อวัจนภาษา

ภาษาที่มนษุ ยใ์ ชเ้ พอื่ การสือ่ สาร แบ่งออกไดเ้ ปน็ ๒ ประเภทใหญ่ๆ คือภาษาถอ้ ยคา หรอื วัจนภาษา อวจั นภาษา
อย่างหนง่ึ และภาษาที่ไม่ใช้ถ้อยคา หรอื อวัจนภาษา การเรยี นวิชาภาษาที่ผา่ นมาตัง้ แต่ชั้นต้นๆ เรา
เรยี นกยั เฉพาะวัจนภาษาแทบทัง้ สิ้น ส่วนอวัจนภาษานน้ั เรายังไมม่ ีการเรียนกนั อย่างเปน็ ระบบนัก แต่ ( ภาษาทไ่ี ม่ใชถ้ อ้ ยค้า )
ในการส่อื สารระหว่างบคุ คลดว้ ยการพูดจากันนนั้ มนุษยใ์ ช้อวจั นภาษาตลอดเวลา มไิ ดใ้ ช้ขณะสง่ สาร
เท่านัน้ แต่ยงั ใช้ขณะทรี ับสารด้วย อวัจนภาษามลี กั ษณะสาคัญๆ ดังต่อไปน้ี

1. สายตา (เนตรภาษา) การแสดงออกทางสายตา เช่น การสบตากนั ระหว่างผู้สง่ สารและผู้รบั สาร
กม็ สี ว่ นชว่ ยในการตีความหมาย เชน่ การสบตาแสดงออกถงึ ความจริงใจ การรี่ตาแสดงออกถึงความ
สงสยั ความไม่แน่ใจ ฯล การแสดงออกทางสายตาจะต้องสอดคล้องกับการแสดงออกทางสีหนา้ การ
แสดงออกทางสีหน้าและสายตาจะชว่ ยเสรมิ อวจั นภาษาให้มีนา้ หนกั ยิ่งขนึ้ และใชแ้ ทนวจั นภาษาได้อยา่ งดี

2. กิริยาทา่ ทาง (อาการภาษา) การแสดงกริ ิยาทา่ ทางของบุคคล สามารถสือ่ ความหมายไดโ้ ดยไม่
ตอ้ งใช้ค้าพดู หรือใช้เสรมิ ค้าพูดใหม้ นี ้าหนักมากข้นึ ได้ ไดแ้ ก่ กริ ิยาท่าทาง การเคลอื่ นไหวรา่ งกายและ
อากปั กิริยาท่าทางตา่ ง ๆ สามารถสื่อความหมายได้มากมาย เชน่ การเคล่อื นไหวมอื การโบกมือ การ
สา่ ยหน้า การพยักหนา้ การยกไหล่ การยิ้มประกอบ การพดู การยักไหล่ การยกั คิว้ อาการนงิ่ ฯลฯ

3. นา้ เสียง (ปริภาษา) เปน็ อวจั นภาษาท่ีแฝงอยใู่ นภาษาพูด ได้แก่ ส้าเนียงของผพู้ ดู ระดบั เสียงสงู
ต่า้ การเปล่งเสียง จงั หวะการพูด ความดงั ความค่อยของเสียงพูด การตะโกน การกระซบิ น้าเสียงชว่ ย
บอกอารมณ์และความรสู้ กึ นอกจากนยี้ งั ช่วยแปลความหมายของค้าพดู เชน่ การใช้เสยี งเน้นหนกั
เบา การเว้นจงั หวะ การทอดเสยี ง สง่ิ เหล่านี้ท้าให้คา้ พูดเดน่ ชดั ขึน้ การพูดเร็ว ๆ รวั ๆ การพดู ทีห่ ยดุ
เป็นช่วง ๆ แสดงใหเ้ ห็นถึงอารมณ์กลัว หรอื ตน่ื เตน้ ของผู้พดู เป็นตน้

4. สิง่ ของหรอื วตั ถุ (วตั ถุภาษา) สิง่ ของหรอื วัตถตุ า่ ง ๆ ทีบ่ ุคคลเลือกใช้ เชน่ ของใช้
เคร่อื งประดบั เส้อื ผา้ กระเป๋า รองเทา้ นาฬกิ า ปากกา แวน่ ตา เปน็ ตน้ สิ่งเหลา่ นีเ้ ป็นอวจั นภาษาท่ี
สอ่ื ความหมายได้ท้งั สิ้น

5. เนอ้ื ทหี่ รอื ชอ่ งวา่ ง (เทศภาษา) ชอ่ งว่างของสถานทีห่ รอื ระยะใกลไ้ กลที่บุคคลสื่อสาร เป็นอวัจน
ภาษาที่สือ่ สารให้เข้าใจได้ เช่น ระยะห่างของหญิงชาย พระกบั สตรี คนกบั สงิ่ ศักดส์ิ ิทธ์ิ คนสองคน
น่งั ชิดกันบนม้านงั่ ตวั เดยี วกนั ยอ่ มสอื่ สารใหเ้ ข้าใจไดว้ ่า ท้ังสองคนมคี วามสนทิ สนมเปน็ พเิ ศษ เป็นต้น

6. กาลเวลา (กาลภาษา) หมายถึง การส่อื ความหมายโดยใหเ้ วลามบี ทบาทส้าคัญ เวลาแต่ละช่วงมี
ความหมายในตวั คนแตล่ ะคน และคนตา่ งวฒั นธรรมจะมีความคิดและความหมายเก่ียวกบั เวลาแตกต่าง
กัน เชน่ การตรงต่อเวลาวฒั นธรรมตะวนั ตกถอื วา่ มคี วามส้าคัญมาก การไม่ตรงต่อเวลานดั หมายเปน็ การ
แสดงความดูถกู เปน็ ตน้

7. การสมั ผัส (สัมผสั ภาษา) หมายถงึ อวัจนภาษาท่ีแสดงออกโดยการสัมผัสเพอ่ื สอื่
ความรู้สึก อารมณ์ ความปรารถนาในใจของผ้สู ่งสารไปยังผรู้ ับสาร เชน่ การจับมอื การแลบลิน้ การ

ลบู ศรี ษะ การโอบกอด การตบไหล่ ซ่งึ สัมพนั ธก์ บั วฒั นธรรมของแต่ละสงั คม