MojeMiasto82

BEZPŁATNE CZASOPISMO POLONIJNE DLA CIEBIE

www.mojemiasto.eu nr 01 (82) styczeń / luty 2021

www.facebook.com/mmgazeta DWUMIESIĘCZNIK

Wspomnienia
stoczniowca

Jak powstała „Rota“ Noworoczne premiery
Marii Konopnickiej książkowe

Polski akcent Fałszywy
na Festiwalu Oper „AKowiec“

w Bayreuth W górach,
rakietowym szlakiem

80. Urodziny Narodziny
naszego Kapelana terroryzmu
Karnawał,
Max Gierymski – którego nie będzie
zapomniany malarz

Jan M. Malkiewicz
Konsul Generalny RP w Monachium
Fot. Grzegorz Spisla
więcej na str. 5

styczeń/luty 2021 1

A D W O K AT Olaf Groborz

Donnersbergerstraße 46, 80634 München; S-Bahn Donnersbergerbrücke U1 Rotkreuzplatz

0 89/13 95 83 72 prawo karne i wykroczeń
0 89/13 95 83 73 prawo pracy
[email protected] praco gospodarcze
prawo ruchu drogowego
Kindergeld

Übersetzungen & Consulting

INTERSERVICE

Serdecznie zapraszam do korzystania z szerokiej oferty usług
Biura Tłumaczeń i Informacji Agnieszki Miller

Tłumaczenia przysięgłe i zwykłe wszelkich dokumentów i tekstów Biuro Tłumaczeń i Informacji Agnieszka Miller
w zakresie języka polskiego i niemieckiego oraz innych języków świata.
Pisemne specjalistyczne tłumaczenia medyczne, kompetentna asysta Ismaninger Str. 65, 81675 München
tłumacza podczas konsultacji medycznych, leczenia lub terapii.
Tłumaczenia ustne podczas spotkań politycznych i biznesowych, Tel. +49 (0)89 / 688 5005 Mobil: +49 (0)172 / 7743443
konferencji, kongresów, delegacji, negocjacji handlowych, targów Fax +49 (0)89 / 41929022 E-mail: [email protected]
na terenie Niemiec, Austrii, Szwajcarii i Polski.
www.a-miller.de
Asysta i tłumaczenie podczas wizyt w zakładach karnych na terenie
Niemiec.

Pomoc w załatwianiu wszelkich spraw urzędowych w Niemczech oraz
w Polsce (np. transkrypcji aktów stanu cywilnego), udzielanie
informacji dotyczących zawierania związków małżeńskich, nostryfikacji
dyplomów, uznawania zawodów itd.; pomoc w formułowaniu pism
urzędowych i przy wypełnianiu formularzy.
ORAZ
Profesjonalna obsługa biurowa spółek i firm jednoosobowych;
współpraca uwzględniająca szerokie kontakty w zakresie kancelarii
adwokackich oferujących swe usługi w dziedzinach prawa
gospodarczego, pracy, medycznego, karnego, rodzinnego, finansowego
i spadkowego, a także kancelarii notarialnych oraz jednostek doradztwa
podatkowego w Niemczech i w Polsce.

Martin-Kollar-Str. 12, 81829 München
tel. 089-45672276, fax: 089-45672277, [email protected]

POMAGAMY W:
zakładaniu i prowadzeniu działalności gospodarczej tzw. Gewerbe
poprowadzimy bieżącą księgowość
wykonamy comiesięczne rozliczenia wypłat pracowników
Kindergeld, Elterngeld i inne

2

od redakcji

Drodzy czytelnicy

MOJE MIASTO Oddajemy w Wasze ręce pierwszy w tym roku
numer Mojego Miasta. We wstępniaku pisanym
80. Urodziny naszego Kapelana 4. . . . . w normalnym czasie kolejne zdanie brzmiałoby
Polskie Parafie Katolickie . . . . . 4 następująco: „Po szampańskim Sylwestrze rozpo-
Noworoczne życzenia Konsula Generalnego RP w Monachium ..... 5 częło się karnawałowe szaleństwo, które potrwa
Bożonarodzeniowa paczka dla Bohatera ..... 5 do wtorku, 16 lutego.”
Laureat „Bene Merito” – dr Johann Dorner nie żyje Dla przypomnienia starych dobrych czasów –
Andrzej Białas . . . . . 6 karnawał kończy się zawsze we wtorek tradycyj-
Duszpasterstwo polskie (część 1) Jarosław Ziółkowski ..... 7 nym „śledzikiem”, a następująca po nim Środa
Felieton – 40 lat minęło… Bogdan Żurek . . . . . 8 Popielcowa rozpoczyna przedwielkanocny post.
Felieton – Listy z Berdyczowa – Oko Moskwy Krzysztof Dobrecki . . . . . 8 Niestety, w normalnym czasie nie żyjemy i żad-
Żyj z klasą – Wszyscy chcą normalności… Aldona Likus-Cannon . . . . . 9 nego karnawałowego szaleństwa nie będzie.
Historia – Asasyni – przez morderstwo do raju Miękkie i twardsze lockdowny, które już dawno
Jolanta Helena Stranzenbach ..... 10 przestaliśmy rozróżniać, zafundowały nam „bez-
Mądrość – na Nowy Rok ks. Jerzy Grześkowiak . . . . . 11 zabawowe” jesień z zimą i – daj, Boże – żeby około
Polskie ślady w Monachium Maksymilian Gierymski Marek Prorok . . . . . 12 Wielkanocy choć trochę się poluzowało.
„Akowiec” z Monachium Łukasz Wolak 13. . . . . Najgorsze w tym wszystkim jest to, że jeżeli nienor-
„Rotą” Konopnickiej zmartwychwstała Polska malność trwa zbyt długo, staje się normalnością.
Teresa Kaczorowska 14. . . . . I tego Państwu – składając najlepsze noworoczne
Szlakiem „Południków szczęścia”, życzenia – nie życzymy, informując dla pociesze-
tropem „Ognia i monsunu” Jolanta Łada-Zielke 15. . . . . nia, że karnawał roku przyszłego będzie o prawie
dwa tygodnie dłuższy, bo aż do 1 marca 2022.
PORADNIK Wtedy sobie odbijemy!
Okładką witamy nowego szefa Konsulatu Gene-
Z praktyki adwokackiej – Prawo karne – strategia obrony ralnego w Monachium Jana Malkiewicza, życząc
Maciej Pazur . . . . . 16 Panu Konsulowi samych sukcesów w reprezento-
Na styku dwóch kontynentów Sebastian Wieczorek . . . . . 20 waniu Polski na południu Niemiec, doskonałych
kontaktów z gospodarzami Bawarii i Badenii Wir-
Jedz z apetytem – Cynamon – brylant wśród przypraw tembergii, a także świetnych relacji z Polonią. Jako
Ewa Duszkiewicz . . . . . 22–23A redakcja Mojego Miasta liczymy na dalszą owocną
współpracę z placówką, dla której przedstawicieli
Kącik piękności – Moda na karnawał, którego może nie być łamy naszego pisma stoją zawsze otworem.
Orlando . . . . . 24 Zdając sobie sprawę, że większość z nas ma pande-
mii serdecznie dość, zrobiliśmy wszystko by temat
AKTUALNOSCI ten nie zdominował tego wydania. Proponujemy
zatem między innymi: noworoczne premiery książ-
W góry – Na rakietach przez Weißachtal Mirosław Jęczała 26. . . . . kowe, polski akcent na Festiwalu Oper Barokowych
Wydarzenia regionalne – Najmłodsze ofiary nazistów 27. . . . . w Bayreuth, przemyślenia naszego kapelana na
Wydarzenia regionalne – I Konkurs kolęd i pastorałek – Nowy Rok, spotkanie ze znanymi podróżnikami,
Monachium 2020 27. . . . . wędrówki w górach na rakietach, Marię Konopnicką
Wydarzenia regionalne – Ojciec Adam – śpiewający franciszkanin 27. . . . . z jej Rotą, zapomnianego malarza – Maksymiliana
Daria Nadolska ..... 28 Gierymskiego, porady prawnika, ale też coś moc-
Najnowsza powieść Sylwii Młocek – „Pozorowane życie” . . . . . 28 niejszego – o początkach terroryzmu i fałszywym
Historycznie zawiły, muzycznie doskonały Jadwiga Zabierska 30. . . . . AK-owcu wśród monachijskiej Polonii.
Noworoczne premiery książkowe Małgorzata Gąsiorowska . . . . . 31 To tylko część tytułów tego wydania. Reszta jest
nie mniej frapująca. Zapraszamy zatem do lektury
całości, w zdrowiu przede wszystkim!

Moje Miasto

Wydanie jest współfinansowane w ramach funduszy polonijnych przez Konsulat Generalny RP w Monachium. JESTEŚMY NA facebooku
Projekt finansowany ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach Zadania publicznego dotyczącego pomocy Polonii i Polakom za granicą.
Publikacja wyraża jedynie poglądy autora/ów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
i Fundacji„Pomoc Polakom na Wschodzie”.

styczeń/luty 2021 3

MOJE MIASTO 80. URODZINY

NASZEGO KAPELANA

U schyłku minionego roku współpracujący Ksiądz dr hab. Jerzy Grześkowiak urodził się nadal pracuje w duszpasterstwie w Mona-
18 listopada 1940 r. w miejscowości Miej- chium. Popularyzator idei odnowy liturgii
z Moim Miastem niemal od dekady ksiądz ska Górka w Wielkopolsce. Wytrawny teolog po Soborze Watykańskim II, znany i cenio-
i pastoralista, absolwent studiów filozoficzno- ny rekolekcjonista, autor 17 pozycji książ-
dr hab. JERZY GRZEŚKOWIAK skończył 80 lat. -teologicznych w Arcybiskupim Seminarium kowych, 80 artykułów naukowych i ponad
Duchownym w Poznaniu oraz studiów specja- 250 artykułów popularnonaukowych. Od
Dziękując za obecność na łamach naszego listycznych i doktoranckich z zakresu teologii ośmiu lat współpracownik polonijnego
pastoralnej – kierunek liturgika – na Wydziale czasopisma dla Bawarii „Moje Miasto” (ko-
pisma i za duchową opiekę, życzymy Szanow- Teologicznym KUL w Lublinie. Stypendysta lumna „Filozofie życia”), a od dwóch lat
w Instytucie Katolickim w Paryżu, doktor ha- autor cotygodniowych publikacji na por-
nemu Jubilatowi Błogosławieństwa Bożego, bilitowany teologii pastoralnej. Jako etatowy talu „Polonik Monachijski” w dziale „Bliżej
wykładowca KUL przez lata pełnił funkcje se- Boga”. W jego pokaźnym dorobku literac-
zdrowia i sił, z nadzieją na wiele jeszcze wspól- kretarza Rady Instytutu Teologii Pastoralnej kim, obok publikacji poświęconych tema-
i sekretarza Komisji Pastoralnej TN KUL. Autor tyce eucharystycznej i liturgicznej, znaleźć
nych lat z nami i naszymi czytelnikami. licznych odczytów i referatów z zakresu liturgi- można także książki i artykuły poruszające
ki i teologii pastoralnej w Polsce i w Niemczech. zagadnienia z zakresu teologii małżeństwa
Bóg zapłać! Redakcja i Wydawca MM W latach 1986–2011 prowadził działalność i rodziny oraz szeroko pojętej duchowości
duszpasterską jako kapłan archidiecezji Mo- chrześcijańskiej.
nachium-Fryzynga. Po przejściu na emeryturę

MONACHIUM RASTATT – kościół Zwölf Apostel BÖBLINGEN – kościół św. Maryi, Berliner Str. 14
Heßstraße 26, 80799 München R ötstoebroertbae–rg1s7t:0ra0ße 14 7 10pcw3ziew4nriBawerödstbzkzliyiei-ncle1gz8wei:nś3aw0rtięetkam–i1e2si:ą3c0a spowiedź - 18.00
Tel.: 089/21374290 TÜBINGEN – kościół św. Pawła, Johannes-Reuchlin-Str. 3
M s8z:4e5ś–wk.a: plica Misji (Heßstr. 24) - z wyjątkiem ferii 72 0psw7pi6ąnotTiwküeibdie-iznd1ige9źel:pe0ni0ieśrwwisęztoap–ią1t5k:o0w0a - 18:30
sz k1o0ln:0y0ch– w Bawarii (nie dotyczy wakacji letnich) MR sOzeSśEw.N: H E I M KIRCHHEIM – kościół St. Ulrich, Lindachallee 29,
kaplica Misji (Heßstr. 24) - Msza święta R OwSEnNiHeEdIzMie–leSitś.wMięicthaakeol,śWcieelsnteer–nd1o0r:3fe0rstr. 43 7 32I,3II0I iKVircnhiehdeizmiela miesiąca – 18:00
z udziałem dzieci z wyjątkiem miesiąca lipca oraz wakacji II i IV niedziela miesiąca – 12:30
le t1n0ic:h00 – kaplica św. Jana Nepomucena K apoldicwa tworCkeundtroumpiąMtkisuji–, H1e8i:l0ig0-Geist-Str. 46 BACKNANG – Kościół Christ König, Marienburger Str. 5, 71522
TR AIVUsNoSbToEItNa – St. Josef, Salinenstr. 2 B acwknnaiendgziele – 15:30
( Lu1d1w:0i0g–sfkeoldśc) iół św. Moniki miesiąca – 17:00
TRAUNREUT – Zum Heiligsten Erlöser LUDWIGSBURG
(Max-Kolmsperger-Str. 7, Neuperlach) - Msza święta dla R atIhnaieudspzilealtazm1aiesiąca – 17:00 ks. Eugeniusz Bartnik
d zi1e2c:i0z0ro–dkzoicśacmiółi św. Józefa Moldaustr. 20, 71638 Ludwigsburg, tel. (07141) 893369
(J o1s2e:p1h5s–pklaotśzc)iół św. Moniki FR EIIILnAieSdSzINieGla–mStie. Rsiuąpcaer–t,1M7a:0r0tin-Oberndorfer-Straße 2 Msze św.:
G ERIIIEnTSieRdIEziDel–a Heilige Familie, Johannisplatz 21 K ośwwnciiecpódzłiąwzstiteka.lirEetilksi–zioa1–bb01oe:19tty5:h0–,0M18o:l3d0austr. 20
(M 1a8x:-3K0ol–mksopśecirógłeMr-BStKr.ró7l,oNweeujpPeorklaocjuh) miesiąca – 16:00 HEILBRONN – NECKAGARTACH
W AOIIVILsDknoaKibzeRjodaAtzIdaBieomUlaRsipeGmos–iiwąeCcsieahiądr–cizsa1it–p7kö:ó10nł50gi:g0o,0dKzairnlysbpardzeerdSMtrs.z1ą św. k ośnciieódł zśiwe.leM–ic1h2a:ł3a0, Liebermannstr. 18
(Werinherstr. 50) - Msza święta REGENSBURG
z udziałem młodzieży o. dr Józef Maziarz
Plattlinger Str. 6, 93055 Regensburg
ML AszeNśDw.S: H U T NORYMBERGA tel.: 0941 79 44 78
LA NśpwrDioeSndrHwiyeUsd–Tzze1–ie8pkl:oe0iąś0–tcki1ói1łmś:3wie0.sPiąioctara–i1P8a:w00ła, Niedermaierstr.25 ks. Stanisław Stenka CR Msze św.:
ERDING – kościół św. Wincentego Arminiusstr. 21, 90402 Nürnberg, Tel. 0911/473355 kościół pw. Mater Dolorosa, Hoher Kreuz Weg 9
V inwmzeoondsztlsiatttwrn.9aia,r8ón5żie4ad3ńz5cioeEwlradamin–gie1s8ią:3c0a – 19:00 Fax 0911/3475749 9 30w55niReedgzeienlesbiuśrwgięta – 10:30
FREISING – kościół św. Piotra i Pawła M swzeniśewdz.i:ele – 09:00 (Boże Narodzenie, ROTTWEIL
Ig nwazn-iGeüdnztiehleer–-S1tr6a:3ß0e 6, 85356 Freising Wielkanoc – 10:15) kościół św. Willibalda, ks. Wiesław Soja
Zengerstr. 12, 90471 Nürnberg Krummer Weg 17, 78628 Rottweil
AUGSBURG (m wetrnoieBdazuieelren–fe1in2d:0s0trkaossśec)iół św. Józefa tel.: 0741 20966590
Biuro: Thommstr. 24 B, 86153 Augsburg Gießereistr. 2, 90489 Nürnberg Msze św.:
tel. 08 21/3 07 49, fax 08 21/3 07 22 L icIhI nteiendazuieklaołmo iAensisąbcaac–h1u6.00 ROTTWEIL – kościół Christi Auferstehung, Krummer Weg
Msze św.: 4 1,wRnotietwdzeiielle – 9:15
AUGSBURG – kościół św. Alberta INGOLSTADT TUTTLINGEN – kościół Maria Königin, Bergstr. 61, 78532
D r.śwSrocnhdimeadeizplizeiiąnletgei-kSś–wtr1.ię68t0:a30– 10:30 ks. Ryszard Kazimierczak Tu twtlinnigeednziele – 12:00
Gaimersheimerstr. 32, 85057 Ingolstadt BALINGEN – kościół Hl. Geist, Paulinenstraße, 72336
KARLSRUHE tel.: 0841 84845 Balingen
Biuro: Südendstr. 39, 76137 Karlsruhe Msze św.: w I sobotę i IV niedzielę miesiąca – 16:00
tel. 0721/24654 H ewwiligdn-ineGidepziosiewtl-eKszi–recd1hn0ei:,e0S01p8i:t0a0lstr. 4 NAGOLD – kościół St. Petrus u. Paulus Moltkestr. 2, 72229
Msze św.: G mIIiinIaVWnieeidszsieenlabmurigesKiąocśaci–ó1ł 2- W:45illibald-Kirche Nagold
KARLSRUHE – kościół St. Josef w I, III i V niedzielę miesiąca – 17:00
Ei chsoelbboetrags–tr2a0ß:e001 STUTTGART LOßBURG – kościół St. Martin, Obere Schulstr., 72290
KARLSRUHE – kościół St.Elizabeth o. Jan Zubel Loßburg
Su dneienddsztier.la39– 12:00 Zuckerbergstr. 9, 70378 Stuttgart w II sobotę miesiąca – 17:00
Baden-Baden – kościół St. Josef tel.: 0711 5852914 w IV sobotę miesiąca – 19:00
Li cnhiteednztiaellear–st1ra5ß:0e090 A Msze św.:
PFORZHEIM – kościół St. Franziskus STUTTGART – kościół św. Tomasza, Falchstr. 9, 70378
Li nndieendsztirealaße– 26 S tuppśwtriitoeąngdtriakweyridst–(zzW1iyei8pele:l3ikąi0itśePwkoismętt,aime–saią1j,c0pa:3a–0źd18zi:e3r0n,iskp)o–w1i8e:d30ź - 18:00
09:00

Ze względu na pandemię rozkład mszy może ulec zmianie. Prosimy informować się bezpośrednio w parafiach.

44

Noworoczne MOJE MIASTO

życzenia Konsula Generalnego RP
w Monachium
Monachium, 31.XII.2020

Stanowisko konsula generalnego w Mo- Konsulat Generalny w Monachium (Foto: Grzegorz Spisla)
nachium objąłem w połowie października
minionego roku. Przez 2 miesiące, pomimo i porozmawiać, a słowa zamienić w wymierne
ograniczeń wynikających z pandemii, udało działania, które zaowocują konkretnymi re-
mi się spotkać z grupami polonijnymi w Ba- zultatami.
warii i Badenii-Wirtemberdze, odbyliśmy
Konsul Generalny Jan M. Malkiewicz na tle krakowskiej szopki. wiele inspirujących rozmów. Z poczucia pew- Życzę wszystkim, by nadchodzący rok był
(Foto: Grzegorz Spisla) nego rozczarowania, iż miniony rok był trud- czasem zdrowia, optymizmu i zrealizowa-
ny i pokrzyżował tak wiele planów, wyłoniła nych planów. Byśmy byli uczciwi w naszych
Szanowni Państwo, się jasna wizja, że nadchodzący czas należy zamierzeniach i wspierali tych, którzy tego
jeszcze lepiej i sprawniej wykorzystać. Kry- potrzebują. Byśmy zawsze byli dumni z tego,
przed nami nowy rok. 365 dni, podczas któ- zys jest zawsze wielką szansą dla aktyw- co udało się nam osiągnąć i wyciągali wnio-
rych będziemy realizowali nasze plany, roz- nych i pomysłowych. Dotyczy to zarówno ski z porażek, które zawsze są najlepszymi
wiązywali problemy, cieszyli się z sukcesów przestrzeni publiczno-kulturalnej, jak i go- nauczycielkami.
i uparcie szli do przodu. Przyjdzie się nam spodarczej, z której musimy być naprawdę
mierzyć z nowymi codziennymi niespodzian- dumni. Drzemie w nas wielka energia. Nie W imieniu pracowników konsulatu dziękuję
kami. Poradzimy sobie. Miniony czas został tylko wśród przedsiębiorców polonijnych, ale
nazwany najtrudniejszym od wielu lat, jed- wśród polskich nauczycieli, uczniów, studen- za pomoc i zaangażowanie wszystkim, z któ-
nak efektem ubocznym pandemii jest to, że tów, animatorów życia kulturalnego, księży,
uodporniła nas na kolejne niedogodności wszystkich ludzi dobrej woli, którzy angażują rymi współpracowaliśmy, życzymy czytelni-
i zmusiła do poszukiwań nowych rozwiązań. się w pomoc i wsparcie dla rodaków radzą-
Skąd to wiem? cych sobie gorzej z problemami życia codzien- kom Mojego Miasta i całej Polonii DO SIEGO
nego. Wykorzystajmy szansę jak najlepiej.
Możemy to zrobić działając razem, jednocząc ROKU! Jan M. Malkiewicz
wysiłki, pomagając sobie nawzajem. Konsu-
lat jest otwarty dla wszystkich. Mam nadzieję, Konsul Generalny Rzeczypospolitej Polskiej
że nie zabraknie nam okazji, by spotkać się w Monachium

Bożonarodzeniowa
paczka
dla Bohatera

W dniach 4 i 5 grudnia 2021 po raz pierw-
szy w Monachium miała miejsce akcja
„Bożonarodzeniowa paczka dla Bohatera”.
Organizatorem przedsięwzięcia była pani
Barbara Menhard z zespołem ,,Krakowiak”
– we współpracy z Konsulatem RP w Mona-
chium i pod patronatem medialnym Moje-
go Miasta.
Głównym celem akcji było obdarowanie
kombatantów w kraju świątecznymi pacz-
kami. Monachijska inicjatywa powiązana
została z jej polskim odpowiednikiem,
organizacją, która działa już od 10 lat, zaj-
mując się także dystrybucją paczek wśród
najbardziej potrzebujących weteranów.

