คู่มือ e-Participation

eคูม-ือกPารพaฒั rนtาชiอcงทiาpง ation
www.opengoverment.go.th/e-participation

ยนิ ดีตอ นรบั

ชอ งทางท่ีจะทำให ประชาชนกบั ภาครฐั

“ไดใกลก นั มากข้น� และ
เขาใจกนั มากข�้น”

สารบญั

1 บทนำ

2 e-Participation คืออะไร? 3
e-Participation มกี ่รี ะดบั ?

3 5 ระดบั ของ e-Participation 4
แตละภาคสวนมีบทบาทอยา งไรใน e-Participation

บทบาทของภาครฐั 10
11
4 บทบาทของประชาชน
e-Participation เกิดขน้� ไดอยางไร ?

How-To e-Participation ดว ยการสอื่ สาร 12

ที่สรา งสรรค (Creative Communication)
How-To e-Participation ดวย Feedback Loop 14
16
ผลสำรวจเก่ียวกบั ชองทางการมสี วนรวมออนไลน 17

ทำไมประชาชนไมเขา มาใช e-Participation
ส�งิ ท่ปี ระชาชนตอ งการในชองทางการมสี ว นรวมออนไลน 19
20
How-To การสรา งพน�้ ที่ e-Participation

5 จากมมุ มองของภาคประชาชน
เราจะสามารถเขาไป e-Participation กับภาครฐั ไดท่ีไหน

ชอ งทาง e-Participation 21

1. บทนำ

e-Participation

คอื อะไร?

การมีสว นรวมของภาคสว นตาง ๆ ผานพน้� ทีอ่ อนไลน เพอ่� การแลกเปล่ยี น
ขอมูลขา วสาร การแบง ปนขอมลู ดิจทิ ัลภาครัฐ (e-Information)
การแสดงความคิดเหน็ ในประเดน็ ตาง ๆ รวมท้ังทำงานของภาครฐั
(e-Consultation) เปน การอำนวยความสะดวกใหกบั ทุกคนในการเขามา
มสี ว นรว มในการแสดงความคิดเห็นและรวมบรห� ารจดั การกิจกรรม
ของภาครฐั ผานชอ งทางออนไลน

3

2. e-Participation มีกรี่ ะดบั ?

5 ระดบั

ของ e-Participation

1 Inform
การใหขอมลู

2 Consult
การใหคำปร�กษาหาร�อ

3 Involveการเขามามีสว นเกีย่ วขอ ง
4 Collaborate

การเขา มามีสวนรวม
ในการดำเนนิ การ

5 Empower
การตดั สนิ ใจ

ท่มี า : สมาคมนานาชาตดิ านการมสี วนรว มของประชาชน (International Association of Public Participation) 4

1 Inform
การใหขอมูล

เปนการมีสว นรว มของประชาชนระดับแรก คือ การทีภ่ าครัฐใหข อ มลู
ขอ เท็จจรง� แกภาคประชาชน และภาคสว นตาง ๆ ผา นทางเวบ็ ไซตของภาครัฐ

ภาครัฐมบี ทบาทในการจดั เตรย� มและเปด เผยขอ มูล
เกีย่ วกบั นโยบาย กฎหมาย กฎระเบียบ ขอบงั คบั
งบประมาณ การบรก� าร และขอมลู อนื่ ๆ ท่เี กีย่ วของ

ซ่งึ ขอ มลู ดังกลาว จะชวยสง เสรม� ใหเ กดิ การมสี ว นรวม
ผา นชอ งทางออนไลนข องประชาชน

5

2 Consult
การใหคำปร�กษาหารอ�

เปนการทภ่ี าครัฐสง เสรม� ใหป ระชาชน และภาคสวนตา ง ๆ เขามามสี วนรวม
ในการใหขอ มลู ขอ เทจ็ จร�ง ความรสู ึก และความคิดเหน็ ประกอบการตดั สนิ ใจ
ในระดบั การใหคำปร�กษาหาร�อน้ี ประชาชน และภาคสวนตาง ๆ จะมีบทบาท
ในฐานะเปนผูใหขอมูล การตดั สินใจจะยังคงเปน บทบาทของหนว ยงานภาครัฐ
โดยเทคนคิ การมีสว นรว มในลักษณะน้ี จะมกี ารสำรวจความคิดเห็น เปน ตน

