คู่มือครู-ชุดกิจกรรมการเรียนรู้-ชุดที่5

คมู่ อื สารละลายกรด - เบส ก

คานา

การจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์เป็นภารกิจที่สาคัญยิ่งของการการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ กระบวนการ
จัดการเรียนรู้เพ่ือให้ผู้เรียนมีความสามารถทางวิทยาศาสตร์น้ัน ครูผู้สอนต้องพัฒนากระบวนการเรียนรู้
อยา่ งเปน็ ระบบให้กับผู้เรียน ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้พัฒนาศักยภาพการเรียนรู้ของตนเองให้มากที่สุดเท่าท่ีจะ
มากได้ และการพัฒนาศักยภาพการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ของผู้เรียนเป็นกระบวนการเรียนรู้ท่ีเน้นผู้เรียน
เป็นสาคัญ ครูผู้สอนสามารถออกแบบการเรียนรู้ในลักษณะต่าง ๆ ได้อย่างหลากหลาย เพื่อเอื้ออานวย
ให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะ กระบวนการคิด การจัดการ การเผชิญสถานการณ์และการประยุกต์ความรู้มาใช้ให้
เกดิ ประโยชนส์ งู สุด

คู่มือครู ชุดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 5 ขั้น
เร่ือง สารและสมบัติของสาร กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ชุดที่ 5 สารละลาย
กรด - เบส ประกอบด้วย คาอธิบายรายวิชา หน่วยการเรียนรู้ กาหนดการจัดการเรียนรู้ ชุดกิจกรรม
การเรยี นรู้ ผังมโนทัศน์ คาแนะนาในการใชช้ ดุ กจิ กรรมสาหรับครู จุดประสงค์ประจาชุดกิจกรรมการเรียนรู้
กระบวนการสืบเสาะหาความรู้แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 5 ข้ัน แผนการจัดการเรียนรู้ เฉลยแบบทดสอบ
ก่อนเรียน แนวทางคาตอบแต่ละกิจกรรม รวมท้ังความรู้และกิจกรรมเสริมสาหรับครูผู้สอน ในเน้ือหา
เก่ียวกับ สารละลาย เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน แบบประเมินผลการจัดการเรียนรู้ ในการจัดทาคู่มือครู
เลม่ น้ไี ดร้ บั ความรว่ มมืออยา่ งดยี ิ่งจากผู้เชย่ี วชาญ ผู้บริหาร และเพ่ือนครทู กุ ทา่ น จึงขอขอบพระคุณไว้ ณ ทน่ี ้ี

ผู้จัดทาหวังเป็นอย่างยิ่งว่าคู่มือครู ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ โดยใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้
แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 5 ข้ัน หน่วยการเรียนรู้ เรื่อง สารและสมบัติของสาร กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
ชั้นมธั ยมศึกษาปที ี่ 1 เลม่ น้ี จะมปี ระโยชน์แกค่ รูผู้สอนและผทู้ เ่ี กยี่ วขอ้ งทุกฝาุ ยที่จะช่วยให้การจัดการศึกษา
วทิ ยาศาสตร์มีประสทิ ธิภาพและประสิทธิผล

ศิริอร คล้ายสกลุ
ตาแหน่ง ครู วทิ ยฐานะชานาญการ

โรงเรยี นเขาทะลุพทิ ยาคม

คูม่ ือ สารละลายกรด - เบส ข

สารบญั

เรอ่ื ง หนา้

คานา ก
สารบัญ ข
คาอธบิ ายรายวิชา 1
หนว่ ยการเรยี นรู้ 2
กาหนดการจดั การเรยี นรู้ 3
ผงั มโนทัศน์ 5
คาแนะนาในการใช้ชุดกจิ กรรมสาหรบั ครู 6
กระบวนการสืบเสาะหาความร้แู บบวัฏจกั รการเรียนรู้ 5 ขน้ั 7
แผนการจัดการเรียนรู้ 8
แผนการจดั การเรียนรู้ เรอื่ ง สารละลายกรด - เบส 9
แนวคาตอบของชุดกจิ กรรมการเรียนรู้ 34
เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน 35
เฉลยแบบทดสอบหลงั เรียน 42
แบบประเมนิ ผลการจดั การเรียนรู้ 44
แบบสังเกตพฤติกรรมการทางานกลุม่ 45
แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ 46
บรรณานกุ รม 48
ผเู้ ชี่ยวชาญในการพฒั นาชุดกิจกรรม 49

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 1

คาอธบิ ายรายวชิ า

รายวิชาวทิ ยาศาสตร์ 1 รหัสวชิ า ว 21101 กลมุ่ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

ชนั้ มัธยมศกึ ษาปที ่ี 1 ภาคเรยี นที่ 1 โรงเรียนเขาทะลพุ ิทยาคม

เวลา 60 ชั่วโมง จานวน 1.5 หนว่ ยกิต (3 ช่วั โมง/สัปดาห์)

ศึกษาวิเคราะห์ความแตกต่างของลักษณะของเซลล์ของส่ิงมีชีวิตเซลล์เดียวแ ละเซลล์ของส่ิงมีชีวิต
หลายเซลล์ เปรยี บเทียบส่วนประกอบของเซลลพ์ ชื และเซลล์สตั ว์ หน้าท่ีของส่วนประกอบของเซลล์พืชและ
เซลลส์ ัตว์ กระบวนการสารผ่านเซลล์โดยการแพร่และออสโมซิส ปัจจัยที่จาเป็นต่อการสังเคราะห์ด้วยแสง
ของพืช ผลท่ีได้จากการสงั เคราะหด์ ้วยแสงของพืช ความสาคัญของกระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสงของพืช
ต่อสิ่งมชี ีวิตและสงิ่ แวดล้อม กลุ่มเซลล์ที่เก่ียวข้องกับการลาเลียงน้า ลาเลียงอาหารของพืช โครงสร้างของดอก
กระบวนการสืบพันธ์ุแบบอาศัยเพศและไม่อาศัยเพศของพืช การตอบสนองของพืชต่อแสง น้าและ
การสัมผัส หลักการและผลของการใช้เทคโนโลยีชีวภาพในการขยายพันธ์ุ ปรับปรุงพันธ์ุ เพ่ิมผลผลิต
ของพืชและสามารถนาความรู้ไปใช้ประโยชน์ จาแนกสารโดยใช้เนื้อสาร ขนาดอนุภาคเป็นเกณฑ์ สมบัติ
ของสารและการเปลีย่ นสถานะของสาร สมบัติความเป็นกรด - เบส ของสารละลาย ตรวจสอบค่า pH ของ
สารละลาย วิธีเตรียมสารละลายท่ีมีความเข้มข้นเป็นร้อยละ ปัจจัยท่ีมีผลต่อการเปลี่ยนสถานะและ
การละลายของสาร และนาความรู้ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจาวัน ให้เกิดความปลอดภัยต่อตนเองและ
ส่ิงแวดลอ้ ม

โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การสืบเสาะหาความรู้ การสารวจตรวจสอบ การสืบค้นข้อมูล
บันทึก จัดกลุ่มข้อมูล และการอภิปรายเพื่อให้เกิดความรู้ ความคิด ความเข้าใจ สามารถนาเสนอส่ือสาร
สิ่งที่เรียนรู้ มีความสามารถในการตัดสินใจ เห็นคุณค่าของการนาความรู้ไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจาวัน
มจี ิตวทิ ยาศาสตร์ คุณธรรม จริยธรรม และคา่ นยิ มที่เหมาะสม

รหสั ตัวช้ีวดั ม.1/1 , ม.1/2 , ม.1/3 , ม.1/4 , ม.1/5 , ม.1/6 , ม. 1/7 , ม.1/8 ,
ว 1.1 ม.1/9 , ม.1/10 , ม.1/11 ม.1/12 , ม.1/13
ม.1/1 , ม.1/2 , ม.1/3 , ม.1/4
ว 3.1 ม.1/1 , ม.1/2 , ม.1/3
ว 3.2 ม.1/1 , ม.1/2 , ม.1/3 , ม.1/4 , ม.1/5 , ม.1/6 , ม.1/7 , ม.1/8 ,
ว 8.1 ม.1/9

คูม่ อื สารละลายกรด - เบส 2

หนว่ ยการเรยี นรู้ ชนั้ มัธยมศึกษาปีที่ 1
รายวชิ า วิทยาศาสตร์ 1 รหัสวชิ า ว 21101 เวลา 60 ช่ัวโมง
หน่วยการเรยี นรู้ 3 หนว่ ย

หน่วยท่ี ชอ่ื หน่วยและหัวขอ้ การเรยี นรู้ เวลา (ชั่วโมง)
1 หน่วยพนื้ ฐานของส่ิงมชี ีวิต 15
2 23
1.1 ลกั ษณะและรปู รา่ งของเซลล์สิ่งมชี ีวิต
3 1.2 การใชก้ ล้องจุลทรรศน์ 22
1.3 โครงสรา้ งและหน้าทขี่ องเซลลพ์ ชื เซลล์สตั ว์ 60
กระบวนการในการดารงชวี ติ ของพชื
2.1 กระบวนการเคลื่อนที่ของสารผา่ นเย่ือหุ้มเซลล์
2.2 การลาเลยี งสารในพชื
2.3 กระบวนการสงั เคราะห์ดว้ ยแสงของพชื
2.4 กระบวนการสืบพันธ์ขุ องพชื
2.5 การตอบสนองต่อสง่ิ เร้าของพืช
2.6 เทคโนโลยีชีวภาพสาหรบั พืช
สารและสมบัติของสาร
3.1 สมบตั ขิ องสารและการจาแนกสาร
3.2 สารเนือ้ เดียว และสารเนื้อผสม
3.3 คอลลอยด์ และสารแขวนลอย
3.4 สารละลาย
3.5 สารละลายกรด - เบส

รวม

ค่มู ือ สารละลายกรด - เบส 3

กาหนดการจดั การเรียนรู้
ชุดกจิ กรรมการเรยี นรู้ โดยใชก้ ระบวนการสืบเสาะแบบวฏั จักรการเรียนรู้ 5 ขน้ั

เรื่อง สารและสมบตั ขิ องสาร สาหรบั นักเรียนช้ันมธั ยมศึกษาปที ี่ 1
ภาคเรียนที่ 1 ปกี ารศกึ ษา 2558

โรงเรียนเขาทะลุพิทยาคม สานักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศกึ ษาเขต 11

ชดุ กิจกรรม แผนการจัดการ จดุ ประสงค์ จานวน
เรยี นร้ทู ่ี ช่ัวโมง

- ปฐมนิเทศ - ปฐมนิเทศนกั เรยี นเพ่อื ทาความเขา้ ใจเก่ยี วกบั การ

จัดการเรยี นรู้

- ทดสอบก่อนเรยี น - - เพ่ือวัดผลสัมฤทธทิ์ างการเรียนกอ่ นเรียนด้วยชดุ 1

โรงเรยี นเขาทะลพุ ทิ ยาคม สากนจิ กักรงรามนกเาขรเตรยีพน้ ืนรู้โทดี่กยใาชร้กศระึกบษวนามกาธั รยสืบมเศสาึกะษาเขต 11

แบบวัฏจักรการเรียนรู้ 5 ขั้น

ชดุ ที่ 1 1.1. บอกความหมายของสสารและสาร และ

เร่ืองความหมายและ จาแนกสารตามเกณฑ์ต่างๆได้

สมบัติของสาร 1.2. จาแนกสารตามสมบัติทางกายภาพ และ

1 สมบัตทิ างเคมขี องสารได้ 3
1.3. เปรียบเทยี บข้อแตกต่างของการเปล่ียนแปลง

ทางกายภาพและการเปลีย่ นแปลงทางเคมไี ด้

1.4. วเิ คราะหแ์ ละจาแนกประเภทของสารโดยใช้

สถานะของสารได้

ชดุ ท่ี 2 2.1. จาแนกประเภทของสารโดยใชล้ ักษณะ

เร่ือง สารเน้อื เดยี ว เนอ้ื สารเปน็ เกณฑ์ได้

และ สารเนื้อผสม 2.2. บอกความหมายของสารเน้อื เดยี ว และ

2 สารเนอ้ื ผสมได้ 3
2.3. สรุปเกยี่ วกบั สมบัติบางประการของสารเนื้อ

เดยี ว และ สารเน้ือผสมได้

2.4. อธบิ ายหลักการในการแยกสารเนอื้ เดยี ว

และสารเน้ือผสมได้

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 4

ชุดกิจกรรม แผนการจัดการ จดุ ประสงค์ จานวน
ชุดที่ 3 เรียนรูท้ ่ี ช่วั โมง
เรื่อง คอลลอยด์ และ 3 3.1. จาแนกประเภทของสารโดยใช้ขนาดอนุภาค
สารแขวนลอย ของสารเป็นเกณฑ์ได้ 4
4
ชดุ ที่ 4 3.2. เปรียบเทียบขนาดอนุภาคของคอลลอยด์ 5
เรื่อง สารละลาย 5 สารแขวนลอย และสารละลายได้
- 5
ชุดที่ 5 3.3. ทดลองและสรุปผลการทดลองเกีย่ วกับสมบัติ 1
เร่อื ง สารละลาย บางประการของคอลลอยด์ สารแขวนลอย และ 22
กรด - เบส สารละลายได้

- ทดสอบหลังเรียน 4.1. บอกความหมายและระบุองคป์ ระกอบของ
- วดั ความพงึ พอใจ สารละลายได้

