebru Bilen 4. Ali Türker 2. Hüseyin Çaðlar 5. Elif Asal 3. Hamdi Çeker 6. Tarýk Eker
1.Ç KONUÞMA 19 A: Adýnýz ne? B: Carlos Bellini. A: Nerelisiniz? B: Ýtalyalýyým. A: Ne iþ yapýyorsunuz? B: Öðrenciyim. A: Kaçýncý sýnýfta okuyorsunuz? B: Sekizinci sýnýfta okuyorum. A: Ne olmak istiyorsunuz? B: Mühendis olmak istiyorum. 2. Örnekteki gibi benzer diyaloglar kurunuz. Make conversations as in the example. Kate Martin / Kanada / 7. Sýnýfta / Doktor 1 2 3 4 5 Omar Azad / Mýsýr / 9. Sýnýfta / Gazeteci Sonia Ramires / Brezilya / 6. Sýnýfta / Bilmiyor Ming Yang / Çin / 10. Sýnýfta / Pilot Anna Papandros / Yunanistan / 11. Sýnýfta / Öðretmen 1. Aþaðýdaki diyaloðu okuyunuz. Read the conversation.
1. Aþaðýdaki metni okuyunuz. Read the text. Benim adým Akira Kimura. Ben Japonyalýyým. Tokyo’da yaþýyorum. 40 yaþýndayým. Gazeteciyim. Yomiuri gazetesinde çalýþýyorum. Ýngilizce biliyorum. Adý Soyadý : Akira Kimura Ülkesi : Japonya Yaþadýðý Yer : Tokyo Yaþý : 35 Mesleði : Gazeteci Ýþ Yeri : Yomiuri Gazetesi Yabancý Dil : Ýngilizce ................................................... ................................................... ................................................... ................................................... ................................................... Adý Soyadý : Arda Turan Ülkesi : Türkiye Yaþadýðý Yer : Ýstanbul Yaþý : 23 Mesleði : Futbolcu Kulubü : Galatasaray Futbol Takýmý Yabancý Dil : Bilmiyor ................................................... ................................................... ................................................... ................................................... ................................................... Adý Soyadý : Thomas Ericson Ülkesi : ABD Yaþadýðý Yer : Boston Yaþý : 15 Mesleði : Öðrenci Okulu : Sanat Lisesi Yabancý Dil : Ýspanyolca, Türkçe 20 1.D YAZMA Örnek: 2. Örnekteki gibi benzer metinler yazýnýz. Write similar texts as in the example. 3. Aþaðýdaki sýfatlarýn altýna verilen meslek adlarýný yazýnýz. Write the jobs under the adjective which you think it is suited to. Kolay Zor Yaygýn Yorucu Sýkýcý Zevkli ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ ........................ Doktor, Avukat, Ýþçi, Çiftçi, Öðretmen, Polis, Mühendis, Bankacý, Dedektif, Psikolog, Hemþire, Þarkýcý, Kasiyer, Futbolcu, Garson, Ressam, Berber, Spiker, Gazeteci, Aktör, Sekreter, Þoför, Satýcý
Ben gazeteci olmak istiyorum. O, mühendis olmak istiyor. Biz öðretmen olmak istiyoruz. A: Ne olmak istiyorsun? B: Gazeteci olmak istiyorum. B: Sen ne olmak istiyorsun? A: Ben öðretmen olmak istiyorum. 21 1.E DÝL BÝLGÝSÝ Ne olmak istiyorsun? Doktor olmak istiyorum. Pilot olmak istiyorum. Sen ne olmak istiyorsun? “-mak istemek” (Olumlu) “-mak istemek” (Olumsuz) Þahýs Zamiri Ýsim Yardýmcý Fiil Ýsim-Fiil Eki Fiil Þimdiki Zaman Eki Þahýs Eki Ben mimar ol mak isti yor um Sen mimar ol mak isti yor sun O mimar ol mak isti yor - Biz mimar ol mak isti yor uz Siz mimar ol mak isti yor sunuz Onlar mimar ol mak isti yor lar Þahýs Zamiri Ýsim Yardýmcý Fiil Ýsim-Fiil Eki Fiil Olumsuzluk Eki Þimdiki Zaman Eki Þahýs Eki Ben mimar ol mak iste mi yor um Sen mimar ol mak iste mi yor sun O mimar ol mak iste mi yor - Biz mimar ol mak iste mi yor uz Siz mimar ol mak iste mi yor sunuz Onlar mimar ol mak iste mi yor lar -MAK ÝSTEMEK “-mak” isim-fiili ile “istemek” fiilinin bir araya gelerek oluþturduklarý birleþik bir yapýdýr. Örnek:
22 1.F DEÐERLENDÝRME 1. Aþaðýdaki sorularý cevaplayýnýz. Answer the questions. 1. Baban ne iþ yapýyor? (Babanýn mesleði ne?) .................................................................... 2. Annen ne iþ yapýyor? (Annenin mesleði ne?) .................................................................... 3. Resimlerin altýna meslek adlarýný yazýnýz. Write the jobs under the pictures. 2. Aþaðýdaki cümlelerin karþýsýna uygun meslekleri yazýnýz. Write the appropriate jobs next to the sentences. 6. Aþaðýdaki þimdiki zamanlý cümleleri olumsuz yapýnýz. Rewrite the sentences in present continous tense negative form. 1. Ben gazeteci olmak istiyorum. .......................................................................... 2. Ben þarkýcý olmak istiyorum. .......................................................................... 3. Ben öðretmen olmak istiyorum. .......................................................................... 4. Ben doktor olmak istiyorum. .......................................................................... 5. Ben avukat olmak istiyorum. .......................................................................... 5. Aþaðýdaki sorularý örnekteki gibi cevaplayýnýz. Answer the questions as in the example. Baban nerede çalýþýyor? (mahkeme) O, mahkemede çalýþýyor. 1. Serkan nerede çalýþýyor? (havalimaný) .......................................................................... 2. Ahmet nerede çalýþýyor? (mühendislik bürosu) .......................................................................... 3. Sevim Haným nerede çalýþýyor? (gazete) .......................................................................... 4. Cavit Bey nerede çalýþýyor? (hastane) .......................................................................... 5. Mehmet nerede çalýþýyor? (fabrika) .......................................................................... 4. Aþaðýdaki sorularý kendinize göre cevaplayýnýz. Answer the questions. Adýn ne? : .................................. Soyadýn ne? : .................................. Kaç yaþýndasýn? : .................................. Hangi okulda okuyorsun? : .................................. Kaçýncý sýnýfta okuyorsun? : .................................. Ne olmak istiyorsun? : .................................. Ne Yapýyor? Kim? Hastalarý muayene ediyor. Röportaj yapýyor. Dolap monte ediyor. Basketbol oynuyor. Okul servisi sürüyor. 1. ................................... 2. ................................... 3. ................................... 4. ................................... 5. ................................... 6. ...................................