6

3 Involve
การเขา มามีสวนรวม

เปน การทภี่ าครฐั สงเสร�มใหป ระชาชน และภาคสวนตา ง ๆ เขามามสี ว นรว ม

แลกเปล่ียนความคิดเห็น และขอ มลู ระหวา งกัน
กำหนดนโยบาย
ในกระบวนการตัดสินใจ

ซง่ึ ภาครฐั จะนำขอมูลที่ไดจากกระบวนการน้ีไปประกอบการตัดสินใจ
และแจงผลจากการตดั สนิ ใจใหผมู ีสว นเกยี่ วของทราบ

7

4 Collaborate
การเขา มามีสวนรวมในการดำเนินการ

เปน การสงเสรม� ใหประชาชน และภาคสวนตา ง ๆ และหนวยงานภาครฐั
รว มกนั ตดั สินใจ รูปแบบการมีสวนรวมในการดำเนนิ การ
เชน คณะกรรมการรวมภาครัฐและเอกชน
การมีสวนรว มระดบั น้จี ะสง เสรม� ใหเ กิดบรรยากาศที่ดีในสังคม
เนื่องจากมีตัวแทนของภาคประชาชนเขามามสี วนรวม
ในการแสดงความคดิ เหน็ ดวย

8

5 Empower
การตดั สนิ ใจ

เปน การสง เสรม� ใหประชาชน และภาคสวนตาง ๆ เขามามีสว นรว ม
ในระดับสูงทีส่ ดุ โดยใหประชาชนเปนผตู ดั สินใจดวยตนเอง รปู แบบ
การมสี ว นรว มในระดับนท้ี ี่รูจักกันดีคอื การลงประชามติ สภาเมือง เปนตน

สะทอ นใหเ หน็ วา หนว ยงานภาครัฐ
ยอมรับการตดั สนิ ใจของประชาชน

9

3. แตล ะภาคสว นมีบทบาทอยางไรใน e-Participation

บทบาทของภาครฐั

บทบาทของหนว ยงานภาครัฐ
ในการสง เสรม� ใหเกดิ e-Participation

การใหบ รก� ารที่สะดวกงา ยตอ การใชแ ละ
สามารถติดตามสถานะความคืบหนาได
การตอบสนองตอความคดิ เหน็ ขอ เสนอแนะ ขอ สงสัย
และอ่นื ๆ จากประชาชน
การนำเสนอขอมูลทเี่ ขาใจงา ย และจัดเปน หมวดหมู
การ Update ขอ มลู ทที่ ันสมัย และเปน ปจจบ� นั
ขอมูลสามารถเช่อื มโยงไปยังหนวยงานอืน่ ๆ ที่เกย่ี วขอ ง

10

บทบาทของประชาชน

บทบาทของประชาชน
ในการมสี วนรว ม
ผา นชอ งทางออนไลน

ตดิ ตามขา วสารออนไลนล า สุดเกย่ี วกบั การทำงานของภาครัฐ
นำขอมลู ตา ง ๆ ไปพัฒนาชุมชนหร�อสังคมของตวั เอง
ใหดขี ้น� ในแงมมุ ตาง ๆ
แบง ปน ขาวสาร ขอ มูลที่ถูกตองผานชอ งทางออนไลน
นำเสนอความคดิ เห็น ขอเสนอแนะ สอบถาม หร�อ
Feedback การใหบรก� ารของภาครฐั

ทีม่ า : สรปุ จากการจดั อบรมสนทนาแบบกลมุ ในหัวขอ ความตองการของภาคสวนตาง ๆ (User Requiremants) เม่อื วนั ท่ี 22 ตุลาคม 2564

11

4. e-Participation เกดิ ขน�้ ไดอ ยางไร ?

How-To e-Participation

ดวยการส่ือสารอยา งสรา งสรรค (Creative Communication)

Creative Communication คืออะไร ?