4.2. บอกปัจจยั ท่ีมผี ลต่อการละลายของสารได้
4.3. บอกความหมาย บอกความเข้มขน้ ของ
สารละลาย และคานวณหาความเข้มขน้ ของ
สารละลายได้
4.4. บอกประเภทของการเปลยี่ นแปลงท่เี กดิ จาก
การละลายของสารได้
4.5. คานวณพลังงานทีเ่ กี่ยวขอ้ งกับการละลาย
ของสารได้
5.1. บอกความหมาย และอธบิ ายสมบตั ิของ
สารละลายกรด - เบสได้
5.2. ทดลองและสรุปผลการทดลองเก่ียวกับสมบตั ิ
ของสารละลายกรด - เบสได้
5.3. ตรวจสอบความเป็นกรด - เบส ทีใ่ ช้ใน
ชวี ิตประจาวนั ได้
5.4. บอกหลกั การใชส้ ารละลายกรด - เบส ใน
ชีวิตประจาวันได้อย่างถกู ต้องปลอดภัย
- เพื่อวัดผลสมั ฤทธทิ์ างการเรียนด้วยชุดกจิ กรรม
- วดั ความพงึ พอใจของนักเรยี นทีมีต่อการเรียนดว้ ย
ชุดกิจกรรม
รวม

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 5

ผงั มโนทศั น์

ความหมายและสมบตั ิ
ของสารละลายกรด - เบส

สารละลายกรด - เบส

ประเภทของ กรดและเบสใน
สารละลายกรด - เบส ชวี ติ ประจาวัน

การตรวจสอบความเปน็ กรด-เบส
ของสารละลาย

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 6

คาแนะนาในการใชช้ ดุ
กิจกรรมสาหรับครู

การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุดกิจกรรมการเรียนรู้รายวิชาวิทยาศาสตร์ 1 เรื่อง สารและ
สมบัติของสาร ชุดที่ 5 เรื่อง สารละลายกรด - เบส มีจุดมุ่งหมายเพื่อช่วยให้การดาเนินกิจกรรมการ
เรียนรู้บรรลุวัตถุประสงค์การเรียนรู้และมีประสิทธิภาพ ผู้สอนควรเตรียมความพร้อมและ ปฏิบัติตาม
คาแนะนา ดังต่อไปน้ี
1. ศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับแผนการจัดการเรียนรู้ เนื้อหาที่สอน เอกสารชุดกิจกรรมการเรียนรู้ และ
คาชี้แจงตา่ ง ๆ ให้เขา้ ใจก่อนดาเนนิ กิจกรรมการเรยี นรู้
2. เตรยี มส่อื อุปกรณใ์ นการจัดกจิ กรรมการเรยี นรใู้ หพ้ ร้อมและครบจานวนนักเรยี นในชนั้ เรียนแตล่ ะกล่มุ
3. เมื่อมกี ิจกรรมกลุ่มให้แบ่งนักเรียนเป็นกลุ่ม ๆ ละ 4 - 5 คน จานวนกลุ่มข้ึนอยู่กับนักเรียนในชั้นเรียน
โดยคละนักเรียนเก่ง ปานกลาง และอ่อน ให้มีการเลือกประธานและเลขานุการกลุ่ม และแบ่งหน้าท่ีความ
รับผดิ ชอบแกส่ มาชิกในกลุ่ม
4. ก่อนจัดกิจกรรมการเรียนรู้ครูควรชี้แจงให้นักเรียนเข้าใจบทบาทของตนเอง แนะนาข้ันตอนการใช้ชุด
กิจกรรมการเรียนรู้ แนวปฏบิ ตั ิ ในระหว่างการดาเนินกจิ กรรมการเรยี นรู้ แลว้ จงึ ให้ทาแบบทดสอบก่อนเรยี น
5. ขณะที่นักเรียนทากิจกรรม ครูคอยให้ความช่วยเหลือแนะนากระตุ้นให้นักเรียนทากิจกรรมอย่าง
กระตือรือร้นและตอบข้อสงสัยต่าง ๆ ระหว่างเรียนพร้อมท้ังสังเกตและประเมินพฤติกรรมการทางานของ
นักเรยี น
6. เมอื่ นักเรยี นปฏิบัตกิ ิจกรรมครบถว้ น ใหน้ ักเรียนทาแบบทดสอบหลังเรียนแล้วนาผลทดสอบก่อนเรียน
และหลังเรียนแจ้งใหน้ กั เรยี นทราบความกา้ วหนา้ ทางการเรียน
7. การวัดและประเมินผล ประเมินจากแบบทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียน สังเกตพฤติกรรม
การปฏบิ ัตงิ านกลุ่ม ประเมินผลการปฏบิ ัติงาน ตรวจบัตรกิจกรรมและบัตรแบบฝกึ หดั
8. เม่ือสิ้นสุดการปฏิบัติกิจกรรมการเรียนรู้ ครูให้นักเรียนร่วมตรวจสอบ เก็บชุดกิจกรรมการเรียนรู้
วัสดสุ งิ่ ของ และอุปกรณ์ให้เรียบรอ้ ย เพอ่ื สะดวกในการใช้ครง้ั ต่อไป

คมู่ อื สารละลายกรด - เบส 7

กระบวนการสืบเสาะหาความรแู้ บบวัฏจกั รการเรยี นรู้ 5 ขน้ั

สถาบันส่งเสริมการสอนวทิ ยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี (สสวท.) ไดเ้ สนอ ขัน้ ตอน
สาคัญของการสืบเสาะหาความรู้ (Inquiry Process) มี 5 ข้นั (5E) ไวด้ งั นี้

E 1. ข้ันสร้างความสนใจ (Engagement) เป็นการนาเข้าสู่บทเรียนที่สนใจซ่ึงอาจเกิดขึ้นเองจากความ

สงสัย หรืออาจเริ่มจากความสนใจของตัวนักเรียนเองหรือเกิดจากการอภิปรายภายในกลุ่ม เป็นเร่ืองที่
เชื่อมโยงกับความรู้เดิมทเี่ พิ่งเรยี นมาแลว้ และมีแนวทางท่ีใช้ในการสารวจตรวจสอบอยา่ งหลากหลาย

E 2. ข้ันสารวจและค้นหา (Exploration) วางแผนกาหนดแนวทางสารวจตรวจสอบตั้งสมมติฐาน

กาหนดทางเลือกเป็นไปได้ลงมือปฏิบัติ เพ่ือเก็บรวบรวมข้อมูล ข้อสนเทศ หรือปรากฏการณ์ต่าง ๆ วิธีการ
ตรวจสอบอาจทาได้หลายวิธี เช่น ทาการทดลอง ทากิจกรรมภาคสนาม บันทึกผลที่เกิดจากการรวบรวม
ขอ้ มูล หรอื ทดลองไวใ้ นตารางทีผ่ ู้ศกึ ษาสร้างข้นึ ผู้ศึกษาจะต้องเปน็ ผ้ซู ่ือสัตย์กบั ข้อมูล

E 3. ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) เป็นการนาผลการทดลองท่ีบันทึกไว้ ท่ีเพียงพอแล้ว

มาวิเคราะห์ แปลผล สรปุ ผล และการนาเสนอผลด้วยการอธิบาย (สื่อสาร) แลกเปล่ียนเรียนรู้กับกลุ่มอ่ืน ๆ
หรือให้ครูผู้สอนได้รับฟัง ในการอธิบายและลงข้อสรุปน้ัน ผู้ทดลองควรจะนาผลการทดลองไปตรวจสอบ
กบั คาตอบท่ีเราได้คาดคะเน (สมมติฐาน) ไวใ้ นเบอ้ื งตน้ ว่าสอดคลอ้ งกบั ที่ตงั้ ไวห้ รืออาจไม่สอดคลอ้ ง

E 4. ข้ันขยายความรู้ (Elaboration) เป็นการนาความรู้ในเรื่องท่ีเราสารวจตรวจสอบหรือทดลองไป

เชื่อมโยงกับความรู้เดิมท่ีเราเรียนรู้มาแล้ว หรือนาไปขยายความรู้ด้วยการสืบค้นเพื่อหาความรู้เพ่ิมเติมจาก
หนังสือ ตารา อินเทอร์เน็ต หรือนาไปสร้างเป็นผลงานชิ้นงาน หรือโครงงานวิทยาศาสตร์ ซ่ึงจะทาให้ผู้ศึกษามี
ความรูเ้ พมิ่ เติมหรือมีความรู้กว้างขวางมากย่ิงข้ึน

E 5. ข้ันประเมินผล (Evaluation) เป็นการประเมินการเรียนรู้ด้วยกระบวนการต่าง ๆ ว่าผู้เรียน

มคี วามรู้อะไรบ้าง อยา่ งไร และมากน้อยเพียงใด

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 8

แผนการจดั การเรยี นรู้

ดาเนนิ การจดั กจิ กรรมการ
เรยี นรตู้ ามแผนการจัดการ
เรยี นรูเ้ ลยนะคะ

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 9

แผนการจัดการเรียนรูท้ ี่ 5

เร่อื ง สารและสมบัติของสาร ชั้นมัธยมศึกษาปที ี่ 1

ชุดที่ 5 สารละลายกรด-เบส รายวชิ าวทิ ยาศาสตร์ 1 ว 21101

สอนวันท่ี 31 สิงหาคม และ 4, 7 กนั ยายน 2558 เวลา 5 ชวั่ โมง

มาตรฐานการเรยี นรู้

สาระที่ 3 สารและสมบัติของสาร

มาตรฐาน ว 3. 1 เขา้ ใจสมบัตขิ องสารความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสารกับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยว
ระหว่างอนุภาค มีกระบวนการสืบเสาะ หาความรู้และจิตวิทยาศาสตร์ส่ือสารส่ิงท่ี
เรียนรู้ นาความรไู้ ปใช้ประโยชน์

สาระท่ี 8 ธรรมชาติของวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

มาตรฐาน ว 8. 1 ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์และจิตวิทยาศาสตร์ในการสืบเสาะหาความรู้
การแก้ปัญหา รู้ว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน
สามารถอธบิ ายและตรวจสอบได้ ภายใต้ข้อมูลและเครื่องมือท่ีมีอยู่ในช่วงเวลาน้ัน ๆ
เข้าใจวา่ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สงั คม และสิ่งแวดล้อม มคี วามเกยี่ วขอ้ งสมั พันธ์กนั

ตัวชว้ี ัด

ว 3.1 ม 1/3 ทดลองและอธิบายสมบตั คิ วามเป็นกรด - เบส ของสารละลาย
ว 3.1 ม 1/4 ตรวจสอบคา่ pH ของสารละลายและนาความรู้ไปใช้ประโยชน์
ว 8.1 ม 1 - 3/1 ตั้งคาถามที่กาหนดประเด็นหรือตัวแปรท่ีสาคัญในการสารวจตรวจสอบ หรือ ศึกษา
ค้นควา้ เรอื่ งทสี่ นใจได้อย่างครอบคลุมและเชื่อถือได้
ว 8.1 ม 1 - 3/2 สรา้ งสมมติฐานที่สามารถตรวจสอบไดแ้ ละวางแผนการสารวจตรวจสอบหลาย ๆ วิธี
ว 8.1 ม 1 - 3/3 เลือกเทคนิควิธีการสารวจตรวจสอบท้ังเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพท่ีได้ผลเที่ยงตรง
และปลอดภยั โดยใชว้ สั ดุและเครื่องมือที่เหมาะสม
ว 8.1 ม 1 - 3/4 รวบรวมขอ้ มูล จดั กระทาข้อมลู เชิงปริมาณและคณุ ภาพ
ว 8.1 ม 1 - 3/5 วิเคราะห์และประเมินความสอดคล้องของประจักษ์พยานกับข้อสรุป ท้ังที่สนับสนุน
หรือขัดแย้งกบั สมมตฐิ าน และความผดิ ปกติของข้อมลู จากการสารวจตรวจสอบ

คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 10

ว 8.1 ม 1 - 3/6 สรา้ งแบบจาลอง หรือรูปแบบ ที่อธิบายผลหรือแสดงผลของการสารวจตรวจสอบ
ว 8.1 ม 1 - 3/7 สรา้ งคาถามท่นี าไปสกู่ ารสารวจตรวจสอบ ในเรื่องท่ีเกี่ยวข้อง และนาความรู้ที่ได้ไป
ใชใ้ นสถานการณ์ใหมห่ รอื อธบิ ายเกี่ยวกับแนวคิด กระบวนการ และผลของโครงงาน
ว 8.1 ม 1 - 3/8 หรือชิน้ งานใหผ้ ู้อ่นื เขา้ ใจ
บันทึกและอธิบายผลการสังเกต การสารวจ ตรวจสอบ ค้นคว้าเพ่ิมเติมจากแหล่ง
ว 8.1 ม 1 - 3/9 ความรู้ต่าง ๆ ให้ได้ข้อมูลที่เช่ือถือได้ และยอมรับการเปล่ียนแปลงความรู้ท่ีค้นพบ
เมอ่ื มขี ้อมูลและประจกั ษพ์ ยานใหมเ่ พ่ิมข้ึนหรือโตแ้ ยง้ จากเดิม
จัดแสดงผลงาน เขียนรายงาน และ/หรืออธิบายเกี่ยวกับแนวคิด กระบวนการ และ
ผลของโครงงานหรอื ช้นิ งานให้ผูอ้ ืน่ เข้าใจ

สาระสาคัญ
สารละลายตา่ ง ๆ ท่ีใชใ้ นชีวิตประจาวันแต่ละชนิดจะมีสมบัติท่ีแตกต่างกัน มีทั้งชนิดที่มีฤทธ์ิกัดกร่อน

หรือที่เรียกว่า มีสมบัติเป็นกรด และชนิดที่มีสมบัติเป็นเบส สารบางชนิดเป็นอันตราย แต่บางชนิดสามารถ
นามาใชป้ ระโยชนไ์ ด้ สมบัติของสารละลายกรด - เบส จึงเป็นเกณฑ์อีกประเภทหนึ่งท่ีนักวิทยาศาสตร์นามาใช้
ในการจาแนกประเภทของสาร

