5 สิทธิและหน้าที่ของพลเมืองดี

- หน่วยท่ี 5 -

สิทธิและหน้าที่ของพลเมอื งดี
ตามระบอบประชาธิปไตย

สาระการเรียนรู้

สทิ ธขิ องพลเมอื ง
เสรีภาพของพลเมอื ง
บทบาท หน้าท่ขี องเยาวชนในฐานะพลเมอื งของประเทศ

1 สิทธิพลเมอื ง

สทิ ธิ หมายถงึ ส่งิ ท่กี ฎหมาย
รับรอง และคุ้มครองให้

ใ น ฐ า น ะ ท่ี เ ป็ น พ ล เ มื อ ง เ ร า
จาเป็ นต้องศกึ ษาบทบัญญัติของกฎหมายท่ี
มีการกาหนดหรือรับรองสิทธิของพลเมือง
ไว้ ตั้งแต่ กฎหมายภายในและกฎหมาย
ระหว่างประเทศ

สทิ ธิพลเมืองสาคัญ

1. สทิ ธใิ นครอบครัวและความเป็ นอย่สู ่วนตวั

ได้รับความคุ้มครองเกียรติยศ ช่ือเสียง ความเป็ นอยู่

2. สทิ ธิอนุรักษ์ฟื้นฟูจารีตประเพณี

ช่วยกันอนุรักษ์ฟื้นฟูประเพณี วัฒนธรรม ภมู ปิ ัญญา

3. สทิ ธิในทรัพย์สนิ ได้รับการคุ้มครองสิทธิ

การครอบครองทรัพย์สินและสืบทอดมรดก

4. สทิ ธใิ นการรับการศกึ ษาอบรม

ได้รับการศึกษาขนั้ พนื้ ฐานอย่างมีคุณภาพ ไม่เสียค่าใช้จ่าย

สิทธิพลเมืองสาคัญ

5. สทิ ธิในการรับบริการด้านสาธารณสุข
6. สทิ ธิท่จี ะได้รับการคุ้มครองโดยภาครัฐ

เช่น บุคคลท่ไี ด้รับการปฏบิ ัตริ ุนแรงและไม่เป็ นธรรม

7.สทิ ธทิ ่จี ะได้รับการช่วยเหลือจากรัฐ

เช่น รัฐช่วยเหลือบคุ คลอายเุ กนิ 60 ปี ท่ีรายได้ไม่เพยี งพอ

8. สทิ ธทิ ่จี ะได้รับส่งิ อานวยความสะดวกอนั เป็ นสาธารณะ
9. สทิ ธขิ องบุคคลท่จี ะมีส่วนร่วมกบั รัฐและชุมชน

ในการบารุงรักษาและได้รับประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ

สทิ ธิพลเมืองสาคัญ

10. สทิ ธทิ ่จี ะได้รับทราบข้อมูลข่าวสารจากหน่วยงานของรัฐ

เว้นแต่ข้อมูลมีผลต่อความม่ันคงปลอดภยั

11. สทิ ธเิ สนอเร่ืองราวร้องทกุ ข์

โดยได้รับแจ้งผลการพจิ ารณาในเวลาอันควรตามกฎหมาย

12. สทิ ธทิ ่บี ุคคลสามารถฟ้ องร้องหน่วยงานราชการ
13. เพ่ือคุ้มครองการปกครองระบอบประชาธปิ ไตยอันมพี ระมหากษัตริย์ทรงเป็ นประมุข

2 เสรีภาพของพลเมอื ง 1. เสรีภาพในเคหสถาน

อาศัยและครอบครองโดยปกตสิ ุข

2. เสรีภาพในการเดนิ ทางและการเลือกถ่นิ ท่อี ยู่

ห้ามเนรเทศ/ห้ามคนสญั ชาตไิ ทยเข้าประเทศ

“ เสรีภาพเป็ นการใช้สิทธิอย่างใดอย่างหน่ึง 3. เสรีภาพในการแสดงความคดิ เหน็

ได้อย่างอสิ ระ แต่ต้องไม่กระทบต่อสทิ ธิผู้อ่ืน” ผ่านการพดู การเขียน การพมิ พ์ การโฆษณา