การสื่อสารอยางสรา งสรรค ที่เร�ม่ ตน จากการสังเกต
สิ�งใหม ๆ รอบตัว ไมห ยดุ ที่จะเร�ยนรกู บั 3 หลกั การ

Stay Hungry

การไมห ยุดเร�ยนรูส�ิงใหม ๆ รอบตวั เสมอ
เพ�่อพัฒนาองคค วามรู

Question “Why”

การตง้ั ปญ หา คิด ว�เคราะห
แยกแยะ จะทำใหเห็นปญ หา
ทก่ี วางข�้น

Associate

เมอื่ มองเห็นปญหาที่กวางข้�น จะทำใหค นอนื่ ๆ เกิดความสนใจ 12
และอยากเขา มามีสว นรว มในการแกปญหา เชอ่ื มโยงปญ หา
เขาดวยกันจนเกดิ ว�ธีการแกป ญ หาใหม ๆ ข้�น

6C’s Model ของ Creative Communication

1 มคี วามชัดเจนเปน พน้� ฐาน (Clarity)
2 มคี วามกระชบั เนอื้ หาตอ งสั้นและเขาใจงา ย (Conciseness)
3 มกี ารว�เคราะห และพ�จารณาถงึ ผลกระทบ (Consideration)
4 ทำใหรูสึกสะดวกสบาย และใชง า ย (Convenience)
5 คำนึงถงึ ผรู บั เปนหลัก (Compassion)
6 มคี วามคดิ สรา งสรรค (Creativity)

ท่ีมา : การบรรยายโดยคณุ รชั วัตร เอกรน� ทรากลุ ในกิจกรรม Live Your Idea Matter : e-Participation Series ครัง้ ที่ 2 13
หัวขอ “Creative Communication รูปแบบการสื่อสารแบบโดนใจใหคนมาอา น มาไลก มาแชร” เม่ือวนั ท่ี 24 พฤศจิกายน 2564

How-To e-Participation

ดวย Feedback Loop

เม่ือ "สิ�งทด่ี "ี
"สิง� ที่ใช"

4 ข้นั ตอน

ทจี่ ะทำใหการออกแบบการใหบรก� ารทตี่ อบโจทยผูใชง านมากขน้�

1 การประชุมวางแผนการพฒั นาบรก� ารท่ตี อบโจทย
ควาามตองการและความคาดหวังของประชาชน

2 การนำงบประมาณเพ�ยงสว นหนึ่งไปใชในการพฒั นาสนิ คา
และบร�การเพ่อ� ให "ผูใชงาน" ไดทดลองใช ไมทุม งบประมาณ
ไปกบั การพฒั นาจนสดุ ทาง แลว ไมมผี ูใชง าน
14

3 การวดั ผล ดว ยการรบั ฟง� Feedback ของผูใชงานจากการทดลองใช
4 เรย� นรูเพ่�อปรับปรงุ ใหด ีข้น� จากเสยี งของผูใชง าน และจากการเร�ยนรู

นำไปสกู ารวางแผนการทำงาน และข้นั ตอนอ่ืน ๆ ตอ ไป เพ่�อนำไปสู
การแกปญหาในทุกระดับ และตรงจด� มากทส่ี ดุ ทำใหการบรก� ารทด่ี ีข้น�

วางแผน

เรย� นรู FEELDOBOAPCK นำงบประมาณ
สว นหนงึ่ ไปทดลองใช

วัดผล

หวั ใจของการใช Feedback Loop

การพัฒนาสินคาหร�อบร�การท่ีใหผ ูใชง านทดลองใชกอ น แลวรบั ฟ�ง Feedback
มาพฒั นาใหต อบโจทยความตองการและความคาดหวงั ของผูใชง าน

ท่ีมา : การบรรยายโดยคุณสรน� า ตัน ในกจิ กรรม Live Your Idea Matter : e-Participation Series ครัง้ ท่ี 1 หัวขอ “Digital Marketing 15
for Government: Feedback Loop ออกแบบการใหบ ร�การโดยมีผูใชเปนศนู ยก ลาง” เม่ือวนั ที่ 22 พฤศจกิ ายน 2564