Polonia monachijska nie zawiodła. Zebra- Jeszcze tej samej nocy dary zostały prze-
no wiele darów, wśród których przeważa- transportowane do kraju, trafiając przed
ły długoterminowe produkty spożywcze świętami Bożego Narodzenia do tych,
i środki higieny osobistej. Zbiórkę wzbo- którzy walczyli o wolną Polskę. Dla wielu
gacił darami także nowy Konsul Generalny z nich była to jedyna świąteczna paczka,
RP w Monachium – Jan Malkiewicz oraz dla niektórych, niestety, ostatnia.
Konsul Marcin Król. Z obfitą paczką stawiła
się reprezentacja patrona medialnego Cześć i chwała Bohaterom!
Mojego Miasta, w osobach wydawcy –
Grzegorza Spisli i redaktora naczelnego – Na zdjęciach: Konsul Generalny Jan Malkiewicz
Bogdana Żurka. i Barbara Menhard oraz Barbara Menhard, Grzegorz
Spisla i konsul Marcin Król (Foto: Bogdan Żurek).

styczeń/luty 2021 5

MOJE MIASTO CZEŚĆ JEGO PAMIĘCI

Uroczystość odznaczenia dr Johanna Dornera Medalem Honorowym „Bene Merito” przez Konsula Gene-
ralnego RP w Monachium Andrzeja Osiaka (po prawej).

„Księżna Jadwiga Laureat „Bene Merito”
i jej dwór” –
dr JOHANN DORNER nie żyje
dzięki książce
dr. Dornera poznaliśmy 21 listopada 2020 roku zmarł w Burghausen, w wieku 87 lat, nauczyciel, historyk, autor
i miłośnik Polski dr Johann Dorner. W kwietniu 2018 roku, za zasługi na polu badań
prawdę i utrwalania polsko-bawarskiej historii, został odznaczony Medalem Honorowym
o bawarskich losach „Bene Merito” („Dobrze Zasłużonemu”), nadanym przez Ministra Spraw Zagranicznych RP.

księżniczki
Jadwigi Jagiellonki.

Dr Dorner przetłumaczył ponad 1000 archi- „czarną Madonnę z Altötting”. Jest współ- historyczny – mianowicie po otrzymaniu wia-
walnych dokumentów związanych z historią założycielką klasztoru Altomünster koło domości o śmierci Kazimierza IV (7.06.1492)
Burghausen, 200 książek oraz opublikował Pasawy, przekazała dużą sumę na rozbu- poleciła, aby 23 sierpnia wieczorem we
wiele artykułów prasowych. Był wybitnym dowę kościoła w Altötting, a także na reno- wszystkich pobliskich kościołach i klaszto-
specjalistą w odczytywaniu dokumentów wację przytułku dla trędowatych i kościoła rach uroczyście biły dzwony na cześć zmarłe-
średniowiecza. Do najważniejszych publika- w Heiligkreuz oraz na rozbudowę miejsco- go i odbyły się msze żałobne. W samym zaś
cji Johanna Dornera należy książka„Herzogin wego szpitala. Wybudowała kaplicę św. Burghausen jeszcze przez wiele lat odbywały
Hedwig und ihr Hofstaat” („Księżna Jadwiga Jadwigi na zamku w Burghausen. Przekazy- się coroczne intencje mszalne.
i jej dwór”), oparta na oryginalnych źródłach wała świece oraz darowizny na bieżące po- To, że o tych wydarzeniach dziś wiemy, za-
z XV wieku. Do tej pory inni niemieccy histo- trzeby pobliskich parafii. wdzięczamy dr Johannowi Dornerowi, który
rycy podsumowując życie Jadwigi Jagiellonki Ciepło i dobroć jej polskiego serca odczuli jako pierwszy i jedyny do tej pory historyk
(1457–1502), córki polskiego króla Kazimierza również najbiedniejsi. Z 1490 roku zachowała postawił sobie za punkt honoru odtworze-
IV Jagiellończyka, a żony bawarskiego księcia się jedyna w swoim rodzaju prośba o ułaska- nie losów polskiej królewny. Okazało się,
Jerzego Bogatego, nie zadali sobie więk- wienie skazańca, z własnoręcznym podpisem że po działalności Jagiellonki pozostało nie
szego trudu w poszukiwaniu dokumentów. i pieczęcią polskiej królewny. Szczególnie tylko wiele dowodów w archiwach, ale tak-
Jednogłośnie twierdzili – co było w pewnym troszczyła się o trędowatych, przesyłając im że w miejscach publicznych, które również
sensie upokarzające – że była ona więziona regularnie nie tylko wino i żywność, ale tak- opisuje dr Dorner. Na dzwonie z 1497 roku,
na zamku w Burghausen i umarła w samot- że paszę dla kur i gęsi. Wszystkie dzieci przed na łukowych sklepieniach kościołów, na oł-
ności. To prawda, że powodem oddzielnego świętami otrzymywały bawarskie „brecelki”. tarzach, malowidłach, fasadzie kościelnej,
życia małżonków było rozwiązłe prowadze- Zaś o miłości córki do ojca świadczy przekaz tablicy nagrobkowej można do dziś oglądać
nie się Jerzego Bogatego w Landshucie, ale piastowskiego orła lub wizerunek księżnej.
na podstawie wieloletnich badań dr Dorner Herby bawarski i polski (XV w.) na fasadzie bramy zamku Największym jednak dowodem powiązań
wyjaśnił, że księżna Jadwiga wcale nie żyła w Burghausen. polsko-bawarskich jest herb aliancki z XV
w zamknięciu czy odosobnieniu. Wręcz prze- wieku, znajdujący się na fasadzie bramy wjaz-
ciwnie, Jadwiga prowadziła uprzywilejowane dowej zamku w Burghausen.
życie księżnej, posiadała przynależny jej duży W liście kondolencyjnym reprezentują-
dwór, a jej pobyt i działalność w Burghausen cego Polskę Konsulatu Generalnego RP
przepełniała głęboka wiara. w Monachium podkreślono wybitne zasłu-
Księżna uczestniczyła w wielu katolickich gi dr Johanna Dornera na rzecz pogłębiania
uroczystościach, odwiedzała często klasztor polsko-bawarskich więzi i złożono rodzinie
w Raitenhaslach, w którym została później Zmarłego najgłębsze wyrazy współczucia.
pochowana. W 1478 i 1479 r. udała się na Cześć Jego Pamięci!
pielgrzymkę do miejscowości St. Wolfgang,
a w 1489 roku odwiedzała dwukrotnie Andrzej Białas

6

MOJE MIASTO POLACY

O początkach 150-letniej obecności
Polaków w Zagłębiu Ruhry

Zachowany fragment JAROSŁAW
wyburzonego w 2012 roku ZIÓŁKOWSKI
kościoła redemptorystów,
stan obecny. dzieli życie między Bochum i rodzinny Gdańsk;
Foto: J Ziółkowski jest absolwentem historii UG; zajmuje się m.in.
przewodnictwem turystycznym i przekładami
Duszpasterstwo literatury; jego staraniem ukazał się w Niem-
czech „Dywizjon 303” Arkadego Fiedlera
(tytuł niemieckiego wydania: „Staffel 303.
Die polnischen Jagdflieger in der Luftschlacht
um England”).

polskie (część 1) Ksiądz dr Franciszek Liss
Zasiedlane tereny podlegały biskupom w Kolonii, Münster i Paderborn. Wobec
napływu imigrantów tworzono nowe parafie, budowano i powiększano kościoły, W jego miejsce mianowano wikariusza
wyposażano je, a inwestycje te wspierali przybysze. z Wąbrzeźna, doktora teologii Franciszka
Lissa. Pełnił posługę, podróżując także w ty-
Społeczność polonijną w Zagłębiu Ruhry (1885), poświęcając jedną niedzielę posłudze godniu. I jego działalność została poddana
łączyła wiara katolicka oraz potrzeba jej na miejscu, kolejną w Dortmundzie, trzecią inwigilacji, okazał się bowiem sprawnym
praktykowania w języku ojczystym. Religia w Gelsenkirchen, a czwartą w innych miejsco- organizatorem, czyniąc z Bochum centrum
przyczyniała się też do integracji, bowiem wościach. Inicjował nadto tworzenie polskich polskości: uruchomił drukarnię i wydawał
to przy wsparciu niemieckich kapłanów towarzystw we współpracy z proboszczami, „Wiarusa Polskiego” – gazetę o tematyce
tworzono polskie towarzystwa katolickie zatem, choć pruskie urzędy widziały w nim religijno-politycznej; tworzył dalsze polskie
współpracujące z niemieckimi. wsparcie w walce z ideami socjalistyczny- stowarzyszenia katolickie, a jego maksyma
mi, znalazł się pod obserwacją. Z kolei jako brzmiała: „Módl się, pracuj, oszczędzaj i ucz
Ksiądz Antoni Kantecki zwolennik katolickiej Partii Centrum cieszył się!”, co wzbogaciło je o aspekt samokształ-
i ojciec Kleinwächter się przychylnością biskupa. Ponieważ jednak ceniowy. Mówił też o godności: „przed nikim
uznawał też pielęgnację narodowości i mowy nie padać i nie obejmować jego kolan, wyżej
Pierwszego polskiego kapłana pozyskano za prawo naturalne, to jego relacje z kurią, postawionych nie całować w rękę, w kościele
dzięki zabiegom sztygara Karola Śliwki, któ- gdzie myślano o integracji Polaków, uległy nie stać nieśmiało pod ścianą”.
ry sprowadził czterystu górników z Rybnika; oziębieniu. W roku 1891 zorganizował Zjazd Polsko-
w roku 1872 przybył do Bottrop ksiądz An- W roku 1889 w petycji do biskupa wyrażo- -Katolicki. Goście z trzydziestu ośmiu towa-
toni Kantecki z Poznania zatrudniony przez no pragnienie coniedzielnego uczestnictwa rzystw, daleko ponad tysiąc osób, przema-
Naczelny Urząd Górniczy. Jego działalność w polskiej mszy, postulując oddelegowanie szerowali w strojach ludowych i z flagami
przerwały ustawy majowe (1873) wyma- narodowymi przez Bochum, wystawiono
gające od duszpasterzy złożenia egzaminu Nieistniejące budowle, kościół i klasztor redemptorystów „Krakowiaków i Górali”. W reakcji instytucje
z filozofii, historii i literatury niemieckiej oraz w Bochum (zabudowa w lewej części kadru). Źródło: Kortum- państwowe rozpoczęły nadzór organizacji
uniemożliwiające polskim księżom działal- -Geselschaft Bochum e.V. polskich, a z końcem roku 1893 wymogły od-
ność wśród rodaków na zachodzie państwa. do Zagłębia drugiego polskiego duchowne- wołanie kapłana. Zgodnie z ich zaleceniem
Pozbawieni polskojęzycznej opieki duchowej go; odpowiedź była odmowna. Sam ksiądz biskup żądał zamknięcia gazety, jednak
Ślązacy zwrócili się do proboszcza. Za jego Szotowski wystosował do konferencji epi- dr F. Liss odmówił. „Wiarusa”, który stał się już
sprawą ojciec Atanazy Kleinwächter – znający skopatu pruskiego wniosek „o pomnożenie organem koordynującym działania Polonii,
polski, a zbiegły do Holandii gwardian fran- sił duchownych dla opieki nad polskimi ka- przejęli redaktorzy, ale kościół redemptory-
ciszkanów z Góry św. Anny – do roku 1881 tolikami w diecezjach zachodnich”; do proś- stów zamknięto dla polskich nabożeństw.
przekraczał nielegalnie granicę, by udzielać by nie przychylono się. Kapłana odwołano, Tuż przed wyjazdem dra F. Lissa (1894) od-
wielkanocnych sakramentów. Także inne gru- a decyzja zapadła na żądanie władz zaniepo- był się II Zjazd Polsko-Katolicki. W rezolucji
py Westfalczyków musiały się zadawalać spo- kojonych budzeniem przezeń świadomości dziękowano księżom niemieckim za opiekę,
radyczną i potajemną opieką sprawowaną narodowej wśród rodaków. nalegając jednocześnie na przysłanie pol-
choćby przez kapłanów ze stron rodzinnych. skich, gdyż „tylko z pomocą duchownych
Zaczęto się więc obawiać konwersji Polaków naszej krwi i naszej mowy możemy uchronić
na protestantyzm, niektórzy z nich bowiem siebie i naszych braci od zarazy socjalizmu”;
uczestniczyli w nabożeństwach gmin mazur- Kościołowi niemieckiemu przyrzekano po-
skich. Stąd sprowadzano w tajemnicy duszpa- słuszeństwo w kwestiach wiary; państwu
sterzy misyjnych. obiecano wypełnianie konstytucyjnych
obowiązków, ale domagano się, by Polaków
Ksiądz Józef Szotowski uznano za równoprawnych obywateli.
Z końcem roku przybył do Bochum ksiądz
Po wygaśnięciu kulturkampfu kuria Pader- Mielecki z Odolanowa, jednak, jako że władze
born, jako pierwsza z trzech omawianych, widziały w nim zagrożenie dla instytucji
uzyskała biskupa. Ten powołał Józefa Szotow- państwa, kuria usunęła duchownego –
skiego z Pelplina, który osiadł w opustosza- wystarczyła informacja, iż jest jezuitą, a je-
łym klasztorze redemptorystów w Bochum zuitów, jako szczególnie niebezpiecznych,
wypędzono z Rzeszy podczas kulturkampfu.
I tak oto miało się okazać, że dr Franciszek
Liss był ostatnim pełnoetatowym polskim
księdzem w Zagłębiu Ruhry do roku 1945.

styczeń/luty 2021 7

MOJE MIASTO FELIETONY

40 lat minęło… FELIETON Ciąg dalszy tej mrożącej krew w żyłach historii
znajdziesz, Drogi Czytelniku, w książce mego
Dwa wydarzenia sprzed 40 lat łączą nieroze- Bogdan Żurek autorstwa pt. „Wspomnienia stoczniowca”,
rwalnie miniony i bieżący rok. To powstanie która – bogato ilustrowana unikalnymi zdję-
Solidarności w sierpniu 1980 roku i jej unice- ciami – właśnie zeszła z maszyn drukarskich.
stwienie stanem wojennym w grudniu roku Wspomnienia te napisałem dawno, bardzo
1981. dawno, bo w 1982 roku. Tworzone wręcz

Pomiędzy tymi datami, wewnątrz komuni- skoku. I skoczył nam do gardeł na bieżąco, są niezwykle wiary-
stycznego bloku, przez 16 miesięcy trwał nocą z dwunastego na trzyna- godnym dokumentem tamtych
karnawał wolności. Ewenement niespotyka- stego grudnia 1981 roku. czasów. By było ciekawiej, po-
ny nigdzie wcześniej. Otoczeni ze wszystkich Z tym stanem wojennym było wstały one na konkurs ogłoszony
stron przez „zaprzyjaźnione” wojska Układu tak, jak z tą śmiercią, która – przez paryską „Kulturę” i Rozgło-
Warszawskiego Polacy wołali w kierunku nawet najbardziej spodziewana śnię Polską Radia Wolna Europa.
demokratycznego świata:„Nie zapominajcie – zawsze zaskakuje. Czuliśmy, Zaś ich wyróżnienie zaprowadziło
o nas, my też chcemy być wolni!”. że atak na Solidarność nadej- mnie przed mikrofony nadające-
dzie. W takiej czy innej formie, go z Monachium, a słuchanego
Tak się złożyło, że miałem okazję – dziś mówię: ale nadejdzie. Przecież nie pozwolą nam na przez miliony Polaków w kraju,
zaszczyt – brać udział w tym karnawale. kompletne rozebranie tego ich – jak sami na- radia. Tam, za – jak szydzili wro-
Pracowałem bowiem wówczas w gdańskiej zwali Polskę Ludową –„najweselszego baraku gowie – „amerykańskie srebrniki”
stoczni, tej samej, z której wyniesiono na w obozie socjalistycznym”. Mimo to, zaskoczyli prowadziłem w eterze dalszą moją wojnę
szczyty władzy i popularności najsławniej- nas. Sam też dałem się zaskoczyć, choć wyda- z komuną. Obecne wydanie ukazuje się dla
szego elektryka na świecie. wało mi się, że z racji pełnionych funkcji (walka uczczenia dwóch rocznic, 40. rocznicy po-
Oj, działo się wtedy w Polsce, działo. Zachły- z bezprawiem Służby Bezpieczeństwa) należa- wstania Solidarności w sierpniu roku 1980
śnięci i oślepieni tą „wolnością”, a raczej jej łem do nieźle poinformowanych. Okazało się i wprowadzenia stanu wojennego 13 grud-
namiastką, nie braliśmy pod uwagę niebez- jednak, że niewystarczająco, bo dzień przed nia 1981 roku.
pieczeństw na nas czyhających. Albo inaczej, wprowadzeniem stanu wojennego beztro- Wszystkim, którzy przyczynili się do wyda-
nie zauważaliśmy ich, bo nie chcieliśmy ich sko wyruszyłem z Gdańska na drugi kraniec nia wspomnień, składam gorące podzię-
widzieć. Chwilo, trwaj, jesteś piękna, trwaj jak Polski, by uczestniczyć w solidarnościowych kowania. Książkę, po kosztach produkcji
najdłużej – Solidarność, Solidarność!!! A wróg uroczystościach. I tam mnie dopadli… i wysyłki, można nabyć pisząc do redakcji
czuwał, nie spał, szykując się do śmiertelnego Mojego Miasta na adres redakcja@mm-
gazeta.de. Autograf gwarantowany.

LISTY Z BERDYCZOWA FELIETON

Krzysztof Dobrecki Mikołajowa powstał pierwszy eksperymen- Na terenie kompleksu znajdowała się nie-
talny radziecki radar pozahoryzontalny zbędna infrastruktura towarzysząca, w tym
Oko Moskwy o kryptonimie Duga-1. W 1964 roku za środki łączności. Całość miała służyć do wy-
jego pomocą wykryto start własnej rakie- krywania rakiet i samolotów nadlatujących
W poprzednim liście opisałem, jak to radzieccy ty kosmodromu Bajkonur, co potwierdziło nad terytorium ZSRR, głównie pocisków ba-
naukowcy, wspólnie z laureatem Pokojowej zdolności tej aparatury. W 1970 roku w jego listycznych z USA z głowicami nuklearnymi.
Nagrody Nobla Sacharowem, zmajstrowali miejsce powstała udoskonalona wersja Zasięgiem obejmowała teren Koła Polarne-
największą na świecie bombę atomową, co eksperymentalna o kryptonimie Duga-2. go i Biegun Północny.
omal nie skończyło się rozwaleniem „matuszki Radar został zaprojektowany w NIIDAR Amerykanie oczywiście wykryli sygnał,
Ziemi”. Dzisiaj o największym radarze. (Badawczy Instytut Dalekiej Radiołączności), a dodatkowo potężne anteny widoczne
a zbudowany w fabryce maszyn w Dniepro- były na zdjęciach satelitarnych. Niespotyka-
Jeżeli już Związek Radziecki miał, a w każ- pietrowsku. Jego głównym konstruktorem ny rozmiar konstrukcji skłonił ich jednak do
dym razie potrafił skonstruować, najwięk- był Franc Kuzminski.. spekulacji na temat jej zastosowania. Brano
szą bombę atomową, to do skutecznego – Wszystkie anteny radarów Duga były pod uwagę, że jest to system mający zakłó-
czytaj „zwycięskiego” – przeprowadzenia zbudowane w postaci ściany masztów. cać łączność, a nawet… wywoływać zabu-
ataku należało mieć jeszcze system wcze- Postawiono dwa zespoły anten odbior- rzanie impulsów mózgowych.
snego ostrzegania, oczywiście też naj- czych, każdy nastrojony na inne pasmo „Dzięcioł” rozpoczął pracę w 1976 roku…
większy. Oficjalnie nazwano go Duga (łuk). fal krótkich. Mniejszy zespół składał się Aha, nie powiedziałem najważniejszego.
Nieoficjalnie w Rosji – „Okiem Moskwy”. Był z 12 masztów o wysokości 90 m – na za- Radar zbudowany został w pobliżu elek-
to radar pozahoryzontalny. Najwcześniej kres 14 do 30 MHz, większy – z 17 masz- trowni atomowej „Czarnobyl”!
o jego istnieniu dowiedzieli się krótkofalow- tów wysokości 150 m na zakres 4 do 14 Po tragicznym wybuchu reaktora nastąpiło
cy amatorzy z Finlandii. Ze względu na cha- MHz. Oba położone były obok siebie na wyłączenie radaru i z tym faktem związana
rakterystyczny rytm pracy, przypominający przestrzeni około 900 m. W bezpośrednim jest pewna teoria. Niektórzy komentatorzy
stukanie dzięcioła, nazwali go„Dzięcioł”. sąsiedztwie anten pod ziemią znajdowały uważają, że władze ZSRR specjalnie wstrzy-
ZSRR rozpoczął prace nad budową radaru się urządzenia odbiorcze i centrum dowo- mywały się z ogłoszeniem o wybuchu
pod koniec lat 50-tych XX wieku. W okolicy dzenia. Na południowy zachód od główne- w elektrowni, by ukryć fakt wyłączenia
go zespołu anten znajdowała się konstrukcja „Oka Moskwy” i odsłonięcia całej północnej
weryfikująca jego odczyt, służąca także do flanki przed potencjalnym atakiem jądro-
prac eksperymentalnych. Masa całej kon- wym ze strony NATO. Jak wszystko w Rosji,
strukcji to ok. 13–14 tysięcy ton. Koszt bu- także i to jest możliwe.
dowy radaru szacuje się na 0,5 do 1,5 mld
dolarów.

