Modul Bahasa Jawa Kelas 1 Semester 1

SD KRISTEN KALAM KUDUS SURAKARTA

Modul Bahasa Jawa
Semester I

AMSAL 1 : 7
“Takut akan Tuhan adalah permulaan pengetahuan
Tetapi orang bodoh menghina hikmat dan didikan.”

TEMA 1
DIRI SENDIRI

Kd 3.1 : Mengenal bunyi bahasa melalui nama – nama benda di sekitar
Kd 4.1 : Mengeja dan menulis huruf, suku kata, dan kata melalui nama – nama
benda sekitar.

ayo nembang bebarengan karo kancane!

kodhok ngorek

kodhok ngorek, kodhok ngorek
ngorek pinggir kali
teyot teblung ... teyot teblung

teyot … teyot teblung

jangkrik ngerik, jangkrik ngerik
ngerik ing suketan

krik krik ... krik krik
krik krik ... krik krik
Krik krik … krik krik … krik krik

ayo dirungokake 5.
Kabeh duwe swara, swarane beda-beda
1.

cit … cit … cit … ngeong … ngeong
swarane tikus swarane kucing
6.
2.

moo … moo … moo … mbek … mbek …
swarane sapi swarane wedhus
3. 7.

cek … cek … cek … piyek..piyek.piyek
swarane cecak swarane kuthuk

4. 8.

cuit … cuit … cuit … krik..krik..krik
swarane manuk swarane jangkrik

pasangno kewan lan swarane !

wek..wek..wek..

teyot … teyot..teyot..
ngung…ngung…ngung

kruk..kruk..kruk

kukuruyuk

gladen 1

wenehana tanda ping ing aksara a,b utawa c kang bener

1. a. babak 6. a. manok

b. bebek b. manuk

c. babek c. manik

2. a. kuceng 7. a. kodhok
b. kucing b. kodot
c. kucong c. kodog

3. a. jago 8. a. lemot
b. lemud
b. jogo c. lemod

c. jaka

4. a. cecak 9. a. wedhos
b. wedhus
b. cucak c. wedhas

c. cacak

5. a. jajah 10. a. tikus
b. tokos
b. gajah c. tikos

c. gajih

Ngrungokake lan nirokake swara basa ! maca
sarapan mulih
baris dolanan
olahraga sinau
ngaso

Rakiten supaya dadi tembung sing bener

1. j – a – m – e 2. k – a – p – a - b
………………………… …………………………

3. s – a – t 4. u – b – u – k
………………………… …………………………

5. o – t- i – p
…………………………

Gladen 2
Tulisen jenenge kegiyatan utawa piranti ing ngisor iki !

Gladen 3
Tulisen jenenge kewan ing ngisor iki !
______________ _________________ _______________
______________ _________________ _______________
______________ _________________ _______________

_______________

Rakiten dadi tembung ! = _____________________
1. s – a – t

2. b – i – u = _____________________

3. u – b – u – k = _____________________

4. k – a – b – a – p = _____________________

5. p – i – t – o = _____________________

6. l – a – k – e – s = _____________________

7. m – u – d – l – e = _____________________

8. l – a – h – s – e – k – o = _____________________

9. a – c – a – m = _____________________

10. a – j – e – m = _____________________

TEMA 2
NASIHAT

Kd 3.2 : Memahami tembang dolanan bertema nasihat.
Kd 4.2 : Menirukan pengucapan teks tembang dolanan bertema nasihat.

A. ayo nembang bebarengan karo kancane!

menthog - menthog

menthog menthog tak - kandhani
mung solahmu angisin - isini
mbok ya aja ngetok
ana kandhang wae

enak enak ngorok
ora nyambut gawe
menthog menthog mung lakumu
megal – megol gawe guyu

gladen

a. wenehana tanda ping ing aksara a,b utawa c kang bener !

1. judhul tembang dolanan sing kotembangake yaiku… .

a. kodhok ngorek b. menthog-menthog c. kupu kuwi

2. lakune menthog… .

a. alon banget b. banter banget c. megal – megol

3. ana ing tembang, menthog iku kewan sing… .

a. keset b. sregep c. pinter

4. lakune menthog gawe… .

a. seneng b. guyu c. nesu

5. menthog diarani kepenak ana kandhang amarga …

a. megal- megol b. mung turu ngorok c. nyambut gawe

6. gambar kewan ing sisih diingu amarga …

a. bisa ngoceh

b. ngasilake endhog

c. kanggo tunggu sawah

7. menthog gaweane…

a. turu b. dolan c. mangan

8. menthog ora gelem… .

a. golek pangan b. nyambut gawe c. lunga-lunga

b. isenana ceceg-ceceg ing ngisor iki, nganggo tembung sing trep !
1. kewajibane bocah sekolah yaiku ….
2. sregep sinau dadi bocah ….
3. wong kang ora gelem nyambut gawe diarani wong …
4. bocah keset mesthi dadi bocah ….

c. ayo nggenepi tembang dolanan ing ngisor iki !

menthog menthog tak

mung angisin - isini

mbok ya aja gawe
ana kandhang wae
enak enak ngorok
ora

menthog menthog mung lakumu
megal – megol gawe

B. Gawe Ukara

ayo saiki ajar gawe ukara !
tuladha :
menthong :  1.aku duwe menthog

2. menthog sikile ana loro
3. menthog iku mangan katul
roti :  1. roni mangan roti
2. ibu dodol roti
3. roti rasane legi

gawenen ukara nganggo tembung-tembung ing ngisor iki !