Tespihçilik: Ayný boyutlara ve ayný þekle sahip 33, 99, 500 ya da 1000 adet tanenin, iki ucu biribirine düðümlü bir ipe dizilmesinden oluþur. Tespihçilik týpký hat sanatý, ebru sanatý gibi Türklerin elinde ve ustalýðýnda XIX. yüzyýlda zirveye ulaþmýþ bir sanattýr. Rosary making: 33, 99, 500 or 1000 beads of the same size and shape are aligned along a string and both ends of the string are tied. The art of rosary making developed and reached its summit in the hands of the Turks in the 19th century like the other two arts, art of calligraphy and the art of Ebru. Kilimcilik: Türk el dokuma sanatlarýnýn en önemlilerindendir. Günümüze kadar devamlýlýðýný sürdürebilmiþtir. El dokumasý kilim denilince akla ilk Türk kilimleri gelmektedir. Bunun en önemli sebebi göçebe Türklerin kilimi her yerde kullanmalarý ve dokumasýnýn her yerde yapýlabilmesidir. Kilim, ince bir halý çeþididir. Diðer halýlardan çok daha kýsa bir süre içinde ve çok daha ucuza üretilir. Anadolu’da yün kilimler elde dokunur. Dünyanýn en eski kiliminin, M.Ö. 5. yüzyýla ait, Türk kilimi olduðu tespit edilmiþtir. Kilim (rug) weaving: It is one of the most important handweaving arts. It is still practiced even today. Turkish rugs are remembered when the issue is the handwoven rugs. The reason for this is nomadie Turks could easily weave the rugs and used them everywhere. Rug is a kind of thin carpet. Rugs are woven with much less expense and in much less time than the other carpets. Wool rugs are handwoven in Anatolia, Turkey. The oldest rug was identified as Turkish made dating back to 5th century B.C. Ahþap Oymacýlýðý: Ahþap oymacýlýðý, tahta levhalarý istenilen þekilde kesip oymak þeklinde tanýmlanabilir. Ahþap süsleme ve oymacýlýðý bir tokmak ve oyma kalemi ile veya tahta üzerinde iz býrakacak bir cisim ile yapýlabilir. Selçuklu Türklerinde geometrik þekiller kullanýlýrken Osmanlý Türklerinde bu, yerini çiçekli motiflere býrakmýþtýr. Ahþap oyma sanatý en iyi eserlerini Selçuklular ve Osmanlýlar zamanýnda vermiþtir. Wood engraving: Wood engraving can be described as cutting the wood into plates and engraving them in the pre-designed way. Some wood engravings and designings are so plain and some are so complicated with a lot of patterns intersecting or looping each other. The patterns are engraved with special engraving pens or knockers. The Seljuk Turks used geometric shapes whereas the Ottoman Turks prefered the flower motifs. The best pieces of wood engraving art come from the Seljuk and Ottoman eras. Kültür Köþesi Geleneksel Meslekler 23
24 Cam Üflemeciliði: Tarihi, Artuklu ve Selçuklulara dayanan cam iþçiliði en parlak dönemini Osmanlý zamanýnda yaþamýþtýr. Beykoz atölyelerinde üretilen ibrik, þekerlik, kâse, tabak, sürahi gibi cam eþya; renkli, renksiz ya da opal camdan üfleme tekniðiyle yapýlmýþ kesme, yaldýzlama ve mine iþiyle bezenmiþ eþyalar en gözde olanlardý. Glass staining: Glass staining which dates back to Seljuks and Artuks reached its glory in the Ottoman times. The glassware pieces such as ewers, sugar pots, bowls, plates, jugs, cups were made from colored or colorless or opal glass with the blowing technique. The pieces ornamented with cutting, glazing or gilding were the favorite articles. Sedef Kakmacýlýðý: Sedef, deniz kabuklarýndan elde edilen parlak bir maddedir. Kakma iþlemi sedefin yaný sýra, fildiþi ve kaplumbaða kabuðu ile de yapýlýr. Özellikle 1500’lü yýllardan sonra geliþen bu sanatýn günümüzde artýk çok az sayýda ustasý bulunmaktadýr. Kullanýlan malzemeler çoðunlukla suni sedeflerdir. Deniz kabuðundan elde edilen sedefler nadir eserlerdendir. En çok örnek sedef kakma iþine ait olduðu için bu geleneksel el sanatý “Sedef Kakma” olarak anýlýr. Sedefin en yaygýn ve en geliþmiþ þekli Türk-Osmanlý sanatýnda görülmüþtür. Art of Sedef: Sedef (nacre or mother-of-pearl in English) is a glazing substance obtained from sea shells. Besides sedefs, ivories and tortoise shells are used to cover the surface of things. This art which started to prosper circa 1500 A.D has very few masters today. The covering substances used are usually artificial sedef. The sedefs obtained from sea shells are precious pieces of art. Most of the coverings are done with sedefs, and thus the name of this traditional handcraft is ‘art of sedef’. It is a fact that art of sedef attained to its peak and practiced most commonly in TurkishOttoman art. Ney Yapýmcýlýðý: Dicle ve Fýrat nehirleri arasýndaki bölgede, Mezopotamya’da yaþayan Sümerler tarafýndan, M.Ö. 3000 yýllarýnda kullanýldýðý sanýlan nefesli bir çalgýdýr. En iyi neyler Hatay’ýn Samandaðý ilçesinden toplanan sazlardan yapýlýr ve bunlar kurumasý için 1 ya da 2 yýl bekletilir. The Ney making: The Ney is a blowing musical instrument believed to have been played by the Sumerians who lived in Mesopotamia, an area situated between the river Euphrates and the river Tigris circa 3000 B. C.
