บทที่ 4 กิจกรรมโลจิสติกส์

อ.ธนวิทย์ ฟองสมุทร์
โปรแกรมวชิ าเทคโนโลยกี ารจดั การโลจิสติกส์

มหาวทิ ยาลยั ราชภฏั กาแพงเพชร แม่สอด

กิจกรรมโลจสิ ติกส์ (Logistics Activities)

กจิ กรรมโลจิสตกิ ส์ในแตล่ ะบริษัทมีการประยุกตใ์ ช้ในระดบั ทแ่ี ตกตา่ ง
กัน บางบรษิ ัทใหค้ วามสนใจในส่วนใดสว่ นหนง่ึ ของโลจิสตกิ ส์ บางบริษัทก็
ดาเนินการโดยครบถ้วนซงึ่ มีหลายกจิ กรรม

กจิ กรรมโลจสิ ตกิ ส์

กิจกรรมโลจิสติกส์

1. การใหบ้ รกิ ารลูกค้า (Customer Services)
2. การจัดการคาส่ังซื้อ (Order Processing)
3. การวางแผนเครอื ขา่ ยกระจายสนิ คา้ (Distribution Network Planning)
4. การคืนสนิ ค้าจากลกู ค้า (Return goods handling)
5. อะไหล่ชน้ิ ส่วน และการสนับสนนุ การบริการ (Part and Services

Support)
6. การขนส่งขาออกและการจราจร (Traffic and Outbound Transport)
7. การควบคมุ สนิ คา้ คงคลงั (Inventory Control)
8. คลังสนิ คา้ และการจดั เกบ็ (Warehouse and Storage)

กิจกรรมโลจิสตกิ ส์

9. การขนถ่ายวสั ดุ (Material Handling)
10. การขนสง่ ขาเข้า (Inbound Transport)
11. การกาจดั ของเสยี (Salvage and Scrap disposal)
12. บรรจภุ ณั ฑ์ (Packaging)
13. การจดั ซอื้ (Purchasing, Procurement)
14. การวางแผนการผลิต (Production Planning)
15. การพยากรณอ์ ปุ สงค์ (Demand Forecasting)

การให้บรกิ ารลูกค้า (Customer Services)

เป็นงานที่ทาขน้ึ แลว้ ไมไ่ ด้สมั ผสั ด้วยประสาทท้งั 5 แตส่ ัมผสั ได้ด้วยใจ

• น่นั คอื ทาให้เกดิ ความพึงพอใจ ประทบั ใจ
• การตัดสนิ ใจทง้ั หมดเกี่ยวกับโลจิสติกสม์ าจากความต้องการท่จี ะใหบ้ รกิ าร

ลูกคา้

การจดั การคาสงั่ ซือ้ (Order Processing)

• จัดการเก่ยี วกบั คาส่งั ซื้อของลูกค้า
• การใหค้ วามม่ันใจในการจัดส่งใหล้ กู ค้า

กิจกรรมนเ้ี ป็นส่วนหนงึ่ ของโลจิสติกส์ เพราะวา่ มีสว่ นสาคัญต่อรอบเวลาใน
การส่ังซื้อ (Lead Time) จนถงึ การจดั ส่ง ซึง่ ทางโลจสิ ติกสถ์ อื วา่ เป็นหลกั
ของการจัดการคาส่ังซือ้ ท่ีดที ่ตี ้องลดรอบเวลาให้ได้ เพือ่ ใหต้ น้ ทุนต่า ดว้ ยการ

ลดความตอ้ งการในการจัดสง่ ของลกู คา้ นอ้ ยลง

ถ้าลด LT ได้ 2-3 วนั จะทาให้การขนสง่ จากแบบพิเศษเปน็ แบบ
ธรรมดา นั่นคือสามารถประหยัดให้แกอ่ งคก์ รได้

การวางแผนเครือขา่ ยกระจายสินคา้
(Distribution Network Planning)

เกี่ยวขอ้ งกบั การเลือกทาเลทตี่ ้ังเพ่ือสร้าง
คลังสนิ คา้ และโรงงาน

• เพือ่ เชอื่ มต่อไปยังหน้าที่ต่างๆของโลจสิ ตกิ ส์
• การเปลีย่ นแปลงทต่ี ั้งจะกระทบตอ่ เวลาในการเดินทาง และอตั ราค่าขนส่ง

