ใบความรู้ ไม้ดอก ไม้ประดับ

ใบความรู้เร่อื ง ไม้ดอก ไมป้ ระดบั

ประโยชนข์ องไมด้ อก ไมป้ ระดับ

1. สร้างความสดช่ืนให้แก่ผอู้ าศัยในบรเิ วณบา้ นหรือบรเิ วณทพ่ี ักอาศัย

2. ใช้ประดับตกแต่งอาคารสถานที่ให้เกดิ ความสวยงาม

3. ใช้ในงานพิธแี ละโอกาสต่างๆ เชน่ งานแตง่ งานใช้ไมด้ อก ไม้ประดบั ตกแต่ง พานรดนำ้ สังขข์ องคู่บา่ วสาว

ใชไ้ ม้ดอก ไมป้ ระดบั ทำซุ้มดอกไม้ตกแต่งฉากสำหรับถ่ายภาพ งานไหวค้ รู ใชไ้ ม้ดอก ไม้ประดบั ตกแต่งพานไหวค้ รู

งานศพ ใชไ้ มด้ อก ไม้ประดับตกแต่งโลงศพ

4. ใช้เพ่ิมสีสนั ใหอ้ าคารและเครื่องด่มื ดูสวยงามน่ารบั ประทาน เชน่ ขนมช่อม่วง หรอื ขา้ วเกรยี บปากหม้อทีม่ สี มี ว่ ง
จากดอกอัญชัน นำ้ ใบเตยทมี่ ีสีเขยี วจากใบเตย

5. ใชเ้ ป็นยารักษาโรค เช่น ดอกบัวหลวง ใช้ใบออ่ นปรงุ เปน็ ยาบำรงุ ร่างกายใหส้ ดชืน่ ใบแก่ใชแ้ ก่ไข้บำรุงโลหติ

6. ใชเ้ ป็นของขวญั ของที่ระลึก เช่น กระเชา้ ดอกไม้ หรอื แจกนั ดอกไมใ้ ชเ้ ปน็ ของเยย่ี มไข้ผปู้ ่วย ช่อดอกไม้ใชน้ ำไป
ร่วมแสดงความยินดีในโอกาสตา่ ง ๆ

7. สรา้ งอาชีพเกย่ี วกับไมด้ อก ไมป้ ระดบั เชน่ การจำหน่ายไม้ดอก ไมป้ ระดับทั้งในประเทศและต่างประเทศ ธุรกจิ
การจดั สวย

ไมด้ อก หมายถึง พืชทีม่ ดี อกและสีสนั สวยงาม บางชนดิ มีกลิ่นหอม เปน็ พนั ธุไ์ ม้ทใ่ี ชป้ ระโยชน์จากดอก ลกั ษณะลำ
ต้นของไมด้ อกมหี ลายแบบ ได้แก่ ลำตน้ ตรงเหมอื นไม้ยืนตน้ ไมพ้ ุ่มและไมล้ ้มลุกไมด้ อกมอี ายุส้นั บางชนิดมอี ายุ
เพียงหน่งึ ฤดกู าล เชน่ ดาวกระจาย เบญจมาศ บานชืน่ บานไม่รูโ้ รย คุณนายตื่นสายไม้ดอกประเภทยนื ต้นซ่งึ มอี ายุ
ยนื ยาว เชน่ จำปี ลีลาวดี เฟ่ืองฟา้ ราชพฤกษ์ หางนกยงู

ไม้ประดบั หมายถึง พชื ทีป่ ลูกขึ้นเพ่อื ใชป้ ระโยชน์จากรปู ร่าง รปู ทรง สีสนั จากลำต้น และใบ มีความสวยงาม ไม้
ประดบั มีหลายชนดิ เชน่ โกสน พลดู า่ ง เลบ็ ครฑุ ฤาษผี สม บอนสี ดาดตะกั่ว ว่านกาบหอยแครงแคระ เฟิรน์
ตะบองเพชร ผักเป็ด ลิ้นมังกร เทยี นทอง หมากผู้หมากเมีย ก้ามปหู ลุด สบั ปะรดสี หัวใจมว่ ง สาวนอ้ ยประแปง้

การขยายพันธุ์ ไมด้ อกไม้ประดับ

หมายถึง การเพิม่ จำนวนตน้ พืชใหม้ ีจำนวนมากขึ้น โดยตน้ พ่อพนั ธ์ุหรือตน้ แม่พนั ธุย์ งั คงมชี ีวิตอยู่ การขยายพนั ธุ์ไม้
ดอกไมป้ ระดับมี 2 วิธี ไดแ้ ก่