26 2.A KELÝMELER A. Salon 1. Perde 2. Koltuk 3. Sehpa 4. Halý 5. Masa 6. Sandalye B. Yatak Odasý 7. Komodin 8. Yatak 9. Elbise dolabý C. Çocuk / Genç Odasý 10. Çalýþma masasý 11. Bilgisayar 12. Kitaplýk Ç. Banyo 13. Küvet 14. Çamaþýr makinesi 15. Lavabo 16. Klozet D. Mutfak 17. Buzdolabý 18. Bulaþýk makinesi 19. Mutfak dolabý 20. Fýrýn SOR VE CEVAPLA Burasý neresi? Burasý mutfak. Mutfakta neler var? 1 2 2. Resimlere bakarak tekrar dinleyiniz. Listen again looking at the pictures. 3. Dinleyiniz ve duyduðunuz kelimeyi uygun resmin altýna yazýnýz. Listen and write the word under the appropriate picture. 1. Aþaðýdaki kelimeleri dinleyiniz ve tekrar ediniz. Listen to the words and repeat. A B 8 Yatak 7 Komodin 3 Sehpa 4 Halý 2 Koltuk 1 Perde Mutfakta; fýrýn, buzdolabý, bulaþýk makinesi ve mutfak dolabý var.
27 Ç C D 9 Elbise dolabý 13 Küvet 16 Klozet 15 Lavabo 14 Çamaþýr makinesi 19 Mutfak dolabý 17 Buzdolabý 18 Bulaþýk makinesi 20 Fýrýn 5 Masa 6 Sandalye 12 Kitaplýk 11 Bilgisayar 10 Çalýþma masasý
GÜZEL EVÝM Merhaba Elif, Nasýlsýn? Sana yeni evimizi anlatmak istiyorum. Yeni evimiz müstakil. Evimiz çok büyük. Evimizin güzel bir bahçesi var. Bahçede aðaçlar ve çiçekler var. Evimizin garajý ve havuzu da var. Çok þirin bir köpeðim var. Onun adý Karabaþ. Karabaþ’ýn kulübesi bahçede. Alt katta çok geniþ bir salon ve mutfak var. Üst katta yatak odasý, banyo ve küçük bir oda var. Benim yeni odam çatý katýnda. Duvarlarý mavi. Odamda yatak, kitaplýk, çalýþma masasý ve bilgisayar var. Ben hafta sonu piyano kursuna gidiyorum. Yeni evimi çok seviyorum. Sevgilerle Ayþe 28 2.B OKUMA - ANLAMA 1. Aþaðýdaki metni okuyunuz. Read the text.
SOR VE CEVAPLA Nasýl bir evde oturuyorsunuz? Müstakil / Apartman Eviniz kaç katlý? 2 katlý. 1 2 Evimiz 3 oda 1 salon. Eviniz kaç odalý? 3 3. Aþaðýdaki sorularý metne göre cevaplayýnýz. Answer the questions according to the text. 1. Ayþe nasýl bir evde yaþýyor? ..................................................................... 2. Bahçede neler var? ..................................................................... 3. Ayþe’nin evi kaç odalý? ..................................................................... 4. Ayþe’nin odasý nerede? ..................................................................... 5. Ayþe hafta sonu nereye gidiyor? ..................................................................... 2. Aþaðýdaki boþluklarý metne göre doldurunuz. Fill in the blanks according to the text. yatak, çalýþma masasý, müstakil, bahçesi, çatý, bilgisayar, güzel, kitaplýk, çok büyük 1. Ayþe’nin yeni evi .......................... 2. Ayþe’nin evi .......................... 3. Ayþe’nin evinin güzel bir .......................... var. 4. Ayþe’nin odasý .......................... katýnda. 5. Ayþe’nin odasýnda ........................................... ................................................................. var. Evinizin adresi ne? 4 Gül Mahallesi 7. Sokak 34100 Kadýköy / Ýstanbul 29 Apartman Müstakil Giriþ 1. kat 2. kat 3. kat 4. kat 5. kat 6. kat 7. kat 8. kat Alt kat Üst kat
2.C DÝNLEME - ANLAMA 30 1. Dinleyiniz ve Ali’nin evini iþaretleyiniz. () Listen and check Ali’s house. 2. Dinleyiniz ve duyduðunuz isimleri uygun boþluklara yazýnýz. Listen and write the word under the correct picture. 3. Dinleyiniz ve duyduðunuz kelimeleri uygun boþluklara yazýnýz. Listen and write the word in the correct box. .................. .................. .................. Yatak Odasý Mutfak Salon Çocuk/Genç Odasý Salon Salon Salon Koridor Banyo Banyo Banyo Mutfak Mutfak Mutfak Yatak Odasý Yatak Odasý Yatak Odasý Yatak Odasý Yatak Odasý Yatak Odasý Yatak Odasý Oturma Odasý 1 2 3
1. Nasýl bir evde oturuyorsun? 4. Eviniz geniþ mi dar mý? 2. Eviniz kaç odalý? 5. Senin odan var mý? 3. Odanda neler var? 6. Odan güneþ alýyor mu? 31 2.Ç KONUÞMA 1. Aþaðýdaki diyaloðu okuyunuz. Read the conversation. 2. Örnekteki gibi benzer diyaloglar kurunuz. Make similar conversations as in the example. 3. Aþaðýdaki sorularý arkadaþlarýnýza sorunuz. Ask the questions to your friends. EMLAKÇIDA Müþteri : Kiralýk bir ev arýyorum. Emlakçý : Nasýl bir ev istiyorsunuz? Müþteri : 3 oda 1 salon. Emlakçý : Müstakil mi, apartman dairesi mi istiyorsunuz? Müþteri : Mümkünse apartman dairesi. Emlakçý : 2 oda 1 salon dairemiz var. Müþteri : Kaçýncý katta? Emlakçý : 4. katta. Müþteri : Daire büyük mü, küçük mü? Emlakçý : Biraz küçük. Müþteri : Salon nasýl? Emlakçý : Salon geniþ. Müþteri : Banyo ve tuvalet ayrý mý? Emlakçý : Evet, banyo ve tuvalet ayrý. Müþteri : 2 oda+1 salon / Apartman dairesi Emlakçý : 1 oda 1 salon Emlakçý : 3. kat Emlakçý : Küçük Emlakçý : Mutfak-Dar Emlakçý : Banyo-Tuvalet birlikte Salon Banyo Mutfak Yatak Odasý Yatak Odasý Yatak Odasý Yatak Odasý Salon Banyo Mutfak Yatak Odasý 1 2 Müþteri : 3 oda+1 salon / Apartman dairesi Emlakçý : 4 oda 1 salon Emlakçý : 5. kat Emlakçý : Büyük Emlakçý : Yatak odalarý-ferah Emlakçý : 2 Banyo, 2 Tuvalet
