สื่อ พุทธบารมีแผ่ไพศาล

ประวตั ศิ าสตร์

จดั การเรียนรูโ้ ดย ครูปยิ ะมาศ เจรญิ วงศานนท์
ขอบคณุ สือ่ DLTV จากครูภากร อุปการแกว้ และ

ครูอาทติ ย์ ศรรี งุ้



หากนกั เรียนอยูใ่ นยุคสมยั สุโขทยั
นกั เรยี นจะสรา้ งเจดยี ท์ รงอย่างไรให้เหมาะสม

กบั ความเป็นสโุ ขทัย

จดุ ประสงค์การเรียนรู้ เราจะเรยี นเรื่อง : พทุ ธบารมี
แผ่ไพศาล
เพอื่ : อธิบายลักษณะเดน่ และ
จาแนกศิลปกรรมของสุโขทยั ได้

งานศลิ ปกรรม
คอื อะไร

งานศิลปกรรม











“…...เบอื้ งตะวันตกเมืองสโุ ขทัยน้ี มีอรญั ญิก
พอ่ ขนุ รามคาแหงกระทาโอยทาน (ใหท้ าน)
แก่มหาเถรสังฆราชปราชญ์เรยี นจบปิฏกไตร

หลวกกว่าปคู่ รูทง้ั หลายในเมืองนที้ กุ คน
ลุกแตเ่ มอื งศรีธรรมราชมา

ในกลางอรญั ญกิ มพี หิ ารอนั หนึ่ง
บนใหญส่ งู งามแกก่ ม

มีพระอฎั ฐารสอนั หนงึ่ ลุกยนื ...””

ท่มี าของภาพ : พพิ ธิ ภัณฑสถานแห่งชาตพิ ระนคร

งานประตกิ รรมในสมัย
สโุ ขทยั มคี วามสาคญั อย่างไร

ความงดงามออ่ นชอ้ ย
เสน้ พระวรกายเป็นโคง้
พระพักตร์รปู ไข่ พระขนงโก่ง
สังฆาฏยิ าว ปลายแตกเป็นเขย้ี วตะขาบ

หมวดแรก

เปน็ พระพุทธรูปทมี่ ีอิทธพิ ลของศิลปะปาละ
ซ่ึงรับผา่ นมาจากอาณาจกั รพุกามในประเทศพมา่

มลี กั ษณะพระพักตร์กลม พระโอษฐย์ ิ้ม
พระวรกายอวบอว้ น ชายสังฆาฏิสัน้ อยเู่ หนอื พระถนั

หมวดใหญ่

หมวดทีม่ ีการสร้างอย่างแพร่หลาย ไดร้ บั อทิ ธิพลในการ
สรา้ งจากศิลปะลงั กา นยิ มแสดงปางมารวิชยั มคี วาม
งดงามออ่ นช้อยเสน้ พระวรกายเป็นโคง้ พระพกั ตร์รปู ไข่
พระขนงโกง่ สังฆาฏยิ าว ปลายแตกเป็นเขี้ยวตะขาบ

หมวดกาแพงเพชร

พบมากแถบเมอื งกาแพงเพชร มีลกั ษณะคลา้ ย
หมวดใหญ่ แตม่ สี ว่ นที่ตา่ งกัน ได้แก่

พระนลาฏ (หนา้ ผาก) กว้าง พระหนเุ สีย้ ม
ขมวดพระเกศาเลก็ มาก พระรัศมีเปน็ เปลวสูง

หมวดกาแพงเพชร

หมวดพระพทุ ธชนิ ราช

พระพุทธรปู สกุลช่างเมอื งพษิ ณโุ ลก ซึ่งมลี กั ษณะท่ี
ตา่ งจากหมวดใหญ่เลก็ น้อยคอื พระพักตร์อวบอว้ นมากกวา่
และท่สี าคญั คือ การทาปลายนิ้วพระหัตถ์ท้งั ๔ ยาวเสมอกนั

ซ่ึงเป็นลักษณะเฉพาะของพระพทุ ธรูปในหมวดน้ี

พระพุทธรปู นี้ฉนั ร้จู กั

กข

พระพุทธรปู ปางมารวิชยั

๑

ก ข

๒ พระพทุ ธรูปปางมารวชิ ยั

กข

เศียรพระพุทธรูปหมวดกาแพงเพชร

๓

ก ข

๔ พระพทุ ธชนิ ราช







ใบงานที่ ๗

พทุ ธบารมีแผไ่ พศาล

ตอนที่ ๑

เฉลย ใบงานที่ ๗ พุทธบารมแี ผไ่ พศาล

ตอนที่ ๑ ให้นกั เรยี นรว่ มกันวเิ คราะหศ์ ลิ ปกรรมสมยั สุโขทัยและบันทึกลงในตารางทีก่ าหนด

ชอ่ื ......พ...ร.ะ..อ...ฏั ..ฐ..า..ร..ส...........
ลกั ษณะเดน่

.............................................................
..พ....ร....ะ....พ....ทุ ....ธ....ร....ูป......มย....ีลนื ....ักป....ษ..า..ณง....ป..ะ..ร..อ..ะ..่อ..ท..น..า..ช..น..อ้ ..อ..ย..ภ....ัย....ข....น....า....ด....ใ..ห....ญ......่ ..
.............................................................

เฉลย ใบงานท่ี ๗ พทุ ธบารมีแผ่ไพศาล

ตอนที่ ๑ ใหน้ ักเรยี นร่วมกันวเิ คราะหศ์ ิลปกรรมสมยั สุโขทัยและบันทกึ ลงในตารางท่กี าหนด

ชอ่ื .เ.จ..ด...ยี ..์ท..ร..ง.พ...่มุ ..ข..า้..ว..บ...ณิ ...ฑ..์.
ลักษณะเด่น

.............................................................
.....................อ..ง..ค..เ์ .จ..ด..ีย..์ย..อ..ด.......................
........ด..้า.น...บ..น..ม..ลี..ัก..ษ...ณ..ะ..ค..ล..้า..ย..ด..อ..ก..บ..วั..ต..ูม..........
.............................................................

สรปุ บทเรยี น

สรุปบทเรยี น

การเขา้ มาต้ังมนั่ ของพระพุทธศาสนาในสุโขทยั ก่อใหเ้ กดิ งานศลิ ปกรรมเนื่องใน
พระพุทธศาสนาข้ึน คือพระพุทธรูป เจดีย์ วิหาร อุโบสถ เป็นต้นพระพุทธรูป
ศิลปะสุโขทัยมีเอกลักษณ์โดดเด่นคือ มีความงดงามอ่อนช้อยเส้นพระวรกาย
เป็นโคง้ พระพักตร์รูปไข่ พระขนงโกง่ สังฆาฏิยาว ปลายแตกเป็นเขี้ยวตะขาบ
ส่วนสถาปัตยกรรม เช่น เจดีย์ในศิลปะสุโขทัย ได้รับอิทธิพลทางศิลปะ ลังกา
ขอม และพม่า แต่เจดีย์ที่มีความเด่นชัดที่สุดของสุโขทัยคือเจดีย์ทรงพุ่ม
ข้าวบิณฑ์ (เจดีย์ทรงดอกบัวตูม) และด้วยเอกลักษณ์เช่นนี้ สันนิษฐานได้ว่า
หากมีเจดยี ์ทรงน้ตี ัง้ อยทู่ ี่ใด แสดงว่าทนี่ น่ั ไดร้ ับอิทธิพลศลิ ปะแบบสุโขทยั