สารละลายกรด (acid solution) คือ สารละลายที่กรดละลายในน้า (กรดเป็นตัวละลาย น้าเป็นตัว
ทาละลาย) ซงึ่ สามารถแตกตัวใหไ้ ฮโดรเจนไอออน (H+) เมือ่ ละลายนา้

สารละลายเบส (base solution) คือ สารละลายท่ีเบสละลายในน้า (เบสเป็นตัวละลาย น้าเป็นตัว
ทาละลาย) ซ่งึ สามารถแตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออน (OH-) เม่ือละลายน้า

จดุ ประสงค์การเรียนรู้
1. บอกความหมาย และอธิบายสมบตั ขิ องสารละลายกรด-เบสได้
2. ทดลองและสรปุ ผลการทดลองเกีย่ วกับสมบตั ิของสารละลายกรด-เบสได้
3. ตรวจสอบความเปน็ กรด-เบส ท่ีใช้ในชีวติ ประจาวันได้
4. บอกหลกั การใชส้ ารละลายกรด-เบส ในชีวติ ประจาวนั ไดอ้ ย่างถกู ต้องปลอดภยั

สาระการเรียนรู้
1. ความหมายและสมบัติของสารละลายกรด - เบส
2. ประเภทของสารละลายกรด - เบส
3. การตรวจสอบความเปน็ กรด - เบสของสารละลาย
4. กรดและเบสในชวี ิตประจาวนั

คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 11

กจิ กรรม/กระบวนการจัดการเรยี นรู้

กจิ กรรมช่วั โมงท่ี 1-2

1. ข้ันสรา้ งความสนใจ (15 นาที)
1.1 ครูให้นักเรียนทาแบบทดสอบก่อนเรียนเพื่อวัดระดับความรู้ของนักเรียนแบบปรนัย เรื่อง

สารละลายกรด - เบส จานวน 10 ข้อ
1.2 ครูนาเข้าสู่บทเรียนโดยนาน้ากล่ัน น้าอัดลม น้าสบู่ มาให้นักเรียนสังเกตและศึกษาจากนั้น

ครถู ามนกั เรียนดงั นี้
1.2.1 นักเรียนคิดว่า สารท่ีครูนามามีสมบัติเป็นกรดหรือเบส (น้ากลั่นและน้าอัดลมเป็น
กรด, น้าสบู่เปน็ เบส)

1.3 ครถู ามคาถามสาคญั เพือ่ กระตนุ้ ความคดิ ของนักเรยี น ดงั นี้
1.3.1 สารละลายแต่ละชนิดที่ใช้ในชีวิตประจาวันมีสมบัติอย่างไร เมื่อทาปฏิกิริยากับ
กระดาษลติ มัส (อาจมที ง้ั สารท่เี ป็นกรด เป็นเบส และเปน็ กลาง)

2. ขนั้ สารวจและค้นหา (30 นาท)ี
2.1 แบ่งกลุ่มนักเรียนออกเป็น 5 กลุ่ม กลุ่มละ 4 คน โดยแต่ละกลุ่มประกอบด้วยนักเรียน เก่ง

ปานกลาง อ่อน คละกัน และให้นักเรียนแต่ละกลุ่มกาหนดบทบาทหน้าที่ความรับผิดชอบของสมาชิกทุกคน
ภายในกลุ่ม

2.2 นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษารายละเอียดในบัตรเนื้อหาท่ี 1 เรื่อง ความหมายและสมบัติของสาร
ละลายกรด-เบส นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น ซักถามแลกเปล่ียนเรียนรู้ อย่างมีอิสระ มีเหตุมีผล ยอมรับฟัง
ความคดิ เห็นของสมาชิกในกลุ่ม

2.3 นักเรียนแต่ละกลุ่มปฏิบัติกิจกรรมตามข้ันตอนในบัตรกิจกรรมท่ี 1 เรื่อง ความหมายและสมบัติ
ของสารละลายกรด-เบส โดยแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาถึงคาชี้แจง อุปกรณ์การทดลอง และช่วยกันบันทึกผลการทา
กจิ กรรม ลงในตารางบันทึกกจิ กรรม และตอบคาถามหลังกิจกรรม

2.4 ครูกระตุ้นให้นักเรียนช่วยกันคิด ช่วยกันหาคาตอบภายในกลุ่มและส่งเสริมให้เกิดบรรยากาศที่ดี
ในการเรียนการสอน

ค่มู ือ สารละลายกรด - เบส 12

3. ข้ันอธิบายและลงข้อสรปุ (25 นาที)
3.1 นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนนาเสนอข้อมูลความรู้ที่ได้มาจากการศึกษารายละเอียดในบัตร

เนอ้ื หาที่ 1 และจากการปฏบิ ัตกิ ิจกรรมตามขั้นตอนในบัตรกิจกรรมที่ 1 หนา้ ชน้ั เรียน
3.2 ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายแสดงความคิดเห็นอธิบายเพิ่มเติมเก่ียวกับประเด็นที่ศึกษา

แล้วช่วยกนั ระดมความรู้ ความคดิ และขอ้ สรุปจากการปฏบิ ัติกจิ กรรม

4. ข้ันขยายความรู้ (25 นาที)
4.1 นักเรียนแต่ละกลมุ่ ศึกษารายละเอียดในบัตรเน้อื หาที่ 2 เรื่อง ประเภทของสารละลายกรด - เบส

นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น ซักถามแลกเปลี่ยนเรียนรู้ อย่างมีอิสระ มีเหตุมีผล ยอมรับฟังความคิดเห็น
ของสมาชกิ ในกลุ่ม

4.2 นักเรียนแต่ละกลุ่มปฏิบัติกิจกรรมตามข้ันตอนในบัตรกิจกรรมท่ี 2 เร่ือง ประเภทของสาร
ละลายกรด - เบส โดยแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาถึงคาช้ีแจง อุปกรณ์การทดลอง และช่วยกันบันทึกผลการทา
กจิ กรรม ลงในตารางบันทึกกจิ กรรม และตอบคาถามหลังกิจกรรม

4.3 ครกู ระตุ้นใหน้ ักเรียนช่วยกันคิด ช่วยกันหาคาตอบภายในกลุ่มและส่งเสริมให้เกิดบรรยากาศ
ท่ดี ีในการเรยี นการสอน

5. ขนั้ ประเมิน (25 นาท)ี
5.1 นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนนาเสนอข้อมูลความรู้ที่ได้มาจากการศึกษารายละเอียดในบัตร

เน้ือหาท่ี 2 และจากการปฏบิ ตั ิกิจกรรมตามขัน้ ตอนในบัตรกจิ กรรมท่ี 2 หน้าชน้ั เรียน
5.2 ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายแสดงความคิดเห็นอธิบายเพ่ิมเติมเก่ียวกับประเด็นที่ศึกษา

แล้วชว่ ยกนั ระดมความรู้ ความคิดและข้อสรปุ จากการปฏิบตั กิ ิจกรรม

สอื่ และแหล่งการเรยี นรู้
สอ่ื
1. บตั รเน้อื หาท่ี 1 เรื่อง ความหมายและสมบัติของสารละลายกรด - เบส
2. บตั รกิจกรรมที่ 1 เร่ือง ความหมายและสมบัติของสารละลายกรด - เบส
3. บัตรเนอ้ื หาท่ี 2 เร่ือง ประเภทของสารละลายกรด - เบส
4. บตั รกจิ กรรมที่ 2 เร่อื ง ประเภทของสารละลายกรด - เบส
แหลง่ การเรยี นรู้
1. ห้องสมุดโรงเรยี นเขาทะลุพทิ ยาคม
2. ห้องวิทยาศาสตร์โรงเรยี นเขาทะลพุ ิทยาคม

ค่มู อื สารละลายกรด - เบส 13

การวัดและประเมินผล

วิธกี าร เครอื่ งมอื เกณฑ์
ตรวจแบบทดสอบก่อนเรยี น แบบทดสอบก่อนเรียน ระดบั คุณภาพ 3
7 คะแนนขน้ึ ไป ผา่ นเกณฑ์
ตรวจกิจกรรมท่ี 1 บตั รกิจกรรมท่ี 1 ระดบั คุณภาพ 3
รอ้ ยละ 70 ผ่านเกณฑ์
ตรวจกจิ กรรมท่ี 2 บตั รกจิ กรรมท่ี 2 ระดบั คุณภาพ 3
รอ้ ยละ 70 ผา่ นเกณฑ์
สังเกตพฤตกิ รรมการทางานกลมุ่ แบบสังเกตพฤติกรรมการทางานกลมุ่ ระดับคุณภาพ พอใช้
10 คะแนนขน้ึ ไป ผา่ นเกณฑ์
สงั เกตความรบั ผดิ ชอบและใฝุเรียนรู้ แบบสังเกตลกั ษณะอันพงึ ประสงค์ ระดับคุณภาพ พอใช้
54 คะแนนขน้ึ ไป ผ่านเกณฑ์

เกณฑ์การประเมนิ

เกณฑก์ ารประเมนิ กิจกรรมและแบบฝกึ หดั

ระดบั 4 รอ้ ยละ 90 - 100 หมายถงึ ดีมาก

ระดบั 3 ร้อยละ 70 - 89 หมายถึง ดี

ระดับ 2 รอ้ ยละ 50 - 69 หมายถึง พอใช้

ระดบั 1 ร้อยละ 1 - 49 หมายถึง ปรบั ปรงุ

เกณฑก์ ารตัดสินการประเมนิ ได้ระดับ 3 ขนึ้ ไป ถือวา่ ผา่ น

เกณฑก์ ารประเมนิ แบบทดสอบก่อนเรยี นและแบบทดสอบหลงั เรยี น

ระดบั 4 9 - 10 คะแนน หมายถงึ ดมี าก

ระดบั 3 7 - 8 คะแนน หมายถึง ดี

ระดับ 2 5 - 6 คะแนน หมายถงึ พอใช้

ระดบั 1 ต่ากวา่ 5 คะแนน หมายถงึ ปรับปรงุ

เกณฑก์ ารตัดสินการประเมิน ได้ระดบั 3 ข้นึ ไป ถือว่า ผ่าน

คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 14

แบบสังเกตพฤตกิ รรม การทางานกลมุ่

คาชแ้ี จง : ให้ผ้สู อนสงั เกตพฤตกิ รรมของนักเรียนในระหวา่ งเรยี นและนอกเวลาเรยี น แลว้ ขดี () ลงในช่อง
ท่ตี รงกับระดับคะแนน

การมี

การแสดง การ การทางาน ความมี ส่วนรว่ ม
ยอมรับ ตามท่ี น้าใจ
ลาดบั ชือ่ -สกลุ ความ ฟังคนอน่ื ได้รบั ในการ รวม
ปรับปรุง 20
ที่ ของผรู้ ับการประเมนิ คิดเห็น มอบหมาย ผลงาน คะแนน

กลมุ่

43214321432143214321

ลงชอื่ .................................................... ผปู้ ระเมนิ
................ /................ /................

เกณฑก์ ารใหค้ ะแนน เกณฑก์ ารตดั สนิ คณุ ภาพ
ปฏิบัติหรอื แสดงพฤตกิ รรมอย่างสม่าเสมอ ให้ 4 คะแนน
ปฏิบตั ิหรอื แสดงพฤติกรรมบ่อยครงั้ ให้ 3 คะแนน ช่วงคะแนน ระดบั คุณภาพ
ปฏบิ ัตหิ รือแสดงพฤติกรรมบางครัง้ ให้ 2 คะแนน
ปฏิบัติหรอื แสดงพฤติกรรมน้อยคร้งั ให้ 1 คะแนน 18 - 20 ดมี าก

14 - 17 ดี

10 - 13 พอใช้

ตา่ กวา่ 10 ปรับปรงุ

15
ค่มู ือ สารละลายกรด- เบส

แบบประเมนิ คณุ ลกั ษณะอันพงึ ประสงค์

คาช้ีแจง : ให้ผู้สอนสังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด ()
ลงในช่องที่ตรงกับระดับคะแนน

คณุ ลักษณะ รายการประเมิน ระดับคะแนน
อนั พึงประสงคด์ า้ น 4321
1. รกั ชาติ ศาสน์ 1.1 ยนื ตรงเม่อื ไดย้ ินเพลงชาติ ร้องเพลงชาติได้ และอธบิ าย
ความหมายของ เพลงชาติ
กษตั ริย์
1.2 ปฏิบัตติ นตามสทิ ธแิ ละหนา้ ที่ของนักเรยี น
2. ซอ่ื สัตย์ สจุ ริต
1.3 ให้ความรว่ มมือ รว่ มใจ ในการทางานกับสมาชิกในชั้นเรียน
3. มีวนิ ยั
รบั ผดิ ชอบ 1.4 เข้าร่วมกิจกรรมที่สรา้ งความสามคั คี ปรองดอง และเป็นประโยชน์
ตอ่ โรงเรียนและชมุ ชน
4. ใฝเ่ รยี นรู้
1.5 เข้าร่วมกจิ กรรมทางศาสนาท่ีตนนับถอื ปฏิบัตติ นตามหลักของ
5. อยู่อย่าง ศาสนา
พอเพียง
1.6 เขา้ รว่ มกิจกรรมท่ีเกยี่ วกับสถาบันพระมหากษตั รยิ ต์ ามทีโ่ รงเรียน
และชุมชนจัดข้ึน

2.1 ให้ข้อมลู ที่ถูกตอ้ ง และเป็นจริง

2.2 ปฏิบัตใิ นสิ่งทถ่ี กู ตอ้ ง ละอาย และเกรงกลัวที่จะทาความผิด
ทาตามสัญญาทีต่ นให้ไวก้ บั เพื่อน พ่อแม่หรือผปู้ กครอง และครู