8

Wszyscy chcą normalności… MOJE MIASTO ŻYJ Z KLASĄ
Połowa grudnia. Na dworze zimno. Nawet
słońce schowało się za chmurami, choć ma być zakaz wychodzenia z domu. Ludzie Aldona Likus-Cannon
to samo południe. Wybrałam się na Stare kupują tylko niezbędne rzeczy. Nie wiem,
Miasto. Wkrótce wszystko zostanie zamknię- jak poradzą sobie małe sklepy, skoro nawet Jeśli nienormalne trwa dostatecznie długo,
te, więc to moje ostatnie podrygi. Gdy na taki duże plajtują. Widać to na każdym kroku. staje się normalnym.
sam spacer wybrałam się wiosną, Starówka Wychodzę z galerii. Kieruję się w stronę księ- (Terry Pratchett)
świeciła pustkami. Przeżyłam szok. Ponad garni. W oddali wiedzę policjanta biegnące-
półtoramilionowe miasto wyglądało jakby go za młodą dziewczyną. Dogonił ją. na krajową skalę rozprowadzania masek typu
nikt w nim nie mieszkał. Wszystkich wymio- - To ma przechlapane – myślę. - Nie ma ma- FFP2 dla osób powyżej sześćdziesiątego roku
tło. Tylko ja i parę gołębi oraz służby po- seczki. życia i przewlekle chorych. Każdy uprawniony
rządkowe. Nigdy w życiu nie widziałam tak Na Starym Mieście noszenie masek jest może odebrać je w aptece. Trzy za darmo,
wyludnionego Monachium. obowiązkowe, w przeciwieństwie do resz- reszta za symboliczną opłatą.
Teraz też przeżyłam szok. Wokół pełno ludzi. ty miasta. Z wyjątkiem ścisłego centrum, Z Marienplatzu udaję się w kierunku Kau-
Każdy zachowuje się tak, jakby po raz ostatni w Monachium nie obowiązuje noszenie fingerstrasse. W oddali słyszę muzykę. Pod
chciał nacieszyć się normalnością i świątecz- masek na ulicy, co powoduje, że momenta- arkadami grają muzycy. Zatrzymuję się na
ną atmosferą. Gdzieś w oddali gra zagubiony mi życie wygląda całkiem normalnie. dłużej. Nie mogę się nadziwić, jak udało im
skrzypek. Udaję się w jego kierunku nie mo- Wchodzę do księgarni. Przy wejściu ochro- się sprowadzić wielki fortepian, kontrabas
gąc uwierzyć, że stoi na dworze i gra. Dusza niarz sprawdza liczbę wchodzących i wycho- i wiolonczelę. Wszyscy mają maseczki, z wy-
cieszy się słysząc dźwięki muzyki. Uśmie- dzących. Ruchomymi schodami wjeżdżam jątkiem flecisty. Grają tak fantastycznie, że za-
cham się. Do niego. Do siebie. Do świata. I tak na drugie piętro. Pełno ludzi. Każdy kupuje pominam o całym świecie. Dźwięki subtelnie
nikt tego nie zauważy. Maseczki dokładnie książki, to dobry prezent pod choinkę na zi- koją serce, są jak balsam dla duszy. Na chwilę
zakrywają wszelkie przejawy radości. mowe wieczory. Sama wychodzę z paroma. pozwalają zapomnieć o pandemii i ciężkich
Starówka wygląda inaczej niż co roku. Bra- Będę miała co czytać. Telewizji nie mogę już czasach. Odrobina normalności w nienormal-
kuje na niej świątecznych straganów, budek oglądać. Obejrzałam większość filmów, nad- nych czasach.
z grzanym winem i pieczoną kiełbasą. Niby robiłam całe życiowe zaległości. Na więcej Teraz bardziej niż kiedykolwiek potrzebuje-
pełna ludzi, ale jakaś pusta. Na samym środku, nie mam ochoty, tym bardziej na słuchanie my muzyki, świątecznych ozdób, ludzkich
tuż przed Nowym Ratuszem, stoi ogromna wiadomości. odruchów, dobrych słów. Najdrobniejsze ge-
oświetlona choinka. Co chwilę ktoś zatrzymu- Ciężkie czasy, choć mają też parę zalet. Jedną sty sprawiają najwięcej radości. Są dowodem,
je się i podziwia. Cieszę się, że jest, że świeci z nich są bezpłatne webinaria. Wzięłam udział że nie wszystko jeszcze skończone, że skoro
i przypomina o Świętach. w kilkunastu, o których kiedyś nie miałam po- gdzieś gra muzyka, to jeszcze nie jest tak źle.
Przystanęłam, aby zrobić zdjęcie. Tuż obok jęcia. Niektóre są naprawdę interesujące i za Takie przedstawienie na żywo to prawdziwy
mnie policja legitymuje trzy kobiety. Poli- darmo. Nic jednak nie zastąpi udziału w se- rarytas.
cjantka tłumaczy, że jest zabronione spotyka- minarium na żywo, możliwości przebywania Dochodzi dwudziesta. Ruch powoli maleje.
nie się w trójkę z trzech różnych gospodarstw wśród ludzi, odczuwania ich radości i energii. Zamykają sklepy. Większość restauracji już
domowych, a one mają trzy różne adresy. Ciągłe siedzenie przed komputerem nie jest dawno została zamknięta. Działają tylko te,
Nie wiem, jak zakończy się historia, czy dosta- zdrowe. A pisanie to też siedzenie przed kom- które dostarczają na wynos. Każdy spieszy
ną mandat, czy tylko upomnienie. Policjanci puterem. się do domu. Chce zdążyć przed godziną
są tutaj wyrozumiali i do każdego przypadku Dopóki jednak mogę wychodzić na spacer, policyjną. W piekarni kupuję bochenek wło-
podchodzą inaczej. Ruszam do galerii. biegać po parku, wyjść na zakupy, spokojnie skiego chleba, ciągle nie mogę przyzwyczaić
Powinnam kupić świąteczne prezenty. Nie przeżyję większość ograniczeń. Nie wiem, jak się do niemieckiego, a przecież mieszkam tu
mam jednak żadnego pomysłu, co kupić. dałabym sobie radę, gdyby całkowicie zabro- ponad piętnaście lat. Jakaś oporna jestem na
Z daleka ogromne napisy głoszą o pięć- niono wychodzić z domu. Chyba dołączyła- zmiany.
dziesięcioprocentowej obniżce, zachęcając bym do ogromnej rzeszy Niemców, którzy Po drodze zatrzymuję się przed ulubioną
do zakupów. W galerii niewiele osób. Nikt już popadli w depresję. Depresja i przemoc restauracją, w której zamiast gości przy stoli-
nie ma ochoty na nowe ciuchy. Ja też nie. domowa to jeden z największych problemów kach siedzą pandy. Na stołach świąteczna za-
Jak większość obejdę się bez nowej zimo- niemieckiego społeczeństwa w czasie pande- stawa i szampan. Przyciemnione oświetlenie
wej kurtki, płaszcza czy butów. Codziennie mii. Z innymi państwo dobrze sobie radzi. nadaje uroczystego nastroju. Iskierka nadziei,
przybywa obostrzeń i zakazów. Na dniach Jestem pełna podziwu dla niemieckiej orga- że życie toczy się dalej i nie wszystko stra-
nizacji. Właśnie trwa wielka akcja zakrojona cone. Pandy, jak pandemia, kiedyś opuszczą
Monachium, a my zajmiemy ich miejsca.
Pandemia w Monachium. W ulubionej restauracji autorki zamiast gości przy stolikach siedzą pandy. Przed nami kolejny rok. Kolejne wyzwanie.
Nic już nie będzie takie, jakie było, ale to nie
znaczy, że będzie gorsze. Będzie inne. Życzę
Państwu dużo zdrowia i spokoju ducha, wie-
le uśmiechu i mało myślenia, bo im mniej się
martwimy, tym lepiej pracuje nasz system im-
munologiczny, a od niego wiele zależy.
Szukajmy pozytywów i nie dajmy się zwario-
wać, a przede wszystkim jak najszybciej wra-
cajmy do normalności, bo jak napisał Terry
Pratchett: „Jeśli nienormalne trwa dostatecz-
nie długo, staje się normalnym”, a nam prze-
cież nie o taką normalność chodzi.

styczeń/luty 2021 9

MOJE MIASTO HISTORIA

Asasyni – przez morderstwo do raju
Pewnie każdy już o nich słyszał. Występują w powieściach Umberto Eco, Dana Brow-
na, grach komputerowych i filmach. Słowo asasyn oznacza bezlitosnego mordercę, Jolanta
skrytobójcę (Meuchelmörder, Auftragskiller) i stało się w średniowiecznej Europie tak Helena
popularne, że w wielu językach zachodnich przeszło do powszechnego użytku. Z asa- Stranzenbach

synami zetknęli się rycerze krzyżowcy próbujący odbić Arabom byłe chrześcijańskie na wieloletnie kary trzej Syryjczycy, którym
tereny na Bliskim Wschodzie i w północnej Afryce. udowodniono, że przybyli do Europy z fałszy-

Kim byli? wymi paszportami jako „śpiochy” (Schläfer),
aby dokonać w Niemczech ataków terrory-
Asasyni to sekta powstała z szyickiego do końca, ponieważ morderca – asasyn stycznych. Statystyka ciężkich przestępstw
odłamu ismailizmu. Podział w islamie na popełnionych przez imigrantów w stosunku
sunnitów i szyitów oraz później na kolejne – został natychmiast zlinczowany. Pro- do ogółu ludności jest bezlitosna.
odłamy i sekty dokonał się w wyniku spo- blem asasynów w Europie zakończył się
ru o spadek duchowy po śmierci Maho- w połowie XIII wieku wraz z bullą papieża Patriarchat klanowy
meta. Asasyni już od IX wieku misjonowali Innocentego IV zabraniającą pod groźbą
w Indiach i w Jemenie, ale dopiero pod prze- ekskomuniki zlecania mordów. Stali się oni Dodatkowo północne Niemcy dotknięte
wodnictwem Hasana-i Sabbah'a (1034–1124) jednak przez następne 800 lat wzorcem dla są plagą klanów pochodzących pierwotnie
udało im się przejąć 40 zamków twierdz fanatyków religijnych. z obszarów Libanu, Turcji i Syrii. Te etnicznie
w potężnym państwie Seldżuków
na południe od morza Kaspijskie- odizolowane subkultury kierują
go i na terenach dzisiejszej Syrii. się własnym patriarchalnym i hie-
Odłam asasynów w owym czasie rarchicznym systemem wartości.
liczył ok. 60 tys. zwolenników. Ich często bezkarna działalność
Nie mieli oni szansy na wygranie kryminalna jest tak masowa, że
wojny w Syrii czy w Egipcie, dla- mówi się o istnieniu państwa
tego Hasan-i Sabbah walczył nie w państwie. Klany liczą w sumie
przeciwko armiom, a przeciw ich więcej członków niż niemiecka
Bundeswehra liczy żołnierzy.

przywódcom. Szare Wilki
Jego poplecznicy zorganizowani
byli na wzór zakonu. Przechodzili Szwadrony śmierci tureckiej eks-
kolejne stopnie wtajemniczenia tremistycznej i nacjonalistycznej
i prania mózgu. Później, jako organizacji paramilitarnej „Szare
uśpieni agenci (Schläfer), prowa- Wilki” zabiły w latach 70. w Turcji
dzili niepozorne życie wśród wro- tysiące przeciwników politycz-
gów. Byli szewcami, piekarzami nych. Mehmet Ali Ağca, który po-
czy wędrownymi kaznodzieja- strzelił w 1981 roku papieża Jana
mi. W odpowiednim momencie, Pawła II, był członkiem tej organi-
często w kilkuosobowej grupie, zacji i twierdził m.in., że działał na
dokonywali mordów przy użyciu jej zlecenie. We Francji organizacja
sztyletów. Wroga zabijano w miej- ta jest zabroniona, a w Niemczech
scu publicznym, np. w meczecie, 15 tys. członków jest zrzeszonych
łaźni, kościele czy podczas au- w 300 związkach.
dobżgcwkneotytoiapóeoclinłrPchibyysczoswrlciejaoolęihoenmngtmaiświresuąmkou.,i,dozgiFazjueapeaeabracidnrcuyhlocyiiamz.ozwntowaWyeawtscsrgrłitpza,eaaronzearfilżiiziscązyzspjapaolyprisplrćabnarzbowoiseteeoweyscdrtwżnhżazoyiyjboiitewecudnndgmiaeeoiyzoeł-im,ylwri,aipojHŹscudwonrauó.zosdiddaiiMmłecnpoo-zw:oaizwapSwrdiias---cobtlbeunarehnŁłnlwayiadakimlmeoltdimzmwasaizno,koiscznaaeibtsac/tłryIsrahasoznaanwsaaddtztiaueoyunyłcrrwsahćiwrac/moaLoszieijrżaaaąeysyusmwtsrćypnłaótanaóodżiówpzcnkęhweoi,pcowcrrcazzzihen.aydwocOećshtćsabppwsoiipsppeiócteooinłełgcndłlioirezelomuiecjsbepszainmineyemnńyoyńcbccishhsóęhtjtmdcwswtioizwaoscoyoa--..rstwrikKt,eóórubojwwzrlokdon,akórkzogouwoljawąem,ncgaicuzłnhenacUrigereciazsrjnozetiinó„iąśizS-wtdcsaZezip,jaagOasmocrrnwcyałhae,hmcooscrjżiodiozcyneTnhnWduńóiyóeiwrwsljwkKktrówoWoi,owUmngaOe.sSós”rtACtwwmyftz.atwłuiluoaiEcionwnjuri,zkazraoNoeżGrwaapnzrjdueiiiąeee---:
cami. Podczas trwających 33 lata rządów Tyle, że asasyni Hasana-i Sabbah'a i jego na-

FrancjaHasana, udokumentowane zostały dziesiąt- stępców dążyli do śmierci wybranej osoby
ki politycznie motywowanych mordów na mającej władzę wojskową albo polityczną, a
książętach, wezyrach, sułtanach, kadich czy dzisiejsi terroryści samobójcy mordują naj- Kulminacja ataków terrorystycznych w Euro-
emirach. Przez przeszło 150 lat asasyni pano- częściej przypadkowych ludzi… pie nastąpiła we Francji w roku 2015.

szyli się od Persji aż po Hiszpanię wzbudzając Islamiści W zamachach tych zginęło w sumie 155
paniczny strach wśród rządzących elit. osób, a blisko 700 zostało rannych. W tym
czasie uczyłam w bawarskiej podstawówce.
Bulla papieska Moi dziesięcioletni uczniowie uczęszczający
Od roku 2015 przybyło do Niemiec, w więk- w weekendy do szkoły koranicznej przy me-
Również władcy europejscy posługiwali szości bez dokumentów, prawie 2 miliony czecie prowadzonym przez wspólnotę Millî
się tymi skrytobójcami. Cesarz Fryderyk II uchodźców. Według Federalnego Urzędu Görüş po kolejnych atakach fanatyków reli-
miał zlecić zabójstwo księcia bawarskiego Ochrony Konstytucji (Bundesamt für Ver- gijnych donosili mi zachwyceni, że Francuzów
Ludwika I, który został zasztyletowany na fassungsschutz) obecnie przebywa w Niem- spotkała„dobra kara”(gute Strafe).
czech 28.000 islamistów, z czego szacuje
moście w Kehlheim koło Regensburga. się, że ok. 2000 ma zadatki na terrorystów. Nieraz zastanawiam się, co wyrośnie z moich
Morderstwa tego nigdy nie wyjaśniono W marcu 2018 r. w Hamburgu skazani zostali byłych uczniów.

10

Mądrość „Daj mi odwagę, abym zmienił rzeczy, MOJE MIASTO FILOZOFIE ŻYCIA
które mogę zmienić!”.
– na Nowy Rok Nie wszystko może, musi i powinno zostać Ks. dr hab. Jerzy Grześkowiak
tak, jak jest. Czasy w jakich żyjemy, nie na-
„Jak szybko mijają chwile, jak szybko mija leżą do najlepszych - chociaż o takich ma- Nowym czasom i pokoleniom
czas…” Ta piosenka to część rytuału nie- rzyliśmy. Nie żyjemy też w najlepszym ze należy przekazywać ogień,
omal każdego przyjacielskiego świętowa- światów. Są jednak sprawy, sytuacje i ludzie, a nie strzec popiołu
nia. Każdemu człowiekowi życie wydaje się w których możliwa jest zmiana na lepsze, je-
zbyt krótkie. Nasz czas, lata, dni i godziny są żeli wobec nich zastosuje się taktykę odwa- (Św. Tomasz Morus)
darem Boga, są nam dane i zadane. Takim gi miłości. Ale warunkiem jej skuteczności
darem i zadaniem jest również ten dopiero jest wielce zobowiązująca modlitwa: „Panie, i mądrość. Ostatecznie są to dary Boga, któ-
co rozpoczęty Nowy Rok 2021. Co dobrego zmień ten świat, ale zacznij ode mnie!”. Jeżeli rych nie można kupić ani wyprodukować.
niesie on ze sobą i czy sprostam jego we- Możemy je jedynie przyjąć jako „prezent”.
zwaniom? – pyta bodaj każda i każdy z nas. choć jeden człowiek zmieni się na lepsze, Na dary nie można sobie zasłużyć ani ich na
Uważam, że znaczną pomocą w realizacji to i świat będzie o tyle lepszy. Ale zmienić kimkolwiek wymusić. Jedynym warunkiem
noworocznych dobrych postanowień może samego siebie, to nie takie proste, to nader ich otrzymania jest być stale otwartym na
być modlitwa odmawiana przy każdym kłopotliwe i zawsze wiąże się z bólem. I do Boga, a szczególnie zaufać Mu w arcytrud-
spotkaniu grup AA (anonimowych alkoholi- tego potrzeba maksimum odwagi, boha- nych godzinach. Kto posiądzie tę mądrość,
ków), a jej autorstwo jest przypisywane wie- terskiej walki z samym sobą i wytrwałości . kto Bogu zaufa bez granic, jest jak „dom
lu osobom (m.in. Friedrichowi Christophowi Dlatego sensowne jest modlić się o własne „zbudowany na skale” i jak „drzewo zasa-
Oetingerowi): „przemienienie”. Kard. Henry Newman po- dzone przy źródle”.
wiedział: „Żyć, to znaczy zmieniać się, a być
„Boże, daj mi wewnętrzny spokój, doskonałym, to znaczy zmieniać się stale.” Modlitwa – przed zegarem
abym przyjął rzeczy, których nie potrafię Kiedy jest jednak właściwa pora, by reagować Panie moich godzin i moich lat,
zmienić; na różne wydarzenia ze spokojem, a kiedy dałeś mi wiele czasu.
daj mi odwagę, abym zmienił rzeczy, które odważyć się„wyjść z szeregu”? Z jednej strony Ten czas jest za mną i jest przede mną.
mogę zmienić, nie da się zmienić wszystkiego, z drugiej nie To był mój czas i to będzie mój czas,
i daj mi mądrość, abym odróżniał pierwsze wolno wszystkiego pozostawić „po staremu” a mam go od Ciebie.
od drugich.” – bez jakichkolwiek zmian. Konieczna jest Dziękuję Ci za każde uderzenie zegara
zatem za każdym razem rozwaga i rozsądna i za każdy nowy poranek.
„Abym przyjął rzeczy, decyzja. Stad ta trzecia prośba: Nie proszę Cię o więcej czasu.
których nie potrafię zmienić…” „Daj mi mądrość, abym odróżniał Ale proszę o spokój i rozwagę,
pierwsze od drugich!” bym każdą godzinę czymś sensownym wy-
Akceptacja tego, czego nie jestem w stanie Mądrość – do niej należy rozróżnienie po- pełnił.
zmienić, nie oznacza zimnej obojętności, między tym, co istotne a nieistotne, między Każda godzina
braku wrażliwości lub gruboskórności. Idzie czymś wzniosłym i trwałym a przemijają- jest jak połać pola.
tu o wewnętrzny spokój, o jakąś duchową cym. Nie wszystko jest równowartościowe, Chcę je przeorać pługiem
równowagę. By to osiągnąć, trzeba naj- równorzędne. Istnieje coś takiego jak po- i wrzucić w nie ziarna miłości,
pierw zaakceptować samego siebie takim, rządek rzeczy, kolejność spraw i hierarchia ziarna moich myśli i dobrych zamiarów,
jakim przez ubiegłe lata mojego życia się wartości. Kto kieruje się Bożą mądrością ziarna relacji z drugimi,
stałem. Każdy otrzymał od Boga tyle da- i wniknął głębiej w system wartości, w wa- aby powstał bogaty plon.
rów, talentów i uzdolnień, że potrzebuje lor stworzeń i w ich wzajemne powiązania
całego życia, by one się rozwinęły, dojrza- i zależności, potrafi zdecydować się na to, co Według idei Jörga Zinka
ły i by spożytkować je dla dobra własnego naprawdę istotne. Wtedy może również czy-
i innych. Odpowiedzią na dar czasu jest nić wszystko w stosownym czasie. Mądrość
najpierw spokojnie powiedzieć „tak” sobie wzrasta wraz z doświadczeniami życia, ale
samemu. Kto nie stanowi wewnętrznej jed- bynajmniej nie jest ich sumą. Bo ludzie stają
ności, kto żyje w niezgodzie z samym sobą, się prawdziwie mądrzy nie w proporcji do
nie posunie się w niczym do przodu. Kto jest ilości ich doświadczeń, lecz poprzez zdol-
skonfliktowany z sobą samym, nie może żyć ność wyciągania z nich wniosków i uczenia
w pokoju z innymi, ze światem. się na błędach – własnych i cudzych!
Podsumowując: co jest nam szczególnie po-
Do tego wewnętrznego ładu należy tak- trzebne w Nowym Roku i w ogóle w przy-
że akceptacja ludzi, których nie jesteśmy szłości to siła woli, roztropność, odwaga
w stanie zmienić. W życiu codziennym mamy
permanentnie do czynienia z wieloma naj-
przeróżniejszymi osobowościami: z prostymi
i wykształconymi, mówiącymi na wszystko
„tak”i krytycznymi, sympatycznymi i dokucz-
liwymi, radosnymi i smutasami, z młodzieżą
i staruszkami. Tak będzie też w Nowym Roku.
Każdy człowiek jest jedynym w swoim ro-
dzaju indywiduum. Każdy jest oryginałem
– ma swoje specyficzne cechy, uzdolnienia,
zamiłowania, ma własne drogi życia i swoją
historię. Człowiek zrównoważony i spokojny
szanuje drugiego takim, jakim on jest. Papież
Jan XXIII taką postawę wyraził w mądrym
powiedzeniu: „Wszystko wiedzieć, wiele prze-
oczyć i tylko niewiele korygować”.