ผลสำรวจออนไลน

เกี่ยวกับชองทางการมีสวนรวมออนไลน จากท่ัวประเทศใหความเหน็ วา

ชอ งทางออนไลนส วนใหญทม่ี กี ารแสดงความคิดเหน็

67Fa.ce3b%ook 5Tw0itt.e9r %

36.4%Website และ Line *และชอ งทางอน่ื ๆ
อีกตามลำดับ

เมื่อแสดงความคิดเหน็ /ขอรองเร�ยนผาน Platform/Website ของภาครัฐ

85.5% ผตู อบแบบสํารวจสว นใหญ
ไมไดร ับการตอบรบั จากภาครฐั

ผตู อบแบบสอบถามสว นใหญอยากใหภาครฐั มีว�ธีการตอบกลับ

กับภาคประชาชนผานชอ งทาง
64.2%
Email

49.1% Facebook
41.5% SMS และ Line

*และชองทางอน่ื ๆ อีกตามลำดบั

16ผลการสำรวจความตองการและความคาดหวงั ของประชาชนเก่ยี วกับชองทางการมสี วนรวมแบบออนไลน ในชวงเดือนตุลาคม-พฤศจกิ ายน 2564

??
?

ทำไม?

ประชาชนไมเขา มาใช e-Partcipation

เวบ็ ไซตข องภาครฐั ขาดความทนั สมัย ไม User Friendly
ชอ งทางของภาครัฐไมอำนวยความสะดวกใหกบั ผูใชง าน มีข้ันตอน
ความยงุ ยาก และที่สำคัญบางชอ งทางหากตองการใชง านตอ งมีการ
สมัครสมาชิกโดยตอ งกรอกขอมลู สวนบคุ คล ทำใหร ูสึกวา ไมป ลอดภยั
การไมสามารถตรวจสอบสถานะ (Tracking) ของขอ เสนอแนะได
จึงไมแ นใจวา ความคิดเหน็ ไดร ับความสนใจ และนำไปทำตอหร�อไม
การไมทราบวา ขอมลู ที่ตอ งการอยทู ่หี นวยงานใด เนอ่ื งจากขอ มูล
กระจายอยูในหนว ยงานตา ง ๆ ตามอำนาจหนาทข่ี องหนว ยงาน
จึงตอ งหาขอ มลู จาก google กอ นเสมอ

17ผลการสำรวจความตอ งการและความคาดหวังของประชาชนเก่ียวกบั ชอ งทางการมสี วนรว มแบบออนไลน ในชว งเดอื นตุลาคม-พฤศจกิ ายน 2564

ขอมลู ภาครัฐกระจายกันในแตละหนวยงาน การสืบคน ขอ มลู ทำไดย าก
เน่อื งจากวธ� กี ารเก็บฐานขอมลู (Database) ตา งกัน การใสช ่อื ตัวแปร
ตางกันและมศี ัพทเฉพาะทท่ี ำใหประชาชนท่ัวไปไมเขาใจขอ มลู ภาครัฐ
ที่มกี ารเผยแพร เปนรูปแบบท่ีไมสามารถนำไปใชในการว�เคราะหแ ละ
พัฒนาตอได เชน เปน PDF หรอ� เปน ภาษา (Code) เฉพาะท่ีไมไดเปน
แบบสากล หร�อบางหนวยงานใหขอมูลในรปู แบบของ Excel แตย งั คง
ไมสะดวกตอ การใชงาน และบางชุดขอมลู มีความผดิ พลาดจากการ
นำเขาขอ มูล เปน ตน นอกจากน้ี ในบางชดุ ขอมลู มีการตงั้ ช่อื ท่ีไม
สอดคลอ งกับขอมลู จึงทำใหยากแกก ารคนหา
ขอ มลู ไมเปน ปจจ�บัน
การใหบร�การทางรปู แบบออนไลน ขาดการประชาสมั พนั ธ
ทำใหป ระชาชนยังไมท ราบขอมลู

??