1. sinau  ________________
2. enak  ________________
3. mlaku
4. pinter  ___________________
5. sekolah ___________________
 __________________

C. Nulis Ukara
Rakiten dadi ukara kang bener !

1. siji – kelas – aku
___________________

2. lungguhe – anteng – kudu
___________________

3. menthog – loro – sikile
__________________

4. mangan – siti – roti
__________________

5. ibu – latar – nyapu
__________________

D. Dikte
tulisen tembung kang didikte gurumu !
1. _______________________________________
2. _______________________________________
3. _______________________________________
4. _______________________________________
5. _______________________________________
6. _______________________________________
7. _______________________________________
8. _______________________________________
9. _______________________________________
10. _____________________________________

TEMA 3
BUDI PEKERTI

Kd 3.1 : Memahami dongeng yang mengandung ajaran budi pekerti
Kd 4.1 : Mendongeng dan memeragakan dongeng (fabel) bertema kejujuran

dongeng

dongeng iku padha karo crita
bedane dongeng lan crita yaiku :

 crita isine luwih nalar
 dene dongeng akeh bab sing ora nalar

jaman biyen dongeng digunakake kanggo:
 nanem lan ndhidhik budi pekerti

ayo saiki bareng-bareng sinau dongeng

Wacanen dongeng ing ngisor iki !

baya lan bantheng

baya kebrukan wit
dheweke ora bisa obah
baya megap-megap
napase ngos-ngosan

tujune bantheng teka
baya njaluk tulung
baya ditulungi bantheng
baya ora matur nuwun
malah arep nyokot punuke bantheng

kancil teka
baya dibalekake kaya maune
dibruki wit gedhe
baya ora bisa obah
banjur ditinggal lunga

Wenehana tandha ping ( X ) ing wangsulan kang bener !

1. judul dongeng sing kawaca mau yaiku ...

a. baya lan kancil b. baya lan bantheng c. kancil lan baya

2. bantheng nulungi baya. sipat seneng tetulung yaiku sipat sing …

a. becik b. ala c. ora apik

3. baya ditulungi ora matur nuwun. sipat ora gelem matur nuwun yaiku

sipat sing …

a. becik b. apik c. ala

4. menawa ditulung kudu ngaturake …

a. panganan b. matur nuwun c. hadiah

5. sipat becik kudu …

a. ditiru b. ditonton c. dilalekake

6. sipat ... ora pareng ditiru.

a. becik b. ala c. apik

7. bantheng sipate becik merga seneng …

a. ngandhani b. padu c. tetulung

8. dongeng iku ngandhakake pitutur sing ...

a. ala b. ora apik c. luhur

ganepana nganggo tembung kang trep !
1. baya kebrukan …………………………..…………………………………………………. gedhe
2. baya ora bisa …………………………………………………………………………………………..
3. baya napase ……………………………………………………………………………………………..
4. tujune ……………………………..…………………………………………………………….. teka
5. baya njaluk ………………………………………………………………………………………………
6. bantheng ………………………………………………………………………………………… baya
7. baya sipate ……………………………………………………………………………………………….
8. punuke bantheng arep ……………………………………………………… dening baya
9.bantheng sipate ………………………………………………………………………………………….
10.bantheng ………………………………………………………………..………………… tetulung

Wacanen dongeng ing ngisor iki !

menthog sing keset

wayahe wis jam sanga esuk.
ing alas kewan-kewan wis padha metu lan golek pangan.
kewan semut wiwit esuk wis padha baris golek pangan.
kewan-kewan liyane uga padha kemringet golek pangan.
menthog isih enak-enak turu ing kandhang.
pak tani liwat ing sacedhake.
pak tani ngandhani menthog supaya menthog tangi lan golek
pangan. kaya bocah sekolah menawa sregep sinau dadi bocah
pinter lan bakal seneng uripe.
dadi bocah sekolah iku kudu sregep sinau lan ora pareng
keset.

wangsulana pitakon ing ngisor iki adhedhasar dongeng ing wis
kawaca !

1. irah-irahan dongeng sing wis kawaca yaiku_________________
2. sing wis padha golek pangan yaiku ______________________
3. sing enak-enak turu ing kandhang yaiku __________________
4. pak tani ngandhani supaya menthog tangi lan golek __________
5. pitutur dongeng sing kawaca yaiku supaya bocah sekolah kudu

sregep ______ lan ora pareng _______________

ganepana nganggo tembung sing trep !
1. aku duwe _____apik

2. ana _____mangan suket

3. ayo numpak _______

4. bukune ana ing _______
5. aku nganggo _____ anyar