styczeń/luty 2021 11

POLSKIE ŚLADY W MONACHIUM

Wielu z nas spędza szmat czasu w bawarskiej metropolii. Spacerując bądź też tylko przemieszczając się
w innych celach, przemierzamy ogromne przestrzenie grodu nad Izarą i nie przypuszczamy nawet,
że w tym odległym od naszej Ojczyzny mieście znajduje się wiele miejsc, które różnymi wydarzenia-
mi wplotły się w zawiłą historię Rzeczypospolitej.

Maksymilian Gierymski Marek Prorok

Maksymilian Gierymski. powstańczym w regionie między Lublinem której jedno z jego dzieł kupiła austriacka ro-
a Kielcami. Po stłumieniu powstania udało się dzina cesarska.
Wswoim pierwszym liście z Monachium, mu uniknąć prześladowań władz rosyjskich
adresowanym do rodziców a datowanym i rozpoczął studia na Wydziale Matematycz- Żeby choć trochę przeżyć siebie
na dzień 4 czerwca 1867 roku, pisał: Najdrożsi no-Fizycznym Szkoły Głównej Warszawskiej,
mi rodzice! Otóż i jestem u celu moich dążeń a od 1865 roku pobierał lekcje rysunku u Ra- Sukces ten sprawił, że zainteresowanie jego
tymczasowych, owych Atenach dzisiejszej sztuki. fała Hadziewicza w nowo powstałej klasie dziełami tak bardzo wzrosło, że kupcy w Mo-
Pracuję w Akademii, gdzie zaraz po przyjeździe rysunkowej. Gierymski był jednak tak bardzo nachium stali wręcz po nie w kolejce, a w Ber-
zostałem przyjęty do sali antyków pod kierun- niezadowolony z prowadzonych tam zajęć, że linie, Hamburgu, Londynie, Wiedniu i innych
kiem profesora Strähubera. Tu dopiero pozna- kontynuował swoje kształcenie jako autody- europejskich miastach ilość zleceń nieustan-
łem, jak wiele mi jeszcze brakowało. Ja, co byłem dakta (samokształcenie). Poznany w tym czasie nie rosła. W Polsce zaś, gdzie Gierymski od
najlepszym rysownikiem w warszawskiej szkole Juliusz Kossak – malarz scen myśliwskich i koni, roku 1865 uczestniczył w wystawach Towa-
rysunkowej tu po rozpatrzeniu się rozpoznałem, wprowadził go w techniki artystyczne. rzystwa Zachęty Sztuk Pięknych w Warszawie,
że nic a nic nie umiem. Bez rumieńców na twa- a od roku 1867 również w wystawach Towa-
rzy zabrałem się więc do rysowania i pracuję Mistrz melancholii rzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie,
całymi dniami, od godziny 7 rano do godziny 6 jego sztuka spotykała się z niezrozumieniem
wieczorem, cierpliwie ucząc się tego, czego mi W bawarskiej stolicy odnalazł się szybko, i krytyką ze strony konserwatywnych kręgów
najbardziej brakuje. Studia w monachijskiej a i kompanów mu nie brakowało. Ponoć przy- artystycznych. Od roku 1870 brał udział w wy-
Akademii Sztuk Pięknych umożliwiło mu dwu- ciągał ich samowar. Maks łatwo nawiązywał stawach Akademii Sztuk Pięknych w Berlinie,
letnie stypendium państwowe. Nie byłoby kontakty, miał wyjątkowy urok osobisty, a do gdzie w 1872 roku został wyróżniony złotym
w tym zapewne nic niezwykłego, gdyby nie tego nienaganne maniery. Z jednej strony medalem, a w roku 1874 został honorowym
fakt, że uzyskał je, bo jego prace spodobały się dobrze zorganizowany realista, a z drugiej członkiem Königlich Preußische Akademie
rosyjskiemu namiestnikowi Królestwa Polskie- wrażliwiec o melancholijnym usposobieniu. der Künste (Królewskiej Pruskiej Akademii
go Fiodorowi Bergowi. Generał zamówił więc Szybko zdobył nie tylko sympatię kolegów, Sztuk Pięknych). Niestety, Maks nie cieszył
u młodego artysty obraz „Czerkiesi pędzący ale i zainteresowanie kolekcjonerów. Po ukoń- się dobrym zdrowiem. W roku 1872 zdiagno-
do ataku”. W warszawskim środowisku arty- czeniu względnie krótkich studiów niespełna zowano u niego gruźlicę. Odtąd najczęściej
stycznym zawrzało, bo kilka lat wcześniej Mak- przebywał nie w swojej pracowni, ale w prze-
symilian walczył w powstaniu styczniowym, Maksymilian Gierymski „Patrol powstańczy”. różnych kurortach. Wtedy właśnie w jednym
krwawo stłumionym właśnie przez Berga, nie dwudziestotrzyletni Maksymilian Gierymski z listów napisał słowa: Żeby przynajmniej coś
bez pomocy uchodzących za bezwzględnych, był w pełni wykształconym, utalentowanym zrobić ważnego, żeby choć trochę przeżyć siebie.
znienawidzonych przez Polaków, Czerkiesów. malarzem, o czym świadczą zachowane dzie- Za radą lekarzy w sierpniu 1874 roku udał się
ła z tego okresu. Jego specjalnością stały się do Bad Reichenhall na dalsze leczenie, gdzie
Maks urodził się w Warszawie 9 października osadzone w pejzażach sceny rodzajowe. Ma- zmarł miesiąc później, a bezpośrednią przy-
1846 roku. Po ukończeniu Gimnazjum Real- lował wiejskie cmentarze i rozpadające się czyną śmierci było zapalenie opłucnej. Miał
nego podjął studia na kierunku mechaniki w karczmy, obozowiska Cyganów i modlących tylko 28 lat, a wszystkie swoje ważne obrazy
Instytucie Politechnicznym i Rolniczo-Leśnym się gdzieś na warszawskim Powiślu Żydów. Na namalował w niecałe cztery lata.
w Puławach, a po kilku miesiącach przeniósł obrazach zamglone światło tworzyło swoisty Staraniem władz Rzeczpospolitej w dniu 16
się na tamtejszy Uniwersytet Techniczny. Jako klimat melancholii. Niemcom bardzo te prace września 1994 roku w 120 rocznicę śmierci
siedemnastolatek przystąpił do Powstania odpowiadały, widzieli bowiem widoki, które Maksymiliana Gierymskiego, na cmentarzu
Styczniowego, walcząc prawie rok w oddziale uznawali za „typowo polskie”. Jeden z dzien- przy kościele St. Zeno w Bad Reichenhall
nikarzy pisał o polskich malarzach: Ci syno- odbyło się uroczyste odsłonięcie tablicy na-
12 wie Północy nie lubią przedstawiać weselszych grobnej poświęconej zmarłemu artyście (po
stron życia. W roku 1868 Maksymilian został
członkiem Münchner Kunstverein (Monachij- jego grobie na tym
skiego Towarzystwa Sztuk Pięknych) i odtąd cmentarzu nie po-
mógł uczestniczyć w wystawach, sprzeda- został żaden ślad).
żach i loteriach dzieł organizowanych przez
to towarzystwo. Rok później wziął udział Tablica
w I Międzynarodowej Wystawie Sztuki w w Bad Reichenhall
wiedeńskim Künstlerhaus (domu sztuki), na

"Akowiec"z Monachium MOJE MIASTO HISTORIA ZAGMAT WANA
Janusz Jar-Łańcucki (ze zbiorów IPMS)
Był przedstawicielem polskich uchodźców, który aktywnie działał wśród
weteranów Armii Krajowej oraz inwalidów wojennych. Janusz Jar-Łańcucki
(1909-1977), bo o nim mowa, był jednym z bardziej kontrowersyjnych
działaczy z terenu Monachium, którego działalność budziła wiele
wątpliwości, a kontakty z PRL wydawały się dość zagadkowe. „Rozgłos”
nad Wisłą zapewnił mu reportaż Andrzeja Brychta pt.„Raport z Monachium”.

Życiorys z epizodem IV Okręgu. Od początku swojej aktywności Łańcuckiego może być jego wymysłem,
krytykował działalność prezesa Kazimierza ponieważ świadectwo przynależności do
Łańcucki urodził się w miejscowości Księże Odrobnego i zarządu głównego ZPU. AK wystawił mu jego kolega. Pozostałe
Góry. Ukończył szkoły w Baranowiczach i tam W wyniku tego konfliktu władze usunę- informacje w sprawie są dość chaotyczne
zdał maturę. Do wybuchu wojny związał się ły go formalnie z szeregów organizacji. i nieścisłe. Wiadomo jednak, że równolegle
z Wilnem. Podjął studia na prawie i naukach W 1966 r. zakończył działalność Związku Żoł- jego osobą aktywnie interesował się kon-
społecznych na Uniwersytecie Stefana Bato- nierzy AK oraz wydawanie powielanego„Biu- trwywiad zagraniczny WSW, który otrzymy-
rego, które ukończył tuż przed wybuchem letynu Informacyjnego AK”. W 1967 r. Andrzej wał jego charakterystyki od agenta ps.„Hill”.
wojny. Podczas obrony kraju dostał się do Brycht odwiedził Łańcuckiego tuż przed Z nich wynikało, że Łańcucki prowadził
radzieckiej niewoli, z której zbiegł i osiadł powrotem do PRL w jego monachijskim szeroką działalność charytatywną oraz
w Wilnie gdzie zaangażował się w działalno- mieszkaniu wraz z Dominikiem Marco- otrzymywał dotacje od różnych instytucji.
ść konspiracyjną posługując się ps. „Mewa” lem i Andrzejem Madejczykiem. Spotkanie Pieniądze według WSW miały służyć Łań-
i ps. „Jar”. Zajmował się kolportowaniem Brycht opisał w swoim reportażu pt. „Raport cuckiemu do obdarowywania kolegów
prasy podziemnej i werbowaniem nowych z Monachium”, który ukazał się nakładem i kupowania głosów podczas wyborów
żołnierzy. W 1942 r. przeprowadził się do wydawnictwa PAX w 1968 r. Jeszcze przed władz zarządu IV Okręgu. W ten sposób
Buska-Zdroju, gdzie został zaprzysiężony śmiercią decyzją władz ZIW PSZ w Londynie jako prezes IV Okręgu ZPU znalazł się na
w oddziale AK „Lucjana Orłowskiego”. Łańcucki został skreślony z listy członków tej celowniku amerykańskiego CIC (Counter
Za działalność konspiracyjną aresztowało organizacji. Zmarł w 1977 r. w Monachium. Intelligence Corps – kontrwywiad wojsko-
go Gestapo i osadziło w więzieniu w Kiel- wy USA). Dodatkowo agenci „Hill”, „Doni”
cach skąd trafił do obozu w Auschwitz. Sprawa „ParPan” oraz „Wabo” oceniali, że Łańcucki opanował
W 1944 r. został ewakuowany do obozu cały monachijski oddział ZIW, prowadził
w Dautmergen, a następnie do obozów W latach 50-tych wywiad PRL poszukiwał działalność na rzecz PRL, zarzucał władzom
Struthof/Natzweiler i Allach-Dachau, w któ- dróg i możliwości rozpracowania aktyw- niemieckim poparcie dla hitleryzmu, kwe-
rych przebywał do wyzwolenia przez woj- nych działaczy ZPU, w szczególności takich, stionował legalność władz ZPU, przejął
ska amerykańskie. Po odzyskaniu wolności którzy mogli mieć dostęp do RWE. W 1956 r. Związek byłych Żołnierzy AK, doprowadził
trafił do obozu w Murnau. Jako dipis wyda- agent ps. „Kim” przekazał pierwsze informa- do rozłamu w tej organizacji przy współ-
wał „Biuletyn Informacyjny” i podjął pracę cje o aktywności Łańcuckiego w środowisku udziale grupy akowców z polskiej sekcji
w redakcji „Słowo Polskie” we Freimann. byłych żołnierzy AK. Inny agent wywiadu RWE, prowadził walkę z pracownikami
Zaangażował się w działalność kacetowców. PRL ps.„Wabo” w tym samym czasie wskazy- z polskiej sekcji RWE, wskazując przy tym
Do 1946 r. przebywał w kilku obozach dipi- wał na Łańcuckiego jako osobę, która mo- na obce interesy w rozgłośni, popierał
sowskich, m.in. Altenstadt i Ingolstadt. Anga- gła rozpracowywać środowiska akowskie, Związek Polaków „Zgoda”, prowadził inten-
żował się na ich terenie jako doradca prawny inwalidów wojennych oraz polskie Kompa- sywną akcję propagandową na rzecz wy-
podkomisji weryfikacyjnej żołnierzy AK. Pra- nie Wartownicze. Sygnalizował także jego jazdów Polaków do PRL. Z czasem w toku
cował również w polskich Kompaniach War- niejasną współpracę z Amerykanami i zwra- analizy sprawy okazało się, że Łańcucki nie
towniczych przy USArmy na terenie obozu cał uwagę na jego kontakty z Zygmuntem miał nic wspólnego z RWE, dlatego decyzją
szkoleniowego w Mannheim-Käfertal, a po Jędrzejowskim, ówczesnym kierownikiem centrali wywiadu PRL zakończono sprawę
przeniesieniu także w Norymberdze. Był do- Polskiego Komitetu Imigracyjnego w Mo- „ParPan” w 1964 r. Zagadkowe tym samym
wódcą plutonu oraz oficerem oświatowym. nachium. Materiałom zebranym w sprawie pozostały jego dalsze kontakty z przedsta-
W związku z niemoralnym prowadzeniem ewidencyjno-obserwacyjnej nadano krypto- wicielami MSW, które w 1965 r. odnotował
się rozstał się ze służbą wartowniczą. Prze- nim„ParPan”. Główną podstawą do wszczęcia agent ps. „Hill”. Wszystko wskazuje na to, że
niósł się do obozu dla dipisów w Heilbronn, sprawy było mylne przekonanie wywiadu, pomimo oficjalnego zakończenia kontak-
gdzie działał w kilku organizacjach komba- że Łańcucki pracował dla RWE. W toku spra- tów kontynuował jednak dialog z przed-
tanckich. Gdy zachorował na gruźlicę, trafił wy okazało się, że konspiracyjna aktywność stawicielami PRL na terenie Monachium.
do sanatorium. W Gauting poznał nie tylko
ciężkie warunki, w jakich żyli kuracjusze, ale dr Łukasz Wolak
wykorzystał okazję i założył na jego terenie
samodzielny Oddział Koła byłych Żołnierzy Ł U K A S Z W O L A K – dr, historyk i dokumentalista, absolwent Uniwer-
AK, który połączył ze strukturą w Londynie
oraz Ognisko ZPU w Gauting. Był również sytetu Wrocławskiego. Były pracownik Oddziału IPN we Wrocławiu oraz Centrum im.
twórcą i prezesem oddziału Związku Inwa- Willy’ego Brandta UWr. Uczestnik Centralnego Projektu Badawczego IPN pt.„Polska
lidów Wojennych Polskich Sił Zbrojnych emigracja polityczna w latach 1939–1990”. Kontynuuje badania związane z polskimi
w Monachium. Po opuszczeniu sanatorium uchodźcami w Niemczech po II wojnie światowej, których wyniki w części publikuje na
zamieszkał w Monachium. Żywo zaangażo- popularnonaukowym blogu: (http://uchodzcywniemczech.pl). Zainteresowania ba-
wał się w działalność ZPU, w którym pełnił dawcze: Polacy w Niemczech po 1945 r., polskie organizacje emigracyjne po II wojnie
kilka ważnych funkcji, w tym w zarządzie IV światowej, działacze emigracyjni w Niemczech po 1945 r., tajne służby PRL.
Okręgu, Sądzie ZPU oraz komisji rewizyjnej