2.D YAZMA 32 1. Aþaðýdaki boþluklara uygun kelimeleri yazýnýz. Write the words next to the correct pictures. 2. Aþaðýdaki kelimeleri kullanarak evinizde bulunan eþyalarý yazýnýz. Write what’s in your rooms using the words below as in the example. Yatak odasý; Komodin, Yatak, Elbise dolabý Salon; Perde, Koltuk, Sehpa, Halý, Masa, Sandalye, Televizyon Çocuk odasý; Çalýþma masasý, Bilgisayar, Kitaplýk, Yatak Mutfak; Buzdolabý, Bulaþýk makinesi, Mutfak dolabý, Fýrýn Örnek: Yatak odasýnda yatak var. 1. ........................................................................... 2. ........................................................................... 3. ........................................................................... 4. ........................................................................... 5. ........................................................................... 6. ........................................................................... 7. ........................................................................... 8. ........................................................................... 1 ............................. 2 ............................. 3 ............................. 4 ............................. 5 ............................. 7 ............................. 6 ............................. ............................. 8 ............................. 9 ............................. 10 ............................. 11 ............................. 12 ............................. 13 ............................. 14
Zehra’nýn oda-sý 1. BELÝRTÝLÝ ÝSÝM TAMLAMASI Tamlayan ismin sonuna ilgi hâli eki, tamlanan ismin sonuna da üçüncü þahýs iyelik eki getirilerek yapýlan tamlama türüdür. Yapýlýþý: Ýsim + Ýlgi Hâli Eki Ýsim + Üçüncü Þahýs Ýyelik Eki Tamlayan Tamlanan Tolga + nýn Oda + sý Yapýlýþý: Ýsim - Ýsim + Üçüncü Þahýs Ýyelik Eki Tamlayan Tamlanan Oturma Oda + sý ÝSÝM TAMLAMALARI Aralarýnda anlamca ilgi bulunan iki ya da daha çok ismin ilgi hâli eki alarak veya almadan oluþturduklarý kelime grubudur. 2. BELÝRTÝSÝZ ÝSÝM TAMLAMASI Tamlayan ismin ek almadýðý, tamlanan ismin üçüncü þahýs iyelik eki aldýðý tamlamadýr. Ýsim 1 Zehra-nýn a, ý : -nýn e, i : -nin o, u : -nun ö, ü : -nün Ýsim 2 oda-sý a, ý : -sý e, i : -si o, u : -su ö, ü : -sü Elif’in evi Ýsim 1 Elif-in a, ý : -ýn e, i : -in o, u : -un ö, ü : -ün Ýsim 2 ev-i a, ý : -ý e, i : -i o, u : -u ö, ü : -ü Ýsim 1 Oturma Ýsim 2 odasý a, ý : -sý e, i : -si o, u : -su Oturma odasý ö, ü : -sü Ýsim 1 Piyano Ýsim 2 kursu a, ý : -ý e, i : -i o, u : -u ö, ü : -ü 33 2.E DÝL BÝLGÝSÝ Piyano kursu
34 2.F DEÐERLENDÝRME 4. Aþaðýdaki boþluklarý “-ý, -i, -u, -ü / -sý, -si, -su, -sü” eklerinden uygun olanýyla doldurunuz. Which possessive suffix should be attached to the word. 1. Yatak oda..... 2. Çalýþma masa..... 3. Ali’nin ev..... 4. Hafta son..... 1. Aþaðýdaki eþleþtirmelerden doðru olanýn baþýna “D” yanlýþ olanýn baþýna “Y” yazýnýz. Write “D” for the correct match and write “Y” for the incorrect match. 1. Mutfak – Sehpa 2. Bahçe – Havuz 3. Banyo – Küvet 4. Yatak odasý – Yatak 5. Salon – Buzdolabý 6. Çocuk odasý – Çamaþýr makinesi 2. Aþaðýdaki boþluklarý uygun kelimelerle doldurunuz. Fill in the blanks with the appropriate words. 1. Yatak odasýnda bir ................... var. 2. Mutfakta ................... var. 3. Salonda iki ................... var. 4. Banyoda ................... var. 5. Çocuk odasýnda ................... var. 3. Aþaðýdaki sorularý kendinize göre cevaplayýnýz. Answer the questions. 1. Nasýl bir evde yaþýyorsunuz? ......................................................................... 2. Eviniz kaç odalý? ......................................................................... 3. Eviniz kaçýncý katta? ......................................................................... 4. Evinizin adresi ne? ......................................................................... 7. Aþaðýdaki boþluklarý “-ýn, -in, -un, -ün / -nýn, -nin, -nun, -nün” eklerinden uygun olanýyla doldurunuz. Which genetive suffix should be attached to the word. 1. Ev..... odasý 2. Okul..... bahçesi 3. O..... evi 4. Semra..... dolabý 6. Evimiz müstakil. Evimizin güzel bir bahçesi var. Bahçede meyve aðaçlarý, havuz ve garaj var. Babamýn arabasý garajda. Evimizin demir kapýsý var. Mutfak ve salon birinci katta. Benim odam ikinci katta. Bizim evimiz çok geniþ ve ferah. Metne göre doðru ise “D” yanlýþ ise “Y” yazýnýz. Write “D” for true and “Y” for false statements. 1. Bizim evimiz 3 katlý müstakil bir ev. 2. Evimizin bahçesinde havuz yok. 3. Babamýn arabasý garajda duruyor. 4. Evimizin demir kapýsý var. 5. Mutfak ve yatak odasý birinci katta. 5. A: Merhaba Mehmet. B: Merhaba Selman. A: ..............................? B: Evimiz geniþ. A: ..............................? B: Evet, evimiz müstakil. Yukarýdaki boþluklarý doldurunuz. Fill in the blanks above. A) Eviniz büyük mü? Eviniz apartman dairesi mi? B) Eviniz geniþ mi, dar mý? Eviniz müstakil mi? C) Eviniz dar mý? Eviniz sizin mi? Ç) Eviniz küçük mü? Eviniz müstakil mi? D Y D Y