2.3 ปฏบิ ัตติ ่อผู้อื่นดว้ ยความซื่อตรง

3.1 ปฏิบัตติ ามข้อตกลง กฎเกณฑ์ ระเบียบ ขอ้ บังคับของครอบครวั
และโรงเรยี น มคี วามตรงตอ่ เวลาในการปฏิบตั กิ จิ กรรมต่าง ๆ
ในชวี ิตประจาวัน

4.1 แสวงหาข้อมูลจากแหล่งการเรยี นรู้ต่าง ๆ

4.2 มีการจดบนั ทึกความรู้อยา่ งเป็นระบบ

4.3 สรุปความรไู้ ด้อยา่ งมีเหตุผล

5.1 ใช้ทรพั ย์สินของตนเอง เชน่ สิง่ ของ เคร่ืองใช้ ฯลฯ อยา่ งประหยดั
คมุ้ ค่า และเกบ็ รักษาดูแลอยา่ งดี และใชเ้ วลาอย่างเหมาะสม

5.2 ใช้ทรัพยากรของส่วนรวมอย่างประหยัด คุ้มค่า และเก็บรกั ษาดูแล
อย่างดี

5.3 ปฏิบัติตนและตดั สนิ ใจด้วยความรอบคอบ มีเหตุผล
5.4 ไมเ่ อาเปรียบผ้อู ่ืน และไม่ทาให้ผู้อืน่ เดอื ดร้อน พร้อมให้อภัย

เม่อื ผอู้ ่นื กระทาผิดพลาด

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 16

คุณลักษณะ รายการประเมิน ระดับคะแนน
อนั พงึ ประสงคด์ า้ น 4321

5.5 วางแผนการเรียน การทางานและการใช้ชีวิตประจาวนั บนพ้ืนฐาน
ของความรู้ ข้อมลู ขา่ วสาร

5.6 รเู้ ทา่ ทนั การเปลี่ยนแปลงทางสงั คม และสภาพแวดล้อม ยอมรับ
และปรบั ตัว อยรู่ ่วมกบั ผู้อ่ืนไดอ้ ยา่ งมีความสขุ

6. มงุ่ ม่นั ในการ 6.1 มีความต้งั ใจและพยายามในการทางานท่ีได้รับมอบหมาย
ทางาน 6.2 มีความอดทนและไม่ท้อแท้ต่ออปุ สรรคเพ่ือให้งานสาเร็จ

7. รักความเปน็ ไทย 7.1 มีจิตสานึกในการอนรุ ักษ์วฒั นธรรมและภูมปิ ญั ญาไทย

7.2 เหน็ คณุ คา่ และปฏบิ ตั ติ นตามวฒั นธรรมไทย

8. มจี ติ สาธารณะ 8.1 รูจ้ ักช่วยพ่อแม่ ผปู้ กครอง และครูทางาน

8.2 อาสาทางาน ชว่ ยคดิ ช่วยทา และแบง่ ปันสิง่ ของใหผ้ ูอ้ น่ื

8.3 รู้จักดูแล รักษาทรพั ยส์ มบัติและสงิ่ แวดล้อมของห้องเรยี น
โรงเรยี น ชุมชน

8.4 เขา้ รว่ มกิจกรรมเพื่อสงั คมและสาธารณประโยชน์ของโรงเรียน

ลงชื่อ .................................................... ผู้ประเมนิ
................ /................ /................

เกณฑ์การให้คะแนน เกณฑก์ ารตัดสินคุณภาพ
ปฏิบตั หิ รอื แสดงพฤตกิ รรมอย่างสมา่ เสมอ ให้ 4 คะแนน
ปฏิบัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครง้ั ให้ 3 คะแนน ช่วงคะแนน ระดับคณุ ภาพ
ปฏิบตั ิหรือแสดงพฤตกิ รรมบางครงั้ ให้ 2 คะแนน
ปฏบิ ัตหิ รือแสดงพฤตกิ รรมนอ้ ยคร้ัง ให้ 1 คะแนน 191 - 108 ดมี าก

73 - 90 ดี

54 - 72 พอใช้

ตา่ กว่า 54 ปรับปรงุ

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 17

บันทึกผลหลังการสอน
ผลการจัดการเรยี นการสอน/ปัญหา/แนวทาง/การแก้ไข

การประเมนิ ด้านความรู้
การประเมินผลก่อนการเรียน โดยใช้แบบทดสอบชนิดปรนัย 4 ตัวเลือก จานวน 10 ข้อ พบว่า

นักเรยี นไดค้ ะแนนเฉล่ีย 5.24 จากคะแนนเต็ม 10 คะแนน มีนักเรยี นคดิ เป็นร้อยละ 76.19 ไม่ผ่านเกณฑ์ขั้นต่า
ท่ีกาหนดไว้

การประเมนิ ผลจากการทากิจกรรมท่ี 1 เรอื่ ง ความหมายและสมบัติของสารละลายกรด – เบส พบว่า
นักเรียนได้คะแนนเฉล่ีย 10.62 จากคะแนนเต็ม 12 คะแนน คิดเป็นร้อยละ 88.50 ผ่านเกณฑ์ขั้นต่าท่ีกาหนด
ไว้ คอื รอ้ ยละ 70 ทุกคน

การประเมินผลจากการทากิจกรรมที่ 2 เร่ือง ประเภทของสารละลายกรด – เบส พบว่านักเรียนได้
คะแนนเฉลี่ย 7.00 จากคะแนนเต็ม 8 คะแนน คิดเป็นร้อยละ 87.50 ผ่านเกณฑ์ข้ันต่าที่กาหนดไว้ คือร้อยละ
70 ทกุ คน

การประเมนิ พฤติกรรมการทางานกลุ่ม
การประเมินพฤติกรรมการทางานกลุ่ม จากการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน พบว่า นักเรียนมี

พฤติกรรมการทางานกล่มุ อยูใ่ นระดบั ดี ขนึ้ ไป ผา่ นเกณฑข์ ั้นต่าทก่ี าหนดไว้ คอื ระดบั พอใช้ ทกุ คน

การประเมนิ คุณลักษณะอันพงึ ประสงค์
การประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ จากการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน พบว่า นักเรียนมี

คุณลกั ษณะอันพึงประสงค์ อยู่ในระดบั ดี ขึน้ ไป ผ่านเกณฑข์ น้ั ต่าท่กี าหนดไว้ คือ ระดบั พอใช้ ทกุ คน

ลงช่ือ..................................................................ผสู้ อน
( นางสาวศริ อิ ร คลา้ ยสกุล )

ตาแหนง่ ครวู ิทยฐานะชานาญการ
โรงเรยี นเขาทะลพุ ิทยาคม

คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 18

ความคดิ เหน็ ของหวั หน้างานวิชาการ
ตรวจ/นเิ ทศ/เสนอแนะ/รบั รอง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ลงชอ่ื ..................................................................ผู้ตรวจแผน
( นางพวงเพ็ญ ดาอุดม )

ตาแหนง่ หวั หน้างานวชิ าการ
โรงเรียนเขาทะลพุ ิทยาคม

ความคิดเห็นของผู้บรหิ ารสถานศกึ ษา
ตรวจ/นเิ ทศ/เสนอแนะ/รบั รอง

…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ลงชื่อ..................................................................ผตู้ รวจแผน
( นายฑีฆาวฒุ ิ บุญสวสั ด์ิ )

ตาแหนง่ ผอู้ านวยการสถานศึกษา
โรงเรียนเขาทะลุพิทยาคม

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 19

กจิ กรรมช่ัวโมงท่ี 3 – 4

1. ขั้นสรา้ งความสนใจ (10 นาท)ี
1.1 ครูทบทวนความรู้เดิมเก่ียวกับเก่ียวกับการประเภทของสารละลายกรด - เบสจากการศึกษา

และปฏบิ ตั ิกจิ กรรมท่ีผา่ นมา โดยใช้คาถามให้นกั เรียนรว่ มอภิปราย เช่น
1.1.1 ประเภทของสารละลายกรด แบ่งออกได้อย่างไร (กรดแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ
คือ กรดอินทรีย์ เป็นกรดท่ีได้จากส่ิงมีชีวิต เช่น พืช และจุลินทรีย์ หรือจากการ
สังเคราะห์สามารถรับประทานได้ ไม่เป็นอันตรายต่อร่างกาย และ กรดอนินทรีย์
(กรดและแร่) เป็นกรดที่ได้จากการสังเคราะห์จากแร่ธาตุ ไม่สามารถรับประทานได้
มฤี ทธิเ์ ป็นกดั กร่อนรนุ แรง )
1.1.2 ประเภทของสารละลายเบส ท่ีพบเห็นในชีวิตประจาวัน ได้แก่สารอะไรบ้าง (สาร
ประเภททาความสะอาด สารปรงุ แต่งอาหาร สารท่ีใชท้ างการเกษตร ยารักษาโรค )

1.2 ครูนานักเรียนอภิปรายเพื่อนาเข้าสู่กิจกรรมท่ี 3 เกี่ยวกับความความเป็นกรด - เบส ของ
สารละลาย โดยนาสนทนากับนักเรยี น ดังต่อไปนี้ สารละลายกรด - เบส ส่วนมากจะเป็นสารละลายที่ใสไม่มีสี
จึงไม่สามารถแยกออกจากกันด้วยตาได้ ส่วนมากเป็นสารที่เป็นอันตราย เพราะมีฤทธ์ิกัดกร่อนเนื้อเย่ือของ
ร่างกาย จึงไม่สามารถทดสอบด้วยการชิมหรือสัมผัสได้ เราสามารถตรวจสอบความเป็นกรด-เบสของ
สารละลายได้ด้วยอนิ ดเิ คเตอร์

2. ข้นั สารวจและคน้ หา (30 นาที)
2.1 นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษารายละเอียดในบัตรเนื้อหาท่ี 3 เรื่อง การตรวจสอบความเป็นกรด - เบส

ของสาร นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น ซักถามแลกเปลี่ยนเรียนรู้ อย่างมีอิสระ มีเหตุมีผล ยอมรับฟัง
ความคิดเหน็ ของสมาชกิ ในกล่มุ

2.2 นักเรียนแตล่ ะกลุ่มปฏิบตั ิกิจกรรมตามข้ันตอนในบัตรกิจกรรมที่ 3 เร่ือง การตรวจสอบความ
เป็นกรด - เบสของสาร โดยแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาถึงคาชี้แจง และช่วยกันบันทึกผลการทากิจกรรม ลงใน
ตารางบนั ทกึ กจิ กรรม

2.3 ครกู ระตุ้นใหน้ กั เรยี นช่วยกันคิด ช่วยกันหาคาตอบภายในกลุ่มและส่งเสริมให้เกิดบรรยากาศ
ที่ดใี นการเรียนการสอน

3. ข้นั อธบิ ายและลงข้อสรุป (25 นาท)ี
3.1 นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนนาเสนอข้อมูลความรู้ที่ได้มาจากการศึกษารายละเอียดในบัตร

เนอ้ื หาที่ 3 และจากการปฏิบตั กิ จิ กรรมตามขน้ั ตอนในบตั รกจิ กรรมที่ 3 หน้าช้นั เรียน
3.2 ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายแสดงความคิดเห็นอธิบายเพ่ิมเติมเก่ียวกับประเด็นท่ีศึกษา

แล้วชว่ ยกันระดมความรู้ ความคดิ และข้อสรปุ จากการปฏิบตั ิกิจกรรม

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 20

4. ขนั้ ขยายความรู้ (30 นาที)
4.1 นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษารายละเอียดในบัตรเนื้อหาที่ 4 เรื่อง กรดและเบสในชีวิตประจาวัน

นกั เรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น ซักถามแลกเปล่ียนเรียนรู้ อย่างมีอิสระ มีเหตุมีผล ยอมรับฟังความคิดเห็น
ของสมาชิกในกลมุ่

4.2 นักเรียนแต่ละกลุ่มปฏิบัติกิจกรรมตามข้ันตอนในบัตรกิจกรรมท่ี 4 เร่ือง กรดและเบสในชีวิต
ประจาวัน โดยแต่ละกลุ่มร่วมกันศึกษาถึงคาชี้แจง อุปกรณ์การทดลอง และช่วยกันบันทึกผลการทากิจกรรม ลงใน
ตารางบันทึกกิจกรรม และตอบคาถามหลังกจิ กรรม

4.3 ครกู ระตุน้ ให้นกั เรียนช่วยกันคิด ช่วยกันหาคาตอบภายในกลุ่มและส่งเสริมให้เกิดบรรยากาศ
ท่ีดีในการเรยี นการสอน

5. ขัน้ ประเมิน (25 นาท)ี
5.1 นักเรียนแต่ละกลุ่มส่งตัวแทนนาเสนอข้อมูลความรู้ท่ีได้มาจากการศึกษารายละเอียดในบัตร

เนอื้ หาท่ี 4 และจากการปฏบิ ัติกิจกรรมตามขั้นตอนในบตั รกจิ กรรมท่ี 4 หนา้ ชน้ั เรียน
5.2 ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายแสดงความคิดเห็นอธิบายเพิ่มเติมเก่ียวกับประเด็นท่ีศึกษา