styczeń/luty 2021 13

MOJE MIASTO NASZA HISTORIA

z"mRaorttwąy"chKwsotanłaoPponlskicakiej TERESA
KACZOROWSKA
W 2020 r. minęła 110. rocznica śmierci Rękopis „Roty”
Marii Konopnickiej z Wasiłowskich, jed- gnębionego ponad miarę”. Paderewski – dziennikarka, prozaik, poetka, dr nauk hu-
nej z najwybitniejszych polskich pisarek wygłosił gorące przemówienie do tłumów manistycznych z zakresu historii, animatorka
w historii, a także 110 lat od proklamacji przybyłych ze wszystkich zaborów i był to kultury. Publikuje w prasie polskiej i polonijnej,
jej słynnej Roty. pierwszy krok w jego karierze politycznej. wygłasza odczyty na konferencjach naukowych.
Jest autorką kilkunastu książek związanych
Autorkę tego utworu – urodzoną 23 maja Poza płomiennym przemówieniem Igna- z dziedzictwem narodowym, w tym o losach
1842 r. w Suwałkach, zmarłą 8 paź- cego Jana Paderewskiego, kulminacyjną polskiej emigracji. Wydała też siedem zbiorów
dziernika 1910 r. we Lwowie – nazywano chwilą uroczystości, stały się potężne gło- poezji. Wielokrotnie nagradzana i odznaczana,
wieszczką narodową. Do dziś Konopnicka sy połączonych chórów (600 śpiewaków m. in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia
znana jest jako poetka, świetna nowelist- wybranych z 6 tysięcy, z trzech zaborów), Polski „Polonia Restituta” oraz Brązowym Me-
ka, publicystka, tłumaczka, krytyk literacki, które odśpiewały Rotę pod dyrekcją Feliksa dalem Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”.
wybitna pisarka dla dzieci (jej Baśń o kra- Nowowiejskiego. Autorka słów Roty nie i szacunkiem uczciła pamięć pisarki. Prasa
snoludkach i o sierotce Marysi przetłuma- mogła już przybyć na uroczystości w Kra- krajowa, od Warszawy po Cieszyn i War-
czono na kilkadziesiąt języków, miała nie- kowie. Przebywała w Żarnowcu (ta posia- mię, zarówno liberalna, ludowa, jak kon-
zliczoną ilość wydań na całym świecie). Ale dłość na Podkarpaciu to dar dla poetki od serwatywna, poświęciła jej liczne artykuły,
także była znana jako działaczka społeczna, narodu polskiego w 1903 r.), skąd pisała do żegnając wybitną, odważną poetkę i dzia-
była bowiem gorącą patriotką, zaangażo- Komitetu Grunwaldzkiego: „Ciężko chora łaczkę, jak bliskiego człowieka. Do dziś na
waną w wiele społecznych przedsięwzięć i przejęta najgłębszym żalem, że w wielkim jej grobie są zawsze świeże kwiaty.
w walce o wyzwolenie Polski spod zaborów. święcie Grunwaldu nie mogę wziąć osobi-
W Polsce do dziś kilkaset szkół i organizacji, stego udziału, całą duszą jestem wśród Was Na grobie M. Konopnickiej we Lwowie są zawsze świeże
ulic i skwerów nosi jej imię, poetka ma kil- i razem z wami pełna otuchy patrzę w jasną kwiaty.
ka muzeów, wiele pomników, w Warszawie przyszłość bohaterskiej Ojczyzny naszej”. Od 1910 r. datuje się narodowa kariera tego
działa Towarzystwo im. M. Konopnickiej, Zmarła niespełna trzy miesiące później, utworu. Rota Towarzyszyła Polakom we
w Przedborzu odbywa się co roku Światowy w sanatorium we Lwowie. wszystkich bojach o wolność, miała wiele
Festiwal Poezji M. Konopnickiej. przeróbek (w świątyniach śpiewana jest naj-
Po jej śmierci zapanowała spontaniczna częściej wersja katolicka) i traktowana jest
Do sławy Marii Konopnickiej przyczyniła się żałoba narodowa. Lwów okrył się kirem, jak drugi polski hymn narodowy. Okazała
w dużej mierze jej Rota. Poetka napisała ją czasopisma polskie na całych ziemiach się prorocza. Kazimierz Przerwa-Tetmajer
w 1908 r., w proteście „przeciw pruskiemu polskich – miały czarne obwódki. W dniu napisał, 31 października, 1919 r., w„Kurierze
bezprawiu”, dla wzmocnienia ducha na- pogrzebu (na koszt miasta Lwowa), 11 paź- Warszawskim”, że „Rotą Marii Konopnickiej
rodowego w walce z germanizacją. Ale jej dziernika 1910 r., ustała praca w zakładach zmartwychwstała Polska”.
zamierzenie spełniło się, kiedy muzykę do i szkołach. Na Cmentarz Łyczakowski od-
tego utworu skomponował Feliks Nowo- prowadzał pisarkę ponad 50-tysięczny
wiejski (1877–1946). tłum, z delegacjami Polaków ze wszystkich
trzech zaborów. Żegnały ją uczelnie lwow-
Rota zabrzmiała pierwszy raz na Zlocie skie i władze, pisarze, działacze społeczni,
Grunwaldzkim w Krakowie, 15 lipca 1910 r., chłopi, rzemieślnicy, robotnicy. Na grobem
kiedy dziesiątki tysięcy Polaków z kraju przemawiali literaci (m.in. Jan Kasprowicz),
i zagranicy przybyły, aby uczcić 500. roczni- posłowie, nauczyciele, młodzież. Polonia
cę bitwy pod Grunwaldem. Najważniejszym w Paryżu, Berlinie i Pradze, także w Skan-
momentem Zlotu było odsłonięcie pomnika dynawii, Włoszech i Ameryce z powagą
Władysława Jagiełły, ufundowanego przez
sławnego artystę Ignacego Jana Paderew-
skiego (1860–1942). Ten wybitny artysta
i mąż stanu, filantrop i gorący patriota miał
dziesięć lat, gdy po raz pierwszy przeczytał
o zwycięskiej bitwie Polaków nad Krzyża-
kami pod Grunwaldem w 1410 roku. Jak
wspomina w swoich Pamiętnikach, zama-
rzył wtedy: „Jakże byłbym szczęśliwy, gdy-
bym mógł uczcić to wspaniałe zwycięstwo
– żyć tak długo, by stać się bogatym i móc
uczcić pięćsetną rocznicę tej sławnej bitwy
pomnikiem ku pamięci wielkich patriotów”.
To marzenie z dzieciństwa urzeczywistnił
w aureoli sławy pianisty i kompozytora. Całe
życie odkładał na ten cel pieniądze i w 1908 r.
zamówił Pomnik Grunwaldzki u młodego
artysty Antoniego Wiwulskiego (1877–1919).
Odsłonięcie pomnika upamiętniającego
500-lecie grunwaldzkiej Wiktorii, z wyryty-
mi literami: „Praojcom na chwałę, braciom
na otuchę”, było olbrzymim wydarzeniem
patriotycznym. Poruszyło umysły oraz ser-
ca zniewolonego narodu „w owym czasie

14

szlakiem MOJE MIASTO SZLAKIEM LEKTURY
Południków szczęścia,
tropem Jolanta Łada-Zielke
Ognia i monsunu

„W podróży bardzo ważny jest czas, uważ- Fotografują, kręcą filmy, ale starają się robić w Hiszpanii, nie w Grecji. W Kalkucie można
ność i koncentracja. Jeśli tego zabraknie, jest to nienachalnie. Piszą relacje na zmianę, trafić na ślady Matki Teresy, ale i groźnej bo-
się tylko widzem, a nie uczestnikiem zdarzeń. czasem na temat tego samego wydarzenia. gini Kali. Podróżnicy cytują Rabindranatha
Zaliczanie jest po prostu nudne, w jakimś Są nie tylko obserwatorami, ale uczestnikami Tagore, zdaniem którego inne kultury po-
momencie wszystko zaczyna być do siebie różnych uroczystości, obrzędów, jak na przy- trafi docenić tylko ktoś mocno zakorzenio-
podobne. W końcu wszędzie są góry, hotele, kład obchody świętego Błażeja w Dubrowni- ny we własnej.
muzea i świątynie”. 1 ku i degustatorami lokalnej kuchni. W Indo- Autorzy odkryli też polski ślad na terenie
Oto jedna z mądrości zawartych w jednej chinach piją whisky z miodem, a w Szwajcarii Azji. Zasłużonym dla tamtejszej społecz-
z książek Elżbiety i Andrzeja Lisowskich, delektują się ulubionym winem Tiny Turner. ności Polakiem jest Kazimierz Kwiatkowski
dziennikarzy i podróżników zwanych „kra- Czytelnik czuje niemal smaki i zapachy dań, (1944–1997), konserwator zabytków, który
kowskimi Halikami”. Należą do elitarnego przy których przyrządzaniu asystują. Później uratował stare miasto Hoi An w Wietnamie
The Explorers Club w Nowym Jorku. Elżbieta próbują przyrządzać te potrawy w swoim przed rozbiórką i doprowadził do jego od-
pełni od 2015 roku funkcję wiceprezesa krakowskim mieszkaniu, które dzielą z trze- nowienia. Dzięki niemu Hoi An znalazło się
jego polskiego oddziału. Posiadają hono- ma sympatycznymi kotami. W „Południkach na liście światowego dziedzictwa UNESCO,
rowe członkostwo Polish-American Traveler szczęścia” zamieścili niektóre przepisy. Ale za co mieszkańcy postawili Kwiatkowskie-
Club. Jako pierwsi Polacy zostali odznacze- uważają, że jedzenie na ulicy, pod gołym mu pomnik. Elżbieta i Andrzej natrafiają też
ni Złotym Medalem Straussa za promocję niebem, na przykład naleśników w Malezji, na pomnik Freddy Mercurego w Montreux,
Wiednia na świecie, otrzymali także nagrodę ma swój urok, a potrawa smakuje lepiej niż odwiedzają festiwal operowy w Bregenz ze
Tunisia Awards i Nagrodę Polskiej Izby Tury- w najlepszej restauracji. „Krakowscy Haliko- sceną na Jeziorze Bodeńskim i przeprowa-
styki „Globus”. Andrzej został uhonorowany wie” goszczeni są nie tylko przez zwykłych dzają wywiad z Eduardem Straussem, po-
Medalem Honoris Gratia za Zasługi dla Krako- ludzi, na Borneo korzystają z zaproszenia tomkiem słynnej kompozytorskiej rodziny.
wa i jego Mieszkańców. Lisowscy są autorami na obiad od tamtejszego sułtana. Ale najbardziej zachwyca ich muzyka et-
filmów podróżniczych, książek i przewod- Dzięki obu książkom uzupełniłam moją niczna, grana na tradycyjnych instrumen-
ników, głównie na temat Azji, a także pro- wiedzę kulturoznawczą. Okazuje się bo- tach.
gramów telewizyjnych i radiowych. Napisali wiem, że zwyczaj palenia fajki wodnej Lektura„Południków…” oraz„Ognia i monsu-
pierwszy przewodnik po Tunezji, przetłuma- pochodzi z Indii, choć stała się popularna nu” była dla mnie też podróżą w głąb siebie;
czony na kilka języków. Inne tytuły to „Wspa- na Bliskim Wschodzie. Noszenie zasłony może dlatego, że pandemia uniemożliwiła
niały weekend w Krakowie”, który wydano na twarzy wymyśliły kobiety i to wcale nie nam przemieszczanie się po świecie. W każ-
również w języku francuskim, oraz „Lwów od arabskie, lecz dobrze sytuowane elegantki dym razie pomogła mi odnaleźć wartości
środka”. Obecnie współtworzą audycję #Połu- z Persji i Bizancjum. Dopiero później po- wewnętrzne, o pielęgnowaniu których czę-
dnik Café na antenie rozgłośni Radia Kraków. mysł ten spodobał się mężczyznom. Iran to sto zapominam w zgiełku codzienności.
„Południki szczęścia”ukazały się w 2016 roku kraj poezji, a najwięcej drzew oliwnych jest
nakładem wydawnictwa Epika, a „Ogień Elżbieta i Andrzej Lisowscy z autorką artykułu
i monsun. Indochiny z bliska” wydał w ze-
szłym roku gliwicki Helion. Między poja-
wieniem się jednej i drugiej pozycji autorzy
podróżowali po Kambodży (2016), gdzie
przeżyli niemal równocześnie dwie kata-
strofy. Na jednej z ulic Phnom Penh złodziej
na motorze porwał im plecak z pieniędzmi
i dokumentami. Następnego dnia zadzwonili
do nich przyjaciele z wiadomością o pożarze
ich mieszkania na krakowskim Kazimierzu.
Na kartach „Ognia i monsunu” Lisowscy opi-
sują, jak sobie z tym poradzili. W obu przy-
padkach doświadczyli współczucia i pomocy,
„tsunami szczodrobliwości” zalało ich w sen-
sie dosłownym. Odbył się nawet na ich rzecz
benefisowy koncert w Piwnicy pod Baranami.
Andrzej i Elżbieta poznają świat „po swoje-
mu”. Pokazują z własnej perspektywy Bang-
kok, Ajutthaję, zwaną „Wenecją Wschodu”,
Damaszek (zanim został zniszczony), Luang
Probang, który dla Laotańczyków jest tym
samym, czym Kraków dla Polski i popularny
cel pielgrzymek: Santiago de Compostella.

1 E. i A. Lisowscy, Południki szczęścia, Epika, s. 374

styczeń/luty 2021 15

PORADNIK POZNAJ SWOJE PRAWA Maciej Pazur LL.M.

Z PRAKTYKI ADWOKACKIEJ jest adwokatem w Monachium.

Prowadzi porady prawne
w języku polskim oraz niemieckim
w takich dziedzinach jak:
prawo pracy
prawo karne
odzyskiwanie należności
prawo najmu
odszkodowania

Prawo karne decyzji co do obrony w procesie karnym, zło-
żyć wniosek o wgląd do akt. Adwokat musi
strategia obrony wiedzieć, o co klient jest oskarżony i jakie są
przeciwko niemu dowody. Dopiero po anali-
zie akt następuje rozmowa z klientem doty-
cząca strategii obrony.

5 Oświadczenie

W dzisiejszym artykule wskażemy, na co powinno się zwrócić uwagę, obierając skuteczną Jedną z możliwych strategii obrony, którą
strategię obrony w prawie karnym. Istnieje kilka możliwości, aby już na samym wstępie można zastosować jeszcze przed procesem,
wpłynąć na zakończenie postępowania z korzystnym dla klienta wynikiem. Istotne jest jest złożenie przez adwokata oświadczenia
przy tym jak najszybsze zlecenie współpracy z adwokatem oraz jedna podstawowa zasada, w sprawie. Jeżeli adwokat po wglądzie
o której trzeba pamiętać: prawo do odmowy składania zeznań. w akta uzna, że zebrane materiały dowo-
dowe są zbyt mocne, może przygotować
1 Prawo do odmowy 3 Czy świadek w imieniu klienta oświadczenie, aby w taki
składania zeznań – też potrzebuje adwokata? sposób wpłynąć na decyzje prokuratora
co to takiego? i jeszcze w postępowaniu dochodzenio-
Świadek, który nie jest spokrewniony z oskar- wym uzyskać umorzenie postępowania.
W prawie karnym obowiązuje jedna z naj- żonym, posiada również prawo do odmowy Umorzenie postępowania jest wynikiem
ważniejszych zasad, z których koniecznie udzielenia odpowiedzi, ale tylko na pojedyn- bardzo korzystnym i w praktyce traktowa-
trzeba korzystać. Jest nią prawo do odmo- cze pytania. Takie prawo przysługuje mu wte- ne jest jako „uwolnienie drugiej kategorii”.
wy składania zeznań. Z tego prawa należy dy, gdy sam ma coś na sumieniu, np. współ- W takim przypadku oskarżony dalej ma
korzystać zawsze, niezależnie od tego, czy udział czy pomoc w przestępstwie. Z tego „czyste papiery”, ponieważ żadna wina nie
dostaliśmy wezwanie z prokuratury, z sądu, prawa warto skorzystać, ponieważ wszystko, została mu udowodniona.
urzędu celnego czy z policji. Gdy zdarzy się co powiemy podczas procesu, będzie auto-
tak, że złapie nas policja, musimy o tym pa- matycznie wykorzystane przeciwko nam. 6 Podsumowanie
miętać, że nikomu nie wyświadczamy przy- Problem polega jednak na tym, że jako świa-
sługi przyznając się do winy lub składając dek możemy odmówić tylko odpowiedzi na Na strategię obrony w procesie karnym
zeznania. Nierzadko zdarza się, że policjant konkretne pytania dotyczące współudziału. wpływa wiele czynników. Istotny wpływ ma
na nas naciska i tym samym wymusza skła- Na inne pytania trzeba odpowiedzieć. W prak- na nią przede wszystkim współpraca adwo-
danie zeznań, twierdząc, iż rzekomo wpły- tyce najtrudniej jest takie pytania rozróżnić, kata z klientem oraz to, na jakim etapie ad-
nie to na naszą korzyść. Niestety, prawie za- gdy są zawiłe i podchwytliwe. Dlatego na tym wokat został przez klienta zaangażowany.
wsze jest to zła taktyka. W przeciwieństwie etapie korzystne jest skorzystanie z pomocy Najkorzystniej jest angażować adwokata
do życia codziennego, odmowa składania adwokata, który siedząc na rozprawie obok jak najwcześniej. Oskarżony powinien jed-
zeznań jest najlepszą opcją, gdyż daje szan- świadka będzie pilnował, na które pytania nak pamiętać, aby na żadnym etapie postę-
se na dalszą obronę. Dopiero gdy adwokat świadek może odpowiedzieć, a na które nie. powania nie składać zeznań – ich kwestię
zapozna się ze sprawą, wtedy można rozwa- Świadek może mieć swojego adwokata (Zeu- należy omówić z adwokatem. Zarówno
żyć ewentualne składanie zeznań. genbeistand), dzięki czemu uniknie ryzyka, że oskarżony, jak i świadek mają prawo do
sam siebie oskarży. Adwokat w odpowiedniej adwokata. O ile adwokat dla podejrzanego
2 Czy świadek również chwili będzie radził świadkowi odmowę od- jest sprawą oczywistą, o tyle w niektórych
może odmówić powiedzi na konkretne pytania i tym samym przypadkach zaangażowanie adwokata
zeznań? uchroni go od ewentualnej późniejszej kary. również dla świadka może zaoszczędzić
stresu oraz dalszych kłopotów.
4 Wgląd do akt –
drugie najważniejsze Kanzlei Pazur
Prawo do odmowy składania zeznań posia- prawo oskarżonego Rechtsanwalt Maciej Pazur LL.M.
dają również świadkowie, jeżeli z podejrza- Trappentreustr. 42
nym są w jakikolwiek sposób spokrewnieni, W strategii obrony bardzo ważne jest, aby jak 80339 München
tzn. są współmałżonkami czy krewnymi najszybciej zaangażować adwokata i przed- Tel. 089/740 53 362
w linii prostej. W postępowaniu procesowym stawić mu sprawę. Wniosek o wgląd do akt Fax: 089/ 999 36 249
świadek do sądu przyjść musi, ale może po- jest pierwszym i najważniejszym krokiem, [email protected]
wołać się na swoje prawo do odmowy skła- jaki adwokat uczyni. Jednym z najważniej- www.kanzlei-pazur.de
dania zeznań ze względu na pokrewieństwo szych i elementarnych obowiązków adwo-
z oskarżonym. Czasami i z tego prawa warto kata jest, aby przed podjęciem konkretnej
skorzystać.

16

The Word Prodigy - Ewa Bembnista

TŁUMACZENIA I POMOC W FORMALNOŚCIACH

TŁUMACZ
PRZYSIĘGŁY

j. polskiego
i niemieckiego

Kapellenstr. 25,
82008 Unterhaching

Dojazd
(15 min. od centrum Monachium):
S3, kierunek Holzkirchen,
przystanek Unterhaching

015777453603
[email protected]

TŁUMACZENIA: uwierzytelnione zwykłe ustne i pisemne we Łukasz Sowada BrokerGeprüfter Versicherungsfachmann IHK
wszystkich zakresach
DORADZTWO I POMOC W URZĘDACH: wnioski na Kindergeld Harz ubezpieczeniowy
IV (zasiłek na utrzymanie) mieszkania socjalne uznanie kwalifikacji
zawodowych itp. dofinansowanie do kursów języka niemieckiego PORADY
wypełnianie formularzy sporządzanie pism urzędowych I INFORMACJE
TŁUMACZENIA MEDYCZNE: w szpitalach podczas badań i zabiegów DOTYCZĄCE
wypełnianie formularzy tłumaczenie dokumentacji medycznej UBEZPIECZEŃ
doradztwo w wyborze odpowiedniej kliniki i specjalisty
INNE: tłumaczenie podczas egzaminu na kartę wędkarską Thalkirchner Str.184, 81371 München OC firm
Tel.: 089 41 41 41 351 OC prywatne
www.wordpro.eu komunikacyjne
Mobil: 0176 104 224 97 emerytalne
in Korporation mit Fax: 089 41 41 41 352 na życie
zdrowotne
Zentrum für Integration [email protected] wypadkowe
in Bayern

www.zib-muenchen.de

Informacje można też uzyskać telefonicznie:
089 444 78 350

oraz w jezyku polskim:
Mariola Kaczorek - 0176 646 484 07
ZIB – Schwanthalerstr. 5, 80336 München
Hauptbahnhof/ Karlsplatz (Stachus)

KURSY JĘZYKA NIEMIECKIEGO
W MONACHIUM

Telewizja Polska STRACIŁEŚ PRAWO JAZDY?
CHCESZ JE JAK NAJSZYBCIEJ ODZYSKAĆ?
w Europie Zachodniej
Przygotowanie do MPU (Idiotentest)
www.pepe-tv.eu w języku polskim lub niemieckim

Bezpłatna konsultacja, 100% zdawalności

mgr psychologii Małgorzata Voelkel

e-mail: [email protected], www.mpu-in-berlin.de

tel.: 0152 33578752

styczeń/luty 2021 17

Krystyna Borowska-Wünsch Członek
Izby Adwokackiej
w Warszawie
A D W O K AT i Rechtsanwaltskammer
w Monachium

prawo cywilne, w tym rodzinne, spadkowe, prawo umów, dochodzenie roszczeń prawo pracy
prawo karne wypadki drogowe obsługa podatkowa osób fizycznych i firm
możliwość reprezentowania Państwa w Niemczech jak również stałego lub sporadycznego
reprezentowania Państwa przed wszystkimi sądami i instytucjami w Polsce

Schulstr.10 (U-Bahn Rotkreuzplatz) . 80634 München
Tel. 089 13038628 . Fax 089 13038627 . Mobil 0172- 9959 216 . E-Mail: [email protected]

FACHANWÄLTIN für INSOLVENZRECHT

POMOC W ZAKRESIE

- upadłość (Insolvenz)

- restrukturyzacja firm

- mediacja z Finanzamtem (np.kontrola, niejaśnosci podatkowe)

- pomoc w sytuacji zakazu prowadzenia firmy (tj. Gewerbeuntersagung)

- pozasadowa regulacja zadłużenia (z możliwością umożenia do 50% długu) Carola Bertram
- negocjacje z wierzycielami Fachanwältin für Insolvenzrecht
- odzyskiwanie należności
20 lat doświadczenia

- prawo bankowe Steinsdorfstr. 10, München,
po polsku w pon, wt. i czw. 9.00 - 14.00 lub 01777870921 tel. 089 54 84 68 68, Fax: 089 54 84 6867

[email protected]

Zostań członkiem DAK-Gesundheit - ustawowej kasy chorych w Niemczech

Jesteśmy jedną z największych kas chorych w Niemczech. Zaufało nam ok. 6 milionów osób i jesteśmy z tego dumni!

