บทเรียนเศรษฐศาสตร์ หน่วยที่ 3 ปัญหาทางเศรษฐกิจในชุมชนและแนวทางแก้ไข

หน่วยการเรยี นรทู้ ี่ 3

ปัญหาทางเศรษฐกิจใน
ชมุ ชนและแนวทางแกไ้ ข



ปัญหาทางเศรษฐกิจ ปัญหาทางเศรษฐกิจ
ในชุมชนและ ในชุมชน

แนวทางการแกไ้ ข แนวทางการพฒั นา
เศรษฐกิจของชุมชน
ตวั อยา่ งของการรวมกลมุ่ ท่ปี ระสบ
ความสาํ เรจ็ ในการแกป้ ัญหาทาง
เศรษฐกิจของชุมชน

1. ปัญหาความไม่สมดลุ ของภาคเศรษฐกิจ

ปัจจุบนั การพฒั นาเศรษฐกิจของไทย มีการพึ่งพาตา่ งประเทศ
มากข้ ึน รวมท้ังมีการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ รัฐบาลไดม้ ีการ
ประกาศใชพ้ ระราชบญั ญตั ิส่งเสริมการลงทุน เพ่ือกิจการอุตสาหกรรม
พ.ศ. 2503 รวมท้งั ต้งั คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) ผลจาก
กลยุทธก์ ารพัฒนาส่งผลใหบ้ ทบาทของภาคเกษตรกรรมลดลงอย่าง
มาก แตล่ ะชุมชนจึงมีการปรบั ตวั โดยอิงพ้ ืนฐานจากภาคเกษตรกรรม
เป็ นหลกั กลายเป็ นอุตสาหกรรมการเกษตร (Agro-Industry)

2. ปัญหาความยากจนและความเหลือ่ มล้าํ ในการกระจายรายได้

 ปัญหาการกระจายรายได้

การลงทุนใน รฐั บาลพฒั นาโครงสรา้ ง การลงทนุ ใน
ภาคอตุ สาหกรรม พ้ ืนฐานต้งั แต่ พ.ศ. 2543 ภาคอตุ สาหกรรม
ในกรุงเทพและ ในกรุงเทพและ

ปริมณฑล ปริมณฑล

 ปัญหาความยากจน

 ความเหลอื่ มล้าํ ของรายไดร้ ะหว่างบุคคล
 ความไม่เทา่ เทยี มของรายไดท้ ีก่ ระจายระหว่างภูมิภาค

3. ปัญหาดา้ นคณุ ภาพชีวิต

ปัญหาสุขภาพจติ

ปัญหาอาชญากรรม สงั คมเมือง

แพร่กระจายส่ชู ุมชนชนบท กระแสวตั ถุนิยม
บรโิ ภคนิยม

ปัญหาสารเสพตดิ

4. ปัญหาความเส่อื มโทรมของทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสิง่ แวดลอ้ ม

โรงงานอุตสาหกรรม ปล่อยนํ้าเสีย แม่น้ําเน่าเสีย

การใชบ้ รรจุภณั ฑโ์ ฟม ขยะลน้ เมือง รณรงคร์ ่วมกนั
พลาสติกฟ่ มุ เฟื อย กาํ จดั ขยะ

5. ปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจ พ.ศ. 2540

การขาดดลุ บญั ชีเดินสะพดั
ในสดั สว่ นทีส่ ูงมาก

สาเหตุ
สาํ คญั

ปัญหาหน้ ีดอ้ ย การพึ่งพงิ เงินกู้
คณุ ภาพหรอื หน้ ี จากตา่ งประเทศ
ไม่กอ่ ใหเ้ กิดรายได้ เป็ นจาํ นวนมาก

5. ปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจ พ.ศ. 2540

จากปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจ พ.ศ. 2540 ส่งผล
ใหแ้ รงงานในชุมชนเมืองประสบปัญหาการว่างงาน
และหนั กลบั ไปเป็ นแรงงานในภาคเกษตรกรรมมากข้ ึน
ทาํ ใหเ้ กิดการเคลื่อนยา้ ยแรงงาน

5. ปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจ พ.ศ. 2540

ปัญหาการ
ขาดแคลน
ปัจจยั การผลิต

ปัญหาภยั ปัญหาการถือ
ธรรมชาติ ครองที่ดิน

1. การพฒั นาที่ยงั ่ ยนื (Sustainable Development)

เป็ นการพัฒนาท่ีครอบคลุมการพัฒนาในทุกๆ
ด้าน ท้ังด้านเศรษฐกิจ สังคม ทรัพยากรธรรมชาติ
ส่ิงแวดลอ้ ม และวฒั นธรรม โดยมีคนเป็ นศูนยก์ ลางหรือ
เป้าหมายของการพฒั นา เพื่อใหก้ ินดอี ยดู่ ที ้งั คนในปัจจบุ นั
และรุน่ ตอ่ ๆ ไป

แนวทางการพฒั นาที่ยงั ่ ยนื มาจาก 3 แนวทาง คือ

 แนวทางดา้ นนิเวศวิทยา
 แนวทางดา้ นสงั คม
 แนวทางดา้ นเศรษฐกิจ

1. แนวทางการปรบั ตวั ของประเทศไทยสูก่ ารพฒั นาท่ยี งั ่ ยนื

แนวคิดใน การบรหิ ารจดั การทรพั ยากรธรรมชาติ
การ และส่งิ แวดลอ้ มอยา่ งยงั ่ ยนื
การพฒั นาเศรษฐกิจอยา่ งยงั ่ ยนื
ดาํ เนินงาน ⋅ การบรหิ ารเศรษฐกิจสว่ นรวม
⋅ การเพ่ิมสมรรถนะและขีดความสามารถ
ในการแข่งขนั ของประเทศ
⋅ การพฒั นาความเขม้ แข็งทางวิทยาศาสตร์
และเทคโนโลยี
การเสริมสรา้ งรากฐานของสังคมให้
เขม้ แข็ง เพอ่ื การพฒั นาท่ียงั ่ ยนื

2. ดรรชนีช้ ีวดั การพฒั นาท่ียงั ่ ยนื ของประเทศไทย

สาํ นักงานคณะกรรมการพฒั นาการเศรษฐกิจและ
สงั คมแห่งชาติ ไดพ้ ฒั นาดรรชนีช้ ีวดั ข้ ึนใหม่ 2 ชุดคือ

 ดรรชนีความอยดู่ ีมีสุข
 ดรรชนีความเขม้ แข็งทางเศรษฐกิจ

ตวั อยา่ ง ภาพดรรชนีช้ ีวดั การพฒั นาท่ียงั ่ ยนื ของประเทศไทย

 สขุ ภาพอนามยั  คณุ ภาพการศึกษา

 ชีวิตการทาํ งาน  เศรษฐกิจที่เขม้ แข็ง

2. เศรษฐกิจชุมชนกบั การพฒั นาทย่ี งั ่ ยนื

 มีจติ สาํ นึกรว่ มกนั
 มีความเอ้ ืออารี ช่วยเหลือกนั
 มีปฏิสมั พนั ธร์ ะหว่างกนั
 การเรมิ่ พฒั นาจากพ้ ืนท่ีเล็ก สูพ่ ้ ืนที่กวา้ ง
เศรษฐกิจชุมชนดา้ นตา่ งๆ

3. แนวปฏิบตั ใิ นการพฒั นาเศรษฐกิจชุมชน

 การสรา้ งเวทีใหค้ วามรู้  การพฒั นาวิธีการผลิต  กลุ่มออมทรพั ยข์ องชุมชน
(การแปรรปู )  การดาํ รงชีวิตแบบ
เศรษฐกิจพอเพียง
 การใหค้ วามรู้
ดา้ นการศึกษา

 ตลาดทอ้ งถ่ิน  การทาํ การวิจยั

4. การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนด้วยแนวคิด
พระราชดาํ ริ “ระเบิดจากขา้ งใน”

รูต้ วั

รูส้ ึก
รูส้ าํ นึก
รูก้ ระทาํ

ชุมชนพฒั นา
รว่ มมือปฏิบตั ิ
กาํ หนดแนวทาง

พฒั นา

สาํ รวจปัญหา