แล้วช่วยกนั ระดมความรู้ ความคิดและขอ้ สรปุ จากการปฏบิ ัตกิ ิจกรรม

สอ่ื และแหล่งการเรียนรู้
สอ่ื
1. บัตรเนอื้ หาท่ี 3 เรอ่ื ง การตรวจสอบความเปน็ กรด - เบสของสาร
2. บตั รกจิ กรรมที่ 3 เร่ือง การตรวจสอบความเป็นกรด - เบสของสาร
3. บตั รกิจกรรมท่ี 4 เรอื่ ง กรดและเบสในชวี ติ ประจาวัน
4. บตั รกจิ กรรมที่ 4 เร่ือง กรดและเบสในชีวิตประจาวนั
แหลง่ การเรยี นรู้
1. หอ้ งสมุดโรงเรยี นเขาทะลุพิทยาคม
2. หอ้ งวทิ ยาศาสตร์โรงเรียนเขาทะลพุ ิทยาคม

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 21

การวดั และประเมินผล

วธิ กี าร เครื่องมือ เกณฑ์
ตรวจกิจกรรมท่ี 3 บัตรกิจกรรมท่ี 3 ระดบั คุณภาพ 3
ร้อยละ 70 ผ่านเกณฑ์
สังเกตพฤตกิ รรมการทางานกลมุ่ แบบสังเกตพฤติกรรมการทางานกล่มุ ระดบั คุณภาพ พอใช้
10 คะแนนขน้ึ ไป ผ่านเกณฑ์
สังเกตความรบั ผิดชอบและใฝุเรยี นรู้ แบบสงั เกตลักษณะอันพงึ ประสงค์ ระดบั คุณภาพ พอใช้
54 คะแนนขนึ้ ไป ผา่ นเกณฑ์

เกณฑ์การประเมนิ

เกณฑ์การประเมนิ กจิ กรรมและแบบฝึกหดั

ระดับ 4 รอ้ ยละ 90 - 100 หมายถึง ดมี าก

ระดบั 3 รอ้ ยละ 70 - 89 หมายถงึ ดี

ระดับ 2 ร้อยละ 50 - 69 หมายถึง พอใช้

ระดับ 1 ร้อยละ 1 - 49 หมายถงึ ปรับปรงุ

เกณฑ์การตดั สนิ การประเมิน ได้ระดับ 3 ข้นึ ไป ถือว่า ผา่ น

เกณฑก์ ารประเมนิ แบบทดสอบก่อนเรยี นและแบบทดสอบหลงั เรยี น

ระดับ 4 9 - 10 คะแนน หมายถงึ ดมี าก

ระดบั 3 7 - 8 คะแนน หมายถงึ ดี

ระดับ 2 5 - 6 คะแนน หมายถึง พอใช้

ระดบั 1 ตา่ กว่า 5 คะแนน หมายถงึ ปรับปรุง

เกณฑก์ ารตดั สนิ การประเมิน ไดร้ ะดบั 3 ขนึ้ ไป ถือวา่ ผ่าน

คูม่ อื สารละลายกรด - เบส 22

แบบสังเกตพฤติกรรม การทางานกลุ่ม

คาช้แี จง : ให้ผูส้ อนสังเกตพฤตกิ รรมของนักเรียนในระหวา่ งเรียนและนอกเวลาเรยี น แลว้ ขีด () ลงในช่อง
ทต่ี รงกับระดับคะแนน

การมี

การแสดง การ การทางาน ความมี สว่ นรว่ ม
ยอมรบั ตามที่ นา้ ใจ
ลาดบั ช่ือ - สกลุ ความ ฟงั คนอนื่ ไดร้ ับ ในการ รวม
ปรับปรงุ 20
ที่ ของผรู้ ับการประเมนิ คิดเห็น มอบหมาย ผลงาน คะแนน

กลมุ่

43214321432143214321

ลงชื่อ .................................................... ผ้ปู ระเมนิ
................ /................ /................

เกณฑ์การให้คะแนน เกณฑ์การตดั สนิ คุณภาพ
ปฏบิ ตั หิ รอื แสดงพฤตกิ รรมอยา่ งสมา่ เสมอ ให้ 4 คะแนน
ปฏบิ ัติหรือแสดงพฤติกรรมบ่อยครัง้ ให้ 3 คะแนน ชว่ งคะแนน ระดับคุณภาพ
ปฏบิ ตั ิหรือแสดงพฤตกิ รรมบางคร้ัง ให้ 2 คะแนน
ปฏบิ ัติหรอื แสดงพฤตกิ รรมน้อยคร้ัง ให้ 1 คะแนน 18 - 20 ดมี าก

14 - 17 ดี

10 - 13 พอใช้

ต่ากว่า 10 ปรบั ปรงุ

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 23

แบบประเมิน คุณลักษณะอันพงึ ประสงค์

คาชี้แจง : ให้ ผู้สอน สังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรียน แล้วขีด () ลงใน
ชอ่ งท่ีตรงกับระดบั คะแนน

คณุ ลักษณะ รายการประเมิน ระดบั คะแนน
อนั พึงประสงค์ด้าน 4321
1. รกั ชาติ ศาสน์ 1.1 ยนื ตรงเมื่อได้ยินเพลงชาติ รอ้ งเพลงชาตไิ ด้ และอธิบาย
ความหมายของ เพลงชาติ
กษัตรยิ ์
1.2 ปฏิบัติตนตามสิทธแิ ละหนา้ ที่ของนักเรียน
2. ซ่อื สัตย์ สจุ รติ
1.3 ให้ความรว่ มมือ ร่วมใจ ในการทางานกับสมาชิกในชั้นเรยี น
3. มวี นิ ยั
รับผดิ ชอบ 1.4 เขา้ ร่วมกจิ กรรมท่ีสร้างความสามัคคี ปรองดอง และเปน็ ประโยชน์
ตอ่ โรงเรยี นและชุมชน
4. ใฝเ่ รยี นรู้
1.5 เขา้ รว่ มกิจกรรมทางศาสนาที่ตนนับถือ ปฏิบัติตนตามหลักของ
5. อยู่อยา่ ง ศาสนา
พอเพียง
1.6 เขา้ ร่วมกิจกรรมที่เกี่ยวกบั สถาบันพระมหากษตั รยิ ์ตามท่โี รงเรยี น
และชมุ ชนจัดขึ้น

2.1 ให้ข้อมูลที่ถูกต้อง และเป็นจริง

2.2 ปฏิบัติในสิง่ ท่ีถกู ตอ้ ง ละอาย และเกรงกลัวที่จะทาความผดิ
ทาตามสญั ญาทต่ี นให้ไว้กับเพ่ือน พ่อแมห่ รือผปู้ กครอง และครู

2.3 ปฏิบตั ติ อ่ ผูอ้ ื่นด้วยความซ่อื ตรง

3.1 ปฏิบตั ติ ามข้อตกลง กฎเกณฑ์ ระเบียบ ข้อบังคบั ของครอบครัว
และโรงเรียน มคี วามตรงต่อเวลาในการปฏบิ ัติกิจกรรมตา่ ง ๆ
ในชวี ิตประจาวัน

4.1 แสวงหาขอ้ มลู จากแหลง่ การเรยี นรตู้ า่ ง ๆ

4.2 มกี ารจดบันทึกความรู้อย่างเป็นระบบ

4.3 สรปุ ความรไู้ ด้อยา่ งมีเหตผุ ล

5.1 ใชท้ รัพยส์ ินของตนเอง เชน่ สง่ิ ของ เครอ่ื งใช้ ฯลฯ อย่างประหยดั
คมุ้ คา่ และเกบ็ รักษาดูแลอย่างดี และใช้เวลาอยา่ งเหมาะสม

5.2 ใชท้ รัพยากรของสว่ นรวมอยา่ งประหยัด คุ้มคา่ และเก็บรักษาดูแล
อยา่ งดี

5.3 ปฏบิ ัตติ นและตดั สินใจดว้ ยความรอบคอบ มเี หตุผล
5.4 ไมเ่ อาเปรียบผอู้ น่ื และไม่ทาให้ผ้อู ่ืนเดือดร้อน พร้อมให้อภัย

เม่ือผ้อู นื่ กระทาผิดพลาด

คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 24

คุณลักษณะ รายการประเมิน ระดับคะแนน
อนั พึงประสงคด์ า้ น 4321

5.5 วางแผนการเรียน การทางานและการใช้ชีวิตประจาวันบนพน้ื ฐาน
ของความรู้ ขอ้ มลู ข่าวสาร

5.6 ร้เู ทา่ ทนั การเปลี่ยนแปลงทางสังคม และสภาพแวดลอ้ ม ยอมรบั
และปรบั ตวั อยรู่ ่วมกับผู้อ่ืนไดอ้ ยา่ งมีความสุข

6. มงุ่ ม่ันในการ 6.1 มีความตัง้ ใจและพยายามในการทางานท่ีไดร้ บั มอบหมาย
ทางาน 6.2 มีความอดทนและไม่ท้อแท้ต่ออปุ สรรคเพ่ือให้งานสาเร็จ

7. รกั ความเปน็ ไทย 7.1 มจี ติ สานึกในการอนรุ ักษ์วฒั นธรรมและภูมปิ ัญญาไทย

7.2 เหน็ คุณคา่ และปฏบิ ตั ิตนตามวัฒนธรรมไทย

8. มีจิตสาธารณะ 8.1 รู้จักชว่ ยพ่อแม่ ผปู้ กครอง และครทู างาน

8.2 อาสาทางาน ช่วยคดิ ช่วยทา และแบง่ ปันสิง่ ของให้ผอู้ น่ื

8.3 รจู้ ักดแู ล รักษาทรพั ยส์ มบัติและสิ่งแวดล้อมของห้องเรียน
โรงเรยี น ชุมชน

8.4 เข้ารว่ มกิจกรรมเพื่อสงั คมและสาธารณประโยชนข์ องโรงเรียน

ลงชื่อ .................................................... ผปู้ ระเมิน
................ /................ /................

เกณฑ์การให้คะแนน เกณฑ์การตัดสินคณุ ภาพ
ปฏบิ ตั ิหรือแสดงพฤติกรรมอย่างสมา่ เสมอ ให้ 4 คะแนน
ปฏิบตั หิ รอื แสดงพฤตกิ รรมบ่อยครงั้ ให้ 3 คะแนน ช่วงคะแนน ระดับคณุ ภาพ
ปฏิบตั ิหรอื แสดงพฤติกรรมบางครง้ั ให้ 2 คะแนน
ปฏบิ ตั หิ รือแสดงพฤติกรรมน้อยครงั้ ให้ 1 คะแนน 191 - 108 ดมี าก

73 - 90 ดี

54 - 72 พอใช้

ตา่ กว่า 54 ปรับปรงุ

คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 25

บนั ทึกผลหลงั การสอน
ผลการจดั การเรียนการสอน/ปัญหา/แนวทาง/การแก้ไข

การประเมนิ ด้านความรู้
การประเมินผลจากการทากิจกรรมท่ี 3 เร่ือง การตรวจสอบความเป็นกรด – เบส ของสารละลาย พบว่า

นักเรียนได้คะแนนเฉล่ีย 6.38 จากคะแนนเต็ม 7 คะแนน คิดเป็นร้อยละ 91.16 ผ่านเกณฑ์ขั้นต่าท่ีกาหนดไว้ คือ
รอ้ ยละ 70 ทกุ คน

การประเมินพฤตกิ รรมการทางานกลมุ่
การประเมินพฤติกรรมการทางานกลุ่ม จากการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน พบว่า นักเรียนมี

พฤติกรรมการทางานกลุม่ อยูใ่ นระดับ ดี ขน้ึ ไป ผา่ นเกณฑ์ขน้ั ตา่ ที่กาหนดไว้ คือ ระดบั พอใช้ ทกุ คน

การประเมนิ คุณลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์
การประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ จากการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน พบว่า นักเรียนมี

คุณลักษณะอนั พึงประสงค์ อยใู่ นระดับ ดี ข้นึ ไป ผา่ นเกณฑข์ ้ันตา่ ทกี่ าหนดไว้ คือ ระดับ พอใช้ ทกุ คน

ลงชอ่ื ..................................................................ผสู้ อน
( นางสาวศริ อิ ร คลา้ ยสกุล )

ตาแหนง่ ครวู ิทยฐานะชานาญการ
โรงเรียนเขาทะลุพิทยาคม

คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 26

ความคิดเหน็ ของหัวหน้างานวิชาการ
ตรวจ/นิเทศ/เสนอแนะ/รับรอง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ลงชอื่ ..................................................................ผตู้ รวจแผน
( นางพวงเพญ็ ดาอุดม )

ตาแหน่ง หวั หน้างานวชิ าการ
โรงเรียนเขาทะลุพิทยาคม

ความคดิ เหน็ ของผบู้ รหิ ารสถานศกึ ษา
ตรวจ/นิเทศ/เสนอแนะ/รบั รอง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ลงชื่อ..................................................................ผตู้ รวจแผน
( นายฑฆี าวฒุ ิ บุญสวสั ด์ิ )

ตาแหน่ง ผอู้ านวยการสถานศึกษา
โรงเรียนเขาทะลพุ ิทยาคม

คมู่ อื สารละลายกรด - เบส 27

กจิ กรรมช่วั โมงท่ี 5

1. ขนั้ สร้างความสนใจ (10นาท)ี
1.1 ครูทบทวนความรู้เดมิ เกย่ี วกบั เรือ่ ง กรดและเบส ในชีวิตประจาวัน จากการศึกษาและปฏิบัติ

กจิ กรรมที่ผ่านมา โดยใช้คาถามใหน้ ักเรียนรว่ มอภิปราย เชน่
1.1.1 ชีวิตประจาวันในปัจจุบัน เราได้ใช้สารต่างๆ ที่มีสมบัติเป็นกรด-เบสทั้งทางตรง
และทาง อ้อมซ่ึงใช้ในการเป็นยารักษาโรค (ยาลดกรดในกระเพาะอาหาร) กาจัด
สิ่งสกปรก (สบู่ ผงซักฟอก) ปรุงอาหาร (น้าส้มสายชู) นอกจากนี้ ในร่างกายก็
ประกอบด้วยสารที่มีสม บัติเป็นกรด - เบส เช่นกรดเกลือในกระเพาะอาหาร
นา้ ดีจากตับ มีสมบัติเป็นเบส เป็นต้น