1. วิธกี ารขยายพันธโุ์ ดยอาศยั เพศ

การขยายพันธุ์โดยอาศัยเพศเป็นการผสมพนั ธร์ุ ะหวา่ งเกสรตวั ผแู้ ละเกสรตวั เมยี เกดิ เป็นเมลด็ พชื เราสามารถนำ
เมล็ดมาเพาะจนกระทั่งเมลด็ งอกเปน็ ตน้ กล้า แลว้ ย้ายต้นกล้ามาปลูกเพื่อเพ่ิมจำนวนตน้ พืชในพืน้ ทีท่ ต่ี ้องการได้ ไม้
ดอกไม้ประดบั ทส่ี ามารถขยายพนั ธโ์ุ ดยเพาะเมลด็ เชน่ ทานตะวนั ดาวเรอื ง บานชืน่ ลลิ ล่ี

วิธกี าร ขยายพันธ์พุ ืช

➢สัตว์และแมลง เช่น ผึ้ง ผีเสื้อ นกบางชนิด เป็นตัวช่วยผสมพนั ธพ์ุ ชื โดยการถา่ ยละอองเรณู จากดอกหนึง่ ไปยัง
อกี ดอกหน่งึ

2. วิธกี ารขยายพันธ์พุ ชื โดยไมอ่ าศัยเพศ

การขยายพนั ธ์โุ ดยไมอ่ าศยั เพศเปน็ วิธเี พม่ิ จำนวนตน้ พืชด้วยการใช้ส่วนต่างๆ ของพืช เชน่ ก่ิง ยอด ใบ ลำตน้
รวมถงึ ราก หน่อ ไหน และเนือ้ เย่ือ ข้นึ อย่กู บั คณุ สมบัตขิ องพืชแต่ละชนิดทีน่ ำมาใช้ในการขยายพันธุ์ เปน็ การเพิ่ม
จำนวนตน้ พืชทเ่ี ราต้องการใหม้ จี ำนวนมากขนึ้ การขยายพนั ธ์ุโดยไม่อาศัยเพศมีหลายวธิ ี เช่น การตอน การปักชำ
การทาบกงิ่ การแยกหวั หรอื หน่อ

วิธกี าร ขยายพันธ์ุ

➢การตอน ใช้ทำกับสว่ นทเ่ี ป็นกิ่งของพชื

➢การปกั ชำ ใชท้ ำกับส่วนยอด ก่งิ ลำต้น ใบ และราก

➢การทาบกงิ่ ใช้ทำกบั สว่ นกิ่งและไหลของพชื บางชนิด

➢การแยกหวั หรอื หนอ่ ใชท้ ำกบั สว่ นของหน่อทีพ่ ืชสรา้ งข้นึ ใหม่ มที ้งั เปน็ แบบหนอ่ เดียว และแตกขยายเป็นกลุ่ม
กอ

การดแู ลบำรงุ รกั ษาไม้ดอกไมป้ ระดับ

1. รดน้ำ ในตอนเช้าและตอนเยน็ ทุกวนั อยา่ งสม่ำเสมอ แต่ไม่ควรรดใหแ้ ฉะจนเกินไป
2. พรวนดิน รอบโคนตน้ ไมไ้ มใ่ ห้โดนรากทุก ๆ 7 – 10 วนั
3. ใส่ปุ๋ย ให้เหมาะกับพชื แต่ละชนดิ
4. ถอนหรอื ขดุ วชั พชื ท้งิ อยู่เสมอ
5. เก็บศตั รพู ืชทิง้ หรือฉีดพ่นยากำจัดศัตรพู ืช โดยเลอื กใช้พืชสมนุ ไพรการปอ้ งกันและกำจัดศตั รพู ืช มีวิธกี ารดงั น้ี
1. โรคต้นกล้าเน่า ตน้ กลา้ จะแสดงอาการใบซีด เหย่ี ว และหักยุบลงไปกองกบั พน้ื ซง่ึ เกิดจากตน้ กลา้ ข้ึนหนาแนน่
และแปลงปลกู ชนื้ แฉะเกนิ ไป
การป้องกนั และกำจดั ควรพรวนดนิ เพ่อื ใหด้ นิ โปรง่ ไม่รดนำ้ แฉะเกินไป
2. หนอนชอนใบ หนอนจะกัดกนิ หรือทำลายเนื้อใบให้เสียหา จะสงั เกตเห็นรอยแผลเป็นทางยาวคดเคีย้ วบนแผน่
ใบ
การปอ้ งกันและกำจดั นำสว่ นของลำตน้ ทพ่ี บหนอนมาทำลาย หรอื ฉดี พ่นดว้ ย
สารสกัดจากเมล็ดสะเดา
3. วัชพืช เชน่ ตน้ หญา้ จะคอยแยง่ อาหารจากไมด้ อกไม้ประดับท่ปี ลกู ไวใ้ น
แปลง ทำใหไ้ มด้ อกไมป้ ระดับไมเ่ จริญเติบโต อ่อนแอ และเป็นโรคงา่ ย
การป้องกันและกำจดั ใชม้ อื ถอนวชั พืชทิง้ หรือใชส้ ้อมพรวนชว่ ยขณะถอนวชั พชื

