TEMBANG KINANTHI

SERAT WEDHATAMA
PUPUH KINANTHI

KELAS XII SEMESTER 1

TEMBANG KINANTHI

PUPUH KINANTHI PADA 1

Kamangka panuntune urip, ingkang Mangka kanthining tumuwuh,
selawase mung waspada lan eling, Salami mung awas eling,
ugi eling marang pratandhaning alam lan Eling lukitaning alam,
dadi kamulyaning urip, supaya bisa adoh Dadi wiryaning dumadi,
saka kasangsaran, yaiku ugi cara kanggo Supadi nir ing sangsaya,
njaga urip. Yeku pangreksaning urip.

Ngandhut pitutur, jroning urip manungsa
kudu tansah eling lang waspada. Eling
yaiku eling marang pituduh utawa tuladha
piwulang kang dituduhake dening alam
donya (eling lukitaning alam).

PUPUH KINANTHI PADA 2

Mula sregepa anak-anakku, Marma den taberi kulup,
Sinau netepi ati,

Rina wengi den upaya, Angulah lantiping ati,
Mrasuk ing sajroning ati, Rina wengi den aneda,
Ngilangake napsu, Pandak-panduking pambudi,
Supaya dadi wong kang utama.

Bengkas kahadaning driya,

Ngandhut pitutur supaya ngasah ati utawa migunakake Supaya dadya utami.
rasa (angulah lanthiping ati) lan ngedohi hawa nepsu
supaya dadi manungsa kang utama lan nduweni
prilaku kang luhur (bengkas kahardyaning driya,
supaya dadya utami.

PUPUH KINANTHI PADA 3

Pangasahe sepi samun, Ngasah ing alam sepi (semedi),
Aywa esah ing salami, Aja nganti leren sadurunge ngrasuk ngawak,
Samangsa wis kawistara, Yen wis ketara upaya,
Landhepe mingis mingis, Landhepe luar biasa,
Pasah wukir reksamuka, Ngiris gunung gedhe,
Kekes srabedaning budi. Bisa ngilangi pepalangane budi pekerti.

Ngandhut piwulang ngenani cara ngasah ati,
yaiku kanthi tapa/semedi ing papan kang sepi
(pangasahe sepi samun) saengga landhepe ati
bisa dadi pangekese gunung kang dadi
pepalange budi (pasah wukir reksamuka, kekes
srabedaning budi).

Dene wespada iku tegese, PUPUH KINANTHI PADA 4
Weruh apa kang dadi ngalangi urip,
Serta kekuasaan kang Maha Esa, Dene awas tegesipun,
Kang nduweni rina wengi, Weruh warananing urip,
Ora bisa dikabulna, Miwah wisesaning tunggal,
Bakal mbukak alame ndonya. Kang atunggil rina wengi,

Ngati-ngati iku tegese, ngerti alangane urip, Kang mukitan ing sarkara,
lan uga kekuasaan yang tunggal, sing nyatu Gumelar ngalam sakalir.
marang awan bengi, sing ngabulake kabeh
kapinginan, kang nyebar ing alam donya.

PUPUH KINANTHI PADA 5

Ayawa sembrana ing kalbu, Aja nganti sembrana ning ati,
Wawasen wuwus sireki, Waspada marang pangucapanmu,
Ing kono yekti karasa, Ning kono bakal kerasa,
Dudu ucape pribadi, Ora pangucapane dhewe,
Marma den sembadeng sedya, Mula kudu tanggung jawab,
Wewesen praptaning uwis. Nganti apa sing desembadaaki tuntas.

Ati aja nganti lengah, jaganen omonganmu, mengko
kowe mesti krasa, dudu omongan pribadi, mulane
tanggung jawabo, perhatikake kabeh kanthi tuntas.

PUPUH KINANTHI PADA 6

Sirnakna semanging kalbu, Ngilangaki rasa mamang ing ati,
Den waspada ing pangeksi, Den waspada marang pandelengmu,
Yeku dalaning kasidan, Mengkono kui dalan kang apik,
Sinuda saka sathithik, Sudanen sangka sithik-sithik,
Pamotahing nafsu hawa, Kepenginane hawa nafsu,
Linantih mamrih titih. den latiha supaya sempurna.

Ilangake ragune ati, ngati-ngati marang
pandanganmu, kuwi carane golek kasil,
kurangi sithik kanthi sethithik panggodane
hawa nepsu, ajari supayane kelatih.

NEGESI TEMBUNG

mangka = dadi supadi = supaya
kanthining = kanthi (kinanthi)
tumuwuh = thukul, awoh nir = ilang, ucul, ora ana
salami = sasuwene
lukitaning = pituduh, tuladha sangsaya = kasangsaran
wiryaning = kakuwatan
yeku = yaiku

pangreksaning = ngopeni

MATURNUWUN