Kültür Köþesi Misafirperverlik 35 Misafirperverlik Türk yaþam tarzýnýn en önemli ögelerinden biridir. Türkler doðal karakterlerinin bir sonucu olarak dünyadaki en cömert ve misafirperver insanlardýr. Hospitality is one of the cornerstones of the Turkish way of life. Turkish people are the most gracious and generous hosts as a result of their natural instincts. Türkiye’nin neresinde olursa olsun bu misafirperverlik sizleri karþýlayacaktýr. Fakir ya da zengin her Türk ailesi misafirini en iyi þekilde aðýrlamak için kendini sorumlu hisseder. In every corner of the country such a traditional hospitality will meet you. Every individual feels bound to honour his guest in the best possible manner. Türkler evlerini her misafire güler yüzle ve samimiyetle açarlar. Misafirleri rahat ettirmek için onlara en iyi yeri verirler ve onlara en güzel yemekleri ikram ederler. They will open their houses to every guest with a smiling face, and with all their sincerity, give the best seat and cook the best food for their guest. Türkler misafirlerini “Tanrý misafiri” olarak adlandýrdýklarýndan dolayý onlara karþý oldukça saygýlý ve onlarý rahat ettirme konusunda oldukça duyarlý davranýrlar. Bu yüzden misafir kendini hiçbir zaman yabancý hissetmez. They call their guest as “God’s Guest” that is why Turkish people are very understanding about foreigners’ different customs, and they try to communicate in order to help visitors according to their code of hospitality. Türkler için misafir aðýrlamak bir onurdur. Misafirin en küçük bir isteði yerine getirilir ve misafir el üstünde tutulur. Ev sahibi misafiri kendi ailesinden ayýrmaz hatta misafire daha çok ilgi gösterir. For Turkish people, it is an honour to host the guests. Every need of the guest is met and he/she is treated in the utmost care. The host regards the guest as one of the family members, and even pays more attachment to the guest than to the other family members. Her evin bir odasý misafirler için ayrýlýr. Oda en güzel þekilde düzenlenir. Bu oda misafir dýþýnda pek kullanýlmaz. One of the rooms at home is spared and designed beautifully for the guests. That room is always kept ready and tidy for the expected or unexpected guests, and nobody enters or uses it even when there is no guest at home.
36 Misafirin kim olduðu önemli deðildir. Çünkü misafirin Allah tarafýndan gönderildiðine inanýlýr. Misafire hizmet Allah katýnda çok deðerlidir. Misafir asla geri çevrilmez. A guest may be anyone and it does not matter who he/she is. The guest is regarded as somebody sent by God. Hosting the guest means being in service of God, and the guest is never left unattended. Misafir ev halkýný zor durumda býrakmaz. Çünkü o kendi bereketi ile gelir. Hosting a guest does not impose any difficulty; on the contrary, guests are believed to bring a bounty in the place they are hosted at. Köyde bir çay bahçesinde oturduk. Bize çay ikram ettiler. Hiç Türkçe bilmememiz insanlarla iletiþim kurmamýza engel olmadý. Köylü kadýnlar bizim için yemek hazýrladýlar. Kadýnlar önce misafirlere hizmet etmek için sofraya oturmadýlar. O gece bizi evlerinde misafir ettiler. In the village, we sat in the tea garden and were treated to çay. We knew only a few phrases of Turkish at the time, but that didn’t deter anyone from trying to communicate with us.. While we were touring, the village women pulled together and prepared a feast for us at the Muhtar’s house. The women wouldn’t sit down to eat until they had first served us! Þehirlerde ise Türkler her zaman misafir için hazýrdýrlar. Önceden aramanýza gerek yoktur. Hatta sizi tanýmalarýna bile gerek yoktur. Sizi evlerine davet ederler ve ayaðýnýza terlik verirler. Size çay veya kahve ikram ederler. Çayýn yanýnda ise genellikle tatlý ya da tuzlu yiyecekler olur. Even in the city, the Turks are prepared to receive guests at all times. They don’t expect a call in advance. They don’t even have to know you! They will invite you in and offer slippers for your feet. They will serve you tea “çay”, or sometimes Turkish coffee “kahve”, and offer an assortment of sweet and salty finger foods. Bir Amerikalý Ailenin Türk Misafirperverliði Ýle Ýlgili Ýzlenimleri Türkiye’deki en güzel geleneklerden biri de Türk insanýnýn misafirperverliðidir. Bunu 1996 yýlýnda Türkiye’ye yaptýðýmýz bir gezi sýrasýnda keþfettik. Ýstanbul’daki þehir hayatýnýn dýþýnda farklý bir hayat tarzýný tanýmak amacýyla otobüsle Karadeniz kýyýsýndaki bir köye giderken yanlýþ bir yerde indik ve yürümeye baþladýk. Bir çiftçi bizi traktörüne aldý ve bir sonraki köye kadar götürdü. One of the wonderful things about Turkey is the hospitality of the local people. We first discovered this for ourselves on a visit in 1996. We went to a village near the Black Sea, because we wanted a broader view of Turkey than just the city life we were encountering in Istanbul. By mistake, we had gotten off the minibus at the wrong village and began to walk to the next one. A Turkish farmer picked us up and gave us a ride in the trailer behind his tractor.