2. ข้ันสารวจและค้นหา (15 นาท)ี
2.1 ครูให้นักเรียนช่วยกันเสนอความคิดเห็นเพิ่มเติมเก่ียวกับการใช้สารละลายกรด - เบส

ในชีวติ ประจาวันให้ถกู ตอ้ ง ปลอดภัยตอ่ ตนเองและสิ่งแวดลอ้ ม โดยใชค้ าถามกระต้นุ นกั เรียน ดังนี้ เชน่
2.1.1 การใช้สารละลายที่มีความเป็นกรด - เบส ผิดวิธีจะส่งผลต่อตนเองและสิ่งแวดล้อม
อย่างไร (อาจเกิดอันตรายต่อตนเอง เช่น ใช้น้ายาล้างห้องน้าท่ีมีความเป็นกรดสูง
ขัดพ้ืน เมอื่ น้ายากระเดน็ ถกู ตัว อาจเกดิ การกัดกรอ่ นที่ผวิ เรา เป็นต้น)

3. ขนั้ อธิบายและลงขอ้ สรปุ (15 นาท)ี
3.1 นักเรยี นทาแบบฝกึ หัดทบความรู้ เร่ือง สารลายกรด - เบส ลงในบัตรแบบฝึกหัด สารละลาย

กรด - เบส

4. ขนั้ ขยายความรู้ (10 นาที)
4.1 ครูมอบหมายงานให้นักเรียนทากิจกรรมเพ่ิมเติม โดยสรุปความรู้ท่ีได้จากการเรียน เรื่อง

สารละลายกรด-เบส ในรปู ของผังความคดิ ( Mind Mapping)

5. ขน้ั ประเมนิ (10 นาท)ี
5.1 นักเรียนทาแบบทดสอบหลังเรียนเพ่ือวัดระดับความรู้ของนักเรียนแบบปรนัย เร่ือง

สารละลายกรด - เบส จานวน 10 ข้อ

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 28

ส่ือและแหล่งการเรียนรู้
สอ่ื
1. บัตรเน้ือหาที่ 4 เรื่อง กรดและเบส ในชวี ิตประจาวนั
2. บัตรกจิ กรรมท่ี 4 เร่ือง กรดและเบส ในชวี ิตประจาวัน

แหล่งการเรยี นรู้

1. หอ้ งสมดุ โรงเรยี นเขาทะลุพทิ ยาคม

2. หอ้ งวทิ ยาศาสตร์โรงเรียนเขาทะลพุ ิทยาคม

การวัดและประเมนิ ผล

วิธกี าร เคร่ืองมือ เกณฑ์
ตรวจกิจกรรมท่ี 4 บัตรกิจกรรมท่ี 4 ระดับคุณภาพ 3
ร้อยละ 70 ผา่ นเกณฑ์
ตรวจแบบฝกึ หัด บตั รแบบฝึกหดั ระดับคุณภาพ 3
ร้อยละ 70 ผา่ นเกณฑ์
ตรวจแบบทดสอบหลังเรียน แบบทดสอบหลังเรียน ระดับคุณภาพ 3
7 คะแนนขน้ึ ไป ผา่ นเกณฑ์
สงั เกตพฤตกิ รรมการทางานกลุ่ม แบบสงั เกตพฤติกรรมการทางานกล่มุ ระดบั คุณภาพ พอใช้
10 คะแนนขึ้นไป ผ่านเกณฑ์
สังเกตความรบั ผิดชอบและใฝุเรียนรู้ แบบสังเกตลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์ ระดบั คุณภาพ พอใช้
54 คะแนนขึ้นไป ผา่ นเกณฑ์

เกณฑก์ ารประเมนิ เกณฑก์ ารประเมนิ กิจกรรมและแบบฝกึ หดั

ระดบั 4 รอ้ ยละ 90 - 100 หมายถึง ดมี าก

ระดับ 3 รอ้ ยละ 70 - 89 หมายถงึ ดี

ระดบั 2 รอ้ ยละ 50 - 69 หมายถึง พอใช้

ระดบั 1 รอ้ ยละ 1 - 49 หมายถึง ปรบั ปรงุ

เกณฑ์การตดั สนิ การประเมนิ ได้ระดบั 3 ขนึ้ ไป ถือว่า ผา่ น

เกณฑ์การประเมนิ แบบทดสอบก่อนเรยี นและแบบทดสอบหลงั เรยี น

ระดับ 4 9 - 10 คะแนน หมายถึง ดีมาก

ระดบั 3 7 - 8 คะแนน หมายถงึ ดี

ระดับ 2 5 - 6 คะแนน หมายถึง พอใช้

ระดับ 1 ตา่ กวา่ 5 คะแนน หมายถงึ ปรบั ปรุง

เกณฑก์ ารตดั สนิ การประเมิน ไดร้ ะดับ 3 ขึ้นไป ถือว่า ผ่าน

คมู่ อื สารละลายกรด - เบส 29

แบบสงั เกตพฤตกิ รรม การทางานกลมุ่

คาชแี้ จง : ให้ผู้สอนสงั เกตพฤติกรรมของนักเรยี นในระหว่างเรียนและนอกเวลาเรยี น แลว้ ขีด () ลงในชอ่ ง
ทีต่ รงกบั ระดบั คะแนน

การมี

การแสดง การ การทางาน ความมี สว่ นร่วม
ยอมรับ ตามท่ี น้าใจ ในการ รวม
ลาดบั ชอ่ื - สกลุ ความ ฟังคนอื่น ไดร้ ับ ปรบั ปรงุ 20
ผลงาน คะแนน
ที่ ของผู้รับการประเมนิ คดิ เหน็ มอบหมาย

กลมุ่

43214321432143214321

ลงชื่อ .................................................... ผู้ประเมนิ
................ /................ /................

เกณฑ์การให้คะแนน เกณฑก์ ารตดั สนิ คณุ ภาพ
ปฏบิ ัตหิ รอื แสดงพฤติกรรมอยา่ งสม่าเสมอ ให้ 4 คะแนน
ปฏิบตั หิ รอื แสดงพฤตกิ รรมบ่อยครงั้ ให้ 3 คะแนน ชว่ งคะแนน ระดับคุณภาพ
ปฏบิ ตั ิหรอื แสดงพฤติกรรมบางครั้ง ให้ 2 คะแนน
ปฏบิ ัตหิ รอื แสดงพฤติกรรมนอ้ ยครงั้ ให้ 1 คะแนน 18 - 20 ดีมาก

14 - 17 ดี

10 - 13 พอใช้

ตา่ กวา่ 10 ปรับปรุง

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 30

แบบประเมิน คุณลักษณะอันพึงประสงค์

คาช้แี จง : ให้ผสู้ อนสงั เกตพฤติกรรมของนกั เรียนในระหวา่ งเรยี นและนอกเวลาเรียน แล้วขดี () ลงในชอ่ ง
ท่ีตรงกับระดบั คะแนน

คุณลักษณะ รายการประเมิน ระดบั คะแนน
อนั พงึ ประสงคด์ า้ น 4321
1. รักชาติ ศาสน์ 1.1 ยืนตรงเมื่อได้ยนิ เพลงชาติ ร้องเพลงชาตไิ ด้ และอธิบาย
ความหมายของ เพลงชาติ
กษัตริย์
1.2 ปฏิบัติตนตามสิทธแิ ละหน้าที่ของนักเรยี น
2. ซ่อื สัตย์ สจุ ริต
1.3 ใหค้ วามรว่ มมือ รว่ มใจ ในการทางานกับสมาชิกในชนั้ เรียน
3. มีวินัย
รับผดิ ชอบ 1.4 เขา้ ร่วมกจิ กรรมท่สี ร้างความสามัคคี ปรองดอง และเปน็ ประโยชน์
ต่อโรงเรยี นและชุมชน
4. ใฝ่เรียนรู้
1.5 เขา้ รว่ มกจิ กรรมทางศาสนาท่ีตนนับถือ ปฏิบัตติ นตามหลักของ
5. อยู่อยา่ ง ศาสนา
พอเพียง
1.6 เขา้ รว่ มกจิ กรรมที่เก่ียวกับสถาบันพระมหากษัตริยต์ ามทีโ่ รงเรยี น
และชุมชนจัดข้นึ

2.1 ให้ข้อมลู ทีถ่ ูกตอ้ ง และเป็นจริง

2.2 ปฏิบตั ใิ นสงิ่ ที่ถกู ตอ้ ง ละอาย และเกรงกลวั ทจี่ ะทาความผิด
ทาตามสัญญาท่ีตนให้ไวก้ บั เพื่อน พ่อแม่หรือผู้ปกครอง และครู

2.3 ปฏิบตั ิต่อผู้อ่ืนดว้ ยความซื่อตรง

3.1 ปฏบิ ตั ติ ามข้อตกลง กฎเกณฑ์ ระเบียบ ขอ้ บังคับของครอบครวั
และโรงเรียน มีความตรงตอ่ เวลาในการปฏิบัติกจิ กรรมต่าง ๆ
ในชีวิตประจาวัน

4.1 แสวงหาขอ้ มลู จากแหล่งการเรียนรู้ตา่ ง ๆ

4.2 มกี ารจดบันทึกความรู้อย่างเป็นระบบ

4.3 สรปุ ความรไู้ ด้อยา่ งมีเหตุผล

5.1 ใชท้ รัพย์สนิ ของตนเอง เชน่ ส่ิงของ เครอื่ งใช้ ฯลฯ อยา่ งประหยัด
คุ้มค่า และเก็บรักษาดูแลอย่างดี และใชเ้ วลาอยา่ งเหมาะสม

5.2 ใช้ทรัพยากรของส่วนรวมอยา่ งประหยัด คุ้มค่า และเก็บรกั ษาดูแล
อยา่ งดี

5.3 ปฏบิ ัตติ นและตดั สินใจดว้ ยความรอบคอบ มีเหตผุ ล
5.4 ไม่เอาเปรยี บผ้อู ่ืน และไมท่ าใหผ้ ู้อ่ืนเดือดร้อน พร้อมให้อภัย

เมือ่ ผู้อื่นกระทาผดิ พลาด

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 31

คณุ ลกั ษณะ รายการประเมิน ระดับคะแนน
อนั พึงประสงค์ดา้ น 4321

5.5 วางแผนการเรียน การทางานและการใช้ชีวิตประจาวันบนพน้ื ฐาน
ของความรู้ ข้อมลู ขา่ วสาร

5.6 รเู้ ทา่ ทนั การเปลี่ยนแปลงทางสังคม และสภาพแวดลอ้ ม ยอมรบั
และปรบั ตัว อยรู่ ่วมกบั ผู้อ่ืนไดอ้ ยา่ งมีความสขุ

6. มุง่ มนั่ ในการ 6.1 มีความต้งั ใจและพยายามในการทางานท่ีได้รับมอบหมาย
ทางาน 6.2 มีความอดทนและไม่ท้อแท้ต่ออปุ สรรคเพ่ือให้งานสาเรจ็

7. รกั ความเปน็ ไทย 7.1 มีจิตสานึกในการอนรุ ักษ์วฒั นธรรมและภูมปิ ญั ญาไทย

7.2 เหน็ คณุ คา่ และปฏบิ ตั ติ นตามวัฒนธรรมไทย

8. มีจิตสาธารณะ 8.1 รูจ้ ักช่วยพ่อแม่ ผปู้ กครอง และครทู างาน

8.2 อาสาทางาน ชว่ ยคดิ ช่วยทา และแบง่ ปันสิง่ ของให้ผู้อน่ื

8.3 รู้จักดูแล รักษาทรพั ยส์ มบัติและสิง่ แวดล้อมของห้องเรียน
โรงเรยี น ชุมชน

8.4 เขา้ รว่ มกิจกรรมเพื่อสงั คมและสาธารณประโยชน์ของโรงเรียน

ลงชื่อ .................................................... ผู้ประเมนิ
................ /................ /................