การเก็บเกยี่ ว

1. เก็บเกี่ยว ในตอนเชา้ หรือเยน็ แล้วนำไปแชน่ ำ้ หรอื พรมนำ้ ไว้
2. ตดั ดอกหรอื ก่งิ ทีต่ ้องการ โดยใช้กรรไกรตดั ก่งิ
3. เลอื กเกบ็ เฉพาะดอก ใบ หรือกง่ิ กา้ นท่ีแก่พอควร

เครื่องมือและอปุ กรณ์ปลกู ไม้ดอกไมป้ ระดบั
เครื่องมือเกษตรจะแบง่ เป็น 2 ประเภท คอื งานดนิ และงานพชื

งานพชื
1. บัวรดน้ำ
มีหลายชนิด ทง้ั ทำจากโลหะ และพลาสติก เหมาะสำหรับใชร้ ดน้ำต้นไมข้ นาดเล็ก ๆ ตน้ อ่อนหรือต้นกล้า
การใช้งาน ใหเ้ ตมิ น้ำใส่บวั รดนำ้ ในปรมิ าณท่ีตนเองสามารถ ยกได้แลว้ จับท่ีหหู ิว้ รดนำ้ ต้นไม้ โดยให้ปลายฝกั บวั
ห่างจากตน้ ไม้ประมาณ 30 เซนติเมตร
การเก็บรักษา หลงั จากใชง้ านทกุ ครั้ง จะต้องเทน้ำออกใหห้ มด แล้วล้างเก็บใหเ้ รยี บร้อย โดยควำ่ หรือแขวนใหเ้ ป็น
ระเบยี บ
2. ถังน้ำ
มีทง้ั ชนิดทีท่ ำดว้ ยสงั กะสีและพลาสตกิ ใชต้ ักนำ้ รดตน้ ไมท้ โ่ี ตและแขง็ แรงแลว้ โดยตักน้ำจากบ่อหรอื สระน้ำ
แลว้ ใชม้ ือวกั นำ้ จาก ถังรดนำ้ ต้นไม้ ไมค่ วรสาดน้ำตน้ ไม้เล็ก ๆ หรอื ต้นอ่อน เพราะจะทำให้ตน้ ไมห้ ักหรือโยก
คลอนได้
การใชง้ าน ใช้สำหรบั รดน้ำต้นไม้ โดยใช้มือวกั นำ้
การเกบ็ รักษา เมอ่ื ใช้เสร็จแลว้ ควรล้างทำความสะอาด คว่ำให้แห้งแล้วเกบ็ เขา้ ทใี่ หเ้ รียบร้อย
3. สายยาง
ควรใช้สายยางทีม่ หี วั ฉดี ซง่ึ สามารถปรับระดบั ความแรงของนำ้ ได้
การใชง้ าน ต่อปลายสายยางเขา้ กับก๊อกน้ำ ถือปลายสายยางท่ีมหี วั ฉีดรดน้ำตน้ ไมโ้ ดยใหน้ ้ำที่ไหลออกมามลี ักษณะ
คลา้ ยฝนตกหรอื คล้ายกบั ใช้บวั รดน้ำ

การเกบ็ รกั ษา หลังจากใชง้ านทกุ ครงั้ จะตอ้ งมว้ นเก็บให้เรียบรอ้ ยไมค่ วรวางไวก้ ลางแจ้งหรอื ถกู แสงแดด เพราะจะ
ทำให้สายยางเส่อื มคณุ ภาพ