Oferujemy obowiązkowe ubezpieczenia zdrowotne dla:

Pracowników zatrudnionych na umowę o pracę w Niemczech

Osób na własnej działaności w Niemczech (Gewerbe)

Członków rodzin ubezpieczonych (Familienversicherung)

W razie choroby oferujemy Państwu infolinię w języku polskim: 0049/ 40 325-325-542 Joanna Gos (Bezirksleiterin)
Infolinia czynna: poniedziałek - czwartek 8.00 -16.00 oraz piątek 8.00 - 13.00 Rosenheimer Str. 145 i. 81671 München
Mobil: 0049/ 151 533-18-616
Zapraszamy do odwiedzenia naszej strony po polsku www.dak.de/polska. Posiadamy formularze w języku polskim.
Zapraszam do kontaktu również firmy, m.in. agencje pracy, które chcą ubezpieczyć swoich pracowników z Polski! Telefon: 0049 89/ 2601049-1103
E-Mail: [email protected]
Chcesz się ubezpieczyć lub zmienić dotychczasowa kasę chorych, zadzwoń!

Kancelaria Podatkowa WWK Versicherungen

WILLKOMMEN BEI DER STARKEN GEMEINSCHAFT.

OFERUJEMY PEŁEN WACHLARZ UBEZPIECZEŃ:
Rentowo-emerytalne Altersvorsorge
Rente chorobową Berufsunfähigkeit
doradztwo podatkowe Na Życie i dożycie Risikovorsorge

księgowość Wypadkowe Unfallschutz
OC prywatne Haftpflicht
Firmowe Firmenkunden
ADRES: sporządzanie zeznań
podatkowych Komunikacyjne Auto & Kraftfahrzeug
Werner-Eckert-Str. 4 korespondencja
81829 München z urzędami skarbowymi Domu lub mieszkania Haus & Wohnen
[email protected]
Tel.: 089/99936501 Ochrona Prawna Rechtsschutz
Fax: 089/99936502
Zdrowotne Krankenversicherung

Terminy po telefonicznym www.steuerberater-madzarow.de AVegrkanuifsebesrzatkerain Nazarko VERSICHERUNGEN
lub mailowym uzgodnieniu
Rathenaustraße 138 , 80937 München
Tel.: 0 89 54892190 . Mobil: 0 1788011693
E-Mail: [email protected]
www.wwk-partner.de/agnieszka.nazarko

18

Problemy Dr. med. Małgorzata Ritter
z prawem jazdy?
Specjalistka Medycyny Ogólnej Lekarz domowy i rodzinny Medycyna Estetyczna
Każdy problem ma swoje rozwiązanie!
82178 Puchheim badania zdrowotne, przedoperacyjne, Labor,
Specjalistka psycholog badań Adenauerstr. 6 EKG, Holter, Sonografia, Spirografia
psychologicznych MPU badania okresowe kobiet, mężczyzn i młodzieży
(alkohol, narkotyki, punkty). Tel. 089/ 80 43 50 terapia zmarszczek: kwas hialuronowy, botulina
Wszelkie informacje i pomoc Fax 089/ 89 02 09 17 mezoterapia: wypadanie włosów, bóle stawów
psychologiczna w przypadku www.arztpraxis-ritter.de
odebrania prawa jazdy GODZINY PRZYJĘĆ:
i w sytuacjach kryzysowych.
Porady i fachowa pomoc psychologa pn. - pt. 9.00 – 12.00 oraz pn., wt., czw., 16.00 – 18.00
w całościowym przygotowaniu
na badania MPU i uzyskaniu
pozytywnego wyniku.

Dipl.-Psych. Alicja Rogalinska

Psycholog sądowy
ds. Rodzinnych i specjalistka
ds. Prawa do prowadzenia
pojazdów samochodowych

ZAPRASZAM DO SKORZYSTANIA Z PORADY
(Aktualnie porady online via WhatsApp, Zoom, Skype)

01590 469 1090
[email protected]
MPU-Psychologie

Dr. MU Debrecen Zsuzsanna Linde-Krakowsky

D E R M AT O L O G ALERGOLOG

Viebigplatz 4, 80686 München
tel. 089/573 356; fax 089/578 942

Polskie programy bez umowy i abonamentu • Hautärztin
Nc+ zmieniło nazwę na Canal+ • Allergologie
• Venerologie
Sprzedaż i montaż!!! • Laserchirurgische Behandlung
• Ästetisch-kosmetische Medizin
zestawów satelitarnych
MÓWIMY PO POLSKU www.dr-linde.de
MASZ PROBLEM Z ODBIOREM (lekarz niemieckojęzyczny) D Ł U G O L E T N I E D O Ś W I A D C Z E N I E W D E R M A T O L O G I I

DZWOŃ!!! LECZYWMirYbeWhanSdZeYlnSTalKleITEypTenYPY

od 60 do 150 kanałów Berg

SPRAWDŹ OFERTĘ!
80339 München-City, Theresienhöhe 3

Wejście: Schwanthaler Str.110
[email protected]

Kom.: 0179/4316130 po polsku

Ortodoncja Jo

Dr.mDerd. .mdeedn.tdAegnntieAs.zGkareGmrmeminmgeinrger

St.-Veit-Straße 11, 81673 FMaücnhczhaehn-nOäsrtztin für KiefeTreol.r0t8h9o/4p3ä1d0ie93 30, Fax 089/43 10 93 32

Riem-Arcaden, Werner Eckert Str. 10, 81829 München Tel. 089/43 57 07 57

Poing, Alte Gruber Str. 6 Tel. 08121/9 95 90 55

[email protected] www.dr-gremminger.de

styczeń/luty 2021 19

PORADNIK PODRÓŻE TEKST I ZDJĘCIA

Na styku Sebastian Wieczorek

dwóch kontynentów cytrusy: pomarańcze, cytryny, mandarynki,
jak również winogrona, arbuzy i brzoskwinie.
Na świecie jest niewiele krajów, w których możemy odbyć podróż z jednego konty- Bedąc w Turcji koniecznie musimy wybrać się
nentu na drugi, przekroczyć granice nie tylko między lądami, ale i kulturami, dotknąć do„Hamam”– publicznej łaźni tureckiej. Łaźnie
śladów cywilizacji, które dawno minęły. Turystów przyciąga najbardziej tutejsza odgrywały bardzo ważną rolę już w czasach
Riwiera, zwana często białym morzem. Słońce świeci tu prawie 300 dni w roku, a latem Imperium Osmańskiego. Tak jak w meczecie
upał sięga nawet 40 stopni Celsjusza. Turystów kuszą piaszczyste plaże, a przejrzysta muzułmanin oczyszcza duszę z grzechów,
woda ściąga amatorów morskich rejsów i nurkowania. Czas pokaże, czy w przyszłym tak w łaźni wierni realizowali nakaz wiary
roku swobodnie będziemy mogli udać się w podróż do Turcji. odnośnie do dbania o czystość ciała. Kąpiel
w łaźni była i jest okazją, podobnie jak
w przypadku łaźni rzymskiej, do spotkań
towarzyskich czy też dyskusji. Łaźnie zbu-
dowane są według tradycyjnego schematu.
Pierwsze pomieszczenie to przebieralnia,
gdzie zostawiamy ubranie i, w zamian, za-
kładamy na nogi drewniane klapki, a w pasie
przewiązujemy się ręcznikiem. Tak ubrani
przechodzimy do centralnego pomieszcze-
nia z centralnie ustawionym marmuro-
wym stołem. Pod ścianami umieszczone są
marmurowe zlewy i krany z ciepłą wodą.
W zlewach są miseczki, do których nalewa

Turcja to jeden z najpiękniejszych i naj- w nich całe podziemne miasta i świątynie. się wodę i polewa ciało dopóki skóra od-
bardziej malowniczych krajów w basenie Te dzieła można podziwiać do dziś. powiednio nie zmięknie. Wtedy pracownik
Morza Śródziemnego. Jej południowe wy- Za najpopularniejszą miejscowość Riwiery łaźni (tellak) układa nas na marmurowym
brzeże określane mianem Riwiery Tureckiej, Tureckiej uważana jest Alanya. W starożyt- podgrzewanym stole i masuje skórę spe-
która ciągnie się od Kemeru, Belek, Side, aż ności znana jako morska twierdza piratów, cjalną rękawicą lub szczotką. Później namy-
po Alanyę, jest najchętniej i najczęściej od- dziś jest miejscem, gdzie panuje idealny kli- dla całe nasze ciało i spłukuje chłodniejszą
wiedzaną częścią Turcji. Urozmaiconej linii mat dla turystów marzących o wypoczynku wodą, by zamknąć pory skóry. Po długiej
brzegowej towarzyszą wspaniałe pejzaże na słonecznych plażach. Największą atrakcją i rozluźniającej kąpieli najlepiej spokojnie
z urokliwymi zatoczkami, ciągnącymi się miasta jest plaża Kleopatry, na której, według przejść do przebieralni, by napić się tra-
w nieskończoność piaszczystymi plażami legendy, odbywały się spotkania Kleopatry dycyjnej herbaty. Z łaźni tureckiej kobiety
i majestatycznymi górami Taurus w tle. z Markiem Antoniuszem. Nad miastem i mężczyźni korzystają oddzielnie (są dwa
Riwiera Turecka to ciche, uśpione wioski, góruje XIII-wieczna forteca otoczona sied- różne pomieszczenia bądź przychodzą do
gościnni ludzie i pełna tajemnic, fascynu- miokilometrowym murem obronnym z licz- niej w różnych godzinach).
jąca tradycja i kultura. Śródziemnomorski nymi wieżami. Jedna z nich, tzw. Czerwona Na koniec jeszcze kilka rad dla pań. W Turcji
zakątek Turcji zachwyca soczystą zielenią Wieża, niegdyś strzegła wejścia do portu. kobiety z Europy przyciągają uwagę i cieka-
drzew i krzewów i barwnymi plantacjami Pod zamkiem znajduje się wykuta w skale wość w większym stopniu niż we własnym
cytrusów. Wspaniały wypoczynek wśród dawna stocznia Seldżuków. kraju. Samo to nie stanowi jednak problemu,
słońca gwarantuje przyjazny klimat. Ma- Choć kebab zyskał sławę na całym świecie, bo Turcy są na ogół gościnni i przyjaźni. Może
lownicze, tętniące życiem miejscowości nadal jednak najlepszy Döner Kebap robi się się jednak zdarzyć, że zainteresowanie kobie-
zapewniają szereg atrakcji rozrywkowych. w Turcji. Mięso przygotowane na różne spo- tą będzie zbyt nachalne i uciążliwe. Trzeba
Szukający mocniejszych wrażeń dadzą soby, najczęściej baranie, cielęce lub jagnięce zasłaniać przynajmniej tułów, nogi i ramio-
upust swej energii uprawiając sporty wod- z rozmaitymi dodatkami smakuje doskonale. na. Pomóc też może obrączka ślubna oraz
ne czy też odkrywając kolejne fascynujące Do tego ryż i przepyszne surówki. Do popicia zdjęcia męża i dzieci. W razie braku własnych,
miejsca na trasie swej wędrówki. najlepiej zamówić Ayran. To napój przygoto- można pożyczyć od przyjaciółki. Niezłe są
Obowiązkowym punktem wśród odpo- wywany na bazie naturalnego jogurtu z do- też okulary przeciwsłoneczne, dzięki którym
czywających tu turystów powinno być datkiem wody i soli. Tureckim słodkościom, można uniknąć kontaktu wzrokowego. Jeżeli
Pamukkale. Widok śnieżnobiałych tarasów, czyli „baklavie” (ciasto nasączone dużą ilością zostanie się zaczepioną przez nachalnego
utworzonych przez spływającą tu przez syropu) i chałwie w wielu smakach, nie oprze Turka, należy go zignorować. Można też mu
wieki bogatą w wapno wodę, jest znany się nawet najbardziej zagorzały zwolennik powiedzieć: Ayip! (Wstydź się!). Nie da się
wszystkim, którzy kochają podróże i chcą liczenia kalorii. Obok herbaty podawanej jednak zagwarantować skuteczności tego
zobaczyć najciekawsze zabytki oraz cuda w małych „wciętych w talii” szklaneczkach środka, zwłaszcza jeżeli każe się amantowi
natury. Spacer po słynnych wapiennych ta- popularnością cieszy się kawa „po turecku”, wstydzić w momencie, kiedy jest przekona-
rasach niewątpliwie na lata utkwi w naszej przyrządzana z ceremoniałem w tygielku ny, że kobieta nie jest w stanie oprzeć się jego
pamięci. Poza Pamukkale turyści odwie- zwanym„cezve”i podawana w małych filiżan- męskiemu urokowi.
dzają często Kapadocję. Tam w rzeźbiarza kach. O owocach dojrzewających w promie-
zabawiła się sama natura, nadając skałom niach tureckiego słońca nawet wspominać
niesamowite kształty. Ludzie wykuwali nie trzeba. Wspaniale rosną tam i dojrzewają

20

PORADNIK PODRÓŻE

styczeń/luty 2021 21

PORADNIK COŚ NA ZĄB

Autorka bloga www.jedzzapetytem.pl

Ewa Duszkiewicz
o sobie:

Przyjechałam do Monachium dwa lata po studiach.
Miał być rok, a tu 10 właśnie minęło. Lubię Bawarię,
nawet bardzo ją lubię. Dobrze się tu czuję, więc sobie
tu żyję. Ale kocham też moją Warmię i Mazury, z któ-
rych pochodzę. Mimo że tu żyję, to Polka ze mnie z krwi
i kości. Lubię nasze polskie tradycje i staram się je
pielęgnować. Jeśli chodzi o moje preferencje kulinarne,
to zdecydowanie wygrywa kuchnia śródziemnomorska,
ale na mielonego z buraczkami mojej Mamy zawsze
mam ochotę. A tak właściwie, to w moim jadłospisie
znajduje się wszystko, na co mam ochotę.

Cynamon

– brylant wśród przypraw

Cynamon jest stosowany w kuchni, w kosmetyce oraz lecznictwie. O jego zastosowaniu w jadłospisie
warto pamiętać przez cały rok. Przyjrzyjmy się mu nieco bliżej.

Cynamon to popularna przyprawa produ- Cynamon najbardziej popularny jest w po- O właściwościach cynamonu pisano już
kowana z wysuszonej kory cynamonowca. staci proszku, który uzyskuje się z kory cy- w najstarszej księdze zielarskiej, pochodzą-
W ciepłym tropikalnym klimacie rośnie namonowca. Zbiera się ją dwa razy w roku, cej z ok. 2800 roku p.n.e.
dużo gatunków cynamonu. Najcenniej- w maju i październiku, gdyż wtedy ma najin-
szym jest jednak cynamonowiec cejloński tensywniejszy aromat. Ze ściętych dwulet- Cynamon znalazł zastosowanie w kuchni, ko-
(Cinnamonum verum). Wyróżnia go brązo- nich pędów ściąga się korę w kawałkach smetyce oraz lecznictwie. Jest podstawową
we zabarwienie, a dzięki zawartości olej- o długości ok. jednego metra. Usuwa się ze- przyprawą stosowaną w medycynie natural-
ku cynamonowego ma charakterystyczny wnętrzną część kory, tzw. Korek, oraz łyko, nej. Stanowi źródło substancji prozdrowot-
smak i aromat. czyli wewnętrzną część, a następnie suszy nych, z których za najcenniejszą uznawany
starannie w przewiewie. Podczas suszenia jest aldehyd cynamonowy o przeróżnych
Cynamonowiec cejloński osiąga wysokość kora zwija się w rurki, które później są cięte właściwościach, odpowiedzialny m.in. za
10–12 m i przez cały rok pozostaje zielony. w kilkucentymetrowe kawałki, a te na potrze- charakterystyczny zapach.
Liście są jasnozielone z wyraźnym unerwie- by handlu najczęściej są mielone. Najwięk-
niem, a kwiaty mają kremowy kolor i wyjąt- szym producentem cynamonu jest obecnie Cynamon sam w sobie ma działanie de-
kową woń. Sri Lanka. zynfekujące, przeciwwirusowe, antybakte-
ryjne, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne.

22

Oprócz tego przyspiesza przemianę ma- W ostatnich latach badania kliniczne dowo- organizmu. Pomaga również pozbyć się
terii i rozgrzewa, dlatego dodaje się go do dzą, że cynamon pomaga zwalczać cukrzy- nadmiaru tłuszczu z organizmu. Aby uzy-
maści i leków stosowanych np. w choro- cę i otyłość, łącznie z insulinoopornością, skać taki efekt, należy dodawać do posiłku
bach reumatycznych. o której pisałam w jednym z ostatnich wy- pół łyżeczki cynamonu dziennie.
dań Mojego Miasta. Zarówno wyciąg z kory
Regularne spożywanie cynamonu opóźnia cynamonowca, jak i olejek cynamonowy Cynamon wspomaga krzepnięcie krwi,
wystąpienie choroby Alzheimera i Parkin- przeciwdziałają miażdżycy, zmniejszając przynosi ulgę w czasie migreny, łagodzi
sona. Ponadto poprawia dopływ krwi do poziom cholesterolu w surowicy krwi. bóle stawów i działa przeciwnowotworo-
mózgu oraz ukrwienie wszystkich pozosta- wo. Jego zapach odpręża i relaksuje, wspo-
łych narządów organizmu, co wpływa też Cynamon przyspiesza przemianę materii, maga walkę z trądzikiem oraz likwiduje
na pamięć i koncentrację. Ma właściwości poprawia proces trawienia, a także reguluje wypryski.
antyoksydacyjne, co oznacza, że działa pracę nerek. Wyciąg z kory cynamonu cej-
wspomagająco przy zwalczaniu wolnych lońskiego powoduje, że nasze tkanki stają Istnieją jednak przypadki, kiedy spoży-
rodników oraz opóźnia proces starzenia się się wrażliwe na insulinę, co usprawnia pro- wanie cynamonu może szkodzić. Chodzi
organizmu. ces regulacji gospodarki węglowodanowej o przewlekłe choroby wrzodowe żołądka
i ciążę.

Pamiętajmy, że nie każdy cynamon jest
taki sam. Przestrzega się przed naduży-
waniem cynamonu chińskiego. Pozyskuje
się go z cynamonowca wonnego, zawiera
on dużo więcej związków kumaryny, które
spożywane w nadmiarze szkodzą wątrobie
i mogą prowadzić do krwawień.

Cynamonowe
ciastka

SKŁADNIKI:
4 szklanki mąki,
200g masła,
0,5 szklanki cukru pudru,
4 żółtka,
garść suszonej żurawiny,
szczypta soli,
łyżka cynamonu,
mieszanka cukru z cynamonem.

PRZYGOTOWANIE:
Do mąki dodajemy masło i razem siekamy.
Dodajemy sól, cukier, cynamon oraz żółtka.
Zagniatamy ciasto i dodajemy żurawinę.
Zawijamy je w folię do żywności i wkłada-
my na ok. godzinę do lodówki. Po wyjęciu
formujemy kulki, posypujemy mieszanką
cukru z cynamonem i spłaszczamy je dłonią.
Pieczemy na blaszce wyłożonej papierem do
pieczenia ok. 20 min w 180 stopniach.

styczeń/luty 2021 23

PORADNIKI KĄCIK PIĘKNOŚCI MISTRZ GRZEBIENIA I MAKIJAŻU RADZI

www.orlandosalon.pl

Orlando Sliwa Tegoroczny karnawał na pewno będzie
inny od dotychczasowych. Być może nie
będzie go wcale. Mimo niepewności kre-
atorzy mody się nie poddają. Przykładem
jest lansowanie przez nich na ten sezon
masek zakrywających twarz. „Otrzaskane”
przez wieki, używane wręcz do znudzenia
na rożnych imprezach, festiwalach, festy-
nach czy w teatralnych sztukach, maski
wracają. Bez względu więc na ich zastoso-
wanie tu i teraz podaję wam, jak powinny
wyglądać i jak je własnoręcznie wykonać
– w nadziei, że może się jednak wam przy-
dadzą.

Maski mają być barwne, w kolorach neonu,
złota i srebra. Im bardziej świecące, tym le-
piej. Mile widziane są więc cekiny, brokaty
i kolorowe szkiełka. Jednym z ciekawszych
sposobów wykonania takiej maski jest wy-
modelowanie jej na podobieństwo wła-
snych rysów twarzy.

facebook-Blingdanceshow W sklepach dla rzeźbiarzy są do nabycia
płaty cienkiego silikonu. Są pakowane
Moda hermetycznie, a po otworzeniu są lekko
na karnawał, wilgotne, co powoduje, że po nałoże-
niu na twarz idealnie do niej przylegają.
Po stwardnieniu otrzymujemy maskę wier-
nie oddającą oryginał. Po takim zabiegu

którego może nie być

Znów minął rok, jakże inny. Mnóst- Mały ręczniczek należy zamoczyć w mocno Sara@blingdanceshow
wo nowych rzeczy nas spotkało, ciepłej wodzie i nałożyć na twarz, czynność
wiele niestety niezbyt przyjemnych. należy powtarzać najlepiej każdego poran- można powycinać w niej otwory na oczy,
Wkraczamy w Nowy Rok z różnymi ka. To nawilżająca „bomba” dla skóry twa- nos, usta – co kto woli – i dowolnie „deko-
uczuciami, ale wierzę, że większość rzy. Jest jeszcze jeden dodatni aspekt sto- rować”. Tu, jak wspomniałem, nie ma gra-
z nas z wielką nadzieją i wiarą, sowania porannego „gorącego ręczniczka”. nic, można szaleć.
że będzie lepszy i szczęśliwszy. Podgrzana twarz dużo lepiej przyjmuje
Uważam, że trzeba w to wierzyć, wszystkie kremy, które na nią nakładacie. Być może na karnawałowe szaleństwo
bo – jak się mówi – wiara umiera Ręczniczek taki można również skropić przyjdzie nam czekać do przyszłego roku,
ostatnia. paroma kropelkami wonnego olejku: nie wolno jednak tracić nadziei. Dlatego
arganowego, różanego, lotosowego czy też życzę Wam dobrej zabawy!
Cały nasz stres kumulowany przez tyle mie- rumiankowego.
sięcy odbił się również na naszej urodzie, na Wasz Orlando
skórze i na włosach. Czas najwyższy, aby się Włosy również kochają ciepło, które wpły- https://m.facebook.com/Orlando.Sliwa.Salon/
otrząsnąć i zadbać o siebie, szczególnie te- wa dodatnio na przyswajanie przez nie
raz, zimą. różnorodnych produktów. Podczas kąpieli
trzeba więc najpierw dokładnie wymoczyć
Bardzo dobrym i niewymagającym dużego włosy bardzo ciepłą wodą i dać im parę mi-
nakładu pracy jest (jak już wspominałem nut na nagrzanie się. Dopiero potem nale-
we wcześniejszych poradach) tak zwany ży zastosować wybrane metody i produkty
„gorący ręczniczek”. do ich mycia.