38 3.A KELÝMELER 4. Aþaðýdaki kelimeleri dinleyiniz ve tekrar ediniz. Listen to the words and repeat. 1. Yanýnda 2. Karþýsýnda 3. Köþesinde 4. Arkasýnda 5. Önünde 6. Üstünde 7. Altýnda 8. Arasýnda 9. Ýçinde 10. Dýþýnda 1. Aþaðýdaki kelimeleri dinleyiniz ve tekrar ediniz. Listen to the words and repeat. 2. Resimlere bakarak tekrar dinleyiniz. Listen again looking at the pictures. 3. Dinleyiniz ve duyduðunuz kelimeyi uygun resmin altýna yazýnýz. Listen and write the word under the appropriate picture. 1. Okul 2. Hastane 3. Park 4. Market 5. Kafe 6. Polis merkezi 7.Banka 8.Müze 9.Lokanta 10. Alýþveriþ merkezi 11. Benzin istasyonu 12. Sinema Burasý neresi? Burasý müze. SOR VE CEVAPLA 1 2 7 8 1 Yanýnda 2 Karþýsýnda 6 Üstünde 7 Altýnda
39 3 4 5 6 9 10 11 12 5 Önünde 8 Arasýnda 3 Köþesinde 4 Arkasýnda 9 Ýçinde 10 Dýþýnda
MEHMET’ÝN SEMTÝ Mehmet Ýstanbul’da yaþýyor. O, Üsküdar’da bir apartman dairesinde oturuyor. Mehmet’in evinin önünde ana cadde var. Ana cadde çok kalabalýk ve gürültülü. Mehmet’in evinin arkasýnda güzel bir kafe var. Mehmet arkadaþlarý ile bazen kafeye gidiyor. Mehmet’in evinin karþýsýnda büyük bir alýþveriþ merkezi var. Mehmet buradan alýþveriþ yapýyor. Mehmet’in evinin yanýnda park var. Mehmet bazen parkta basketbol oynuyor. Alýþveriþ merkezi ile okulun arasýnda postane var. Okulun yanýnda otobüs duraðý, karþýsýnda kütüphane var. Mehmet her hafta sonu bu kütüphaneye gidiyor. Kütüphanenin saðýnda çocuk hastanesi var. Caddenin köþesinde küçük bir lokanta var. Mehmet ve ailesi ara sýra bu lokantaya gidiyor. Mehmet bu semti çok seviyor. 40 3.B OKUMA - ANLAMA 1. Aþaðýdaki metni okuyunuz. Read the text.
3. Aþaðýdaki sorularý metne göre cevaplayýnýz. Answer the questions according to the text. 1. Mehmet nerede yaþýyor? ................................................................... 2. Kafe nerede? ................................................................... 3. Alýþveriþ merkezi nerede? ................................................................... 4. Postane nerede? ................................................................... 5. Lokanta nerede? ................................................................... 6. Mehmet nerede basketbol oynuyor? ................................................................... 2. Metne göre doðru ise “D” yanlýþ ise “Y” yazýnýz. Write “D” for true and “Y” for false stataments. 1. Mehmet’in evinin yanýnda ana cadde var. 2. Mehmet’in evinin karþýsýnda büyük bir alýþveriþ merkezi var. 3. Mehmet’in evinin arkasýnda park var. 4. Alýþveriþ merkezi ile okulun önünde postane var. 5. Kütüphanenin saðýnda çocuk hastanesi var. 6. Caddenin köþesinde küçük bir lokanta var. Bazen = Ara sýra önünde × arkasýnda saðýnda × solunda altýnda × üstünde SOR VE CEVAPLA Alýþveriþ merkezindeyim. Neredesin? Hayýr, bilmiyorum. Hastane nerede, biliyor musun? Ýskele Caddesi’nde. Benzin istasyonu nerede? Evet, var. Caddenin köþesinde. Affedersiniz. Burada lokanta var mý? 1 2 3 4 D Y 41
42 3.C DÝNLEME - ANLAMA 1. Dinleyiniz ve doðru ise “D” yanlýþ ise “Y” yazýnýz. Listen and write "D" (true) or "Y" (false). 3. Dinleyiniz ve diyalogdaki boþluklarý doldurunuz. Listen and fill in the blanks in the conversations. A: Mehmet þimdi nerede oturuyorsun? B: Üsküdar’da oturuyorum. A: Okul evinize yakýn mý? B: Evet, çok yakýn. Evimizin ............................. A: Evinizin çevresinde neler var? B: ............................................................. var. A: Postane nerede? B: Evimizin ............................. A: Park nerede? B: Caddenin ............................. A: Banka nerede? B: Postanenin ............................. Postane Ýstiklal Caddesi Barýþ Caddesi Park Okul Kütüphane 2. Dinleyiniz ve krokideki boþluklarý doldurunuz. Listen and fill in the blanks in the map. 1 2 4 3 6 7 5 Park Caddesi 1 2 3 4
43 3.Ç KONUÞMA 1. Aþaðýdaki diyaloglarý okuyunuz. Read the conversations. A: Affedersiniz. Banka nerede? B: Postanenin yanýnda. A: Teþekkür ederim. B: Bir þey deðil. A: Affedersiniz. Burada kafe var mý? B: Evet, var. A: Nerede? B: Ýstiklal Caddesi’nde. Postanenin yanýnda. A: Uzak mý? B: Hayýr, uzak deðil. Çok yakýn. 3. Oturduðunuz semti sözlü olarak tanýtýnýz. Describe your neighborhood. 2. Örnekteki gibi benzer diyaloglar kurunuz. Make similar conversations as in the example. 1 Otobüs duraðý nerede? Müze nerede? Park nerede? 1 Park nerede? Lokanta nerede? Sinema nerede? 2 2 3 3 Barýþ Caddesi Çiçek Caddesi Sakarya Caddesi
44 3.D YAZMA 1. Resme bakýnýz ve resimle ilgili cümleler yazýnýz. Look at the picture and make sentences about it as in the example. 2. Aþaðýdaki karýþýk kelimelerden anlamlý ve kurallý cümleler kurunuz. Write meaningful sentences putting the words in the correct order. 1. Banka nerede? (banka / kafe / yanýnda) ......................................................................... 2. Okul nerede? (okul / park / arkasýnda) ......................................................................... 3. Müze nerede? (müze / cadde / köþesinde) ......................................................................... 4. Benzin istasyonu nerede? (benzin istasyonu / park ile alýþveriþ merkezi / arasýnda) ......................................................................... 5. Hastane nerede? (hastane / sinema / önünde) ......................................................................... 1. Park, okul ile müzenin arasýnda. 2. ......................................................................... 3. ......................................................................... 4. ......................................................................... 5. ......................................................................... 6. ......................................................................... 7. ......................................................................... 8. ......................................................................... 9. ......................................................................... 10. .........................................................................