4.ชอ้ นปลกู

ทำจากเหลก็ ตีเป็นแผน่ แบน ๆ ดัดให้โคง้ คลา้ ลกบั ชอ้ น ปลายแหลมมน ด้ามมีทัง้ ทำด้วยเหล็กและไม้ ใช้สำหรบั ขดุ
หลมุ เลก็ ๆ เพื่อปลูกพืชและใช้ขดุ ยา้ ยต้นกล้าไปปลกู ช้อนปลกู จะชว่ ยให้ตน้ กลา้ ไมไ่ ดร้ ับความกระทบกระเทือน

การเก็บรกั ษา ลา้ งทำความสะอาด เช็ดใหแ้ ห้ง ทาน้ำมนั ปอ้ งกันสนิมแลว้ เก็บเขา้ ทใี่ ห้เรยี บรอ้ ย โดยการแขวนหรอื
วางบนชนั้ วางใหเ้ ปน็ ระเบียบเรยี บรอ้ ย

5.สอ้ มพรวน

ทําด้วยโลหะ ลักษณะคลา้ ยสอ้ ม ใช้สําหรับพรวนดิน ใหร้ ว่ นซยุ รอบๆ ต้นไมท้ ่มี ีขนาดเลก็ และขุดถอนวัชพืช ไม่
ควรใชก้ บั ดนิ แขง็ หรือดนิ เหนยี ว เพราะอาจทําใหส้ ่วน ทเ่ี ปน็ ซ่ฟี นั หักหรอื งอได้

การใช้งาน ใชม้ ือข้างท่ถี นัด จากน้นั แทงลงไปใน ผิวดิน และงัดดนิ ขนึ้ เพ่อื ทำการพรวนดิน

การเก็บรักษา ล้างทำความสะอาด เช็ดใหแ้ หง้ ทานำ้ มนั ป้องกนั สนิมแล้วเก็บเขา้ ท่ีใหเ้ รียบร้อย โดยการแขวนหรือ
วางบนช้ันวางให้เปน็ ระเบยี บเรียบรอ้ ย

6.มดี ตอนกิ่ง

เป็นมีดท่ีคม แข็งและไมเ่ ป็นสนมิ ง่าย เครื่องมอื ชนิดนมี้ ีความสำคัญมาก ใชก้ บั งานขยายพนั ธุ์พชื ทุกชนดิ ใช้คว่ัน
ก่งิ ทีจ่ ะตอน ติดตาและตอ่ กิ่ง

การใชง้ าน คมมดี ใชเ้ ฉือนหรือปาดกิง่ พืช ปลายมีดใช้กรีดเปลือก

งานดิน

1. เสยี ม

ใช้สำหรับขดุ หลดุ ปลกู ต้นไม้ สว่ นมากนยิ มใชข้ ุดหลมุ ขนาดเล็กหรอื ใชใ้ นบรเิ วณแคบ โดยท่วั ไปตัวเสียมจะทำด้วย
โลหะด้ามถอื ทำด้วยไมห้ รือโลหะ

การใช้งาน เวลาขุดใชม้ ือทัง้ สองขา้ งจับด้ามเสียม แลว้ กดปลายเสียมลงไปในดนิ ใช้พรวนดนิ ใหเ้ ปน็ กอ้ นเลก็ ๆ และ

พรวนดนิ รอบ ๆ โคนต้นของพืช

การเก็บรักษา ลา้ งทำความสะอาด และเช็ดให้แห้ง ทาน้ำมันป้องกันสนิมสว่ นทเ่ี ปน็ โลหะ ถา้ ดา้ มหลวมหรอื ชำรดุ
จะต้องซ่อมแซมให้พร้อมใชง้ าน

2. จอบ

ตวั จอบทำด้วยโลหะ ด้ามถือทำดว้ ยไมห้ รอื โลหะ หน้าจอบเว้าลกึ ด้านข้างจะเรยี วแหลมคม เพอ่ื ให้ขุดลง

ไปในดนิ ได้ง่ายข้นึ

การใชง้ าน ใช้สำหรับขุดดิน ที่มีความแขง็ แรงและเหนียว พลิกหน้าดนิ หรือยกร่องแปลงปลูกพืช ถากหญ้า กรณที ี่
ใชเ้ สียมอาจจะทำให้ลา่ ช้าหรอื ไมส่ ามารถจะใชเ้ สยี มขดุ ได้เพราะดนิ แขง็ เกินไป

การเก็บรกั ษา ล้างทำความสะอาด และเช็ดให้แห้ง ทาน้ำมันป้องกันสนมิ แล้วเก็บเข้าท่ีใหเ้ รยี บร้อย ถา้ ด้ามหลวม
หรือชำรดุ จะตอ้ งซอ่ มแซมใหพ้ รอ้ มใชง้ าน