จากแหล่งผลิตสนิ คา้ ไปยังจดุ ปลายทาง
• สง่ ผลต่อการใหบ้ รกิ ารลูกคา้ และต้นทุนด้านโลจิสตกิ ส์

การคืนสินค้าจากลกู ค้า (Return goods handling)

ในบางคร้ังเรียกวา่ Reverse Logistics

• ส่วนมากเกดิ จากสนิ ค้ามีขอ้ บกพร่องหรือการนาสินคา้ ไปทดแทน
• รวมถึงการบรรจภุ ัณฑ์ การสง่ พสั ดุ เช่น พาเลท กล่อง ตคู้ อนเทนเนอร์ ใน

สภาพทที่ ว่ั โลกใหค้ วามสนใจด้านสิ่งแวดล้อม การคนื พาเลท การกาจดั
ของเสียจากบรรจุภณั ฑ์ มีความสาคัญมาก

อะไหลช่ ิ้นสว่ นและการสนับสนนุ การบรกิ าร
(Part and Services Support)

การสนับสนนุ ชิ้นส่วนอะไหล่ บริการซ่อมบารุง

• เปน็ ความตอ้ งการทจ่ี ะสนบั สนุนกลยทุ ธ์ทางการตลาด สนบั สนนุ การกาลงั
การผลติ

• สนิ คา้ จะไม่ดนี กั ถา้ ปราศจากอะไหลเ่ พอ่ื ทาการซอ่ ม

การขนสง่ ขาออกและการจราจร (Traffic and Outbound Transport)

• เป็นการเคล่ือนย้ายวัตถุดบิ สินค้าไปยังเครือข่ายขนส่งต่างๆ
• กจิ กรรมด้านขนส่งเปน็ การเลอื กวิธกี ารขนส่ง เช่น ทางรถยนต์ ทางรถไฟ

ทางเรอื ทางอากาศ ทางน้า ทางทอ่
• หลายบรษิ ทั ตน้ ทุนการขนส่งเปน็ ต้นทนุ ที่สงู ทสี่ ุดในระบบโลจิสตกิ ส์

การควบคมุ สินค้าคงคลงั (Inventory Control)

• ในโลกของการทางาน ถา้ สินคา้ สามารถผลิตและขนสง่ ใหล้ ูกคา้ ไดท้ ันที ก็
ไม่จาเป็นต้องมีสินคา้ คงคลัง

• สินค้าคงคลงั เป็นตัวรองรบั การให้บรกิ ารลูกค้า
• ระดับสนิ คา้ คงคลังท่ดี ีทส่ี ุดจาเป็นต้องมกี ารควบคุม เพราะทาให้ตน้ ทนุ ใน

การเก็บรกั ษาดที ่สี ดุ ในสภาวะที่รองรับความต้องการของลูกค้าและการ
เปล่ียนแปลงการผลิต

คลังสินคา้ และการจดั เก็บ (Warehouse and Storage)

• การวางผังการจัดเก็บในคลงั สินคา้ การออกแบบพื้นทีเ่ พือ่ เตรียมสินค้า
• ขอ้ กาหนดของคลงั สินค้า การเตมิ หรอื สรา้ งสตอ๊ กทดแทน
• กิจกรรมน้ีไม่เหมือนการควบคุมสินคา้ คงคลัง เพราะว่าไดน้ าข้อมูลจาก

กจิ กรรมและใช้ขอ้ มลู ในการตัดสนิ ใจเก่ียวกับวีการจดั เก็บสนิ ค้า

การขนถ่ายวสั ดุ (Material Handling)

• การออกแบบผังโรงงานหรือคลังสนิ ค้าท่ีดที ี่สุด คอื การมรี ะยะทางการ
เคลอ่ื นที่ของการขนถ่ายวัสดุระหวา่ งกิจกรรมหรอื ระหวา่ งหนว่ ยงานน้อย
ทส่ี ุด

• คือการเคลื่อนย้ายวัตถุดิบ สนิ คา้ ระหวา่ งผลติ สนิ ค้าสาเรจ็ รปู ภายใน
โรงงาน และคลงั สินคา้

• การคดั เลอื กอุปกรณ์ นโยบายการทดแทนอุปกรณ์ การเลอื กหยบิ สินคา้
การจดั เก็บและนาสตอ๊ กออก