45 3.E DÝL BÝLGÝSÝ Ýsmi fiile baðlar, fiilin yönünü ve nereye yöneldiðini gösterir. Örnek: Mehmet bazen pastaneye gidiyor. Mehmet pizzacýya gidiyor. Nereye? Dikkat! Örnek: Mehmet her pazar alýþveriþ merkezine gidiyor. Mehmet benzin istasyonuna gitmiyor. Çünkü Mehmet’in arabasý yok. Örnek: Ali kütüphanede kitap okuyor. Mehmet parkta yürüyor. Nerede? * Ýsim tamlamalarýndan sonra araya “n” baðlayýcý ünsüzü girer. Ýsmin, kendisinde bulunma ifade eden, fiillerle ilgisini gösteren hâlidir. 1. YÖNELME HÂLÝ “-(y)a / -(y)e; -(n)a / -(n)e” 4. BULUNMA HÂLÝ “-da / -de; -ta / -te” (Hatýrlatma) a, ý, o, u -(y)a e, i, ö, ü -(y)e Okul-a, Lokanta-y-a Ev-e, Kütüphane-y-e Kime? Ben Bana Sen Sana O Ona Biz Bize Siz Size Onlar Onlara Neye? tahtaya masaya çantaya a, ý, o, u -(n)a e, i, ö, ü -(n)e Benzin istasyonu-n-a Alýþveriþ merkezi-n-e a, ý, o, u -da e, i, ö, ü -de Okul-da Kütüphane-de ..f, ..s, ..t, ..k, ..ç, ..þ, ..h, ..p -ta / -te Park-ta 5. kat-ta Örnek: Ali kütüphaneden kitap alýyor. Marketten alýþveriþ yapýyoruz. Nereden? Ýsmin, kendisinden çýkma (ayrýlma) ifade eden, fiillerle ilgisini gösteren hâlidir. 2. ÇIKMA HÂLÝ “-dan / -den; -tan / -ten” 3. VASITA HÂLÝ “ile; -(y)la / -(y)le)” Ýsmin belirttiði varlýk veya nesnenin fiildeki oluþ ve kýlýþta “vasýta” olarak kullanýldýðýný veya “birliktelik” ifade ettiðini gösterme durumudur. Örnek: Mehmet arkadaþlarý ile kafeye gidiyor. O, okula servis ile geliyor. Ankara’ya arabayla gidiyoruz. a, ý, o, u -dan e, i, ö, ü -den Okul-dan Kütüphane-den ..f, ..s, ..t, ..k, ..ç, ..þ, ..h, ..p -tan / -ten Park-tan 5. kat-tan
46 3.F DEÐERLENDÝRME 1. Aþaðýdaki sorularý cevaplayýnýz. Write appropriate answers to the questions. 1. Burasý neresi? (Ankara) ........................................................................ 2. Neredesin? (Hastane) ........................................................................ 3. Evinizin yanýnda banka var mý? (Hayýr) ........................................................................ 4. Park nerede? (Postane / arkasýnda) ........................................................................ 2. Aþaðýdaki kelimelerden anlamlý ve kurallý cümleler kurunuz. Put the words in the correct order to make sentences. 1. okul / karþýsýnda / postanenin ......................................................................... 2. yanýnda / bankanýn / park ......................................................................... 3. köþesinde / benzin istasyonu / caddenin ......................................................................... 4. arasýnda / lokanta ile / alýþveriþ merkezinin / postane ......................................................................... 5. arkasýnda / okulun / ev ......................................................................... 4. Aþaðýdaki kelimeleri eþleþtiriniz. Match the words. 1. Ben kütüphane gidiyorsunuz 2. Sen postane gidiyorum 3. O hastane -(y)e gidiyorlar 4. Biz park -(y)a gidiyor 5. Siz banka gidiyorsun 6. Onlar lokanta gidiyoruz 3. Aþaðýdaki sorularý yandaki plana göre cevaplayýnýz. Answer the questions according to the map. 1. Park nerede? ......................................................................... 2. Alýþveriþ merkezi nerede? ......................................................................... 3. Kütüphane nerede? ......................................................................... 4. Okul nerede? ......................................................................... 5. Kafe nerede? ......................................................................... 5. Aþaðýdaki kelimeleri bulmaca karelerinden bulunuz ve iþaretleyiniz. Search the box for the words below. 6. Aþaðýdaki kelimelere örnekteki gibi hâl ekleri getiriniz. Attach the suffixes to the words as in the example. POSTANE OKUL BANKA MÜZE PARK HASTANE A A M Ü Z E F D T E G R C E Z Ü O G Ü A T N A Y A A K O E Ç B M V F C N U U G P K A H A V H L J A E M Ü N Ü Ö Y K R G B Ü L K K G I K A A M V Y Ý H A T A A N P A G P O S T A N E E H A S T A N E P H Ð -(y)e, -(y)a -da, -de -dan, -den Okul okula okulda okuldan Ev Otel Banka Kütüphane KÜTÜPHANE OKUL KAFE BANKA ALIÞVERÝÞ MERKEZÝ PARK MÜZE
Ayasofya Ayasofya, Ýmparator Theodosius tarafýndan yapýlmýþtýr. Ancak Justinian zamanýnda 532 yýlýndaki Nika isyaný sýrasýnda tamamen yanmýþtýr. Justinian tarafýndan tekrar yapýlmasý için emir verilmiþ ve 5 yýl sonra da yenisi halka açýlmýþtýr. Çaðýn ünlü mimarlarýndan Miletoslu Ýsidoros ve Trallesli Anthemios’a günümüze ulaþan Ayasofya’yý yaptýrmýþtýr. Ýç mekân, 100 x 70 metre ölçüsünde olup, üzeri dört büyük ayaðýn taþýdýðý 55 metre yüksekliðinde, 30 metre çapýnda kubbe ile örtülmüþtür. Hagia Sophia Hagia Sophia was built during the reign of Emperor Theodosius and burned down in the fire of Nika Revolt in 532 A.D. during the reign of Justinian. The same year Justinian ordered to be built a new basilica; the one we can see today, and only five years later, 537 AD, it was opened to the public. The architects of this new basilica were Isidorus from Miletus (Söke) and Anthemious from Tralles (Aydýn). The basilica occupying an area of 100 x 70 m was roofed with a dome, 55. m high and 31 m in diameter and supported by 4 huge pillars. 