4. เสรีภาพในการส่ือสารถงึ กัน

โดยทางท่ชี อบด้วยกฎหมาย

2 เสรีภาพ 7. เสรีภาพในการรวมตัวเป็ นสมาคม
ของพลเมอื ง สหกรณ์ องค์กร ฯลฯ

8. เสรีภาพในการรวมตวั จดั ตงั้
พรรคการเมือง

5. เสรีภาพในการนับถอื ศาสนาและ
ประกอบพธิ ีกรรม

6. เสรีภาพในการชุมนุม 9. เสรีภาพในการประกอบอาชีพ
โดยสงบและปราศจากอาวุธ และการแข่งขันโดยเสรีอย่างเป็ นธรรม

แนวทางการคุ้มครองสทิ ธิของพลเมอื ง

1. ปลูกฝังให้เกดิ ความรู้ และ 2. เคารพและให้เกยี รติ ยอมรับความ 3. ช่วยกันสอดส่อง
ตระหนักในสทิ ธิ แตกต่างระหว่างบคุ คล โดยปราศจาก ดแู ลป้ องกนั ไม่ให้
มกี ารละเมดิ สทิ ธิ
ของตน เคารพสทิ ธผิ ู้อ่ืน เง่ือนไขทางเพศ วัย ความรู้

3 บทบาท หน้าท่ขี องเยาวชนในฐานะพลเมืองของประเทศ

“ เยาวชน หมายถึง บุคคลอายุเกิน 15 ปี บริบูรณ์

แต่ไม่ถึง 18 ปี บริบูรณ์ เป็ นวัยท่ีอยู่ในช่วงพัฒนาตนเองให้มี
ความรู้ความสามารถประกอบอาชีพ และเป็ นพลเมืองท่ดี ี

บทบาท = การกระทาตามหน้าท่ีท่ีกาหนดไว้ บทบาทและหน้าท่เี ป็ นส่งิ คู่กัน เช่น บดิ า
หน้าท่ี = กจิ ท่ีควรทาหรือต้องทา
มารดามีหน้าท่ดี แู ลเลีย้ งดูบตุ ร จงึ ต้องมีบทบาทท่ี
เหมาะสม เช่น

ประกอบอาชพี เพ่อื เลยี้ งดูบุตรหลาน

คุณลักษณะของพลเมืองดี
ตามวถิ ีประชาธิปไตย

1 เคารพและปฏบิ ตั ิตามกฎของสังคม
2 เคารพสิทธแิ ละเสรีภาพของบคุ คล ปฏบิ ตั ิตามหลักสทิ ธเิ สรีภาพ
3 ใช้เหตุผล คดิ ก่อนทาและแก้ปัญหา ยดึ เสียงข้างมาก ไม่ละเมดิ เสียงส่วนน้อย
4 รับผดิ ชอบต่อหน้าท่ขี องตนเอง
5 มีนา้ ใจ เสียสละ เหน็ แก่ประโยชน์ส่วนรวม
6 ยดึ ม่นั ในวฒั นธรรมประเพณี
7 ปฏิบตั ิตามคาสอนของศาสนาท่ตี นนับถืออย่างเหมาะสม

ประโยชน์ของการเป็นพลเมอื งดี

ตนเองและครอบครัว สถานศกึ ษา ชุมชนและประเทศชาติ

หากปฏบิ ตั ถิ กู ต้อง หากผู้เรี ยนรู้ จัก หากคนส่วนใหญ่
รู้จกั บทบาทหน้าท่ี
ตามกฎเกณฑ์ระดบั บทบาทหน้าท่ี ปฏิบัติ ทางานด้วยความสุจริต
ช่วยกันสร้างสงั คมให้
ครอบครัว และสังคม ตามกฎระเบียบ รักษา พฒั นา เหน็ แก่ประโยชน์
ส่วนรวม
มีคุณธรรมจริยธรรม สาธารณสมบัติ และ