24

POL- KWIAT

EKSPRES KWIATOW Y
KWIATY DO POLSKI

Tel: 07021 86 11 69

[email protected] Lekarz Stomatolog Grażyna Szkultecka (M.A.)
Specjalista Implantolog Herzog-Wilhelm-Str. 21
KWIATYuważa się za najbardziej 80331 München
Zakres leczenia: Tel: 089 / 86 36 98 32
elegancką formę okazywania uczuć leczenie dzieci i dorosłych, Fax: 089 / 97 89 51 24
profilaktyka, Godziny otwarcia:
DLA jubilatów, solenizantów lub wypełnienia światłoutwardzalne i porcelanowe,
leczenie kanałowe, wtorki 8.30 - 20.00
tak po prostu bez okazji korony, mosty i protezy, środy 8.30 - 15.00
system CEREC , czwartki 8.30 - 20.00
KAŻDEGO komu chcemy implanty, piątki 8.30 - 15.00
leczenie paradontozy, pierwsze soboty miesiąca
pogratulować, podziękować lub dodać otuchy szyny zgryzowe, 12.00 - 17.00
W naszej ofercie między innymi: zabiegi kosmetyczne (np. wybielanie, licówki). Inne terminy
Bukiety okolicznościowe + sekt, piwa, po telefonicznym uzgodnieniu
wina lub bomboniera, kawa, maskotka, Skorzystaj z naszych nowoczesnych pomieszczeń
kosze kwiatowe, kosze obfitości, wiązanki, wieńce... Marktplatz 7, 85375 Neufahrn
TANIO, SZYBKO I SOLIDNIE - ZAPRASZAMY Tel. 08165-4866, Fax 08165-708676

Kwiaty dostarczamy [email protected]
także na terenie całych Niemiec oraz innych państw www.zahnarztpraxis-kozlowski.de

SALON FRYZJERSKI Gabinet mieści się w centrum Neufahrn
na północ od Monachium, samochodem A9
ARENA
- kierunek Norymberga - zjazd Eching, Neufahrn, S-Bahn S1

GODZINY OTWARCIA:
pon.: 09:00 – 13:00 14:00 – 18:00

wt.: 8:30 – 19:00
śr.: 08:30 – 13:00 14:00 – 18:00
czw.: 09:00 – 13:00 14:00 – 18:00
pt.: 08:30 – 13:00

Königsteinstraße 1, dr. medycyny dentystycznej
80807 München
Amalienstr. 60
U-Bahn / Frankfurter Ring
(przy Uniwersytecie)
089/35 66 39 90
80799 München
MÓWIMY W JĘZYKU:
POLSKIM, NIEMIECKIM, ANGIELSKIM, Tel.: 089/39 37 20
Mobil: 0162/6917988
RUMUŃSKIM I ARABSKIM.

styczeń/luty 2021 25

AKTUALNOŚCI W GÓRY

zdobywca
Kilimandżaro

i Elbrusu

Mirosław Jęczała

Na rakietach przez widokami. Stosunkowo łatwa trasa prowa-
dzi do zabudowań Königsalm. Tam kończy
Weißachtal się pierwszy etap.
Wpływ epidemii wirusa Corona widoczny jest w każdej dziedzinie życia codziennego, Drugi odcinek, prowadzący z Königsalm
również w sporcie i turystyce. Liczne ograniczenia zawężają możliwości aktywnego na szczyt Schildenstein, wymaga większe-
spędzania czasu. Pozamykane ośrodki narciarskie zmuszają do szukania alternatyw. go wysiłku. Musimy poruszać się po górzy-
Jedną z nich są wędrówki na rakietach. stym terenie z licznymi stromymi podej-
ściami, co przy dużej ilości śniegu, nawet
W Alpach Bawarskich jest sporo zimowych Trasę tę można podzielić na dwa etapy. pomimo rakiet, może być męczące. Jest to
szlaków turystycznych. Różnią się od siebie Pierwszy zaczyna się na parkingu znajdu- odcinek o charakterze „sportowym”.
długością, stopniem trudności oraz fre- jącym się około 4 km za miejscowością Nagrodą za pokonanie wszelkich trudności
kwencją na trasie. Kreuth i prowadzi do doliny Königsalm na trasie jest wspaniały widok, jaki można
Wędrówka, do której chciałbym zachęcić – ta część ma charakter „estetyczny”. Jest podziwiać stojąc na szczycie. Dodatkowym
Czytelników Mojego Miasta należy do ści- to szeroka droga leśna, która wiedzie do atutem (zwłaszcza w czasach epidemii) jest
słej listy moich zimowych faworytów. malowniczo położonej doliny z bajkowymi stosunkowo niska frekwencja na trasie.
Dojazd z Monachium możliwy jest także
komunikacją publiczną: z dworca główne-
go koleją do Tegernsee i dalej autobusem
linii 9556 do przystanku „Klamm/Aufstieg:
Königsalm”.
Jeśli chodzi o bezpieczeństwo, to trasa ta ma
znikome zagrożenie lawinowe i nie wymaga
dodatkowego wyposażenia np. w system
LVS. Tak więc można w pełni skoncentrować
się na podziwianiu pięknych widoków.
Do zobaczenia na szlaku!

26

Wydarzenia regionalne AKTUALNOŚCI BAWARIA

Przed wiązankę kwiatów na mogile 160 niemowląt Złożenie kwiatów w Burgkirchen an der Alz.
pomnikiem (74 to dzieci polskich pracownic przymuso- miasta, ustalając wspólne rocznicowe ob-
w Markt Indersdorf. wych), odebranych matkom i zamęczonych chody i udział w projektach mających na
w tzw. baraku śmierci. W uroczystości uczest- celu ocalenie od zapomnienia miejsc po-
Najmłodsze ofiary nazistów niczyła grupa miejscowych Polaków, którzy chówku najmłodszych ofiar nazizmu.
wspólnie modlili się, zapalili świeczki i zaśpie- Piórem Andrzeja Białasa Moje Miasto kilka-
Burgkirchen an der Alz – 14 listopada ub. wali polską kolędę. krotnie informowało o tragedii niemowląt
roku konsul Marcin Król, z Konsulatu General- Podobna uroczystość odbyła się w Markt w hitlerowskich„barakach śmierci”.
nego RP w Monachium, złożył biało-czerwoną Indersdorf 7 grudnia 2020 roku. W imieniu
Konsulatu Generalnego RP w Monachium AB
konsul Marcin Król złożył kwiaty przy po-
mniku upamiętniającym śmierć niemowląt
odebranych matkom, robotnicom przymu-
sowym z Europy Wschodniej. Opiekująca się
tym miejscem historyk Anna Andlauer oraz
Anthon Wagatha ze Stowarzyszenia Ojczyź-
nianego Indersdorfu opowiedzieli konsulo-
wi o „baraku śmierci”, w którym zagłodzono
32 dzieci, w tym 16 polskich. Konsul wpisał
się do księgi kondolencyjnej kaplicy, po
czym spotkał się w ratuszu z burmistrzem

I Konkurs kolęd Na początku grudnia ub. roku odbył się Anna (starsza) i Natalia Zimmer
i pastorałek I Konkurs Kolęd i Pastorałek – Monachium
2020, w którym wzięły udział dzieci z ze-
– Monachium 2020 społu ,,Krakowiak”. Konkurowano w dwóch
kategoriach wiekowych, od 4 do 7 i od 8
Marcel Nieves do 11 lat. Zadaniem uczestników było wy-
konanie po polsku dowolnej kolędy lub
pastorałki. Ze względu na pandemię kon-
kurs odbył się online i stał na zaskakująco
wysokim poziomie. Wszyscy uczestnicy
otrzymali pamiątkowe dyplomy i nagrody.
W kolejnych edycjach planowane jest roz-
szerzenie konkursu na uczestników spoza
zespołu.

Kategoria od 4–7 lat
I miejsce – Anna i Natalia Zimmer, II miejsce
– Lena Poniewierska, III miejsce – Nikola
Kościelniak, wyróżnienie – Maja Włodarski.

Kategoria od 8–11 lat
I miejsce – Marcel Nieves, II miejsce – Dawid
i Sebastian Zimmer.

Ojciec Adam – śpiewający franciszkanin

Ojciec Adam (Adam Wolny), franciszka- Założony przez dwóch braci franciszkanów
nin, pochodzi z Rzeszowa. Prawie dwa- w 2004 roku zespół A&D (Adam i Darek), w
naście lat pracował u naszych czeskich którym gra i śpiewa ojciec Adam, wyda nie-
sąsiadów, a od trzech służy wiernym w bawem już trzecią płytę. Więcej informacji na
sanktuarium maryjnym w bawarskim Bo- ten temat można uzyskać na Facebooku lub
genbergu. Tamtejszy kościół i klasztor na- pisząc na adres [email protected].
leżą do najstarszych i najbardziej znanych
miejsc pielgrzymkowych Bawarii. Decyzją gwardiana klasztoru ojciec Adam
Ojciec Adam od najmłodszych lat pa- został opiekunem duchowym Bawarskiego
sjonuje się muzyką, pisze teksty i ma na Legionu Maryi, grupy mężczyzn, która od
swoim koncie dwie profesjonalnie nagra- ponad roku prężnie działa na terenie dolnej
ne płyty we współpracy z tak znanymi Bawarii, mając w swoich szeregach już po-
muzykami jak Muniek Staszczyk (prywat- nad 40 członków. Moje Miasto regularnie
nie przyjaciel o. Adama), Bartek i Darek informuje o podejmowanych przez Legion
Malejonek z Arki Noego, były gitarzysta pielgrzymkach. Tuż przed wprowadzeniem
Maanamu Janusz Yanina Iwański czy twardego lockdownu, w sobotę 12 grudnia
kompozytorka, autorka tekstów, uczest- ub. roku, Bawarski Legion Maryi, wraz z ro-
niczka The Voice of Poland, Patrycja Ciska dzinami i przyjaciółmi, spotkał się na adwen-
z grupy TGD. towej Eucharystii pod przewodnictwem ojca
Adama, u tronu Maryi na Bogenbergu.

styczeń/luty 2021 27

AK TUALNOŚCI KULTUR A

Ukończyła orłowskie Liceum Plastyczne,
studiowała na Europejskiej

Akademii Sztuk i gdańskiej Akademii
Sztuk Pięknych.

Wiele wystawia, angażuje się
w rozwijanie plastycznych talentów
uzdolnionych w tym kierunku dzieci.

Mieszka w Bawarii.

MOTTO Entuzjazm jest chorobę zaraźliwą.
na dziś ( Wolter)

Najnowsza się tak z całą rodziną Marcina.
powieść Sylwii Młocek Związek bohaterów powieści
zostaje przez to poddany po-
Pozorowane życie ważnej próbie, która począt-
kowo ich przerośnie. Młodzi
gubią się i odnajdują. Dopiero
ogromny przewrót, będący
szokiem dla wszystkich, skła-
nia do zmian na lepsze.

W ubiegłym roku Sylwia Młocek wydała w dniu jej osiemnastych urodzin opuszcza Treść książki zostaje z czytelnikiem na dłu-
swoją pierwszą książkę „Wylosowane ją matka. Dziewczyna zostaje sama, z popa- żej. Wprowadza w zaciekawienie od pierw-
przekleństwo”, której cały nakład szybko dającym w alkoholizm ojcem. To wydarze- szych stron. Każda sytuacja przedstawiona
się rozszedł. Doskonałe przyjęcie i po- nie wywiera trwałe piętno na psychice Julii. w powieści ma swoją przyczynę i skutek,
zytywne opinie sprawiły, że już teraz Jednak dziewczyna dość dobrze radzi sobie daje do myślenia, pozwalając odnieść się do
czytelnik otrzymuje kolejne dzieło pisar- z sytuacją i skupia siły na dążeniu do celu, osobistej rzeczywistości. Każdy znajdzie tu-
ki – „Pozorowane życie” Wydawnictwa jakim jest zostanie wymarzonym pedago- taj coś dla siebie. W klimacie kryminału od-
Abilion. Tym razem autorka zabiera nas giem. Kiedy wyjeżdża do stolicy, rozpoczyna najdziemy poszukiwanie miłości, szczęścia,
w całkiem inny świat, świat pełen wrażeń nowe życie, także miłosne. Niestety uczucie spokoju. Książka niekoniecznie tylko dla ko-
i zaskakujących zwrotów akcji. Już sama nie jest pozbawione problemów. Okazuje biet, choć to one są głównymi odbiorcami
okładka zapowiada nie lada emocje. się bowiem, że Marcin – ukochany Julii – jest twórczości pisarki.
Mężczyzna, róża i pistolet. Ten intrygu- uwikłany w niebezpieczne interesy, a co naj-
jący obraz mógłby być kadrem z filmu, gorsze, pojawiają się kłamstwa. Bohaterka Czy warto przeczytać „Pozorowane życie”?
jeżeli doszłoby do ekranizacji tej powieści. mierzy się z demonami przeszłości, mając Jeśli mamy ochotę na dobrze napisaną,
Kto wie? jednocześnie problemy wymagające bycia miłosno-kryminalną powieść, to nawet
tu i teraz. Jej siłą jest dobro i mądrość. trzeba. Zapewnia wyważoną dawkę adre-
Książka wciąga czytelnika, nie pozwala naliny i daje do myślenia.
odłożyć lektury, dopóki wszystko się nie wy- Powieść skłania do wyciągnięcia nader war-
jaśni. „Pozorowane życie” traktuje o młodej tościowych wniosków. Pokazuje, jak ważna Aneta Stelmach
kobiecie imieniem Julia, która wiedzie zwy- jest rodzina. Co dzieje się kiedy zabraknie
czajne, spokojne życie do momentu, kiedy w niej zdrowych relacji, spokoju i miłości. Książkę można nabyć przez Facebook:
Dążenie za wszelką cenę do bogactwa ma- https://www.facebook.com/pg/
terialnego może zgubić – a prawie nie stało sylwiamlocekautorka/about/

28

styczeń/luty 2021 29

AKTUALNOŚCI WYDARZA SIĘ

Aleksandra Kubas-Kruk i Jake Arditti. (c) Bayreuth Baroque, Andreas Harbach koncertmistrzyni trzyma muzyków w ryzach,
zwracając uwagę na precyzję, ale i swobodę
Historycznie zawiły, wykonania. Wspiera ją maestro Marcin Świąt-
muzycznie doskonały kiewicz, wirtuozersko grający na klawesynie.
Jednym z najważniejszych wydarzeń mu- Obsada solistów jest międzynarodowa, ze
zycznych minionego roku było wystawie- wróg Przemysława, sprawia, że w kulminacyj- znakomitą reprezentantką Polski. Partię Pre-
nie barokowego dramatu muzycznego nym momencie namiot opada i wszyscy widzą mislao śpiewa sopranistka Aleksandra Kubas-
(Dramma per Musica) „Gismondo, re di Polo- księcia litewskiego klęczącego przed polskim -Kruk. Ma mocny głos, którym posługuje się
nia” (Zygmunt, król Polski) w ramach Festi- królem. Upokorzony Przemysław wypowiada z temperamentem, zwłaszcza przy wyko-
walu Oper Barokowych w Bayreuth. Premiera wojnę Zygmuntowi. Dochodzi do walnej bi- naniu arii „Vendetta o Ciel”. Jest też świetna
odbyła się 11 września 2020 w Teatrze Ope- twy, którą kończy zwycięstwo Polaków. Her- aktorsko; pokazuje impulsywność Przemy-
rowym Magrabiny Wilhelminy von Bayreuth, man odnajduje rannego Przemysława na polu sława, choćby przez gwałtowne zerwanie nut
a projekt zrealizowano przy współudziale walki i chce go dobić, ale zamiar ten udarem- z pulpitu. W scenie, kiedy książę zostaje ran-
Instytutu Adama Mickiewicza. Muzykę do nia Judyta. Widząc, do czego doprowadziła ny, sopranistka wchodzi na scenę powoli,
drammy napisał włoski kompozytor Leonar- jego intryga, Herman decyduje się na jedyne z trudem, jakby naprawdę cierpiała.
do Vinci (1690–1730; nie mylić z da Vinci). honorowe wyjście: samobójstwo. Przedtem Jestem pełna podziwu dla odtwórcy roli kró-
Autor opracowania libretta Francesco Brianni pisze list do króla Zygmunta, w którym wszyst- la Zygmunta, kontratenora Maxa Emanuela
„przebrał” w polskie kostiumy dwóch wład- ko wyjaśnia. Dramma kończy się szczęśliwie, Cencica. To nie tylko znakomity śpiewak, ale
ców państw północnoeuropejskich – króla Otton poślubia Kunegundę, a Przemysław też dyrektor artystyczny „Festival Bayreuth
Danii i Norwegii Fryderyka IV Oldenburga, Judytę i wstępuje wraz z nią na tron litewski. Baroque”. Pogodzenie tych funkcji to z pew-
oraz księcia Fryderyka IV von Holstein-Gottor nością dla niego wyzwanie, ale obie świet-
– i nadał im polskie imiona: Zygmunt i Prze- Z historycznego punktu widzenia jest tu sporo nie się uzupełniają. Poza tym kto, jeśli nie
mysław. nieścisłości. Za panowania Zygmunta Augusta on, potrafi najlepiej zrozumieć śpiewaków?
Akcja rozpoczyna się, kiedy na dwór polskiego Polska połączyła się unią personalną z Litwą W arii „Bella pace” prezentuje ładne vibrato
króla Zygmunta w Warszawie przybywa Książę i od 1596 roku funkcjonowała jako Rzeczpo- na niskich dźwiękach i świetnie improwizuje.
Litwy Primislao (Przemysław), aby oddać mu spolita Obojga Narodów, pod panowaniem Po wykonaniu arii „Bella pace” i „Se soffia rato”,
hołd lenny, co jest warunkiem objęcia przez jednego wspólnego króla. Poza tym nigdy ktoś z widzów wykrzyknął „brawo”, po czym
niego litewskiego tronu. Jego córka Kunegun- nie doszło między nimi do wojny. Zgodne rozległy się głośne oklaski. Cencic doskonale
da (Cunegonda) ma wyjść za mąż za Ottona, z prawdą jest tylko to, że bohaterowie określa- wydobył też dramatyzm wojennej arii „Torna
syna Zygmunta. Zygmunt ma też córkę Judytę ją siebie mianem Sarmatów, za których uważa- Cinto”.
(Giuditta), o której rękę ubiegają się książę In- ła się ówczesna polska szlachta. Na stronie Bayerischer Rundfunk można obej-
flant Ernest i książę Moraw Herman (Ermano). rzeć trzygodzinny Live-Streaming z przedsta-
Ale Judyta kocha potajemnie Przemysława. Sopran wienia „Gismondo, il re di Polonia”. Wytwórnia
Władca Litwy obawia się, że złożenie hołdu i kontratenor płytowa Parnassus Art Productions wydała
polskiemu królowi osłabi jego powagę wobec album z nagraniem drammy na trzech krąż-
poddanych. Zygmunt proponuje mu, żeby ce- Warstwa muzyczna utworu rekompensuje kach CD. Obwoluta zawiera artykuł doktora
remonia odbyła się bez świadków, we wnętrzu zawiłości historyczne. W spektaklu wystąpi- Borisa Kehrmanna wyjaśniający okoliczności
królewskiego namiotu. Ale Herman, zaciekły ła „Oh! Orkiestra Historyczna” pod dyrekcją powstania utworu. Polskie tłumaczenie tego
Martyny Pastuszki. Dyrygentka, a zarazem tekstu jest nieco chropawe, zwłaszcza w przy-
padku pojęć muzycznych. W opisie samego
utworu pojawia się błąd. Chodzi o zdanie:
„Partytura Vinciego składa się z Sinfonii, 28 arii,
jednego duetu, jednego tercetu i chóru koń-
cowego“. Autor polskiej wersji, Zygmunt
Pomianowski, przetłumaczył słowo „Sinfo-
nia” oznaczające barokową uwerturę, jako
„symfonia”, która jest odrębnym gatunkiem
muzycznym z późniejszych epok.
W opisie „Gismondo...” jest tyle różnorodnych
odniesień do historii, że odbiorca łatwo się
w tym gubi. Proponuję więc potraktować ten
utwór jako bajkę muzyczną z morałem, bo
i tytułowy bohater jest tak wyidealizowany,
że trudno znaleźć dla niego pierwowzór,
nie tylko wśród władców Polski.