เกณฑก์ ารให้คะแนน เกณฑก์ ารตดั สนิ คณุ ภาพ
ปฏิบตั หิ รือแสดงพฤตกิ รรมอย่างสมา่ เสมอ ให้ 4 คะแนน
ปฏิบตั หิ รือแสดงพฤติกรรมบ่อยครง้ั ให้ 3 คะแนน ช่วงคะแนน ระดบั คณุ ภาพ
ปฏิบตั หิ รือแสดงพฤตกิ รรมบางครงั้ ให้ 2 คะแนน
ปฏิบัติหรือแสดงพฤตกิ รรมนอ้ ยคร้ัง ให้ 1 คะแนน 191 - 108 ดมี าก

73 - 90 ดี

54 - 72 พอใช้

ต่ากว่า 54 ปรับปรุง

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 32

บันทกึ ผลหลังการสอน
ผลการจัดการเรยี นการสอน/ปัญหา/แนวทาง/การแก้ไข

การประเมนิ ด้านความรู้
การประเมินผลจากการทากิจกรรมที่ 4 เรื่อง กรดและเบสในชีวิตประจาวัน พบว่านักเรียนได้คะแนนเฉล่ีย

7.81 จากคะแนนเต็ม 8 คะแนน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 97.62 ผา่ นเกณฑข์ ัน้ ต่าที่กาหนดไว้ คือรอ้ ยละ 70 ทกุ คน
การประเมินผลจากการทาแบบฝึกหัด เร่ือง สารละลายกรด – เบส พบว่านักเรียนได้คะแนนเฉลี่ย

9.81 จากคะแนนเต็ม 10 คะแนน คดิ เปน็ ร้อยละ 98.10 ผา่ นเกณฑข์ น้ั ต่าทก่ี าหนดไว้ คอื รอ้ ยละ 70 ทกุ คน
การประเมินผลหลังการเรียน โดยใช้แบบทดสอบชนิดปรนัย 4 ตัวเลือก จานวน 10 ข้อ พบว่านักเรียนได้

คะแนนเฉล่ยี 8.43 จากคะแนนเต็ม 10 คะแนน ผา่ นเกณฑ์ขน้ั ต่าทก่ี าหนดไว้ คอื 7 คะแนน จาก 10 คะแนนทุกคน

การประเมินพฤติกรรมการทางานกลุ่ม
การประเมินพฤติกรรมการทางานกลุ่ม จากการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน พบว่า นักเรียนมี

พฤตกิ รรมการทางานกลุม่ อยใู่ นระดบั ดี ขึ้นไป ผ่านเกณฑ์ข้นั ต่าท่ีกาหนดไว้ คอื ระดบั พอใช้ ทกุ คน

การประเมนิ คณุ ลักษณะอันพึงประสงค์
การประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์ จากการสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน พบว่า นักเรียนมี

คณุ ลักษณะอนั พึงประสงค์ อย่ใู นระดับ ดี ข้นึ ไป ผา่ นเกณฑข์ ั้นต่าทีก่ าหนดไว้ คือ ระดับ พอใช้ ทุกคน

ลงช่ือ..................................................................ผสู้ อน
( นางสาวศริ ิอร คลา้ ยสกลุ )

ตาแหนง่ ครูวิทยฐานะชานาญการ
โรงเรียนเขาทะลพุ ิทยาคม

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 33

ความคดิ เหน็ ของหัวหนา้ งานวิชาการ
ตรวจ/นเิ ทศ/เสนอแนะ/รบั รอง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ลงชอ่ื ..................................................................ผตู้ รวจแผน
( นางพวงเพ็ญ ดาอุดม )

ตาแหน่ง หัวหน้างานวชิ าการ
โรงเรียนเขาทะลพุ ิทยาคม

ความคิดเห็นของผู้บริหารสถานศึกษา
ตรวจ/นเิ ทศ/เสนอแนะ/รบั รอง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

ลงชือ่ ..................................................................ผูต้ รวจแผน
( นายฑีฆาวฒุ ิ บญุ สวสั ด์ิ )

ตาแหน่ง ผู้อานวยการสถานศึกษา
โรงเรยี นเขาทะลพุ ิทยาคม

คูม่ ือ สารละลายกรด - เบส 34

แนวทางในการตอบ

ครูควรพิจารณาถึงความสามารถที่แตกตา่ งกนั ของนักเรียน
ในบางกจิ กรรมควรอยู่ในดุลยพนิ จิ ของครูผสู้ อนนะค่ะ

มาดเู ฉลยกันเลยนะคะ
แบบทดสอบก่อนเรียน - หลังเรียน

กจิ กรรมตา่ ง ๆ
และแบบฝึกหดั

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 35

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน
เรยี น

คาช้แี จง ใหน้ ักเรยี นเลือกคาตอบทีถ่ กู ตอ้ งเพียงข้อเดยี ว แลว้ ทาเครื่องหมาย (X) ลงในกระดาษคาตอบ

1. หากตอ้ งการทดสอบความเปน็ กรด - เบส 4. ถา้ มีสารละลายเปน็ ของเหลวใสอย่ใู นขวดแก้ว

ของสาร จะใช้วธิ ีการทดสอบใดจึงจะง่ายทสี่ ุด และสมศักดต์ิ ้ังสมมตุ ิฐานว่าเป็นกรดไฮโดร

ก. ทดสอบสมบัติการนาไฟฟูา คลอรกิ แล้ว สมศักดิ์ควรทดสอบสมมติฐาน

ข. ทดสอบโดยการทาปฏิกิรยิ ากับหินปนู ตามขอ้ ใด

ค. ทดสอบโดยทาปฏิกริ ยิ ากับโลหะหรอื อโลหะ ก. ดมและชิม

ง. ทดสอบด้วยกระดาษลติ มัสหรอื กระดาษ ข. ทดสอบกบั หนิ ปูน

ยนู เิ วอรแ์ ซนอินดเิ คเตอร์ ค. ทดสอบกับกระดาษลติ มัส

2. ขอ้ ใด ไมใ่ ช่ สมบัตขิ องสารจาพวกกรด ง. ทดสอบกบั เจนเชียนไวโอเลต

ก. ทาปฏิกิรยิ ากบั หนิ ปูน 5. ข้อใดเปน็ สมบตั ิของสารละลายเบสท่ใี ช้

ข. ไมท่ าปฏิกริ ิยากบั โลหะ ตรวจสอบสารละลายเบสไดแ้ นน่ อนท่สี ดุ

ค. กดั กร่อนสารจาพวกพลาสตกิ ได้ ก. มรี สฝาด

ง. เปลยี่ นสีกระดาษลติ มัสจากสนี า้ เงินเปน็ สแี ดง ข. กดั เสอ้ื ผ้า

3. ขอ้ ใด ไม่ สามารถบอกความแตกต่างระหว่าง ค. ถกู มือล่ืน

สารละลายกรดและเบสได้ ง. เปลย่ี นสีกระดาษลิตมัสจากสแี ดงเป็นสนี ้าเงนิ

ก. ชิมรส 6. เมอ่ื นาข้เี ถ้าจากเตาหงุ ต้มมาละลายในน้าขี้เถ้านัน้

ข. ใช้กระดาษลิตมสั จะมีสมบตั ิคล้ายสบู่ ทดสอบด้วยกระดาษลิตมสั

ค. การกดั กร่อนโลหะ จะไดผ้ ลตรงกับข้อใด

ง. การเกิดฟองกบั สารจาพวกนา้ มนั ก. ไม่เปล่ยี นสกี ระดาษลิตมสั

ข. เปลย่ี นสีกระดาษลิตมัสจากสีน้าเงนิ เปน็ แดง

ค. เปล่ียนสกี ระดาษลติ มสั จากสีแดงเป็นนา้ เงนิ

ง. เปล่ียนสีกระดาษลิตมัสจากสเี หลอื งเป็นสีส้ม

7. สาร A มีคา่ pH เทา่ กับ 3 ขอ้ ใดอธิบาย คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 36
สมบัตขิ องสาร A ไดถ้ ูกต้อง
ก. สาร A มคี ่าความเปน็ กลาง 9. เมอ่ื สารทใี่ ช้ทาความสะอาดหอ้ งน้าเปรอะเปื้อน
ข. สาร A มคี ่าความเป็นกรดมาก รา่ งกาย ควรปฏบิ ตั ิอยา่ งไร
ค. สาร A มคี า่ ความเปน็ เบสมาก ก. รบี ใช้ยาแดงทา
ง. ขอ้ มูลไมเ่ พียงพอ สรปุ ไม่ได้ ข. รบี ไปพบแพทย์
ค. ใช้นา้ ล้างออกให้หมด
8. เมอ่ื นานา้ มะนาวมาตรวจสมบัตกิ ารเป็น ง. ไม่ต้องทาอะไรเพราะไมเ่ กดิ อันตราย
กรด-เบส พบว่าสามารถเปล่ียนสกี ระดาษ
ลิตมสั จากน้าเงนิ เปน็ แดง แต่ไมเ่ ปลีย่ นสี 10. ถ้านักเรียนต้องการทาแกงส้ม ควรเลือกใช้
เจนเชยี นไวโอเลต นา้ มะนาวคอื สารใด ภาชนะใดจงึ จะปลอดภยั จากสารพิษมากทส่ี ุด
ก. กรดแร่ ก. ภาชนะเหล็ก
ข. เบสแก่ ข. ภาชนะดนิ เผา
ค. เบสออ่ น ค. ภาชนะเคลอื บ
ง. กรดอนิ ทรีย์ ง. ภาชนะอลมู ิเนียม

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 37

เฉลยบตั รกิจกรรมท่ี 1

เร่ือง ความหมายและสมบตั ิของ
สารละลายกรด - เบส

คาชแี้ จง ให้นกั เรยี นตรวจผลการทดลองกบั แนวการบันทึกผลการทดลองท่ี บันทึกไว้
ให้หลังจากทากจิ กรรมแลว้

สารละลาย การเปล่ียนสกี ระดาษลติ มัส

สารละลายโซเดยี มไฮโดรเจนคาร์บอเนต (ผงฟ)ู สแี ดง สนี า้ เงนิ
สารละลายโซเดยี มคลอไรด์ (เกลอื แกง)
สารละลายแคลเซยี มไฮดรอกไซต์ (นา้ ปูนใส) เปลย่ี นเปน็ สนี า้ เงนิ -
น้าอดั ลม
นา้ มะนาว --
น้ามะขาม
น้าขเ้ี ถ้า เปลี่ยนเป็นสนี ้าเงิน -
นา้ สบู่
นา้ ส้มสายชู - เปลี่ยนเปน็ สแี ดง
สารละลายผงซกั ฟอก
- เปล่ียนเป็นสีแดง

- เปล่ียนเปน็ สแี ดง

เปลีย่ นเปน็ สนี า้ เงิน -

เปลีย่ นเปน็ สีน้าเงิน -

- เปลีย่ นเปน็ สแี ดง

เปลี่ยนเป็นสนี ้าเงิน -

สรปุ ผลการทดลอง
สารท่ีเปล่ียนสีกระดาษลิตมัสจากสีแดงเป็นสีน้าเงินแสดงว่าสารนั้นเป็นเบส สารท่ีเปลี่ยนสีจาก

สีน้าเงินเป็นสีแดงแสดงว่าเป็นกรด และสารท่ีไม่เปล่ียนสีกระดาษลิตมัสทั้ง 2 สี แสดงว่าสารน้ัน
เป็นกลาง

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 38

เฉลยบตั รกจิ กรรมท่ี 2
เรอ่ื ง ประเภทของสารละลายกรด - เบส

คาชี้แจง ใหน้ ักเรยี นตรวจผลการทดลองกับแนวการบันทึกผลการทดลองท่ี บันทึกไว้
ให้หลงั จากทากิจกรรมแล้ว

ชนดิ ของสาร การเปลย่ี นแปลงเมื่อเตมิ สารละลาย
1.น้ากลนั่ ไมเ่ ปลยี่ นแปลง
2.สารละลายกรดแอซิติก ไมเ่ ปลีย่ นแปลง
3.น้ามะนาว ไม่เปลย่ี นแปลง
4.น้ามะขาม ไมเ่ ปลีย่ นแปลง
5.สารละลายกรดซัลฟิวรกิ
6.สารละลายกรดไฮโดรคลอริก เปลย่ี นจากสมี ่วงเปน็ สีเขยี ว หรอื สนี ้าเงนิ
เปลี่ยนจากสมี ว่ งเปน็ สเี ขยี ว หรือสนี า้ เงนิ

สรุปผลการทดลอง
กรดแบ่งเปน็ 2 ประเภท คือ
1. กรดจากแรธ่ าตุ (กรดอนินทรีย)์ เป็นกรดซงึ่ เปลย่ี นสขี องสารละลาย
เจนเชยี นไวโอเลตเป็นสีเขยี วหรือนา้ เงิน
2. กรดจากพืช (กรดอนิ ทรีย)์ เป็นกรดซงึ่ ไมเ่ ปลี่ยนสีของสารละลาย
เจนเชยี นไวโอเลต

คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 39

เฉลยบัตรกจิ กรรมท่ี 3
เรอื่ ง การตรวจสอบความเป็น
กรด - เบส ของสารละลาย

คาชแี้ จง ใหน้ ักเรยี นตรวจสอบความรู้ความเข้าใจเรื่องอินดิเคเตอร์หลังจากศึกษา
ชุดกจิ กรรมแลว้ ให้ถกู ต้อง

การเปลย่ี นสขี องอินดเิ คเตอร์ สมบตั ขิ องสารละลาย

ชนิดของ กระดาษลิตมัส ฟนี อฟ์ ทาลีน กรด เบส กลาง
สารละลาย
นา้ เงิน แดง ไม่มีสี เปน็ สี 
A เปน็ เปน็ ชมพูมว่ ง 
B แดง นา้ เงนิ
C 
D - - - 
E
F - - - 
G 
- - - 

 - -

- --

- - 

- - -

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 40

เฉลยบัตรกิจกรรมท่ี 4
เร่อื ง กรด และ เบส
ในชวี ิตประจาวัน

คาช้ีแจง ให้นักเรียนตรวจสอบประเภทของสารกบั สารในชีวิตประจาวันให้ถกู ตอ้ ง

ประเภทของสาร ชนิดของสาร
D,H 1. สารประเภททาความสะอาด A. วติ ามนิ ซี
C,F 2. สารปรงุ แต่งอาหาร B. ปุ๋ย
B 3. สารในภาคเกษตรกรรม C. ผงชูรส
I 4. ยารักษาโรค D. สบู่
E,G 5. เคร่อื งสาอาง E. ยายอ้ มผม
F. นา้ ปูนใส
G. น้าหอม
H. น้ายาล้างห้องนา้
I. ยาลดกรด

คู่มือ สารละลายกรด - เบส 41

เฉลยบตั รแบบฝึกหดั
เร่ือง สารละลายกรด - เบส

คาชีแ้ จง จากกิจกรรมที่นักเรียนได้เรียนรู้ผ่านมา ให้นักเรียนใส่เครื่องหมาย () หน้าข้อความ
ท่ีเห็นวา่ ถกู และ ใส่เครอื่ งหมาย () หนา้ ข้อความทเ่ี ห็นวา่ ผิด