1453 yýlýnda Ýstanbul’un fethiyle beraber Fatih Sultan Mehmet tarafýndan yapý kuvvetlendirilmiþ, Mimar Sinan zamanýnda ise eklemeler yapýlmýþtýr. Sultan Abdülmecit zamanýnda ise Fossati kardeþler tarafýndan çeþitli restorasyonlar yapýlmýþtýr. 1935 Þubat ayýnda ise hem Müslümanlarýn hem de Hristiyanlarýn kutsal saydýðý bu mekân Atatürk’ün emriyle ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin kararýyla müze olarak ziyarete açýlmýþtýr. Ayasofya müzesi UNESCO tarafýndan dünya mirasý listesine alýnmýþtýr. In 1453, with the conquest of Istanbul, Sultan Mehmed the Conqueror strengthened the building. Architect Sinan did additional significant work in Hagia Sophia in the Turkish period. During the reign of Sultan Abdulmecid (1839-1861) the Fossati brothers made various restorations in the building. Hagia Sophia , the legacy of both Christian and Muslim culture, was turned into a museum for visits with the order of Ataturk and decision of the Grand Turkish National Assembly on the 1st of February, 1935. The Hagia Sophia Museum was included in the list of World Heritage by UNESCO. Kültür Köþesi Ýstanbul’un Harikalarý 47
48 Topkapý Sarayý Topkapý Sarayý Ýstanbul’da boðaza ve Marmara Denizi’ne bakan bir yarýmadanýn üstünde inþa edilmiþtir. Sarayýn etrafýný saran duvarlar, ana giriþ kapýsý ve ilk binalar Fatih Sultan Mehmet tarafýndan yaptýrýlmýþtýr. Saray bugünkü hâlini daha sonraki yüzyýllarda eklenen yapýlarla almýþtýr. Topkapý Sarayý 1856’ya kadar Fatih Sultan Mehmet’ten baþlayarak Osmanlý padiþahlarýnýn resmî sarayýydý. Sultan Abdulmecid’in Dolmabahçe’ye taþýnmasýyla görevine idari bina olarak devam etti. 19. yüzyýlýn sonlarýnda sarayda arkeoloji müzesi ve güzel sanatlar fakültesi yapýldý. Saraydaki en eski yapý Fatih zamanýnda yapýlan Çinili Köþk’tür. Bu köþk günümüzde Türk çini ve seramik sanatlarý müzesi olarak kullanýlmaktadýr. Topkapý Sarayý 1924 yýlýnda müzeye çevrilmiþtir. Harem, Baðdat Köþkü, Revan Köþkü ve Sofa Köþkü gibi kýsýmlar mimari güzellikleriyle ön plana çýkmaktadýr. Müzede ayrýca pek çok farklý yerlerden parçalar ve kitaplar da sergilenmektedir. Topkapý Palace Museum It is located on the promontory of the historical peninsula in Ýstanbul which overlooks both the Marmara Sea and the Bosphorus. The walls enclosing the palace grounds, the main gate on the land side and the first buildings were constructed during the time of Fatih Sultan Mehmet (the Conqueror). The palace has taken its present layout with the addition of new structures in the later centuries. Topkapý Palace was the official residence of the Ottoman Sultans starting with Fatih Sultan Mehmet until 1856, when Abdülmecid moved to the Dolmabahçe palace. After 1856 Topkapi Palace functioned as the administrative center of the state. At the end of the 19th century Archeology Museum and School of Fine Arts (now Oriental Works Museum) were built. The oldest structure in the palace is the Çinili Köþk built by Fatih, which is now used as the Museum of Turkish Tiles and Ceramics. Topkapý Palace was converted to a museum in 1924. Parts of the Palace such as the Harem, Baghdat Pavilion, Revan Pavilion, Sofa Pavilion, and the Audiance Chamber distinguish themselves with their architectural assets,while in other sections artifacts are displayed which reflect the palace life. The museum also has collections from various donations and a library. Sultanahmet Camii Bu cami 1609-1616 yýllarý arasýnda Sultan Ahmet tarafýndan ayný ismi taþýyan meydanda yaptýrýldý. Caminin mimarý Sedefkâr Mehmet Aða’dýr. Türkiye’nin altý minareli tek camiidir. The Blue Mosque This mosque was built by Sultan Ahmet I during 1609-1616 in the square bearing his name in Ýstanbul. The architect is Sedefkâr Mehmet Aða. It is the only mosque in Turkey with six minarets. Cami bölümü 64 x 72 metre boyutlarýndadýr. Caminin içi 260 pencereyle aydýnlatýlmýþtýr. Mavi, yeþil ve beyaz renkli çok güzel çinilerle bezendiði için Avrupalýlarca “Mavi Cami” olarak adlandýrýlmýþtýr. Yazýlarý Diyarbakýrlý Seyyid Kasým Gubarî tarafýndan yazýlmýþtýr. Çevresindeki yapýlarla birlikte bir külliye oluþturur. The mosque is 64 x 72 m in dimensions. 260 windows surround the mosque. Due to its beautiful blue, green and white tilings, it has been named the “Blue Mosque” by Europeans. The inscriptions were made by Seyyid Kasým Gubari of Diyarbakir.
50 4.A KELÝMELER 1. Aþaðýdaki kelimeleri dinleyiniz ve tekrar ediniz. Listen to the words and repeat. 1.Dinlenmek / Dinlendi 2. Ziyaret etmek / Ziyaret etti 3. Televizyon seyretmek / Televizyon seyretti 4.Fotoðraf çekmek / Fotoðraf çekti 5.Antrenman yapmak / Antrenman yaptý 6.Voleybol oynamak / Voleybol oynadý 7.Yürüyüþ yapmak / Yürüyüþ yaptý 8.Alýþveriþ yapmak / Alýþveriþ yaptý 9.Yemek yemek / Yemek yedi 10. Odasýný düzenlemek / Odasýný düzenledi 11. Kahvaltý etmek / Kahvaltý etti 12. Sohbet etmek / Sohbet etti 2. Resimlere bakarak tekrar dinleyiniz. Listen again looking at the pictures. 3. Dinleyiniz ve duyduðunuz kelimeyi uygun resmin altýna yazýnýz. Listen and write the word under the appropriate picture. O, ne yaptý? O, yemek yedi. SOR VE CEVAPLA 1 5 9