Jadwiga Zabierska

Max Emanuel Cencic
śpiewał partię polskiego
króla Zygmunta, będąc zarazem
dyrektorem artystycznym

festiwalu.
Zdj. Łukasz Rajchert

Dilyara Idrisova,
Jurij Mynenko i Jake Arditti.

(c) Bayreuth Baroque,
Andreas Harbach

30

Noworoczne AKTUALNOŚCI NOWOŚCI

premiery książkowe
Za nami wyjątkowo ciężki rok, który nie-
stety odbił się także na rynku wydawni- Małgorzata Gąsiorowska
czym. Odwołane festiwale, targi i spotkania
autorskie oraz zamknięte biblioteki, a także
upadłość wielu małych księgarń przełożyły
się nie tylko na skromniejszą promocję w wy-
dawnictwach czy znacznie mniejsze nakłady
książkowe, ale i na wstrzymanie wydań wielu
nowości. Dlatego też wybór noworocznych
„świeżynek” był w tym roku nieco utrudnio-
ny, niemniej udało mi się wybrać kilka takich
tytułów, które – mam nadzieję – zaciekawią
Was na tyle, że po któryś z nich sięgniecie.
Zapraszam do przeglądu.

Anioł z Monachium Fabiano Massimi. świadomość, i o procesach myślowych, nadal pozostaje zadziwiająco odległa…
umożliwiających nam poznawanie Wszech- A Trevor zastanawia się, co kobieta ukrywa.
Monachium, 1931 rok. Na błękitnym dywa- świata. Najnowsza książka Briana Geene’a Jego pobyt w New Bern dodatkowo kom-
nie leży dziewczyna. Obok niej pistolet jej to wielkie podsumowanie naszej wiedzy plikuje obecność ponurej nastolatki, Callie,
wuja. Szeroko otwarte oczy, rozchylone usta o rzeczywistości i wielka medytacja nad która mieszka w przyczepie kempingowej
i powiększająca się plama krwi na sukience. pięknem praw fizyki, istotą życia, świado- przy drodze. Trevor ma nadzieję, że Callie
To Geli – ukochana siostrzenica Hitlera, któ- mości, a także przemijalnością wszystkie- wie coś o tajemniczej śmierci jego dziadka
ra od jakiegoś czasu z nim mieszkała. go. Do końca czasu to wspaniałe dzieło i za wszelką cenę próbuje wyciągnąć od
jednego z najbardziej wpływowych współ- niej wskazówki, które mogłyby rzucić na nią
Komisarz śledczy Siegfried Sauer dostaje czesnych fizyków, które być może zostanie nowe światło. Nieustępliwa chęć poznania
rozkaz z samej góry: w ciągu ośmiu godzin kiedyś uznane za jego najważniejszą i jed- prawdy pozwoli Trevorowi zrozumieć praw-
ma zebrać zeznania i zamknąć śledztwo. Ale nocześnie najbardziej niezwykłą książkę. dziwe znaczenie miłości i przebaczenia.
pytań jest z godziny na godzinę coraz więcej: I da mu ważną lekcję – o tym, że w życiu,
czy to na pewno samobójstwo? Co łączyło Powrót Nicholas Sparks. aby iść naprzód, często musimy wrócić do
Hitlera z Geli? Czy dziewczyna była w cią- miejsca, w którym wszystko się zaczęło.
ży? Czemu ma złamany nos i zmasakrowa- Nicholas Sparks powraca z najnowszą po- Mistrz romantycznych historii powraca!
ną twarz? A przede wszystkim: dlaczego to wieścią w duchu I wciąż ją kocham i Pamięt-
Hitlerowi najbardziej zależy na wyjaśnieniu nika! Ukrywający się przed światem lekarz Tuż za ścianą Louise Candlish.
sprawy? i dwie kobiety, których sekrety zmienią jego
życie… Trevor Benson nie zamierzał wracać Trzymający w napięciu thriller o przewrot-
Napisana na podstawie prawdziwych ra- do miasteczka New Bern w Karolinie Północ- nej fabule, po którym zadacie sobie pytanie:
portów policyjnych porywająca powieść nej. Głównie dlatego, że nie przewidywał, Czy można tak bardzo znienawidzić sąsiada,
kryminalna, która ujawnia szokujące kulisy że podczas misji wojskowej, gdzie był leka- żeby posunąć się do zabójstwa?
śledztwa toczącego się w czasie marszu na- rzem, dojdzie do tak strasznego wypadku
zistów po władzę. jak ten, w którym został ranny. A wtedy sta- Podmiejska ulica Lowland Way to speł-
ra, odziedziczona po dziadku chata, wydała nienie idyllicznego snu. Przepiękne rezy-
Do końca czasu. mu się idealnym schronieniem. Trevor zde- dencje, życzliwi sąsiedzi, wspólne zabawy
Umysł, materia i nasze poszukiwanie cydowanie nie przewidywał też, że w New dla dzieci w każdą niedzielę. Ale Darren
sensu w zmieniającym się Bern znajdzie kogoś, kto poruszy jego serce. i Jodie, którzy wprowadzają się do jedne-
Wszechświecie Brian Greene. Kiedy jednak spotyka Natalie, zastępczy- go z domów, z nikim się nie liczą. Pusz-
nię miejscowego szeryfa, nie może przejść czają w nocy głośną muzykę, zaczynają
To książka o Wszechświecie; od jego po- obok niej obojętnie. Ale nawet gdy wydaje nieudolny remont i handlują na swojej po-
czątków, aż do końca – takiego, jakim go się, że Natalie odwzajemnia jego uczucia, sesji używanymi samochodami. Wkrótce
sobie obecnie wyobrażamy. A także o zdu- atmosfera staje się napięta i konflikt wisi
miewającym zjawisku, które określamy jako w powietrzu. A potem pewnego sobot-
niego ranka dochodzi do tragedii, która
wstrząsa lokalną społecznością. Podczas
gdy policja szuka przyczyny śmiertelne-
go wypadku, zaczynają padać oskarżenia
i okazuje się, że każdy ma coś do ukrycia.
Detektywi po kolei przesłuchują miesz-
kańców, którzy zwierają szyki i zgodnie
twierdzą, że winny jest Darren Booth. Ale
jest pewien problem. Policja im nie wierzy.

styczeń/luty 2021 31

WARSZTAT mechaniki samochodowej

GibGas Pawel Kfz Werkstatt UG
www.autogasmuenchen.com

NAPRAWY I SERWIS

instalacji gazowych
mechaniki i elektroniki
blacharstwo, lakiernictwo
obsługa firmowych flot samochodowych

GibGas Pawel Kfz Werkstatt UG

Bodenseestr 222, 81243 München

tel.: 089 41612234
tel.: 089 41612233

[email protected]

Na terenie Monachium działamy od 2007 r.

Zespół siedmiu wykwalifikowanych mechatroników
gwarantuje najwyższą jakość wykonywanych usług.
Części samochodowe zakupujemy od różnych dystrybu-
torów, co pozwala nam na utrzymanie korzystnych cen.

ZAPRASZAMY

MÓWIMY PO POLSKU GdbR Meisterbetrieb Nauka jazdy

Ostpreußenstr. 14 81927 München Perlacherstr. 67
Tel.: 089/69398749 81539 München
Fax: 089/69398750
Mobil: 0163 7665261/62 Giesing
E-mail: [email protected]
PKW-LKW-KRAD
WYKONUJEMY USŁUGI RÓWNIEŻ NA TERENIE POLSKI
FAHRSCHULE BATYRA

tel.: 089 69 77 73 74
Mobil: 0176 210 412 79
www.fahrschule-batyra.de

prawo jazdy również w j. polskim w kategoriach:

B - BE - C1 - C1E - C - CE

R&I Autoservice U.G. serwis i naprawy opon
przeglądy techniczne (TÜV/HU)
specjaliści z ponad 10. letnim doświadczeniem w naprawach samochodowych przygotowanie samochodu do przeglądu
inspekcje regularne według specyfikacji
pn. - pt. 09:00 – 18:00, sb. 09:00 – 13:00 25PwRzywZmyYiwaKnaŁażAe4nDkiEeó:Umł RO producenta
od kompleksowe naprawy samochodu
R&I Autoservice U.G. (np. silnika, skrzyni biegów itd.)
Halfinger Str. 30, 81825 München roboty blacharskie i lakiernicze
tel: 089/23790767 naprawy powypadkowe
pomoc administracyjna po wypadku
(rzeczoznawstwo, adwokat itd.)

32

WARSZTAT SAMOCHODOWY

NAPRAWA SKRZYNI BIEGÓW

Automatyczne skrzynie biegów Autogaz Elektronika Mechanika

R a f a ł K n o p 85757 KARLSFELD, Liebigstrasse 3
tel. 0157 / 832 16 689, tel. 08131/3186190
e-mail: [email protected]

Impressum

WYDAWCA: Grzegorz Spisla - werbe-agentur spisla Am Holz 3, 84036 Kumhausen; KONTAKT: tel. +49 871 97 46 335, fax +49 871 430 87 935, e-mail: [email protected];
REDAKTOR NACZELNY: Bogdan Żurek. WSPÓŁPRACA: Magdalena Felchnerowska, Sylwia Cieplak. Zamieszczone teksty podlegają prawu autorskiemu. Przetwarzanie tylko
za zgodą wydawcy. Redakcja nie odpowiada za niezamówione artykuły i zdjęcia. Za treść ogłoszeń, artykułów sponsorowanych oraz reklam redakcja i wydawnic-
two nie ponoszą odpowiedzialności. DRUK: Sonar Sp. z o.o., ul. Kostrzyńska 89, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. (+48 95) 736 88 35, e-mail: [email protected], www.sonar.pl;
NAKŁAD: 8000.

HERAUSGEBER: werbe-agentur spisla Am Holz 3, 84036 Kumhausen; KONTAKT: Tel. +49 871 97 46 335, Fax +49 871 430 87 935, e-mail: [email protected];
Der Inhalt unterliegt dem Urheberrecht. Die Verwertung aller Beiträge ist nur mit der schriftlichen Zustimmung des Herausgebers gestattet. Für unverlangt eingesandte
Bild- und Textbeiträge keine Gewähr. Herausgeber und Redaktion haften nicht für den Inhalt der veröffentlichten Anzeigen. DRUCK: Sonar Sp. z o.o., ul. Kostrzyńska 89,
66-400 Gorzów Wlkp., tel. (+48 95) 736 88 35, e-mail: [email protected], www.sonar.pl; AUFLAGE: 8000.

styczeń/luty 2021 33

WAŻNE ADRESY

Konsulat Generalny RP w Monachium JAROS Agnieszka PSYCHOTERAPIA:
Röntgenstr. 5, 81679 München Zur Herrgottsruhe 6, 89335 Hochwang HOREMSKA-KRĘCICKA Elżbieta
Tel.: 089/418 60 80; Tel.: 08223/409 677 Heilpraktikerin für Psychotherapie
www. monachium.msz.gov.pl Klausenburgerstraße 9 Geb. C, 81677 München Mühlthaler Straße 91A, 81475 München
Deutsch-Polnische Gesellschaft München e.V. Tel.: 089/909 387 85, Mobil: 0179/298 67 70 Tel.: 0157/88 72 7501
Towarzystwo Niemiecko-Polskie w Monachium MADŻAROW Paweł KACZMAREK Anna
Postfach 70 04 44, 81304 München Werner-Eckert-Str. 4, 81829 München Psycholog kliniczny i psychoterapeuta
Tel.: +49 89 785 29 54 Tel.: 089/99936501, Mobil: 0179 5468121 Humboldstrasse 19, 81543 München
[email protected], www.dpgm.de MOTKOWSKI Christoph Tel.: 0152/0721 5774
Krakauer Haus Herzog-Wilhelm-Str. 21, 80331 München ROGALINSKA Alicja
Hinter Insel Schütt 34, 90403 Nürnberg Tel.: 089/218 955 62 Psycholog i Psychoterapeuta
Tel.: 0911 22 41 20 PRZIBYLLA Alexander Tel.: 0159/04691090
Polska Parafia Katolicka Augsburg Oskar-von-Miller-Ring 31, 80333 München STANKOWSKI Marta
Thommstr. 24B, 86153 Augsburg Tel.: 089/287 297 330 Heilpraktikerin für Psychotherapie
Tel.: 0821/30749 Hipnoterapia, Kinezjologia, Reiki, EMDR
Polska Parafia Katolicka w Ingolstadt KSIEGOWOŚĆ: Arndtstr. 12, 80469 München
Gaimersheimerstr.32, 85057 Ingolstadt BBL SERVICE Tel.: 089/244 05 818, M: 0177/49 04 328
Tel.: 0841/84845 Paul-Heyse-Str. 6, 80336 München
Polska Parafia Katolicka Ludwigsburg Tel.: 089/322 123 78 NAUKA JAZDY:
Moldaustr. 20, 71638 Ludwigsburg JAROS Agnieszka BATYRA Michael
Tel.: 07141/893369 Zur Herrgottsruhe 6, 89335 Hochwang Perlachstr. 67, 81539 München
Polska Parafia Katolicka w Monachium Tel.: 08223/409 677 Tel.: 089/69 77 73 74
Heßstraße 24, 80799 München Klausenburgerstraße 9 Geb. C, 81677 München
Tel.: 089/21374290 Tel.: 089/909 387 85, Mobil: 0179/298 67 70 OBSŁUGA FIRM:
Polska Parafia Katolicka w Norymberdze MADŻAROW Paweł AGS Agentur SZKULTECKA Grażyna
Arminiusstr.21, 90402 Nürnberg Werner-Eckert-Str. 4, 81829 München Herzog-Wilhelm-Str. 21, 80331 München
Tel.: 0911/473355 Tel.: 089/99936501, Mobil: 0179 5468121 Tel.: 089/86 36 98 32
Polska Parafia Katolicka Regensburg LASOTA Janina
Plattlinger Str.6, 93055 Regensburg Klosterstraße 29, 95028 Hof SZKOŁY JĘZYKOWE:
Tel.: 0941/794478 Tel.: 09281/14 07 852 LINGUA GERMANICA & POLONICA
Polska Parafia Katolicka Stuttgart Theresienstraße 124, 80333 München
Zuckerbergstr. 9, 70378 Stuttgart LEKARZE: Tel.: 089/12 03 79 30, Mobil: 0179/82 98 747
Tel.: 0711/564184 OGÓLNY: YOUR ENGLISH
FELDMANN Irena Schubertstr. 21, 84144 Geisenhausen
ADWOKACI: Landsberger Str. 497, 81241 München – Pasing Tel.: 0151/66 454 791
BERTRAM Carola Tel.: 089/ 88 14 89
Steinsdorfstr. 10, 80538 München, PETZOLD Małgorzata TŁUMACZENIA:
Tel. 089/54 84 68 68 Rosenheimerstr. 79, 81667 München BEMBNISTA Ewa
BOROWSKA-WÜNSCH Krystyna Tel.: 089/48 95 67 49 Kapellenstr. 25, 82008 München/Unterhaching
Schulstr.10, 80634 München RITTER Małgorzata Tel.: 0157/77 453 603
Tel.: 089/13 03 86 28 Adenauerstr. 6, 82178 Puchheim MILLER Agnieszka
DEMACKER Izabela S. Tel.: 089 / 80 43 50 Ismaninger Str. 65, 81675 München
Müllerstr. 40, 80469 München Tel.: 089/688 50 05
Tel.: 089/85 63 63 55 DERMATOLOG: REISSIG Anna
DERKACZ Oskar LINDE-KRAKOWSKY Zsunanna Altstadt 105, 84028 Landshut
Sonnenstr. 27 / 2. OG, 80331München Viebigplatz 4, 80686 München Mobil: 0170/244 09 69
Tel.: 089/12 76 25 46 Tel.: 089/573 356 WYPIJEWSKA-KOCHEMS Hanna
DUDEK Ilona Gottfried-Böhm-Ring 43, 81369 München
Oskar-von-Miller-Ring 31, 80333 München GINEKOLOG: Tel.: 089/78 65 21
Tel.: 089/287 297 330 MATZKU-SCHWARZ Sandra
GROBORZ Olaf Karl-Köglsperger-Straße 31, 80939 München UBEZPIECZENIA:
Donnersbergerstr. 46, 80634 München Tel.: 089/311 99 57 KUBITZA Agnieszka
Tel.: 089/13 95 83 72 Moosblick 49; 84051 Essenbach
MOTKOWSKI Christoph STOMATOLOG: Tel.: 0176/963 88 098
Herzog-Wilhelm-Str. 21, 80331 München JURETZKI Katharina NAZARKO Agnieszka
Tel.: 089/218 955 62 Amalienstr. 60, 80799 München Rathenaustraße 138 , 80937 München
PAZUR Maciej Tel.: 089/39 37 20 Tel.: 089/54 892 190
Trappentreustr. 42, 80339 München KOZLOWSKI Joanna ROTHENBURG GMBH
Tel.: 089/740 53 362 Marktplatz 7, 85375 Neufahrn Nikolastrasse 20, 84034 Landshut
PRZIBYLLA Alexander Tel.: 08165/48 66 Tel.: 0163-8040972
Oskar-von-Miller-Ring 31, 80333 München SITEK Christian SLABON Adam
Tel.: 089/287 297 330 Moosacher Str. 58c, 80809 München Kreuzstraße 5, 84130 Dingolfing
Tel.: 089 59 52 73 Mobil: 0176/846 41 740
AUTO-USŁUGI: SOWADA Łukasz
AUTOGAS KARLSFELD ZNOROWSKI Marian Thalkirchner Straße 184, 81371 München
Liebingsstr. 3, 85757 Karsfeld Am Oberanger 14, 85221 Dachau Tel.: 089/41 41 41 351, M: 0176/104 224 97
Tel.: 0152 / 287 95 199 Tel.: 08131/729440
Pawel KFZ Werkstatt INNE:
Bodenseestr. 222, 81243 München/Neuaubing LOGOPEDIA: Josephsburg-Apotheke HUBER Mariola
Tel.: 089/262 14 696 MACHOWSKI ANNA & KOLLEGINEN Josephsburgstr. 60,
R&I Autoservice U.G. Schumacherring 17, 81737 München 81673 München Berg am Laim
Halfinger Str. 30, 81825 München Tel.: 089/189 042 09 Tel.: 089/43 660 304
Tel.: 089/237 90 767 APTEKA SaniPEP
KARDIOLOG: Ollenhauerstr 6, 81737 München
DORADZTWO PODATKOWE: MURA Roman Tel.: 089/67 009 60
BOROWSKA-WÜNSCH Krystyna Tal 15/2, 80331 München SERWIS KOMPUTEROWY - usługi IT
Schulstr.10, 80634 München Tel.: 089/21 66 930 Andrzej SKÓRA
Tel.: 089/13 03 86 28 Birkenstr. 25 85757 Karlsfeld (München)
ORTODONTA: Tel.: 0151/147 54 149
34 GREMMINGER Agnieszka
St.-Veit-Straße 11, 81673 München
Tel.: 089/43 10 93 30

Kancelaria Adwokacka
zaprasza

Ilona Dudek Alexander Przibylla

Rechtsanwältin Rechtsanwalt
Fachanwältin für Familienrecht Fachanwalt für Strafrecht

prawo rodzinne . prawo pracy . prawo karne . prawo gospodarcze . prawo spadkowe .
regulacja wypadków drogowych . deklaracje podatkowe i księgowość

Oskar-von-Miller-Ring 31 . 80333 München
Telefon: 089 287 297 330 . Fax: 089 287 297 339

UDZIELAMY PORAD W JĘZYKU POLSKIM I NIEMIECKIM

DORADZTWO
PRAWNO-PODATKOWE

Udzielamy wsparcia prawno-podatkowego:
przy kwestiach prawa cywilnego
przy kwestiach działalności gospodarczej
przy sporządzaniu rozliczeń podatkowych
przy kwestiach wymagających wstępnej konsultacji

styczeń/luty 2021 35

KANCELARIA Prawo Karne (obrona w sprawach karnych i wykroczenia)
ADWOKACKA Prawo Pracy (pomoc przy wypowiedzeniach i odprawach)
Prawo Cywilne (przygotowywanie i sprawdzanie umów)
Oskar Derkacz Pomoc w nagłych wypadkach (aresztowanie, przeszukanie itp.)

Sonnenstr. 27 / 2. OG Gwarantujemy bezpośredni kontakt z adwokatem
80331 München tel. kom.: 0179-41 94 26 4

Fax: (089) 12 76 25 47 E-Mail: [email protected]

Tel.: (089) 12 76 25 46

TŁUMACZ PRZYSIĘGŁY

języka polskiego, angielskiego, niemieckiego

tłumaczenia zwykłe oraz przysięgłe w językach: Anna Wyporska
niemiecki – polski – angielski
Übersetzerin und Dolmetscherin
pomoc w pisaniu pism i wypełnianiu formularzy
(Kindergeld, Arbeitslosengeld, CV itp.) Staatlich geprüft, öffentlich bestellt
und beeidigt für die englische
pomoc w załatwianiu spraw urzędowych, und polnische Sprache
uznawaniu dyplomów i innych dokumentów
82515 Wolfratshausen
pomoc przy zakładaniu Gewerby Auenstr. 6 A
(wsparcie przy wypełnianiu pism oraz podczas wizyt w urzędach) +49(0)176 5955 7171
[email protected]
asysta w charakterze tłumacza ustnego w instytucjach, www.prestum.org
u lekarza, podczas testów MPU itp.

36