 1. กรดมีรสเปร้ียว มีค่า pH < 7
 2. เบส เปลี่ยนสีกระดาษลติ มัสจากสนี า้ เงินเป็นสแี ดง
 3. กรดอินทรีย์ เปน็ กรดท่ีไดจ้ ากสิง่ มีชวี ติ สามารถรับประทานได้
 4. กรดอนินทรีย์ เม่อื ทดสอบด้วยสารละลายเจนเชยี นไวโอเลตจะไมเ่ ปลยี่ นสีเจนเชียนไวโอเลต
 5. สารชนิดใดตรวจสอบแลว้ มีค่า pH เทา่ กับ แสดงว่าสารนั้นมสี มบตั ิเป็นกลาง
 6. นา้ คั่นจากกะหลา่ ปลีสีม่วง น้าคนั้ จากดอกกุหลาบ สมารถนามาใชเ้ ปน็ อินดิเคเตอร์ได้
 7. ผงชูรส เกลอื แกง เป็นสารปรุงแตง่ อาหารที่มสี มบัติเป็นกรด
 8. เคร่ืองสาอางสว่ นใหญ่มรสภาพเป็นกลาง เชน่ นา้ หอม ยารักษาสวิ
 9. หากต้องใช้ภาชนะในการใส่น้าสม้ สายชู ควรใช้ภาชนะทเี่ ป็นพลาสติก
 10. หากรา่ งกายสัมผัสกบั สารจาพวกเบส ควรรบี ลา้ งออกด้วยน้าสะอาดทนั ที

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 42

เฉลยแบบทดสอบหลังเรียน

คาชแี้ จง ใหน้ กั เรียนเลือกคาตอบท่ีถกู ต้องเพยี งข้อเดียว แลว้ ทาเครื่องหมาย (X) ลงใน

กระดาษคาตอบ

1. ถ้านักเรียนต้องการทาแกงส้ม ควรเลือกใช้ 4. ข้อใด ไม่ใช่ สมบตั ิของสารจาพวกกรด

ภาชนะใดจงึ จะปลอดภยั จากสารพิษมากท่สี ุด ก. ทาปฏกิ ิริยากับหนิ ปนู

ก. ภาชนะเหลก็ ข. ไมท่ าปฏิกริ ิยากบั โลหะ

ข. ภาชนะดินเผา ค. กัดกร่อนสารจาพวกพลาสตกิ ได้

ค. ภาชนะเคลอื บ ง. เปลี่ยนสีกระดาษลติ มัสจากสีน้าเงนิ เป็น

ง. ภาชนะอลมู ิเนียม สีแดง

2. เมอ่ื นาข้ีเถ้าจากเตาหุงตม้ มาละลายในน้า 5. ข้อใดเป็นสมบตั ิของสารละลายเบสที่ใช้

นา้ ขีเ้ ถา้ นน้ั จะมีสมบตั ิคล้ายสบู่ ทดสอบ ตรวจสอบสารละลายเบสไดแ้ นน่ อนทีส่ ดุ

ด้วยกระดาษลิตมสั จะได้ผลตรงกับข้อใด ก. มีรสฝาด

ก. ไมเ่ ปล่ียนสีกระดาษลิตมสั ข. กัดเส้อื ผ้า

ข. เปล่ยี นสกี ระดาษลติ มัสจากสีนา้ เงินเปน็ แดง ค. ถูกมือลื่น

ค. เปล่ียนสีกระดาษลิตมสั จากสีแดงเป็นน้าเงนิ ง. เปลยี่ นสีกระดาษลติ มสั จากสีแดงเป็น

ง. เปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสเี หลืองเปน็ สสี ้ม สีน้าเงิน

3. หากตอ้ งการทดสอบความเปน็ กรด - เบส 6. สาร A มคี ่า pH เท่ากบั 3 ข้อใดอธิบาย

ของสาร จะใชว้ ิธกี ารทดสอบใดจงึ จะง่ายท่สี ุด สมบัติของสาร A ไดถ้ ูกต้อง

ก. ทดสอบสมบตั ิการนาไฟฟูา ก. สาร A มคี ่าความเป็นกลาง

ข. ทดสอบโดยการทาปฏิกิริยากับหินปนู ข. สาร A มีคา่ ความเป็นกรดมาก

ค. ทดสอบโดยทาปฏกิ ิริยากบั โลหะหรืออโลหะ ค. สาร A มคี า่ ความเป็นเบสมาก

ง. ทดสอบดว้ ยกระดาษลติ มสั หรอื กระดาษ ง. ข้อมูลไมเ่ พียงพอ สรุปไมไ่ ด้

ยนู ิเวอร์ซลั อินดเิ คเตอร์

7. ข้อใด ไม่ สามารถบอกความแตกต่างระหวา่ ง คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 43
สารละลายกรดและเบสได้
ก. ชิมรส 9. ถ้ามีสารละลายเปน็ ของเหลวใสอยูใ่ นขวดแก้ว
ข. ใช้กระดาษลติ มสั และสมศักด์ิตงั้ สมมุติฐานว่าเปน็ กรดไฮโดรคลอริก
ค. การกดั กร่อนโลหะ แล้วสมศกั ดค์ิ วรทดสอบสมมตฐิ านตามข้อใด
ง. การเกดิ ฟองกบั สารจาพวกนา้ มัน ก. ดมและชิม
ข. ทดสอบกบั หินปูน
8. เมอ่ื นาน้ามะนาวมาตรวจสมบตั ิการเป็น ค. ทดสอบกับกระดาษลิตมสั
กรด - เบส พบว่าสามารถเปลีย่ นสกี ระดาษ ง. ทดสอบกับเจนเชียนไวโอเลต
ลติ มัสจากนา้ เงินเปน็ แดง แต่ไม่เปลี่ยนสี
เจนเชียนไวโอเลต น้ามะนาวคือสารใด 10. เมื่อสารทใี่ ช้ทาความสะอาดห้องน้าเปรอะเปื้อน
ก. กรดแร่ รา่ งกาย ควรปฏิบตั อิ ยา่ งไร
ข. เบสแก่
ค. เบสอ่อน ก. รบี ใชย้ าแดงทา
ง. กรดอินทรยี ์ ข. รบี ไปพบแพทย์
ค. ใช้น้าลา้ งออกใหห้ มด
ง. ไมต่ ้องทาอะไรเพราะไม่เกิดอันตราย

คู่มอื สารละลายกรด - เบส 44

แบบประเมินผลการจัดการเรยี นรูช้ ดุ กจิ กรรมการเรยี นรู้
โดยใช้กระบวนการสืบเสาะหาความรู้แบบวัฏจักรการเรยี นรู้ 5 ข้ัน

ชดุ ท่ี 5 สารละลายกรด - เบส

รายการประเมนิ

รายช่ือ กิจกรรม แบบฝึกหดั ระหว่างเรยี น แบบทดสอบ
23 ก่อนเรยี น หลงั เรยี น
1 4

คะแนน 12 8 7 8 10 45 10 10
1.เดก็ ชายพพิ ัฒน์ ชานุชิต
2.เดก็ ชายภัชพล สทิ ธิยางกลู 11 7 6 8 9 41 7 10
3.เด็กชายภมู ริ ินทร์ นามอินทร์ 11 7 6 8 9 41 6 9
4.เดก็ ชายศภุ ชยั ศรสี ทุ ยะกลุ 11 7 6 8 9 41 5 8
5.เด็กชายสมพงษ์ ยอดพงสา 11 7 6 8 10 42 6 9
6.เด็กชายอภสิ ทิ ธิ์ เฟื่องฟู 10 7 7 8 10 42 4 7
7.เดก็ ชายเอกชยั บญุ มี 11 7 6 8 9 41 5 7
8.เด็กหญิงกนกรตั น์ ชูแก้ว 10 7 7 8 10 42 4 9
9.เดก็ หญิงกริ ณา นิลมณี 11 7 6 8 10 42 7 10
10.เด็กหญงิ กฤติกา นนยะโส 11 7 6 8 10 42 6 9
11.เด็กหญงิ กาญจนา พูลกลบั 10 7 7 8 10 42 7 9
12.เด็กหญงิ ขวัญจนั ทรส์ ุดา มหาทลุง 11 7 6 8 9 41 5 8
13.เด็กหญงิ ดลลชา รตั นมณี 10 7 7 7 11 42 7 10
14.เดก็ หญิงนฤมล ทองโสม 11 7 6 8 9 41 4 7
15.เด็กหญิงวราภรณ์ พุ่มจนั ทร์ 11 7 6 8 10 42 4 8
16.เด็กหญิงวาสนา สขุ นริ นั ดร์ 11 7 6 8 9 41 4 7
17.เด็กหญิงวดารตั น์ แขง็ กลา้ 10 7 7 8 10 42 4 8
18.เดก็ หญิงสกุ ญั ญา วรรสทุ ธะ 10 7 7 7 11 42 4 8
19.เด็กหญิงสกุ ลั ยา สยี างนอก 10 7 7 7 11 42 5 8
20.เด็กหญงิ สุทธิดา วลิ ยั สุข 10 7 7 7 11 42 7 10
21.เด็กหญิงสนุ สิ า ทรพั ย์พพิ ฒั น์ 11 7 6 8 9 41 5 9
คะแนนรวม 11 7 6 8 10 42 4 7
คะแนนเฉลยี่ 223 147 134 164 206 874 110 177
ร้อยละ 10.62 7.00 6.38 7.81 9.81 41.62 5.24 8.43
88.5 87.50 91.16 97.62 98.10 92.49 52.38 84.29

ลงชอื่ ....................................................ผปู้ ระเมิน
( นางสาวศริ อิ ร คลา้ ยสกุล)
ตาแหน่ง ครชู านาญการ

คมู่ ือ สารละลายกรด - เบส 45

แบบสงั เกตพฤติกรรม การทางานกลมุ่

ชื่อ - สกลุ การแสดง การ การ ความมี การมี
ของผรู้ ับการประเมิน ความ ยอมรับ ทางาน น้าใจ
คดิ เห็น ฟังคนอ่ืน ตามท่ี ส่วนรว่ ม
1.เดก็ ชายพพิ ฒั น์ ชานชุ ิต ไดร้ บั
2.เดก็ ชายภชั พล สิทธิยางกลู มอบหมาย ในการ รวม
3.เด็กชายภูมริ นิ ทร์ นามอนิ ทร์ ปรับปรงุ 20
4.เดก็ ชายศุภชัย ศรสี ทุ ยะกลุ ผลงาน คะแนน
5.เดก็ ชายสมพงษ์ ยอดพงสา
6.เด็กชายอภสิ ทิ ธิ์ เฟื่องฟู กลมุ่
7.เดก็ ชายเอกชยั บุญมี
8.เด็กหญิงกนกรตั น์ ชแู ก้ว 43214321432143214321
9.เดก็ หญิงกิรณา นลิ มณี
10.เด็กหญิงกฤติกา นนยะโส  20
11.เดก็ หญงิ กาญจนา พลู กลับ
12.เดก็ หญงิ ขวญั จนั ทรส์ ุดา มหาทลุง     17
13.เดก็ หญงิ ดลลชา รตั นมณี
14.เด็กหญิงนฤมล ทองโสม     16
15.เด็กหญิงวราภรณ์ พุม่ จันทร์
16.เดก็ หญงิ วาสนา สุขนริ นั ดร์     18
17.เดก็ หญงิ วดารตั น์ แขง็ กล้า
18.เด็กหญงิ สุกญั ญา วรรสุทธะ     16
19.เด็กหญิงสกุ ลั ยา สียางนอก
20.เด็กหญิงสทุ ธดิ า วิลยั สุข     17
21.เด็กหญิงสนุ สิ า ทรพั ย์พพิ ฒั น์
    16

    19

    18

 20

  19

 20

    18

    18

    18

    18

    18

    18

 20

    18

    18

ลงช่อื ....................................................ผู้ประเมนิ
( นางสาวศริ ิอร คล้ายสกุล)
ตาแหนง่ ครชู านาญการ

แบบประเมนิ คู่มอื สารละลายกรด - เบส 46

คุณลักษณะอันพึงประสงค์

เลขท่ี 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

คณุ ลกั ษณะ
อนั พึง
ประสงค์
1. รักชาติ ศาสน์ กษตั รยิ ์
1.1 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
1.2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
1.3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
1.4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
2. ซ่ือสัตย์ สุจริต
2.1 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
2.2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
2.3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
3. มีวนิ ัย รบั ผิดชอบ
3.1 4 3 3 4 3 3 3 4 3 4 3 4 3 3 3 3 3 3 4 3 3
4. ใฝ่เรยี นรู้
4.1 4 3 2 3 2 2 2 3 3 3 3 4 3 3 3 3 3 3 4 3 3
4.2 4 3 2 3 2 2 2 4 3 4 3 4 3 3 3 3 3 3 4 3 3
4.3 4 3 3 3 3 3 3 4 3 4 3 4 3 3 3 3 3 3 4 3 3

ค่มู อื สารละลายกรด - เบส 47

แบบประเมิน คุณลักษณะอนั พึงประสงค์

เลขที่ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21

คณุ ลกั ษณะ
อันพึง
ประสงค์
5. อยู่อยา่ งพอเพยี ง
5.1 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3
5.2 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3
5.3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3
5.4 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3
5.5 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3
5.6 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3
6. มงุ่ ม่นั ในการทางาน
6.1 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
6.2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
7. รักความเป็นไทย
7.1 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
7.2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
8. มีจติ สาธารณะ
8.1 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
8.2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
8.3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
8.4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4
รวม 108
คะแนน 94 90 88 91 88 88 88 93 90 93 90 94 90 90 90 90 90 90 94 90 90

ลงชือ่ ....................................................ผปู้ ระเมิน
( นางสาวศริ อิ ร คลา้ ยสกลุ )