การขนสง่ ขาเข้า (Inbound Transport)

• เป็นการเคลอ่ื นยา้ ยของวตั ถดุ ิบ หรือสินค้าจากผู้ขายปจั จยั การผลิตไปยงั
โรงงาน

• เก่ยี วกบั กจิ กรรมด้านขนสง่ เปน็ การเลอื กวธิ กี ารขนส่ง
• การเลือกเส้นทางการขนสง่
• ขบวนการเรยี กรอ้ งความเสียหาย
• การเลือกอปุ กรณ์การขนส่ง

การกาจัดของเสยี (Salvage and Scrap disposal)

• วธิ กี ารผลิตท่ีไมม่ ปี ระสิทธภิ าพทาใหว้ ตั ถทุ นี่ ามาใช้เกดิ ความเสียหาย
• ในกจิ กรรมโลจสิ ตกิ สจ์ ะเกย่ี วขอ้ งกบั งานเคล่อื นยา้ ยที่มีประสทิ ธภิ าพเพื่อ

นาวตั ถุดิบท่เี สียหายหรอื เหลอื ใชก้ ลับมาใช้ และ/หรอื การกาจดั พสั ดุที่ทา
ให้เกิดมลู คา่ สงู สดุ

บรรจุภณั ฑ์ (Packaging)

• ทางการตลาด จะบ่งบอกรายละเอยี ดของสินค้า การสรา้ งการรับรู้ ใช้เป็น
ช่องทางประชาสมั พนั ธ์ โฆษณา ดึงดูดลกู ค้า

• ในทางโลจิสตกิ ส์ คอื วสั ดภุ ายนอกท่ีทาหน้าทป่ี กป้องสนิ คา้ ไมใ่ หเ้ กดิ
ความเสยี หายจากการจดั วางสนิ คา้ ในคลงั สินคา้ หรือบนชัน้ จาหนา่ ยให้
สามารถจัดการไดง้ ่าย หรือเพอื่ ความปลอดภยั ในการขนส่ง เคล่อื นย้าย
จดั เก็บ

การจดั ซื้อ (Purchasing , Procurement)

• การจัดซือ้ จะสนองความตอ้ งการของวตั ถดุ ิบและบรกิ ารเพ่อื ให้มกี ารจดั สง่
อยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ และมีการไหลอยา่ งตอ่ เน่ืองในสายการผลติ และการ
กระจายสนิ ค้า

• เกยี่ วขอ้ งกับการคดั เลอื กแหล่งจดั ซ้ือจัดจ้าง เวลาในการจดั ซ้อื การวา่ จา้ ง
รวมถึงปริมาณท่จี ะทาการซอื้

การวางแผนการผลิต (Production Planning)

• การวางแผนการดาเนนิ งาน การจัดตารางการผลติ รวม โดยเร่มิ จากค่าการ
พยากรณ์และการสง่ั ซ้อื จากลกู คา้ จะถกู นามาจดั เปน็ แผนการใช้แรงงาน
วัตถุดิบ อุปกรณ์ ให้เปน็ ไปอย่างมีประสิทธภิ าพสงู สดุ

• จะเก่ียวขอ้ งกบั เวลาในการผลิต
• บริหารโดยฝา่ ยผลิตเพ่อื ให้เกิดความมั่นใจว่ามวี ัสดุเพียงพอตอ่ การผลติ

การพยากรณ์อุปสงค์ (Demand Forecasting)

• ฝา่ ยการตลาดเปน็ ฝ่ายแรกท่ีเก่ียวข้องในการพยากรณย์ อดขาย
• โรงงานจะทาการพยากรณ์ สรา้ งตารางกาหนดการผลติ การวางแผนความ

ตอ้ งการวัสดุ (Material Requirement Planning – MRP) และการ
จดั สง่ แบบทันเวลาพอดี (JIT)

ประเภทของโลจสิ ตกิ ส์

การแบ่งประเภทของโลจสิ ตกิ ส์ สามารถแบ่งได้หลายแนวทาง ซ่งึ ทนี่ ยิ ม คอื

แบ่งตามลกั ษณะการให้บรกิ าร

แบ่งตามวัตถปุ ระสงค์

ประเภทของโลจิสตกิ ส์

แบ่งตามลกั ษณะการใหบ้ ริการ
1. โลจสิ ติกส์เพ่อื การผลิต (Manufacturing Logistics)
• เป็นการเคลื่อนย้ายสินค้าจากผขู้ ายปัจจัยการผลติ ท้งั ในและตา่ งประเทศ