เออื้ อาทรซ่งึ กนั และกนั ตงั้ ใจเรียน

ความสุข สันตสิ ุข

วธิ ีปฏบิ ัตติ นในการเคารพสทิ ธิเสรีภาพของตนเองและผู้อ่ืน

11..เเปป็ น็ นสสมมาาชชกิ กิ ทท่ดี ่ดี ขี ขี อองงคครรออบบคครรัวัว 2. เป็ นสมาชกิ ท่ดี ขี องโรงเรียน

พ่อแม่เลยี้ งลกู อย่างดี ลูกเคารพ เคารพเช่อื ฟัง ปฏบิ ัติ
เช่อื ฟัง ช่วยเหลอื งาน ปฏบิ ตั ติ าม ตามกฎระเบยี บ รักษาช่อื เสียง
บทบาทหน้าท่ี ไม่สร้างความเดอื ดร้อน โรงเรียน รักษาสาธารณสมบตั ิ

3. เป็ นสมาชกิ ท่ดี ขี องท้องถ่นิ หรือชุมชน 4. เป็ นสมาชกิ ท่ดี ขี องประเทศชาติ
ปฏบิ ตั ติ ามกฎหมาย ประหยดั
พฒั นาชุมชนให้
เจริญก้าวหน้า ปฏบิ ตั ติ นให้ พลงั งาน อนุรักษ์ศลิ ปะวฒั นธรรม ปฏิบตั ิ
เกดิ ประโยชน์แก่ท้องถ่นิ ตามวฒั นธรรมประเพณี รักษาการปกครอง
ระบอบประชาธปิ ไตย

การส่งเสริมให้ผู้อ่นื ปฏบิ ตั ิ ระดบั ครอบครัว
ตนเป็ นพลเมอื งดี
เป็นระดบั ทท่ี ำไดง้ ำ่ ยทส่ี ดุ

ควรรู้จกั บทบาทหน้าท่ตี นเอง รักใคร่ ปรองดองกัน
แก้ไขความขดั แย้งด้วยสนั ตวิ ธิ ี
ให้ความเคารพตามลาดบั อาวุโส ไม่สร้างความเดอื ดร้อน
ร่วมกจิ กรรมของบ้านสม่าเสมอ ส่งเสริมประชาธิปไตยท่ถี กู ต้อง
ให้ความสาคัญกับคนในครอบครัว

ระดบั โรงเรียนและสถานศกึ ษา ระดบั ท้องถ่นิ หรือชุมชน

ผู้มีบทบาทสาคญั คอื ผ้นู าชุมชน

ปฏิบัติตน ตา มวิถีประชาธิปไต ย เช่ น ใช้ ปฏบิ ตั ติ นเป็ นแบบอย่างโดยปฏบิ ัตติ ามกฎ
กระบวนการกลุ่ม เคารพเสียงข้างมาก กตกิ าชุมชน ร่วมพัฒนาชมุ ชน

ส่ งเสริ มให้ ผ้ ูอ่ืนรั บผิดชอบและปฏิบัติกิจกรรม ร่ วมรณรงค์ รักษาสภาพแวดล้ อม
ท า ง สั ง ค ม เ ช่ น รั ก ษ า ส า ธ า ร ณ ส ม บั ติ รั ก ษ า
ขนบธรรมเนียมประเพณี ช่ วยเหลือคนด้ อยโอกาส ร่วมรักษาความสะอาด และพฒั นาชุมชนใน
บารุงศาสนสถาน โอกาสสาคัญ

ระดระบั ดปบั รปะเรทะศเทชศาชตาิ ติ

ปฏบิ ตั ติ ามกฎหมาย
รักษาสาธารณสมบตั ขิ องชาติ

ระดบั รขป่วอรมงะกคเทจินกใศนรชรชำมาตเตสิิ ริมสร้างความสามัคคี

ร่วมปฏบิ ัตสิ ่งิ ท่สี ร้างผลดตี ่อประเทศ
ร่วมกนั อนุรักษ์พลงั งาน
ร่วมกันอนุรักษ์ศลิ ปวัฒนธรรม
ใช้ชีวติ ตามหลักปรัชญา
เศรษฐกจิ พอเพยี ง