ผลการสำรวจความตองการและความคาดหวงั ของประชาชนเกีย่ วกับชอ งทางการมสี วนรวมแบบออนไลน ในชว งเดือนตลุ าคม-พฤศจกิ ายน 2564

18

สิ�งทป่ี ระชาชนตอ งการ

(User Requirement)

เกย่ี วกบั ชอ งทางการมีสว นรว มออนไลนท ่ีประชาชนตองการ

ขอ มูลท่ี Update จัดเปนหมวดหมู สามารถเขาถึง
และนำขอ มูลไปใชไดง าย
การนำขอมูลภาครัฐ, กฎหมายและกฎระเบยี บตาง ๆ ทเ่ี ปน
ภาษาทางการ มานำเสนอในรปู แบบและใชภาษาที่ใหป ระชาชนท่วั ไป
เขาใจงายข้�น ในลกั ษณะของการเลา เร�่อง (Story Telling)
Text analytics หรอ� Deep Learning เขาชว ย เปน ตน
การเขาถงึ ขอ มูลไดง ายจากการ Log in เพย� งคร้ังเดียว
การตอบสนองจากหนว ยงานภาครัฐ
การสามารถติดตามสถานะในเร�่องทผี่ ูใชไดเขาไปมีสว นรวม
การมรี ปู แบบชองทางที่จำแนกเปนหมวดหมชู ัดเจน
ชอ งทางที่ทำใหรูสกึ ถงึ ความทนั สมัย
19ผลการสำรวจความตอ งการและความคาดหวังของประชาชนเกีย่ วกบั ชอ งทางการมีสวนรวมแบบออนไลน ในชว งเดอื นตุลาคม-พฤศจิกายน 2564

How-To การสรา ง e-Participation

จากมมุ มองของภาคประชาชน

ผลการศึกษาความตองการและความคาดหวังของประชาชน
เก่ียวกับการสง เสร�มใหเกดิ การมีสวนรว มออนไลน
จากแบบสอบถามและการสนทนากลุม มีขอเสนอแนะวา

ภาครัฐควรมชี องทางกลางรวบรวมขอมูลและงานบร�การภาครัฐ

1 จากทุกหนว ยงาน รวมถึงจดั หมวดหมูใหงา ยตอ การใชงาน
ภาครัฐควรว�เคราะหความตองการและความคาดหวังของ

2 กลุมผูใชง าน และนำขอมูลไปใชในการพัฒนาชอ งทางท่ี
3 อำนวยความสะดวกใหแกผ ูใชงาน

ควรมีการสรุปขอมูลภาครัฐในรปู แบบตาง ๆ ที่ผูใชง านสามารถอาน
แลวทำความเขาใจไดงาย และสามารถนำไปใชตอได

4 ควรมบี ญั ชี (Account) เดยี ว ในการเขา ถึงขอมูล และการใชบร�การตา ง ๆ
ของภาครัฐ เพอ่� ใหส ะดวกตอผูใชงาน

5 ควรเปดใหภ าคสวนอนื่ ๆ เขามามสี วนรว มในการสื่อสารขอมูลภาครฐั
เชน การใหภ าคเอกชน หร�อผมู อี ิทธิพลทางความคดิ (Influencer)
เขามารว มออกแบบ และพัฒนาชอ งทาง รวมถึงประชาสัมพันธงาน
ของภาครฐั เพ่�อใหป ระชาชนเขาถึงขอมูลภาครฐั ไดมากขน้�

ผลการสำรวจความตองการและความคาดหวงั ของประชาชนเกย่ี วกบั ชองทางการมสี ว นรวมแบบออนไลน ในชวงเดือนตุลาคม-พฤศจกิ ายน 2564

20

5. เราจะสามารถเขา ไป e-Participation กับภาครฐั ไดที่ไหน ?

ชeอ-งPทาaงrticipation

ยินดตี อนรบั

ชองทางท่จี ะทำให ประชาชนกบั ภาครฐั

“ไดใกลกันมากข�น้ และ
เขาใจกันมากขน้� ”

เปดใชงานแลว !

www.opengovernment.go.th/e-participation

21