มาสง่ ยังโรงงาน จนถึงจุดสดุ ท้ายกอ่ นเปน็ สินค้าสาเร็จรูป
• โดยจะสนบั สนนุ การผลติ เปน็ หลัก มีหนา้ ทศี่ กึ ษาอุปสงค์ของพนื้ ที่จัดเกบ็

การเคลอื่ นยา้ ยวตั ถุดิบ สินค้า ชน้ิ ส่วน บรรจภุ ัณฑ์ เพอื่ การผลติ

ประเภทของโลจสิ ตกิ ส์

2. โลจสิ ตกิ ส์เพ่อื การกระจายสินคา้ (Distribution Logistics)
• เป็นการเคลอื่ นยา้ ยสนิ ค้าสาเร็จรปู ไปสง่ ลูกคา้
• จะสนองความต้องการในการจดั จาหน่าย และการตลาด
• ทาหนา้ ท่ีทสี่ าคัญ คอื การจดั การคลังสินคา้ สาเรจ็ รปู และการขนสง่
• โดยคลังสนิ คา้ ตอ้ งมสี าธารณูปโภคพื้นฐาน อุปกรณ์ รวมถึงระบบจัดการที่

เหมาะสม

ประเภทของโลจสิ ตกิ ส์

3. โลจิสติกส์สาหรับผโู้ ดยสาร (Passenger Logistics)
• จดั เตรยี มโครงสรา้ งพื้นฐานไมว่ ่าจะเป็น ถนน ระบบราง สถานี สนามบนิ

ทา่ เรือ ร่องน้า อุปกรณ์ในการขนสง่ การเชื่อมตอ่ การขนส่งหลายรูปแบบ
• ในประเทศไทยการขนสง่ ทางบกมรี ะบบการจดั การขนสง่ มวลชนในเมือง

ใหญ่ไมด่ นี กั ส่งผลให้เกิดภาวะความหนาแนน่ ของการจราจร ส่งผลกระทบ
อยา่ งรนุ แรงตอ่ โลจิสติกส์เพ่ือการผลติ และกระจายสินค้า

ประเภทของโลจิสติกส์

แบง่ ตามวัตถุประสงค์
1. วศิ วกรรมโลจิสติกส์ (Logistics Engineering)
2. โลจสิ ติกสารผลติ (Production Logistics) – การวจิ ัย ออกแบบ

พฒั นา การผลิตและจัดหาวัสดุ การประกนั คุณภาพ มาตรฐานความ
ปลอดภัย การปรบั ปรุงและการควบคมุ การผลติ
3. โลจิสตกิ ส์ผบู้ ริโภค (Consumer Logistics) – เกี่ยวข้องตัง้ แต่เร่มิ ผลิต
เปน็ ผลติ ภัณฑ์ จัดเก็บ ขนสง่ บารงุ รกั ษา ซอ่ มแซม การควบคมุ สตอ๊ ก
วางแผนผังคลังสินคา้ มาตรฐานความปลอดภยั การจัดเกบ็

ประเภทของโลจิสตกิ ส์

4. ผู้ใหบ้ ริการโลจสิ ติกส์จากภายนอก (Third Party Logistics : 3PL)
• ผู้ใหบ้ รกิ ารขนส่ง – บริษัทท่ใี ห้บริการทัง้ เปน็ ผขู้ นสง่ ทางเรือ และผู้รับขน

(Carrier) โดยวางแผนและประสานงานการขนส่งผลิตภัณฑ์
• ตัวแทนของผู้สง่ สนิ ค้า (Freight Forwarders) – องค์กรทรี่ วบรวมการ

ขนส่งขนาดเล็กจากผ้ขู ายหลายราย จากหลายสถานท่ี เพ่อื เปน็ การขนสง่
ขนาดใหญข่ ึ้นในการขนส่งเพือ่ ลดตน้ ทุน
• บคุ คลที่ 3 (Third Parties) – บรษิ ทั ทใ่ี ห้บริการประสานงานและ
บริหารงานดา้ นโลจิสตกิ ส์